Ŋwaꞌlə Galatia
Ŋwaꞌlə Pɔɔl tɨ́ vɨɨ Nwi fɨ shɨ Galatia
Yighee njyə faŋ ntɔŋ yijəə buꞌ Yeso Kristo nə tey kɨ saynə taa ŋwaa vɨɨ faŋ kee lùu vɨɨ Jus me, vɨ tey kɨ bitə laa bàw vɨɨ vɔ́ kɨ zɔnə nuŋsə vɨɨ Jus nɨzi. Pɔɔl gi laa nu kwalə luu sheꞌ mənuŋ fwi maa Kristo. Vɨɨ Kristo mɔ́ꞌ fɨ shɨ Galatia twey ŋwə, gì laa kaꞌ wə kuꞌnə vɨsɨ Nwi sheꞌ faŋ ŋwə nùŋsə ntɨsə sɔ́. Luu nə, Pɔɔl gi laa, kaꞌ wə nuŋsə ntɨsə sɔ́ sheꞌ faŋ Zwitə Nwi lùu yiba jɨŋ ŋwə.
Taa ŋwaꞌlə ŋwə̀ Pɔɔl mɔ̀ŋ maa məgaŋtə vɨɨ Kristo fɨ shɨ Galatia laa vəŋ baa weꞌ maa nu Kristo. Wə kuꞌnə vɨsɨ Nwi sheꞌ buꞌ faŋ ŋwə nùŋ fwi yi maa Nwi nə Kristo.
Məsenə vəwaytə:
Vənzi və ŋwaꞌlə 1.1-10
Pɔɔl lùu wuu ntɔŋ Kristo yinsəŋ 1.11–2.21
Ntɔŋ yijəə buꞌ gəŋsə Nwi 3.1–4.31
Yitoꞌ wuu Kristo 5.1–6.10
Vəndwə və ŋwaꞌlə 6.11-18
1Faŋ Pɔɔl shɔꞌtə vɨɨ Kristo fɨ shɨ Galatia
1Tɔ̀ŋ mə, Pɔɔl, tɔ̀ŋ ŋwaꞌlə ŋwə̀ tɨ́ nshəŋtə vɨɨ məbiŋ Kristo fɨ shɨ Galatia. Mə lùu wuu ntɔŋ Yeso Kristo. Kee tɔ̀ŋ vɨɨ tɔ̀ŋ mə maa məfaꞌ faꞌ ŋwaa ŋwə̀ me. Kee shòꞌ vɨɨ shòꞌ mə me. Nə shoꞌ ŋkee nshɨ-tɔ Yeso shòꞌ mə, tɔ̀ŋ mə, ghɔ Nwi faŋ lùu Tii ŋwaa-nsiŋ, faŋ ŋwə nə ywèysə Yeso fɨ shɨ yiku nə. 2Mə nyɔ̀ꞌ ŋwaꞌlə ŋwə̀, yia vɨɨ məbiŋ Kristo vənshə faŋ yia vɨ vəŋ lùu feenə. Yia vənshə shɔꞌtə viŋ, vɨɨ Nwi fɨ shɨ Galatia. 3Nwi, Tii ŋwaa-nsiŋ, ghɔ tɨta Yeso Kristo tu mənɔŋ-bwaŋnə tɔ viŋ nə məduꞌ-nyɔŋ. 4Yeso Kristo nə kɔ̀ tɔ ki buꞌ vənu vəbwəvə vaŋ-nsiŋ maa məyɨ laa nsiŋ fuu fɨ ghɔ vənu vəbwəvə fɨ taa mbi nyə̀, faŋ lùu mbi yibwə nə. Ŋkə nə gày sheꞌ faŋ Nwi, Tii ŋwaa-nsiŋ, nəə kəə nɨniŋ. 5Nsiŋ kɨ bəŋsə tɨta Nwi ghee nshə, kee kìi ki me. Ŋkə lùu nɨniŋ.
Faŋ jɨɨ Nwi yinsəŋ luu sheꞌ jɨɨ yimuꞌ
6Shuu ŋwaa yɔŋ, nu ghɔꞌ mə, laa viŋ duꞌtə viŋ baa kiasə ŋwaa fɨ maa nu Kristo, kee baa kɨ nuŋ fwi siŋ maa ŋwə me, faŋ ŋwə nə kèe gəŋ siŋ, tìi viŋ nə. Viŋ kìasə ŋwaa, kɨ gə fɨ maa jɨɨ yiday lee? 7Jɨɨ Nwi yiday kee lùu shɔ me. Nu Nwi kəday kəmɔ́ꞌ kee lùu shɔ me. Luu sheꞌ vɨɨ mɔ́ꞌ shɔ, faŋ vəŋ buulə tɔ kiŋ, buꞌ faŋ vəŋ kəə kwiinə nu Kristo, faŋ lùu jɨɨ məbwey vəlwaŋ. 8Viŋ zɔ ŋkee jəə! Wə kɨ luu fɨ̀ꞌtə nu Nwi tɨ́ viŋ, faŋ ŋkə lùu nɨŋkwiŋ fɨ ghɔ ŋkɨə faŋ yia nə fɔŋ fɨ̀ꞌtə tɨ́ viŋ, buu Nwi taa kwaŋ nsɔꞌ tɔ wə ghɔ́, kaw kɔlə luu ŋkee wə fɨ wia, kàw luu ŋkee nshiiŋii Nwi, ŋwə ŋii nsɔꞌ Nwi yiweꞌ. 9Mə baa gisə tɨ́ viŋ, faŋ yia nə duꞌtə yia teꞌsə gì laa, «Kɨ luu wə fɨꞌtə nu Nwi tɨ́ viŋ, faŋ ŋkə lùu nɨŋkwiŋ fɨ ghɔ ŋkɨə faŋ viŋ nə fɔŋ zɔ̀ fɨ ghɔ mə, bàw wə ghɔ́ ŋii nsɔꞌ Nwi yiweꞌ.» 10Viŋ bɨꞌtə laa mə fɨꞌtə nu Nwi laa vɨɨ kaw mə mu, mu laa ŋkə bàw tɨ́ Nwi? Mə nii toꞌ kɨ kəə jəə fɨ ghɔ vɨɨ, buu mə kee baa lùu wuu faꞌ Kristo me.
Faŋ nə shòꞌ nshɨ-tɔ Nwi shòꞌ Pɔɔl maa faꞌ wi
11Vaŋ-nshwi vaŋ, viŋ kɔꞌ kɨɨ laa ntɔŋ njyə faŋ mə nə fɔŋ fɨ̀ꞌtə tɨ́ viŋ nə, nə kee ndɔ̀ fɨ ghɔ wə mənsaw me. 12Mə nə kee zɔ̀ ntɔŋ yɔ́ fɨ shuu vɨɨ me, wə nə kee dèesə vənu vɔ́ shee me. Nə də nshɨ-tɔ Yeso Kristo də̀ vənu vɔ́ shee. 13Maa viŋ kɨ̀ɨ faŋ nshinə nyaa nə dùꞌ yighee njyə faŋ mə nəə shi nshinə vɨɨ Jus. Mə nəə toꞌ kɔ ŋɨꞌ tɨ́ vɨɨ Nwi faŋ vəŋ bìŋ nu Kristo dɨdɨꞌ. Mə nəə kəə sheꞌ maa məndisə vəŋ. 14Mə nə gə vɨsɨ fɨ taa ŋwaa vɨɨ vaŋ, shɔ̀ɔ za kaŋ vənshə maa nu vɨɨ Jus, wèꞌ maa nu ŋkɨə faŋ vətɨɨ via nə nàysə nə.
15Luu nə, Nwi nə shòꞌ mə, buu vɨ ndɔ kɨ dùꞌ bì mə. Nwi tii mə fɨ taa gəŋsə Nwi, laa mə beꞌsə ŋwə. 16Yighee nə kuꞌ, faŋ too Nwi nə bàw, laa Nwi yɨ laa ŋwiŋ wi fuu yikəꞌ mə ntee, tɨ́ kaꞌ mə gə fɨ̀ꞌtə ntɔŋ yijəə yi tɨ́ vɨɨ taa məshɨ mətɔŋ. Nɨniŋ, mə nə kee gə̀ bìtə kɔ̀ŋ nu kɔ́ tɨ́ wə fɨ mbi me, 17kee bee gə̀ Jerusalem maa məye vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nə luu mfɔŋsə vɨɨ ntɔŋ Kristo nə me. Mə nə ndɔ̀ yighee muꞌ, gə̀ shɨ Areybia, buu baa bəŋ gə̀ ntɨꞌ Damaskɔs.
18Faŋ ŋuꞌsə nə shɔ̀ɔ sətia, mə kɨ nii ndɔ̀ gə Jerusalem maa məye Pita, kɨɨ nə ŋwə. Mə nə gə̀ shɔ, yia ŋwə shi sheꞌ vəshi njɔsə-tee. 19Mə nə kee yè wuu ntɔŋ Kristo mɔ́ꞌ me, tɨ̀ lɨꞌ sheꞌ Jeyms, weenshu tɨta Yeso. 20Maa yinsəŋ, vənu və̀ faŋ mə nyɔꞌ tɨ́ viŋ ndwə, Nwi kɔꞌ kɨɨ laa mə kee sɨɨ ba me.
21Maa yighee yɔ́, faŋ mə nə ndɔ̀ fɨ Jerusalem, gə kwiŋ Siria, baa nə Saylisia. 22Nɨniŋ, maa yighee yɔ́, vɨɨ Nwi faŋ vəŋ nəə biŋ nu Yeso Kristo fɨ shɨ Judia, nə kee ta kɨ̀ɨ nə ŋkɨꞌnə nyaa me. 23Vəŋ nə zɔ sheꞌ təgi faŋ vɨɨ gisə kɔ̀ŋ mə laa, «Wə ntɨə faŋ ŋwə nəə toꞌ shoꞌ ghuu ghia yighee vɨsɨ nə, toꞌ fɨꞌtə nu Kristo ndwə, ŋkee ŋkə faŋ ŋwə nəə kəə ndìsə nə.» 24Nɨniŋ, vəŋ nə bə̀ŋsə Nwi buꞌ mə.
2Faŋ vɨɨ ntɔŋ Kristo nə biŋ laa Pɔɔl faꞌ tɨ́ Nwi yinsəŋ
1Kɨ luu fɨ yiba, faŋ ŋuꞌsə nə baa shɔ̀ɔ njɔsə-yishwe yighuŋ, mə baa bə̀ŋ koꞌ gə̀ Jerusalem, yia Barnabas. Mə nə baa ndì Titɔs, yia vəŋ gə mɔ́ꞌ. 2Mə nə gə̀ shɔ buꞌ faŋ nə nàysə nshɨ-tɔ Nwi shee, laa mə gə shɔ. Faŋ mə nə gə zìꞌ shɔ, yè vɨɨ Kristo fɨ ntɨꞌ Jerusalem, twelə ŋiꞌ ntɔŋ Nwi njyə faŋ mə fɨꞌtə tɨ́ vɨɨ taa məshɨ mətɔŋ, gə̀ yè vɨɨ kwalə vɨɨ Kristo fɨ ntɨꞌ Jerusalem sheꞌ vəŋ vəŋ, twèlə tɨ́ vəŋ ŋkee jəə, laa faꞌ ŋgwə faŋ mə yaa faꞌ taa məshɨ mətɔŋ nə, nə ŋgwə faŋ mə faꞌ nə, kee ndi day me. 3Nɨniŋ, faŋ Titɔs nə kɔlə luu wuu Griik nə, vəŋ nə kee dɔ̀ɔ laa vɨ sɨɨtə ŋwə me, tɨ́ kaꞌ ŋwə lùu yaa wuu Jus me.
4Ntay yɔ́ nə koꞌ sheꞌ buꞌ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ fùŋsə yiŋwaa, laa vəŋ lùu vɨɨ Kristo, faŋ vəŋ nyɔꞌtə ŋii taa nshəŋtə vɨɨ Kristo. Vəŋ nə nyɔꞌtə ŋìi maa məye nshinə nyaa-nsiŋ, maa mədə tɨ́ vɨɨ laa nsiŋ gù nu, buꞌ faŋ nsiŋ vɨ Yeso Kristo fàynə, dùꞌ vəley, nuŋsə vɨɨ Jus kee baa kìi wutə tɔ nsiŋ me. Vəŋ nəə kəə laa nsiŋ ŋii taa nuŋsə vɨɨ Jus, gù vəbuꞌ tɨ́ nuŋsə vɨɨ Jus. 5Nɨniŋ, yia nə kee kɔ vəŋ tuu nə wee-jɨɨ me, kee bee biŋ vəŋ tuu yighee muꞌ me, buꞌ laa yia kəə sheꞌ nu kəmuꞌ, laa nu Nwi yinsəŋ goꞌ taa ŋwaa viŋ.
6Gə fɨ maa vɨɨ mbɨə faŋ vɨ nə ndi vəŋ maa vɨɨ faŋ vəŋ lùu tɔ, vəŋ nə kee gì laa nu mɔ́ꞌ lùu shɔ, mə baa yɨ me. Luu nə, vɨɨ vɔ́ nə kɔlə lùu vɨɨ kwalə nə, mə kee shə̀ŋ shɔ me, buꞌ laa vɨɨ vənshə luu nɨndɨŋ vɨsɨ Nwi. 7Vɨɨ kwalə vɔ́ nəə kee kəə laa mə yɨ nu mɔ́ꞌ me. Vəŋ nə bee kii yè laa Nwi kɔ yigisə yi shee yinsəŋ, tɔ̀ŋ mə laa mə gə fɨ̀ꞌtə nu Kristo tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ kee lùu vɨɨ Jus me, sheꞌ faŋ Nwi nə kɔ̀ yigi yɔ́ tɨ́ Pita, laa ŋwə kɨ fɨꞌtə tɨ́ vɨɨ Jus. 8Vəŋ nə ye laa Nwi, faŋ ŋwə nə kɔ̀ wutə tɨ́ Pita, laa Pita luu wuu ntɔŋ wi tɨ́ vɨɨ Jus, kɔ̀ wutə shee maa faꞌ ŋwaa nɨzi, laa mə luu wuu ntɔŋ wi tɨ́ vɨɨ məshɨ mə mbi məmɔ́ꞌ faŋ vɨ kee sɨ̀ɨtə vəŋ nə me.
9Nɨniŋ, Jeyms nə Pita [Sifas] nə Jɔn, faŋ vɨɨ Nwi nə ndi vəŋ yaa vətweꞌ, baa lùu ŋkee vɨɨ kwalə fɨ taa ŋii Nwi, nə ye laa Nwi kɔ̀ faꞌ ghɔ́ shee yinsəŋ, yia vɨ vəŋ nə Barnabas sə̀ŋnə ghɔ, faŋ nə luu shwenə laa yia lùu fa kəmuꞌ, yia vɨ vəŋ. Vəŋ biŋ laa, yia Barnabas gə fàꞌ taa ŋwaa vɨɨ faŋ kee lùu vɨɨ Jus me, vəŋ gə fàꞌ taa ŋwaa vɨɨ Jus. 10Vəŋ nə tɨ̀ yia sheꞌ nə nu kəmuꞌ, faŋ lùu laa yia kɨ gaŋtə mbəəsə vɨɨ Kristo fɨ ntɨꞌ Jerusalem, faŋ lùu nu ŋkɨə faŋ mə nəə kəə kɨ yɨsə ŋkə ghee nshə.
Faŋ Pita nə gɨ̀ꞌlə maa nu mɔ́ꞌ, Pɔɔl bɔŋsə nu kɔ́
11Shi mɔ́ꞌ Pita nə jwì shɨ Antiɔk, yia ŋwə tay, buꞌ faŋ ŋwə nə gù nu. 12Nə luu maa yighee yɔ́, Pita nəə zɨ ghɔ vɨ vɨɨ Kristo mbɨə faŋ vəŋ kee lùu vɨɨ Jus me. Nɨniŋ, vɨɨ mɔ́ꞌ faŋ Jeyms nə tɔŋ vəŋ, jwi yifi, Pita kɨ nii sùꞌtə fɨ yɨ vɨɨ vɔ́, kee baa kɨ zɨ ghɔ vɨ vəŋ me, buꞌ laa ŋwə nəə fee vɨɨ Jus vɔ́, faŋ vəŋ nə ndɔ̀ fɨ yɨ Jeyms nə. 13Vɨɨ məbiŋ Kristo vəmɔ́ꞌ faŋ vəŋ nə luu vɨɨ Jus, beꞌsə Pita taa nshinə yi yɔ́, faŋ nə luu nshinə mənay. Ŋkee Barnabas nə bèꞌsə vəŋ taa kəŋ nshinə vəŋ yɔ́, faŋ lùu nshinə yibwə.
14Nɨniŋ, faŋ mə nə ye laa vəŋ kee beꞌsə jɨɨ yinsəŋ nu Nwi me, mə ndɔ tɨ̀ŋnə vɨsɨ vəŋ vənshə nə Pita, gì tɨ́ Pita ntee laa, «Aŋ ghɔ, faŋ a lùu wuu Jus, a yɨsə vənu yaa vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ kee lùu vɨɨ Jus me; a kee shi nshinə yə yaa wuu Jus me. Faŋ ŋkə lùu nɨniŋ, sii yɨ̀ kə a kəə laa vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ kee lùu vɨɨ Jus me, yɨsə vənu yaa vɨɨ Jus, toꞌ maa nuŋsə vɨɨ Jus, buu kaꞌ a biŋ vəŋ yinsəŋ? 15Maa yinsəŋ, nsoo luu ŋkee vɨɨ Jus binə. Sɨ kee lùu vɨɨ fɨ shɨ tɔŋ day me. 16Luu nə, faŋ nsiŋ kɔlə luu vɨɨ Jus binə nə, nsiŋ kɔꞌ kɨɨ laa, nu wə kee yaa kɨ kwiinə, lùu kəloomə sɨ Nwi buꞌ vənu mbɨə faŋ ŋwə yɨsə, faŋ gì nuŋsə me. Vənu və wə yaa kɨ kwiinə sheꞌ faŋ ŋwə nùŋsə fwi yi maa Yeso Kristo. Nɨniŋ, nsiŋ nùŋ fwi saŋ-nsiŋ maa Yeso Kristo sheꞌ yaa vɨɨ vɔ́ faŋ vəŋ kee lùu vɨɨ Jus me. Vənu vaŋ-nsiŋ lùu vəloomə vɨsɨ Nwi sheꞌ buꞌ faŋ nsiŋ nùŋ fwi saŋ-nsiŋ maa Yeso Kristo, kee luu buꞌ yitoꞌ nyaa-nsiŋ faŋ nsiŋ jia nuŋsə vɨɨ Jus nə wutə me. Ŋkə luu ŋkee faŋ vɨ nə nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi fɨshi laa, «Wə kee lùu shɔ faŋ vənu vi ndɔ ley vɨsɨ Nwi, buꞌ laa ŋwə nuŋsə ntɨsə nə wutə me.» 17Nɨniŋ, kɨ luu nsiŋ biŋ laa nsiŋ ley vɨsɨ Nwi, buꞌ faŋ nsiŋ nùŋ fwi saŋ-nsiŋ maa Kristo, gù vəyɨ-kəbwə faŋ vəŋ manə məbiŋ ghɔ́, buu ŋkə lùu laa Kristo gaŋtə vənu vəbwəvə. Kaꞌ ŋkə kee lùu nɨniŋ me. 18Wə ntɨə faŋ ŋwə nə twey nuŋsə vɨɨ Jus, kɨ nii baa kwìinə biŋ nuŋsə yɔ́, lùu yɨ-kəbwə.»
19Gə fɨ maa mə, mə kɔꞌ kɨɨ laa ntɨsə sɔ́ jwì nə yiku tɔ mə, buꞌ laa kaꞌ mə kee kɨ nuŋsə ntɨsə sɔ́ sənshə me. Buꞌ nɨniŋ, mə kee baa nuŋsə fwi nyaa maa ntɨsə sɔ́ me, tɨ́ kaꞌ mə kìi məbwey fɨ ghɔ Nwi me. Faŋ vɨ nə bèy Yeso Kristo fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə, vɨ nə zwì nshinə yibwə nyaa nɨzi. 20Nɨniŋ, kaꞌ mə gì laa vɨ nə bèy yia ŋwə mɔ́ꞌ. Mə kɨ luu bwèy, məbwey ŋwaa kee baa lùu ŋwaanə me; məbwey ŋwaa lùu ŋgwə Yeso Kristo faŋ ŋwə lùu taa ŋwaa mə. Məbwey ŋgwə faŋ mə kìi ŋwə taa mbi nyə̀ ndwə nə, mə shi buꞌ laa mə nùŋsə fwi nyaa maa Kristo, Wee Nwi, faŋ ŋwə kaw mə, ndìsə məbwey wi buꞌ mə nə. 21Nɨniŋ, kaꞌ mə kee mèꞌ gəŋsə Nwi yaa fa dayday me. Nəə toꞌ luu buꞌ mənuŋsə ntɨsə, laa wə luu wuu ley vɨsɨ Nwi, buu yiku Yeso Kristo lùu nu dayday.
3Faŋ kaꞌ vənu və wə lùu vəloomə sheꞌ buꞌ faŋ ŋwə nùŋ fwi yi maa Yeso Kristo
1Aŋ viŋ, vɨɨ Galatia, viŋ jɨ̀ŋtə dɨdɨꞌ. Lòꞌ ndə lòꞌ viŋ? Viŋ lumə faŋ mə nə fɨ̀ꞌtə tɨ́ viŋ ŋkee ley ley, faŋ vɨ nə bèy Yeso Kristo fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə. 2Mə kəə bitə nu tɨ́ viŋ kəmuꞌ. Ŋkə lùu laa, «Zwitə Ley Nwi, faŋ ŋkə nə ŋìi maa viŋ nə, ŋkə nə ŋìi maa viŋ, buꞌ faŋ viŋ nəə zɔnə nuŋsə vɨɨ Jus mu, mu nə luu buꞌ laa viŋ nə zɔ̀ ntɔŋ Nwi yijəə, nùŋ fwi siŋ maa ŋwə?»
3Viŋ sii jɨ̀ŋtə kə nee? Yighee vɨsɨ viŋ nə kwàŋ fwi siŋ maa wutə Zwitə Nwi. Sii yɨ̀ kə viŋ meꞌtə Zwitə Ley kɔ́, kìasə baa bə̀ŋ kɨ biŋ luu ŋkiŋnə wutə, beꞌsə nuŋsə vɨɨ Jus? 4Viŋ duꞌtə viŋ ye faŋ Nwi faꞌ vənu vəyaŋ taa ŋwaa viŋ. Viŋ ndi vənu vɔ́ yaa vənu vədayday mu? Mə kee bɨꞌtə laa mbə lùu dayday me. 5Viŋ yè faŋ Nwi kɔ̀ Zwitə ki tɨ́ viŋ. Ŋwə yɨsə vənu vəkwalə taa ŋwaa viŋ. Nɨniŋ, luu buꞌ laa viŋ zɔnə ntɨsə Nwi nə wutə mu, mu luu buꞌ laa viŋ zɔ ntɔŋ Nwi yijəə, kwàŋ fwi siŋ maa ŋwə? (Maa lùu buꞌ faŋ viŋ nùŋ fwi siŋ maa Kristo nə.)
6Luu sheꞌ faŋ nu Abraham nə lùu, yuu vɨ nə nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi laa, «Abraham nə nùŋ fwi yi maa Nwi, buu Nwi ndi ŋwə yaa wuu loomə.» 3.6 Jenesis 15.6.7Nɨniŋ, bàw viŋ kɨɨ laa, lùu vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nùŋ fwisə vəŋ maa Kristo, faŋ lùu vaŋ Abraham. 8Vɨ nə nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi fɨshi laa, Nwi ndɔ kiasə nu vɨɨ tətɔŋ fu ŋkə loomə, faŋ vəŋ taa kɨ nuŋ fwisə vəŋ maa Kristo. Lùu ŋiꞌ nu ŋkɨə faŋ vɨ nə nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi, laa Nwi nə fɨ̀ꞌtə ntɔŋ yijəə tɨ́ Abraham, gì tɨ́ ŋwə laa, «Mə ndɔ tu mənɔŋ-bwaŋnə tɔ vɨɨ vənshə fɨ mbi buꞌ ghɔ.» 3.8 Jenesis 12.3.9Nɨniŋ, sheꞌ faŋ Nwi nə tù mənɔŋ-bwaŋnə tɔ Abraham, faŋ ŋwə nə bìŋ yigisə Nwi, Nwi baa tu mənɔŋ-bwaŋnə tɔ vɨɨ vənshə, faŋ vəŋ nuŋsə fwisə vəŋ maa Nwi, biŋ Nwi.
10Gə fɨ maa vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ tə̀ sɨ laa vəŋ nuŋsə ntɨsə Nwi, nsɨə faŋ Nwi nə kɔ̀ tɨ́ vɨɨ Jus nə, laa vəŋ taa luu vɨɨ leynə kwiŋ Nwi, buu nsɔꞌ Nwi tɔ vəŋ. Ŋkə lùu nɨniŋ buꞌ laa ŋkə lùu faŋ vɨ nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi laa, «Wə tɨ̀ me wə faŋ ŋwə kee zɔnə vənu vənshə faŋ vɨ nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə ntɨsə me, kee yɨsə vənu vɔ́ vənshə me, buu nsɔꞌ Nwi tɔ vəŋ.» 3.10 Diteronimi 27.26.11Yia kɔꞌ kɨɨ laa, wə kee lùu shɔ faŋ kaꞌ ŋwə nùŋsə ntɨsə sənshə ghee nshə, tɨ́ kaꞌ Nwi kɨ nii ndì ŋwə yaa wuu ley me. Luu sheꞌ faŋ vɨ nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi laa, «Lùu vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nùŋ fwi vəŋ maa Nwi, lùu vɨɨ ley tɨ́ Nwi, faŋ vəŋ ndɔ zɨ məbwey vəlwaŋ fɨ ghɔ Nwi.» 3.11 Habakuk 2.4.12Gə fɨ maa ntɨsə, lùu nu day, nsə kee kìi nu maa məyɨ nə məbiŋ nu Kristo me. Vɨ nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi kɔ̀ŋ ntɨsə sɔ́ laa, «Wə kɨ luu nùŋsə ntɨsə sənshə, buu kaꞌ ŋwə zɨ məbwey vəlwaŋ buꞌ ntɨsə sɔ́.» 3.12 Levitikɔs 18.5.
13Nɨniŋ, nsiŋ lùu taa nsɔꞌ Nwi vənshə, buꞌ laa kaꞌ nsiŋ kee nùŋsə ntɨsə sənshə ghee nshə me. Luu nə, Yeso Kristo fùusə nsiŋ fɨ taa nsɔꞌ yɔ́, buꞌ faŋ ŋwə nə ye ŋɨꞌ, fi nsɔꞌ yɔ́ tɔ ŋwə buꞌ nsiŋ. Ŋkə lùu nɨniŋ buꞌ laa vɨ nə nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi laa, «Wə tɨ̀ me wə, faŋ vɨ bey ŋwə fuu tɨ, buu lùu nsɔꞌ Nwi tɔ ŋwə.» 3.13 Diteronimi 21.23.14Lùu ŋiꞌ nu ŋkɨə faŋ ŋkə yɨ̀, buu kaꞌ vɨɨ vənshə fɨ mbi ndɔ ye mənɔŋ-bwaŋnə fɨ ghɔ Nwi, faŋ Nwi nə kɔ̀ꞌnə tɨ́ Abraham nə. Ŋkə luu sheꞌ buꞌ Yeso Kristo faŋ ŋwə nə kù tɔ nsiŋ nə. Lùu faŋ nsiŋ fi Zwitə Nwi, faŋ Nwi nə kɔ̀ꞌnə maa məkɔ tɨ́ nsiŋ nə. Nsiŋ fi Zwitə Nwi kɔ́, faŋ nsiŋ nuŋ fwi saŋ-nsiŋ maa Kristo.
Ntɨsə Nwi ghɔ ŋkɔꞌnə Nwi
15Vaŋ-nshwi vaŋ, mə taa ndi nu fɨ taa mbi maa mfɨꞌ maa mədə nu tɨ́ viŋ. Viŋ lumə yigi viŋ wə vəbɔɔ, maa ŋgunə nyaa-nsiŋ, kɨ ghaŋ wə gwia məkee ghɔ wə vəbɔɔ, wə kee lùu shɔ baa bɨꞌ məkee mbɔ́ me, wə kee lùu shɔ baa kùꞌsə nu shɔ me, nɨniŋ buꞌ laa lùu nu faŋ vɨ gì bey. 16Ŋkə luu sheꞌ nɨndɨŋ nə ŋkɔꞌnə njyə faŋ Nwi nə kɔ̀ꞌnə tɨ́ Abraham, nə tɨ́ ŋgwi yi ŋkee fɨshi nə. Maa vɨ nyɔ̀ꞌ sheꞌ buꞌ wuu ŋiinə wi muꞌ, kee nyɔ̀ꞌ buꞌ vɨɨ vəyaŋ me. Wuu ŋiinə wi ghɔ́ muꞌ nə, lùu Yeso Kristo. 17Bàw vənu və̀ faŋ mə gisə nə, luu vəley tɨ́ viŋ, Nwi nə kɔ̀ꞌnə nu kɔ́ tɨ́ Abraham ŋkee fɨshi, gwìa məkee ghɔ ŋwə. Ŋuꞌsə kɨ nii shɔɔ yiwa yishwe nə ŋuꞌ muu-ntia, buu Nwi kɔ ntɨsə tɨ́ vɨɨ Jus. Nɨniŋ, ntɨsə sɔ́ kee kìi wutə maa məbɨsə məkee mbɔ́, faŋ Nwi nə gwìa ghɔ Abraham nə me. Kɨ kaꞌ ntɨsə sɔ́ kee bɨ̀sə ŋkɔꞌnə yɔ́, faŋ Nwi nə kɔ̀ꞌnə nə me. 18Nwi nəə toꞌ kɔ məbwey vəlwaŋ tɨ́ vɨɨ buꞌ faŋ vəŋ nùŋsə ntɨsə, buu ŋkə də̀ laa ŋkə nə kee ndɔ̀ fɨ maa ŋkɔꞌnə yi me. Luu nə, ŋkə nə luu buꞌ ŋkɔꞌnə njyə faŋ Nwi nə kɔ̀ꞌnə tɨ́ Abraham, laa ŋwə nə kìisə kɔ̀ nu jəə kɔ́ tɨ́ Abraham.
Ŋiꞌ ntɨsə Nwi
19Faŋ ŋkə lùu nɨniŋ, sii nə yɨ̀ kə laa Nwi kɔ ntɨsə tɨ́ vɨɨ Jus? Nwi kɔ ntɨsə sɔ́ tɨ́ nsiŋ laa nsiŋ kɨɨ nə vənu mbɨə faŋ mbə kee yibaw tɨ́ Nwi me. Ntɨsə sɔ́ nə jìa vɨɨ sheꞌ maa wee-fɨ-yighee, gə ziꞌ maa yighee njyə faŋ wuu ŋiinə Abraham ghɔ́ ndɔ jwi, faŋ Nwi nə kɔ̀ꞌnə maa məkɔ nu jəə kɔ́ tɨ́ ŋwə, laa ŋwə jwi kɔ̀ mənɔŋ-bwaŋnə tɨ́ vɨɨ nə. Nə jwì nshiisə-ŋiisə Nwi nə ntɨsə sɔ́, kɔ̀ tɨ́ Mose laa Mose kɔ tɨ́ vɨɨ. Nɨniŋ laa Mose luu nɨntəŋ ŋwaa vɨɨ fɨ taa mbi, baa nə Nwi fɨ yizɔ. 20Kɨ luu wə luu shɔ faŋ ŋwə tɨ̀ŋnə nɨntəŋ, buu ŋkə də̀ laa ŋwə tɨ̀ŋ maa yizii vɨɨ vəbɔɔ. Luu nə, gə fɨ maa ŋkɔꞌnə njyə faŋ Nwi kɔ̀ꞌnə tɨ́ Abraham nə, luu sheꞌ Nwi nɨnɔŋ, faŋ ŋkɔꞌnə yɔ́ ndɔ̀ fɨ ghɔ ŋwə nə.
21Ŋkə nə də̀ laa ntɨsə kee biŋ ŋkɔꞌnə njyə faŋ Nwi kɔ̀ꞌnə yimu? Bey, ŋkə kee lùu nɨniŋ me. Ntɨ yimɔ́ꞌ yaa toꞌ lùu shɔ faŋ nyə kɔ̀ məbwey tɨ́ vɨɨ, buu kaꞌ nsə yɨ̀sə vəŋ lùu vəloomə vɨsɨ Nwi. Luu nə, kəŋ ntɨ yɔ́ kee lùu shɔ me. 22Vɨ bee kii nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi laa wutə nu bwə sɔꞌ mbi yinshə. Nɨniŋ laa Nwi kɔ mənɔŋ-bwaŋnə wi faŋ ŋwə nə kɔ̀ꞌnə nə, sheꞌ tɨ́ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ nùŋ fwi vəŋ maa Yeso Kristo.
23Nə luu yighee vɨsɨ, faŋ jɨɨ nə kee ta lùu shɔ yuu vɨɨ kɨ biŋ Yeso Kristo me, ŋkə nə luu yaa ntɨsə sɔ́ nə fə̀ŋ nsiŋ yaa vɨɨ ŋii mfiŋ, jwi ziꞌ maa yighee njyə faŋ Yeso Kristo nə fùu ntee, vɨ ŋaꞌsə jɨɨ maa mənuŋ fwi maa ŋwə. 24Ntɨsə sɔ́ nə luu yaa ndi ŋwaa-nsiŋ, faŋ ŋwə dəsə jɨɨ yineꞌtə tɨ́ nsiŋ, ziꞌ maa yighee njyə faŋ Yeso Kristo jwi. Nɨniŋ, kaꞌ nsiŋ gù vɨɨ ley vɨsɨ Nwi, buꞌ faŋ nsiŋ nùŋ fwi saŋ-nsiŋ maa ŋwə. 25Ndwə, faŋ jɨɨ lùu yiŋaꞌsə maa məbiŋ Kristo, ndəwee kee baa kìi nu maa nsiŋ me. 26Viŋ lumə laa, viŋ faŋ viŋ kìi nu kəmuꞌ, viŋ vɨ Yeso Kristo, viŋ lùu vaŋ Nwi, buꞌ laa viŋ nùŋ fwi siŋ maa ŋwə. 27Viŋ vənshə faŋ viŋ duꞌtə viŋ fi muu mə Nwi, lùu fa kəmuꞌ viŋ vɨ Kristo. Buꞌ muu mbɨə faŋ viŋ fi nə, viŋ biꞌ nshinə Kristo maa viŋ. 28Nɨniŋ nə, wə kɨ luu lùu wuu Jus, wə mɔ́ꞌ luu wuu Griik, ŋkwiinə kee lùu shɔ me. Vəŋ luu sheꞌ fa kəmuꞌ maa yizii Yeso Kristo. Faŋ a lùu buꞌ, tɨꞌnə me wuu shɨ, ŋkwiinə kee lùu shɔ me. Faŋ a lùu wəndɔŋ, tɨꞌnə me wəzwi, ŋkwiinə kee lùu shɔ me, buꞌ laa viŋ vənshə lùu fa kəmuꞌ viŋ vɨ Kristo. Nɨniŋ, viŋ kɨ nii lùu wə muꞌ. 29Viŋ kɨ yɨ lùu vɨɨ Kristo, buu ŋkə də̀ laa viŋ lùu vaŋ Abraham nɨzi, buu viŋ ndɔ fi vətɔ vənshə faŋ Nwi nə kɔ̀ꞌnə, laa Nwi ndɔ kɔ tɨ́ Abraham ghɔ ŋgwisə yi.
4Faŋ nsiŋ lùu vaŋ Nwi, kee baa lùu vəbuꞌ me
1Mə baa kəə twelə vənu vɔ́ tɨ́ viŋ, viŋ zɔ! Ŋkə lùu yaa nu weembwa faŋ ŋwə ndɔ zɨ tɔ tii wi, kìi vətɔ və tii wi. Yighee njyə faŋ ŋwə kɨ bii weembwa, ŋwə kee luu nɨŋkwiŋ fɨ ghɔ buꞌ me, faŋ bee kɔlə kìi ŋwə kìi vətɔ və tii wi vənshə nə. 2Yighee njyə faŋ ŋwə kɨ bii weembwa, vɨɨ shɔ faŋ vəŋ fàꞌ vənu maa yizii yi, gə ziꞌ maa yighee njyə faŋ tii wi nə tə̀. 3Luu sheꞌ nɨndɨŋ tɨ́ nsiŋ nɨzi, yighee vɨsɨ wutə shɨ nsi nəə sɔꞌ nsiŋ, faŋ ŋkɔꞌnə Nwi yɔ́ nə kee ta fùu ntee me. Nsiŋ nə luu vəbuꞌ tɨ́ vəwutə vɔ́. 4Luu nə, Nwi kɨ nii tɔ̀ŋ ŋwiŋ wi taa mbi maa yighee njyə faŋ Nwi nə tə. Wəzwi mɔ́ꞌ gɔ ŋwə, bì ŋwə. Ŋwə nəə beꞌsə ntɨsə nsɨə faŋ Nwi nə kɔ̀ tɨ́ vɨɨ Jus nə nɨzi. 5Nɨniŋ laa ŋwə ndɔ bweysə vɨɨ mbɨə faŋ ntɨsə sɔ́ sɔꞌ vəŋ nə. Ŋwə yɨ̀ laa nsiŋ luu vaŋ Nwi ndwə. 6Faŋ viŋ lùu vaŋ Nwi, Nwi tɔ̀ŋ Zwitə ŋwiŋ wi, ŋkə jwi ŋìi taa fwisə nsiŋ. Zwitə ki kɔ́ yɨsə laa nsiŋ tii Nwi laa, «Tii wia, tɨta.» 7Nɨniŋ, ŋkə də̀ laa a kee baa lùu buꞌ me, a luu ŋkee wee Nwi bi. Nwi ndì ghɔ yaa ŋwiŋ wi. Nɨniŋ, a ndɔ kii fɨ maa vətɔ mbɨə faŋ Nwi nùŋsə tɨ́ vaŋ vi nə.
Faŋ ŋkə bàw laa kɨ viŋ bəŋ yiba, kɨ toꞌ yaa vɨɨ məmanə Nwi me
8Yighee vɨsɨ faŋ viŋ nə kee ta kɨ̀ɨ nə Nwi me, viŋ nəə feꞌ vənwi faŋ kee lùu Nwi yinsəŋ me. Viŋ nə luu yaa vəbuꞌ tɨ́ vətɔ mbɨə faŋ kee lùu mbə Nwi me. 9Luu nə, viŋ duꞌtə viŋ kɨ̀ɨ nə Nwi ndwə. Bàw mə bee kii gì laa, Nwi kɨ̀ɨ nə viŋ. Faŋ ŋkə lùu nɨniŋ, sii yɨ̀ kə viŋ kəə bəŋ nə yiba, baa beꞌsə vəwutə və shɨ nsi? Sii yɨ̀ kə viŋ kəə kɨ bəŋ yiba, laa viŋ baa gu vəbuꞌ tɨ́ vəwutə vɔ́? 10Sii yɨ̀ kə viŋ kəə kɨ bawsə too Nwi nə nu mənuŋsə vəshi vəmɔ́ꞌ laa lùu vəshi vəkwalə, tɨꞌnə me təŋuu təmɔ́ꞌ, nə təghee təmɔ́ꞌ nə ŋuꞌsə? 11Vənu mbɨə faŋ viŋ yɨ̀sə nə, ghaysə mə ŋkee dɨdɨꞌ. Kɨ ŋkə lùu laa faꞌ ŋgwə faŋ mə nə faꞌ taa ŋwaa viŋ nə, fùu maa nu dayday me.
12Vaŋ-nshwi vaŋ, mə nə jwi yɨ viŋ, gù yaa viŋ, kee kɨ toꞌ yaa wuu Jus me. Nɨniŋ, mə buꞌ ghɔ tɨ́ viŋ laa viŋ beꞌsə ghuu yitoꞌ kaŋ, kee kɨ nuŋ fwi siŋ maa nuŋsə vɨɨ Jus me. Maa viŋ nə kee ta yɨ̀ nu bwə maa mə me. 13Viŋ kɨ lumə laa, maa mfɔŋ yighee, faŋ mə nə bɨ jwì maa məfɨꞌtə nu Nwi tɨ́ viŋ, mə nə kee lùu taa me. 14Faŋ viŋ nə kɔlə yè ŋɨꞌ tɔ mə maa za kaŋ nə, viŋ nə kee twèy mə me, kee shìasə mə me, yaa vɨɨ yaa kɨ yɨsə maa vɨɨ vəza. Viŋ nə bee kii jìa mə jəə, sheꞌ yaa viŋ jia nshiiŋii Nwi. Viŋ nə jìa mə yaa nshɨ-tɔ Yeso Kristo. 15Yighee yɔ́ viŋ nə ŋàytə dɨdɨꞌ buꞌ mə. Sii yɨ̀ kə ŋkə kee baa lùu nɨniŋ me? Mə kɔꞌ kɨɨ ŋkee yinsəŋ laa, maa yighee yɔ́, nə kaꞌ viŋ shòꞌtə ŋkee sɨ ghiŋ, kɔ̀ shee, faŋ viŋ nə yè jɨɨ gaŋtə mə nɨniŋ. 16Viŋ nə kìasə ndwə, ndì mə yaa wuu mbeenə wiŋ, buꞌ faŋ mə fɨꞌtə ntɔŋ Nwi yinsəŋ tɨ́ viŋ mu? 17Vɨɨ vɔ́ faŋ vəŋ kəə bweꞌsə viŋ nə, nu vəŋ kee lùu kəjəə me. Vəŋ kəə laa viŋ gaasə yiŋwaa yiŋ fɨ maa mə, tɨ́ kaꞌ viŋ kɨ zɔnə vəŋ. Vəŋ kəə ndì fwi siŋ maa vəŋ. 18Lùu nu jəə faŋ vɨɨ beꞌsə nshinə vɨɨ mɔ́ꞌ, faŋ nshinə yɔ́ lùu yijəə. Lùu nu yinsəŋ nɨniŋ. Bàw viŋ beꞌsə nshinə yijəə ghee nshə, faŋ nsiŋ lúu mɔ́ꞌ, tɨꞌnə me faŋ nsiŋ kee lùu mɔ́ꞌ me. 19Vaŋ vaŋ faŋ mə kàw, mə lùu yaa wəzwi faŋ ŋwə kɨ bii bi, mə baa ye ŋɨꞌ buꞌ viŋ, gə ziꞌ tɨ́ yighee njyə faŋ nshinə Kristo ndɔ ŋii taa ŋwaa viŋ. 20Mə kàw laa nsiŋ lùu mɔ́ꞌ sheꞌ ndwə ndwə, tɨ́ kaꞌ mə kɨ̀ɨ maa mənaysə vənu və̀ tɨ́ viŋ maa jɨɨ yijəə, buꞌ laa mə kee kɨ̀ɨ nə tɔ kaŋ maa vənu viŋ me.
Faŋ Pɔɔl nə fɨ̀ꞌ nu məbiŋ Kristo nə vaŋ Abraham vəbɔɔ
21Viŋ kəə laa ntɨsə sɔꞌ viŋ mu? Bàw viŋ zɔ nu ŋkɨə faŋ ŋkə lùu taa ŋwaꞌlə ntɨsə sɔ́. 22Vɨ nə nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə ntɨsə Nwi sɔ́ laa Abraham nə kìi vaŋ vi vəbɔɔ, bì ŋgwə muꞌ ghɔ buꞌ, bì wuu mɔ́ꞌ ghɔ zu wi, wəzwi shɨ. 23Wee ŋgwə faŋ ŋwə nə bì ghɔ wəzwi ŋgwə faŋ lùu buꞌ nə, luu sheꞌ wee fənshi fə ŋwaa fi. Wee ŋgwə faŋ nə bì zu wi, wəzwi shɨ, faŋ ŋwə nə luu dɔŋ nə, lùu maa ŋkɔꞌnə Nwi, faŋ Nwi nə kɔ̀ꞌnə tɨ́ Abraham nə. 24Lùu yigisə tii nə, vəki vɔ́ vəbɔɔ, faŋ nə luu Hagar ghɔ Sara, lùu məkee məmbɔɔ faŋ Nwi nə gwìa. Hagar, wəzwi buꞌ wì, lùu shwenə məkee mbɨə faŋ Nwi nə gwìa tɨ́ Mose fuu baŋ Sinai. Kɨ lumə laa vaŋ wəzwi buꞌ ghɔ́, vɨ bi vəŋ yaa vəbuꞌ. Sheꞌ nee, vɨɨ lùu vəbuꞌ tɨ́ ntɨsə nsɨə faŋ Mose nə kɔ̀ tɨ́ vɨɨ Jus fuu baŋ Sinai. 25Sheꞌ faŋ Hagar lùu maa məkee mbɨə faŋ vɨɨ nə gwìa fuu baŋ Sinai shɨ Areybia, ŋwə baa kɨ luu maa yizii Jerusalem ndee, buꞌ laa vɨɨ Jerusalem nɨzi lùu vəbuꞌ tɨ́ ntɨsə nsɨə faŋ Nwi nə kɔ̀ tɨ́ vɨɨ Jus nə.
26Luu nə, shɨ Jerusalem mɔ́ꞌ lùu shɔ. Lùu ŋkɨə faŋ ŋkə lùu yizɔ, shɨ Nwi. Shɨ yiŋkii lùu yaa Sara, wəzwi shɨ. Vɨɨ shɨ yiŋkii kee lùu vəbuꞌ me. Nsiŋ lùu vaŋ shɨ yiŋkii kɔ́. 27Ŋkə lùu faŋ vɨ nə nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi laa,
«Ghɔ, wəzwi faŋ a kee bì wee me, fwi yə kɨ ŋaytə!
Ghɔ, wəzwi faŋ a kee ta zɔ̀ məza wəzwi
faŋ ŋwə kəə bi me, kɨ shɨꞌ nə məŋaytə,
buꞌ laa wəzwi ŋgwə faŋ ŋwə lùu nɨnɔŋ,
ndɔ kii vaŋ vəyaŋ, shɔ̀ɔ wəzwi
ŋgwə faŋ ŋwə lùu ghɔ wəndɔŋ.» 4.27 Aysaya 54.1.
28Vaŋ-nshwi vaŋ, gə fɨ maa viŋ, viŋ lùu vaŋ yinsəŋ Nwi, buꞌ ŋkɔꞌnə njyə faŋ Nwi nə kɔ̀ꞌnə fɨshi nə. Viŋ lùu yaa Isak, wee Sara, faŋ luu wee wə shɨ nə, faŋ Nwi nə kɔ̀ꞌnə ghɔ Abraham. 29Ŋkee fɨshi maa yighee yɔ́, wee ŋgwə faŋ Hagar nə bì sheꞌ faŋ vɨɨ bi vaŋ nə, ŋwə nəə kɔ ŋɨꞌ tɨ́ wee ŋgwə faŋ vɨ nə bì ŋwə maa wutə Zwitə Nwi. Ŋkə luu sheꞌ nɨniŋ ndee. Vɨɨ Jus faŋ vəŋ lùu vəbuꞌ tɨ́ nuŋsə vəŋ yɔ́, vəŋ kɔ ŋɨꞌ tɨ́ viŋ, faŋ vɨ nə bì viŋ maa wutə Zwitə Nwi nə. 30Luu nə, vɨ nə baa nyɔ̀ꞌ taa ŋwaꞌlə Nwi laa, «Vɨ jɔŋ wəzwi buꞌ wì, ghɔ ŋwiŋ wi. Ŋkə kee yikuꞌnə laa wee buꞌ ndɔ zɨ vətɔ və tii wi me. Lùu wee wəzwi shɨ faŋ ŋwə ndɔ zɨ vətɔ və tii wi.» 4.30 Jenesis 21.10.31Nɨniŋ, van-nshwi vaŋ, ŋkə deesə tɨ́ nsiŋ laa, nsiŋ kee lùu vaŋ wəzwi buꞌ me, nsiŋ lùu vaŋ wəzwi shɨ.
5Faŋ ŋkə bàw laa kɨ viŋ kɨ gu vəbuꞌ tɨ́ nuŋsə vɨɨ me
1Kristo nə shùꞌ nsiŋ fɨ ghɔ ntɨsə vɨɨ Jus, laa kɨ nsiŋ baa lùu vəbuꞌ me. Nɨniŋ, viŋ tɨŋnə weꞌ yaa vɨɨ faŋ vəŋ duꞌtə vəŋ nyɨŋ nu. Kɨ viŋ baa biŋ vɨɨ yɨsə viŋ baa gu vəbuꞌ me. 2Viŋ zɔ! Mə Pɔɔl, mə naysə tɨ́ viŋ laa, viŋ taa kɨ luu biŋ laa vɨ kɨ sɨɨtə viŋ, buu ŋkə də̀ laa, nu Kristo gù nu dayday tɨ́ viŋ. 3Bàw ŋkə luu ŋkee kəley tɨ́ viŋ laa, wə fɨ taa ŋwaa viŋ faŋ ŋwə meꞌtə ŋwaa wi, laa vɨ sɨɨtə ŋwə, buu ŋkə də̀ laa ntɨsə vɨɨ Jus taa kɨ sɔꞌ wə ghɔ́. Ŋwə taa ghaa nuŋsə ntɨsə sɔ́ sənshə laylay. 4Viŋ kɨ luu kɨ bɨꞌtə laa, Nwi taa ndi viŋ yaa vɨɨ loomə vɨsɨ ŋwə, buꞌ faŋ viŋ nuŋ ntɨsə sɔ́, buu viŋ gàasə ŋwaa wiŋ fɨ maa Kristo. Gəŋsə Nwi, faŋ Nwi kèe gəŋsə vɨɨ buꞌ Kristo nə, kee baa lùu shɔ tɨ́ viŋ me. Kaꞌ ŋkə kee baa gàŋtə viŋ me.
5Gə fɨ maa yia, yia nùŋ fwi sia maa wutə Zwitə Nwi, kɨꞌ laa Nwi ndi yia yaa vɨɨ loomə vɨsɨ ŋwə, buꞌ laa yia nùŋ fwi sia maa Kristo. 6Kɨ ghaŋ nsiŋ faynə nsiŋ vɨ Kristo, buu nu məsɨɨtə wə kee baa lùu nu me. Faŋ vɨ sɨ̀ɨtə wə, nə faŋ vɨ kee yisɨɨtə me, luu sheꞌ fa kəmuꞌ, ŋkwiinə kee lùu shɔ me. Nu ŋkɨə faŋ ŋkə lùu kəweꞌ, lùu laa nsiŋ biŋ Yeso Kristo, nùŋ fwi saŋ-nsiŋ maa ŋwə, baa kii ŋkawnə.
7Nə luu yighee vɨsɨ, viŋ nəə yɨ jəə. Sii bwèꞌsə ndə bwèꞌsə viŋ, laa viŋ kee baa kɨ zɔnə nu Nwi me? 8Nu kɔ́ nə kee ndɔ̀ fɨ ghɔ Nwi faŋ ŋwə nə shòꞌ viŋ, laa viŋ luu mbii vɨɨ nə me. 9Maa vɨɨ gisə laa wee-fədɨꞌ fənsɨŋ nee, yaa kɨ mwasə bee, ŋkə kwalə. 10Maa yizii Nwi mə kɨɨ nə viŋ, kɨɨ laa viŋ kee ndɔ kwiinə me, laa viŋ vɨ Kristo gòꞌ fa kəmuꞌ. Luu nə, Nwi ndɔ kwaŋ wə ntɨə faŋ ŋwə bwèꞌsə viŋ nə, taa nsɔꞌ. Ŋwə kɔlə luu ndə, Nwi ndɔ kwaŋ ŋwə taa nsɔꞌ.
11Gə fɨ maa mə, vaŋ-nshwi vaŋ, ŋkə lùu kəley laa mə kee baa fɨꞌtə nu Nwi, gisə laa vɨ sɨɨtə wə ntɨə faŋ ŋwə bìŋ Kristo me. Ŋkə nii toꞌ lùu nɨniŋ, buu vɨɨ kee kɨ kəə mə nə nsɔꞌ me, faŋ vəŋ yɨsə ndwə nə. Nu ŋkɨə faŋ ŋkə yaa kɨ bɨ tɨ́ vɨɨ, lùu faŋ mə fɨꞌtə kɔ̀ŋ yiku Yeso fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə, faŋ ŋwə nə kù tɔ nsiŋ nə, kee naysə laa vɨ sɨɨtə vɨɨ me. Mə nəə toꞌ kɨ naysə laa vɨ sɨɨtə vɨɨ, buu vɨ kee baa kɨ kɔ ŋɨꞌ shee buꞌ fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə fɔ́ me. 12Gə fɨ maa vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ bweꞌsə̀ viŋ, gisə laa vɨ sɨɨtə viŋ nə, bàw vəŋ gə yɔ̀ꞌ yiŋwaa vəŋ.
Faŋ ŋkə bàw laa kɨ ŋkitə yiŋ sɔꞌ viŋ me. Bàw viŋ biŋ laa Zwitə Ley Nwi shiinə viŋ
13Vaŋ-nshwi vaŋ, gə fɨ maa viŋ, Nwi nə shòꞌ viŋ laa kɨ viŋ baa luu yaa vəbuꞌ tɨ́ ntɨsə vɨɨ Jus me. Luu nə, faŋ viŋ kee lùu vəbuꞌ tɨ́ ntɨsə sɔ́ nə me, kɨ viŋ bɨꞌtə laa kaꞌ viŋ taa kɨ yɨsə vənu vənshə faŋ mbasə ŋwaa wiŋ kàw me. Viŋ kii ŋkawnə tɨ́ wə nə wə, baa gaŋtə wə nə wə. 14Nɨniŋ buꞌ laa vɨ fàynə ntɨsə sənshə maa vaŋ təgi tə̀ laa, «Kaw weenshu wə yaa nshɨ-tɔ wə.» 5.14 Levitikɔs 19.18.15Sii yɨ̀ kə viŋ yɨsə vənu yaa nyaasə taa gay faŋ nsə ndɔŋmə vəliŋ vəvəŋ, baa kɔ̀ vəndɨə maa vəliŋ vəvəŋ? Viŋ kɨ luu kɨ yɨsə nɨniŋ, buu viŋ taa bɨsə yiŋwaa yiŋ yinshə.
16Viŋ zɔ! Mə gì tɨ́ viŋ laa, bàw Zwitə Ley Nwi kɨ shiinə viŋ maa vənu vənshə faŋ viŋ yɨsə, laa kɨ ŋkitə yiŋ kɨ sɔꞌ viŋ me. 17Ŋkitə vɨɨ kee lùu yaa njyə faŋ nyə kìi Zwitə Nwi me; ŋkitə Zwitə Nwi kee lùu yaa njyə vɨɨ me. Ŋkitə wə nywenə ghɔ Zwitə Ley Nwi. Lùu ŋiꞌ nu ŋkɨə faŋ ŋkə yɨsə laa viŋ kee yuu kɨ yɨsə nu ŋkɨə faŋ viŋ kəə kɨ yɨsə me. 18Faŋ shiinə Zwitə Nwi shiinə viŋ, buu kaꞌ ntɨ yimɔ́ꞌ kee baa kà viŋ me.
19Nsiŋ kɔꞌ kɨɨ nə vənu mbɨə faŋ mbə ndɔ̀ fɨ taa ŋkitə vɨɨ, faŋ lùu vənu vəbwəvə vənshə, yaa nu vəki vəsakə, nə nu mətii vəki, nə nshinə yibwə, 20nə məfeꞌ vənwi vədayday, nə mfisə, nə mbeenə, nə ntaysə, nə ŋkəŋsə, nə fwi yishəsə, nə vəŋwiŋ, nə məgaasə yiŋwaa vəway vəway, 21nə məsəsə vətɔ və vɨɨ, nə məzwi wə, nə mənu məluꞌ məyaŋmə, nə maa mətia yiŋwaa, nə kəŋ vənu vɔ́ vəyaŋ. Mə gì tɨ́ viŋ faŋ mə nə duꞌtə mə gi tɨ́ viŋ laa, vɨɨ faŋ vəŋ yɨsə kəŋ vənu vɔ́, kee ndɔ ŋii məbwey vəlwaŋ taa yifwàŋ Nwi me.
22Gə fɨ maa vənu mbɨə faŋ mbə ndɔ̀ fɨ taa Zwitə Nwi, mə kəə naysə vənu vɔ́ tɨ́ viŋ nɨzi. Vənu vɔ́ luu ŋkawnə, nə məŋaytə, nə məduꞌ bwaŋnə, nə məjia fwi, nə məsaylə jəə, nə məgaŋtə vɨɨ, nə məzɔnə, 23nə məbwasə ŋwaa, nə məshiinə ŋwaa. Ntɨ kee lùu shɔ faŋ nyə twey kəŋ vənu vɔ́ me. 24Vɨɨ mbɨə faŋ lùu vɨɨ Yeso Kristo, mèꞌ vənu vəbwəvə vəvəŋ vənshə, nə mbɨꞌtə yibwə yinshə laylay. Ŋkə lùu yaa vəŋ ndi vənu vɔ́, bèy fuu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə fə Yeso Kristo. 25Zwitə Nwi kɨ luu ŋìi taa ŋwaa nsiŋ, bàw nsiŋ shi nə nshinə njyə faŋ Zwitə Nwi kɔ́ də̀ tɨ́ nsiŋ. 26Kɨ nsiŋ kɨ koꞌsə yiŋwaa nyaa-nsiŋ me. Kɨ nsiŋ yɨsə njyoꞌ wə lia me, tɨꞌnə me sə wə me!
6Faŋ bàw viŋ gaŋtə yiŋwaa yiŋ, viŋ viŋ
1Vaŋ-nshwi vaŋ, viŋ kɨ luu fàynə viŋ vɨ wə faŋ ŋwə yɨ̀ nu bwə, bàw viŋ gaŋtə wə ghɔ́ laa ŋwə kiasə gù wuu jəə. Kaꞌ viŋ yɨ̀sə nɨniŋ faŋ viŋ kìi Zwitə Ley Nwi taa fwisə viŋ. Bàw viŋ yɨ̀ nɨniŋ, kɨ yɨsə fɨ taa bwaŋnə, baa ndeynə yiŋwaa yiŋ buꞌ məmɔŋ mɔ́ꞌ taa ŋii viŋ nɨzi. 2Viŋ gaŋtə wə nə wə, shàꞌ ŋɨꞌ wə nə wə. Viŋ yɨ̀ nɨniŋ, buu ŋkə də̀ laa nshinə Kristo lùu maa viŋ. 3Wə kɨ luu kɨ bɨꞌtə laa yi lùu nu, faŋ ŋwə lùu wuu dayday, buu ŋwə bweꞌsə ŋwaa wi. 4Bàw wə nə wə kɨ mɔŋ sheꞌ ŋgwinə faꞌ faŋ ŋwə faꞌ, laa ŋwə lùu jəə mu? Ŋwə taa luu jəə, buu ŋwə taa ŋaytə maa faꞌ ŋgwə faŋ ŋwə faꞌ. Luu nə, bàw ŋwə yɨ nɨniŋ sheꞌ ŋgɨɨ-ŋwə, kee kɨ fɨꞌ maa nu wə dɨday me, 5buꞌ laa wə tɨ̀ me wə kii ŋgwinə faꞌ, faŋ Nwi kɔ̀ tɨ́ ŋwə maa məfaꞌ ŋgɨɨ-ŋwə.
6Bàw laa wə tɨ̀ me wə faŋ ŋwə zwetə nu Nwi fɨ ghɔ wə, kɨ gaasə vətɔ vi, kɔ tɨ́ wə ntɨə faŋ ŋwə deesə ŋwə nə. 7Kɨ viŋ bweꞌsə yiŋwaa yiŋ me, Nwi kee bìŋ laa wə taw yi me. Fa ŋkɨə faŋ wə sɔ, luu ŋkə faŋ ŋwə ndɔ shwi. 8Wə ntɨə faŋ ŋwə yɨsə vənu sheꞌ maa nshɨ-tɔ wi, ŋwə ndɔ ndi. Gə fɨ maa wə ntɨə faŋ ŋwə yɨsə vənu buꞌ Zwitə Nwi, ŋwə ndɔ zɨ məbwey vəlwaŋ faŋ ŋwə ndɔ̀ fɨ maa Zwitə Nwi. 9Nɨniŋ, bàw nsiŋ kɨ yɨ vənu vəjəəvə ghee nshə, kee bwa me. Nsiŋ kɨ luu kee bə̀ŋ nə yiba me, buu nsiŋ ndɔ ye ŋkee nu jəə ŋkɨə faŋ ŋkə fuu fɨ maa faꞌ ŋwaa-nsiŋ ghɔ́ maa yighee njyə faŋ Nwi tə̀. 10Yighee kɨ bii maa məyɨ nu jəə ndwə. Bàw nsiŋ gaŋtə vɨɨ ghee nshə, gàŋtə vaŋ-nshwi vaŋ-nsiŋ vɨɨ Nwi fɨ taa nwaa vɨɨ Yeso Kristo.
Faŋ Pɔɔl nə mètə ŋwaꞌlə wi maa nshɨ-tɔ wi, fàynə vənu vəweꞌvə fɨ taa ŋwaꞌlə ŋwə̀
11Mə kəə metə ŋwaꞌlə ŋwə̀ ŋgɨɨ-mə, ŋkee nə ghɔ kaŋ. Maa viŋ ye sɨ ŋwaꞌlə kwalə faŋ mə nyɔ̀ꞌ nə. 12Viŋ kɔꞌ kɨɨ laa vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ dɔ̀ɔ laa vɨ sɨɨtə viŋ nə, lùu vɨɨ faŋ vəŋ kəə laa vɨɨ kaw vəŋ, biŋ vəŋ. Vəŋ kəə laa vɨ sɨɨtə viŋ sheꞌ maa məyɨ jəə sɨ vɨɨ Jus, laa kɨ vɨ kɔ ŋɨꞌ tɨ́ vəŋ buꞌ ntɔŋ yijəə Nwi kɔ̀ŋ fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə fə Kristo me. 13Vɨɨ vɔ́ faŋ vəŋ sɨɨtə vɨɨ nə, nshɨ-tɔ vəŋ kee bee zɔnə ntɨsə vɨɨ Jus sənshə me. Vəŋ kəə sheꞌ laa viŋ biŋ vɨ sɨɨtə viŋ, tɨ́ kaꞌ vəŋ kɨ koꞌsə yiŋwaa, laa viŋ suꞌsə yiŋwaa yiŋ nsi. 14Gə fɨ maa mə, luu sheꞌ fa kəmuꞌ faŋ kaꞌ ŋkə yɨsə mə koꞌsə ŋwaa; fa kɔ́ lùu fəŋkɔꞌ fə ŋkɨꞌsə fə tii ŋwaa-nsiŋ Yeso Kristo, faŋ ŋkə yɨsə laa vənu və mbi nyə̀ kukə sɨ mə. Mə kee shi mbi buꞌ vənu vɔ́ me. 15Faŋ vɨ sɨ̀ɨtə wə, faŋ vɨ kee sɨ̀ɨtə wə me, ŋkwiinə kee lùu shɔ me. Nu kwalə luu sheꞌ laa Nwi yɨsə nsiŋ luu vɨɨ finə. 16Mənɔŋ-bwaŋnə Nwi nə gəŋsə Nwi tɔ vɨɨ mbɨə faŋ vəŋ beꞌsə nshinə yifi yɔ́, nə taa ŋwaa vɨɨ yinsəŋ Nwi! 17Maa məndwə, kɨ vɨɨ baa kɨ kɔ ŋɨꞌ shee me, buꞌ laa təfɨɨ tə vədɨꞌ ntɨə faŋ ntə lùu maa mə, də̀ laa mə beꞌsə Yeso. 18Vaŋ-nshwi vaŋ, tɨta ŋwaa-nsiŋ Yeso Kristo tu mənɔŋ-bwaŋnə tɔ viŋ vənshə! Ŋkə gòꞌsə nɨniŋ.