12345678910111213141516171819202122232425262728
12345678910111213141516
123456789101112131415161718192021222324
123456789101112131415161718192021
12345678910111213141516171819202122232425262728
12345678910111213141516
12345678910111213141516
12345678910111213
123456
123456
1234
1234
12345
123
123456
1234
123
1
12345678910111213
12345
12345
123
12345
1
1
1
12345678910111213141516171819202122

HƐBURUW

1

1 Ala kumana an bɛnbaw fɛ ka kɔrɔ tuma caman na ani cogo caman na kiraw da la, 2 nka a kumana an fɛ nin laban donw na a Denkɛ da la. Ala ye o sigi ka kɛ fɛn bɛɛ ciyɛntala ye. A ye diɲɛw da fana o barika la. 3 O ye Ala nɔɔrɔ manamana ye, ani a ka Alaya ja. A b’a to fɛnw bɛɛ bɛ ɲɔgɔn minɛ a ka sebaaya kuma barika la. A tilalen kɔ jurumuw saniyali la, a y’i sigi bonyabatigi Ala kinin fɛ sankolo yɔrɔ kɔrɔtalenw la. 4 A ye tɔgɔ min sɔrɔ Ala fɛ, o ka bon mɛlɛkɛw tɔgɔw ye cogo min na, ale yɛrɛ fisayara mɛlɛkɛw ye ten dɛ. 5 Ala y’a fɔ a ka mɛlɛkɛ jumɛn ye fɔlɔ ko: «I ye ne Denkɛ ye, ne ye i bange bi»? A y’a fɔ mɛlɛkɛ jumɛn ko la fana ko: «Ne na kɛ ale Fa ye, ale na kɛ ne Denkɛ ye»? 6 Nka Ala ye a Denkɛ fɔlɔ bangelen ci diɲɛ la tuma min na, a ko: «Ala ka mɛlɛkɛw bɛɛ ka o bato.» 7 A ye min fɔ mɛlɛkɛw ko la, o filɛ nin ye ko: «A bɛ a ka mɛlɛkɛw kɛ fiɲɛw ye, ka a ka baarakɛlaw kɛ tasuma manaw ye.» 8 Nka Ala y’a fɔ a Denkɛ ko la ko: «E Ala, i ka masasigilan bɛ to badaa-badaa. I ka masaya bere ye tilennenya bere de ye. 9 Tilennenya ko ka di i ye haali, juguya ko man di i ye fewu. O de kosɔn Ala, i ka Ala kɔni, o ye ɲagaliba tulu yɛlɛma i kan, ka jɔyɔrɔ di i ma min ka bon i jɛɲɔgɔnw bɛɛ ta ye.» 10 A ko fana: «E Matigi ye dugukolo ju sigi fɔlɔfɔlɔ. I yɛrɛ bolow ye sankolow dila. 11 Olu bɛna tiɲɛ ka ban, nka e bɛ to. U bɛɛ na kɔrɔ i ko dulɔkiw. 12 I na u kuru i ko fini. U na yɛlɛma i ko dulɔkiw. Nka e bɛ to cogo kelen na, i tilew tɛna ban.» 13 Ala y’a fɔ mɛlɛkɛ jumɛn ye fɔlɔ ko: «I sigi ne kinin fɛ, fo ne ka i juguw kɛ i senkɔrɔ dalan ye?» 14 Mɛlɛkɛw ye mun ye? U bɛɛ tɛ baarakɛ niw ye wa? Minnu bɛna kisili ciyɛn ta, mɛlɛkɛw cilen bɛ ka olu de mago ɲɛ.

2

1 O de kosɔn an ye ko minnu mɛn, anw ka kan ka an janto olu la kosɛbɛ, walisa an kana na ɲinɛ ka u bila. 2 Kuma min tun fɔra mɛlɛkɛw fɛ, o basigilen tun don. Sariya tiɲɛni kow ni kan bilali kow bɛɛ sarala tɔɔrɔ bɛnnen na. 3 N’a kɛra ten, ni an faratira o kisiliba la, an na kisi o tɔɔrɔ ma cogo di? Matigi yɛrɛ y’a daminɛ ka o kisili ko fɔ. O kɔ, minnu y’a lamɛn, olu y’a fɔ an ye k’a jɛya. 4 Ala fana ye u ka seereyaw sinsin ni taamashyɛnw ni kobaw ani kabako sifa caman ye, ani Ni Senu ka nilifɛnw, a ye olu di ka kɛɲɛ ni a yɛrɛ diyaɲe ye. 5 Ayiwa, an bɛ kuma diɲɛ nata min ko la, Ala ma o kuntigiya di mɛlɛkɛw ma. 6 Nka mɔgɔ dɔ y’a seereya bɔ Kitabu yɔrɔ dɔ la ko: «Mɔgɔ ye mun ye, fo e Ala bɛ miiri a ko la? Hadamaden ye mun ye, fo i bɛ i janto a la? 7 I y’a dɔgɔya mɛlɛkɛw ye waati dɔɔnin. I ye nɔɔrɔ ni bonya don a kun na masafugula ye. 8 I ye fɛnw bɛɛ kolo a ye.» Ni a fɔra ko Ala ye fɛnw bɛɛ kolo a ye, o kɔrɔ ko fɛn si tɛ yen min ma kolo a ye. O bɛɛ n’a ta, an ma fɛn bɛɛ kololen ye a ye fɔlɔ. 9 Nka min dɔgɔyara mɛlɛkɛw ye waati dɔɔnin, walisa a ka sa mɔgɔw bɛɛ ye Ala ka nɛɛma barika la, Yesu kɔni, an bɛ o ye sisan. An b’a ye ko nɔɔrɔ ni bonya donna a kun na masafugula ye a ka saya muɲuli kosɔn. 10 Tiɲɛ la, min ye fɛn bɛɛ da ani fɛn bɛɛ dara min kosɔn, Ala kɔni, a bɛnna o ma ka Yesu dafa ni tɔɔrɔ kow ye, walisa ka den caman ladon a ka nɔɔrɔ la, k’a masɔrɔ Yesu de ye u kisili kuntigi ye. 11 Yesu min bɛ mɔgɔw saniya u ka jurumuw ma ani minnu bɛ saniya, ale ni olu bɛɛ bɛ Fa kelen na, o de kosɔn a ma maloya ka olu wele a balimaw. 12 A ko: «E Ala, ne na i tɔgɔ fɔ ne balimaw ye, ne na i tanuli dɔnkili da jama cɛma.» 13 A ko fana: «Ne na ne jigi da Ala kan.» A ko fana: «Ala ye den minnu di ne ma, ne ni olu filɛ.» 14 Denw ye kelen ye farisogo ni joli la cogo min na, Yesu yɛrɛ fana kɛra u bɔɲɔgɔnko ye ka niyɔrɔ ta Hadamadenya la ten. A y’o kɛ walisa saya fanga bɛ min bolo, Sitanɛ kɔni, a ka o fanga tiɲɛ ni a yɛrɛ saya ye, 15 walisa minnu tun bɛ jɔnya la u si bɛɛ la saya ɲɛsiran kosɔn, a ka olu bɛɛ tila. 16 Tiɲɛ la, a ma na ka mɛlɛkɛw dɛmɛ, nka a nana ka Ibrahima bɔnsɔnw dɛmɛ. 17 O de kosɔn wajibi tun don a ka kɛ a balimaw bɔɲɔgɔnko ye ko bɛɛ la, walisa a ka kɛ u ka sarakalasebaaw kuntigi hinɛma kantigi ye Ala ka baara la, walisa ka a ka mɔgɔw ka jurumuw juru sara. 18 A bɛ se ka kɔrɔbɔlenw dɛmɛ sisan, k’a masɔrɔ a yɛrɛ tɔɔrɔla kɔrɔbɔli fɛ.

3

1 O de kosɔn, balima senumaw, aw minnu ye niyɔrɔ sɔrɔ Ala ka weleli la, Ala ye Yesu min kɛ Ciden ni Sarakalasebaaw Kuntigi ye an ka dannaya ko la, aw ka miiri o la. 2 O tun ye dannamɔgɔ ye a sigibaa ka baara la, i ko Musa tun ye dannamɔgɔ ye a ka baara la Ala ka so bɛɛ kɔnɔ cogo min na. 3 Nka Yesu ka kan ni bonya ye ka tɛmɛn Musa kan, k’a masɔrɔ so jɔbaa bɛ bonya sɔrɔ ka tɛmɛn so yɛrɛ kan. 4 Sow bɛɛ bɛ jɔ mɔgɔ dɔ fɛ, nka fɛn bɛɛ jɔbaa ye Ala de ye. 5 Musa kɔni tun ye dannamɔgɔ ye Ala ka so bɛɛ kɔnɔ i ko baarakɛla, walisa Ala bɛna min fɔ, a ka o seereya kɛ. 6 Nka Krisita kɛra dannamɔgɔ ye, Ala Denkɛ don, o sigira Ala ka so kun na. A ka so ye an de ye, ni an sinsinnen bɛ to an jigi jɛlen kan ka ɲagali a ko la ni ja gɛlɛya ye. 7 O de kosɔn, aw kana aw dusuw gɛlɛya, i ko Ni Senu y’a fɔ cogo min na ko: «Ni aw bɛ Ala kumakan mɛn bi, 8 aw kana aw dusuw gɛlɛya, i ko min kɛra murutili tuma la, kɔrɔbɔli don na kungokolon kɔnɔ. 9 Ala ko: Aw bɛnbaw ye ne kɔrɔbɔ ka ne tɔɔrɔ yen, ka ne ka ko kɛlenw ye san binaani kɔnɔ. 10 O de y’a to ne diminna o waati mɔgɔw kɔrɔ. Ne ko: U dusu la kow ye filili ye tuma bɛɛ. U ma ne ka siraw dɔn. 11 Ne diminnen ye ne kali ko: U tɛna don ne ka lafiya la fewu.» 12 Balimaw, a’ ye aw yɛrɛw kɔlɔsi, dannabaliya dusukun jugu kana sɔrɔ aw si kɔnɔ ka Ala ɲɛnama bila. 13 Nka aw ka ɲɔgɔn laadi don o don, bi bɛ se ka fɔ don minnu bɛɛ ma, walisa aw si kana lafili jurumu fɛ ka aw dusuw gɛlɛya. 14 K’a masɔrɔ an kɛra Krisita jɛɲɔgɔnw ye, ni a y’a sɔrɔ an sinsinnen bɛ to an jigi jɛlen fɔlɔ kan fo a laban. 15 Kitabu ko: «Ni aw bɛ Ala kumakan mɛn bi, aw kana aw dusuw gɛlɛya, i ko min kɛra murutili tuma la.» 16 Minnu ye Ala dusu bɔ a ka kuma mɛnnen kɔ u fɛ, olu tun ye jɔn ni jɔn ye? Musa ye minnu bɛɛ ɲɛminɛ ka bɔ Misira jamana la, olu tun tɛ wa? 17 Ala diminnen tun bɛ jɔn ni jɔn kɔrɔ san binaani kɔnɔ? Minnu ye jurumu kɛ ni u sara kungokolon kɔnɔ, olu tun tɛ wa? 18 Ala y’i kali jɔn ni jɔn ko la ko u tɛna don a ka lafiya la? Olu tun tɛ a kan minɛbaliw ye wa? 19 O cogo la an y’a ye ko u ma se ka don o lafiya la u ka dannabaliya kosɔn.

4

1 Ala ka layidu tolen bɛ an ye ko an ka don a ka lafiya la, o de kosɔn an ka an yɛrɛw kɔlɔsi kosɛbɛ, walisa aw si kana dɛsɛ ka don yen. 2 K’a masɔrɔ Kibaru Duman fɔra an ye i ko a fɔra olu ye cogo min na, nka o kuma mɛnnen ma foyi ɲɛ u ye, sabu dannaya ma kolonso a la a mɛnbaaw kɔnɔ. 3 I ko Ala y’a fɔ cogo min na ko: «Ne diminnen ye ne kali ko: U tɛna don ne ka lafiya la fewu,» an minnu bɛ dannaya kɛ, an kɔni na don o lafiya la. A y’o fɔ hali k’a sɔrɔ a ka baara dafalen tun don kabini diɲɛ da tuma. 4 Katuguni a bɛ fɔ Kitabu yɔrɔ dɔ la tile woloɛulanan ta fan fɛ ko: «Ala tilara a ka baara kɛlenw bɛɛ la k’i lafiya tile woloɛulanan don.» 5 A b’a fɔ yɔrɔ wɛrɛ la o ko la ko: «U tɛna don ne ka lafiya la.» 6 Minnu fɔlɔ ye Kibaru Duman mɛn, ni olu ma don o lafiya la u ka dannabaliya kosɔn, k’a sɔrɔ dɔ wɛrɛw ka kan ka don yen, 7 o de kosɔn Ala ye don wɛrɛ sigi, o ye bi ye. Waati jan tɛmɛnnen kɔ, a y’a fɔ Dawuda da la i ko min fɔra ka ban ko: «Ni aw bɛ Ala kumakan mɛn bi, aw kana aw dusuw gɛlɛya.» 8 Ayiwa, ni Josue tun ye lafiya di o mɔgɔw ma, Ala tun tɛna kuma don wɛrɛ ko la kɔfɛ. 9 O de kosɔn Ala y’i lafiya tile woloɛulanan don na cogo min na, o lafiya ɲɔgɔn tolen bɛ Ala ka mɔgɔw ye. 10 K’a masɔrɔ min bɛ don o lafiya la, o b’i lafiya a ka baara kɛlenw la i ko Ala y’i lafiya a taw la cogo min na. 11 O de kosɔn an k’an jija ka don o lafiya la, walisa mɔgɔ si kana o kan bilali ɲɔgɔn kɛ ka bin. 12 Ayiwa, Ala ka kuma ɲɛnama don, a ka teli. A da ka di ka tɛmɛn npan da fila bɛɛ kan. A bɛ don fo ka dusukun ni ni fara ka bɔ ɲɔgɔn na, fo ka se kolotugu yɔrɔw ni sɛmɛw cɛmancɛ la. A bɛ don fo ka mɔgɔ dusu la miiriliw ni a sagona kow sɛgɛsɛgɛ ka u dɔn. 13 Dafɛn si dogolen tɛ Ala ma. An ka kan ka an ka koɲɛw fɔ min ye, fɛn bɛɛ lankolon don, u dayɛlɛlen bɛ o ɲɛ kɔrɔ. 14 Sarakalasebaaw kuntigiba bɛ an fɛ min ye sankolow cɛtigɛ, o ye Yesu Ala Denkɛ de ye. O de kosɔn anw sinsinnen ka to an ka dannaya fɔlen kan. 15 Sarakalasebaaw kuntigi min tɛ se ka hinɛ an na an ka barikantanya kow la, o tɛ an fɛ. Nka an ka sarakalasebaa kuntigi kɔrɔbɔra fɛn bɛɛ la i ko an yɛrɛw, jurumu kɔni sen t’a la. 16 O de y’a to an ja gɛlɛyalen ka gɛrɛ Ala ka nɛɛma masasigilan na, walisa ka makari sɔrɔ, ani nɛɛma min na an dɛmɛ tuma bɛnnen na.

5

1 Ayiwa, sarakalasebaaw kuntigi minnu ɲɛnatɔmɔna ka bɔ mɔgɔw cɛma, olu bɛɛ kelen-kelen bɛ sigi mɔgɔw kosɔn Ala ka baara kama, walisa u ka nilifɛnw ni jurumu yafa sarakaw lase. 2 A bɛ se ka hinɛ ko dɔnbaliw ni mɔgɔ lafililenw na, k’a masɔrɔ barikantanya bɛ a yɛrɛ fan bɛɛ la. 3 O barikantanya de b’a to a ka kan ka sarakaw lase a yɛrɛ ka jurumuw kosɔn, i ko a b’a kɛ mɔgɔ wɛrɛw ka jurumuw kosɔn cogo min na. 4 Ayiwa, mɔgɔ si tɛ don sarakalasebaaw kuntigiya bonya la a yɛrɛma, fɔ ni Ala ye min wele ka don o la, i ko Aron welela cogo min na. 5 O cogo la Krisita fana ma a yɛrɛ bonya ka kɛ sarakalasebaaw kuntigi ye, nka min kumana a fɛ k’a fɔ a ye ko: «I ye ne Denkɛ ye, ne ye i bange bi,» o de y’a bonya ten. 6 A y’a fɔ yɔrɔ wɛrɛ la fana ko: «I ye sarakalasebaa ye badaa-badaa Mɛlkisedɛk cogo la.» 7 Ka Yesu to a farisogo tilew la, min tun bɛ se k’a kisi saya ma, a ye o deli ni delilibaw ni kasikanba ye, ka ɲɛji bɔ. Ala ye a ka deliliw jaabi fana a ka Ala ɲɛsiran kosɔn. 8 Hali k’a sɔrɔ Ala Denkɛ don, a ye kan minɛli dege a ka tɔɔrɔ kow de fɛ. 9 A dafalen kɔ, a kɛra badaa kisili dabɔbaa ye a kan minɛbaaw bɛɛ ye. 10 A welela Ala fɛ ka kɛ sarakalasebaaw kuntigi ye Mɛlkisedɛk cogo la. 11 Fɛn caman bɛ an fɛ k’a fɔ aw ye o ko la, nka u kɔrɔ jirali ka gɛlɛn aw la, k’a masɔrɔ aw tulow gɛrɛnna, aw tɛ faamuli kɛ. 12 Sisan tun ka kan ka sɔrɔ aw kɛra karamɔgɔw ye, nka halibi aw mago bɛ karamɔgɔw la ka aw kalan Ala ka kuma ko fɔlɔw la. Aw mago bɛ nɔnɔ la, aw tɛ se ka dumuni gɛlɛnma kɛ. 13 Min bɛ balo nɔnɔ la, o ye denyɛnin ye, a tɛ se ka tilennenya kow faranfasi. 14 Nka dumuni gɛlɛnma ye mɔgɔ mɔlenw ta ye, olu minnu hakili sera ka ko ɲuman ni ko jugu faranfasi, k’a masɔrɔ u delila o la.

6

1 O de kosɔn, an ka Krisita ka kalan daminɛ kow to yen, ka taa ɲɛ dafalenya kalan na. Ka nimisa kɛwale salenw la, an kana kɔsegin o kalan kan, wala dannaya ko Ala la, 2 ni batiseli kow, ni bolodali kow mɔgɔw kan, ani suw kununli ni badaa kiri kow. An kana olu ju sigi ko kura. 3 Ni Ala sɔnna, an na taa ɲɛ ten. 4 Minnu ye kɛnɛ sɔrɔ siɲɛ kelen ka ban, ni u ye sankolo nilifɛn nɛnɛ, ka kɛ jɛɲɔgɔnw ye Ni Senu la, 5 ka Ala ka kuma dɔn fɛn ɲuman ye, ka waatiba nata ka sebaayaw nɛnɛ, 6 ni olu bɛ bin ka bɔ sira la, u tɛ se ka kɔsegin ka u cogo yɛlɛma tun, katuguni u bɛ Ala Denkɛ gengen jiri la ko kura u yɛrɛw ye, k’a lamalo mɔgɔw bɛɛ ɲɛ kɔrɔ. 7 Sanji bɛ bin dugukolo min na ka caya, ni o bɛ sumanfɛnw bɔ a sɛnɛkɛlaw ye, o bɛ Ala ka duba sɔrɔ. 8 Nka ni a bɛ ɛɔniw ni bin juguw bɔ, a tɛ foyi ɲɛ, nka a ni dangali cɛ man jan. A laban na, tasuma b’a jeni. 9 O bɛɛ n’a ta, balima kanulenw, hali ni an bɛ kuma ten, an jigi sigilen don aw ta fan fɛ, ko aw cogo ka fisa ni o ye, ko o ye kisili ko de ye. 10 K’a masɔrɔ Ala tɛ tilenbali ye, a tɛna ɲinɛ aw ka kɛtaw kɔ, ani aw ye kanuya min jira a tɔgɔ kosɔn, katuguni aw ye aw balima senumaw mago ɲɛ. Aw bɛ u mago ɲɛ halibi. 11 Nka an b’a fɛ kosɛbɛ aw bɛɛ kelen-kelen ka aw jija ten, walisa jigi jɛlen dafalen ka sɔrɔ aw kɔnɔ fo a laban. 12 An t’a fɛ aw ka kɛ salabaatɔw ye, nka Ala ye layidu ta ciyɛn min ko la, minnu bɛ o sɔrɔ dannaya ni muɲuli barika la, aw ka kɛ olu ladegebaaw ye. 13 Ala ye layidu ta Ibrahima ye tuma min na, a y’i kali a yɛrɛ la, katuguni a ma fɛn wɛrɛ sɔrɔ ka i kali o la min ka bon ni a yɛrɛ ye. 14 A ko: «Sɛbɛ la ne b’a fɔ i ye ko ne na duba i ye ka i bɔnsɔn jiidi kosɛbɛ.» 15 O cogo la, Ibrahima ye muɲuli kɛ, o kɔ, a ye o layidu fɛn sɔrɔ. 16 Mɔgɔw kɔni bɛ u kali fɛn min na, o ka bon ni u yɛrɛw ye. O kalili bɛ u ka kuma sigi ka sɔsɔli bɛɛ ban. 17 Ala tun b’a fɛ k’a jira layidu ciyɛntalaw la k’a jɛya ko a ka ko latigɛlen tɛna yɛlɛma, o de y’a to a y’i kali u ye. 18 O cogo la Ala tɛ se ka nkalon tigɛ ko fila yɛlɛmabali minnu ko la, an bɛ ja gɛlɛya sɔrɔ olu kosɔn ka an bolo kuru o jigi fɔlen na, an minnu ye yɛrɛkun dogo yɔrɔ sɔrɔ ale la. 19 O jigi bɛ an dusukun na i ko banamini. A sigilen sinsinnen don. O jigi fana bɛ tɛmɛn bon cɛtigɛfini kan, ka don a so ɲɛ kɔnɔna la. 20 Yesu donna yen an kosɔn, an ɲɛfɛ taamabaa don. Ale kɛra sarakalasebaaw kuntigi ye badaa-badaa Mɛlkisedɛk cogo la.

7

1 O Mɛlkisedɛk tun ye Salɛm masakɛ ni Ala Kɔrɔtalenba ka sarakalasebaa ye. Ibrahima kɔsegintɔ ka bɔ masakɛw faga yɔrɔ la, Mɛlkisedɛk taara a kunbɛn ka dubaw kɛ a ye. 2 Ibrahima ye a ka fɛnw bɛɛ jaka bɔ ka di a ma. Mɛlkisedɛk tun ye «tilennenya masakɛ» ye fɔlɔ. A tɔgɔ kɔrɔ y’o ye. A tun ye Salɛm masakɛ ye fana, o kɔrɔ ko «hɛrɛ masakɛ». 3 Fa t’a fɛ, ba t’a fɛ, buruju t’a la, tilew daminɛ wala si laban fana t’a la, nka a kɛra Ala Denkɛ bɔɲɔgɔnko ye, ka kɛ sarakalasebaa ye badaa-badaa. 4 Yahutuw bɛnba Ibrahima ye fɛn cɛlenw jaka bɔ k’a di min ma, aw ka o tigi bonya filɛ. 5 Levi bɔnsɔn minnu bɛ don sarakalasebaaya baara la, ci bɛ olu bolo ka jaka minɛ Israɛl mɔgɔw fɛ ka kɛɲɛ ni sariya ye. O kɔrɔ, u b’a minɛ u yɛrɛw siyaɲɔgɔnw fɛ, hali k’a sɔrɔ olu fana ye Ibrahima bɔnsɔnw ye. 6 Mɛlkisedɛk tun tɛ Levi bɔnsɔn ye, nka a ye jaka minɛ Ibrahima fɛ. Ala tun ye layidu ta mɔgɔ min ye, a ye dubaw kɛ o ye. 7 Ayiwa, duba dibaa ka bon ni a sɔrɔbaa ye, sɔsɔli tɛ o la. 8 Sarakalasebaaw ta fan fɛ, minnu tun bɛ jaka minɛ, olu tun ye mɔgɔ sataw ye, nka Mɛlkisedɛk ta fan fɛ, Kitabu bɛ seereya kɛ min ko la ko a ɲɛnama don, o de ye jaka minɛ. 9 An bɛ se k’a fɔ fana ko Ibrahima ye jaka bɔ tuma min na, Levi min bɔnsɔn bɛ jaka minɛ, o fana ye jaka bɔ o tuma la, 10 katuguni Mɛlkisedɛk taara Ibrahima kunbɛn tuma min na, o y’a sɔrɔ Levi tun bɛ a bɛnba Ibrahima solo la fɔlɔ. 11 Sariya min dira mɔgɔw ma, Levi ka sarakalasebaaya basigilen bɛ o kan. Ni dafalenya tun bɛ sɔrɔ o sarakalasebaaya barika la, kun tun t’a la sarakalasebaa wɛrɛ ka sigi, ko o ka kɛ Mɛlkisedɛk cogo la, o kana kɛ Aron cogo la. 12 K’a masɔrɔ ni sarakalasebaaya bɛ yɛlɛma, wajibi don sariya fana ka yɛlɛma. 13 O kow fɔra an Matigi min ta fan fɛ, o bɔra bɔnsɔn wɛrɛ la. O bɔnsɔn si tun tɛ baara kɛ saraka bɔlan kɔrɔ. 14 A jɛlen don ko an Matigi ye Juda bɔnsɔn ye. Musa kumana sarakalasebaaw ko la tuma min na, a ma foyi fɔ Juda bɔnsɔn ko la. 15 A jɛlen don ka tɛmɛn o kan, ko ni sarakalasebaa dɔ wɛrɛ bɛ sigi min bɔlen bɛ Mɛlkisedɛk fɛ, 16 o kɔrɔ ko o sarakalasebaa ma sigi ka kɛɲɛ ni mɔgɔw ka sariya ci fɔlenw ye, nka a bɛ sigi a yɛrɛ ka ɲɛnamaya banbali sebaaya barika la. 17 K’a masɔrɔ seereya kɛra a ko la ko: «I ye sarakalasebaa ye badaa-badaa Mɛlkisedɛk cogo la.» 18 O de kosɔn sariya ci fɔlen kɔrɔw wulila u ka barikantanya ni u ka nafantanya kosɔn, 19 k’a masɔrɔ sariya ma se ka foyi dafa. Nka fan wɛrɛ fɛ, jigi fisama sigira, an bɛ gɛrɛ Ala la o de barika la. 20 O ko ɲɛnabɔra ni Ala ka kalili ye fana. Mɔgɔ wɛrɛw kɛra sarakalasebaaw ye ni kalili tɛ. 21 Nka Yesu sigira ka kɛ sarakalasebaa ye ni kalili ye. Ala y’a fɔ a ye ko: «Matigi y’i kali, o tɛna yɛlɛma, ko: `I ye sarakalasebaa ye badaa-badaa.’ » 22 O de kosɔn Yesu kɛra layidu min sanga ye, o ka fisa fɔlɔ ta ye. 23 Fan wɛrɛ fɛ, o sarakalasebaa kɔrɔw tun ka ca, katuguni saya kosɔn u tun tɛ mɛn. 24 Nka Yesu ɲɛnama bɛ to badaa-badaa, o de kosɔn a ka sarakalasebaaya tɛ yɛlɛma. 25 O de kosɔn fana, minnu bɛ gɛrɛ Ala la ale bolo, a bɛ se ka olu kisi fo a laban, k’a masɔrɔ a ɲɛnama don badaa-badaa ka delili kɛ u ye. 26 Sarakalasebaaw kuntigi min bɛ bɛn an ma, o ye ale de ye. A senuma don, kɔnɔna juguya wala nɔgɔ yɔrɔ t’a la. A faralen bɛ ka bɔ jurumukɛlaw la. A kɔrɔtara sankolow san fɛ. 27 A mago t’a la ka saraka bɔ don o don a yɛrɛ ka jurumuw kosɔn fɔlɔ, o kɔ, ka u bɔ mɔgɔ tɔw ka jurumuw kosɔn, i ko sarakalasebaaw kuntigiw tun b’a kɛcogo min na, k’a masɔrɔ a y’a yɛrɛ di ka kɛ saraka ye tuma min na, a y’o kɛ siɲɛ kelenpe. 28 Mɔgɔ minnu barika ka dɔgɔ, sariya bɛ olu sigi ka kɛ sarakalasebaaw kuntigiw ye. Nka Ala ka kalili kuma min nana sariya kɔ, o ye a Denkɛ sigi ka kɛ sarakalasebaaw kuntigi ye, o min dafalen don badaa-badaa.

8

1 An bɛ kuma min fɔ, o kolo filɛ nin ye ko: O sifa sarakalasebaaw kuntigi bɛ an fɛ, o sigilen bɛ nɔɔrɔtigi Ala ka masasigilan kinin fɛ sankolo la. 2 A bɛ baara kɛ Alabatosoba min kɔnɔ, o ye finiso sɛbɛ ye min jɔra Matigi fɛ, o ma jɔ mɔgɔ fɛ. 3 Sarakalasebaaw kuntigiw bɛɛ kelen-kelen bɛ sigi walisa ka nilifɛnw ni sarakaw lase. O de kosɔn wajibi don an ka sarakalasebaaw kuntigi fana ka saraka dɔ bɔ. 4 Ni a tun bɛ dugukolo kan, a tun tɛna kɛ sarakalasebaa ye, k’a masɔrɔ sarakalasebaa wɛrɛw bɛ yen minnu bɛ nilifɛn sarakaw lase ka kɛɲɛ ni sariya ye. 5 Olu ka sarakalasebaaya baara ye sankolola kow bisigi ni u ja dama de ye. O cogo la Musa tun bɛna finiso jɔ tuma min na, Ala y’a lasɔmi ko: «Bisigi min jirala i la k’i to kulu kan, i yɛrɛ kɔlɔsi k’a bɛɛ jɔ ka kɛɲɛ n’o ye.» 6 Nka sisan, Krisita ka baara ka fisa ni olu ta ye, katuguni ale ye layidu fisama sorona donna ye, o basigilen bɛ ko fɔlen fisamaw kan. 7 Ni a tun y’a sɔrɔ ko o layidu fɔlɔ dafalen tun don, kun tun tɛ filanan ɲinili la. 8 Nka Ala ye a ka mɔgɔw jalaki k’a fɔ u ye ko: «A filɛ, donw bɛ na, Matigi ko ten. Ne na layidu kura ta Israɛl ka so ni Juda ka so ye. 9 Ne ye u bɛnbaw bolo minɛ ka u labɔ Misira jamana la don min na, ne ye layidu min ta u ye o tuma la, a tɛna kɛ o layidu bɔɲɔgɔnko ye, k’a masɔrɔ u ye ne ka layidu tiɲɛ. O de kosɔn ne fana ye u bila. Matigi ye o fɔ. 10 Ne na layidu min ta Israɛl mɔgɔw ye o donw tɛmɛnnen kɔ, o filɛ nin ye. Matigi ko: Ne na ne ka sariya kɛ u hakiliw la, ka u sɛbɛn u dusukunw na. Ne na kɛ u ka Ala ye, u na kɛ ne ka mɔgɔw ye. 11 Mɔgɔ si tɛna a ka siya ni a balimaw kalan tun ko: `Aw ka Matigi dɔn’. K’a masɔrɔ u bɛɛ na ne dɔn, k’a daminɛ u la dɔgɔmanninw na ka taa bila u la mɔgɔbaw la. 12 Ne na u ka tilenbaliya kow yafa u ma. Ne tɛna ne hakili to u ka jurumuw la tun.» 13 Ala ye layidu kura ko fɔ tuma min na, o ye layidu fɔlɔ kɛ kɔrɔlen ye. Ayiwa layidu fɔlɔ min kɔrɔla ni a tile tɛmɛnna fana, o bɛ ɲini ka tunun.

9

1 Ci fɔlenw tun bɛ layidu fɔlɔ la Ala batoli ko la. Batoso dugukoloma fana tun b’a la. 2 Finiso tun jɔra. A bon fɔlɔ tun bɛ wele yɔrɔ senuma. Fitinɛba ni tabali ani jirali nbuurukunw, olu tun bɛ o kɔnɔ. 3 Finiso bon filanan tun bɛ bon cɛtigɛfini kɔfɛ, o tun bɛ wele yɔrɔ senuma senuma. 4 Wusulan daga min dilara ni sanu ye, o tun bɛ yen, ani layidu wagande, sanu dalen tun bɛ a yɔrɔ bɛɛ kan. Manɛ tun bɛ sanu daga min kɔnɔ, o tun bɛ o wagande kɔnɔ, ani Aron ka bere min nugura, ani layidu kuma sɛbɛnna kabakurun walaha minnu kan. 5 Serubɛn nɔɔrɔmaw tun bɛ o wagande san fɛ. Olu birilen tun bɛ jurumu kafari yɔrɔ kun na. Nka o kow bɛɛ ɲɛ fɔ waati tɛ sisan ye. 6 Finiso ni a kɔnɔ fɛnw bɛɛ labɛnnen kɔ, sarakalasebaaw bɛ don o bon fɔlɔ kɔnɔ tuma bɛɛ ka Ala batoli kow kɛ. 7 Nka sarakalasebaaw kuntigi kelenpe bɛ don bon filanan la siɲɛ kelenpe san o san. A tɛ don ni bagan joli tɛ a bolo, ka o lase Ala ma a yɛrɛ kosɔn ani mɔgɔw ka fililiw kosɔn. 8 Ni Senu b’a jira o cogo la ko ka finiso fɔlɔ to yen, yɔrɔ senuma senuma sira tun ma dayɛlɛ fɔlɔ. 9 O finiso fɔlɔ ye sisan waati kow bisigi ye, o b’a jira ko nilifɛnw ni saraka minnu bɛ lase, olu tɛ se ka u dibaa dafa dusukun ta fan fɛ. 10 O nilifɛnw ni sarakaw ni dumuni fɛnw ni minni fɛnw ni ji la koli sifa caman tun ye kɛnɛkan kow de ye, olu kɛra sariya ye ka sigi u kun na, fo ka se fɛn bɛɛ latilen tuma ma. 11 Nka Krisita nana, fɛn ɲuman nataw sarakalasebaaw kuntigi don. A ka sarakalasebaaya finiso ka bon, a dafara ka tɛmɛn dɔ kan fana. O ma jɔ mɔgɔ bolo fɛ, o tɛ nin diɲɛ ta ye. 12 A ma don yɔrɔ senuma senuma kɔnɔ bakɔrɔw ni misidenw joli barika la, nka a donna a yɛrɛ joli barika la siɲɛ kelenpe, a t’a kɛ tun, k’a masɔrɔ a ye badaa kunmabɔli sɔrɔ. 13 Ayiwa, bakɔrɔw ni nturaw joli ani misi geren jeninen bugurijɛ seriserilen mɔgɔ nɔgɔlenw kan, o bɛ u kɔkannaw saniya, 14 nka Krisita joli bɛ saniyali kɛ ka tɛmɛn o kan kosɛbɛ! A y’a yɛrɛ di Ala ma saraka fiɲɛntan ye, badaa Ni barika la. Ale joli na an dusukunw saniya kɛwale salenw ma, walisa an ka baara kɛ Ala ɲɛnama ye. 15 O de kosɔn Krisita ye layidu kura sorona donna ye. Mɔgɔw ye jurumu minnu kɛ layidu fɔlɔ waati la, ale sara olu kunmabɔli kosɔn, walisa Ala ye minnu wele, badaa ciyɛn min layidu tara olu ye, u ka o sɔrɔ. 16 Ni ciyɛntila sɛbɛn bɛ yen, a ka jira k’a jɛya ko a sɛbɛnbaa salen don, 17 katuguni o sɛbɛn ka ko fɔlenw tɛ kɛ fɔ ni a sɛbɛnbaa sara, u tɛ kɛ k’a ɲɛnama to. 18 O de kosɔn layidu fɔlɔ fana ma sigi ni joli tɛ. 19 Musa ye sariya ci fɔlenw bɛɛ kelen-kelen fɔ mɔgɔw bɛɛ ye tuma min na, a ye misidenw ni bakɔrɔw joli ta, ka ji fana ta, ani sagasi bilenman ni hisopɛ jiri fura, ka olu kɛ ka seriserili kɛ kitabu yɛrɛ ni mɔgɔw bɛɛ kan, 20 k’a fɔ ko: «Ala ye layidu min ta aw ye, o joli filɛ nin ye.» 21 O cogo kelen na Musa ye joli seriseri finiso ni Ala ka baarakɛ minɛnw bɛɛ kan. 22 Ka kɛɲɛ ni sariya ye, fɛn bɛɛ bɛ saniya ni joli ye, fɔ fɛn kelen-kelen. Ni joli ma bɔn, jurumu yafa tɛ sɔrɔ. 23 O de kosɔn wajibi tun don o sankolola fɛnw bisigiw ka saniya ni o fɛnw ye, nka wajibi don sankolo fɛnw yɛrɛw ka saniya ni saraka fisamaw ye. 24 K’a masɔrɔ yɔrɔ senuma min jɔra mɔgɔ bolo fɛ ka kɛ yɔrɔ senuma sɛbɛ bisigi ye, Krisita ma don o kɔnɔ, nka a donna sankolo yɛrɛ kɔnɔ, walisa a k’i jira Ala ɲɛ kɔrɔ sisan an kosɔn. 25 A ma don yen walisa ka a yɛrɛ kɛ saraka ye siɲɛ caman, i ko sarakalasebaaw kuntigi bɛ don yɔrɔ senuma senuma kɔnɔ san o san ni joli ye cogo min na min tɛ a yɛrɛ ta ye. 26 Ni a tun bɛ ten, Krisita tun ka kan ka tɔɔrɔ siɲɛ caman kabini diɲɛ da tuma. Nka sisan, nin waati laban na, a y’i jira siɲɛ kelenpe, walisa a ka jurumu ban ni a yɛrɛ sarakali ye. 27 A latigɛra ko mɔgɔw ka sa siɲɛ kelenpe. O kɔ, kiri na tigɛ. 28 O cogo la Krisita fana kɛra saraka ye siɲɛ kelenpe, walisa a ka mɔgɔ caman ka jurumuw doni ta. A na i jira a makɔnɔbaaw la a siɲɛ filanan la u kisili kama. Jurumu ko sen t’a la.

10

1 Fɛn ɲuman nataw ja tun bɛ sariya la, nka o fɛnw kolo yɛrɛ tun t’a la. O de kosɔn mɔgɔ minnu tun bɛ to ka gɛrɛ Ala la ka saraka sifa kelen lase san o san, sariya ma se ka olu dafa abada. 2 Ni u tun dafara, ni Ala batobaaw tun saniyara u ka jurumuw ma siɲɛ kelenpe ka ban, u dusukunw tun tɛna u jalaki u ka jurumu si ko la tun, u tun na saraka bɔli dabila. 3 Nka o sarakaw bɛ to ka mɔgɔw hakili jigin u ka jurumuw la san o san. 4 K’a masɔrɔ nturaw ni bakɔrɔw joli tɛ se ka jurumuw bɔ yen abada. 5 O de kosɔn Krisita nalen diɲɛ la, a y’a fɔ Ala ye ko: «I tun tɛ saraka ni nilifɛn fɛ, nka i ye farikolo dɔ dila ne ye. 6 Saraka jenitaw ni jurumu yafa sarakaw si ko man di i ye. 7 O tuma la ne ko: E Ala, ne nalen filɛ ka i sago kɛ, i ko a sɛbɛnnen bɛ Kitabu la ne ko la cogo min na.» 8 A y’a fɔ fɔlɔ ko: «I tɛ sarakaw ni nilifɛnw ni saraka jenitaw ni jurumu yafa sarakaw fɛ, ko olu man di i ye.» O bɛɛ n’a ta, u bɛ saraka ka kɛɲɛ ni sariya ye. 9 O kɔ, a ko: «Ne nalen filɛ ka i sago kɛ.» O cogo la, a bɛ batoli ko fɔlɔ wuli walisa ka filanan sigi. 10 Yesu Krisita ye Ala sago kɛ, o kosɔn a ye a yɛrɛ farikolo di ka kɛ saraka min ye, an bɛ saniya siɲɛ kelenpe o de barika la. 11 Sarakalasebaaw bɛɛ bɛ jɔ don o don ka u ka baara kɛ. U bɛ saraka sifa kelen lase ko caman, olu tɛ se ka jurumuw bɔ yen abada. 12 Nka Krisita ye badaa saraka kelenpe lase jurumuw kosɔn minkɛ, a y’i sigi Ala kinin fɛ, 13 ka makɔnɔli kɛ fo a juguw ka kɛ a senkɔrɔ dalan ye. 14 Minnu saniyalen don u ka jurumuw ma, a ye olu dafa badaa saraka kelenpe de barika la. 15 Ni Senu fana bɛ o ko seereya kɛ an ye. A y’a fɔ ko: 16 «Matigi ko: Ne na layidu min ta u ye o donw tɛmɛnnen kɔ, o filɛ nin ye: Ne na ne ka sariyaw kɛ u dusukunw na, ka u sɛbɛn u hakiliw la.» 17 O fɔlen kɔ, a ko: «Ne tɛna ne hakili to u ka jurumuw ni u ka tilenbaliya kow la tun.» 18 Ayiwa, ni olu yafara yɔrɔ min na, jurumuw yafa saraka dɔ wɛrɛ tɛ bɔ. 19 O de kosɔn balimaw, ja gɛlɛya bɛ an fɛ ka don yɔrɔ senuma senuma kɔnɔ Yesu joli bɔnnen barika la. 20 Yesu ye sira kura ɲɛnama da yɛlɛ an ye min bɛ tɛmɛn so cɛtigɛfini fɛ, o kɔrɔ, a yɛrɛ farikolo. 21 Sarakalasebaaw kuntigi bɛ an fɛ, a sigilen bɛ Ala ka so kun na. 22 O de y’a to an ka gɛrɛ Ala la ni dusukun sɛbɛ ni dannaya dafalen jɛlen ye, an dusukunw saniyalen, fo u tɛ an jalaki tun, an farikolow kolen ni ji jɛlen ye. 23 An ka to an jigi fɔlen kan ka nɔrɔ a la kosɛbɛ, k’a masɔrɔ min ye layidu ta, o ye kantigi ye ka a dafa. 24 An ka an janto ɲɔgɔn na walisa ka ɲɔgɔn jija kanuya ni kɛwale ɲumanw kɛli la. 25 An kana ɲɔgɔn lajɛli dabila i ko dɔw b’a kɛcogo min na, nka an ka ɲɔgɔn laadi, janko aw b’a ye ko Matigi ka don surunyara. 26 K’a masɔrɔ ni an b’an tugu ka jurumu kɛ k’a sɔrɔ an ye tiɲɛ dɔn ka ban, jurumu yafa saraka si tɛ yen tun, 27 fɔ kiri ni tasumaba makɔnɔli, o ye siran koba de ye, o tasumaba na Ala juguw jeni ka u ban. 28 Mɔgɔ min bɛ Musa ka sariya tiɲɛ, o bɛ faga seere fila wala saba ka kuma kosɔn, hinɛ tɛna kɛ a la. 29 Nka min bɛ Ala Denkɛ cɔngɔ a sen kɔrɔ, ka Ala ka layidu joli jate fɛn nɔgɔlen ye, a tun saniyara o min fɛ, ka yɛlɛkolon ci Ala ka nɛɛma Ni la, aw tɛ miiri ko o tigi ka kan ni tɔɔrɔba ye ka tɛmɛn o dɔ ta kan kosɛbɛ wa? 30 K’a masɔrɔ min y’a fɔ ko: «Hakɛ bɔ ko bɛ ne ma, ne na a sara,» ani «Matigi na kiri tigɛ a ka mɔgɔw kan,» an bɛ o fɔbaa dɔn. 31 Ka don Ala ɲɛnama bolo, o ye siran koba de ye! 32 Nka a’ ye aw hakili jigin aw ka fɔlɔ donw la. O waati la, Ala ka kɛnɛ sɔrɔlen kɔ, aw ye kɛlɛba kɛ ka tɔɔrɔ muɲu. 33 Fan dɔ fɛ, aw kɛra filɛli fɛnw ye aw tɔgɔ jugu fɔli ni aw ka tɔɔrɔ kosɔn, ani fana, mɔgɔ wɛrɛ minnu tɔɔrɔla ten, aw kɛra olu jɛɲɔgɔnw ye. 34 Aw hinɛna kasolamɔgɔw la. Mɔgɔw ye aw bolofɛnw minɛ aw la tuma min na, aw ye o muɲu ni ɲagali ye, k’a masɔrɔ aw y’a dɔn ko nafolo banbali fisamaw bɛ aw fɛ. 35 O de kosɔn aw kana aw jigi jɛlen fili, o baraji ka bon kosɛbɛ! 36 Aw mago bɛ muɲuli la, walisa aw ka Ala sago kɛ, o kɔ, ka layidu fɛn sɔrɔ. 37 K’a masɔrɔ «Waati dɔɔnin na tɛmɛn fɔlɔ, a tuma man jan tun, min ka kan ka na, o bɛ na, a tɛna mɛn. 38 Ne ka mɔgɔ tilennen na ɲɛnamaya dannaya de barika la. Nka ni a bɛ segin kɔ, a ko tɛna diya ne dusu ye fewu.» 39 Minnu bɛ segin kɔ ka halaki, an kɔni tɛ olu dɔw ye, nka minnu bɛ dannaya kɛ ka u niw kisi, an ye olu dɔw de ye.

11

1 Ayiwa, an jigi bɛ fɛn minnu kan, dannaya ye olu jɛyali ye. Dannaya bɛ fɛn yebaliw seereya kɛ. 2 Seereya ɲuman kɛra fɔlɔ mɔgɔw ko la dannaya de kosɔn. 3 Dannaya b’a to an b’a dɔn ko diɲɛ dara Ala ka kuma barika la. O de y’a to an ɲɛ bɛ fɛn minnu na, olu ma dila ni fɛn yetaw ye. 4 Dannaya de y’a to Abɛl ye saraka bɔ Ala ye min ka fisa Kaɛn ta ye. Seereya kɛra a ka dannaya kosɔn ko a tilennen don, k’a masɔrɔ Ala yɛrɛ y’a seereya kɛ ko a sɔnna a ka nilifɛnw ma. A salen don, nka a bɛ kuma halibi a ka dannaya kosɔn. 5 Dannaya de y’a to Henɔk kɔrɔtara ka taa Ala fɛ k’a sɔrɔ a ma sa. A ma ye tun k’a masɔrɔ Ala y’a ta. Sani a ka ta, a seereya tun kɛra ko a ko diyara Ala ye. 6 Ni dannaya tɛ, mɔgɔ si ko tɛ se ka diya Ala ye, katuguni min bɛ gɛrɛ Ala la, wajibi don o ka da a la ko Ala bɛ yen, ko a ye a ɲinibaaw sarabaa de ye. 7 Dannaya de y’a to fɛn minnu tun ma ye fɔlɔ, Nuhun lasɔminen Ala fɛ olu ko la, a siranna Ala ɲɛ ka kurunba dila walisa a ni a ka so mɔgɔw ka kisi. A ka dannaya de y’a to a ye diɲɛ jalaki. Tilennenya min bɛ sɔrɔ dannaya fɛ, a kɛra o ciyɛntala ye. 8 Dannaya de y’a to Ala ye Ibrahima wele tuma min na, a ye kan minɛli kɛ. Ala tun bɛna jamana min di a ma ciyɛn ye, a bɔra a yɛrɛ ka jamana la ka o sira minɛ, k’a sɔrɔ a ma a taa yɔrɔ dɔn. 9 Dannaya de y’a to Ala ye layidu ta a ye jamana min ko la, a sigira yen i ko siginfɛ. A sigira finisow kɔnɔ, ale ni Isaka ni Yakuba, Ibrahima ni olu minnu kɛra o layidu kelen ciyɛntaɲɔgɔnw ye. 10 Ibrahima tun bɛ duguba makɔnɔ min ju sigira koɲuman, o dugu ko ɲɛnabɔbaa ni a jɔbaa ye Ala de ye. 11 Dannaya de y’a to Saran yɛrɛ ye sebaaya sɔrɔ ka kɔnɔ ta, hali k’a sɔrɔ a tun kɔrɔla kosɛbɛ, k’a masɔrɔ min ye layidu ta, a ye o jate kantigi ye. 12 O de y’a to cɛ kelen min tun kɛra i ko a farikolo salen don, o ye bɔnsɔn bange, u cayara i ko sankolola dolow ani kɔgɔji da la cɛncɛn dama dɔnbali. 13 Olu bɛɛ sara ka u to dannaya la. U ma o layidu fɛnw sɔrɔ fɔlɔ, nka u ye u ye yɔrɔ jan ka u fo. U jɔra a la ko u ye dunanw ni siginfɛw ye k’u to diɲɛ la. 14 Minnu bɛ kuma ten, olu b’a jira k’a jɛya ko u bɛ faso dɔ ɲini. 15 Tiɲɛ don, u bɔra faso min na, ni u tun miirila o ko la, u tun na cogo sɔrɔ ka kɔsegin ka taa yen. 16 Nka u tun bɛ faso fisama de ɲini, o kɔrɔ, a sankoloma. O de kosɔn Ala tɛ maloya u ko la, ni a welela u ka Ala, k’a masɔrɔ a ye dugu dila u ye. 17 Dannaya de y’a to Ibrahima kɔrɔbɔra tuma min na, a ye Isaka kɛ saraka ye. Layiduw tun tara min ye, o ye a denkɛ kelenpe kɛ saraka ye, 18 a tun fɔra a ye o min ko la ko: «I bɔnsɔn na wele Isaka de la.» 19 Ibrahima y’a jate ko se bɛ Ala ye ka a lakunun ka bɔ suw cɛma. O de kosɔn a y’a denkɛ sɔrɔ tun, i n’a fɔ a kununna ka bɔ suw cɛma. 20 Dannaya de y’a to Isaka ye dubaw kɛ Yakuba ni Esau ye ko nataw ko la. 21 Dannaya de y’a to Yakuba sa tuma la, a ye dubaw kɛ Yusufu denkɛw kelen-kelen ye ka Ala bato k’a sinsinnen to a ka berekun kan. 22 Dannaya de y’a to Yusufu sa tuma la, a kumana Israɛl bɔnsɔn taali ko la ka bɔ Misira jamana la, ka ci fɔ a yɛrɛ kolow ko la. 23 Dannaya de y’a to Musa bangelen kɔ, a bangebaaw y’a dogo kalo saba, k’a masɔrɔ u y’a ye ko a cɛ tun ka ɲi, u ma siran masakɛ ka ci fɔlen ɲɛ. 24 Dannaya de y’a to Musa mɔlen kɔ, a ma sɔn ka wele Faraon denmuso denkɛ. 25 A y’a ɲɛnatɔmɔ ko a ni Ala ka mɔgɔw ka tɔɔrɔ ɲɔgɔn fɛ, o ka fisa jurumu ɲɛnajɛ ye, o min tɛ mɛn. 26 A tɔgɔ ka tiɲɛ Krisita kosɔn, a y’o jate nafoloba ye ka tɛmɛn Misira jamana bolo fɛn caman caman bɛɛ kan, k’a masɔrɔ a ɲɛ tun bɛ o sara de la. 27 Dannaya de y’a to Musa bɔra Misira jamana la ka taa, a ma siran masakɛ ka diminya ɲɛ, k’a masɔrɔ a ye muɲuli kɛ, i ko a ɲɛ bɛ Ala yebali la. 28 Dannaya de y’a to a ye Tɛmɛnkan seli sigi ka joli seriseri, walisa halakilikɛla kana maga Israɛl mɔgɔw den fɔlɔw la. 29 Dannaya de y’a to Israɛl mɔgɔw ye Kɔgɔji Bilen cɛtigɛ i ko dugukolo jalan. Nka Misirakaw tun b’a fɛ ka tɛmɛn tuma min na, ji ye u bɛɛ tunun. 30 Dannaya de y’a to Israɛl mɔgɔw taamana ka Jeriko lamini tile woloɛula kɔnɔ tuma min na, a kogow binna. 31 Dannaya de y’a to jatɔmuso Rahab ma halaki kan minɛbaliw fɛ, k’a masɔrɔ a tun ye o ko lajɛbaaw minɛ koɲuman. 32 Ne na mun fɔ tun? Waati tɛ ne fɛ ka kuma Jedeɔn ni Barak ni Samsɔn ni Jɛfitɛ ni Dawuda ni Samuɛl ani kiraw ko la. 33 Dannaya de y’a to olu ye se sɔrɔ masayaw kan, ka tilennenya kow kɛ, ka layidu fɛnw sɔrɔ, ka warabaw daw tugu, 34 ka tasuma fanga ban, ka kisi npan ma. Banabaatɔw kɛnɛyara. U ye u ja gɛlɛya kɛlɛ la. U ye jamana wɛrɛw ka kɛlɛbolow gɛn. 35 Muso dɔw ka mɔgɔw suw kununna ka di u ma. Mɔgɔ dɔw tɔɔrɔla fo ka u faga. Olu ma sɔn ka u yɛrɛw tila o la, u ko u na su kununli fisama sɔrɔ. 36 Dɔw kɔrɔbɔra ni yɛlɛkolon cili ye, u dɔw bugɔra, u dɔw sirila ni nɛgɛ jɔlɔkɔw ye, u dɔw bilara kaso la. 37 Dɔw bɔnna ni kabakurunw ye ka u faga, dɔw kɔrɔbɔra, dɔw cɛ cira ni jiritigɛ si ye, dɔw fagara npan fɛ. U cerinna, sagawolow ni bawolow tun bɛ u kan na, u kɔlibaatɔ, sɛgɛnbaatɔ, tɔɔrɔlen tun don. 38 U jɛnsɛnnen tun bɛ yaala kungokolon kɔnɔ ani kuluw kan, ani kuluwow ni dingɛw kɔnɔ. Diɲɛ tun man kan ni o mɔgɔw ye! 39 Ala ye olu bɛɛ seereya ɲuman kɛ u ka dannaya kosɔn, nka u ma o layidu fɛnw sɔrɔ fɔlɔ. 40 K’a masɔrɔ Ala tun ye fɛn fisama dɔ latigɛ anw ye, a tun t’a fɛ olu ka dafa an kɔ.

12

1 O seere jamaba bɛ an lamini, o de kosɔn, fɛn o fɛn bɛ an bali ani jurumu min bɛ an fereke, an ka o bɛɛ to yen. Ɲɔgɔndan boli min dara an ɲɛ, an ka o boli ni jijali ye. 2 An k’an ɲɛw jɔlen to an ka dannaya dabɔbaa ni a dafabaa Yesu la. Ale de ye gengenjiri saya muɲu, a ma o maloya jate fɛn ye, k’a masɔrɔ ɲagali min dara a ɲɛ, a y’a ɲɛ to o la. O kɔ, a y’i sigi Ala ka masasigilan kinin fɛ. 3 Min ye jurumukɛlaw ka sɔsɔliba muɲu ten, a’ ye miiri o ko la, walisa aw dusuw barika kana ban, aw kana sɛgɛn. 4 Aw ma jurumu kunbɛn k’a kɛlɛ fo ka se saya ma fɔlɔ. 5 Min ye aw laadi i ko a denkɛw, o ka kuma bɔra aw kɔnɔ wa? A ko: «Ne denkɛ, i kana Matigi ka kololi gosili jate fɛn fitinin ye. I dusu barika kana ban ni a bɛ i kɔrɔfɔ tuma min na. 6 Katuguni Matigi bɛ min kanu, a bɛ o gosi k’a kolo. A bɛ sɔn denkɛ minnu ma, a bɛ olu bɛɛ gosi ni gɛɲɛ ye.» 7 A’ ye kololi gosili muɲu, k’a masɔrɔ Ala bɛ aw minɛ i ko a denw. Denkɛ min fa t’a gosi k’a kolo, o bɛ min? 8 Denw bɛɛ bɛ gosi ka u kolo. Ni o ma kɛ aw la, aw tɛ yɛrɛwolow ye, aw tɛ den sɛbɛw ye. 9 An ka an hakili jigin an dugukolo kan faw ko la. U ye an gosi ka an kolo, an fana ye u bonya. An tɛna kolo an sankolola Fa ye ka tɛmɛn olu kan kosɛbɛ walisa an ka ɲɛnamaya wa? 10 An dugukolo kan faw ye an gosi ka an kolo waati dɔɔnin la u yɛrɛw sago la, nka Ala bɛ an kolo an nafa kama, walisa an ka niyɔrɔ sɔrɔ a ka senumaya la. 11 Gosili si tɛ ɲagali ko ye a kɛ tuma la, fɔ ɲɛnasisi. Nka o kɔ, minnu kalanna a fɛ, a bɛ tilennenya ko hɛrɛma kɛ olu ye. 12 O de kosɔn, a’ ye aw bolo barikantanw gɛlɛya, ka aw kunbere yɛrɛyɛrɛtɔw sinsin, 13 ka aw senw to sira tilennenw kan, walisa senkelenw kana sira bila, nka u ka kɛnɛya. 14 Aw ka hɛrɛ ɲini aw ni mɔgɔw bɛɛ cɛ, ka tugu senumaya nɔfɛ k’a masɔrɔ mɔgɔ si tɛna Matigi ye ni saniyali tɛ. 15 A’ ye aw kɔlɔsi, mɔgɔ si kana dɛsɛ Ala ka nɛɛma sɔrɔli la, ka aw kɔlɔsi, mɔgɔ si kana kɛ i ko jiri dili kunaman min bɛ nugu ka mɔgɔ caman tɔɔrɔ ni a baga ye ka u nɔgɔ. 16 A’ ye aw kɔlɔsi, mɔgɔ si kana kɛ jatɔ ye aw cɛma, ka fɛn senumaw lagosi i ko Esau, o min ye a ka kɔrɔya tɔnɔ feere tilerɔfana kelen na. 17 Aw y’a dɔn ko o kɔ, a tun b’a fɛ ka dubaw sɔrɔ tuma min na, ban kɛra a la, k’a masɔrɔ a ma cogo si sɔrɔ ka o ko yɛlɛma, hali k’a sɔrɔ a ɲɛji bɔtɔ tun b’a ɲini. 18 Mɔgɔ bɛ se ka maga kulu min na, ni tasuma tugulen tun bɛ a fan bɛɛ la, aw ma gɛrɛ o la, i ko o mɔgɔw. Aw ma gɛrɛ sanfinba ni dibi ni fiɲɛ mankanba 19 ni burufyɛkan ani kumakan na. O mɔgɔw ye o kumakan mɛn minkɛ, u y’a deli ko kuma wɛrɛ kana fara o kan tun, 20 k’a masɔrɔ ci min tun fɔra u ye ko: «Mɔgɔ o mɔgɔ magara o kulu la, hali bagan, o ka bon ni kabakurunw ye,» u ma se o kɔrɔ. 21 U ye min ye, o tun ye siran fɛnba ye kosɛbɛ, fo Musa yɛrɛ ko: «Ne sirannenba bɛ yɛrɛyɛrɛ kosɛbɛ!» 22 Nka aw gɛrɛla Sion kulu de la, ani Ala ɲɛnama ka duguba, o min ye sankolola Jerusalɛm ye, ani mɛlɛkɛ jamaba dama dɔnbali. 23 Ala ka mɔgɔ bangelen fɔlɔ minnu tɔgɔw sɛbɛnnen bɛ sankolo la, aw gɛrɛla o jamakulu lajɛlen na. Aw gɛrɛla Ala la, o min ye mɔgɔw bɛɛ kiritigɛla ye, ka gɛrɛ mɔgɔ tilennenw niw la, olu minnu dafalen don. 24 Aw gɛrɛla Yesu la, o min ye layidu kura sorona donna ye, ka gɛrɛ ale joli seriserilen na, o min ka kuma ɲuman ka fisa Abɛl ta ye. 25 A’ ye aw yɛrɛw kɔlɔsi! Min bɛ kuma aw fɛ, aw kana ban ka o lamɛn. Min kumana mɔgɔw fɛ dugukolo kan, minnu banna ka o lamɛn, olu ma kisi jalaki tɔɔrɔ ma. Min bɛ kuma an fɛ ka bɔ sankolo la ka an lasɔmi, ni an ma sɔn o ma, an ta na juguya ka tɛmɛn olu ta kan. 26 A kumakan ye dugukolo yɛrɛyɛrɛ o waati la, nka sisan a ye layidu ta an ye ko: «Ne na dugukolo yɛrɛyɛrɛ tun siɲɛ kelenpe, o dama tɛ, ne na sankolo fana yɛrɛyɛrɛ.» 27 O kuma «siɲɛ kelenpe» b’a jira ko fɛn yɛrɛyɛrɛlenw na tunun, k’a masɔrɔ fɛn danenw don, walisa fɛn yɛrɛyɛrɛbaliw ka to yen. 28 Masaya min tɛ se ka yɛrɛyɛrɛ, an bɛ don o la. O de kosɔn an ka barika da Ala ye, ka baara kɛ a ye ka a diyaɲekow kɛ ni Ala bonyali ni a ɲɛsiran ye, 29 k’a masɔrɔ an ka Ala ye tasuma jenili kɛtɔ de ye.

13

1 Aw ka to ka taa ɲɛ balima kanuya la. 2 Aw kana ɲinɛ dunan lajiginni kɔ, k’a masɔrɔ mɔgɔ dɔw ye mɛlɛkɛw lajigin ten, k’a sɔrɔ u ma o dɔn. 3 A’ ye aw hakili to kasolamɔgɔw la, i ko aw yɛrɛw tun ye u ɲɔgɔn kasolamɔgɔw ye, ka aw hakili to mɔgɔ tɔɔrɔlenw la, k’a masɔrɔ aw fana bɛ farikolo la. 4 Furu ka bonya mɔgɔw bɛɛ fɛ, a dalan kana nɔgɔ, k’a masɔrɔ Ala na kiri tigɛ mɔgɔ nɔgɔlenw ni jatɔyakɛlaw kan. 5 Aw kana tugu wari nɔfɛ aw ka ko kɛtaw la, nka min bɛ aw bolo, o ka aw wasa, katuguni Ala yɛrɛ y’a fɔ ko: «Ne tɛna i to yen fewu, ne tɛna i bila abada.» 6 O de kosɔn an ja gɛlɛyalen bɛ se k’a fɔ ko: «Ne dɛmɛbaa ye Matigi de ye, ne tɛna siran. Mɔgɔ bɛ se ka mun kɛ ne la?» 7 A’ ye aw hakili to aw ɲɛminɛbaaw la, olu minnu fɔlɔ ye Ala ka kuma fɔ aw ye. Aw ka miiri u taama cogo ni u saya ko la, ka u ka dannaya ladege. 8 Yesu Krisita bɛ cogo kelen na, kunuɛo ani bi ani badaa-badaa. 9 Aw kana aw yɛrɛw lafili kalan kura sifa caman fɛ, k’a masɔrɔ a bɛnnen bɛ mɔgɔ dusukun ka sabati Ala ka nɛɛma de fɛ, a kana sabati dumuni fɛnw fɛ, sabu minnu tugura olu nɔfɛ, olu ma nafa si sɔrɔ u la. 10 Saraka bɔlan bɛ an fɛ, sarakalasebaa minnu bɛ baara kɛ finiso kɔnɔ, a ma daga olu ye ka balo sɔrɔ o sarakaw la. 11 U ka sarakalasebaaw kuntigi bɛ don ni baganw joli ye yɔrɔ senuma senuma kɔnɔ, ka o kɛ saraka ye jurumuw kosɔn, nka o baganw suw bɛ jeni dugu kɔfɛ. 12 O de kosɔn Yesu fana tɔɔrɔla ka sa dugu kɔfɛ, walisa a ka mɔgɔw saniya ni a yɛrɛ joli ye. 13 O cogo la an ka taa ale fɛ dugu kɔfɛ, a mafiɲɛyali ka bin an fana kan. 14 K’a masɔrɔ dugu min bɛ to badaa-badaa, o tɛ an fɛ yan, nka an bɛ dugu nata de ɲini. 15 O de kosɔn an ka tanuli sarakaw bɔ Ala ye Yesu barika la, an kana o dabila, o kɔrɔ, an ka a tɔgɔ tanu an da la tuma bɛɛ. 16 Nka ka ko ɲuman kɛ, ka dɔ bɔ aw bolofɛnw na ka o di, aw kana ɲinɛ o kɔ, katuguni o bɔɲɔgɔnko sarakaw ka di Ala ye. 17 A’ ye aw ɲɛminɛbaaw kan minɛ ka kolo u ye, k’a masɔrɔ u bɛ aw niw kɔlɔsi, sabu Ala na u ɲininka aw niw ko la. Aw k’a to u ka o dantigɛli kɛ ni ɲagali ye, u kana o kɛ ni ɲɛnasisi ye. Ni o kɛra, aw tɛna nafa sɔrɔ o la. 18 A’ ye to ka Ala deli an ye. An kɔni dalen b’a la ko dusukun ɲuman bɛ an fɛ, an b’a fɛ ka taama cogo bɛnnen na ko bɛɛ la. 19 Ne b’a gɛlɛya aw ma ko aw ka Ala deli ko ne ka kɔsegin aw ma sɔɔni. 20 Hɛrɛtigi Ala, o min ye Sagagɛnnaba ani Matigi Yesu lasegin ka bɔ suw cɛma, layidu banbali joli barika la, 21 o ka aw dafa kɛwale ɲumanw bɛɛ la, walisa aw ka a sago kɛ. A ka a diyaɲeko kɛ aw kɔnɔ Yesu Krisita barika la. Nɔɔrɔ ka da o de kan badaa-badaa! Amiina. 22 Ne bɛ aw deli balimaw, ko aw ka nin laadili kumaw muɲu, k’a masɔrɔ ne ye nin sɛbɛn min ci aw ma, o man jan. 23 Aw k’a dɔn ko an balimakɛ Timote bɔra kaso la. Ni a sera yan sɔɔni, ne ni ale na taa bɔ aw ye ɲɔgɔn fɛ. 24 A’ ye aw ɲɛminɛbaaw bɛɛ fo, ani Ala ka mɔgɔ senumaw bɛɛ. Balima minnu bɛ Itali jamana la, olu bɛ aw fo. 25 Ala ka nɛɛma ka kɛ aw bɛɛ fɛ.