YAKUBA

YAKUBA

¹ Ne Yakuba, Ala ni Matigi Yesu Krisita ka jɔnkɛ, bɛ nin sɛbɛn ci Israɛl siya tan ni fila ma minnu jɛnsɛnnen bɛ. Aw ni hɛrɛ. ² Ne balimaw, kɔrɔbɔli sifa caman mana aw sɔrɔ, aw ka o jate ɲagaliba sababu ye, ³ k’a dɔn ko muɲuli bɛ bɔ aw ka dannaya kɔrɔbɔli la. ⁴ A’ y’a to muɲuli ka a ka baara kɛ k’a dafa, walisa aw ka dafa ka kɔgɔ, foyi kana dɛsɛ aw la. ⁵ Ni hakilitigiya dɛsɛra aw dɔ la, o ka a deli Ala fɛ, a na di o ma, k’a masɔrɔ Ala bɛ nili kɛ mɔgɔw bɛɛ la ka kari, a tɛ kɔrɔfɔli kɛ. ⁶ Nka a k’a deli ni dannaya ye, a kana sigasiga fewu, k’a masɔrɔ min bɛ sigasiga, o bɔlen bɛ kɔgɔji kuru fɛ, fiɲɛ bɛ min lamaga ka taa n’a ye fan bɛɛ fɛ. ⁷ O mɔgɔ sifa kɔni kana miiri ko a nafɛn dɔ sɔrɔ Matigi fɛ. ⁸ Dusu fila tigi don, a sabatilen tɛ a ka sira si la. ⁹ Balima faantan ka ɲagali a kɔrɔtali la. ¹⁰ Nafolotigi fana ka ɲagali a majiginni la, k’a masɔrɔ a na tɛmɛn i ko bin feere. ¹¹ Ni tile bɔra ni a funteniba ye, bin bɛ ja, a feere bɛ bin, a cɛɲɛ cogo bɛ tiɲɛ. Nafolobatigi na fɔsɔnfɔsɔn k’a to a ka ko kɛtaw la ten. ¹² Kɔrɔbɔli bɛ kun mɔgɔ min na, o ye dubaden ye, katuguni ni a tilennen sɔrɔla kɔrɔbɔli fɛ, Ala ye ɲɛnamaya masafugula min layidu ta a kanubaaw ye, a na o sɔrɔ. ¹³ Mɔgɔ mana nɛgɛn ko jugu nɔfɛ, o kana fɔ ko Ala y’a nɛgɛn, katuguni Ala tɛ se ka nɛgɛn ko jugu si nɔfɛ, a tɛ mɔgɔ si nɛgɛn ko jugu nɔfɛ fana. ¹⁴ Mɔgɔw bɛɛ kelen-kelen bɛ nɛgɛn ko jugu nɔfɛ, ni a samana a yɛrɛ nege jugu fɛ ka malasa. ¹⁵ Nege dun mana kɔnɔ ta, a bɛ jurumu bange. Ni jurumu kɔgɔra, a bɛ saya bange. ¹⁶ Ne balima kanulenw, aw kana fili. ¹⁷ Fɛn ɲuman minnu bɛ di an ma ani nilifɛn dafalenw, olu bɛɛ bɛ na ka bɔ san fɛ. U bɛ jigin ka bɔ kɛnɛ bɔlanw Fa Ala la. Ala tɛ yɛlɛma, suma yɛlɛma cogo t’a la. ¹⁸ A ye an bange tiɲɛ kuma barika la ka kɛɲɛ ni a yɛrɛ sago ye, walisa an ka kɛ fɔlɔ ta dɔw ye a ka dafɛnw cɛma. ¹⁹ Aw ka nin dɔn, ne balima kanulenw, ko mɔgɔw bɛɛ ka lamɛnni kɛ joona, nka u kana kuma joona, u kana dimin joona. ²⁰ Katuguni mɔgɔ diminnen tɛ se ka Ala ka tilennenya ko kɛ. ²¹ O de kosɔn, a’ ye nɔgɔlenya bɛɛ dabila, ani juguya tɔw bɛɛ. Kuma min dannen bɛ aw dusu la, a’ ye sɔn o ma ni yɛrɛmajiginlenya ye, o de bɛ se ka aw kisi. ²² Aw ka kɛ Ala ka kuma kɛbaaw ye, aw kana kɛ a mɛnbaaw ye dɔrɔn, ka aw yɛrɛw lafili. ²³ K’a masɔrɔ min bɛ Ala ka kuma mɛn, ni a ma taama ka kɛɲɛ n’o ye, o bɛ i ko mɔgɔ min bɛ a yɛrɛ ɲɛda filɛ dubalen na. ²⁴ A yɛrɛ mafilɛlen kɔ, a bɛ taa, a tun bɛ cogo min na, a bɛ ɲinɛ o kɔ. ²⁵ Nka sariya dafalen, hɔrɔnya sariya kɔni, ni mɔgɔ ye o filɛ ni kɔlɔsili ye ka to a kan, ni a ma ɲinɛ a ka kuma mɛnnen kɔ, nka a bɛ taama ka kɛɲɛ n’a ye, o tigi ye dubaden ye a ka ko kɛtaw la. ²⁶ Ni mɔgɔ dɔ bɛ a yɛrɛ jate Ala sira taamabaa ye, k’a sɔrɔ a tɛ karafe don a da la, o tigi bɛ a yɛrɛ lafili, a ka Ala sira taama ye fu de ye. ²⁷ Ala sira taama senuma nɔgɔbali Fa Ala ɲɛ kɔrɔ, o filɛ nin ye, ka taa bɔ falatɔw ni muso cɛ salenw ye u ka tɔɔrɔ kow la, ani ka i tanga diɲɛ ka nɔgɔlenya kow bɛɛ ma.

¹ Ne balimaw, aw kana mɔgɔ bɔ mɔgɔ la nɔɔrɔtigi, an Matigi Yesu Krisita dannaya sira taama ko la. ² Ni mɔgɔ dɔ donna aw ka Alabatoso kɔnɔ, sanu bololanɛgɛ b’a bolo la, dulɔkiba ɲuman b’a kan na, ni faantan dɔ fana donna, finikolon b’o kan na, ³ ni aw bɛ dulɔkiba ɲuman tigi bonya k’a fɔ a ye ko: «I sigi yan nin yɔrɔ ɲuman la,» k’a fɔ faantan ye ko: «E k’i jɔ yen fɛ,» wala «I sigi ne sen kɔrɔ yan,» ⁴ aw ma mɔgɔ bɔ mɔgɔ la ka aw yɛrɛw kɛ kiritigɛlaw ye ni aw ka miirili juguw ye wa? ⁵ Ne balima kanulenw, a’ ye ne lamɛn sa. Ala ye nin diɲɛ la faantanw ɲɛnatɔmɔ, walisa u ka kɛ nafolotigiw ye dannaya ko la, ka don a ka masaya la. A ye o masaya layidu de ta a ka kanulenw ye. ⁶ Nka aw kɔni ye faantanw dɔgɔya! Minnu bɛ u fanga digi aw la ka taa ni aw ye kiritigɛlaw ɲɛ kɔrɔ, o tɛ nafolobatigiw ye wa? ⁷ Tɔgɔ ɲuman min dara aw kan, u tɛ o tiɲɛ wa? ⁸ Ni aw bɛ masaya sariya dafa i ko Kitabu b’a fɔ cogo min na ko: «I ka i mɔgɔ ɲɔgɔn kanu i ko i yɛrɛ,» aw bɛ ko ɲuman kɛ, siga t’o la. ⁹ Nka ni aw bɛ mɔgɔ bɔ mɔgɔ la, aw bɛ jurumu kɛ. Sariya bɛ aw jalaki, katuguni aw ye sariya tiɲɛnbaaw ye. ¹⁰ Mɔgɔ o mɔgɔ mana sariya kow bɛɛ kɛ, nka ni a ye sariya ci fɔlen kelen tiɲɛ, a jalakira a bɛɛ la. ¹¹ K’a masɔrɔ min y’a fɔ ko: «I kana jatɔya kɛ,» o y’a fɔ fana ko: «I kana mɔgɔ faga.» Ayiwa ni i ma jatɔya kɛ, nka ni i ye mɔgɔ faga, i kɛra sariya tiɲɛnbaa ye. ¹² Kiri bɛna tigɛ aw kan ka kɛɲɛ ni hɔrɔnya sariya ye, o de kosɔn aw kuma cogo ni aw taama cogo ka bɛn o ma. ¹³ Min ma makari dɔw la, makari tɛna kɛ o ka kiri ko la. Makari bɛ se sɔrɔ kiri kan. ¹⁴ Ne balimaw, ni mɔgɔ dɔ b’a fɔ ko dannaya b’a fɛ, k’a sɔrɔ kɛwalew t’a fɛ, o bɛ mun ɲɛ sa? O dannaya bɛ se k’a kisi wa? ¹⁵ Ni balimakɛ wala balimamuso fɛɛrɛtɔ don, ni don o don dumuni t’a fɛ, ¹⁶ ni aw dɔ y’a fɔ u ye ko: «A’ ye taa hɛrɛ la, ka aw laja k’aw fa,» k’a sɔrɔ a ma u farikolo magoɲɛ fɛnw di u ma, o bɛ mun ɲɛ sa? ¹⁷ O cogo la, dannaya fana, ni kɛwalew t’a fɛ, a salen don, a bɛ a kelen na. ¹⁸ Nka mɔgɔ dɔ n’a fɔ ko: «Dannaya bɛ e fɛ, kɛwalew bɛ ne de fɛ. I ka i ka dannaya jira ne la ni kɛwalew tɛ, ne na ne ka dannaya jira i la ne ka kɛwalew fɛ.» ¹⁹ I dara a la ko Ala ye kelenpe de ye, o ka ɲi. Jinɛw fana dara o la, u bɛ yɛrɛyɛrɛ. ²⁰ E mɔgɔ fu, i b’a fɛ ka dɔn ko dannaya ye fu ye ni kɛwalew tɛ wa? ²¹ An fa Ibrahima ye a denkɛ Isaka da saraka bɔlan kan tuma min na, a ma jate tilennen ye a ka kɛwalew kosɔn wa? ²² I y’a ye ko a ka dannaya ni a ka kɛwalew taara ɲɔgɔn fɛ, ko a ka dannaya dafara kɛwalew de fɛ. ²³ O cogo la Kitabu kuma dafara ko: «Ibrahima dara Ala ka kuma la, o de jatera a ye tilennenya ye.» A welela Ala terikɛ. ²⁴ Aw y’a ye sisan ko mɔgɔ bɛ jate tilennen ye a ka kɛwalew kosɔn, dannaya dama tɛ. ²⁵ Jatɔmuso Rahab fana ma kɛ ten wa? A jatera tilennen ye a ka kɛwalew kosɔn, k’a masɔrɔ a ye o cidenw minɛ koɲuman ka u bila ka taa sira wɛrɛ fɛ. ²⁶ Farikolo salen don ni ni t’a la cogo min na, o cogo la dannaya salen don ni kɛwalew tɛ.

¹ Ne balimaw, aw caman kana kɛ karamɔgɔ ye, k’a masɔrɔ aw y’a dɔn ko an minnu ye karamɔgɔw ye, kiri na gɛlɛya an ma. ² An bɛɛ bɛ fili cogo caman na. Mɔgɔ min tɛ fili kuma la, o tigi ye mɔgɔ dafalen ye. A bɛ se ka a farikolo bɛɛ minɛ ni karafe juru ye. ³ An bɛ karafe don sow da la, walisa u ka an sago kɛ. An bɛ se ka u farikolo bɛɛ yɛlɛma ni o ye ka taa fan bɛɛ la. ⁴ A’ ye ji kan kurun fana filɛ. A ka bon kosɛbɛ, fiɲɛbaw bɛ a ɲɔni, nka a bɛ yɛlɛma ni lɛmunin fitinin ye ka taa kuruntigi sagona yɔrɔ la. ⁵ O cogo la mɔgɔ nɛnkun ye farikolo yɔrɔ fitinin ye, nka a bɛ kobaw fɔ ka a yɛrɛ bonya. Tasuma fitinin filɛ, nka a bɛ tasuma tugu tuba la dɛ! ⁶ Nɛnkun ye tasuma ye, diɲɛ falen juguya la, o ye nɛnkun de ye. A sigilen bɛ an farikolo yɔrɔw cɛma, a bɛ farikolo bɛɛ nɔgɔ. A bɛ tasuma tugu an ka kow bɛɛ la, a manalen bɛ ka bɔ jahanama la. ⁷ Kungo kɔnɔ sen naanima fɛnw bɛɛ, ani kɔnɔw ni fɛn fofotaw ani ji la fɛnw, olu bɛɛ bɛ kolo, u kolola Hadamadenw fɛ. ⁸ Nka nɛnkun kɔni, mɔgɔ si tɛ se ka o kolo. Fɛn jugu kolobali ye nɛnkun de ye. A falen bɛ mɔgɔfaga baga la. ⁹ An bɛ Matigi an Fa tanu ni nɛnkun ye. Mɔgɔ minnu dara Ala bisigi la, an bɛ olu danga ni nɛnkun ye fana. ¹⁰ Tanuli ni dangali kuma fila bɛɛ bɛ bɔ da kelen na. Ne balimaw, o tɛ bɛn dɛ! ¹¹ Ji duman ni ji kunaman bɛ se ka woyo ka bɔ ji boyi da kelen fɛ wa? ¹² Ne balimaw, torosun bɛ se ka oliveden kɛ wa? Rezɛnsun bɛ se ka toroden kɛ wa? Kɔgɔji tɛ se ka ji duman bɔ fana. ¹³ Aw la jumɛn hakili ka bon, ni a bɛ ko dɔn? O tigi ka a ka kɛwalew jira a taama cogo ɲuman fɛ ni sabali ni hakilitigiya ye. ¹⁴ Nka ni keleya kunaman ni farali dusu bɛ aw kɔnɔ, aw kana aw yɛrɛw bonya ka nkalon tigɛ k’a sɔrɔ tiɲɛ t’o ye. ¹⁵ Hakilitigiya min bɛ jigin ka bɔ sankolo la, o ni nin tɛ kelen ye. Nin ye dugukolo kan hakilitigiya ye. Hadamaden gansan ta don, a jinɛma don. ¹⁶ Keleya ni farali dusu bɛ yɔrɔ min na, ko ɲaaminenw ni ko jugu sifa bɛɛ bɛ yen. ¹⁷ Nka hakilitigiya min bɛ na ka bɔ sankolo la, fɔlɔ, o senuma don, o kɔ, a hɛrɛma don, a sumalen bɛ. A bɛ bɛn ɲini, a falen bɛ hinɛ ni kɛwale ɲumanw la. A tɛ mɔgɔ bɔ mɔgɔ la, filankafoya t’a la. ¹⁸ Tilennenya bɛ den min kɛ, o bɛ dan hɛrɛ la kɛlɛ bannaw fɛ.

¹ Kɛlɛ ni sɔsɔli minnu bɛ aw cɛma, olu bɛ bɔ min? Negekun gɛlɛya ko minnu bɛ kɛlɛ kɛ aw farikolo yɔrɔw la, u tɛ bɔ olu la wa? ² Fɛn caman nege bɛ aw la, o si tɛ aw bolo. Aw bɛ mɔgɔ faga, aw ɲɛ bɛ bɔ fɛn caman fɛ, nka aw tɛ se k’olu sɔrɔ. Kɛlɛ ni sɔsɔliw bɛ aw cɛma, aw bɛ min fɛ, aw tɛ o sɔrɔ, katuguni aw ma a deli. ³ Aw bɛ delili kɛ, aw tɛ foyi sɔrɔ, katuguni aw ka delili cogo man ɲi, sabu aw b’a deli walisa k’o tiɲɛ aw negekun gɛlɛya kow la. ⁴ Jatɔw! Aw m’a dɔn ko diɲɛ teriya ye Ala juguya de ye wa? Min b’a fɛ ka kɛ diɲɛ teri ye, o bɛ a yɛrɛ kɛ Ala jugu de ye. ⁵ Aw bɛ miiri ko Kitabu bɛ kuma fu wa? A ko: «Ala ye ni min don an na, keleya b’a la o ni ta fan fɛ.» ⁶ Nka a bɛ nɛɛma fara nɛɛma kan, k’a masɔrɔ Kitabu ko: «Ala bɛ kuncɛbaaw kɛlɛ, nka a bɛ nɛɛma di mɔgɔ majiginlenw ma.» ⁷ O de kosɔn, a’ ye kolo Ala ye. A’ ye jɔ Sitanɛ ɲɛ ka a kɛlɛ, n’o kɛra, a na boli k’i mabɔ aw la. ⁸ A’ ye gɛrɛ Ala la, ale fana na gɛrɛ aw la. Aw jurumukɛlaw, a’ ye aw tɛgɛw ko. Aw filankafow, a’ ye aw dusuw saniya. ⁹ Aw dusuw ka kasi, aw ɲɛnasisilen ka ɲɛji bɔ. Aw ka yɛlɛ ka yɛlɛma ka kɛ kasi ye. Aw ka ɲagali ka kɛ ɲɛnasisi ye. ¹⁰ A’ ye aw majigin Matigi ɲɛ kɔrɔ, n’o kɛra, ale na aw kɔrɔta. ¹¹ Balimaw, aw kana ɲɔgɔn tɔgɔ jugu fɔ. Min bɛ a balima tɔgɔ jugu fɔ, wala ni a bɛ kiri tigɛ a balima kan, o bɛ sariya kɔrɔfɔ ka kiri tigɛ sariya kan. Ayiwa ni i bɛ kiri tigɛ sariya kan, i tɛ sariya sira taamabaa ye tun, fɔ a kiritigɛla. ¹² Sariya sigibaa ni kiritigɛla ye kelenpe de ye, o de bɛ se ka kisili kɛ ka halakili kɛ. Nka e ye jɔn ye, ka kiri tigɛ i mɔgɔ ɲɔgɔn kan? ¹³ A’ ye ne lamɛn sa, aw minnu b’a fɔ ko: «Bi wala sini an na taa duguba dɔ la ka san kelen kɛ yen, ka jago kɛ ka wari sɔrɔ,» ¹⁴ k’a sɔrɔ aw tɛ sini ko dɔn! Aw bɛ i ko bugun min bɛ ye waati dɔɔnin ka tɛmɛn. ¹⁵ O bɛɛ n’a ta aw tun ka kan k’a fɔ ko: «Ni Matigi sɔnna, ni an ɲɛnama tora, an na nin kɛ wala ka nin kɛ.» ¹⁶ Nka sisan aw bɛ aw yɛrɛw bonya ni kuncɛbaya ye. O yɛrɛbonya sifa man ɲi. ¹⁷ O de kosɔn min bɛ ko ɲuman kɛcogo dɔn, n’a t’a kɛ, o ye jurumu ye o tigi ye.

¹ Aw nafolobatigiw, a’ ye ne lamɛn sa. Ɲɛni koba minnu bɛna se aw ma, a’ ye kasi ka kulo olu kosɔn. ² Aw ka nafolo tolila. Aw ka finiw ɲimina ntumuw fɛ. ³ Nson wulila aw ka sanu ni aw ka wari la. O nson na kɛ seere ye aw kama ka aw farisogo dun k’a ban i ko tasuma. Aw ye aw ka nafolo lajɛ nin laban donw na. ⁴ Baarakɛla minnu ye aw ka foro suman tigɛ, aw ma olu sara, o sara bɛ pɛrɛn aw kama. Minnu ye aw ka suman tigɛ, olu pɛrɛnkan sera Kɛlɛbolow Matigi tulo ma. ⁵ Aw ye faama dumuni dama tɛmɛnnenw kɛ dugukolo kan, ka aw yɛrɛw bila ɲɛnajɛ kow la. Aw ye aw dusuw wasa fagali don na. ⁶ Aw ye mɔgɔ tilennen jalaki k’a faga, a ma aw kɛlɛ. ⁷ O de kosɔn balimaw, a’ ye muɲuli kɛ sani Matigi ka na. A filɛ, sɛnɛkɛla bɛ dugukolo suman ɲuman makɔnɔ, a bɛ muɲuliba kɛ fo a ka sanji fɔlɔ ni a kosana sɔrɔ. ⁸ Aw fana ka muɲuli kɛ ka aw ja gɛlɛya, k’a masɔrɔ Matigi nali surunyara. ⁹ Aw kana dajukɔrɔ kuma fɔ ɲɔgɔn ma, balimaw, walisa aw kana jalaki. Kiritigɛla filɛ, a jɔlen bɛ da la. ¹⁰ Ne balimaw, kira minnu kumana an Matigi tɔgɔ la, aw ka olu ladege u ka tɔɔrɔ ni u ka muɲuli la. ¹¹ A filɛ, minnu bɛ kɔrɔbɔli muɲu, an b’a fɔ ko olu ye dubadenw ye. Aw ye JOB ka muɲuli kibaru mɛn. Matigi ye min kɛ JOB ye a laban na, aw bɛ o fana dɔn, sabu Matigi ka hinɛ ni a ka ɲumaya ka bon haali. ¹² O bɛɛ kɔ, ne balimaw, aw kana aw kali fewu. Aw kana aw kali sankolo la, wala dugukolo la. Aw kana kalili wɛrɛ si kɛ. Aw ka ɔwɔ ka kɛ ɔwɔ ye, aw ka ayi ka kɛ ayi ye, walisa kiri kana bin aw kan. ¹³ Aw ka mɔgɔ dɔ tɔɔrɔlen don wa? O ka Ala deli. Aw dɔ ɲagalilen don wa? O ka tanuli dɔnkili da. ¹⁴ Aw dɔ bananen don wa? O ka egilisi cɛkɔrɔbaw wele, olu ka Ala deli a ye ka tulu mun a la Matigi tɔgɔ la. ¹⁵ Ala delili min kɛra ni dannaya ye, o na banabaatɔ kɛnɛya, Matigi na a lawuli. Ni a ye jurumuw kɛ, olu na yafa a ma. ¹⁶ O de kosɔn, a’ ye aw ka jurumuw fɔ ɲɔgɔn ye, ka Ala deli ɲɔgɔn ye, walisa aw ka kɛnɛya. Mɔgɔ tilennen ka Ala deliliba, a jijalen a la, fanga bɛ o la kosɛbɛ. ¹⁷ Eli tun ye an bɔɲɔgɔnko mɔgɔ ye, a ye Ala deli k’i jija o la ko sanji kana na. Sanji ma bin dugukolo kan san saba ni kalo wɔɔrɔ kɔnɔ. ¹⁸ O kɔ, a ye Ala deli ko kura, sanji nana, dugukolo denna. ¹⁹ Ne balimaw, ni aw dɔ filila ka tiɲɛ sira bila, ni dɔ wɛrɛ y’a lasegin, ²⁰ aw k’a dɔn ko min ye jurumukɛla kelen lasegin ka bɔ a ka filili sira kan, o na mɔgɔ kelen kisi saya ma, ka jurumu caman caman datugu.