Bombra Raabis ro Yesus tii Mno
Kisah Para Rasul
1Lukas ykom aam tiim yee kʼbi Teofilus
1Teofilus; tkom aam ro ewok refo tiim kʼnyõ.1:1 Aam ro tinyi reto to, Injil Lukas. Tiwya tkom aam ro tinyi to, tkyas bombra ro tii Yesus yno tna msya bombra ro Ait watum ye. 2,3Mam aam ro tinyi reto to, jõ tkom tna tkyas tawe raa sikowah Yesus tna mame Ait yajat. Tna Ait yrok yasen. Tna yhau mam tabam refo ti 40 naut. Mam wore weto to, raabis ro tiwya Ait ysok mmat Ait muhrin aro-aro ye. Tna Ait yno bo ro msai mawat afo re ana mhar kaket mawe Ait yrok yasen tu oh. Tna Ait ykyas bo kʼana. Ykyas wore wo Allah yamo Raja ybo raa mana rAit to kʼana. Tna Ait ysya Har ro Allah mbewok mbis bo kʼana ye. Aam ro tinyi reto to, tkyas wore wo Yesus yhau mam tabam refo mamo snok mam ati ro Allah tubat Ait yaut yamoʼt sawro rAit.
4Yesus yaut yamo fefares to, Ait ysya raabis rAit hre sohmaam bo su. Tna Ait yawe, “Nhau mam kota ro Yerusalem. Frok nbam kota refo wia ma. Nhau ste bo ro tiwya anu Bja ranu yawe kbe yoo yee kʼanu to. Bo reto tiwya Jõ tkyas kʼanu oh: 5Tiwya Yohanes yama baptis raa mkah aya sai, menohe ti baro firwas to, kbe Allah baptis anu mkah Har rAit.”
Allah tubat Yesus yaut yamoʼt sawro rAit
6Ati sau to, raabis ro Yesus wAit hre su msya Ait mam faut ro Zaitun.1:6 Kisah 1:12. Tna ana mtu kʼAit mawe, “Tuhan; mfo refo Nyõ nasen nno bangsa Israel mros u fe mfe a?” 7Menohe Yesus yawe, “Anu Bja yesait yhar bo rAit. Yno bo reto mam ayõ ro meen wono naut. Menohe Ait ykyas ayõ reto kʼanu nhar fee. 8Tkyas ti ro meen Har rAit mroh mbo anu. Ati reto to, kbe Ait yoo yatak rAit yee kʼanu. Tna bo ro tiwya anu nmat Jõ tno to, kbe anu nbo nkyas mam kota ro Yerusalem tna mam provinsi ro Yudea beta. Tna kbe nkyas mam rabin ro Samaria ye tna mamo snok mam tabam arin aso wefo beta ye.”
9Yesus ykyas bo weto kʼana mkak. Tna fo Allah tubat Ait yaut yamoʼt sawro rAit. Tna raa ro mros mam weto sor heyut mmat Ait yaut yamo. Tna ayoh mboh burut Ait wa tibyo ana mahni Ait. 10Ana mhau mrom Ait yaut kri-kri fo, malaikat mabo ewok ro myum ratan mboh toni frok tubor. 11Malaikat mbewok mawe kʼana mawe, “Anu raa ro Galilea: Anu nros heyut nmat bawya meto? Yesus yaut yamoʼt sawro rAit. Tna meen Ait hah ye yama u. Meen Ait hah ye yama u mnan bo riwai anu nmat Ait yaut yamo feto.”
Raabis wAit mhau ste bo ro tiwya Yesus ysi kʼana
12Kuber wAit mbam Faut ro Zaitun me mhah me mamoʼt Yerusalem. Mbam Zaitun mamoʼt Yerusalem to kilo sau bo feto.1:12 Bokom ro Musa mawe wa mawe raa mamo fari mam ayõ ro raa ntmoh (hari Sabat) to ma. Mbis mawe raa mamo kilo mara sau bo feto sai aran. Feto to, raa ro Yahudi ja mkyas bofret sau. Mkyas jarak reto to, mawe, ‘seperjalanan Sabat jauhnya’.13Tna ana me mamoʼt amah ro ja ana mhau. Maut mamoʼt amah hawar ro uu. Ana weto to: Petrus ysya Yohanes, Yakobus ysya Andreas, Filipus ysya Tomas, Bartolomeus ysya Matius, tna Yakobus ro bi Alfeus yare ysya Simon (Simon tait ja knait raa ro Roma mbo raa ro Israel ma.) tna Yudas ro Yakobus yare, 14fai Maria ro Yesus yme, Yesus yao na msya fnya baro ye. Ana beta to mhaf rana sau tna ana ja hre su skabuk yoyo.
Ana msok Matias mse shauk yuk ro Yudas
15Ati sau reto to, raa wana mabo 120 bo feto mama siret su msya ana. Tna Petrus yasen yros ykyas bo kʼana yawe, 16“Raa wamu: Bo ro tiwya Allah yawe to, mhau rau oh. Tiwya Har rAit sobu raja Daud. Bokyas reto ait ykom mam aam ro Mazmur. Ykom yawe, ‘Ait yerif iso ro raa kbe mama mfot Yesus.’ Daud ykom bo reto tiwya ooh oh. 17Tna anu nhar nwe Yudas tiwya ysya amu yamo raabis ro Yesus wAit ye. Yesus ysok ait tna yno bo ro Yesus ybis ysya amu wefo ye. 18Menohe Yudas yno bo ro mkair. ⌞Ait yasim Yesus.⌟ Mkah pitis ro raa maren ait to, Yudas yoo tabam. Tna ait btek yhaf mamo siya tna yhaf ntaba mfais yajat mam tabam reto. 19Tna raa ro mhau mam Yerusalem beta to, mhar bo reto. Tibyo ana mkyas tabam reto to, mawe masom HakalDama.(‘HakalDama’ to, mai ranu mawe, ‘Tabam ro Mees’). 20Watum ro Allah tiwya Daud ykom mam aam ro Mazmur reto mawe,
‘Tabam ro yhau to, makus oh. Tna raa me mhau mam tabam reto u ma.’
Mazmur 69:26
‘Hroh ro tiwya ait hre reto to, raa roto me shauk hre riryõn.’”
Mazmur 109:8
21Tna Petrus ykyas yawe, “Mamyot bokom reto tawe nma, anu bsok raa sait hre mam hroh ro Yudas. Anu bsok raa ro yhau ysya anu su mam wore wo tiwya Tuhan Yesus yhau su ysya anu fares to: 22Raa ro yhau ysya anu maban ati ro Yohanes baptis raa, mamo snok mam ati ro Yesus yaut yamoʼt sawro rAit sikba anu beta to. Kbe ait retait kro anu tna bkyas bo ro anu bmat: Bkyas bwe Yesus yrok yasen.”
23Tna ana beta msok raa mabo ewok. Raa mabo ewok reto, sait yasom Yusuf (ja raa mawe yasom Barsabas ye tna yasom Yustus ye), tna msok ait sait yasom Matias. 24Tna ana skabuk mayoh Tuhan mawe, “Tuhan; Nyõ nhar raa mhaf wana beta. Nerif kʼamu awya ro Nyõ ksoh nsok. 25Raa retait shauk hroh ro Yudas yamo raabis aNyõ. Kbe yno bo woNyõ ro nbis. Yudas btek tna sikba hroh reto. Yamo ykair, btek kayah.” 26Tna ana hre tane, he maut Matias. Tibyo ait kro raabis ro Yesus tna ana beta mabo 12.
2Har ro Allah mroh mama
1Mabu ro Pentakosta to, raa ro smot Yesus beta siret mam yuk sau. 2Tna ana ro hre mam amah mato reto beta mari bo ro hmu sau. Hmu mfi foos ro msai toni mbam ayoh mama. 3Tna ana mmat mfi bo tafoh mait feto. Tna tafoh reto mbet raa mana abyõ beta. 4Tna Har ro Tuhan mbo ana matak. Tibyo ana masen mkyas bo mkah mai raa roto. Mkyas mamyot bo ro Har sobu ana.
5Ja raa ro agama Yahudi mawat mama makyõ korat rana reto mam kota ro Yerusalem. Tna tahun reto ye raa agama Yahudi mbam rabin roto makin mamaʼt Yerusalem ye. Ana weto to raa ro ja mur-mur skabuk Allah. 6Ati ro ana mari bo ro hmu reto to, raa mhoh mama mmat. Mama mari he raa Kristen weto mkyas bo: Ana makin mari bo ro ana mkyas mkah mai wana-wana tibyo ana beta mrok. 7Ana mrok ktak toni tna mawe kʼanya mawe, “Ana ro mkyas bo weu beta raa mbam provinsi ro Galilea! 8Fyi sai re ana mkyas bo mkah mai wanu beta to? 9Anu fo raa ro bbam rabin ro Partia, rabin ro Media msya rabin ro Elam ye. Tna taro to raa ro mbam rabin ro Mesopotamia, provinsi ro Yudea, provinsi ro Kapadokia, provinsi ro Pontus, rabin ro Asia, 10,11rabin ro Frigia, rabin ro Pamfilia, bangsa ro Mesir msya raa ro mbam bangsa ro Libia ro kene mam kota ro Kirene ye. Tna anu taro fo nbam kota ro Roma, tna taro to nbam sato ro Kreta, nsya rabin ro Arab bo. Anu beta fo raa bbam raa mana ro Yahudi ye tna bsya raa roto ro mrok kro agama Yahudi tna sai. Anu bri raa Kristen wefo mkyas bo yase ro Allah yno mkah mai wanu ro ja bmai soo.” 12Ana ktak beta. Tna ana mtu kʼanya mawe, “Bo bawya ro mefo ee?” 13Menohe ana taro sret raa Kristen weto mawe, “Ana weto mata anggur ro msu tna bisir meto!”
Bokyas ro Petrus
14Tibyo Petrus yasen yros ysya raabis mabo 11 refo tna ykyas bo mkah mai ro mase kʼraa weto beta yawe, “Anu raa ro Yahudi nsya raa ro nhau mam Yerusalem sor: Nri bo ro jõ tkyas kʼanu fo, tna nhar kaket: 15Raa ro mkyas bo mkah mai raa roto wefo fo, ana bisir mfi bo anu nwe to, fee! Rabu sai fares mefo. 16Menohe bo msai ro anu bmat refo oh mi bo ro tiwya Allah ybis nabi Yoel yama ykom mam aam rait yawe,
17‘Meen, kene mam sboh rau to, Jõ too Har aJõ tee kʼraa beta. Feto to ku ro sme wanu msya ku ro ano wanu bo to, kbe ana makah soo woJõ mamo mkyas kʼraa. Tna ku ro tna mmat bo ro Jõ terif kʼana ye. Tna raa mabi kbe smi mmat bo ro Jõ tkait kʼana ye. 18Tna mam ati reto ye, sryan woJõ ro sme msya ro ano bo to, kbe Jõ too Har aJõ tee kʼana ye. Tna kbe ana makah soo woJõ mamo mkyas kʼraa ye. 19Tna kbe Jõ tno bo ro msai mam ayoh. Tno bo msai mam tabam refo ye afo re raa mmat tna mhar Jõ tatak aJõ. Meen raa mmat mees, mmat tafoh msya wasi ro maun maut ye. 20Tna kbe ayõ haberek mti mamur htoh, tna kbe snyi haberek mkek mfi mees wia, tna fo ayõ ro Tuhan to mama. Ayõ reto to, ayõ ro msai toni. 21Tna awya ro ksoh kro Tuhan kbe ykai riof.’”
Yoel 2:28-32
22Tna Petrus yawe, “Raa ro Israel: Nri bo ro jõ tawe fo: Nnaut oh: Yesus raa ro Nasaret tait, tii yno bo ro msai. Ait sair bo ro hnah re kbe raa mmat tna mrok ktak tna waa. Bo weto beta Ait yno re kbe anu nmat tna nhar nwe yatak rAit to mbam Allah. 23Tna Allah ysan Ait kʼanu, raa ro agama Yahudi, re anu nsan Yesus kʼraa ro wase Allah. Ana weto mame Ait yajat mam ara warok. Anu nesait oh mi nsom isti reto to. Bo weto beta mamo mamyot iso ro tiwya Allah yhar tna saim wia to. 24Menohe Allah yno Yesus yrok yasen. Yesus Raa ro yatak. Ait yhai tibyo fee. Allah yno Yesus yrok yasen. 25⌞Mam aam ro Mazmur⌟ Daud ykom ⌞bo ro Yesus yawe kʼTuhan Allah⌟ yawe,
‘Jõ tmat Tuhan yhau kait ysya Jõ yoyo. Allah yros mam ati ro Jõ tatem ati tna yban Jõ. Feto Jõ waa bo mkair kbe raa mno mai kʼJõ to fee. 26,27Kbe thai to, tna Tuhan Allah beak Jõ takus mam sawro ro hai fee. Jõ fi Ait ro Allah ybis yama. Hai aJõ, kbe Ait sayõ rof makus mnis fee. Feto oh mi Jõ simaut mase. Jõ bibi Nyõ yoyo ye. 28Nyõ nerif iso kʼJõ re tamo tru roon ro hame wajin. Soh thau tsya anu to, kbe Jõ simaut mase.’”
Mazmur 16:8-11
29Tna Petrus ybo ykyas renti yawe, “Raa wamu: Jõ thar tawe far-far ro riwai mkyas raja Daud fee. Anu hohos ranu Daud tiwya yhai oh. Tna raa moo hai rait sama mam isra mato. Tna anu bhar isra reto mhau tno fares. 30Daud tait nabi ro Allah ybis yama ykyas bo wAit. Tna Allah ykyas bo kʼait yawe,
‘Meen Jõ tsok Raa sait ybam ku renti wonyõ. Tna Raa retait kbe Jõ tse hre shauk hroh anyõ mkah bo yamo Raja.’
Mazmur 132:11; 2 Samuel 7:12-13
31Daud yhar bo ro meen Allah yno. Feto oh mi ykyas yawe,
‘Mesias2:31 Som reto to, ’Ait ro Allah ysok tna yawe yamo Raja’. Mai ro Ibrani mawe Mesias, tna mai ro Yunani raa mawe Kristus. meen yhai tna yrok yasen. Kbe Allah sikba Mesias yakus mam sawro ro hai fee. Tna hai rAit mhau makus mnis bo fee ye.’
Mazmur 16:10
32Yesus oh mi Allah yno re yrok yasen to. Tna amu, raabis wait beta, tii nmat Ait mkah nsu wamu. 33Allah tubat Yesus yse hre mam hroh ro mbe. Tna Ait yoo Har rAit yse kʼYesus mnan fi tiwya Ait yawe yno. Har rAit reto oh mi Yesus yoo yse kʼamu ye. Tibyo amu nkyas Ait yasom mkah mai aro rau-rau. Bo reto anu nmat tna nri kri-kri fo. 34,35Daud ykom bo ro Allah yawe kʼYesus:
‘Tuhan Allah yawe kʼTuan ajõ yawe: “Nama, hre nsya Jõ mam ati ro tatem ati; hroh ro mase reto. Tna raa ro byoh, raa ro srau kair kʼNyõ to, meen tno ana mbtek mam mte. Kbe nyõ naa nber ana weto. Tna Nyõ nros natak abyõ ana, nbo ana.”’
Mazmur 110:1
Anu bhar bwe Daud yesait yamoʼt sawro tna hre ysya Allah feto fee. 36Feto to tkyas kʼanu raa ro Israel beta, tawe: Nhar nwe Yesus ro anu nme yajat tait, Allah tubat Ait yse abyõ, yawe Yesus fi Tuhan. Yawe Yesus fi Mesias ye.” 37Ana mari feto tna bokyas reto mroh mame kʼana mhaf. Tibyo ana mtu kʼPetrus ysya raabis (rasul) makin taro fo mawe, “Amu kbe nno bawya?” 38Tna Petrus yawe kʼana yawe, “Nashana oh! Tna nbis raa baptis anu mkah Yesus yasom. Afo re Ait yyon iro wanu ye. Tna kbe Ait yoo Har ro Allah yse matam anu. 39Tuhan Allah ranu kbe yoo Har ro rAit yse matam awya sai ro Ait ytu yama yo kʼAit: Yse kʼanu raa ro agama Yahudi bsya kukek wanu ye, tna msya raa roto ro wase Allah ye.” 40Tna Petrus ykyas bo taro mawat ye: Ait yawe wa kʼana yawe, “Raa ro mfo wefo mhau mam tabam refo to, ja mno bo ro mkair-kar. Kbe meen Allah ymit safo kʼana. Snok nbam kʼana weto tna nmo no kʼAit re kbe nkai riof!”
Raa jemaat ro tinyi
41Raa ro mari bo ro Petrus ykyas tna mawe ana smot Yesus ye to, raa mabo 3000 bo feto. Ana mawe raa baptis ana. 42Ana mari bo ro raabis mkyas to, mbo mno. Tna ana miranya kaket, tna makyõ Korat ro Mait Roti Su afo re ana mnaut Yesus ro yhai to. Tna ana skabuk su ye. Bo weto beta to, ana mno yoyo.
43Raabis ro Yesus mno bo ro msai. Ana mno bo ro msai tna re raa mmat tna mhar Allah yatak rAit. Tna raa beta mrok ktak tna waa Allah. 44Raa ro smot Yesus weto to, beta msuk siret su. Tna bo bawya sai ro ana mse to, bo wana su. 45Ana moo bo wana masim tna moo mabyoh rau to saim kʼraa kinyah wana ro mse bo mabut. 46Tna rabu ti wawa ana mhaf sau siret su mam Samu ro Allah. Ana siret makyõ Korat ro Mait Roti Su, tna mait boit su mam amah aro mamo-mamo ye. Ana simaut mase mno bo weto. Ana aro srau ewok fee. 47Ana mbaut Allah yoyo. Tna raa beta ksoh ana ye. Rabu ti wawa to Allah yoo riof yee kʼraa taro u. Tibyo raa mkbair ro smot Yesus to mrok mase renti.
3Petrus yisoh ait ro yaa mhai sait
1Ti sau fo, Petrus ysya Yohanes mbewok mamo skabuk mam Samu ro Allah. Ana mamo mam wore ayõ hawer bo feto. Ja raa ro Yahudi skabuk mam ayõ reto. 2Ana mbewok mamo to, raa masom bi ro yaa mhai sait kri-kri mama ye. Ait retait yaa mhai. Yaban ykek to feto bait oh. Ti ro raa mabe ynan feto oh. Tna rabu ti wawa ja raa makah bi ait mama mse mam bohra makit Samu ro Allah reto. Ana mse ait hre mam masa ro masom ’Masa ro Moof’. Ja ait hre mam yuk reto yayoh pitis kʼraa ro mama twok mam Samu ro Allah. 3Ait hre tna ymat Petrus ysya Yohanes mama twok mam bohra Samu ro Allah. Tna yayoh bo kʼana mbewok yawe, “Natmof jõ, noo pitis nee mbau a!” 4Ana mbewok masu sayõ ait tna Petrus yawe kʼait yawe, “Nasu nmat amu wia!” 5Tibyo ait yasu ymat ana tna ait ynaut yawe kbe ana moo pitis aro mee kʼait. 6Menohe Petrus yawe kʼait yawe, “Jõ tse pitis aro fee saut. Menohe bo ro jõ tatak tno fo, tno kʼnyo: Mkah Yesus Kristus ro Nasaret yatak rAit to, jõ tbis nyõ nasen namo oh!” 7Tna Petrus ybo ait refi yatem ati ybo tubat yasen yros. Petrus yno feto si to, ait refi yaa masu mrok matak tna yaa beta mrok matak ye. 8Ait yasen srot tna kro ana twok mamoʼt bohra Samu ro Allah. Ait simaut mase yamo tna tbat- tbat ybaut Allah. 9Raa beta mmat he raa retait yamo tna ybaut Allah feto. 10Ana mhar mawe ait retait ro ja soo hre yayoh pitis mam ’Masa ro Moof’. Tna mrok ktak sai mawe, “Ait ro yaa mhai retait; yaa moof yasen yamo a?”
Petrus wosa bo mam Serambi ro Salomo
11Ana mros mam Samu ro Allah amah hawar mase ro mne sau. Hawar reto masom Serambi ro Salomo. Ait ro riwai Petrus yisoh retait simaut tibyo yatem ybo Petrus ysya Yohanes matak fares fo. Tna raa beta mhoh beak-ak anya mama mo kʼana tna raa mmat bi ait bo yaa haberek moof to, ana ktak sai. 12Tna Petrus ymat raa msis-sas refo tibyo yasen yawe kʼana yawe, “Raa ro Israel, anu nmat bo ro msai refo tna nrok ktak nno fyi? Anu nmat sas amu to, nrok nwe amu nkah ntak ramu oh mi nisoh ait refi re yoof yasen yamo to ma. Bo moof ro amu nno to, mno re amu ntak nisoh ait refi fo fee ye. 13Allah ro anu hohos na wanu Abraham, Ishak, ysya Yakub, ja smot to, Ait oh mi yno Yesus Sryan rAit yrok yase toni to. Yesus Ait oh mi tiwya anu nsan kʼPilatus. Tna Pilatus yawe bitsre Ait he mfe, anu nwe, ‘Bitsre Ait ma!’ 14Yesus, Ait yama yno bo ro Allah ybis sai, Ait yato mboh sai, menohe anu hawe Ait. Tna anu nyoh kʼPilatus nwe bitsre Barabas ro ja yame ajat riryõn kʼanu. 15Tna Yesus oh mi sair iso ro raa mhau mae tinyi tait. Anu nme Ait yajat oh. Ait yajat menohe Allah yno Ait yrok yasen yaam u. Tna amu oh mi nsu nmat bo weto beta to. 16Anu beta nhar ait ro yaa mhai. Yesus yatak rAit oh mi mno ait refi yaa rait matak to. Amu smot Yesus. Amu nhar nwe Ait yasom rAit to matak toni. Tna bosmot reto oh mi misoh ait yaa moof matak. Anu nsu wanu beta nmat fo. 17Raa wamu; tiwya anu nsya raa mabi wanu wase nwe Yesus tait Mesias fee. Tna anu nme Ait yajat. Anu wase oh mi anu nno bo ro mkair reto. 18Tna Allah sayõ anu nno feto rof. Yawe bo reto mabo mamo mnan si bokyas ro tiwya Ait ybis nabi wAit mama mkyas wia. Tiwya ana mawe,
‘Mesias tait meen ykai bo ro samyoh mai kʼAit wia tu.’
Mazmur 2:1-2, 22:1; Yesaya 53:7-8
Bo reto mabo rau oh mefo. 19Nri beta! Tna nashana oh! Tna haberek ne nma no kʼAllah, afo re kbe Ait yyon iro wanu. 20Tna Ait yno re anu nhaf simaut. Meen Tuhan Allah ybis Yesus hah yama u. Tiwya Ait ysok Yesus Kristus yamo Mesias ranu. 21Mfo refo Yesus yhau mam sawro ro Allah wea. Ait yhau mam beto mamo snok oon ro tiwya Allah yawe. Tna ati reto to, meen Ait yisoh bombra beta mam arin aso mrok moof wea. Tiwya Allah ybis nabi na wAit mamo mkyas bo rAit. Ait ybis ana mkyas bo reto matim wia oh. 22Tiwya Allah ybis nabi Musa yama ykyas yawe,
‘Tuhan Allah meen teta Nabi sait ybam raa wamu wefo yfi jõ. Tna bo ro Nabi retait yawe kʼanu beta to, nri kaket! 23Tna raa ro hawe bokyas rAit to, kbe Allah tufrok ana mbam kʼraa wAit mamo mhau mne.’
Ulangan 18:15, 18-19
24Nabi beta sor tiwya mkyas oon ro meen mama reto ye. Nabi Samuel ye, tna ysya nabi taro sor ro mrof ait to ye. Ana mkyas bo ro meen mabo mam wore weto to, mkyas matim wia. 25Tna anu oh mi ku renti ro nabi na weto to. Bo ro Allah ysi kʼana yawe meen yno to, ykyas kʼanu ye. Nnaut bo ro tiwya Allah ysi kʼAbraham yawe fefo:
‘Ku renti wonyõ meen sait oh mi yno re Allah yno bo ro moof kʼraa ro tabam refo beta.’
Kejadian 22:18
26Tna au oh mi Allah ybis Yesus, Sryan rAit, yama yo kʼanu raa ro Yahudi wia, afo re Ait yno bo ro moof kʼanu. Bo moof ro Ait yno to oh mefo: Ait yno re anu sait-sait haberek kro Ait tna ne nmo iso ro mkair u fee.”
4Raa mabi ro Yahudi kmo Petrus ysya Yohanes
1Petrus ysya Yohanes mbewok mkyas bo kri-kri msya raa msis-sas weto fares. Tna raa mabi ro agama Yahudi baro mama mo kʼana mbewok. Ana ro mama to, imam ro Yahudi baro ye, raa ro Saduki baro msya aban mana raa sbe ro ja kmot Samu ro Allah ye. 2Ana mbewok mkyas bo kʼraa weto mawe, “Yesus yrok yasen oh. Feto to, kbe raa ro mhai meen mrok masen maam u ye.” Raa mabi ro Yahudi weto mari bo ro ana mkyas reto. Tibyo mrok kmo ana mbewok. 3Tibyo ana mfot ana mbewok tna makah mamo mbu mam bui mato. Menohe arin fo mti oh. Tibyo ana mbewok mhau mam bui mato reto snok mam ayõ ro menrabu. 4Raa makin ro riwai mari bo ro ana mbewok mkyas weto to, mawat mama smot Yesus. Ana weto msya raa ro smot Ait wia to, raa sme beta mabo trion 5000 bo feto. (Fnya msya kukek wana raa ntuu fee.)
5Rabu fo, raa manes ro agama Yahudi mama siret su mam Yerusalem: Raa mabi, msya guru agama ye hre siret beta. 6Bi Hanas ro yamo imam yase, bi Kayafas, bi Yohanes ysya bi Aleksander tna msya raa ro mbam raa mana ro ja mamo imam mase wana to, ana beta mama siret ye. 7Tna raa makah Petrus ysya Yohanes mamo mse mros susai mam wore ana siret fo, tna ana mtu bo kʼana mbewok mawe, “Iis anu mbewok nisoh raa retait mkah awya yasom? Iis anu nisoh ait mkah awya yatak rait?” 8Tna Har ro Tuhan matam Petrus matak, tibyo ait yawe kʼraa weto yawe, “Anu raa manes ro Yahudi nsya raa mabi sor: 9Mfo anu ntu srah refo kʼamu nri. Safo ro anu ntu oh mi amu mbewok nno bo moof kʼait ro kiyam sait to a? Tna anu ntu kʼamu nwe fyi oh mi amu nisoh raa retait re yoof to. 10Amu nkyas kʼanu beta nsya raa ro Israel beta ye afo re anu nhar bo refo kaket: Taa ait retait yaa mhai menohe mkah Yesus Kristus ro ybam Nasaret yatak rait oh mi amu nisoh raa retait. Yesus tait anu nme yajat tna Allah yno Ait yrok yasen. Ait retait oh mi yno re raa retait yrok yoof tna yros re anu nsu nmat beta to. 11Bokom ro Allah mkyas Yesus mawe,
‘Raa sgi samu sau mkah fraa. Ana moo fraa sau sanet. He mfe, ana hawe fraa reto tibyo mawah beak makus to. Menohe fraa reto mrok mamo fraa ro moof.’
Mazmur 118:22
Yesus tait yfi fraa reto. Tna anu fo nikyak Ait wia tinyi nfi raa ro sgi samu reto. 12Ait yesait aran yatak yoo riof ro mase yee kʼraa. Raa roto fee. Mam tabam refo fo, Allah yno Yesus yesait aran yatak yoo riof yee kʼraa.”
13Tna raa ro siret weto mhar mawe ana mbewok to, raa ro tiwya mkom bo mam sekolah tinggi to fee. Tibyo ana mrok ktak sai mmat bo Petrus ysya Yohanes matak mros mkyas to. Ana mhar mawe ana mbewok to tiwya msya Yesus ye. 14Tna ana mmat bi ait ro iis Allah yisoh ye. Mmat ait retait yros yatak mam beto ysya ana ye. Tibyo ana mastako ana mbewok fee. Ana shait sai. 15Feto to ana mbis ana mbewok frok mbam siret reto wia, tna ana saim bo kʼanya mawe, 16“Raa ro Yerusalem beta mhar mawe ana mno bo ro msai. Kbe anu btak bwaar bo reto fee ye. Feto to kbe anu bno bawya kʼana mbewok refo u? 17Anu hawe raa mabah msas bo refo be kbe raa beta mari. Feto to nma, anu bwe wa kʼana mbewok. Bwe ana mkyas bo mam Yesus yasom u ma.”
18Tna fo raa manes weto mtu Petrus ysya Yohanes me mama twok u. Tna ana mawe wa kʼana mbewok mawe, “Ne nkyas Yesus yasom u kʼraa ma ee!” 19Menohe Petrus ysya Yohanes mbewok mawe si kʼana mawe, “Anu nesait nnaut nwe fyi? Ja Allah ksoh yawe amu mbewok nri bo ro awya yawe? Anu beta fe bo ro Allah yawe a? 20Nko hawe sai amu bewok nkyas Yesus yasom renti. Bo ro amu nsu nmat msya bo ro amu nri oh to, kbe amu nbo nkyas yum!” 21,22Ana ro mtu srah weto mkai safo makan aro fee. Tna ana mhar mawe ait ro Yesus yisoh retait, umur 40 tahun bo feto. Raa makin mmat bo msai reto tna bibi Allah. Feto to raa manes weto waa mawe raa makin kbe kmo ana ye. Tibyo ana mawe wa kʼPetrus ysya Yohanes matak u ye. Tna fo bitsre ana mbewok mamo.
Raa ro smot Yesus mayoh kʼAllah yoo yatak yee kʼana
23Raa manes ro Yahudi bitsre Petrus ysya Yohanes. Tna ana mamo mo kʼmafoh na wana ro smot Yesus. Tna bo ro riwai imam manes msya raa mabi ro Yahudi mkyas kʼana to, ana mbewok mkyas beta. 24Ana mafoh na wefo mari feto, tibyo ana skabuk mawe kʼAllah mawe, “Tuhan; Nyõ oh mi nfen ayoh, tabam, aya sawan msya bombra beta ye. 25,26Amu nnaut bi Daud, hohos ramu. Ait yamo sryan aNyõ. Tna ait ykyas yawe,
‘Raa mana makin mrok minin mno fyi? Tna ana hre saim bo mati sai mno fyi! Raja makin ro tabam refo siwyan mame anya oh. Tna raa manes sor berur mhau mam wo sau mno bo ro mkair mai kʼTuhan Allah ysya Mesias rAit ye.’
Mazmur 2:1-2
Bo ro tiwya Daud ykyas reto to, bokyas aNyõ. Bokyas ro Nyõ nkyas kʼait nkah Har aNyõ. 27Tuhan: bo ro tiwya Nyõ nbis Daud ykom reto to, mabo oh. Bo reto oh mi Raja Herodes ysya gubernur Pontius Pilatus siret su msya raa mana ro Israel ye tna msya raa mana roto makin ye to. Ana siret su mam kota refo saim bo mawe mame Yesus yajat. Yesus tait sryan aNyõ ro Nyõ nesait nbis yama. Ait tait, Nyõ nbis yamo Mesias.28Amu nhar nwe bo ro ana mno reto to, Nyõ nesait saim mamyot Nyõ natak anyõ msya ksoh aNyõ matim wia oh. Tna ana mame Yesus yajat. 29Tuhan: Mfo wefo raa mabi ro Yahudi mawe kbe ana mno bo mkair-kar mai kʼamu ye. Feto to amu nma no kʼNyõ soh-soh nwe noo natak aNyõ nee kʼamu afo re amu nros ntak bito nkyas bokyas aNyõ. 30Tna nisoh raa ro kiyam mrok moof. Nno bo ro msai, sair bo ro hnah re kbe raa makin mmat tna mhar natak aNyõ. Tna mhar mawe Yesus, sryan aNyõ ro Nyõ nesait nbis yama tait, yoo yatak rAit yee kʼamu afo re amu nno bo ro msai weto.” 31Ana skabuk mkak si to, amah ro ana skabuk reto mrok mnah-nah. Tna Har ro Tuhan mbo ana matak beta, tibyo ana matak mkyas Watum ro Allah. Waa fee.
Raa ro smot Yesus tiwya tinyi
32Mam wore weto to, raa makin ro smot Yesus weto to, ana mhaf sau. Tna bombra ro ana aro mse to, ana mawe bo rana mesait kar fee. Ana mawe bo wana beta. Tibyo raa aro mse bo mabut fee. Ana ro mse bo mnan to, mabe bo wana weto fee. Moo mee sai. 33Tna Allah yoo yatak ro mase yee kʼraabis (rasul) wAit. Tibyo ana ja mkyas Yesus yasom kʼraa, mawe Allah yno Yesus yrok yasen yaam u. Tna Allah yoo bouum mawat yee re ana beta mhau matak mno bo wAit ye. 34,35Ana aro mbo amah, tna aro mbo tabam. Ti aro-aro soh ana mmat raa Kristen taro mhau matem marak to, ana masen masim bo wana. Masim bo tna moo mabyoh rau to, mbo mama mee kʼraabis ro Yesus. Tna raabis weto saim kʼana ro ja mhau matem marak. Feto kbe bo wana mabut fee. Ana aro bo mhau matem marak u fee.
36Ana sait yasom Yusuf. Ait ja raabis mtu yasom Barnabas ye. (Mam mai ramu to, mawe ‘raa ro ja ykyas bo moof re kbe raa sorni sraujin rana’). Ait to raa mana ro Lewi ybam sato ro Siprus. 37Ait yasim armato rait tna yoo mabyoh rau to, yama ysan kʼraabis weto mbo tna saim kʼraa kinyah wana ye.
5Ananias ysya yfain Safira
1Ait sait yasom Ananias tna yfain masom Safira. Ana mbewok masim tabam wana baro ye. 2Menohe ait yabe mabyoh rau baro yse kʼana mesait wai. Tna yoo baro ysan kʼraabis yawe, “Mabyoh rau beta oh mefo.” Bo ro Ait yno reto to, yfain mhar ye oh. 3Menohe Petrus yawe kʼait yawe, “Kabes yabi (Iblis) mbo nyõ nhaf anyõ meto! Thar tawe nyõ nabe pitis reto jaro nse kʼnyõ. Nyõ nno safo meto! Sioh Har ro Tuhan to ma! 4Ati ro nyõ nasim tabam reto fefares to, tabam reto tabam anyõ. Tna ati ro nyõ nasim to, pitis reto mhau kʼnyõ beta ye. Soh riwai nyõ ksoh nabe pitis beta mhau to, reto safo aro fee. Menohe nyõ sioh Allah oh meto! Nyõ sioh raa meto fee!” 5Ananias yari feto tibyo yatu btek yai mam tabam yajat. Tna raa ro mari bo reto beta to, mrok waa toni. 6Tibyo ku sme ro mere baro mama sro ajat refo, tna ana teta masom mamo sama.
7Ayõ tuuf bo feto firwas, tna Ananias yfain mama twok. Au wase bo ro mai kʼau maa Ananias to, fefares ye. 8Tna Petrus ytu kʼau yawe, “Sik ma nawe abyõ kʼjõ: Tabam ro anu nsim reto to, mabyoh rau beta oh mefo a?” Tna au mawe, “Ae, pitis beta oh meto.” 9Menohe Petrus yawe, “Anu mbewok saim kʼanya nwe sanet Har ro Tuhan meto a? Nmat mere ro mama fo. Riwai ana sama hai ro naa. Ana kbe teta hai anyõ makah mamo sama naut.” 10Tibyo fai au matu mai mam tabam majat ye, kene kait mam wore Petrus yros to. Tna mere weto twok mmat he fai au majat. Tna ana teta ajat reto masom frok mamo sama ye mam ati ro kene maa yajoh jaro. 11Tibyo raa mana ro smot Yesus msya raa roto ro mari bo reto to, mrok waa beta ye.
Raabis ro Yesus mno bo ro msai
12Tna raabis ro Yesus mno bo msai, tna sair bo hnah mawat ye afo re raa makin mmat tna mhar Allah yatak rAit. Tna raa ro smot Yesus to, mhaf sau. Ana beta ja mama siret su mam ’Serambi ro Salomo’. 13Raa roto taro waa mama berur su msya raa ro smot Yesus weto. Menohe raa ksoh ana ro smot Yesus weto tna mawe ana ja mno bo moof toni. 14Tna rabu ti wawa raa msis-sas mama smot Tuhan Yesus tna mama kro ana miranya su ye. Ana ro mama weto to, raa sme taro tna msya fnya taro ye. 15Raa mmat raabis mno bo msai. Tibyo makah raa ro kiyam sor frok mama mse mam iso mabi. Ana taro raa mse mjin abyõ mam ambar tna taro mse mjin mam aam wana ye. Ana mno feto afo re soh Petrus yama frit iti to, yawyan mai ana tna kbe mno ana mrok moof ye. 16Tna raa mbam remo ro mhau kene mam kota ro Yerusalem sor to, mama ye. Ana makah raa ro kiyam msya raa ro kabes mbo ye mama. Tna Allah yisoh ana mrok moof beta.
Raa mfot raabis ro Yesus
17Menohe imam agama Yahudi ro yase ysya raa wait ro Saduki mmat bo ro kuber ro Yesus wAit mno. Tna ana mrok mhaf kair toni. 18Tna ana mbis raa mamo mfot raabis ro Yesus mbu mam bui.19Menohe mti rau to malaikatTuhan sau mama mitrah masa ro bui reto sor tna tusnok ana frok. Tna malaikat reto mawe kʼana mawe, 20“Nmo nros mam Samu ro Allah tna nkyas bokyas ro mroon refo beta.”
21Ana mari feto, tibyo rabu momo fo, ana mamo twok mam Samu ro Allah. Tna masen mkyas watum ro Yesus reto. Mam ati reto ye imam ro yase ysya raa wait hre mkyas bo ro iis. Tna ana mtu raa manes ro ja mtu safo raa ro Yahudi sor to, mawe mama siret su. Raa manes ro Israel beta hre su. Tna fo ana mbis raa mamo tufrok raabis ro Yesus mbam bui makah mama. 22Tna raa weto mamoʼt bui. Mamo tna mmat he raabis weto marak. Tibyo raa weto me hah mamo mkyas kʼraa ro siret wea weto mawe, 23“Amu nmoʼt bui, tna nmat mato matak wa fares tna raa ro kmot bui mros kmot sai fares. Menohe amu nitrah masa reto to, amu nkai raa sait bo yhau mam bui mato reto fee!” 24Aban mana raa sbe ro ja kmot Samu ro Allah tait ysya imam manes mari bo ro raa mkyas feto. Mari tna ana mrok miskawowo. Tna mawe kʼanya mawe, “Bo bawya ro mabo mefo? Kbe meen sboh rau to fyi?”
25Tna fo raa sait yama yo kʼraa manes ro Yahudi weto tna yawe, “Raa ro iis anu nfot nbu to, ana mros mkyas bo mam Samu ro Allah mno.” 26Tibyo ait yabi ro ybo raa sbe ro ja kmot Samu ro Allah ysya aban mana wait mamo mbo raabis ro Yesus weto makah mama. Ana mbo raabis weto to, mno bo ma fee, ana waa bo kbe raa msis-sas refo mrok kmo mawah fraa mai ana majat. 27Raa sbe mbo raabis wefo makah mama mse mros mam wore ana ro ja mtu safo raa ro Yahudi to, hre siret wea. Tna imam rana ro yase ytu bo kʼraabis ro Yesus yawe, 28“Tiwya amu nwe wa anu nwe anu nkyas Yesus yatak rait u ma. Menohe anu nri fee sai, tibyo beroh nmo nkyas Yesus yasom kʼraa ro Yerusalem beta mari oh! Tna anu nkyas kʼraa nwe amu oh mi nsom mees ro Yesus rAit to.” 29Menohe Petrus ysya raabis makin taro fo mawe, “Amu nri bo ro Allah yawe tu oh. Soh raa mawe bo roto hayah to, amu nri ana to fee. 30Anu nme Yesus mam ara warok yajat. Tna Allah ro anu hohos na smot tait, yno ait yrok yasen. 31Ait oh mi Allah yse hre mam hroh ro mbe re yamo aban mana ro yoo riof ro mase yee kʼraa to. Yno feto afo re raa ro Israel mashana tna Ait yyon iro wana. 32Amu nsya Har ro Tuhan ye oh mi nsu nmat bo weto beta. Allah ysan Har rAit kʼraa ro mari bo ro Ait yawe.” 33Bo ro raabis weto mkyas to, mame kʼana mhaf tibyo ana kmo tna mnaut mawe mfot raabis wefo mame majat to.
34Menohe raa ro Farisi sait yasom Gamaliel yasen yros. Bi ait tait guru agama ro Yahudi. Tna ja raa makin mari bo ro ait yawe. Ait yasen yros tna ybis raa tufrok raabis weto mamoʼt mne rere wia. 35Ana frok mamo wia tna fo ait yawe, “Raa wojõ: Nnaut kaket bo ro kbe anu nno kʼraa weu. 36Raa wefo mno bo mnan si mfi bo ro bi ait sait yasom Teudas tiwya yno. Teudas tait frok yama tna yawe ait raa ro yase. Tna raa mabo trion 400 mari kro ait ye. Menohe ait raa mfot mame tna fo raa ro ja kro ait weto mso-sa ha-hayah ye. Tis rau to, bo ro ait ykyas to, mabo fee. 37Teudas mkak tna fo mam ati ro Raja Kaisar yawe ntuu raa makin wait to, raa sait naut yasom Yudas frok ye. Ait retait ybam provinsi ro Galilea. Ait hawe bo raja Kaisar ybo rabin refo tna raa msis-sas mari kro ait ye. Menohe ait raa mame, tibyo raa ro kro ait weto mso-sa ha-hayah ye. 38Feto to jõ tawe kʼanu tawe, nme raa ro kro Yesus wefo majat ma. Anu kbe bhau bmat rof bo ro ana mno sai. Soh bo reto mbam kʼraa to, kbe mso-sa sai akus. 39Soh bo reto mbam kʼAllah to, kbe anu btai bno wa bo ro ana mno bo fee saut, tna kbe anu bfa bsya Allah yesait sai oh meto.” 40Raa weto srau sau mari bokyas reto. Tna ana mtu raabis weto twok. Tna ana mbis raa moo too mok-mak ana. Tna mawe wa kʼana mawe, “Nkyas Yesus yasom u to ma ee!” Tna raa manes ro Yahudi weto mitsre raabis ro Yesus frok mamo. 41Raabis weto sikba amah reto frok mamo mkah simaut ro mase. Ana mhar mawe bosmot wana kbe mno re ana mkai bo ro samyoh. Mawe, “Allah ymat amu yawe nhaf moof mnan si. Tibyo amu nkai bo reto.” Mnaut feto tna ana simaut mase. 42Tna fo rabu ti wawa ana mamo mkyas Yesus yasom renti. Mawe, “Ait tait Mesias.” Ana mkyas Bokyas Moof (Injil) refo yoyo mam Samu ro Allah tna mam amah aro maut mroh ye.
6Raa mabo krema moo boit saim kʼraa kinyah
1Ti weto to raa taro mawat naut mama smot Yesus. Ana weto mbam raa mana ro Yahudi beta. Ana taro ja mkyas bo mkah mai ro Yunani, tna taro to, ja mkyas bo mkah mai ro Yahudi ye. Tna mkbair ro ja mkyas bo mkah mai ro Yunani weto mno mmai msya ana ro mkyas bo mkah mai ro Yahudi. Ana mawe, “Raa ro ja saim boit mee kʼraa soo to, ana saim mee kʼsemit wanu kaket fee.” 2Raabis mabo 12 reto mari bo raa weto mawe. Tibyo ana mtu raa jemaat beta mama hre su mkyas bo reto. Ana mawe, “Raa wamu, soh amu nesait sui saim boit nee kʼraa to, amu nrero re kbe nkyas Watum ro Allah kaket fee. Feto to mkair. 3Nma, anu bsok raa wamu mabo krema tna bbis ana saim boit mee kʼsemit wanu. Kbe anu saso raa ro ja raa hartu, raa ro ja Har ro Tuhan mbo matak, tna ro mhar bo kaket ye. Anu bsok raa ro mfi feto. 4Anu bno feto afo re amu nrero mkah bo skabuk kʼAllah tna nkyas watum rAit kaket.” 5Tna bo ro ana mawe reto to, raa beta ksoh. Tibyo ana msok Stefanus. Ait bosmot rait matak toni, tna Har ro Tuhan mbo ait matak ye. Tna msok Filipus, Prokhorus, Nikanor, Timon, Parmenas, msya Nikolaus ye. Nikolaus tait raa ro Antiokhia, ybam raa mana ro Yahudi fee. Menohe tiwya ait yrok kro agama Yahudi. 6Raa baro makah raa mabo krema refo makah mama mee kʼraabis (rasul) weto. Ana moo matem mtor kʼana abyõ skabuk ana, re kbe ana moo boit saim kʼraa kaket.
7Tna Watum ro Allah to, syohor yoyo mamo. Tibyo rabu ti wawa raa ro mhau mam Yerusalem taro u mawat mama smot Yesus. Tna imam Yahudi mawat mama msan ana mhaf smot Yesus ye.
Raa mfot Stefanus
8Stefanus tait, bouum (karunia) ro mbam kʼAllah mhau kʼait. Bi Ait ysan yatak rAit yee kʼStefanus ye. Tibyo Stefanus yno bo ro msai. Tna ysair bo ro hnah mawat ye afo re raa mmat tna mhar Allah yatak rAit. 9Stefanus ykyas Yesus yasom. Tna raa baro ro smot Yesus fee, masen besboh bo ro Stefanus yawe. (Ana to mbam samu skabuk ro Yahudi sau. Ana tiwya mamo sryan raa, tna bobot wana mitsre ana. Ana weto taro to, mbam kota ro Kirene msya raa ro mbam kota ro Aleksandria, tna taro to raa ro mbam provinsi ro Kilikia msya raa ro mbam rabin ro Asia taro ye.) 10Ana weto santri bo ro Stefanus yawe. Menohe Stefanus ykyas mkah Har ro Allah matak rAu. Ait ykyas bo kaket. Tibyo ana weto mros matak santri bo msya Stefanus fee ye. 11Ana mhaf kair Stefanus. Tibyo ana masen mamo wai tna msu bo kʼraa roto baro mbis ana mamo mkyas-kas Stefanus. Tna raa weto sioh mawe kʼraa makin mawe, “Amu nri Stefanus yamus Musa ysya Allah.” 12Mkah iso reto ana misti re raa makin, raa mabi ro Yahudi msya guru agama Yahudi mrok kmo Stefanus. Tibyo ana mfot Stefanus makah mamo mee kʼraa manes ro mtu srah raa ro Yahudi. 13Menohe raa ro mhaf kair Stefanus mamo wai tna mbis raa masen mkyas bo sioh mawe, “Stefanus yiwana Samu ro Allah refo yoyo tna yiwana Watum ro Musa! 14Amu nri ait ykyas Yesus raa ro Nasaret. Yawe Yesus meen yama yihabah Samu ro Allah refo! Tna ait ykyas bo ro anu bno soo. Yawe Yesus ybis raa mno bo roto hayah ye. Ait ykyas Watum ro Musa kaket fee!” 15Tna raa beta ro hre mam siret reto mmat Stefanus yasu rait. Mmat he yasu rait to ngkren moof, mfi malaikat masu to.
7Stefanus saak ait si kʼraa ro mkyas bo mai kʼait
1Tna imam agama Yahudi ro yase ytu kʼStefanus yawe, “Bo ro raa mkyas mai kʼnyõ wefo fo, bokyas ro ati fe mfe a?” 2Tna Stefanus yawe, “Tafoh na nsya raa mabi wojõ: Nri, tkyas masmair rau mefo: Tiwya tinyi anu hohos ranu Abraham yamo yhau mam Haran fefares to, Allah ro yase toni tait yerif Ait kʼAbraham mam rabin ro Mesopotamia. 3Tna Allah yawe kʼait yawe, ‘Nasen sikba rabin anyõ refo namo. Sikba raa mana wonyõ akus, tna namoʼt rabin sau ro kbe Jõ terif kʼnyõ.’ 4Abraham yari feto, tibyo ait sikba rabin raa ro Kasdim tna yamo yhau mam remo ro Haran. Yhau tna yaja yhai. Tna fo, Allah ybis ait satoh ybam rabin reto yamoʼt rabin ro mfo anu nhau mam Kanaan refo fo. 5Mam wore weto to, Allah ysan bo aro kʼait fee, tabam kebet baro bo fee. Tna Abraham ait yabe ku aro fefares ye, menohe Allah ysi bo kʼait yawe,
‘Meen Jõ tno rabin refo beta mhau kʼnyõ nsya ku renti wonyõ nbo ye. 6Tna meen ku renti wonyõ kbe mamo raa srim mam rabin raa roto. Tna raa ro rabin reto masen mbis ana mamo sryan wana tna mno bo ro samyoh mai kʼana ye mamo snok mam tahun trion 400. 7Raa ro mbo ku renti wonyõ weto to, kbe meen Jõ tno bo ro samyoh btek mai kʼana. Tna fo ku renti wonyõ frok mbam bangsa reto tna mama skabuk Jõ mam yuk refo.’
Kejadian 15:13-14
8Tna Allah ybis Abraham yawe,
‘Nyõ nsya raa sme wonyõ beta kbe nkom tohmi (sunat) afo re raa mhar mawe anu fo raa woJõ.’
Kejadian 21:2-4, 25:26, 29:31–30:24, 35:16-18
Abraham yabe Ishak tna ti ro krentuuf to ait ykom (sunat) Ishak. Ti baro firwas fo Ishak tait yabi tna ait yabe Yakub. Tna Yakub yabe anu hohos na wanu mabo trion 12 ro masom to.
9Tna ait sait ybam kʼana yasom Yusuf. Ait yao na mabo 11 to, mhaf kair ait. Tibyo ana moo ait masim mtai kʼraa ro Ismael. Tna raa weto moo ait makah mamoʼt rabin ro Mesir. Menohe Allah yatam ait. 10Bombra ro mkair ro raa mno mai kʼait beta to, Allah yno riof kʼait. Tna Allah yno re raja Mesir ksoh ait. Ait ymat he Yusuf yhar bo kaket. Tibyo raja retait ysok Yusuf yamo gubernur ybo rabin ro Mesir msya ybo samu ro raja wait beta ye.
11Tna hai awyah frok mama mai rabin ro Mesir msya rabin ro Kanaan ye. Tibyo raa mkai bo ro samyoh toni. Tna anu hohos na, bo ro ana mait to mrok marak ye. 12Menohe ati ro Yakub yari he Mesir to, boit gandum mhau fares to, ait ybis anu hohos na wanu masen mamoʼt Mesir. Tinyi rau ro ana mamoʼt Mesir oh meto. 13Tna ana hah me mamo muhrin ewok to, Yusuf yasbrah ait kʼyao na. Tna ait yakah yao na wait weto yamo yerif kʼraja, re kbe ait yhar ana. 14Tna Yusuf ybis raa mamo mtar yaja ysya raa wait mamaʼt Mesir. Tibyo raa mabo trion 75 satoh bo wana mamo mhau bana mam beto. 15Yakub yasen yamoʼt Mesir yhau ti baro, tna yhai mam beto. Tna anu hohos na ro masom to ana mhai mam Mesir ye. 16Tna ati ro hohos wanu frok mbam Mesir to, ana masen moo maja rana ytai mirenti mamo mse mam isra sau ro mhau mam tabam refo. Isra reto tiwya tinyi kukek ro bi Hemor ro mhau mam remo ro Sikhem to, masim kʼAbraham. 17Tiwya Allah yawe kʼAbraham yawe, ‘Meen Jõ takah ku renti woNyõ frok sikba Mesir.’ Tiwya ana frok mbam Mesir fefares to, raa mana ranu mabe ku mawat hair. Tibyo ana ro Israel weto mrok msis toni. 18Tna fo raja roto sait yasen ybo rabin ro Mesir reto riryõn. Raja retait wase Yusuf ye. 19Ait yasen sikowah raa mana ranu ro Israel reto. Yber kait anu hohos na tna ybis ana moo ku mees wana to, beak mne majat makus. 20Ti weto oh mi Musa fnya mabe ye to. Musa fnya mabe to, Allah ymat yawe Musa yoof toni tna yme mtos ait snyi tuuf mam amah ro yaja. 21Snyi tuuf weto mkak to, yme moo ait mse mam wiak maku sau yakus. Tna ku ro ano ro raja sau moo ait mtos mfi ku rau feto. 22Tna Musa ykom bo mam Mesir. Yhar bo ro Mesir kaket. Tna ait yros yatak ykyas bo ye tna ait yatak yno bo ye.
23Musa tait umur 40 tahun bo feto fo, ait yawe yamo ymat raa wait ro Israel. 24Ait yamo, tna ati reto, ait ymat raa ro Mesir sait yai raa ro Israel sait. Musa ymat feto tibyo ait yban raa rait ro Israel retait tna yai ait ro Mesir retait yajat. 25Musa ynaut yawe, ‘Raa ro Israel ana mmat feto to, kbe mhar mawe Allah ysok jõ mkah tno riof kʼana.’ Menohe ana mhar fee. 26Tna fo rabu ti ait frok yamo tna ymat he raa mana wait ro Israel mabo ewok mafa anya. Ait yawe yno re ana miranya. Ait bhah ana yawe, ‘Anu to raa mana sau sai, nfa ma!’ 27Menohe ait ro yno bo mkair kʼraa roto fi besre kʼMusa yawe, ‘Awya oh mi ysok nyõ yse nbo amu tna ntu srah ro ja amu nno fo? 28Nyõ nawe name jõ mfi bo iis nyõ name raa ro Mesir sait yajat a?’ 29Musa yari feto tibyo waa. Tna yasen ysam yamoʼt rabin ro Midian tna yhau bait beto yfi raa srim sai. Tna ait yabe ku sme mabo ewok mam beto ye.
30Musa yhau mam Midian tahun trion 40. Tna ait yamo kene mam atu ro Sinai. Tabam reto riamo. Yamo nkri-kri to, tna malaikat sau mbrah nenat mam tafoh ro mait mam hyoh mana sau fo. 31Musa ymat bo reto tibyo yrok ktak sai. Tna yamo kait ymat kaket. He Tuhan yawe kʼait yawe,
32‘Jõ fi Allah ro nyõ hohos na ja smot. Tiwya Abraham, Ishak, ysya Yakub ja smot Jõ ye.’ Musa yrok waa tetet tibyo ait yros ymat bo reto u fee. 33Tibyo Tuhan yawe kʼait yawe, ‘Jõ tama terif Jõ kʼnyõ mam yuk refo fo tibyo yuk refo mbau. Feto to nrus sandal ro nyõ nse to. 34Jõ tmat bo samyoh ro mai kʼraa woJõ mam Mesir oh to. Jõ tari bo ro ana mawia ye. Jõ troh tama fo mkah bo too riof tee kʼana. Feto to mfo refo Jõ tbis nyõ nasen hah namoʼt Mesir.’
Keluaran 3:5-10
35Tiwya Raa ro Yahudi mikyak Musa mawe, ‘Awya oh mi ysok nyõ nbo amu tna ntu srah ro amu nno bo to?’ Menohe ait oh mi Allah ysok yamo aban mana ro yoo riof yee kʼana. Allah ybis malaikat rAit mama merif au kʼait mam hyoh mana to. 36Musa oh mi yakah raa ro Allah wAit snok ybam Mesir. Ait yno bo ro msai. Ait ysair bo ro hnah afo re raa mmat tibyo mhar Allah yatak rAit ye. Ait yno bo msai weto mam rabin ro Mesir, mam sawan ro masom ’Aya Mkek’ tna mam tabam ro riamo wore wo ana mamo mur tahun trion 40 bo to ye. 37Musa ykyas yawe kʼraa ro Israel7:37 Som ’raa ro Yahudi’ tna ’raa ro Israel’ mkyas raa mana sau. Mnan anya sai. yawe,
‘Meen Nabi sait yfi jõ, kbe Allah ysok ybam raa mana wamu tna ybis Ait yama yo kʼanu.’
Ulangan 18:15,18
38Malaikat sau moo bokyas ro mroon to, mee kʼMusa mam atu ro Sinai. Tna Musa ykyas watum reto kʼanu hohos na mam tabam ro riamo tna ait ykom watum reto re kbe anu bmat tna bhar ye. 39Menohe anu hohos na hawe mari bo ro ait yawe tna ana mikyak ait sai. Tna ana mnaut mam mhaf mato mawe ana hah me mamo bana Mesir u sai. 40⌞Tna ti sau Musa yaut yamoʼt atu ro Sinai yhau baro kait tna hah ye fefares.⌟ Tna raa weto mawe kʼHarun mawe, ‘Musa ro tiwya ybo amu frok nbam Mesir tait, amu wase bo ro btek mai kʼait ye. Feto to nasen nfen dewa sau mkah bo mira iso kʼanu frok bbam tabam refo bmo. Bo weto kbe raa katar matim tna anu kro mam ttis.’ 41Tibyo ana mfen dewa sau mfi sapi maku sau feto. Tna ana moo kak baro ktan mse mkah bo ro msan re kbe dewa reto mhaf moof. Ana mmat bo ro ana mesait mfen moof, tibyo ana simaut mase mbaut dewa reto ye. 42Tibyo Allah kmo tna haberek kbor rof re ana skabuk sken, snyi msya ayõ bo ye. Allah yno feto mamyot bokom ro tiwya Ait ybis nabi na mama mkom wia mawe,
‘Raa ro Israel; tiwya anu nhau mam tabam ro riamo tahun trion 40. Tna anu ktan kak nsan kʼJõ aro fee. 43Menohe anu skabuk smot bo ro anu nesait nfen sai. Tna anu sgi samu sahfra kabes Molokh tna anu bibi smot sken ro masom Refan ye. Feto to, kbe Jõ tawah anu beak, nmoʼt rabin ro Babel tino.’
Amos 5:25-27
44Tna Allah ybis Musa yfen Sbyah ro moof sau. Tna Allah yerif iso ro Musa yfen ye. Ja raa mmat Sbyah reto tna mhar mawe Allah yhau ysya ana. Tna Sbyah reto, anu hohos na wanu ja mitrah mbo makah mamo mam woyõ-woya sai ana mamo mam tabam ro riamo reto. 45Tna anu hohos na wanu msya Yosua mbo Sbyah ro Allah reto makah mamaʼt rabin ro Kanaan refo fo ye. Ana mama twok to, Allah yatim yno raa mana makin ro ja mhau mam oo reto msam mbrir-brar mamo wia. Tna hohos wanu mbo Sbyah reto mamo mhau mam rabin reto riryõn. Tna Sbyah ro Allah reto mhau msya ana weto tahun firwas tahun mamo snok mam oon ro raja Daud ybo ana. 46Tna Allah Ait yhaf ksoh Daud. Tna Daud yayoh kʼAllah yawe, ‘Nbis re jõ sgi amah sau mkah bo Nyõ nhau. Nyõ fi Allah ro tiwya Yakub smot.’ 47Menohe ku rait Salomo oh mi sgi amah ro mkah bo Allah yhau reto to.
48Menohe Allah ro yase toni tait ja yhau mam amah ro raa sgi fee. Tiwya ybis nabi rAit sait yama ykyas bo reto wia yawe,
49‘Jõ tbo raa beta ro mhau mam sawro aJõ msya raa ro mhau mam tabam refo beta ye. Sawro aJõ to mfi wore Jõ hre wefo tna jõ tawah taa skok mam tabam refo. Amah ro ma fyi kbe anu sgi kʼJõ thau to? Anu wefo ntai sgi samu mkah jõ tamo thau baas ye fee saut. 50Jõ tatem aJõ oh mi tno bombra wefo beta fo.’”
Yesaya 66:1-2
51Tna Stefanus yawe kʼraa ro kmo ait weto yawe, “Anu nsya anu hohos na to, nnan anya sai. Anu nhaf matak tibyo hawe nri bo Har ro Tuhan mawe kʼanu. Anu nnan fi raa ro wase Allah tibyo nimara mtuk ja nri Ait fee! 52Nabi na sor ro tiwya Allah ybis mama to, anu hohos na sikowah ana beta. Tna nabi weto baro mama mkyas Raa sait ro wase yber safo. Mawe kbe Ait retait yama. Menohe anu hohos na mame nabi weto majat ye. Tna fo Ait retait yesait yama. Menohe anu besruf Ait, tna nsan Ait kʼraa mame yajat to ye. Ait tait Yesus. 53Watum ro malaikat mkyas kʼMusa ykom to, tiwya Musa ysan kʼanu menohe anu nri Watum reto nbo nno fee ye.”
Stefanus raa mai yajat
54Raa manes ro Yahudi mari feto, tibyo ana mhaf mrok kmo toni. 55Menohe Har ro Tuhan mbo Stefanus matak. Tna ait heyut abyõ sawro ro Allah. Tna ymat bo yase ro Allah rAit. Tna ymat Yesus yros ysya Allah mam hroh ro mbe ye. 56Tibyo Stefanus yawe, “Jõ tmat sawro ro Allah mato nkro, tna tmat ’Ait ro Yroh Yama Yfi Raa Sai’. Ait yros mam ati ro Allah yatem ati ye.” 57Ana mari feto, tibyo kmo toni msyah tna burut wa mimara wana afo re mari bo ro ait ykyas fee. Tna ana beta masen mamo mfot Stefanus. 58Mfot ait tna makah frok mamoʼt kota mne. Raa ro riwai mkyas bo mai kʼStefanus weto to, mrus ratan wana ro ja myum mne fo, mse kʼraa sait ybo kmot wea. Raa retait ait yasom Saulus. Tna ana moo fraa mai ait. 59Ana mawah fraa mai Stefanus kri-kri fo, ait yawe, “Tuhan Yesus: Noo tafos ajõ!” 60Tna ait sisya tmi yimna tna skabuk mkah ymai ro mase yawe, “Tuhan; noo iro refo nse kʼana masom to ma.” Ait ykyas bo weto mkak si fo tna yajat.
81,2Tna raa ro mhau mrat msya Allah baro mama sama hai ro Stefanus. Tna ana sraujin ait ye.
Raa sikowah raa ro smot Yesus mam Yerusalem
Tna maban ti reto to, raa sikowah raa mana ro smot Yesus. Tibyo ana ro smot Yesus beta masen mso-sa mamoʼt remo aro-aro mam provinsi ro Yudea reto. Tna taro mamo mhau mam rabin ro Samaria ye. Raabis (rasul) ro Yesus wAit mesait aran mhau akus mam Yerusalem.
Tna Saulus ait srau sau ysya ana ro mame Stefanus ye. 3Tna ait tomer yno bo mkair mai kʼraa ro smot Yesus. Saulus twok mam amah aro frok-frok tna soh ykai raa ro smot Yesus aro to, ait ybis raa mfot ana weto. Ait yfot raa sme msya ro ano ye, makah mamo mbu mam bui.
Filipus yno bo msai mam rabin ro Samaria
4Raa ro smot Yesus frok mso-sa mamo mhau mam remo aro-aro. Mhau to, ana mkyas Bokyas Moof ro Yesus (Injil) mam woyõ-woya sai. 5Ana sait ro yasom Filipus yasen yamoʼt kota sau mam rabin ro Samaria. Ait ykyas kʼraa ro mhau mam kota reto yawe, “Yesus tait oh mi Mesias8:5 Som reto to, “Ait ro Allah ysok tna yawe yamo Raja.” Mai ro Ibrani mawe Mesias, tna mai ro Yunani raa mawe Kristus..” 6Filipus ykyas Yesus yasom tna ysair bo ro hnah re kbe raa mmat tna mhar Allah yatak rAit. Raa msis-sas mari ait tna mmat bosair ro ait yno. Tibyo ana beta mari bo ro ait ykyas to, kaket ye. 7Ait yikyak kabes frok mbam kʼraa mawat. Tna kabes weto frok mamo to, wohrarar mkah mai ro mase. Tna raa ro maa msya matem mhai to mawat. Filipus yisoh ana re maa, matem me moof. Tna raa ro maa maka to, ait yisoh tibyo ana mrok masen mamo ye. 8Raa ro kota reto mmat feto, tibyo mrok simaut mase toni.
9Tna raa sait yasom Simon ja yno bo ro hnah mam kota reto soo oh. Tna raa ro Samaria mmat bo ro ait yno to mrok ktak sai. Tna bi ait ynaut ait yesait yawe ait tait raa ro ati toni. 10Raa kinyah msya raa ro bobot beta ja mari ait kaket tna mnaut mawe Allah yoo yatak rAit yee kʼbi ait refi. Mnaut mawe au oh mi ait yno bo ro hnah. Ja raa mtu Simon retait mawe, ’Bi Ait ro Yatak Toni’. 11Raa makin weto mmat ait yno bo ro hnah feto ti ooh-oh. Tibyo ana kro ait. 12Menohe Filipus yama ykyas Bokyas Moof ro Yesus Kristus. Ykyas raa mana ro Allah yamo Raja ybo. Raa mari mfot bo ro Filipus yawe feto tna smot Yesus. Smot Yesus tna raa baptis ana ro sme msya ro ano ye. 13Tna Simon, ro ja yno bo hnah retait, yama smot Yesus ye. Tibyo raa baptis ait ye. Tna ait yhau kro Filipus yoyo. Tna Simon ymat bo Filipus yno bo ro msai mawat. Filipus ysair bo ro hnah re kbe raa mmat tibyo mhar Allah yatak rAit. Simon ymat bo weto beta tna yrok ktak sai.
14Raabis ro mhau mam Yerusalem mari bo raa ro Samaria smot bokyas ro Allah feto, tibyo ana mbis Petrus ysya Yohanes mbewok masen mamoʼt rabin reto. 15,16Tiwya raa makin weto raa baptis ana mkah Yesus yasom sai. Menohe Har ro Allah reto mroh matam ana fefares. Tna Petrus ysya Yohanes snok mam rabin reto to, ana mbewok skabuk re kbe Allah yoo Har rAit yee kʼana makin weto. 17Ana mawah matem mse kʼraa weto, tibyo Allah yoo Har rAit yse kʼana. 18Simon ymat he raabis weto moo matem mtor abyõ kʼraa feto, tibyo Allah yoo Har rAit yse kʼraa weto. Simon ymat feto, tna ait yhaf myoh yawe yoo pitis yee kʼana mbewok. 19Ait yayoh yawe, “Nasim tak reto kʼjõ ye, afo re awya sai ro jõ tawah tatem tse abyõ to, kbe Allah yoo Har rAit yse kʼana ye.” 20Menohe Petrus yastako Simon yawe, “Nyõ nnaut nawe Allah yatak to, ja raa moo mkah pitis a? Kbe nyõ nbo pitis wonyõ namoʼt rabin kair ro tafoh mait yoyo rno! 21Nyõ srau ewok kʼAit oh meto ma! Kbe tak refo mhau msya nyõ ye fee saut. 22Nashana oh! Nnaut nawe noo tak ro Allah rAit mkah pitis ma! Nyõ nno iro meto! Soh-soh Tuhan yyon iro ro nyõ nno reto. 23Thar tawe nyõ nhaf mkair toni. Kabes yabi ybo nyõ tna re ja nno iro mawat.” 24Menohe Simon yawe kʼana mbewok yawe, “Anu nesait soh-soh Tuhan afo re kbe bo ro anu nkyas kʼjõ weto to, btek mai kʼjõ ma.”
25Petrus ysya Yohanes mbewok mkyas watum ro Tuhan msya bo ro tiwya ana mmat Yesus yno ye. Ana mkyas bo mkak tna fo hah me mamoʼt kota ro Yerusalem. Tna mam iso ro ana mamo to, ana mkyas Bokyas ro Moof (Injil) reto mam remo raa ro Samaria makin ro ana mamo iti to.
Bi sait ro ybam bangsa ro Etiopia
26Tna malaikat ro Tuhan sau mbis Filipus mawe, “Nasen namo sia snok mam iso ro mroh mbam Yerusalem mamoʼt kota ro Gaza to.” Iso reto to, iso ro riamo sai. 27Filipus yari feto tibyo yasen yamo. Ait yamo tna ykai raa manes sait ro ybam bangsa ro Etiopia. Bi ait ja ybo pitis ro bangsa reto. Tna fai Kandake mamo ratu ro mbo bangsa ro Etiopia. Bi ait tiwya yamoʼt Yerusalem mkah bo skabuk. 28Mfo refo hah ye yamoʼt Etiopia yamo. Bi ait hre mam asya rait yhoh yamo kri-kri to, ait baca aam ro tiwya Allah ybis nabi Yesaya ykom. 29Tna Har ro Allah mbis Filipus mawe, “Namo oh teto, namo kene kait mam asya reto to.” 30Tna Filipus yhoh yamo mam weto tna yari he bi ait baca aam ro nabi Yesaya ykom. Tibyo Filipus ytu kʼait yawe, “Nyõ nmat aam reto tna srau ye fe mfe a?” 31Tna bi ait yawe, “Soh raa aro betoo bokom refo maja rau kʼjõ fee, fyi re kbe jõ thar to? Nama naut hre nsya jõ. 32Bokom ro bi ait baca reto mkyas Yesus mawe,
‘Ait yfi domba ro ja raa mkuk makah mamo ktan mkah bo mabo to. Tna Ait ye yfi domba maku ro raa ktan mawyan menohe kwek fee, shait sai. Ait retait ykyas bo aro fee ye. 33Tna raa sikowah Ait mfi Ait raa kair sai. Raa mtu srah rAit to hayah sai, mfi srah ja raa mtu soo to fee. Ait yabe ku fefares to, raa mame yajat oh. Feto to raa aro bo mkyas ku renti wAit fee ye.’”
Yesaya 53:7-8
34Tna bi ait retait ytu bo kʼFilipus yawe, “Bo ro nabi Yesaya ykom reto to, awya oh mi ait ykyas feto to? Nabi Yesaya ykyas ait yesait fe ykyas raa roto aro ye a?” 35Tna Filipus betoo bokom ro nabi Yesaya ykom reto. Tna fo ykyas Bokyas Moof ro Yesus (Injil) kʼbi ait ye. 36Ana mbewok mamo, mamo, tna snok mam aya sau. Tibyo bi ait yawe kʼFilipus yawe, “Aya saah mefo. Mfo refo nyõ baptis jõ fe mfe a?” [37Filipus yawe, “Soh nyõ smot mkah nhaf anyõ kaket ee, kbe jõ baptis nyõ.” Tna bi ait yawe, “Jõ thar tawe, Yesus Kristus tait Ku ro Allah yare.”] 38Tibyo bi ait ro ybo pitis ro Etiopia retait yawe kʼait ro ybo asya rait reto yawe, “Nros! Jõ troh wia.” Tna Filipus ysya bi ait mbewok mroh mamo mros mam aya reto tna Filipus baptis bi refi mam aya reto. 39Ana mbewok frok mbam aya maut mros mne to, Har ro Tuhan tubat Filipus makah mamo. Tna bi ait ymat Filipus u fee. Tna bi yabi refi yasen yamo renti mkah simaut ro mase. 40Har ro Tuhan makah Filipus mamoʼt remo ro Asdod. Tna ait yasen yamo renti. Yamo ykyas Bokyas Moof ro Yesus (Injil) mam remo beta ro mhau mam iso ro ait yamo iti. Tna ait snok mam kota ro Kaisarea.
9Saulus yashana
1Tii weto to, Saulus knait raa ro smot Tuhan Yesus. Tna ait saim bo yawe raa mame raa ro smot Yesus to majat. Tna ait yamo yo kʼimam agama Yahudi ro yase yawe, 2“Taja; nkom aam baro kʼraa mabi ro Yahudi sor ro mhau mam kota ro Damsyik. Mam aam weto nkom nawe nyõ nbis jõ tama tfot raa ro kro Iso ro Tuhan Yesus to. Noo aam weto nee kʼjõ tna tamoʼt Damsyik tee aam weto kʼraa mabi mmat. Tna soh jõ tkai raa sme msya fnya ro smot Yesus sor to, kbe jõ tfot ana take takah tamoʼt Yerusalem.”
3Paulus yamoʼt Damsyik, tna wore ait yamo kene kait mam kota reto to, ait ymat bo sau mfi rir ro mrir mkek to. Bo reto mbam ayoh btek mama mame mur mam wore ait yros. 4Ait yatu yai mam tabam, tna yari mai sau mawe, “Saulus; nyõ sikowah Jõ nno fyi meto?” 5Menohe Saulus ytu si yawe, “Tuhan; Nyõ fi awya metait?” Menohe Ait yawe si yawe, “Jõ fi Yesus ro ja nyõ sikowah tait. 6Nasen oh! Tna namoʼt kota. Mam kota kbe raa sait ykyas bo ro tbis tawe meen nyõ nno.” 7Raa ro kro ait mamo su weto to, mrok shait bana sai. Riwai ana mari mai reto, menohe ana mmat raa ro ykyas bo reto aro fee ye. 8Saulus yari mai reto tibyo yasen yros, menohe yasu mti. Tibyo ana ro kro ait mamo to, mbo yatem mamoʼt Damsyik. 9Ti ro tuuf firwas to, ait ymat bo fefares ye. Ait yait bo fee ye, tna yata aya bo fee ye.
10Raa sait ro smot Yesus yasom Ananias. Ait yhau mam kota ro Damsyik. Tna Tuhan yinyam bo kʼait mkah bosmi yawe, “Ananias!” Tna Ananias yawe, “Tuhan; jõ mefi!” 11Tuhan ybis ait yawe, “Nasen namoʼt iso ro ja raa mtu masom ‘Iso ro Ntrot’ to. Tna ntu kʼraa ro mhau mam amah ro bi Yudas to, nawe nyõ saso raa sait yasom Saulus ro tiwya raa mabe mam kota ro Tarsus. Saulus tait mfo refo skabuk kri-kri meto. 12Riwai Jõ tinyam bo kʼSaulus tna ait ymat raa sait yasom Ananias twok yamaʼt amah mato reto. Tna ymat Ananias yawah yatem ytor kait abyõ afo re ait yasu mrok maah tna ymat bo ye.” 13Tna Ananias yawe, “Tuhan; ait retait, tiwya jõ tari raa msis mkyas mawe ait yno bo ro mkair mai kʼraa woNyõ mam Yerusalem. 14Ait fi, Imam manes ro agama Yahudi mbis ait yamaʼt befo. Yama mkah bo yfot yake raa ro smot Nyõ beta meto.” 15Menohe Tuhan yawe, “Nasen namo no kʼait oh! Saulus tait raa ro Jõ tsok yno bo woJõ. Jõ tsok ait mkah bo ykyas Jõ tasom kʼraa mana ro Israel ye, tna kʼraa mana roto makin msya raja wana ye. 16Tna meen bo ro samyoh kbe btek mai kʼait ye. Bo weto, kbe Jõ tesait terif kʼait matim wia.” 17Ananias yari feto tibyo yasen yamo. Yamoʼt amah ro bi Yudas tna ykai Saulus. Tna Ananias yoo yatem ytor kʼSaulus tna yawe, “Saulus, tao ajõ; ti taa Tuhan Yesus yerif Ait kʼnyõ mam iso ro nyõ nama iti to. Ait ybis jõ tama to kʼnyõ afo re nyõ nasu mrok maah tna re Har ro Allah mama mbo nyõ matak ye.” 18Ananias yawe feto to, bo sau mfi syoh masin btek mbam kʼSaulus yasu. Tibyo ait yrok yasu maah. Ait yasen tna Ananias baptis ait. 19Tna ait yait boit, tibyo yetsu matak u.
Saulus yhau berur su ysya raa ro smot Yesus
Saulus yhau ti baro ysya raa ro smot Yesus mam kota ro Damsyik. 20Tna mam weto si oh to, ait ja yamo wosa bokyas ro Yesus mam samu skabuk raa ro Yahudi sor yawe, “Yesus tait Ku ro Allah yare.” 21Raa ro mari bo ro ait ykyas to, mrok ktak beta tna mawe, “Ait refi oh mi tiwya yhau mam Yerusalem tna sikowah raa ro smot Yesus mam tno. Tna raa mawe ait yamaʼt befo mkah bo yfot raa weto yakah yamoʼt Yerusalem. Tna kbe ysan ana kʼimam manes ro Yahudi.”
22Saulus ykyas Yesus yasom kʼraa ro Yahudi ro mhau mam Damsyik. Ykyas kaket. Ait betoo kʼana yawe Yesus tait Mesias. Mbetoo mbe toni. Tibyo ana mrok mamboi tna ana matak msya ait santri bo fee ye.
23Ti mawat baro firwas tna raa ro Yahudi hre siret tna saim bo su mawe kbe ana mame Saulus yajat. 24Menohe Saulus yari bo ro ana saim reto. Baas mti bo to, raa ro Yahudi ste wa mam kota kitana re huwya mame ait yajat. ⌞Tiwya raa mana tembok muur kota reto mne.⌟ 25Ana ro Yahudi ste wa Saulus feto, tibyo mti sau fo raa ro smot Yesus mse Saulus mam keranjang maboh sau. Tna mruk ait yroh wai mam tembok ti mne.
26Ait yasen frok ybam Damsyik hah ye yamoʼt Yerusalem. Ait snok si mam Yerusalem fo, ait yawe yiranya ysya raa ro smot Yesus. He mfe. Ana waa mtu sioh kʼait mawe, “Ait refi sne mate kʼanu yawe ait smot Yesus, yawe feto to, ait sioh anu sai meto.” 27Menohe Barnabas yakah ait yamo tne kʼraabis ro Yesus tna ait ykyas kʼana yawe, “Saulus ro tiwya tinyi hawe kro Yesus tait, mfo refo haberek kro Yesus oh. Tuhan yerif Ait mam iso maka, tna ykyas bo kʼait ye. Tna fo ait yamoʼt Damsyik to. Mam Damsyik Ait yasen ykyas Yesus yasom kʼraa. Ait waa ana fee ye.” 28Feto to ana ksoh Saulus yhau mam Yerusalem ysya ana. Yhau mam Yerusalem tna ykyas Yesus yasom kaket mam beto ye. 29Ait ja santri bo ysya raa Yahudi ro ja mkyas bo mkah mai ro Yunani. Menohe ana mari Ait fee. Ana mawe mame ait yajat. 30He mfe. Kuber ro Yesus wAit ana mari bo ro ana saim reto. Tibyo ana makah ait mamoʼt kota ro Kaisarea. Tna fo ana mbis ait yamo renti yamoʼt kota ro Tarsus.
31Tna ti weto to, raa mkbair ro smot Yesus mam provinsi ro Yudea, provinsi ro Galilea msya rabin ro Samaria beta to, raa aro bo sikowah ana u fee ye. Ana bosmot wana mo matak renti. Mhau to waa Tuhan. Tna Har ro Allah mros tis ana, mban ana. Tna raa mawat ro smot Yesus fefares to, ana mama smot Yesus ye.
Petrus yisoh Eneas tna yno Tabita mrok masen
32Petrus yamo yur ytan mam remo makin weto to, ait yamo sia yamo ymat raa ro Allah wAit mam remo ro Lida. 33Mam beto to, ait ykai raa sait yasom Eneas. Eneas tait, yaa msya yatem bo to mhai ye, tibyo ja yakus yjin sai bait mam aam sai tahun trion krentuuf oh. 34Petrus yawe kʼEneas yawe, “Eneas, Yesus Kristus yisoh nyõ noof oh. Nasen beah aam anyõ oh.” Petrus yawe feto, tibyo Eneas yasen buu yros. 35Tna raa ro mhau mam Lida msya raa ro mhau mam Saron beta to, ana mmat Eneas yamo fo, feto tibyo mrok waa smot Tuhan Yesus ye.
36Tna fai sau ro smot Yesus mhau mam remo ro Yope. Fai au masom Tabita. (Tna mam mai ro Yunani to, raa mtu au masom Dorkas ye.) Au to ja mno bo moof tna matmof raa kinyah yoyo ye. 37Mam ati reto to, au kiyam tibyo mhai. Raa moo hai rau mse mate aya tna moo mse mam amah hawar ro uu. 38Remo ro Yope msya remo ro Lida to mhau kene sai. Tna raa mkbair ro smot Yesus tna ro mhau mam Yope mari he Petrus yhau iti mam Lida. Tibyo ana mbis raa mabo ewok masen mamo mawe kʼait mawe yama fooh. 39Mamo, tna Petrus yari feto tibyo yasen kro ana mamoʼt Yope. Ait snok si fo ana makah ait mamoʼt amah hawar ro uu reto. Semit beta ro mhau mam beto to, hre mawia. Ana mama mo kʼPetrus tna merif ratan ro tiwya Dorkas mtin mee kʼana sor fo. 40Petrus ybis ana ro mhau mam beto beta frok. Tna fo, ait yesait aran yhau mam amah hawar reto. Tna ait yaka tmi yimna mte tna skabuk. Tna ait haberek ymat hai reto tna yawe, “Tabita, nasen oh!” Tibyo au mrok mmat Petrus tna masen hre ye. 41Petrus ybo au matem teta tna au masen mros. Tna fo ait ytu semit weto msya raa ro Allah wAit mama mmat fai Dorkas ro mrok masen. 42Bo ro Petrus yno reto syohor mamo snok mam rabin reto beta. Raa mawat mari feto tibyo mama smot Yesus. 43Tna Petrus yhau mam Yope ti baro kait ye. Yhau mam amah ro bi Simon ro ja yfen bo ro mbam kak marak tait.
10Tiwya Allah ymat raa mana ro Yahudi hayah tna raa mana roto hayah ye
1Bi sait yhau mam kota Kaisarea to yasom Kornelius. Ait yamo aban mana ro ja ybo raa sbe majin sau. Raa sbe ro ybo weto mabo 100. Tna ana weto to raa mbam rabin ro Italia. 2Kornelius ja mur-mur skabuk Allah. Tna Kornelius, yfain, msya raa ro ja mhau mam amah rait to, beta waa Allah ye. Menohe ana to raa ro Yahudi fee. Ait ja yoo bo mawat yee kʼraa kinyah ro Yahudi, tna ait skabuk Allah yoyo ye. 3Baas fares mam ayõ ro tuuf feto, ait ymat malaikat ro mbam Allah sau mama twok mam amah rait tna mawe kʼait mawe, “Kornelius fi!” 4Ait ymat sas malaikat reto tna yrok waa yawe, “Tuhan; bo bawya mefo?” Tna malaikat reto mawe kʼait mawe, “Allah yari skabuk anyõ oh tna ymat bosan ro ja nyõ nsan kʼraa kinyah ye oh. Ait ymat feto mno yhaf mnan. 5Nasen nbis raa baro mamo fooh mamoʼt remo Yope. Tna mmen Simon-Petrus yama. 6Ait yhau mam amah ro bi Simon ro ja yisoh kak marak. Amah reto to mhau kene mam wore aya sawan maam kait.” 7Tna malaikat reto sikba Kornelius mamo. Tna fo ait yasen ytu sryan wait mabo ewok msya raa sbe ro ja smot Allah kaket sait mama. Ana weto ja mhau mno bo ro Kornelius ybis sai. 8Ana mama tna ait betoo bo ro ait ymat weto beta kʼana. Tna fo, ybis ana mamoʼt Yope tna mmen Petrus yama.
9Rabu ti fo ana masen mamo. Ayõ baas to ana mamo kene mam remo ro Yope. Tna mam weto to, Petrus yamo yaut abyõ mam amah tna skabuk ye. 10Petrus yhai sre tna yawe yait boit. Boit raa siwyan kri-kri fo tna Allah yinyam bo sau kʼait. 11Ait ymat ayoh mato maah, tna fo ait ymat bo sau mfi bo hawee mabuf ro maboh sau mroh mbam uu mama. Hawee reto kro mbam tuut trion jiit mroh snok mam tabam. 12Ymat he binatang aro rau-rau beta mhau abyõ mam hawee reto. Binatang msya aban ro mton aro rau-rau, tna msya ruu aro rau-rau ye. 13Tna ait yari mai sau mawe, “Petrus: Nasen ktan bo weto nabo oh!” 14Menohe Petrus yisboh si yawe kʼTuhan yawe, “Mfe saut! Bo ro amu nbau weto to, ja jõ tabo bo weto mafa fee!” 15Tna mai reto mkyas kʼait muhrin ro ewok mawe, “Allah yawe, ‘Mfo wefo to, tawe bo weto bo ro mbau fee. Nabo oh. Nbau bo weto u to ma.’” 16Bo reto Allah yno muhrin tuuf, tna fo Allah tubat hawee ro riwai reto to, maut mamoʼt ayoh twok mamo marak.
17Tna Petrus ynaut bo refo mam yhaf yawe, “Bo bawya ro jõ tmat mefo ee?” Ait ynaut feto, tna raa ro bi Kornelius ybis weto mama. Riwai ana snok mam remo ro Yope tna mtu sas amah ro bi Simon. Ana mros mam amah mato. 18Tna mtu mawe, “Simon-Petrus metait a?” 19Petrus hre ynaut bo ro ymat fares. Tna Har ro Allah mawe kʼait mawe, “Nari, raa mabo tuuf saso nyõ mama fo. 20Nasen tna nroh namoʼt te. Tna fo nsya ana nmo. Jõ oh mi tbis ana mama mmen nyõ to. Feto to namo sai.” 21Tna Petrus yroh yamoʼt te tna yawe kʼana yawe, “Jõ ro anu saso oh mefi. Bo bawya ro anu nnaut nma fo?” 22Tna ana mawe kʼait mawe, “Amu nma fo, bi Kornelius ybis. Ait tait aban mana raa ro sbe. Ait ja yno bo ro Allah ksoh tna smot Allah ye. Tna raa ro Yahudi beta mmat bo ro ait yno to, mawe ait tait raa ro ja yno bo moof. Iis malaikat ro Allah rAit sau mawe ait ybis amu nma nmen nyõ bmoʼt amah rait mam Kaisarea. Mawe nyõ namo no kʼait tna kbe ait yari bo ro nyõ nkyas kʼait.” 23Petrus yari bo ro ana mawe feto. Tna yawe, “Nma njin nsya jõ oh mam befo. Tna menrabu rabu anu bmo.”
Rabu fo, ana mabo jiit masen mamo sikba Yope tna kro iso ro mamoʼt Kaisarea. Tna raa ro Yope ro smot Yesus taro kro ana ye. 24Mam Kaisarea to, Kornelius ytu yao na msya yafoh na bo to mama hre su msya ait ste Petrus wea. Tna rabu ti fo, Petrus ysya raa wait wefo mamo snok mam Kaisarea. 25Petrus yamo twok mam amah mato fo, Kornelius yama tna yaka yabum yawe hartu ait ye. 26Menohe Petrus ymat feto ybo ait yasen tna yawe, “Nasen oh, jõ fi raa sai mefo. Tnan anya tsya nyõ sai.” 27Petrus ykyas bo ysya bi ait kri-kri to, twok mam amah mato fo. Ait ymat he raa msis siret ste ait wea oh. 28Tna ait yawe kʼana yawe, “Anu fo raa ro srim. Menohe anu nhar bo mafa ramu raa ro agama Yahudi to. Watum ranu mkyas mawe, ‘Anu raa ro Yahudi: Nmo niranya nsya raa mana roto ma! Tna twok mam amah wana bo to ma ye!’ Menohe taa, Allah yinyam bo kʼjõ yawe raa mana roto to, kbe mbau kʼamu, raa ro Yahudi u fee. Yawe, ‘Nnaut nwe raa mana roto to raa ro mkair ma!’ 29Feto oh mi ati ro anu ntu jõ tamaʼt befo to, jõ ksoh tama sai. Tna hawe fee. Mfo, jõ ksoh thar bo bawya ro mno re anu ntu jõ tamaʼt befo fo?” 30Tna bi Kornelius yawe kʼait yawe, “Ti jiit mam wore ayõ hawer fefo fo, jõ skabuk mam amah. Jõ skabuk kri-kri fo, bi ro yyum ratan ro mboh kren toni sait yros tubor kene mam jõ tasu. 31Tna yawe kʼjõ yawe, ‘Kornelius, bo ro nyõ skabuk kʼAllah to, Ait yari oh. Tna bombra ro nyõ ja nsan kʼraa kinyah to, Ait yhar oh. 32Feto to, nbis raa mamoʼt Yope mmen Simon-Petrus yama. Ait mfo yhau mam amah ro bi Simon ro ja yfen bo mkah kak marak tait. Amah reto to mhau kene mam aya sawan maam kait.’ 33Jõ tari feto si to, tbis raa mamo fooh mmen nyõ tna nyõ nhaf moof kʼjõ nama fo. Tna mfo amu beta siret mam wore Allah yasu ymat refo, mkah bo nri bo ro Allah ybis nyõ nkyas kʼamu beta.”
34Petrus ykyas bo kʼana yawe, “Mfo refo Jõ srau tnaut tawe Allah ysok raa mana sau yse hayah tna ysok raa mana roto taro yse hayah fee saut. Ait ymat beta yawe mnan anya sai. 35Ja Ait ymat raa mana ryo sai to, awya sai ro waa Ait tna yno bo ro Ait ksoh to, Allah yoo ait yamo raa mana rAit ye. 36Bokyas riwai reto Allah ykyas kʼraa mana ro Israel: Ykyas yawe, ‘Yesus Kristus tait kbe yoo riof ro mase yee kʼraa beta.’ 37Anu nesait nhar bo beta ro tiwya mabo mam provinsi ro Yudea. Tinyi rau to, Yohanes ro ja baptis raa to, ykyas bo mam provinsi ro Galilea. 38Tna fo Yesus ro ybam remo ro Nazaret yama. Allah yoo yatak yee kʼAit tna yoo Har rAit yse matam Ait ye. Allah yatam Yesus tibyo woyõ-woya sai Yesus yamo to, Ait ja yno bo moof tna raa ro kabes yabi (Iblis) ybo to Ait yisoh moof ye.
39Tna amu, raabis ro Yesus wait, nmat bo ro Ait yno beta mam kota Yerusalem msya rabin ro Yahudi to ye. Bo reto amu nbo nkyas. Tna raa mame Ait yajat mam ara warok. 40Menohe mam ti ro tuuf to Allah yno Ait yrok yasen. Tna yno re raa mmat Ait ye. 41Raa makin beta fee. Menohe amu nmat Ait, tna amu hre niit boit nsya Ait su ye. Tiwya Allah ysok amu nesait re nmat tna nkyas Ait yasom kʼraa roto ye. 42Ait ybis amu nmo nkyas Yesus yasom. Ybis amu nmo nkyas nwe, ‘Allah ysok Ait yamo Raa ro yhau susai ytu srah raa ro mhai msya raa ro mhau fares bo yari ye.’ 43Tiwya nabi na beta mhaf sau mkyas Ait msya bo ro kbe Ait yno. Ana mawe awya sai ro smot Ait to, kbe Allah yyon iro wana beta ye.”
44Tna Petrus ykyas bo wefo kri-kri fo, Har ro Tuhan mroh mama mbo Kornelius ysya raa wait ro mari bo ro Petrus ykyas fo beta. 45,46Tna ana mrok mkyas bo mkah mai roto ro ana wase fares, tna mbaut Allah ye. Tna raa ro Yahudi ro smot Yesus, ana ro riwai kro Petrus mama mbam Yope to, hre mmat. Ana ro Yahudi mmat Allah yoo Har rAit yuumto kʼraa mana roto ye to, ana mrok ktak toni. Tna Petrus yawe kʼana yawe, 47“Allah yoo Har rAit yse mbo raa wefo oh. Yno mamyot mnan fi ro tiwya Ait yno kʼanu ye oh. Nma, anu baptis raa wefo mkah aya ye! Kbe raa aro mno wa fee.” 48Tibyo Petrus ybis raa baptis ana mkah Yesus Kristus yasom. Tna ana mabe Petrus soh-soh ait mawe, “Nyõ namo wia ma. Nhau nsya amu ti baro wia rere!”
11Petrus betoo Kornelius kʼraa ro Yahudi mam Yerusalem
1Tna raabis (rasul) ro Yesus msya raa ro smot Yesus mam rabin ro Yudea beta to, tiwya mbam raa mana ro Yahudi sai aran. Tna ana mari he raa mbam raa mana roto baro mama smot bokyas ro Allah ye.
2Tna Petrus yamoʼt Yerusalem. Mam beto to, raa Yahudi ro smot Yesus taro mastako ait mawe, 3“Taa nyõ twok mam amah raa mana roto to, tna sohmaam bo nsya ana su ye. Feto Allah hawe!” 4Menohe Petrus betoo bo weto sau-sau kʼana kaket yawe, 5“Taa jõ skabuk mam remo ro Yope kri-kri fo, Allah yinyam bo sau kʼjõ. Tna jõ tmat bo sau mfi bo hawee mabuf ro maboh sau mroh mbam uu. Hawee reto kro mbam tuut trion jiit, tna mroh snok mam tabam kene wore jõ hre. 6Tna jõ thaninin, tmat he mato to matot mkah binatang ro mha, binatang ro rbyoh, aban ro mton, msya ruu ye. 7Tna jõ tari mai sau mama mawe kʼjõ mawe, ‘Petrus; nasen ktan bo weto nabo oh!’ 8Menohe jõ tawe kʼTuhan tawe, ‘Mfe, bo ro amu nbau mefo, ja jõ tabo fee.’ 9Menohe tari mai ro mbam sawro reto muhrin ro ewok. Mkyas mawe, ‘Bo ro Allah yawe nyõ nabo to, ne nbau to ma!’ 10Bo reto, Allah yno muhrin ro tuuf. Tna fo Allah tubat bo weto beta yakah yamoʼt ayoh twok marak. 11Tna mam weto si to raa mabo tuuf snok mam amah ro amu nhau. Ana weto to, taa Kornelius ybis mbam kota ro Kaisarea yawe mama mo kʼjõ mam remo ro Yope. 12Tibyo Har ro Allah mawe kʼjõ mawe, ‘Nasen nsya ana nmo su oh! Nnaut bo myum-yam ma!’ Tna raa wamu mabo ntamam refo masen kro jõ mamoʼt Kaisarea. Amu nmo twok mam amah ro bi Kornelius. 13Tna ait yawe, ‘Taa malaikat sau frok tubor mam amah mato tna mkyas kʼjõ mawe jõ tbis raa mamoʼt Yope tna mmen Simon-Petrus yama. 14Malaikat reto mawe kbe amu nri bokyas ro Simon-Petrus ykyas afo re kbe Allah yoo riof ro mase yee kʼjõ tsya raa wojõ beta.’ 15Tibyo jõ taban tkyas bo fo, Har ro Tuhan mroh mama mbo ana mfi bo ro tiwya tinyi rau mroh mama mbo anu wia oh mefo. 16Tna jõ te tnaut bo ro tiwya Tuhan yawe, ‘Yohanes baptis raa mkah aya sai, menohe anu to, kbe Allah baptis anu mkah Har rAit.’ 17Tiwya anu smot Tuhan Yesus Kristus tna Allah yoo Har rAit yee kʼanu. Tna jõ tmat tawe Allah yoo Har rAit yee kʼana ye. Ait yno mnan fi bo tiwya yno kʼanu ye to. Feto tna jõ thau sayõ bo ro Ait yno sai. Tnaut tawe jõ fi raa sei sai, kbe tno wa bo ro Allah yno reto to fee!” 18Tna raa ro Yahudi mari bo ro Petrus betoo feto. Tibyo ana mastako ait u fee. Tna mbaut Allah mawe, “Allah yno iso ro moof afo re raa mbam raa mana roto mashana ye, tna meen ana mkai mamos mae ye.”
Barnabas ysya Saulus mbewok mamoʼt Antiokhia
19Maban mam wore Stefanus tiwya raa mame to, raa sikowah raa ro smot Yesus. Tibyo ana msam somya mamo snok mam rabin ro Finisia, sato ro Siprus msya kota ro Antiokhia. Ana mamo to, mkyas Yesus yasom kʼraa ro Yahudi sai aran. 20Menohe ana makin ro somya weto to, ana taro raa ro mbam Siprus msya raa ro mbam kota ro Kirene. Ana weto mkyas Bokyas ro Moof (Injil) mamo snok mam kota ro Antiokhia. Tibyo mkyas Tuhan Yesus yasom kʼraa ro ja mkyas bo mkah mai ro Yunani ye. 21Tna Tuhan yatam ana tibyo raa msis-sas mashana smot Ait. 22Tna raa ro smot Yesus mam Yerusalem to, ana mari bo raa ro Yunani smot Yesus ye.11:22 Mamo snok ti weto to, raa ro Yahudi mnaut mawe Allah ysok raa mana ro Yahudi mesait aran. Ana wase bo Allah ja yatmof raa roto ye to. Tibyo ana weto mbis Barnabas yasen yamoʼt Antiokhia. 23,24Barnabas tait raa ro ja yno bo moof, tna Har ro Allah ja mbo ait matak. Tna bosmot rait matak ye. Barnabas yamoʼt kota ro Antiokhia. Tna ymat bo Allah yatmof raa ro rabin roto ye feto. Ait srau bo reto, tibyo yrok simaut mase. Tna ait ykyas bo moof kʼana yawe, “Nhau to, smot Tuhan kaket!” Tibyo, raa msis-sas mama smot Tuhan Yesus.
25Tna fo Barnabas yasen yamoʼt kota ro Tarsus saso Saulus. 26Ait ykai Saulus, tna yakah ait hah yamoʼt Antiokhia. Ana mbewok mhau su msya raa ro smot Yesus mam beto to tahun sau. Ana mhau mam beto to mkyas, mbetoo bokyas ro Yesus kʼraa msis. Tna mam beto ye raa maban mtu raa ro smot Yesus weto, ja mtu mawe ’raa mana ro Kristen’ to.
27Ti weto to, nabi ro Allah ja ybis mkyas bo wAit to, baro mama mbam Yerusalem mamoʼt Antiokhia. 28Tna nabi weto to, sait yasom Agabus. Har ro Tuhan ybis ait yasen yawe, “Meen hai sre ro msai sau btek mai rabin ro wefo beta.” (Bo ro ait yawe reto mabo mam ati ro raja Klaudius ro yase ybo rabin weto beta.) 29Tna raa ro smot Yesus ro mhau mam Antiokhia to, ana mawe, “Boit wana ro mhau mam Yudea to mabut. Feto to bma, anu boo pitis wanu baro bee kʼana ro smot Yesus ro mhau mam beto.” Tibyo raa sait-sait yoo pitis rait yee mamyot bo ro ait yse. 30Tna fo Barnabas ysya Saulus mbewok makah pitis weto mamo msan kʼmajelis ro mhau mam Yerusalem mkah bo ana saim kʼraa wana ro hai sre.
12Raja Herodes sikowah raa ro Kristen
1Mam ti weto to raja Herodes ybis raa wait mamo mfot raa ro Kristen baro afo re ait yno bo ro mkair btek mai kʼana. 2Tna ait ybis raa sait yoo sogi yaru Yakobus ro Yohanes yao tait yajat. 3Raa ro Yahudi ksoh bo ro ait yno reto. Tibyo ait ybis raa mamo mfot Petrus. Yfot Petrus mam wore raa ro Yahudi makyõ Korat Roti ro Ragi Marak. 4Raa mfot Petrus tna raja Herodes ybis ana mbu ait mam bui tna ybis raa sbe mabo trion 16 kmot ait. Raja Herodes ynaut yawe kbe Raa ro Yahudi makyõ Korat ro Paskah mkak oh tna fo, ait kbe ytu srah rait mam wore raa masu makin mmat. 5Feto to Petrus, yhau mam bui fares, menohe raa ro Kristen mur-mur skabuk ait kʼAllah.
6Raa ro Yahudi makyõ Korat ro Paskah mkak. Tna Herodes yawe mhau rabu tna tufrok Petrus frok ybam bui reto. Tna mti rau fo, Petrus yjin. Raa sbe mabo ewok kmot ait. Rantai trion ewok make ait yatem tna mii kʼana matem ye. Tna Petrus yjin mam masuf. Tna raa sbe mabo ewok naut mros mam masa ro mne kmot bui reto. 7Tna malaikat ro Tuhan sau frok mros tubor mam wore Petrus yjin. Tna kek sau mrok mait mram bui reto. Tna malaikat reto mti ait mawe, “Nasen fooh!” Tibyo rantai ro make ait yatem reto mrok ntras mbam ait yatem btek. 8Tna malaikat reto mawe, “Noo ratan anyõ nyum tna noo sandal anyõ nse naa ye.” Petrus yari yno bo ro malaikat mawe reto. Tna fo malaikat mawe, “Noo jubah anyõ to nyum naut tna kro jõ bmo.” 9Tna ait kro malaikat reto frok mamo. Mamo to mfi bo ait wase-wasa sai. Ynaut yawe yjin smi bo ymat malaikat reto. Ait wase yawe bo reto mabo tu oh, fe mfe a? 10Tna ana mbewok frok miwrek raa sbe ro kmot bui reto, tna fo mamo miwrek raa sbe roto, tna ana snok mam masa besi ro muut snek reto wa. Masa reto to, mesait mato maa sai. Tna ana frok, tna mamo kro iso sau si fo, malaikat reto mrok marak sikba tubor sai mam weto. 11Tna ait yrok yhar kaket yawe, “Bo refo mabo oh! Mfo refo jõ thar tawe Tuhan ybis malaikat rAit tna yno riof kʼjõ. Ait bitsre jõ tbam raja Herodes yatak rait tna mbam bo ro raa ro Yahudi saim mawe mno mai kʼjõ bo ye.” 12Ait yrok srau feto tna fo, yamoʼt samu ro Maria ro Yohanes-Markus yme. Mam beto to, raa mawat siret tna hre skabuk. 13Petrus yama yai masa ytu ana. Tna sryan ro ano sau masom Rode mama mros wane mari awya ro mii ytu mam ti masa meit. 14Au mari he Petrus ymai tna au simaut mase tibyo sorni mitrah masa reto kʼait. Au mamo fooh mamo mabah kʼana ro mhau mam amah mato reto mawe, “Petrus yama meit!” 15Menohe ana mawe si kʼau mawe, “Nyõ nker meto a?” Menohe au mawe, “Jõ tker fee. Bi ait yama meit!” Tibyo ana mawe, “Tna sai nyõ nmat malaikat ro ja kmot ait.” 16Menohe Petrus yros fares tna ytu u. Tna ana mitrah masa tna mmat he ait yesait yros. Tibyo mrok ktak sai. 17Petrus yawe kʼana yawe, “Shait oh! Tuhan yakah jõ frok tbam bui reto. Jõ tkyas bo ro Tuhan yno wia. Tna fo nsen nmo nkyas bo weto kʼYakobus ysya raa wanu taro ye mari.” Ait ykyas bo weto mkak tna ymah meen kʼana akus tna frok yamoʼt yuk roto.
18Rabu fo, raa sbe wefo mrok mkyas mnin-nin mawe, “Wah, ait snok ybam woyõ? Ja weno anu ste matak to re ait frok yamo woyõ!”
19Raja Herodes yari bo reto, tibyo ybis raa sbe roto mamo saso Petrus menohe ana mkai ait fee. Tna Herodes ytu sas kʼraa sbe ro ti sai kmot Petrus weto tna ybis raa sbe roto mfot ana mame majat. Tna fo raja Herodes yasen frok ybam rabin ro Yudea yamoʼt kota ro Kaisarea tna ait yhau ti baro kait mam beto ye.
Malaikat ro Allah moo saba mse mkok raja Herodes tibyo yhai
20Ti weto to raja Herodes kmo raa ro kota Tirus msya raa ro kota Sidon toni. Kota wana to ja mkai boit mbam oo ro raja retait ybo. Tna raa wana baro saim su tna mamo mkyas bo kʼait. Ana mamo tna mkai bi Blastus wia. Ait retait ja yisoh amah ro raja rait. Ana mawe kʼait mawe ana ksoh mrok miranya msya raja u. Blastus yari feto, tna yawe bo ro ana saso reto moof. Tibyo ait yamo ykyas kʼraja Herodes. 21Tna Herodes ysok ti sau yse mkah ykyas bo kʼraa weto beta. Ti reto ait yyum ratan ro ja raja myum tna yaut hre mam ambar ro ja raja hre ye. Tna ykyas bo kʼana. 22Ana mari bo ro yawe to, simaut mmai mnin mawe, “Mai reto mai ro mbam kʼallah sait meto tna mai reto raa meto fee.” 23Tna raja Herodes sayõ ana mbaut ait sai. Ait ywaar bo ro ana mawe fee, tna ait ybaut Tuhan fee ye. Tibyo mam weto si oh to, malaikat ro Tuhan sau mno ait kiyam. Moo saba mse mkok ait. Tibyo yhai.
Har ro Tuhan mbis Barnabas ysya Saulus mamo mkyas Yesus yasom
24Tna watum ro Tuhan to syohor yum. Tibyo raa taro u mawat bo mari tna mama smot Yesus ye. 25Barnabas ysya Saulus mbewok mno bo ro raa mbis kʼana mam Yerusalem mkak. Tna fo, ana mbewok mhah mamoʼt Antiokhia tna mmen Yohanes ro ja raa mtu yasom Markus tait ysya ana mama ye.
131,2Ati sau fo jemaat ro Antiokhia siret su. Ana skabuk kʼTuhan tna mhau bo ro mait afo re skabuk kaket. Ana fo nabi ro ja Allah ybis mamo mkyas bo wAit to baro msya guru baro ye. Ana weto to, sait yasom Barnabas tna sait yasom Simeon-Niger. Tna sait yasom Lukius ro ybam kota ro Kirene, tna sait yasom Menahem. (Menahem tait, Saulus ysya Herodes bo to ana tiwya raa mtos su.) Ana hre skabuk su to, Har ro Tuhan mawe kʼana mawe, “Jõ ksoh Barnabas ysya Saulus mamo mno bo woJõ.” 3Raa weto mhau bo ro mait tna moo matem mtor abyõ kʼana mbewok refo skabuk mayoh Allah yatam ana. Tna fo ana mmah meen akus tna bitsre ana mbewok mamo.
Saulus ysya Barnabas mamoʼt sato ro Siprus
4Har ro Tuhan mbis, tibyo Barnabas ysya Saulus mbewok mamoʼt joh ro Seleukia. Tna ana mbewok mbam Seleukia maut kapal mamo snok sato ro Siprus. 5Ana mhau mam remo ro Salamis to, ana mkyas Watum ro Allah. Mamo mkyas mam samu skabuk raa ro Yahudi sor. Tna mere sait yasom Yohanes-Markus kro ana mbewok ye mkah yno bo wana.
6Ana mamo mur mtan mam sato reto, tibyo snok mam remo ro Pafos. Mam beto to, ana mkai raa ro Yahudi sait yasom Baryesus-Elimas. Ait tait raa ro ja yari botkif mafot kaket tna sioh yawe ait tait nabi ro Allah ybis yama ykyas bo wAit. 7Ait ja yiranya ysya Gubernur ro sato reto. Gubernur retait yasom Sergius-Paulus. Ait raa ro yhar bo toni. Gubernur retait ja ksoh yari Watum ro Allah. Tibyo ait ytu Barnabas ysya Saulus mama. 8Menohe Baryesus-Elimas yno wa afo re Gubernur retait smot Yesus ma. 9Menohe Har ro Tuhan mbo Saulus matak. (Ja raa mtu ait yasom Paulus ye.) Mbo matak tna yasu sayõ Baryesus-Elimas tna yawe, 10“Kabes yabi (Iblis) ybo nyõ matak to! Ja nyõ hawe bo ro moof tna nno bo kbik-kbak sai! Nyõ sioh raa yoyo tna iso moof ro Allah yerif kʼraa to, nyõ nno mkair sai. 11Nyõ nno feto tibyo Tuhan kbe yno bo ro samyoh btek mai kʼnyõ ye. Mfo refo nasu mrok mboh! Ti baro firwas nyõ nmat bo fee ye.” Paulus yawe si feto fo, Elimas ait yrok yasu mti. Tna ait saso ninya wore yamo tna saso raa yawe ro mbo yatem re befatu mamo. 12Gubernur retait ait ymat he Elimas yrok yasu mti tna ait yari bokyas ro Tuhan ana mbewok mkyas to yrok ktak. Tibyo ait yrok smot Yesus.
Paulus yamoʼt kota ro Antiokhia ro mhau mam rabin ro Pisidia
13Paulus ysya yafoh na sikba Pafos tna maut kapal tna mhoh mamoʼt remo ro Perga. Perga mhau mam provinsi ro Pamfilia. Mam Perga Yohanes-Markus sikba ana tna hah ye yamoʼt Yerusalem. 14Tna mbam Perga ana mamo renti mam iso mne. Mamo tna snok mam kota Antiokhia ro mhau mam rabin ro Pisidia. Tna mam ayõ ro raa ntmoh (hari Sabat) to, ana mamo skabuk mam samu skabuk raa ro Yahudi. 15Ana hre tna mari raa mbaca bokom ro Musa ykom baro msya bokom ro nabi na mkom baro ye. Mbaca mkak, tna raa mabi ro mbo samu skabuk reto to, mbis raa mamo mtu bo kʼPaulus ysya Barnabas. Mtu bo kʼana mbewok mawe, “Raa wamu: Anu ksoh nma nkyas bokyas baro kʼamu ye, fe mfe a? Soh nwe nkyas meto mi nkyas oh.”
Paulus ykyas masmair raa ro Yahudi
16Paulus yasen yros. Tna yawe, “Anu raa ro Israel13:16 Raa ro Israel msya raa ro Yahudi to raa mana sau, mnan anya sai. nsya anu raa mbam rabin roto ro wa Allah bo nri ee: 17Allah ro anu raa ro Israel ja smot tait, tiwya tinyi ait ysok hohos wanu. Ana mamo raa srim mam Mesir. Mhau mam Mesir to, Ait yno ana mrok mriembes mase. Tna mkah Ait yatak rAit ro mase to, Ait ybo ana frok mbam Mesir mamo. 18Tna tahun trion 40 firwas bo feto to, Ait yhau ymat tan bo ro ana mno mkair mam tabam ro riamo to. 19Anu hohos na mamo snok mam oo ro Kanaan tna mame anya msya raa ro mhau mam oo reto. Mame anya msya raa mana krema. Tna Allah yoo yatak yee kʼana re safto tabam wana shauk riryõn kʼraa wAit ro Israel. 20Allah yno bo weto beta to tahun trion 450 bo feto firwas wa. Mam wore wo ana mhau mam Kanaan Allah ysok raa ro ja yamo aban mana ybo ana. Aban mana weto to, aro sor mbo ana mamo snok mam wore wo nabi sait ro yasom Samuel yama ybo ana mtis naut u. 21Tna anu hohos na mayoh kʼAllah mawe, ‘Noo raja sait nse ybo amu.’ Tibyo Allah yoo Saul yse yamo raja ro ybo ana. Saul tait ku bi Kisy yare. Raa wait beta to ku renti-renta bi Benyamin ro tiwya tinyi bi Yakub yare. Saul yamo raja tna ybo ana 40 tahun.22Tna Allah beak ait yakus. Allah yawe:
‘Jõ tmat sas Daud ku ro bi Isai yare tna ait yno Jõ thaf mnan. Ait raa ro kbe yno bo ro Jõ ksoh beta.’
1 Samuel 13:14; Mazmur 89:21
Feto to Ait ysok Daud yse yamo raja riryõn shauk hroh ro Saul reto. 23Mbam ku renti ro Daud yabe oh mi, Allah siwyan Raa sait mkah bo yoo riof ro mase yee kʼraa ro Israel. Ait retait yama oh. Yasom rAit Yesus. 24Yesus yasom frok fefares to, raa sait ro yasom Yohanes yama. Yohanes ykyas kʼraa ro Israel makin yawe, ‘Nashana oh! Tna nma re kbe jõ baptis anu.’ 25Yohanes yno bo ro Allah ybis kʼait tna yawe, ‘Anu nnaut nwe jõ fi awya? Jõ fi Mesias fee. Ait retait kbe yama yrof jõ. Ait yase toni syok. Menohe jõ fi raa kair sai. Tibyo jõ trus sandal rAit fee.’”
26Tna Paulus ykyas bo renti naut yawe, “Raa wojõ; anu taro to ku renti ro bi Abraham yabe. Tna anu taro to raa rabin roto menohe anu waa Allah bo ye. Allah tiwya ykyas yawe Raa sait meen yoo riof ro mase yee kʼanu. Tiwya Allah ykyas Raa retait re kbe anu ro mfo refo bhau to bri tna kbe bkai riof. 27Tiwya raa wase mawe Yesus tait Mesias. Raa ro mhau mam Yerusalem msya raa mabi wana mhar bo reto fefares. Bokom ro tiwya Allah ybis nabi na mkom mawe, ‘Meen raa mikyak Ait tna mame Ait yajat.’13:27 Mamo snok mam mfo refo raa ro Yahudi ja mmat Bosi ro Wia (Perjanjian Lama) fares ye. Feto to ana mhar bokom ro mkyas Mesias. Yesaya 53, Mazmur 22, Mazmur 69 msya far-far roto naut ye betoo bo ro tiwya mai kʼYesus. Wore ro raa mkom far-far weto mam aam rana reto to, bo weto mabo fefares. Raa ro Yahudi ja mmat far-far weto, menohe ana srau fefares. Masu mti fares. Tna ana ro mhau mam Yerusalem to, ja mbaca bokom reto mam ayõ ro ana ntmoh (hari Sabat) soo oh. Tna ana mesait mikyak Yesus mnan si bo ro nabi na tii mkyas weto to, mhau rau oh. Menohe ana srau mnaut bo weto fee ye. 28Yesus yno bo ro mkair aro fee. Menohe raa sioh mawe yno bo mkair. Mawe yno safo tibyo mamo mo kʼPilatus mawe, ‘Noo safo mana nmit kʼAit oh! Nbis raa wonyõ nawe mame Ait yajat!’ 29Ana mno bo weto beta mamyot bo ro tiwya nabi na mkom wia matim oh. Ana mno bo weto mkak. Tna fo, ana skur ajat rAit mbam ara warok reto mamo sama Ait mam isra mato. 30Menohe Allah yno Ait yrok yasen. 31Tna raa mmat Ait u ye. Raa ro tiwya kro Ait mamo mbam Galilea mamo snok mam Yerusalem to, ana weto mmat Ait ti aro ye. Tna mfo refo ana weto ja mkyas bo ro ana mmat Ait yno to. Ana mkyas Yesus yasom kʼraa wamu ro Yahudi ye.
32Mfo refo jõ tsya Barnabas nma nkyas bokyas refo kʼanu. Bokyas reto misti simaut kʼraa: Au oh mi bosi ro tiwya Allah ykyas ysi kʼhohos wanu. 33Bo ro tiwya ysi reto to, mfo refo mabo oh. Anu fo ku renti wana. Tna anu fo bmat: Allah yno Yesus yrok yasen. Yno mamyot mfi bokyas ro tiwya tinyi Raja Daud ykom mam Mazmur ro ewok to, yawe,
‘Nyõ tait Ku aJõ tna riwai Jõ tabe Nyõ oh.’
Mazmur 2:7
34Tna Allah ykyas Ku rAit Yesus yawe Ait kbe yno Yesus yrok yasen tna kbe ye yhai u fee. Allah yawe,
‘Tiwya tsi bo tawe tno bo moof ku renti ro Daud yabe sait to. Tna bo ro Jõ tesait tsi meto kbe mabo! Au oh mi; “Meen Ku renti rait sait yasen yamo Raja.”’
Yesaya 55:3
35Tna tiwya Daud yawe kʼAllah mam Mazmur far-far roto yawe,
‘Ait ro Nyõ Nbis Yama tait, meen Nyõ sayõ ajat rAit makus mnis fee.’”
Mazmur 16:10
36Tna Paulus ykyas renti yawe, “Bokyas reto to, Daud ykyas ait yesait fee. Daud yno bo ro Allah ybis kʼait yno mam wore wo tiwya ait yhau fares to. Ait yno bo weto mkak tna ait yhai. Tna raa makah hai rait mamo sama mam yuk ro tiwya raa sama hohos na wait ye. Tna hai rait mrok mnis. 37Menohe hai ro Yesus mnis makus mfi Daud fee: Allah yno Yesus yrok yasen. 38Taja, tano na; nri oh. Nhar oh. Bo ro Yesus yno oh mi mno re Allah yyon iro raa to. 39Tna awya ro smot Ait to, kbe Allah yyon iro wait beta. Tibyo Allah yawe ait retait raa ro yhaf moof ati. Menohe Watum ro Musa mno raa mhaf wana moof ati feto fee. 40,41Tiwya Allah ybis nabi wAit mama mkom mawe,
‘Meen, mam wore wo anu nhau to, kbe Jõ tno bo ro msai sau. Kbe raa betoo bo reto kʼanu. Menohe kbe anu nri tna nfot fee. Kbe anu nmus-amas Ait. Kbe anu nrok ntak ye. Tna kbe anu nhai beta.’”
Habakuk 1:5
Nri smot Yesus be kbe bokyas reto mai kʼanu ye.
42Paulus ysya Barnabas mkyas bo mkak. Tna raa frok samu skabuk reto mamo. Mamo tna raa weto soh-soh ana mbewok mawe, “Amu ksoh anu mbewok ne nma nkyas bo reto u kʼamu. Nma nkyas mam ayõ ro raa ntmoh (hari Sabat) ro rouu ro mama naut.” 43Raa skabuk mkak. Tna raa mawat kro Paulus ysya Barnabas mamo. Ana weto to, raa ro Yahudi ye tna msya raa ro mbam rabin roto menohe ro kro agama ro Yahudi ye. Tna ana mbewok reto mkyas kʼana mawe, “Mkah tak ro Allah rAit to, nhau smot Ait yoyo.”
44Ayõ ro raa ntmoh rouu to, raa ro kota reto beta mama siret mari bokyas ro Allah. 45Menohe raa ro Yahudi mmat raa msis weto mari bo ro Paulus ykyas to, ana hawe. Tna mrok mhaf mkair. Tibyo ana mamus ana mbewok. Tna besboh bo ro ana mawe. 46Menohe Paulus ysya Barnabas waa fee. Ana me mawe kʼana ro Yahudi weto mawe, “Allah ybis amu nkyas watum rAit kʼanu wia matim. Menohe anu hawe bo nri. Anu nnaut nwe anu noof mnan si, tibyo meen nkai nmos mae fe mfe a? Anu hawe bo nri Watum ro Allah feto to, kbe amu haberek kbor wamu tna nmo nkyas kʼraa mana roto. 47Feto ye Tuhan ybis amu yawe,
‘Jõ tsok nyõ mkah namo nnan nfi kek. Kbe nyõ nram iso kʼraa rabin roto makin. Re kbe nyõ nakah riof ro mase namo nee kʼraa ro mhau mam arin aso beta.’”
Yesaya 49:6
48Raa mbam raa mana roto mari feto, tibyo mrok simaut mase. Ana mawe bokyas ro Tuhan reto moof syok. Tna raa ro tiwya Allah ysok yawe meen mkai mamos mae to, ana mama smot Yesus beta. 49Tna bokyas ro Tuhan, raa makah mamo mkyas mam rabin reto beta.
Paulus ysya Barnabas mamoʼt remo roto
50Menohe raa ro Yahudi mkyas-kas Paulus ysya Barnabas. Ana mkyas kʼfnya manes ro mhau mam kota reto tna ro ja waa Allah ye. Tna mamus ana mbewok kʼraa ro mase ye. Tibyo fnya msya raa wefo sikowah Paulus ysya Barnabas tna mikyak ana mbewok frok mamo mbam oo rana ye. 51Paulus ysya Barnabas ngkaru bohasyaf ro mhau kʼana mbewok maa to war feto.13:51 Raa ro Yahudi ja mnaut mawe ana raa ro moof. Tna mawe raa roto taro to, raa ro mkair. Feto to soh ana mamo mam wore wo raa ro wase Allah mhau to, ati ro ana frok mbam amah reto soh mfe remo reto to, ja ana ngkaru bohasyaf ro mhau kʼana maa to war feto. Tna mbewok masen mamoʼt remo ro Ikonium. 52Raa ro smot Yesus mam Antiokhia simaut mase tna Har ro Allah mbo ana matak ye.
141Mam remo ro Ikonium Paulus ysya Barnabas mno bo ro ja ana mno soo oh: Ana mbewok twok mam samu skabuk ro raa Yahudi tna mkyas Yesus yasom. Mkyas bo kaket, tibyo raa ro Yahudi msya raa ro Yunani ye msis-sas mama smot Yesus. 2Menohe raa ro Yahudi taro hawe smot Yesus. Ana weto mkyas-kas ana mbewok kʼraa ro wase Allah. Mno raa mrok kmo ana ro smot Yesus. 3Paulus ysya Barnabas mbewok mhau ti mawat baro kait ye mam beto. Ana mbewok mkyas Tuhan yasom kʼraa. Ana waa fee. Ana mkyas boatmof ro Tuhan. Tna Ait yoo yatak rAit yee kʼana re mbewok mno bo ro msai. Ana sair bo ro hnah re kbe raa mmat tibyo mhar mawe ana mkyas bo ati, ana sioh fee. 4Raa ro mhau mam remo reto to, mhaf sau fee: Taro ksoh Paulus ysya Barnabas. Tna taro ksoh raa Yahudi ro hawe smot Yesus. 5Ana ro hawe smot Yesus weto to taro raa ro Yahudi msya raa manes wana. Tna taro to, raa mana roto tna msya raa manes wana. Ana weto beta saim bo su mawe mfot ana mbewok afo re ana mno bo ro mkair mai kʼana. Mawe mawah fraa mai ana majat bo ye. 6,7Ana mbewok mari feto, tibyo ana msam mamoʼt rabin ro Likaonia. Ana mamoʼt remo ro Listra, remo ro Derbe msya tabam ro kene mam remo weto. Mamoʼt rabin ro Likaonia reto tna mkyas Bokyas Moof ro Yesus (Injil) renti.
8Ana mamo snok mam remo ro Listra to, ait ro yaa mhai sait hre. Ait tait, tii tinyi fnya mabe to, yaa mhai oh. Tna ja yamo fefares. 9Ait hre yari bo ro Paulus ykyas. Paulus yasu sayõ ait tna ynaut yawe bosmot rait matak. Bosmot rait matak re kbe Allah yisoh yaa rait moof matak. 10Paulus ymat feto, tibyo yawe mkah ymai ro mase yawe, “Nasen nros ntrot.” Tibyo ait retait yrok sontor yasen yros tna yamo ye. 11Raa msis-sas mmat bo ro Paulus yno feto. Tibyo masen mmai mnin. Ana mkyas mkah mmai rana ro Likaonia mawe, “Ana mbewok refo raa sai fee. Ana mbewok refo allah mefo. Ana haberek mamo mfi raa sai tna mbam sawro wana mama mo kʼanu oh mefo!” 12Ja Barnabas ykyas bo kebet sai, tibyo ana mtu yasom Zeus mfi allah rana sait. Tna Paulus ja ykyas bo mawat tibyo ana mtu yasom allah Hermes. 13Tna imam yanes sait yama ye. Imam retait tait, yoo tafuf fayir sapi ro sme baro. Fayir tna yakah sapi weto yamo frok remo kitana wore samu sahfra ro Zeus rait mhau. Ait ysya raa msis-sas mawe ktan sapi weto mee kʼPaulus ysya Barnabas. Mawe mee mkah bo mbaut ana mbewok. 14Ana mbewok mari feto tna hawe. Hawe tibyo ana mbewok mhah ratan wana ro mesait myum mawe, “Raa wefo mnaut mawe amu fo mfi allah sor ro ja ana smot!” Tna ana mbewok mhoh mamo mbukak iti mam raa msis-sas wefo masuf susai tna mtu mawe, 15“Anu nkin; nri oh! Nno bo refo nno fyi? Nhar nwe amu fo Allah fee. Amu fo raa sai, nnan anu ye. Bokyas Moof ro mkyas Yesus (Injil) to, amu nkyas kʼanu afo re anu sikba bosmot wanu ro mkair weto tna nma smot Allah ro yaam. Ait oh mi yfen ayoh msya tabam refo tna yfen aya sawan msya bombra ro mhau mam wore weto beta to. 16Ti bose oh to, Ait yhau sayõ raa mana sau-sau beta mamo iso wana mamyot bo ro ana mhaf wana ksoh sai. 17Ait sayõ raa mno feto to, menohe Ait sikba ana makus fee. Ait yerif Ait kʼraa mam bo moof msis-sas ro Ait yno kʼanu. Bo moof ro Ait yno kʼanu oh mefo: Ait yno oom mais mbam ayoh tna yno boit msya bobat moo moof mam armato wanu ye. Tna yoo boit yee kʼanu niit re nhaf mnan tna yno anu simaut mase ye.” 18Ana mbewok mkyas feto re mno wa raa makin weto kbe mno bo reto ma tna mbaut ana feto ma. Raa weto mawe beroh msan bo kʼana mbewok menohe mfe.
19Ti baro firwas, tna raa ro Yahudi baro mbam kota ro Antiokhia msya remo ro Ikonium mama. Mama, tna mkyas bo haberek hren msya myoh moo raa makin refo afo re ana haberek knait Paulus. Tibyo ana mai ait mkah fraa. Mai mkak oh tna ana mrok mawe ait yajat oh. Tibyo mkuk ajat rait frok mamo beak mam remo mne. 20Menohe raa ro smot Yesus mama mros mur mtan kʼait, tna ait yrok yasen tna twok mam remo reto u. Tna rabu ti fo ait ysya Barnabas mbewok masen frok remo reto mamo renti remo ro Derbe.
Paulus ysya Barnabas mamoʼt kota ro Antiokhia
21Paulus ysya Barnabas ana mamoʼt remo ro Derbe, tna mkyas Bokyas Moof ro Yesus (Injil) mam beto. Tna raa msis mama smot Yesus. Tna ana mbewok mhah mamoʼt Listra, Ikonium msya Antiokhia mam rabin ro Pisidia ye. 22Tna mam kota weto to, ana mkyas bo kʼraa ro smot Yesus mawe, “Nros natak nbo bosmot wanu matak. Soh anu ksoh bmo raa mana ro Allah yamo Raja ybo to, kbe anu bkai bo ro samyoh mawat.” 23Tna mam jemaat sau-sau Paulus ysya Barnabas msok majelis taro mkah bo kmot raa ro smot Yesus mam kota wana. Ana mbewok mhau bo ro mait tna skabuk msan majelis weto kʼTuhan ro ana smot. Tna ait yayoh yawe Tuhan yatam majelis weto. 24Ana mbewok mamo mur mam rabin ro Pisidia mkak, tna twok mam rabin ro Pamfilia. 25Tna ana mkyas watum ro Tuhan mam remo ro Perga. Mkyas mkak, tna mamo siya snok mam remo ro Atalia. 26Tna ana mbam beto maut kapal hah me mamoʼt kota ro Antiokhia mam provinsi ro Siria. (Tiwya jemaat ro mhau mam Antiokhia oh mi ro mbis Paulus ysya Barnabas mamo mkyas Yesus yasom mam rabin roto taro to. Tiwya ana skabuk mayoh Allah mawe Ait yatam ana mbewok wore woyõ-woya sai mamo. Tna mayoh mawe Allah yoo bouum ye kʼana mbewok, yno re raa mari bokyas ro ana mkyas, tibyo mama smot Yesus. Paulus ysya Barnabas mkyas Yesus yasom mam rabin roto mkak.) 27Tna ana snok si mam kota ro Antiokhia. Ana mbewok mtu raa jemaat reto beta mama siret su. Tna fo ana mbewok mkyas bombra beta ro ana mno mkah tak ro Allah rAit. Tna mawe Allah yitrah amah rait tna yawe raa mbam raa mana roto ye mama smot Tuhan ye. 28Tna fo ana mbewok mhau baro kait msya raa ro smot Yesus mam beto ye.
15Raabis siret su mam Yerusalem
1Raa baro mbam Yudea mamaʼt Antiokhia tna mkyas kʼraa Kristen ro mhau mam beto mawe, “Soh anu sunat fee mamyot watum ro Musa ykyas feto, kbe anu nkai riof fee ye.” 2Menohe Paulus ysya Barnabas ana mbewok hafrah bo ro ana mkyas reto. Ana masen santri bo msya raa weto. ⌞Tna jemaat ro Antiokhia wase kbe Allah yawe ana sunat ku sme wana fe mfe a?⌟ Wase, feto mnaut mawe ana mtu kʼraa ro mhar bo reto. Tna ana msok raa baro mbis ana mamoʼt Yerusalem. Mbis ana mamo mkyas bo reto su msya raabis (rasul) ro Yesus wAit msya raa manes roto. Tna ana msok Paulus ysya Barnabas msya raa baro mbam Antiokhia ye. Msok ana weto to, mbis mamoʼt Yerusalem tna mtu mawe, “Kbe anu, raa Kristen sunat ku sme wanu fe mfe a?” 3Raa Kristen ro Antiokhia to, ana mkyas bo reto mkak tna masen mamo betne Paulus ysya raa weto sor mamo snok kota rana reto makit.
Paulus, Barnabas msya raa jemaat ro kro ana mamo iso rabin ro Fenisia msya provinsi ro Samaria. Mam iso maka iti to, ana fri raa Kristen ro mbam raa mana ro Yahudi baro. Paulus ysya raa ro kro ait mkyas bo kʼana mawe, “Raa ro mbam raa mana roto to, ana taro mashana tna smot Tuhan Yesus oh!” Raa Kristen mari feto tibyo simaut mase toni ye.
4Paulus ysya Barnabas msya raa Kristen ro mbam Antiokhia weto mamo snok mam Yerusalem. Tna raa Kristen ro mhau mam Yerusalem mmah meen kʼana. (Raa weto oh mi raabis ro Yesus wAit, raa ro majelis, msya raa Kristen taro ye.) Paulus ysya Barnabas mkyas bo ro Allah yno to. Mawe ja ana mamo mkyas Yesus yasom, tna raa rabin roto, ro Yahudi fee, ana to mawat mama smot Yesus ye. 5Menohe raa ro Farisi baro ro smot Yesus mari bo reto ye. Ana mari feto tna masen mros mawe, “Raa ro Yahudi fee, ro mama smot Yesus ye oh to, sunat ana ye! Tna nbis ana kro Watum ro Musa ye!”
6Raabis weto msya raa majelis taro hre su mkyas bo reto mawe, “Allah yawe kbe raa beta sunat ku sme wana fe mfe a?” 7Ana hre mkyas bo reto baro kait ye oh. Tna Petrus yasen yros yawe, “Taja nsya tao na; anu nhar nwe tiwya Allah ysok jõ tbam kʼanu mkah bo jõ tamo tkyas Bokyas ro Moof (Injil) kʼraa mana roto makin. Yno afo re ana mama smot Yesus ye. 8Allah yhar raa mhaf mato beta. Tna Ait yawe Ait ksoh ana ye. Tna yoo Har rAit yse kʼana ye mnan fi Ait yse Har rAit yse kʼanu raa ro Yahudi to. Yno re kbe anu bhar bwe Ait ksoh ana weto ye. 9Allah ysok anu hayah tna ana hayah fee. Ana smot Yesus tibyo Ait yisoh ana mhaf mato wana moof ye. 10Kaket anu! Sanet Allah ma! Anu besait bsya hohos wanu hrowyõ bhai kro bo mafa ranu kaket to. Fyi re anu nnaut nwe Ait ksoh raa rabin roto masom bo fanes reto ye? 11Riof ro anu bkai to mbam boatmof ro Tuhan Yesus Kristus rAit sai. Mbam bo mafa ramu to fee! Tna ana weto mkai riof mam iso ro bosmot ye mnan anya!”
12Tna Paulus ysya Barnabas masen mkyas bo. Ana mkyas mawe “Allah yoo yatak rAit yee kʼamu mbewok re nno bo ro msai. Amu sair bo ro hnah re kbe raa mana roto mmat tna mhar Ait yase rait.” Raa ro siret weto hre shait sai mari. 13Paulus ysya Barnabas mkyas bo wana mkak. Tna fo Yakobus yasen yawe, “Taja nsya tao na; nri oh! 14Simon-Petrus riwai ykyas bo ro tna sai tinyi rau! Ait betoo yawe Allah yatmof tna ysok raa taro mbam raa mana roto mamo raa wAit ye. 15Bo reto mamo mamyot bo ro tiwya Allah ybis nabi na mama mkom mawe,
16‘Meen Jõ thah te tama tisoh samu15:16 Mam bokom refo ’samu’ reto to bofret. Nabi Amos fret bo ykyas ’raa ro Daud’. Au oh mi raa ro Yahudi. ro Daud rait. Samu rait reto tiwya matu tna kbe te sgi u. Bombra ro tiwya nsasi beta meen me mros matak. 17Jõ tno feto afo re raa ro Yahudi, tna msya raa ro rabin roto beta kbe saso Jõ. Ana weto tiwya wase Jõ. Menohe jõ ttu ana weto ye, tawe ana mamo ku woJõ to. Kbe meen ana saso Jõ ye. Tuhan Allah yesait ykyas bo reto. 18Tiwya tinyi ykyas bo reto beta re kbe raa mhar.’”
Amos 9:11-12
19Tna Yakobus yawe, “Feto to jõ tnaut tawe, raa ro rabin roto weto, anu bbis bwe ana kro bo mafa wanu beta ma, ana ksoh rana sai. Kbe anu bno bo ro nririt wa iso kʼana mama mo kʼAllah to ma. 20Jõ tnaut tawe anu bkom aam sau tee kʼana. Bkom aam bwe:
1. Sohmaam bo ro raa moo msan kʼberhala oh to ma.
2. Tna nwyah bo to ma ye.
3. Nbo kak kwiyan ro mees mhau fares to ma.
4. Nta mees ro kak raa ktan to ma.
⌞Soh ana kro bo mafa wanu weto sai to, kbe moof. Kbe anu ro Yahudi hrenaut fee. Tna kbe anu biranya moof sai.⌟ 21Watum ro Musa mkyas mawe bo weto beta raa ro Yahudi mbau. Mam woyõ-woya sai tiwya bose oh, ja raa wanu bkyas bo reto. Feto to raa mhar oh. Tna anu raa ro Yahudi bmat bokyas reto mam samu skabuk wanu ye. Anu bmat bokom reto mam ayõ ro raa ntmoh (hari Sabat) yoyo.”
22Tna fo raabis ro Tuhan wAit, raa majelis msya raa ro ja smot Tuhan taro ye, ana beta hre mkyas bo su. Tna ana mawe msok raa mabo baro mbam ana makin weto tna mbis ana mamoʼt kota ro Antiokhia. Ana msok raa manes mabo ewok: Yudas-Barsabas ysya Silas. Tna mbis ana mbewok kro Paulus ysya Barnabas mhah me mamoʼt Antiokhia. 23Tna ana weto sor mkom aam sau mee kʼYudas ysya Silas mbewok mbo makah mamo. Aam reto mkyas mawe,
“Taja, tme, tao, tano na ro nbam raa mana roto; amu nkom aam refo nee kʼanu ro nhau mam Antiokhia, tna ro nhau mam remo taro mam provinsi ro Siria, msya provinsi ro Kilikia ye. Meen oh kʼanu beta. 24Amu nri raa mabo baro mama mo kʼanu, tna ana mkyas bo ro mno anu nrok susit ye. Amu aro nbis ana nwe ana mama mkyas bokyas feto fee. 25Riwai amu nhau mam Yerusalem to, siret su tna nkyas bo reto. Tna amu nsok Yudas-Barsabas ysya Silas tna nbis ana mbewok refo mama mo kʼanu. Ana kro Paulus ysya Barnabas, ro ja amu ksoh to, mama. 26Yudas ysya Silas ja mros mana matim mno bo ro Tuhan ybis kʼana sai. 27Feto oh mi amu nbis ana mbewok mamo mo kʼanu to. Ana oh mi kbe mama mkyas watum ramu reto kʼanu kait mamyot si aam ro amu nkom refo fo. 28-29Amu hawe bo nbis anu nno bo ro samyoh. Tna Har ro Tuhan mkyas bo reto kʼanu ye mnan anya. Feto to amu nsi bo wefo kʼanu sai:
1. Sohmaam boit ro raa moo msan kʼberhala oh to ma.
2. Nta mees ro kak raa ktan to ma.
3. Nbo kak kwiyan ro mees mhau fares to ma.
4. Tna nwyah bo to ma ye.
Bokom wamu kebet sai oh mefo, mkah bo watum anu afo re anu nberhasyoh raa ro Yahudi to ma. Meen oh kʼanu beta.”
30Raa Kristen ro mhau mam Yerusalem weto ana mmah meen kʼana mabo jiit reto. Tna fo ana masen mamoʼt Antiokhia.
Raa mabo jiit reto snok mam Antiokhia. Tna ana mtu raa Kristen beta ro mhau mam beto sor mawe mama siret beta. Tna ana mbaca aam reto kʼana beta. 31Raa mari bokyas ro aam reto to, ana simaut mase. 32Yudas ysya Silas to, mbewok nabi ro ja Allah ybis mkyas bo wAit to ye. Tna wore wo ana mhau mam beto to, ana mkyas bo kʼraa ro smot Yesus. Bo ro mbewok mkyas reto to, mno bosmot wana matak. 33Ana mbewok mhau mam Antiokhia ti baro firwas. Tna ana masen mawe hah me mamoʼt Yerusalem. Tna raa Kristen mmah meen kʼana mbewok tna mawe kbe ana mbewok mmah meen kʼraa Kristen ro mhau mam Yerusalem ye. Tna mawe mayoh asik mase kʼraa ro mbis ana mbewok mama to ye. [ 34Menohe Silas yawe ait yhau wia fares mam Antiokhia.] 35Paulus ysya Barnabas mhau mam Antiokhia ti baro naut mkah bo mkyas watum ro Tuhan kʼraa ro mhau mam beto ye. Tna raa Kristen mawat taro ye mkyas watum ro Tuhan mam beto ye.
Paulus ysya Barnabas mbewok betne-tna anya mamo
36Mhau ti baro naut tna Paulus yawe kʼBarnabas yawe, “Anu mbewok hah be bmoʼt kota ro tiwya bkyas Tuhan yasom sor to no. Tawe anu be bmo bmat raa ro mama smot Yesus tna sor to. Feto kbe anu bhar soh ana mhau smot Yesus matak fe mfe a?” 37Barnabas ait ksoh ymen Yohanes ro ja raa mtu yasom Markus tait, kro ana mamo ye. 38Tiwya Markus yasen sikba ana mam Pamfilia. Feto oh mi Paulus ait hawe bo ymen Markus kro ana mamo u fee. 39Feto tibyo Paulus ysya Barnabas kmo anya toni tibyo ana mbetne-tna anya: Sait yasen yamo hayah-hayah. Barnabas ait ymen Markus kro ait maut wiak (kapal) mamoʼt sato ro Siprus. 40Tna Paulus ymen Silas kro ait mamo ye. Tna raa ro Kristen weto skabuk Tuhan afo re bouum rait mhau matam ana mbewok. 41Paulus ysya Silas mbewok mamo mur mtan mam provinsi ro Siria msya provinsi ro Kilikia. Ana mkyas watum ro Tuhan reto kʼraa Kristen ro mhau mam rabin weto sor to, tibyo bosmot wana mrok matak ye.
16Timotius kro Paulus ysya Silas
1Paulus yasen yamoʼt remo ro Derbe tna fo yamoʼt remo ro Listra ye. Mam weto ait fri ku ro sme sait yasom Timotius. Timotius ja smot Yesus. Ait yme, fnya mbam fnya mana ro Yahudi. Tna fai au reto smot Yesus ye. Timotius, ait yaja ybam raa mana ro Yunani. 2Raa ro ja smot Yesus ro mhau mam Listra msya Ikonium to, ana ksoh Timotius, mawe ait raa ro ja yno bo moof ye. 3Paulus ksoh yawe Timotius kro ait mamo ye. Menohe raa mbam raa mana ro Yahudi ana mhar mawe Timotius yaja tait, ybam raa mana ro Yunani. Tna ana mhar mawe soh Timotius ynan anya ysya raa ro Yahudi, raa ro Yahudi kbe ksoh mari bo ro ana mkyas. Feto tibyo Paulus sunat Timotius wia.
Paulus yamoʼt provinsi ro Makedonia
4Tna Paulus, Silas, ysya Timotius masen mamoʼt kota makin. Mamo mmat raa ro smot Yesus. Ana mbo aam raabis (rasul) ro Yesus msya majelis tiwya mkom mam Yerusalem. Tna mkyas aam reto kʼraa jemaat weto mawe, “Ana mbis mawe anu kro bo mafa raa ro Yahudi ja mno beta ma, kro bo ro raa mkom mam aam refo sai tna nbo nno ye.” 5Tibyo raa ro smot Yesus sor fo, bosmot wana mrok matak. Tna rabu ti wawa to raa roto taro mama smot Yesus ye.
6Har ro Tuhan mkyas kʼPaulus, Silas, ysya Timotius mawe, “Nmo nkyas Watum ro Allah mam rabin ro Asia ma!” Feto tibyo ana mamo twat sai mkyas Watum ro Allah mam rabin ro Frigia msya provinsi ro Galatia sai. 7Ana mama snok mam kitana provinsi ro Misia tna ana sik twok mam provinsi ro Bitinia ye menohe Har ro Yesus mno wa mawe, “Ntwok mam provinsi reto ma!” 8Feto tibyo ana mamo miwrek provinsi ro Misia iti tna mamoʼt remo ro Troas. 9Mti reto Paulus ait yjin smi ymat raa ro Makedonia sait yros tna soh-soh ait yawe, “Paulus: Nasen namaʼt provinsi ro Makedonia nmat amu ye!” 10Paulus ymat bo reto, tna amu16:10 Mam Kisah 16:10-17; 20:5-21; 27:1-28 to, bi Lukas ykom yawe ‘amu.’ Raa mnaut mawe ti aro-aro Lukas kro Paulus ysya yafoh na mamo msya ana su. srau nwe Allah ybis amu nsen nmo nkyas watum rAit kʼraa ro Makedonia ye. Feto tna amu siwyan bo wamu tna nsen nmoʼt Makedonia.
11Amu sikba remo ro Troas tna nuut kapal nhoh nmoʼt sato ro Samotrake. Tna rabu ti to amu nmo nuut kapal nmo renti nmoʼt remo ro Neapolis ye. 12Tna nbam Neapolis nsen nmoʼt Filipi, kota ro mase tinyi mam provinsi ro Makedonia reto. (Kota ro Filipi to, pemerintah Roma mbo.) Amu nhau ti baro mam beto ye.
Paulus mam kota ro Filipi
13Ayõ ro raa ntmoh (hari Sabat) to, amu nsen nmoʼt aya sau ro kene mam kota reto makit. Amu nnaut nwe raa ro kro agama Yahudi ja mamo skabuk su mam yuk reto. Tibyo amu nmo hre su nsya fnya sor ro riwai mamo matim tna hre su mam yuk reto wea. Hre tna nkyas bo nsya ana. 14Ana weto, sau masom Lidia. Fai au mbam remo ro Tiatira. Au ja mkah bo mtaus hawee ro mkek. Lidia ja smot Allah. Au hre mari Paulus ykyas Yesus yasom. Tna Tuhan yno au mrok mhaf smot Yesus ye. 15Lidia msya raa ro amah rau mawe raa baptis ana. Tna au mawe kʼamu mawe, “Anu nhar nwe jõ smot Yesus. Soh feto to, nma, kbe anu njin mam samu ramu ye, mbau a.” Fai au matak sai mawe amu nma. Tibyo amu nmo nhau mam amah rau.
Paulus raa mfot mbu mam bui
16Ati sau amu nmoʼt yuk ro raa skabuk. Tna amu fri ku sau. Ku au reto raa awe. Awe reto ja kabes mbo tna au mkyas bo ro meen btek mai kʼraa. Tna ja raa mama mtu tane bo kʼau ye. Pitis ro raa moo mee reto, ku au mbo fee, moo mee kʼbobot wau. Awe reto ja moo pitis mawat mee kʼbobot wau ye. 17Ati reto to, awe reto kro Paulus ysya amu mam tis. Tna mmai wer mawe, “Raa wefo fo raabis Allah ro yase wAit! Ana mama merif iso ro kbe raa mamo tna mkai riof ro mase!” 18Ti mawat ye oh ku au reto mno feto yoyo sai. Tna Paulus ynaif fasa yari bo ku au reto mtu feto. Tna ait haberek yawe kabes ro mbo au reto yawe, “Mkah Tuhan Yesus yasom: Jõ tikyak nyõ tawe nfrok nbam ku au reto namo!” Feto si to kabes reto sikba ku au, frok mamo. 19Tna bobot ro ja mtos ku au sor to, kmo mawe, “Nno fyi meto! Wore kbe amu tru pitis aro u fee oh?” Tna ana mfot Paulus ysya Silas mamoʼt pasar msan ana mbewok kʼraa ro sbe. 20Tna ana makah Paulus ysya Silas mamo msan renti kʼaban mana ro mbo kota reto. Ana sioh maun boun mawe, “Raa ro Yahudi wefo fo mno raa ro befo mrok mnin-nin. 21Ana sobu mawe anu bno bo mafa wana. Mawe ksoh anu bno bo miwer watum ro Roma, miwer pemerintah ja mbis!” 22Raa ro berur su weto mari feto tna ana mrok mamus Paulus ysya Silas ye. Tna aban mana ro mbo kota reto mbis raa mhah ratan wana mbewok mbam ana metsu tna mbis raa moo too mok-mak ana mbewok ye. 23Ana mbewok raa mmok-mak mkak. Tna makah mamo mbu mam bui. Aban mana ro mbo kota mbis raa kmot ana mbewok matak toni. 24Tibyo raa sbe ro kmot ana ybu ana mbewok mam amah hawar ro mhau masuf susai. Tna make ana mbewok maa ye.
25Arin masuf to, Paulus ysya Silas mbewok skabuk tna mji howes ye kʼAllah. Tna raa taro sor mhau mam bui reto ye. Ana weto hre mari bo ana mbewok skabuk tna mji howes feto si fo 26iin ro msai frok sin amah reto. Mato beta mrok masoh maa. Tna bo ro raa make to mrok hri-hra beta ye. 27Raa sbe ro kmot ana yrok yasen. Tna ait ymat he mato ro bui reto mrok masoh maa beta. Ait ynaut yawe raa ro ait kmot weto beta frok msam mamo oh. Tibyo yayõ tfo rait yawe takoh ait. Ait ynaut yawe yhau ma kbe raja Kaisar ybis raa mame ait yajat ye. 28Menohe Paulus ytu mkah ymai ro mase yawe, “Ntakoh nyõ ma! Amu beta nhau fares mefo!” 29Tna raa sbe retait yayoh tafoh tna ybo yhoh yamoʼt bui mato. Yamo yo kʼPaulus ysya Silas to, ait tetet tna ysit yimna mam tabam. 30Tna yasen yakah ana mbewok frok mne. Tna ytu yawe, “Jõ tno bawya re kbe jõ tkai riof ro mase?” 31Paulus ysya Silas mawe, “Smot Tuhan Yesus afo re kbe nyõ nkai riof ro mase. Tna raa wonyõ ye: Soh ana smot Tuhan to, kbe ana mkai riof ro mase ye.” 32Tna Paulus ysya Silas betoo Watum ro Tuhan kʼraa sbe retait ysya ana ro mhau mam amah rait beta. 33Mti reto ye ait yyon tna yisoh yaaf wana ye. Tna ait ysya raa wait ro mhau mam amah rait beta mawe ana mbewok baptis ana ye. 34Tna fo bi ait yakah Paulus ysya Silas yamoʼt amah rait, tna yasyõ boit yama yee kʼana mbewok mait ye. Ait ysya raa wait smot Yesus tibyo ana simaut mase toni syok.
35Rabu momo to aban mana kota ro Filipi sor mbis raa sbe wana mamoʼt bui tna tufrok Paulus ysya Silas re ana mamo bana. 36Tna raa sbe ro kmot ana mbewok retait ykyas bo reto kʼPaulus yawe, “Aban mana ro kota refo sor riwai mbis mawe raa tufrok anu mbewok nmo. Feto to nmo oh. Tna meen oh kʼanu.” 37Menohe Paulus yawe si kʼraa sbe ro riwai mama weto yawe, “Amu mbewok fo raa ro Roma. Nmo nkyas bo reto kʼaban mana weto. Nwe ana mesait miwer watum ro pemerintah Roma: Taa ana mbis raa mmok-mak amu mam wore raa makin mmat. Tna mbu amu mam bui ye. Mno feto menohe mtu srah ranu mbewok fefares! Bo ro ana mno reto mkair toni! Tna mfo refo ana mawe mbis amu nmo shait sai a? Feto to amu hawe ye. Amu nwe kbe aban mana ro mbo kota refo mesait makah mabo kait mamaʼt befo afo re tufrok amu to saah.” 38Raa sbe weto hah me mamo mkyas bo weto kʼaban mana weto. Ana weto mari he Paulus ysya Silas ana warga negri Roma, feto tibyo aban mana weto mrok waa. 39Tna mesait mamo mo kʼana mbewok mam bui. Tna makah ana mbewok frok mamo, tna soh-soh ana ye mawe, “Nmo frok nbam kota ramu oh!” 40Tna fo Paulus ysya Silas mamoʼt amah ro fai Lidia rau. Ana fri raa ro smot Yesus taro ye mam beto. Ana mbewok mkyas bo moof kʼraa weto. Tna fo mbewok masen mamo renti.
17Raa ro kota Tesalonika mawat mama smot Yesus
1Paulus ysya Silas masen mamo renti naut. Ana mamo iti snok mam remo ro Amfipolis msya remo ro Apolonia. Tna fo ana mbewok snok mam kota ro Tesalonika. Samu skabuk raa ro Yahudi sau mhau mam beto ye. 2Mam ayõ ro raa ntmoh (hari Sabat) to, Paulus ja yamoʼt samu skabuk reto, ykyas Bokom ro Allah. Tiwya yno bo reto mfi bo mafa ro ja ait yno sor to, yno muhrin tuuf oh. Tna mam ayõ reto ye Paulus yamoʼt samu skabuk ye. 3Ait yasen betoo Watum ro Allah kʼraa ro Yahudi weto. Yawe, “Bokom ro Allah mkyas Mesias. Mkyas mawe kbe Ait ykai bo ro samyoh: Raa mame Ait yajat. Tna mam ti ro tuuf to, kbe Ait yrok yasen ye.” Ykyas Bokom ro Allah ro ana mhar oh reto. Tna betoo afo re ana srau mawe Yesus tait Mesias to. 4Bokyas ro Paulus matak toni. Tibyo raa ro hre mari weto to, taro mama smot Yesus: Raa mbam raa mana ro Yahudi ye, raa ro ja smot Allah mbam raa mana ro Yunani mawat ye, msya fnya manes mawat ye. Ana mama smot Yesus tna kro Paulus ysya Silas ye.
5Menohe raa ro Yahudi ro hawe smot Yesus fee to, ana mmat feto tibyo mrok mhaf mkek. Tna ana mamoʼt pasar tna saso raa ro mkair. Saso raa ro ja mira mboh-bah sai. Tna mtu ana ro ja mamo-ama sai mama. Raa ro Yahudi weto mbis ana ro mkair weto mamo mno raa ro kota reto beta mrok mnin-nin. Tna fo raa mkbair reto mamo twok mam amah bi sait ro yasom Yason. Ana mawe saso Paulus ysya Silas re mfot tna makah mamo msan kʼraa. 6He mfe, ana mbewok marak. Tibyo ana kmo mfot Yason ysya raa ro Kristen mabo baro ye. Mfot tna makah mkuk mamo msan kʼaban mana ro ja mbo kota ro Tesalonika reto. Raa ro berur su weto maun kair ana. Mkah mai ro mase mawe, “Raa weto ja mno bo ro mkair mam woyõ-woya sai! Tna ana mawe mama mno bo ro mkair mam kota ranu ye! 7Yason fi ja yiranya ysya ana weto. Tna yoo ana yse mam amah rait ye. Raa ro Kristen ana mno bo ro mkair miwana bo ro raja Kaisar yawe. Tna ana mkyas mawe Raa sait ro yasom Yesus yamo Raja ro yase.”
8Raa ro Yahudi weto mkyas feto mno raa mrok mnin-nin. Aban mana ro ja mbo kota reto kmo ye. 9Tna ana mbis Yason ysya yafoh wait mabo ewok weto moo pitis aro mamo make safo reto. Tna fo raa bitsre ana mamo bana.
Paulus ysya Silas mamoʼt remo ro Berea
10Raa ro Kristen waa kbe raa mno bo ro mkair mai kʼPaulus ysya Silas. Feto to mti reto ana mberuk ana mbewok, mbis ana masen mamoʼt remo ro Berea.
Paulus ysya Silas mamo snok mam Berea to, mbewok mamoʼt samu skabuk raa ro Yahudi. 11Raa ro Berea to ja mno bo ro moof. Ana mfi raa ro Tesalonika to fee. Raa ro Berea ksoh toni mari Paulus ysya Silas mkyas Yesus yasom. Rabu ti wawa to raa weto mmat Bokom ro Allah. Mawe mmat re kbe ana mhar bo ro Paulus ykyas to, mamyot mfi Bokom ro Allah fe mfe a. 12Tna raa mbam raa mana ro Yahudi mawat mama smot Yesus. Tna raa manes mbam raa mana ro Yunani msya fnya manes wana taro mawat mama smot Yesus ye.
13Menohe raa Yahudi ro mhau mam Tesalonika mari he Paulus ykyas Watum ro Allah mam remo ro Berea ye. Feto tibyo ana baro masen mamoʼt remo reto. Snok mam Berea ana mkyas kair Paulus. Ana mno raa kmo Paulus. Tna mawe kʼraa makin mawe, “Nri bokyas rait ma!” 14Raa mana ro Kristen mari feto tna sobu Paulus mawe, “Nasen nsam wai namoʼt Atena wia.” (Atena to kota sau ro mhau kene mam aya sawan maam.) Silas ysya Timotius mawe ana mbewok mhau akus mam Berea wea. 15Tna raa betne Paulus yamo snok kota ro Atena tna Paulus yawe kʼana yawe, “Hah ne nmoʼt Berea nbis Silas ysya Timotius mama srot mrof jõ.” Tna ana ro riwai betne Paulus weto hah me mamoʼt Berea.
Paulus ykyas bokyas ro Tuhan mam kota ro Atena
16Wore Paulus ste ana wea mam Atena to, ait sraujin toni ymat bo raa ro kota reto ja smot berhala msis. 17Tna re ait yamoʼt samu skabuk ykyas bo ysya raa ro Yahudi tna msya raa rabin roto ro ja smot Allah ye to. Tna rabu ti wawa Ait ykyas bo ysya raa ro ait fri mam pasar to ye. 18Tna ait ykyas bo ysya guru ro ja kro bonaut ro bi Epikuros tna ysya guru ro ja watum bonaut wana mam samu sau ro masom Stoa ye. Paulus santri bo ysya raa ro kro bonaut weto to tna ana baro mawe kair ait mawe, “Bi ait refi yhar bo bawya ee? Ait yhar bo kebet baro sai menohe ait yasoh mase toni syok!” Ana taro mnaut mawe, “Ait ykyas kabes raa ro rabin roto taro meto.” (Paulus ykyas Yesus kʼana yawe Ait yrok yasen oh mi raa mkyas bo reto.) 19Tna raa mfot Paulus makah mamo msan kʼraa ro beah srah mam Faut ro Areopagus. Mam weto ana mawe kʼait mawe, “Sik nkyas bokyas ro tna reto kʼamu re amu nri ye. 20Bo ro nyõ nkyas reto to, bokyas ro tna fares. Sik betoo maja rau afo re amu nri tna nhar.” 21(Raa ro Atena beta msya raa srim ro mhau mam beto to ana ksoh mari tna mkyas bo ro tna rioh sai.)
22,23Paulus yasen yros mam wore raa siret mam Faut ro Areopagus reto yawe, “Anu raa ro Atena; jõ tamo te mam kota ranu to, tna tmat berhala msis. Jõ trok tawe anu to raa ro mur-mur smot dewa sor. Tna jõ tmat wohat mkah bo anu nsan bosan kʼdewa weto ye. Tna mam wohat sau raa mkom: ‘Wohat refo fo mkah raa msan bosan kʼallah sau ro ja raa wase.’ Allah ro anu smot menohe wase fares retait oh mi mfo refo Jõ tkyas kʼanu nri mefo. 24Allah ro yase retait, Ait yase yfen arin aso msya bombra beta, Ait oh mi yase ybo tabam msya ayoh to. Ait yhau mam samu ro raa sgi fee! 25Bo rAit ro yse to aro mabut fee. Ait yayoh bo kʼraa sai fee. Ait oh mi yoo roon yee kʼraa. Ait oh mi yoo mafos rana yee kʼraa beta. Ait oh mi yoo bombra beta yee to. 26Tiwya tinyi Allah yfen Adam wia. Tna mbam Adam Ait yfen raa mana beta. Yno ana betru tabam refo beta to. Ait oh mi ybis yawe anu raa sait-sait bhau mam makyon wore wo ait yme mabe ait. Tna yno raa mana mhau mam oo wana hayah-hayah wore ana mhau bo to. 27Allah yfen raa afo re kbe ana saso Ait. Ait ksoh yawe raa ro saso Ait to. Yawe anu raa bkai Ait saah. Raa tru Ait saah. Ait yros rit fee. 28Ait oh mi yoo yatak rAit yee tibyo anu baam, anu bnah to. Tna yno re anu bhau bno bo wanu ye bo to. Tiwya raa wanu ro ja sair bomna baro mawe, ‘Anu wefo beta ku ro Allah wAit ye.’ 29Anu fo ku ro Allah wAit beta tna anu baam tna bnah-nah ye. Feto to jõ tkyas kʼanu tawe Allah, ro yare anu to, Ait raa ro yaam ye tu oh. Nnaut nwe Allah tait yfi berhala ro raa mfen mbam fraa, emas, msya perak bo ma. 30Raa ro tiwya tinyi wase Allah to, ana mno-na bo sai. Tna Allah yros sayõ. Menohe mfo refo Ait ybis raa ro tabam refo beta yawe ana mashana tna smot Ait beta oh. 31Allah ymah oon yawe meen ait yama ytu srah raa ro tabam refo beta. Raa sait ro tiwya Ait ysok to, meen yasen ytu srah yari. Ait retait yhar raa mhaf wana beta tna kbe yno bo rAit moof mnan si. Bi Ait retait tiwya yhau mam tabam refo. Tna raa mame yajat. Menohe Allah yno Ait retait yrok yasen. Yno Ait yrok yasen afo re raa beta kbe mhar mawe Ait retait Raa ro Allah ysok.” 32Ati ro Paulus yawe raa retait yrok yasen feto, raa taro masah. Menohe ana taro mawe, “Amu ksoh nwe nyõ nama nkyas bo refo kʼamu u.” 33Tna Paulus sikba ana yamo. 34Raa ro mari bo ro Paulus ykyas reto, baro kro bonaut rait tna ana mama smot Yesus ye. Ana wefo fo sait yasom Dionisius, (Ait retait raa manes ro ja mtu srah mam Faut ro Areopagus.) ysya fai au ro masom Damaris, tna raa baro naut msya ana ye.
18Paulus yamoʼt kota ro Korintus
1Tna fo Paulus sikba kota ro Atena yamoʼt kota ro Korintus. 2Mam weto ait fri raa ro Yahudi sait yasom Akwila. (Ait raa mabe mam provinsi ro Pontus.) Akwila ysya yfain Priskila raa srim. Ana mamaʼt Korintus mbam provinsi ro Italia. (Ati reto to, raja yase ro yasom Klaudius ybo Italia. Ait knait raa ro Yahudi tna ybis ana beta frok mbam kota Roma mamo. Kota ro Roma mhau mam rabin rait ro Italia ye.) Ti ro Paulus ybam Atena yama to, ait yamo yo kʼana mbewok. 3Bo ro ja ana mbewok mkah to, ana mfen kemah mnan bo ja Paulus ykah ye. Feto to ait yhau ysya ana mbewok tna ana mkah bo su. 4Tna mam ayõ ro raa ntmoh (hari Sabat) yoyo to, ja Paulus yamoʼt samu skabuk ykyas Yesus yasom. Raa ro Yahudi msya raa ro Yunani mama hre mari bo ro ait ykyas. Tna ait tomer yoo ana mhaf afo re ana smot Yesus ye.
5Tna Silas ysya Timotius mbam Makedonia mama. Tna Paulus yitsre bo ro ja ykah. Yitsre bo yfen kemah tna ykyas Yesus yasom rabu ti wawa. Ait ykyas kʼraa ro Yahudi yawe, “Yesus tait Mesias18:5 Som reto to, “Ait ro Allah ysok tna yawe yamo Raja.” Mai ro Ibrani mawe Mesias, tna mai ro Yunani raa mawe Kristus..” 6Menohe ana ro mbam raa mana ro Yahudi hawe mari bokyas ro Yesus. Ana kmo tna mamus Paulus. Feto tibyo ait yasen yamo. Tna ait yitut bohasyaf mbam ratan rait reto. Yno feto re kbe ana mhar mawe ait yitsre yatem kʼana yawe, “Soh bo ro mkair btek mai kʼanu to kanyin sai oh! Jõ tasom isti reto fee. Mfo refo jõ tamo tkyas Yesus yasom kʼraa ro mbam raa mana roto makin.” 7Tibyo Paulus frok sikba samu skabuk reto tna ykyas bo mam weto u fee. Tna ait yamoʼt samu ro Titus-Yustus ro yhau kene mam weto. Bi Titus-Yustus tait raa ro ja smot Allah. Menohe ait raa mana ro Yahudi fee. Tna Paulus ykyas Yesus yasom mam samu rait reto. 8Raa ro mhau mam Korintus, taro hawe smot Yesus. Menohe taro mawat ksoh mari bokyas ro Paulus ykyas reto. Ana weto mama smot Yesus tna mawe raa baptis ana ye. Ro mrok smot Yesus weto, raa sait yasom Krispus. Ait raa ro Yahudi. Tna ait yamo aban mana ro ja ybo samu skabuk ro agama Yahudi mam kota ro Korintus reto ye. Ait ysya raa ro mhau mam amah rait to, ana beta mama smot Yesus.
9,10Ti sau fo Paulus yjin smi. Tna ait yari Allah ykyas bo kʼait yawe, “Waa ma. Jõ kbe tatam nyõ yoyo. Feto to nkyas Yesus yasom renti sai, shait ma. Raa mawat mam kota refo fo raa woJõ. Feto kbe raa sait bo yno bo ro mkair mai kʼnyõ fee.” 11Tna re Paulus yhau mam Korintus tahun sau hariyah tna ykyas Yesus yasom kʼraa.
12Tna fo Galio yamo gubernur mam provinsi ro Akhaya reto. Tna raa ro agama Yahudi mawat mkyas bo ro mkair mai kʼPaulus. Tna ana makah ait mamoʼt samu ro ja bi Galio ytu srah to. 13Ana makah Paulus mamo mo kʼbi Galio tna maun boun kʼait mawe, “Bi ait refi yber safo mai kʼamu raa ro agama Yahudi! Ait ykyas bosmot roto sau. Ait yno raa mawat miwer Watum ro Musa!”
14Paulus yawe yros saak wa ait, menohe bi Galio sbi hri wa, yawe bo kʼraa ro Yahudi yawe, “Paulus yno safo fee. Tna ait yiwer pemerintah ro Roma fee ye. Fyi re anu nakah ait nma no kʼjõ fo? 15Bo ro anu santri anya to bo ranu ro agama Yahudi sai. Soh ait yiwer Watum ranu meto mi, anu nesait beah srah refo! Jõ hre susai ttu safo ro mnan feto fee!” 16Tna fo ait yikyak ana frok mbam samu mato reto wore ja raa hre beah srah. 17Tibyo raa ro Yahudi weto kmo. Ana beta haberek saka bi Sostenes to mai ait mam bohra samu reto. (Bi Sostenes fi aban mana ro ybo samu skabuk rana.) Tna bi Galio ymat rof bo raa mafa sai, yno wa bo fee ye.
Paulus hah yamoʼt kota ro Antiokhia
18Paulus yhau ti baro naut mam kota ro Korintus. Tna fo ait ymah meen kʼraa ro Kristen akus. Tna Paulus, ysya Priskila msya Akwila masen mamoʼt remo ro Kengkrea. Mam Kengkrea Paulus yawe skabuk yoyo. Feto tna ait ymur yana mawyan. (Yno mamyot bo mafa raa ro Yahudi ja mno soh ati ro ana mawe skabuk kaket.) Tna ana mabo tuuf maut kapal mamoʼt provinsi ro Siria. 19Ana mamo snok mam kota ro Efesus. Mam beto Paulus sikba ana tna ait yesait yamoʼt samu skabuk ykyas bo ysya raa ro Yahudi. 20Raa ro Yahudi weto ana ksoh mari bo ro Paulus yawe. Ana mawe mabe ait mawe, “Namo ma! Nhau baro kait mam befo!” Menohe ait yawe, “Mfe, ayõ mkak oh. 21Soh Tuhan ybis mi, meen jõ thah te tama to kʼanu u to.” Ait ymah meen kʼana akus tna yasen yaut kapal sikba Efesus yamo.
22Tna Paulus yaut kapal yamoʼt kota ro Kaisarea. Tna ait yroh mam beto yamo yaa iso mne yamo yut. Paulus ymah meen raa Kristen ro mhau mam beto sor. Tna fo yasen yamo renti yamo sia kota ro Antiokhia. 23Ait yhau mam Antiokhia ti baro. Tna fo ait yasen yamo ymat raa Kristen ro mhau mam provinsi ro Galatia msya rabin ro Frigia. Yamo ymat jemaat sor ykyas bo yno bosmot wana matak.
Apolos ykyas bo mam kota ro Efesus
24Tna raa ro Yahudi sait yasom Apolos yamoʼt Efesus. Ait raa mabe mam kota ro Aleksandria. Apolos raa ro ykyas bo yasoh mnan-nan tna yhar Watum ro Allah kaket. 25Tiwya raa mkyas Yesus yasom kʼait. Menohe ait yhar watum ro Yohanes Pembaptis sai, yhar bokyas ro Yesus mabut-abat sai fares. Apolos ksoh toni ykyas Yesus yasom. Ait betoo kʼraa yawe Yesus tait Mesias ro yoo riof ro mase yee kʼraa. Ait ykyas bo reto kaket ye. 26Ti sau Apolos yros ykyas bo mam samu skabuk raa ro agama Yahudi. Ait waa fee. Tna Priskila msya Akwila msya raa taro hre mari bo ro ait ykyas. Menohe ana mbewok mawe kʼanya mawe, “Bi ait refi yhar bokyas ro Yesus mnan fefares.” Tibyo ana mbewok masen sobu ait tna mmen ait ysya ana mamoʼt amah rana. Mam weto ana mbewok hre mbetoo Iso ro Yesus kaket kʼait. Tna bi Apolos ait hre shait sai, ksoh yari. Ait kmo fee. 27Tna Apolos yawe ksoh yamoʼt provinsi ro Akhaya. Tna raa Kristen ro mhau mam Efesus fo ana ksoh ye. Feto to ana mkom aam sau kʼraa Kristen ro mhau mam Akhaya. Aam reto mkyas Apolos kʼana mawe ait raa ro yoof. Tna mbis raa jemaat mam Akhaya mawe kbe ana mitrah amah wana tna mawe ait yhau ysya ana. Ana mee aam kʼApolos ybo. Tna ait sikba Efesus yamoʼt Akhaya.
Apolos frok mam Akhaya. Tna ykyas watum ro Tuhankʼjemaat mam beto. Ykyas bo kaket tna raa weto mari bo ro ait yawe. Mari tibyo mrok mhar boatmof ro Allah tna bosmot wana mo matak renti. 28Apolos yamo yros mam wore raa makin mmat tna santri bo ysya raa ro agama Yahudi ye. Tna ait betoo Bokom ro Allah kʼana kaket afo re ana mhar mawe Yesus tait Mesias oh metait.
19Paulus yamoʼt kota ro Efesus
1Wore wo Apolos yhau mam kota ro Korintus fares, Paulus yamo iso safom twat snok mam kota ro Efesus. Paulus snok mam Efesus to, ait fri raa ro ja smot Yesus baro. 2Tna ait ytu kʼana yawe, “Anu smot Yesus oh, tna Allah yoo Har rAit yse kʼanu ye fe mfefares a?” Menohe ana mawe si mawe, “Fefares. Amu ja nri raa mkyas Har rAit aro kʼamu fefares.” 3Tna Paulus ytu kʼana yawe, “Feto tiwya raa baptis anu to, anu kro bokyas ro mbam kʼawya?” Menohe ana mawe, “Bokyas ro mbam Yohanes Pembaptis.”4Tna Paulus betoo makit rau yawe, “Tiwya Yohanes baptis raa ro mashana tna smot Raa sait ro kbe yama. Raa retait yasom Yesus.” 5Ana mari feto tibyo mawe raa baptis ana mam Tuhan Yesus yasom. 6Tna Paulus yoo yatem ytor abyõ kʼana skabuk. Tna Har ro Allah mroh mbo ana. Tibyo ana mmai mai ro ana wase fares mkyas bo ro Har merif kʼana tna mkyas watum ro mbam kʼAllah ye. 7Raa sme weto beta mabo trion 12 bo feto.
8Tna ja Paulus yamoʼt samu skabuk raa ro agama Yahudi tna ykyas bo. Ait waa fee. Ait ykyas raa mana ro Allah yamo Raja ybo. Ait yno feto mamo snok snyi trion tuuf. Ait yros santri bo ysya raa ro Yahudi weto, ykyas bo kaket. 9Menohe ana baro beswan bo ro ait ykyas to. Ana mana mase sai tna hawe bo smot Yesus ye. Ana baro mkyas kair bokyas ro Paulus reto mawe, “Yesus tait Mesias fee! Paulus yerif iso ro meen raa mkai riof ro mase meto fee ye!” Ana mno feto tibyo Paulus yasen sikba ana, tna ysya raa Kristen taro mamoʼt amah ro Tiranus rait. (Amah reto ja raa hre mkom bo ye. Amah reto mase toni.) Rabu ti wawa to ait hre ykyas bokyas ro Yesus mam beto. 10Paulus yhau yno bo reto mamo snok tahun trion ewok. Tibyo raa ro mhau mam rabin ro Asia reto to, ana beta mari bokyas ro Yesus. Raa mbam raa mana ro Yahudi ye msya raa mbam raa mana ro Yunani ye beta mari. Tna taro smot Yesus, tna taro smot fee ye. 11Allah yoo yatak rAit yee kʼPaulus tibyo Paulus yno bo ro msai toni. 12Tna raa mbo bo mabat ro ja Paulus ybo mam yatem karu yimyoh to, msya bo mabat ro ja ybin yaka bo sor to, mbo, makah mamo mee kʼraa ro kiyam to mbo. Tna Har ro Allah mno kiyam rana marak. Tna kabes ro mhau kʼana to frok msam sikba ana ye.
Ku ro bi Skewa wait
13-15Raa botkif ro Yahudi mabo ngkrema ja mamo mam woyõ-weya sai. Mamo mikyak kabes frok mbam raa ro kiyam. Ana weto to ku mabo krema ro mao kʼanya, ku ro bi Skewa wait. (Bi Skewa tait imam yanes ro Yahudi sait.) Ana weto mari he Paulus tkif raa mkah Yesus yatak rait. Tibyo ti sau ana weto mawe ana mikyak kabes frok mbam kʼraa ro kiyam mkah Tuhan Yesus yasom ye. He mfe: Ana mbis kabes sau mawe, “Tuhan Yesus ro ja Paulus ykyas tait, mkah yasom rAit amu nikyak nyõ frok nbam raa retait!” Menohe ana mabo ngkrema weto smot Yesus fefares, tibyo ana mbo tak rAit fee ye. Ana mkyas feto menohe kabes reto mhau kʼraa retait tna mno raa retait yatak tna safo toni. Tna kabes reto mawe “Jõ thar Yesus ysya Paulus. Ana weto matak mikyak jõ saah. Menohe anu ntak fee!” Tna kabes reto frok fee. 16Tibyo ait ro kabes mbo refi tbat yfot raa mabo krema ro mao na kʼanya wefo. Kabes kmo mukah ana mkah yaaf tna mhah ratan wana ro myum ye. Tna ana nsro raa msam frok mamo mbam amah reto.
17Raa ro Yahudi msya raa ro Yunani ro mhau mam Efesus beta mari bo reto tibyo mrok waa. Tna Tuhan Yesus yasom rAit, raa mbo faram yoyo. 18Raa ro smot Yesus to, ana mawat mama mras iro wana abyõ, mkyas mam wore raa masu makin mmat to mawe, “Mfo refo amu nashana oh. Botkif ro mkair tiwya amu nno to, amu noo mbeak fari. Mfo refo anu smot Yesus.” 19Tna ana ro tiwya matak mari botkif taro sor fo, makah bokom ro botkif wana ro tiwya mmat. Makah mama mse tna raa mkah mait mam wore raa mawat mros mmat. Botkif ro raa mkah mait weto to, ja mabyoh maut toni, pitis trion 50 perak bo feto. 20Bo weto syohor kʼraa beta mari. Tna watum ro Tuhan Yesus mrok matak oh meto.
Paulus ykyas bo mam Efesus to yno raa mrok mnin-nin
21Bo weto mkak tna fo Paulus yawe, “Har ro Allah mbis mawe jõ tasen tamoʼt kota ro Yerusalem. Jõ tawe tamo iti mam provinsi ro Makedonia msya provinsi ro Akhaya. Tna fo kbe jõ tamoʼt kota ro Yerusalem. Kbe thau mam Yerusalem ti baro tna tawe tamoʼt kota ro Roma ye. 22Tna jõ ksoh tafoh ajõ Timotius ysya Erastus mbewok matim wia mamoʼt rabin ro Makedonia. Jõ tesait thau akus ti baro naut mam befo.” Tna Paulus yhau ti baro mase mam rabin ro Asia fares.
23Wore weto raa taro ro mhau mam Efesus mawe ana smot Tuhan Yesus. Bosmot ro Tuhan reto mno raa ro kota reto mrok mnin-nin. 24Raa sait ro yhau mam kota reto yasom bi Demetrius. Ait ja yoo perak yfen patung mkah bo raa smot. Raa makin ro mhau mam kota ro Efesus to ana ja smot dewi Artemis. Tibyo bi Demetrius ysya yafoh na wait ja masim patung ro Ait yfen weto to, moo pitis mawat ye. 25Tna Demetrius ytu yafoh wait sor mama siret su msya raa ro ja mfen bo ro dewi Artemis taro sor. Tna ait yawe kʼana yawe, “Tao na: Amu ja fri bomafer mbam bo ro anu bfen refo mawat oh. 26Menohe Paulus ait beswan yawe, ‘Bo ro raa mfen reto to, dewa meto, bo ati meto fee! Raa ro smot dewi Artemis to wase bo fares!’ Tna raa mawat mari bokyas ro Paulus. Ait sioh yno raa ro mhau mam Efesus to mesait aran fee. Raa ro mhau mam rabin ro Asia refo beta mari bokyas rait ye! 27Kbe meen raa hartu bo ro anu bfen to u fee ye. Kbe raa hawe bo ro amu ja nsim. Tna kbe raa miwana samu sahfra ro dewi Artemis reto ye. Raa ro mhau mam rabin ro Asia refo tna raa ro mhau mam arin aso beta ja smot dewi Artemis ye. Nno be raa mbaut dewi ranu reto u fee. Nno be kbe raa mawe Artemis to dewi ro mase fee! Safo refo kbe msai toni!”
28Raa weto mari bo ro Demetrius yawe, tibyo ana mrok kmo toni. Ana masen hawyõn dewi rana mmai wer mawe, “Asik mase kʼdewi Artemis. Au fo dewi raa ro Efesus!” 29Bo ro raa mno mnin-nin syohor mamo snok raa ro mhau mam kota reto beta mari ye. Tna raa mawat mhoh mamo kait yuk ro raa hre siret reto tna mmat. Ana mawe saso Paulus mfot, menohe mkai ait fee. Tibyo ana mfot Gayus ysya Aristarkhus, Paulus yafoh na wait. (Ana mbewok mbam Makedonia kro Paulus mama.) Raa ro Efesus mfot ana mbewok makah mamoʼt yuk reto. 30Paulus yari feto tna yawe yamo yrof ana mbewok mam yuk ro raa siret reto. Menohe yafoh na wait taro mabe ait mawe, “Namo ma!” 31Raa mase ro mamo aban mana mam rabin ro Asia to mabo baro ja miranya msya Paulus ye. Ana mawe kʼraa sait mawe, “Namo nawe wa kʼPaulus, nawe kbe yamoʼt yuk ro raa siret reto ma.”
32Raa ro siret weto to mmai mnin: Taro mmai wer mawe fefo, tna taro mmai wer mawe fno. Raa ro mama siret mam weto taro wase bo masmair rau ro misti re ana mamo siret sor mam yuk reto to ye. 33Tna raa ro Yahudi baro mama siret mam yuk reto ye. Ana baro myum bi Aleksander yatim to, mbis bo kʼait mawe, “Nasen saak anu wa afo re raa mhar mawe anu, raa ro Yahudi to bisti bo refo fee!” Tna Aleksander yasen yros tna yawe raa makin shait beta, re kbe ana mari bo ro ait yawe. Menohe raa taro mmat ait yasen yros to, ana mnaut mawe ait oh mi yisti safo reto. 34Raa makin weto mrok mhar he ait fi raa ro agama Yahudi. Feto tibyo ana masen mtu mkah mmai ro mase mawe, “Asik mase kʼdewi Artemis! Au oh mi dewi raa ro Efesus to!” Ana mtu baro kait feto ye oh.
35Tna raa mase ro mbo kota Efesus sait yasen yros yawe, “Tao na; shait oh! Waa ma. Raa beta mhar mawe anu ro bhau mam Efesus fo, ja kmot sahfra ro dewi Artemis. Raa mhar mawe fraa ro mhau mam sahfra ramu to, fraa ro mbau. Fraa reto mfi dewi Artemis, tiwya btek mbam ayoh. 36Tna raa sait bo kbe ywaar bo reto fee ye. Feto to, knar oh! Nno bo mnin-nin toni ma! 37Anu nbo raa mabo ewok reto nkah nmaʼt befo nno fyi! Ana mbewok riwai mawe kair dewi ranu fee. Tna ana msyõf bo mbam sahfra ro dewi Artemis aro bo fee ye.” 38Tna bi yabi retait yawe kʼDemetrius ysya raa wait ro mfen patung yawe, “Soh anu nwe nuun boun raa to, nmoʼt samu ro ja raa mtu srah! Raa ro ja mtu srah to, ana huwya mari safo ro raa makah mamo mkyas kʼana. Kbe ana hre susai mtu safo refo mari ye. 39Soh anu nwe nkyas safo roto taro to, nmo nkyas mam siret ro raa beta hre mari ye. 40Soh nyõ nisti re raa mrok mnin-nin fefo, kbe raa maun anu mawe anu besait oh mi bno bo ro mkair. Kbe anu huwya saak wa anu bwe bawya no? Bo ro kbe anu bwe aro fee ye!” 41Raa ro yase retait ykyas bo weto mkak. Tna ybis raa weto mamo bana.
20Paulus yamoʼt provinsi ro Makedonia
1Raa ro mnin-nin to mrok mnem. Tna Paulus ytu raa Kristen ro mhau mam kota ro Efesus yawe ana mama siret su. Tna ait ykyas bo kʼana yawe, “Jõ ksoh anu beroh smot Tuhan kaket!” Paulus ykyas bo mkak tna ymah meen kʼana akus. Tna ait yasen yamoʼt provinsi ro Makedonia. 2Paulus yamo yur ytan mam rabin ro Makedonia tna ykyas bo kʼraa Kristen ro mhau mam beto sor. Yawe ana bito smot Tuhan Yesus matak sai. Tna fo ait yasen yamoʼt rabin ro Yunani. 3Paulus yhau mam rabin reto snyi trion tuuf. Tna ait siwyan yawe yaut kapal yamoʼt provinsi ro Siria, he mfe. Ait yari he raa ro Yahudi saim bo mawe mame ait. Feto tibyo ait yamo yaut kapal reto fee. Ynaut yawe yamo iso mne sai. Feto tibyo ait yhah ye yamo yur mam Makedonia wia tna fo snok mam Siria. 4Menohe yafoh na wait taro beroh maut kapal reto mamo. Ana weto oh mi: Sopater ro ybam remo ro Berea (ait ku ro bi Pirus yare), Aristarkhus ysya Sekundus (ana mbewok mbam kota ro Tesalonika), Gayus (ait ybam remo ro Derbe), Timotius, tna Tikhikus ysya Trofimus ye (ana mbewok mbam rabin ro Asia). 5Ana mabo krema reto maut kapal matim wia. Tna ana ste amu20:5 Mam Kisah 16:10-17, 20:5-21, 27:1-28 to, bi Lukas ykom yawe ‘amu.’ Raa mnaut mawe ti aro-aro Lukas kro Paulus ysya yafoh na mamo msya ana su. ro nmo iso mne wea mam remo ro Troas. 6Tna amu fo nmo naa sai nmo snok mam Filipi. Amu nhau mam beto nkyõ Korat Roti ro Ragi Marak. Tna fo amu nsen nuut kapal nmo renti. Amu nmo mam aya sawan ti trion maat tna snok mam Troas. Mam Troas amu fri amu nfoh wamu mabo krema ro matim wia tna ste amu mam beto. Tna amu nhau mam kota reto ti trion krema naut.
7Mam ayõ ro Minggu amu raa ro Kristen nmo siret su. Amu nkyõ Korat ro Niit Roti afo re amu nnaut Yesus ro tiwya raa mame yajat. Tna Paulus yawe menrabu rabu ait yamo. Feto to amu nhau tna nri ait ykyas bo kait. Ykyas bo mamo snok mti reto arin masuf. 8Tna raa mno tafoh mawat mse mait ye. Amu hre mam amah reto ntakor ro tuuf. 9Tna mere sait yasom Eutikhus hre mam hroh ro amah kri-kri fo. Paulus ykyas bo miyõ toni. Tibyo mere retait yut yjin maka fee. Ait yrok yjin tu sorni ait tibyo ytek ybam hroh reto, yamo yai mte tibyo yajat. Raa tubat mere retait he ait yajat oh. 10Tna Paulus yroh yamo mam te tna yaka ybo mere retait. Yaka ybo tibyo ait yrok yasen. Tna Paulus yawe, “Waa ma. Ait yhai fee.” 11Paulus hah ye yaut u yamoʼt amah hawar reto. Ait haber roti ftah aro rau-rau tna yee kʼana beta mait. Korat reto mkak tna Paulus ykyas bo naut u kʼana mamo snok nyah msan. Tna ait yasen yamo. 12Tna raa mamo bana beta, msya mere ro riwai yhai tna yrok yasen ye. Ana tne mere retait yamoʼt amah rait ye. Tna raa weto sraujin u fee, ana simaut mase sai.
Paulus ysya raa wait mamoʼt remo ro Miletus
13Amu nesait nuut kapal ntim joh ro Asos ste Paulus wea. Taa ait yawe ait yesait yamo iso mne, tna yawe kʼamu yawe amu kbe nryot nsio ait mam weto. 14Ait yama snok si kʼamu mam Asos to, yaut kapal ramu tna amu beta nmoʼt joh ro Metilene. 15Tna kapal reto mhoh renti. Rabu ti fo amu snok si mam sato ro Khios. Rabu ti naut to, amu nhoh nmo kene kait mam sato ro Samos, tna rabu ti naut to, amu snok mam remo ro Miletus. 16Tna Paulus yawe kʼamu yawe, “Anu bmo tkia iti mam Efesus ma. Soh bwe tkia iti mam Efesus to, kbe ti mkak sai mam Asia. Anu bmo fooh sai afo re kbe bmo snok wia mam Yerusalem mam ati ro raa makyõ Korat ro Pentakosta.”
Paulus ykyas bo kʼmajelis ro jemaat Efesus
17Mam joh ro Miletus to, Paulus ybis raa sait yamo ytu majelis ro jemaat Efesus mama mo kʼait. 18Ana mama tna Paulus yawe kʼana yawe, “Tao na; tiwya jõ thau tsya anu ooh-oh. Tna anu nhar jõ kaket. 19Anu nhar nwe ja jõ tno bo ro Tuhan ybis mkah thaf ro sneh yoyo. Tna jõ tukan btek yoyo ye. Tna jõ tkai bo ro samyoh mbam raa ro Yahudi ro saim mame jõ tajat ye. 20Menohe jõ beroh tkyas watum ro Yesus kʼanu kaket. Jõ tber kait bo maja taro fee ye. Jõ terif bo kʼanu mam woyõ-woya sai tna mam amah wanu bo ye. 21Wore weto to, tkyas bo kʼraa ro Yahudi msya raa ro Yunani ye. Ja rabu ti wawa jõ tkyas bo kʼana to, tawe ana mashana, tna mama mo kʼAllah, tna smot Tuhan Yesus ye. 22Tna mfo refo Har ro Allah mbis jõ tamoʼt Yerusalem. Tna jõ wase bo bawya ro kbe btek mai kʼjõ mam beto ye. 23Menohe woyõ-woya sai jõ tamo to, Har ro Allah mkyas kʼjõ wia mawe kbe meen raa mfot jõ tna mbu mam bui. Tna kbe bo ro mkair roto taro btek mai kʼjõ ye. 24Menohe jõ te tnaut tetsu ajõ bo fee ye. Tna jõ waa fee ye. Bo ro ati to, jõ beroh tkyas Bokyas Moof ro Yesus (Injil). Beroh tkyas tawe Allah yatmof raa tibyo yoo riof ro mase yee kʼana. Au oh mi bo ro Tuhan Yesus ybis Jõ tno mamo snok tabi thai si fo. 25Ja jõ thau tsya anu tkyas raa mana ro Allah yamo Raja ybo. Tna mfo refo jõ thar tawe meen anu nmat jõ tasu u fee. 26Feto to jõ thar tna tawe kʼanu tawe soh meen anu aro nkai riof ro mase fee, jõ wase ye. Jõ tasom isti reto fee. 27Tiwya jõ beroh tkyas Watum ro Allah kʼanu. Jõ haweboh fee. Jõ tber kait bo maja taro fee ye. 28Nhau kmot netsu wanu kaket. Tna kmot raa jemaat ranu ro mhau mam Efesus kaket ye. Ana oh mi tiwya Har ro Allah mee kʼanu mkah bo anu kmot ana to. Feto to, kmot ana kaket mfi bo ja raa kmot domba wana kaket ye to. Allah kwiyat ana mkah mees ro Ku rAit Tuhan Yesus oh. 29Jõ tamo. Tna thar tawe raa ro mno bo mkair-kar kbe mama. Ana weto meen mno bo ro mkair kʼanu, mfi mtah rbyoh ro ja mafit domba to. 30Raa weto mesait fee: Anu nkin wefo taro meen nsen nkyas bokyas ro mkair, bokyas ro ntrot fee. Ana taro mam jemaat ranu mesait kbe moo raa mhaf afo re ana mari tna kro Yesus u to fee. Raa weto ksoh mawe kbe raa mari tna kro ana mesait. 31Bo reto jõ tkyas kʼanu tawe matim wia afo re kbe anu nhar tna nnaut kaket kmot anu. Tna nnaut nwe ro tiwya tahun trion tuuf muuf to, rabu-reha to jõ tkyas bo wefo kʼanu yoyo. Ti aro-aro jõ sraujin tna tawia ye. 32Tna mfo refo jõ skabuk tsan anu kʼTuhan. Jõ skabuk re kbe Ait yatam anu, tna yno bosmot wanu mrok matak mkah watum rAit. Anu nri watum rAit to, kbe Ait yoo bouum ysan kʼanu. Bouum reto Ait yuumto kʼanu nkin wefo nesait fee. Meen Ait yuumto bouum reto kʼraa ro Ait ysok mamo raa wAit beta. 33Anu nhar nwe ja jõ taam bo raa fee. Jõ tasu mase saso perak,emas msya ratan bo fee ye. 34Menohe jõ tesait tkah bo wojõ afo re bo ro tse to mabut fee. Feto tna raa ro ja kro jõ to, bo wana ro mse to mabut fee ye. 35Bo ro tno to, weto beta Jõ tno afo re anu nmat tna re nhar bo moof re kbe anu nesait nbo nno feto ye. Feto to, nkah bo wonyõ nesait kaket ye. Nno kaket afo re kbe anu ntai natmof raa ro kinyah ye. Nnaut bokyas ro Yesus: Tiwya Ait yawe, ‘Ro moof to anu noo bo nee kʼraa anya. Nmo nyoh bo yoyo ma.’”
36Paulus ykyas bo mkak. Tna ana beta maka ntmi mimna tabam tna skabuk. 37Ana beta sraujin saku Paulus mawia tna mmah meen kʼait yamo oh. 38Ana sraujin toni mnaut bo ro Paulus yawe kʼana; yawe ana meen me mfri ait u fee. Tna ana makah Paulus mamo betne yaut kapal yamo.
21Paulus yawe yamoʼt Yerusalem
1Amu nmah meen tna bitsre ana. Amu nuut kapal reto nhoh nmoʼt sato sau ro masom Kos. Rabu ti fo amu snok mam sato ro Rodos, tna nbam Rodos to amu nmo renti mam remo ro Patara. 2Mam Patara to amu nroh nbam kapal reto tna fri kapal sau ro mamoʼt ati jaro. Mamoʼt rabin ro Fenisia. Tna amu nuut kapal reto nmo. 3Kapal reto mamo tna amu nmat sato ro Siprus mhau mam ati ro ntem taa, tna amu niwrek iti sai nmoʼt provinsi ro Siria. Amu nmo feto tibyo snok mam kota ro Tirus. Tna raa ro mkah bo mam kapal reto mwia bosatoh ro masyõ mamo mkah bo kbe raa masim mam beto. 4Mam Tirus amu nroh tna nmo nirer raa Kristen ro mhau mam beto. Amu nhau mam beto ye ti trion krema. Har ro Allah mkyas bo kʼraa Kristen ro mhau mam beto, ⌞mawe kbe bo ro mkair mbtek mai kʼPaulus mam Yerusalem.⌟ Feto to ana mawe wa kʼPaulus mawe, “Namoʼt Yerusalem ma.” 5Ti weto mkak. Tna amu nwe nuut kapal reto nmo renti. Raa Kristen ro mhau mam beto, fnya wana msya kukek wana, ana beta ye masen mama betne amu mam kota makit. Tna mam aya sawan maam fo amu beta nka tmi nimna tabam tna skabuk su. 6Tna amu nuut kapal, tna ana hah me mamo si bana.
7Amu nbam Tirus nuut kapal nmo snok mam kota ro Ptolemais. Amu nroh mam beto nmah meen nsya raa Kristen ro mhau mam beto sor. Tna amu njin nsya ana ti sau mam beto ye. 8Tna rabu ti fo amu nsen nuut kapal nmo renti tna snok mam kota ro Kaisarea. Mam beto amu nmoʼt samu ro Filipus tna nhau nsya ait. Filipus fi raa ro ja yamo ykyas Yesus yasom kʼraa ro mari bokyas rAit fefares. Ait sait ybam kʼana mabo krema ro tiwya raabis ro Yesus msok mam Yerusalem. 9Filipus ku wait ro fnya fain mabo jiit. Tuhan yuumto bouum kʼana tna re ana ja mari mai ro mbam Tuhan tna mkyas bokyas rAit reto kʼraa mfi raa ro nabi.
10Amu nhau mam Kaisarea ti baro ye. Tna Allah ybis nabi sait yasom Agabus ybam provinsi ro Yudea yama. 11Ait yama snok kʼamu tna yoo hotom ro Paulus rait tna yesait yake ait yaa oo yatem bo tna yawe, “Har ro Tuhan mawe fefo: ‘Raa ro hotom rait refi fi, kbe raa mbam raa mana ro Yahudi huwya make ait mam Yerusalem tna mawah msan kʼraa ro mbam raa mana roto.’” 12Amu nri feto tibyo amu nsya raa Kristen ro mhau mam beto to, nwe nbe Paulus. Amu soh-soh ait nwe, “Namoʼt Yerusalem ma!” 13Tna Paulus yhaf hri yawe, “Mkah bawya re anu nwia tna nno jõ thaf roon toni fo. Jõ tawe tno bo ro Tuhan ybis kʼjõ yoyo sai. Soh raa mfot mbu jõ tna mame jõ tajat ye, bo weto moof beta ye. Jõ beroh tamoʼt Yerusalem.” 14Paulus yari bo ro amu nkyas fee. Tibyo amu soh-soh ait u fee, nwe kʼanya nwe, “Anu bsan ait kʼTuhan sai oh.”
Paulus ykyas bo su ysya Yakobus mam Yerusalem
15Amu nhau ti baro mase mam kota ro Kaisarea. Tna amu nsen siwyan bo wamu mkah bo nmoʼt Yerusalem. 16Raa ro Kristen mabo baro mbam Kaisarea msya amu nmo ye. Amu nmo tna raa ro Kaisarea weto mawe amu njin nsya ana mafoh sait. Ait retait yasom Manason. Ait raa mabe mam sato ro Siprus tna ait smot Yesus ooh-oh. Tna amu nhau iti nsya ait mam samu rait.
17Amu snok mam Yerusalem to, tna raa Kristen ro mhau mam beto mmah meen kʼamu mkah mhaf ro moof toni. 18Rabu ti to, Paulus ysya amu nmo nmat Yakobus. Tna majelis taro beta mama siret su ye. 19Paulus ymah meen kʼana tna fo betoo bo maja sau bitsre-bitsre beta kʼana. Ait ykyas bo ro Allah yno wore ait yamo ykyas Yesus yasom kʼraa ro mbam raa mana roto. 20Ana mari feto tibyo mawe, “Tao; amu nri feto ksoh toni tibyo nyoh asik mase kʼAllah. Menohe raa wamu ro Yahudi taro mari feto to, kbe ana mrok kmo! Mam Yerusalem fo, raa ro Kristen msis-sas mbo Watum ro Musa ykom to, matak fares ye. 21Ana mhar mawe nyõ ja nkyas bo kʼraa ro mhau mam rabin roto makin. Nkyas bo kʼraa mana makin to, nkyas kʼraa mana ranu ro Yahudi ye. Tna ana weto baro mamus nyõ. Ana sioh mawe, ‘Paulus ybis raa wanu weto, yamo yawe kʼana yawe, “Kro Watum ro Musa to ma. Nbo nno ma. Sunat kukek wanu ma. Tna kro bo mafa wanu ja bno soo to, ma ye.”’ 22Tna mfo refo fyi? Ana mari bo nyõ namaʼt befo fo, kbe ana mama mfot nyõ! Kbe anu bno bo bawya afo re bno wa ana?”
Paulus yno bo mafa ro Yahudi fares.
23Tibyo majelis weto mnaut bo reto mamo-me tna mawe kʼPaulus mawe, “Raa ro Yahudi mabo jiit ro smot Yesus mros ye wefo fo. Ana mawe kbe ana myon metsu rana mamyot bo mafa ranu mkah bo skabuk Tuhan kaket. Amu nwe nyõ nno fefo: 24Nyõ kro ana nmo nyon netsu wanu. Tna nmur nana mawyan ye. Tna noo pitis nee kʼana mabo jiit kbe maren raa ro ymur ana mana mawyan wana to. Nno feto re kbe raa beta mmat tna mhar mawe bo ro riwai ana mari to, mabo fee. Kbe ana mhar mawe nyõ ja kro Watum ro Musa matak fares. 25Tiwya amu nkom aam sau nee kʼraa Kristen ro mbam raa mana roto oh. Amu nkom bobis baro kʼana weto. Amu nwe kbe ana kro bo mafa raa mana ro Yahudi beta ma, mhau sai. Aam reto mkyas mawe:
1. Sohmaam boit ro raa moo msan kʼberhala oh to ma.
2. Nta mees ro kak raa ktan to ma.
3. Nbo kak kwiyan ro mees mhau fares to ma.
4. Tna nwyah bo to ma ye.”
Ana mkyas bo weto mkak tna ana mamo bana.
26Paulus yari bo ro majelis weto mawe. Rabu ti naut tna ait yakah raa mabo jiit weto. Tna ana mabo maat myon metsu wana. Tna raa mmur mana mawyan wana ye. Ana mno mamyot bo mafa raa ro Yahudi ja mno. Mno bo weto afo re ana moof mnan si skabuk Allah. Ana mno bo weto mkak tna mamo twok mam Samu ro Allah tna mawe kʼimam mawe, “Ti baro naut tna bo ro amu nno refo mkak. Tna fo amu sait-sait kbe nkah bosan nma nee kʼAllah.”
Paulus Raa Mfot
27Ti trion krema to, Paulus yno bo reto kene wore mkak oh tna yhau mam Samu ro Allah. Tna raa ro agama Yahudi baro mbam rabin ro Asia mmat ait. Ana weto kmo tna masen mfot ait. Ana mawe kʼraa makin mawe, 28“Raa ro Israel: Nma bfot Paulus! Ait fi ja yamo woyõ-woya sai ykyas bo kʼraa yno re ana mber hasyoh anu. Yno ana miwer Watum ro Musa ykom. Yno re raa miwana Samu ro Allah refo ye. Bi ait mefi! Mfo wefo ait yakah raa mbam raa mana ro Yunani baro twok mam Samu ro Allah mato ye. Bo reto anu bbau, kbe mno Samu ranu refo mkair!” 29(Taa ana mmat Paulus yiranya ysya Trofimus, raa ro mbam Efesus. Feto to ana mnaut mawe Paulus yakah ait yamo twok mam Samu ro Allah mato ye.) 30Mari feto to raa mrok kmo Paulus. Ana beta mhoh mama. Mama mfot ait tna mikyak ait frok mbam Samu ro Allah. Tna raa muut mato Samu ro Tuhan reto wa ye.
31Raa ro Yahudi hre saim bo mawe mame Paulus yajat. Menohe raa mamo mkyas kʼraa sbe ro Roma. Mkyas kʼaban mana raa ro sbe mawe kota ro Yerusalem to, raa mmai mnin-nin toni oh. 32Aban mana yari feto tna yasen ybis raa sbe ro mase yawe, “Ntu raa kinyah wonyõ baro. Nma, anu bsen broh bmoʼt kota fooh! Raa makin mam weto mnin-nin!” Raa makin ro mnin-nin weto mmat raa sbe weto mama fo, tna bitsre mai Paulus fee. 33Tna aban mana retait yamo yfot Paulus tna ybis raa sbe wait moo rantai ewok make ait yatem. Tna ytu kʼPaulus yawe, “Nyõ awya? Bo ro nyõ nno fo bawya mefo?” 34Menohe raa msis-sas weto taro kmo mmai wer mawe, “Ait yno bo rno!” Tna taro mmai wer mawe, “Ait yno bo rau!” Raa mnin-nin feto tibyo aban mana retait yari bo masmair rau kaket fee ye. Tibyo ait ybis raa sbe makah Paulus mamoʼt snek rana. 35Ana makah ait mamo snok si mam barit fo raa mawat mjor beak-ak anya tibyo raa ro sbe wefo tubat Paulus katar abyõ. 36Raa mawat ro hyu kro ait kmo mmai wer mawe, “Nno ait retait yasu marak to!”
Paulus saak ait kʼraa ro Yahudi
37Paulus raa makah twok mamoʼt snek raa sbe. Tna ait ytu bo kʼaban mana retait mkah mai ro Yunani yawe, “Nbis jõ tkyas bo kʼnyõ kebet baro wia, mbau a?” Tna bi refi yrok ktak yawe, “Nyõ nhar mai ro Yunani ye oh a? 38Feto nyõ fi raa ro Mesir fe mfe a? Riwai jõ trok tawe nyõ fi raa ro Mesir ro taa yno safo tait. Ait retait taa ysya raa wait mabo trion 4000 mama. Ana weto mbo sbe ymok ana mafa msya raa wamu. Tna fo ana msam mamoʼt yuk ro riamo!” 39Paulus yawe, “Mfe, jõ fi raa ro Yahudi. Kota ajõ to Tarsus, ro ja masom ye mam provinsi ro Kilikia. Jõ soh-soh nyõ nbis jõ tkyas bo kʼraa wefo sor.” 40Bi ait ybis. Tna Paulus yros mam barit reto tna yawe raa makin shait beta, re kbe ana mari bo ro ait yawe. Tna ait ykyas bo kʼana mkah mai ro Ibrani yawe,
22Paulus saak ait wa
1“Tao msya taja na; nri ro jõ tkyas saak jõ wa refo wia.” 2Raa msis-sas weto mari Paulus ykyas bo mkah mai rana ro Ibrani. Feto tibyo ana mrok mnem beta. Tna ait yawe, 3“Jõ fi raa ro Yahudi. Tna fnya mabe mam kota ro Tarsus ro mhau mam rabin ro Kilikia to. Menohe jõ raa mtos thau tabi mam kota refo. Tiwya guru ajõ bi Gamaliel. Ait yber jõ kaket. Ait ykyas Watum ro Musa kʼjõ msya bo mafa anu hohos wanu ja mno ye. Tna bo weto mame kʼjõ thaf. Jõ raa ro mur-mur kro Watum ro Allah. Tiwya tkyas tna mno mnan mfi bo mfo refo anu nbo nkyas ye fo. 4Tiwya jõ sikowah raa ro kro Iso ro Tuhan Yesus ye. Bo ro tno misti re raa Kristen baro mhai. Jõ tfot raa sme msya fnya ye tawah tbu mam bui ye. 5Bo weto to, imam agama Yahudi ro yase ysya raa wait ro ja mtu safo raa ro Yahudi sor to, ana mmat mkah masu rana oh. Ana mhar mawe jõ sioh fee. Tiwya ana oh mi mkom aam baro mee kʼjõ tbo. Tbo aam weto tamoʼt kota ro Damsyik tawe tfot raa Kristen ro mhau mam beto. Tawe tfot tna tbo takah ana nmoʼt Yerusalem fo, tna raa mtu srah tna mmit safo kʼana ye.
6Ati reto baas fares tna tamo mam iso, kene mam Damsyik to, tna bo sau mfi naar mkek mait mbam ayoh btek mama mame mur mtan mam wore jõ tros. 7Tna jõ btek tawe tai tabam tna jõ tari mai sau mame kʼjõ timara mawe, ‘Saulus; nyõ sikowah Jõ nno fyi?’ 8Jõ te ttu si tawe, ‘Tuhan; Nyõ awya metait?’ Ait yawe, ‘Jõ fi Yesus raa ro Nasaret, ro ja nyõ sikowah.’ 9Raa ro kro jõ nmo su mmat nar reto. Menohe mai ro mkyas to, ana mari fee. 10Tna fo jõ ttu kʼTuhan tawe, ‘Tuhan; kbe jõ tno bawya?’ Ait yawe kʼjõ yawe, ‘Nasen oh! Tna namoʼt Damsyik. Mam beto to, kbe raa sait yama ykyas kʼnyõ. Ykyas bombra ro meen nyõ nasom beta.’ 11Riwai naar btek mame mam wore jõ tros. Tna kek mawyah rau mno tasu mti. Tmat bo fee. Tibyo ana ro kro jõ nmo to, mbo jõ tatem makah nmoʼt Damsyik. 12Mam Damsyik raa sait yasom Ananias yama yo kʼjõ. Ait refi ja waa Allah tna kro Watum ro Musa yoyo. Tibyo raa Yahudi ro mhau mam beto to, ana beta ja hartu bi ait. 13Ait yama yros kait kʼjõ tna yawe, ‘Saulus; tao ajõ: Nasu mrok maah oh!’ Mam weto si fo jõ tasu maah tna tmat Ananias ye. 14Tna ait yawe, ‘Allah ro tiwya anu hohos wanu smot tait, yawe ysok nyõ mkah nno bo ro Ait yawe. Tna yno re nyõ nmat Yesus tna nari bo ro Ait ykyas ye. Yesus tait raa ro yato mboh. 15Ait yawe kbe nyõ namo nkyas bo ro riwai nyõ nmat, tna bo ro nyõ nari reto ye. 16Bawya re nyõ ntane mamo-me to? Nasen oh! Nawe raa baptis nyõ. Tna kbe Tuhan yyon iro wonyõ ye.’
17Tno bo weto tna fo Jõ thah tamoʼt Yerusalem. Tna ati sau jõ skabuk mam Samu ro Allah kri-kri to Har ro Allah mber beroh-roh msya jõ tamos ajõ. 18Tna jõ tmat Tuhan ro ykyas bo kʼjõ. Ait yawe, ‘Nasen sikba Yerusalem fooh tna frok namo! Ja nyõ nkyas bo ro Jõ tno kʼnyõ. Tna raa hawe. Ana, mawe bo reto mabo fee, mawe nyõ sioh sai.’ 19Menohe Jõ tawe, ‘Tuhan; raa ro Yerusalem ja mhar oh, mawe jõ fi tiwya tamoʼt samu ro skabuk aro-aro tna tfot raa ro smot Nyõ. Ana mhar mawe ja tfot ana tna tawah tbu mam bui tna sikowah ana ye. 20Tiwya Stefanus ykyas Nyõ nasom. Tna raa kmo tna mame ait yajat to. Ati reto to, jõ srau sau tsya ana tna tros kmot ratan raa ro mame ait to ye.’ 21Menohe Allah beroh yawe, ‘Namo oh! Mfo refo Jõ tbis nyõ frok namo fari. Namo nkyas Jõ tasom kʼraa ro mhau mam rabin roto.’”
22Raa ro Yahudi mari bo ro Paulus ykyas mamo snok mam bokyas tis refo. Ait yawe Allah ybis ait yamo ykyas Yesus yasom kʼraa ro mhau mam rabin roto; kʼraa ro Yahudi fee weto. Ana mari feto tna kmo mmai tis. Raa mawat weto beswan bo ro ait yawe. Ana mawe, “Nme ait yajat! Paulus ye yhau kait mam tabam refo ma!” 23Raa weto mmai mnin fares sai tna mrus ratan wana ro ja ana myum mne to, mai maut tna mabah bohasyaf beak maut mam uu ye. 24Feto tibyo aban mana raa sbe retait ybis raa wait makah Paulus twok mam snek rana. Aban mana ro sbe retait, ait wase bo ro Paulus yno re raa ro Yahudi kmo mmai wer mamus ait. Tibyo ybis raa mtu bo kʼPaulus tna sie ait afo re kbe ait yasbrah safo ro ait yber reto. 25Raa sbe baro make Paulus yatem mkak tna mawe mmok ait. Menohe Paulus yawe bo kʼraa sbe ro yase sait yawe, “Fyi, watum ro Roma ja mbis raa ranu mmok raa ro Roma wia matim menohe raa mtu srah rait fefares a?” 26Raa sbe ro yase retait yari feto tibyo yawe kʼraa wait yawe, “Nros wia!” Tna yamo yo kʼaban mana raa sbe retait tna yawe, “Bo refo oh kbe nyõ nno meto a? Paulus yawe ait warga negri Roma: Raa ro bi Kaisar ja ybo kmot!” 27Tibyo aban mana retait yamo yo kʼPaulus ytu yawe, “Nawe kaket, nyõ fi raa ro Roma tu a?” Menohe Paulus yawe, “Ae, mabo oh!” 28Tna ait yawe, “Jõ tiwya twok tamo raa ro Roma to, jõ too pitis namabyoh ro mase toni tee kʼraja Kaisar!” Menohe Paulus yawe, “Jõ tno bo ro mfi feto fee! Jõ fi raa manat. Jõ fi raa ro Roma yum. Jõ taja ait raa ro Roma!” 29Ana mari feto si fo raa sbe weto bitsre ait tna mayõ ana fooh mamo. Tna bi yabi refi simbyar yrok yhar yawe riwai ait ybis sre raa make Paulus yatem fo tibyo ait yrok waa ye.
Raa manes ro Yahudi hre mtu srah ro Paulus
30Aban mana retait yawe yhar bo ro raa Yahudi mkyas mai kʼPaulus. Rabu to, ait ytu raa mabi ro agama Yahudi mama siret su. Ana ro mama to, imam manes msya raa manes ro ja mtu safo raa wana sor to. Tna ait ybis raa wait yawe, “Namo tufrok Paulus ybam bui. Tna nakah ait nama re kbe amu nkyas bo ro ait yno!”
231Paulus yasu yrom raa manes ro Yahudi weto sor tna saak ait wa yawe, “Tao na: Allah yhar yawe jõ fi raa ro ja tno bo ro Ait yawe to, tno mkah thaf ro moof sai yoyo.” 2Paulus ykyas bo feto tibyo imam ro yase ybis raa ro mros kene mam Paulus to, yawe mai ait yasoh. Imam ro yase retait yasom Ananias. 3Tna Paulus yawe kʼAnanias yawe, “Allah kbe yai nyõ ska riryõn! Nyõ hre mam befo beah srah ajõ mkah Watum ro Musa ykom. Menohe nyõ nesait niwana Watum reto mkah bo nbis raa mai jõ. Nyõ namo sroyõ sai meto!” 4Raa ro mros mam weto mawe kʼPaulus mawe, “Ait retait imam yase ro Allah ysok! Nawe kair ait ma!” 5Tna Paulus yawe, “Kmo ma; jõ wase. Jõ thar tawe bi ait yamo imam ro yase fee. Bokom ro Allah mawe,
‘Nmus aban mana ro ja ybo anu to ma.’”
Keluaran 22:28
6Paulus yhar yawe raa ro hre ytu srah rait weto, bonaut wana to hayah-hayah. Ana taro mbo bonaut raa ro Saduki tna ana taro mbo bonaut raa ro Farisi. Tna ait yhar yawe ja ana miranya fee. Feto to ait yawe, “Tao na wojõ; jõ fi raa ro Farisi tna jõ taja tait raa ro Farisi ye. Jõ tkyas bo tawe raa ro mhai to meen me mrok masen. Bonaut reto oh mi raa mfot jõ mtu srah fo!” 7Ait yawe bo feto si fo raa ro Farisi msya raa ro Saduki mayõ mafa anya. Tibyo raa makin wefo mrok mitwat mkbair ewok ye. 8(Raa ro Saduki matak sai mawe raa ro mhai to meen mrok masen fee. Tna mawe ja malaikat aro fee ye. Tna mkyas mawe ja kabes aro msya har aro bo fee ye. Menohe raa ro Farisi, ana mawe bo weto beta mabo ye.) 9Ana santri bo weto mno mmai mnin-nin toni. Tna raa Farisi mabo baro ro mamo guru agama ro Yahudi ye to, masen mros. Tna mkyas bo matak kʼana ro mtu srah mawe, “Bi ait refi yno bo ro mkair aro fee! Nno be har soh mfe, malaikat bo aro mkyas bo kʼait!” 10Raa masen mmak msai toni tibyo aban mana raa sbe retait yrok waa ynaut yawe, “Ayoh ee! Kbe raa mai-a Paulus bo ye.” Tibyo ybis raa sbe yawe, “Nmo nbo Paulus nkah ait nmo truk snek mato oh!”
11Rabu ti naut Tuhan Yesus frok nenat yros mam Paulus yajoh jaro. Tna yawe, “Waa ma. Tiwya nyõ nkyas Jõ tasom mam Yerusalem. Tna kbe nyõ namo nkyas Jõ tasom mam Roma ye.”
12Rabu ti to raa ro Yahudi baro saim bo mawe, “Nma, anu bme Paulus yajat. Tna anu beta bhau bo biit ye. Bhau bo biit mamo snok ati ro anu bme ait. Tna fo anu biit bo msya bta aya bo u.” 13Ana ro saim bo su weto mabo 40 bo feto. 14Ana masen mamo mo kʼimam manes ro agama Yahudi, msya raa mabi wana mawe, “Amu saim bo nwe nme Paulus yajat. Tna amu beta nwe kbe amu niit bo aro fee tna nta aya fee ye. Kbe amu nyas bo niit mamo snok ati ro amu nme ait yajat. 15Feto to amu nwe anu nsya raa manes ro ja mtu safo raa Yahudi to, anu nkom aam sau ntim mamoʼt aban mana raa sbe. Nkom nwe ait yakah Paulus yama yo kʼanu u. Nwe anu nisoh nmat srah reto kaket. Nkom feto tna amu huwya mam iso ro mamoʼt snek rana reto. Tna kbe raa makah Paulus mama mbam snek. Ana snok mam befo fefares, amu huwya nme ait yajat wia.”
16Menohe Paulus yamu ro yano mabe sait yari bo raa ro Yahudi saim feto. Tna ku retait yamoʼt tok raa ro sbe reto tna ykyas bo reto kʼyamu Paulus. 17Paulus yari feto tibyo ytu raa sbe ro yase sait yama tna yawe kʼait yawe, “Nakah ku refi namo no kʼaban mana ranu. Ku ait refi yawe ykyas bo kʼbi ait.” 18Raa sbe retait yakah ku ait yamo yo kʼaban mana raa ro sbe tna yawe, “Paulus ro yhau mam bui yawe jõ takah ku refi tama to kʼnyõ re yber kait bo aro kʼnyõ.” 19Aban mana retait ybo ku retait yatem yakah yamoʼt amah majoh jaro tna ytu bo kʼait yawe, “Nyõ nawe nkyas bo bawya kʼjõ?” 20Ku retait yawe, “Raa ro Yahudi saim bo mawe kbe mame Paulus yajat. Mawe kbe mama mayoh kʼnyõ re menrabu nyõ nbis raa makah Paulus mamo sia no kʼraa manes wana ro ja mtu srah. Ana sioh mawe mtu ait yamo mkah bo mtu srah rait reto kaket ye. 21Menohe ana mabo 40 saim bo mawe mmyõt mam iso maka huwya mame Paulus meto. Feto nari bo ro raa weto mawe ma! Ana beta saim bo mawe soh ana mame Paulus fefares to, masi mawe ana mait bo fee ye. Mfo wefo ana siwyan wea oh, huwya mari bo kʼnyõ sai.” 22Aban mana retait yawe ku tna retait yawe, “Nkyas bo refo kʼraa aro ma. Tna nkyas nawe bo nyõ nama mam befo tna nber kait bo refo kʼjõ oh to ma.” Tna aban mana retait ybis ku retait hah ye yamo bait.
Paulus raa makah mamo mo kʼgubernur Feliks
23Tna fo aban mana raa sbe retait ytu raa sbe ro mase mabo ewok yawe mama. Ana mama tna ait ybis ana yawe, “Nmo nbis raa sbe wanu mabo trion 270 siwyan ana. Nbis ana weto mabo 200 moo sawya wana mbo. Tna nbis ana mabo 70 maut kuda. Nbis ana siwyan bo wana fooh mkah bo anu nsen nmo. Tna mti refo mam ayõ ro krenjiit to, nmoʼt kota ro Kaisarea. 24Nkah Paulus nmo kaket. Nkah ait nmo no kʼgubernur Feliks mam Kaisarea. Tna noo kuda sau mkah bo kbe Paulus yaut ye.”
25Aban mana raa ro sbe retait yasom Klaudius Lisias. Tna ait ykom aam sau mawe fefo:
26“Gubernur Feliks ro yase: Jõ tmah meen kʼnyõ. 27Raa refi yasom Paulus. Ait refi fi raa ro Yahudi saim mfot tna mawe mame. He mfe. Jõ tari he ait raa ro Roma. Feto tibyo jõ tsya raa sbe ro jõ tbis to, nmo nno wa. 28Jõ tawe saso thar safo masmair ro raa maun ait kaket. Tna re jõ takah ait tamo to kʼraa manes ro ja mtu srah raa ro Yahudi weto to. 29Jõ hre tari bo ana mtu srah rait. Ana maun Paulus mawe yiwer Watum ro agama rana sai. Tnaut tawe ait yiwana watum ro Roma aro fee. Ana mawe jõ tbis raa mno bo ro mkair mai kʼait. Mawe jõ tbu ait mam bui tna tbis raa mame ait yajat. Menohe jõ tkai safo aro re tmit kʼait fee. 30Tna fo jõ tari raa ro Yahudi saim mawe mame ait yajat. Au oh mi jõ too ait beruk yama yo kʼnyõ fo. Tna jõ tbis ana ro maun boun kʼait weto mama mkyas bo kʼnyõ ye.”
31Aban mana raa sbe ykom aam reto mkak. Tna mam wore wo mamur, ait ybis raa ro sbe masen makah Paulus mamo mno bo riwai ait ybis kʼana. Mti reto ana mamo snok si remo ro Antipatris. 32Tna rabu ti fo, raa sbe ro mamo maa sai mhah mamoʼt snek raa ro sbe. Tna raa sbe ro maut kuda msya Paulus mamo renti mamo. 33Ana wefo mamo snok si mam Kaisarea. Tna moo aam reto mee kʼGubernur Feliks tna moo Paulus msan kʼait ye.
34Gubernur Feliks ymat aam reto mkak. Tna ytu kʼPaulus yawe, “Nyõ ja nhau mam oo ro hayo?” Tna Paulus yawe, “Jõ fi raa ro Kilikia.” 35Tna Feliks yawe, “Feto kbe soh raa ro maun boun kʼnyõ mama snok si mam befo to, kbe jõ ttu srah anyõ.” Tna ait ybis raa sbe wait makah Paulus mamo kmot ait mam amah mase ro raja Herodes.
24Raa ro Yahudi maun Paulus
1Ti ro maat tna raa agama Yahudi ro maun baun kʼPaulus mbam Yerusalem mamo sia tna snok mam Kaisarea. Ana weto oh mi imam rana ro yase tait yasom Ananias, ysya raa mabi ro Yahudi taro sor, msya raa sait ro yasom Tertulus. Ait yamo raa ro ja ykyas bo soko raa mabi ro Yahudi. Snok mam Kaisarea tna ana beta mamo mo kʼgubernur Feliks. Ana mkyas bo ro ana maun boun kʼPaulus. 2Bi Feliks hre ytu sas safo to, tna ait ybis raa mamo mmen Paulus makah mama. Tna fo Tertulus yasen yaun Paulus yawe kʼbi Feliks yawe, “Bi gubernur ro anu hartu; nyõ nbo rabin refo moof toni. Rabin refo kbum sai: Raa ro mamo byoh mama mame anya msya anu fee. Tna ja nyõ nbis raa misoh remo wanu sor to, reto moof toni ye. 3Bo weto beta to ro nyõ nisoh mam woyõ-woya to, amu nyoh asik mase toni kʼnyõ. 4Jõ tkyas bo miyõ fee. Jõ soh-soh nyõ re nari bo ro jõ betoo kʼnyõ to baro rere. 5Amu nnaut nwe Paulus refi yno bo ro mkair toni. Mam woyõ-woya sai ait yamo to, ait yno raa ro Yahudi mrok kmo. Tna ait yamo aban mana raa mkbair sau ro kro Yesus ye. Yesus, Ait raa ro ybam remo ro Nasaret. 6Tna ait yawe yber hasyoh Samu Allah ro mbau reto ye. He mfe amu nfot ait fooh. Tna amu nwe ntu srah rait mamyot watum ramu raa ro Yahudi. 7Menohe mfe, aban mana raa sbe ro yasom Lisias yno wa. Ait ytak Paulus tna ybis amu ro nuun boun kʼait to, yawe nma no kʼnyõ mam befo. 8Mfo refo amu ksoh nyõ nesait ntu safo ro amu nuun boun kʼait to, nari. Tna kbe nyõ nhar bo mabo ye.” 9Raa Yahudi taro ro hre mam beto to masen tna mkyas bo maun Paulus ye. Tna ana mawe bo ro Tertulus riwai ykyas to, mabo oh.
10Raa ro agama Yahudi weto mkyas bo mkak. Tna bi Feliks yawe Paulus ykyas bo riryõn. Tna Paulus yawe, “Taja; jõ thar tawe nyõ namo raa ro ja hre susai ntu srah mam rabin refo fo, tii ooh-oh. Feto oh jõ ksoh bo saak ajõ tama betoo kʼnyõ fo. 11Nyõ nhar nawe tiwya ti trion 12 wia to, jõ tamoʼt Yerusalem tawe skabuk. 12Tna raa ro Yahudi wefo ana sait bo fri jõ tno bo ro mkair aro fee ye: Jõ santri bo tsya raa fee. Tna jõ tno re raa mno mnin-nin bo fee ye. Ana mmat jõ tno bo ro mkair mam Samu ro Allah fee ye. Tna tno raa mam samu watum kmo fee ye. Thau mam Yerusalem iti to, tna tno raa mnin-nin mam woyõ-woya sai aro fee ye. 13Ana maun jõ menohe ana mmat tna mhar mawe bombra ro ana mkyas mai kʼjõ weto to, sau mabo fee ye! 14Jõ tawe kʼnyõ abyõ tawe, jõ smot Allah ro amu hohos ramu ja smot ye. Menohe Jõ kro iso ro bi Yesus tiwya yerif. Reto oh mi mno ana kmo. Raa ro Yahudi wefo mawe jõ tno mkair meto. Menohe jõ kro Watum ro Musa beta kaket tna tari bokom ro Allah ybis nabi wAit mama mkom beta to, tbo tno kaket fares ye. 15Jõ smot Allah mnan anya ye mfi ana wefo ye. Jõ tsya ana beta ninaut nwe raa beta ro mhai to, meen Allah yno re anu be brok bsen: Raa ro mno bo mkair ye, msya raa ro ja mno bo moof ye. 16Feto oh mi ja jõ thau tisoh jõ kaket afo re thaf moof tsya Allah yoyo tna thaf moof kʼraa anya yoyo bo ye.
17Tii ooh-oh jõ tamoʼt Yerusalem fee. Tna fo jõ tamoʼt beto mkah bo takah pitis baro tee kʼraa Yahudi ro kinyah. Tna tawe tamo tsan bosan kʼAllah ye. 18Feto to jõ twok mam Samu ro Allah. Mam wore jõ tno bo weto kri-kri to, raa ro Yahudi baro mama. Ana mama mfri jõ mam Samu ro Allah. Tno bo wojõ mam Samu ro Allah reto to, riwai jõ tyon tetsu ajõ mamyot bo mafa ramu raa ro Yahudi oh to. Tna mam weto ye tesait thau kar. Raa aro makin msya jõ bo fee. Tna raa aro mno mmai bo fee ye. Tna tnaut tawe raa ro Yahudi mabo baro mbam rabin ro Asia mama mam ati reto ye. Ana weto mamus jõ saah. Bokyas rana oh mi misti re raa mmai to. 19Soh ana weto mamaʼt befo mi, ana oh mi kbe maun jõ tna mkyas bo kʼnyõ. 20Menohe ana weto mama fee. Feto nbis raa ro hre mam befo mesait mkyas safo bawya ro tber mai kʼana meto! Taa wore raa manes ro Yahudi ytu srah to, ana mkai safo makan aro fee! 21Tnaut tawe ana kmo bo sau ro jõ tkyas kʼana tawe, ‘Jõ smot tawe raa ro mhai to, meen me mrok masen.’ Au oh mi raa maun boun kʼjõ fo. Bokyas reto mno re ana kmo anya tibyo ana mesait mrok mkyas mnin-nin!”
22Tiwya bi Feliks yari Yesus yasom oh. Tna ait yyum srah reto matim tna yawe, “Srah ro jõ ttu fo mnan oh. Jõ ksoh tawe bi Lisias ro yamo aban mana raa sbe kbe yesait yama ybam Yerusalem. Tna fo jõ tkyas srah refo mkak oh.” 23Tna ait ybis raa sbe ro yase sait yawe, “Nabe Paulus menohe nbu ait mnan-nan sai. Tna raa ro mama moo bo mee kʼait to, nno wa ana ma.”
24Ti baro firwas tna bi Feliks yama ysya yfain. Au masom rau Drusila. Tna au to fnya ro Yahudi. Feliks ybis raa sait yamo ytu Paulus yama. Paulus yama tna ykyas Yesus Kristus yasom rAit. Paulus ykyas bosmot rait reto tna Feliks hre yari. 25Tna Paulus betoo iso ro Allah yno raa mamo mato mboh. Tna yawe Allah yawe raa misoh ana kaket tna re mno-na bo ma. Tna ykyas wore meen Allah beah srah kʼraa beta. Yari bo weto to, Feliks yrok waa yawe, “Mnan oh, namo oh. Ti aro tna kbe jõ ttu nyõ hah nama nkyas bo kʼjõ u.” 26Mam weto ye Feliks ait srau ynaut yawe, “Kbe Paulus yoo pitis aro yee kʼjõ fe mfe a?” Feto oh mi yhau ysuk ytu Paulus yama ysya ait mkyas bo to.
27Paulus raa mbu tahun trion ewok oh. Tna fo Perkius Festus yamo gubernur mam rabin ro Kaisarea shauk yuk ro Feliks riryõn. Feliks yawe yoo raa ro Yahudi mhaf rana. Feto to ait sayõ Paulus yhau sai mam bui.
25Paulus yawe yakah srah rait yaut yamoʼt samu srah ro uu naut
1Gubernur Festus snok mam provinsi reto. Ait yhau ti tuuf tna ait ybam kota ro Kaisarea yamo yut kota ro Yerusalem. 2Mam weto to imam manes ro agama Yahudi msya raa mabi wana sor mama mo kʼbi ait tna mkyas Paulus. Ana maun boun Paulus tna mayoh kʼFestus mawe, 3“Bi yabi: Amu ksoh nyõ nbis Paulus raa makah mamaʼt Yerusalem.” (Raa weto ana saim bo mawe kbe raa huwya mame Paulus yajat iti mam iso maka). 4Menohe Festus yawe, “Mfe, Paulus mfo refo raa mbu mam Kaisarea. Kbe jõ tesait hah te tamoʼt beto ye. 5Feto to, nbis raa manes wanu baro kro jõ. Tna bmo sia Kaisarea btu srah refo kʼPaulus mam beto. Soh ait yber safo to, kbe too safo mana tmit kʼait.”
6Festus yhau mam Yerusalem ti baro krentuuf atau saa bo feto. Tna ait hah ye yamoʼt Kaisarea. Rabu ti fo ait ytu srah tna ybis raa mamo mmen Paulus makah mamaʼt samu ro srah reto. 7Ati ro Paulus yama snok mam beto to, raa Yahudi ro mama mbam Yerusalem sor to, mros mur mtan kait tna maun boun ro fanes mawat mai kʼait. Menohe ana aro mtai mros merif boun mabo sau kaket bo fee ye.
8Tna Paulus saak ait wa yawe, “Jõ tno bo ro mkair aro tber hasyoh Watum ro Musa fee. Jõ tiwana Samu ro Allah aro fee. Tna tiwana bi Kaisar fee ye.” 9Menohe Festus yawe yayoh raa ro Yahudi mhaf tibyo ait ytu kʼPaulus yawe, “Fyi, nyõ ksoh namoʼt Yerusalem tna kbe jõ beah srah anyõ mam tno fe mfe a?” 10Menohe Paulus yawe si yawe, “Mfe, jõ fi warga negri Roma: Raa ro bi Kaisar ja ybo kmot. Feto to yuk refo oh mi mnan oh mkah bo raa mtu srah ro kʼjõ to; tabam raa ro Yahudi fee. Taja, nyõ nesait nhar oh jõ tno bo ro mkair aro mai kʼraa ro Yahudi fee. 11Soh jõ tber safo ro mkair afo saah feto ee, jõ too tetsu ajõ tsan kʼraa mame tajat rof fea! Menohe boun ro raa maun jõ to, mabo aro fee. Feto kbe raa mbis jõ kbik-kbak msan kʼraa ro Yahudi to ma, re kbe ana mtu srah ro kʼjõ fee saut ye. Jõ tayoh kʼraja Kaisar ro yase afo re kbe ait yesait ytu srah refo.” 12Bi Festus ykyas bo su ysya raa manes wait. Tna ait yawe kʼPaulus yawe, “Nyõ nayoh nawe bi Kaisar yesait oh kbe ytu srah anyõ to, feto to jõ tbis nyõ namoʼt Roma afo kbe bi Kaisar ytu srah refo.”
13Ti baro naut fo raja Agripa ysya yfain fai Bernike mbewok mamaʼt Kaisarea tna mmah meen gubernur Festus. 14Ana mbewok mhau ti baro mam beto. Tna Festus ykyas srah ro Paulus kʼana yawe, “Raa ro tiwya gubernur Feliks ybu sait yhau mam bui fares. 15Ati ro jõ tamo thau mam Yerusalem to, imam manes ro agama Yahudi msya raa mabi wana maun ait. Tna mawe jõ tno bo ro samyoh mai kʼait ye. 16Menohe jõ tawe kʼana tawe, ‘Amu raa ro Roma ja nno feto fee. Raa mtu srah raa retait wia. Tna kbe ait retait saak ait wa re kbe raa ro maun ait mari wia. Tna fo raa moo safo mana mmit. Ana mno bo weto mkak wia. Tna fo ana moo raa retait msan kʼraa ro maun boun to, sikowah ait.’ 17Tawe feto, tna raa manes ro Yahudi weto mawe kro jõ mamaʼt befo. Tna rabu ti fo jõ tbis raa mamo mmen Paulus makah mama yros saak ait wa wore amu beta hre nri. 18Jõ trok tawe kbe ana maun ait retait mkah safo ro samyoh toni, menohe mfe. 19Raa mros maun ait to, mkyas bosmot rana sai; bonaut Paulus ysya ana to hayah sai. Tna ana mkyas bi sait ro yasom Yesus ye. Raa retait tiwya yajat oh. Menohe Paulus yatak sai yawe bi retait yhai tibyo fee. Yawe Ait ye yrok yasen oh. 20Jõ tnaut mamo-me ye tawe, ‘Fyi re kbe jõ ttu safo refo thar fo?’ Tibyo jõ ttu kʼPaulus tawe, ‘Nyõ ksoh namoʼt Yerusalem tna kbe jõ beah srah anyõ mam kota reto fe mfe a?’ 21Menohe Paulus yayoh yawe safo reto ait yakah yaut yamoʼt samu srah ro uu naut. Tna yawe ait yhau mam bui mam befo wea ste raja Kaisar ro yabi ytu srah rait. Feto jõ tbis ait twok bui tna jõ saso wore mre aro afo re tbis ait yamo yo kʼbi Kaisar mam Roma.” 22Tna raja Agripa yawe kʼgubernur Festus yawe, “Jõ ksoh tari bo ro bi retait ykyas ye.” Tna Festus yawe, “Menrabu jõ ttu ait yama ykyas bo kʼnyõ nari.”
23Rabu ti fo raja Agripa ysya yfain fai Bernike myum bosnyam wana. Tna bewok masen mamoʼt amah ro raa mtu srah reto mato. Tna raa manes ro kota Kaisarea msya raa sbe ro mase to, mama ye. Ana beta hre. Tna bi Festus ybis raa makah Paulus mama ye. 24Tna Festus yawe, “Raja Agripa ysya raa ro mama siret mam befo msya amu sor fo: Nmat bi ait refi. Raa ro Yahudi beta kmo ait. Raa Yahudi ro mhau mam Yerusalem msya raa ro mhau mam befo ye; ana mama mo kʼjõ tna mtu-tu mkah mai ro mase mawe, ‘Kbe Paulus yhau kait mam tabam refo ma! Nme ait yajat to!’ 25Menohe jõ tkai safo makan ro misti re ait yasu marak to, aro fee. Tna fo ait yesait yayoh yawe safo rait refo ait yakah yaut yamo yo kʼraja Kaisar ro yase. Feto to, tawe kbe tbis raa makah ait mamoʼt Roma. 26Raja Agripa, rabu refo jõ takah Paulus tama befo fo; sik nyõ nsya raa ro hre mam wefo beta ntu bo kʼait. Jõ tawe tkom aam sau tiim bi Kaisar to, kbe betoo safo refo maja rau kʼait. Menohe jõ srau tnaut safo makan rau ro kbe jõ tkom to aro kaket fefares ye. 27Soh jõ tiim Paulus yamo yo kʼbi Kaisar ytu srah rait, menohe jõ tkom aam ro maun ait aro fee, kbe raa masah jõ sai.”
26Paulus saak ait wa kʼraja Agripa
1Raja Agripa yawe bo kʼPaulus yawe, “Nasen nkyas bo saak nyõ wa.” Tna Paulus yros yawe, 2,3“Taja; nyõ nno bo moof. Jõ simaut mase tesait tkyas bo kʼnyõ kait. Jõ saak jõ wa boun ro raa Yahudi maun jõ refo. Nyõ nhar agama ro Yahudi tna nhar bo mafa wamu ro nno soo oh. Nyõ nhar bo weto kaket tna nhar bo mabo rau ro ja amu nno santri anya bo ye oh. Jõ soh-soh kʼnyõ tawe hre wia nari bo ro jõ saak wa jõ refo. Hrowyõ ma.
4Tiwya tinyi jõ thau tsya raa mana wojõ mam Yerusalem. Feto to raa Yahudi beta mhar jõ, tna mhar bo ro ja jõ tno taban tkek ye oh. 5Ana tiwya mhar jõ ooh-oh. Mhar mawe jõ kro bonaut raa ro Farisi ye. Tna amu, raa ro Farisi to, ja nhau nbo agama wamu ro Yahudi matak toni. Tna soh ana ksoh to, kbe ana mkyas bo weto kʼnyõ ye, mawe mabo. 6Jõ tinaut tawe bo ro Allah tiwya ysi kʼamu hohos wamu akus to, meen Ait ybo yno. Bosi26:6 Tiwya Allah ysi bo kʼAbraham msya hohos wait. (Au oh mi raa ro Yahudi: Nmat Kejadian pasal 17.) Allah ysi yawe meen ana mhau mam wore wo Ait yamo Raja tna ybo ana. (Nmat Yeremia 31:31-34.) Tna yawe meen Mesias yama. Yawe Mesias retait kbe yamo Raa Sotak rana. (Yehezkiel 37:21- 27; Matius 26:28; Ibrani pasal 9.) Tna Allah ykyas yawe raa ro mhai to, meen mrok masen u ye. (2 Korintus pasal 3.) reto to, tbo tna tnaut yoyo. Tna au oh mi jõ tasen tros tasom srah refo fo. 7Raa mana wamu 12 beta ja mnaut bosi reto ye. Amu ja skabuk baas mti yoyo. Amu samyoh wer nno bo ro Allah yawe. Raja Agripa, jõ tinaut tawe bosi reto to, bo ro ati. Tna au oh mi raa wojõ ro Yahudi masen kmo jõ. 8Tao na; fyi re anu ntu sioh ye nwe, ‘Allah yatak re yno raa ro mhai mrok masen fee!’”
9Tna Paulus yawe, “Tiwya jõ knait raa ro Kristen tawe tno bo ro mkair mai kʼana. Tiwya jõ takit, srau tna thaf mnan anya msya anu nkit tna nhaf wanu sor feto ye. 10Reto oh mi tiwya jõ tamoʼt Yerusalem to. Tna imam manes wanu mkom aam sau moo matak wana mee kʼjõ. Ana mbis tna tamo tfot raa ro Allah wAit. Tna takah ana mawat tbu mam bui. Tna jõ tsya raa roto su tawe raa mame ana majat ye. 11Ti aro-aro jõ sikowah ana. Tamoʼt woyõ-woya sai saso raa ro Kristen. Jõ saso ana mam samu skabuk sor ye. Soh tkai aro to, tfot tna tbis raa sikowah ana. Jõ tawe tno re ana mwaar Yesus tna beak bosmot wana makus. Jõ kmo ana msai toni tibyo jõ tasen tamoʼt rabin roto ye tna sikowah raa ro Kristen mawat.”
12Paulus yawe kʼraja Agripa yawe, “Ati sau to, imam manes mbis jõ tamoʼt kota ro Damsyik saka sikowah raa ro Kristen. 13Tna wore baas ayõ mros susai bo feto to, jõ tamo mam iso maka kri-kri fo, jõ tmat naar ro kren mroh. Naar reto mawyah toni syok miwrek ayõ ro mafit to ye. Naar reto mroh mame mur mtan wore wo jõ tros msya raa ro kro jõ mros to ye. 14Amu beta ntek nwe ni mam tabam. Tna jõ tari mai sau mame kʼjõ timara mkah mai ro Ibrani mawe, ‘Saulus, Saulus; fyi re rabu ti wawa nyõ nno bo ro mkair sikowah jõ yoyo sai feto to? Nyõ nno feto to nyõ nesait nari nyõ nham ai ye meto.’ 15Tna jõ ttu si tawe, ‘Nyõ fi awya?’ Menohe Tuhan yawe, ‘Jõ fi Yesus ro ja rabu wawa nyõ sikowah. 16Nasen oh! Jõ terif Jõ kʼnyõ tawe tsok nyõ namo sryan aJõ. Kbe nyõ nno bo woJõ. Jõ tsok nyõ mkah namo nkyas bo ro riwai nyõ nmat wefo msya bo ro meen Jõ terif kʼnyõ naut ye. 17Jõ tbis nyõ namo nkyas Jõ tasom kʼraa ro Yahudi msya raa mana roto ye. Meen ana mfot tna sikowah nyõ ye. Menohe Jõ kbe titsre nyõ nbam ana matem, tno riof kʼnyõ. 18Namo nkyas Jõ tasom kʼana feto tna kbe ana masu maah. Mbam wore wo mamur to, kbe ana mamo mhau mam arin ro moof. Tna kbe kabes yabi (Iblis) yase ybo ana u fee. Tna kbe ana mamo raa ro Allah ybo riryõn. Namo nkyas Jõ tasom kʼana afo re ana smot Jõ. Mkah bosmot reto kbe Allah yyon iro wana. Tna meen Ait yoo riof ro mase ysan kʼana ye. Ysan kʼana ysya raa ro Ait ysok mamo raa wAit beta ye.’”
19Tna Paulus yawe kʼRaja Agripa yawe, “Bo ro tiwya Allah ybis jõ tno reto oh mi jõ tari tna tbo tno sai. 20Feto to tinyi rau to, jõ tasen tamo tkyas Yesus yasom kʼraa Yahudi ro mhau mam kota ro Damsyik. Tna fo tamo to kʼana ro mhau mam Yerusalem, msya ana ro mhau mam provinsi ro Yudea beta. Ana beta to mbam raa mana ro Yahudi. Tna fo jõ tamo tkyas bo kʼraa ro mbam raa mana roto makin ye. Jõ tkyas kʼana beta tawe, ‘Nashana oh! Nma no kʼAllah. Nno bo ro moof sai tna kbe raa taro mmat mhar mawe anu weto nashana tna nmo no kʼAllah oh.’ 21Tkyas feto oh mi raa ro Yahudi taro hawe. Ana mfot jõ mam Samu ro Allah mawe mame jõ tajat. 22Menohe Allah yatmof jõ re jõ thau fares fo. Tibyo jõ thau tkyas Ait yasom kʼraa beta. Tkyas kʼraa kinyah ye tna kʼraa ro mase ye. Tna bo ro jõ tkyas wefo fo mamo mamyot bokyas ro tiwya Allah ybis nabi na msya Musa mama mkyas wia ye. Tiwya ana mawe,
23‘Meen Mesias yama. Tna kbe raa sikowah Ait tna mame Ait yajat ye. Tna fo kbe Ait yrok yasen. Ait tait Raa ro kbe yrok yasen to, tinyi wia yatim. Kbe yakah kek ro Tuhan yama. Tna raa mana rAit ro Yahudi msya raa mana roto ye kbe mmat kek reto.’”
Yesaya 42:6, 49:6
24Paulus betoo bo weto saak wa ait kri-kri fo, tna Festus yawe mkah ymai ro mase yawe, “Paulus; nyõ nker meto a? Ja nyõ nkom bo wer. Tna bohar mawat ro nhar weto mno re nyõ nker meto a?” 25Menohe Paulus yawe, “Taja ro yase, jõ takit ajõ moof sai. Bo ro jõ tkyas fo mabo tu oh. 26Raja Agripa ait yhar bo ro jõ tkyas refo ye oh. Feto tna tkyas bo refo abyõ kʼbi ait fo. Bo wefo tiwya raa mno wai fee. Raa beta mmat tna mhar oh. Bi ait yari bo weto ye oh. 27Raja Agripa; fyi: Ja nyõ nari bo ro tiwya Allah ybis nabi wAit mama mkyas fe mfe a? Jõ thar tawe nyõ niwana bokyas wana weto fee.” 28Raja Agripa yawe kʼPaulus yawe, “Nyõ nnaut nawe bo ro nyõ nkyas fo, kbe mno jõ tawe smot tna kro Yesus ye a?” 29Paulus yawe, “Jõ skabuk Allah afo re nyõ haberek namo raa ro Kristen. Tna raa ro mari bokyas ajõ fo ye. Soh ana mamo raa ro Kristen mam mfo wefo moof ye. Tna soh ana mamo mnan jõ meen rere bo to moof ye. Menohe jõ hawe bo ana raa mfot mbu mfi jõ tiwya raa mfot mbu to.”
30Paulus ykyas bo weto mkak. Tna raja Agripa, gubernur Festus ysya Bernike msya raa makin ro hre msya ana su weto beta masen mamo. 31Wore ana frok kri-kri to, ana mkyas bo kʼanya mawe, “Paulus retait yno bo ro mkair fee. Bo ro yno to safo fee. Nno be raa moo safo mmit kʼait ma. Nno be kbe raa mame ait yajat ma!” 32Tna raja Agripa yawe kʼgubernur Festus yawe, “Paulus yno bo ro safo aro fee. Feto to, jõ ksoh bitsre ait yamo sai bait. Menohe mfe, ait yawe yakah safo refo yaut oh. Soh feto to bi Kaisar yesait aran ro yatak bitsre ait sai.”
27Paulus yaut kapal yamoʼt Roma
1Gubernur Festus ysan Paulus kʼraa sbe sait ro yasom Yulius mkah kmot ait. Yulius tait raa sbe ro yase sait ro mbam raa sbe mkbair ro raja Kaisar ja ybo. Bi Festus ybis Yulius yawe ait ybo Paulus ysya raa ro mhau mam bui baro to, kmot ana. Kmot ana tna yakah ana mamoʼt provinsi ro Italia. ⌞Tna meen raa mmit safo wana weto mam kota ro Roma.⌟ Feto to, ti baro naut amu27:1 Mam Kisah 16:10-17, 20:5-21, 27:1-28 to, bi Lukas ykom yawe ‘amu.’ Raa mnaut mawe ti aro-aro Lukas kro Paulus ysya yafoh na mamo msya ana su. nsen nmo nuut kapal.2Amu nuut kapal sau ro mbam joh ro Adramitium mama. Tna kbe mamoʼt joh aro iti-iti mam rabin ro Asia to mamo. Bi sait ro yasom Aristarkhus ysya amu nmo ye. Ait tait raa provinsi ro Makedonia sait ybam kota ro Tesalonika. Kapal reto masen mamo masyõ amu. 3Tna rabu ti fo, amu snok mam joh ro Sidon. Yulius fi yno bo moof kʼPaulus: Ati ro kapal reto mros mam beto to, ait bitsre Paulus yroh yamo ymat yafoh na wait wea. Tna yafoh wait weto moo bo mee kʼait. Tna Paulus hah ye yamoʼt kapal.4Tna kapal reto masyõ amu nbam Sidon nmo fo, foos mase mfi mama. Tibyo raa ro mbo kapal reto makah amu nmo nwyan sato ro Siprus afo re figyõm ro sawan mai kapal fee. 5Tna fo amu nhoh nmo sawan maam provinsi ro Kilikia msya rabin ro Pamfilia to nmo tna snok mam joh ro Mira mam provinsi ro Likia.
6Amu nroh mam remo Mira. Tna raa sbe ro mbo amu ykai kapal sau mbam kota ro Aleksandria kbe mamoʼt rabin ro Italia. Ait ybis amu nmo nuut mam kapal reto. 7Kapal ro masyõ amu nmo rere sai. Amu nmo, nmo. Tna raa ro mbo kapal reto mawe nmo kene mam joh ro Knidus. He mfe. Foos mase mfi msai toni tibyo amu nmo to hrowyõ nhai. Tna ana makah kapal mamo iso ro ana mawe mamo reto tu fee: Amu nmo twat aya mastu ro Salmone afo kbe sato ro Kreta burut wa foos. 8Amu hrowyõ oh nmo niwrek tabam makit reto tna nmo snok mam yuk ro masom ’Joh ro Moof’ to kene mam remo ro Lasea. 9Amu nhau mam beto ste foos mnem wia. Amu nhau, nhau tna ti ro Korat ro Puasa firwas. Tna amu nhau mam joh reto fares. Mam snyi reto to, ja foos msya figyõm mase toni. Tna Paulus yawe kʼraa ro mbo kapal reto yawe, 10“Tao na; soh anu beroh bmo renti to, kbe anu bkai bo ro msai toni mam sawan. Kbe figyõm ro mase refo mno bosatoh msya kapal refo surun marak. Tna kbe anu bsu bkak ye!” 11Menohe raa sbe ro ybo ana tait, yari Paulus fee. Ait yari ana mbo kapal reto mkyas sai. 12Snyi reto foos msya figyõm mase toni. Tna ana mhar mawe joh reto mnan fee. Feto to ana makin ro mbo kapal reto mawe, “Kbe anu bito bmo renti tna snok mam remo ro Feniks tna bhau mam beto mam wore nsoo ro foos mfi to.” Remo ro Feniks mhau mam sato ro Kreta mam ati ro burut wa foos. 13Tibyo ati ro foos mfi mbam ati ro selatan to ana mawe, “Nbis raa skur too ro kapal! Anu bsen bhoh bmo naut!” Feto tibyo amu nsen nhoh sawan maam ro sato Kreta to nmo.
14Ana mamo baro kait fee, tna oof ro mase toni syok mfi mbam tabam ati ro timur to frok mama. 15Oof mfi mbam ati ro kapal mamo to. Oof reto mai kapal tibyo amu bito nmo fee ye. Feto to amu bitsre kapal reto mhau soso mamo-me sai. 16Amu soso nmo kene mam sato maku sau ro masom Kauda. Sato reto burut wa foos. Tna raa hrowyõ mhai tubat sekoci ro raa make mne to, tubat maut mse mam kapal mato refo. 17Ana tubat sekoci reto mse mam kapal mato. Tna fo ana moo too make kapal mne reto kaket matak afo re kbe figyõm mai renti habah ma. Tna ana waa mawe kbe kapal soso mamo tna mai habah mam snik mana ro Sirtis. Ana smyoh bo mabat ro mi kapal reto tna mitsre, afo re foos mai kapal reto soso mamo rere baro sai. 18Figyõm reto mai amu msai toni. Tna rabu ti fo raa masen tubat bosatoh ro kapal reto masyõ. Bosatoh weto mkah kbe raa masim fo, raa tubat beak mam aya afo re kapal mnan-nan. 19Tna ti ro tuuf fo ana tubat kapal mtai-ta taro beak mam aya ye. 20Amu nhau ti baro mase ye oh to, snyi mboh fee ye, tna sken mkek fee ye. Foos aya msya figyõm to mai tu feto oh. Amu nrok nwyan marak nwe kbe amu nsu nkak bamu sai oh.
Kapal mako mam fraa
21Ti baro ye oh raa weto mait boit fee. Tna Paulus yros susai kʼana yawe, “Tao na; taa anu nri bo ro jõ tawe mi anu bsen bhoh bbam Kreta bmo bkai bo ro msai toni mam sawan fefo fe kbe kapal refo mkai bo msya bosatoh wanu surun marak oh. 22Menohe waa ma, kbe anu sait bo ysu fee, soh kapal refo saah. 23Allah ja ybo jõ tna jõ tari tno bo rAit. Ti sai Ait ybis malaikat sau mama mo kʼjõ mawe, 24‘Paulus; waa ma. Nyõ kbe namo no kʼraja Kaisar. Allah yatmof yno re nyõ nsya raa wefo beta kbe nkai riof ye.’ 25Feto to, waa ma. Jõ smot Allah tna thar tawe bo ro yawe to, kbe mabo. 26Anu beta kbe nkai riof. Menohe kapal refo kbe foos mai mso mamoʼt sato sau tna kbe mako mam fraa.”
27Figyõm mai amu ti trion 14 mkak oh. Tna amu soso nmo-ne sai mam sawan ro Adria to fares. Tna mam arin masuf raa ro mbo kapal reto mari he ana mamo snok kene mam mne oh. 28Tibyo ana moo too mi fraa tna mbero mam aya, mawe mnit uun rau. Tna ana mmat he aya sawan mam yuk reto to, uun 40 meter sai. Ana hre baro tna masen moo fraa ro mi too reto mbero mnit aya naut u. Tna mmat he aya uun rau 30 meter bo feto. 29Ana waa mawe nno be kapal reto mamo mako mam fraa. Tibyo ana tubat jangkar trion jiit mam kapal tis, mruk mam aya. Tna ana hre mnaut mawe bo mno re reen fooh ee a. 30Tna raa ro ja mkah bo ro kapal reto to, baro saim mawe msyõf sekoci reto masen msam wai sikba kapal reto mamo. Ana tubat sekoci reto mse mam aya tna sioh mawe, “Amu nuut sekoci refo nmo bero jangkar mbam kapal mana wia.” 31Menohe Paulus yawe bo kʼbi Yulius ysya raa sbe wait yawe, “Soh raa ro mbo sekoci reto masen msam mamo to, kbe anu raa ro bhau mam kapal refo fo sait bo ykai riof fee ye.” 32Feto to, raa ro sbe ofo masen sbi too ro sekoci reto afo re sekoci reto mso mamo makus.
33Rabu konok to, Paulus yawe kʼana yawe, “Niit boit oh! Ti trion 14 mkak oh anu nhau waa yoyo sai, tibyo anu niit bo aro kaket fee ye. 34Tawe anu niit boit kebet baro afo re kbe ntak. Tna waa ma. Anu bsu marak bo fee ye.” 35Paulus ykyas bo weto mkak si fo yasen yoo roti tna yayoh asik mawat kʼTuhan mam wore ana masu mmat beta. Tna ait haber roti reto yait. 36Ana mmat feto mrok simaut baro tna hre mait boit ye. 37Amu ro nhau mam kapal mato reto nbo trion 276. 38Ana mait boit mhaf matu oh. Tna fo raa masen tubat gandum ro mhau fares mkah kbe raa masim to, beak mam aya afo re kapal reto mnan-nan mamo. 39Rabu momo to, ana mmat sawan maam ro snyik mana kene oh. Menohe ana wase rabin reto fares. Ana mawe makah kapal reto mamoʼt mne reto. 40Raa weto masen sbi too ro jangkar fo, tibyo jangkar sruf akus mam aya. Mam weto ye ana misoh miin kapal reto, mno re mamo trot. Tna moo too make bo mabat ro kapal reto (layar) mros abyõ afo re foos moo kapal refo beak mamoʼt mne. 41Menohe kapal reto mamo mako mam snik mana sau. Kapal mana rau mako tibyo mnah baro bo fee ye, tna figyõm mai kapal tis fo habah. 42Raa ro sbe weto masen saim bo mawe kʼanya mawe, “Anu bsen bme raa ro frok mbam bui weto beta majat! Bi yabi retait ybis amu kmot ana kaket, re kbe ana aro msam mamo fee. Soh ana sait bo yasen kni yamo to, kbe bi ait yame anu bjat ska riryõn!” 43Menohe Yulius ksoh Paulus tna yawe, “Nno feto ma!” Tna ait ybis yawe, “Awya ro yhar bo kni to, busyok yame aya kni yatim wia yaut mne. 44Tna anu taro nbo kapal ftah kni nrof.” Tibyo ana kni beta mamo maut mam mne mkah riof beta.
28Raa beta mkai riof mam sato ro Malta
1Amu beta nmo snok mne nkai riof oh. Tna amu nrok nhar nwe sato reto to, sato ro masom Malta oh meto. 2Raa ro mhau mam sato reto mno bo moof toni syok kʼamu. Ana huwya mtar amu tna misoh amu kaket ye. Arin mkair re amu nfos toni. Tna ana mko tafoh re kbe amu nmo nni foos ye. 3Paulus soo roko thauk tna yamo yawah roko weto yko abyõ mam tafoh. Ait yno feto kri-kri fo, tafoh mafit aban sau ro mhau mato fo tibyo mham frok, tna mafit Paulus yatem. 4Raa ro sato reto mmat aban reto mafit Paulus yatem kro feto, tibyo mawe bo kʼanya mawe, “Tnaut tawe raa refi fi ja yame raa majat, menohe ait ykai riof sai mam sawan sai. Tna kabes sayõ ait yhau yaam fee.” 5Paulus bes-baas aban reto mamo mait mam tafoh, tna Paulus yari ait yham bo baro fee tum. 6Raa ro sato refo mnaut mawe rere baro feto Paulus yatem mrok mtun mase, tna kbe ait yatu btek yai mam tabam yajat. Ana mhau mwof baro kait oh. Menohe yatem moof sai; bo ro ana mnaut reto to, mabo aro fee. Tibyo ana me mnaut mawe, “Nno be bi ait retait kabes sait!”
7Raa ro yase mam sato reto yasom Publius. Tna tabam rait mhau kene mam beto. Ait yitrah amah rait kʼamu tna yno bo moof kʼamu ti trion tuuf. 8Mam ati reto to, Publius yaja kiyam. Ait yetsu mbe tna ysyõ ksoh ye. Paulus yamo ymat raa ro kiyam retait. Tna skabuk yatem ytor abyõ kʼbi ait. Tibyo bi ait yrok kiyam marak ye. 9Paulus skabuk raa retait yrok bros feto, tna bokyas reto raa mari faram ye. Tna raa kiyam taro beta mamo mo kʼPaulus tna ait skabuk ana mrok bros beta ye. 10,11Tibyo raa ro Malta mno bo moof toni kʼamu tna mayoh asik mase kʼamu ye. Amu nhau mam sato reto snyi tuuf. Tna mam wore amu siwyan nuut kapal roto to, raa ro sato reto makah boit msya bo roto taro ye mama mee kʼamu niit mam kapal.
Kapal sau ro tiwya mama mbam kota ro Aleksandria soso mam sato reto mam soo ro foos mfi reto ye. Kapal reto tiwya raa mfen mana rau mfi dewa wana mabo ewok mawyan rana. Dewa mabo ewok ro ja ana smot weto to, masom Dioskuri. Tna amu nsen nmo nuut kapal nmo renti. 12Kapal reto nhoh nmo snok mam joh ro Sirakusa tna soso nhau ti trion tuuf mam beto. 13Amu nbam beto nsen nmo renti nmo nwyan tabam reto snok mam joh ro Regium. Rabu ti fo, foos mfi mbam ati ro selatan tna ti ro ewok to amu snok mam joh ro Putioli. 14Mam Putioli to, amu nroh tna nkai raa Kristen baro ye. Ana mabe amu nhau nsya ana mam beto ti trion krema. Tna fo amu nsen nmo iso mne nmoʼt kota ro Roma. 15Raa Kristen ro mhau mam Roma mari bo amu nma kri-kri fo, tna baro masen mamaʼt remo ro Apius (yuk reto ja raa mama masim bo) mkah bo mtar amu. Tna raa Kristen taro mamaʼt remo ro Tres Taberne mkah bo mtar amu ye. Paulus ymat raa weto mama to, ait simaut mam yhaf mato tna yayoh asik mawat kʼAllah ye.
Paulus yhau mam kota ro Roma ste raa mtu srah rait
16Amu nmo snok mam kota ro Roma to raa ro pemerintah matmof Paulus mbis ait yhau mam amah sau ysya raa sbe sait ro kmot ait. Mbis ait yhau mam bui fee. 17Paulus yhau masno tuuf tna ait ytu raa manes ro Yahudi mama siret su. Tna Paulus yawe kʼana yawe, “Raa wojõ sor: Jõ to tno bo ro mkair aro mai kʼraa wanu fee. Tna tber kait bo mafa ranu ja hohos wanu mno soo bo to fee ye. Menohe raa mfot jõ mam Yerusalem msan kʼraa ro Roma. Tna makah jõ mamaʼt befo. 18Raa mase mtu srah ajõ tna mkai safo mabo ro ana maun boun kʼjõ to, aro fee ye. Tibyo ana mawe bitsre jõ tamo. He mfe. 19Raa ro Yahudi matak wa sai. Feto oh mi jõ te takah srah refo taut tamo to kʼraja Kaisar tna kbe ait ytu srah ajõ fo. Menohe jõ tawe abyõ tawe jõ tamaʼt befo taun boun anu raa ro Yahudi fee. 20Feto oh mi riwai jõ ttu anu nma no kʼjõ fo. Tawe betoo bo refo kʼanu. Anu raa ro Israel ja bwe Mesias ro Allah ysok yoo riof yee kʼraa to, kbe yama. Jõ tnaut tawe feto ye. Tna au oh mi raa mfot jõ makah mamaʼt befo fo.” 21Tna raa ro Yahudi weto mawe, “Amu nkai aam ro mbam rabin ro Yudea mkyas bo mkair ro nyõ nno bo aro fee ye. Tna raa sait ybam raa wamu wefi bo yama ykyas bo mkair ro nyõ nno bo to fee ye. 22Menohe amu nri raa beta mawe kair bosmot raa ro Kristen oh. Tna amu huwya nri bo ro nyõ nesait nkyas.” 23Tna ana mmah oon mawe ti aro ana mama siret su u.
Tna mam rabu ro oon sboh to, raa msis-sas mamaʼt amah ro Paulus yhau. Paulus huwya betoo bo kʼana. Ait ykyas wore wo Allah yamo Raja ybo raa mana rAit. Ait ykyas bo kʼana mamo snok hreha. Tna ait ykyas Yesus kʼana ye. Yawe Ait Mesias ro tiwya Watum ro Musa msya nabi na mkyas ye. 24Tna ana taro mari bo ro ait ykyas to, smot bokyas reto mawe mabo oh. Tna ana taro to, hawe smot bokyas reto ye. 25-27Ana mhaf wana hayah-hayah sai. Tna santri anya. Tibyo Paulus yasen ykyas bo ro tiwya Allah ykyas kʼnabi Yesaya:
“Nasen namo no kʼraa wefo. Tna nawe kʼana nawe, ‘Anu ja nri bo menohe anu srau nnaut bo ro anu nri reto fee. Anu nmat bo menohe mfi bo anu nhar bo reto fee. Anu hawe bo smot Jõ. Tna anu nimara mtuk, hawe nri Jõ fee. Tna nsu wanu mti, wase bo ye. Menohe mfi bo anu hah nma no kʼJõ to, soh anu nhaf smot Jõ to, kbe tno re anu nrok noof; kbe anu nimara nri bo, tna nsu wanu to, kbe nmat bo tna nhar ye.’”
Yesaya 6:9 - 10
Paulus yawe, “Tiwya Har ro Tuhan mkyas bokyas reto kʼnabi Yesaya. Ait ykom bo reto tna ykyas kʼanu hohos na wanu ye. Tna bokyas mbam kʼHar ro Tuhan reto mabo oh mefo!” Paulus ykyas bo reto mam tis tna raa mbam raa mana ro Yahudi masen mbrir-brar mbam siret refo mamo. 28Tna ait yawe kʼana yawe, “Nri oh! Nhar oh: Riof ro Allah yoo yee reto to, mfo refo Ait yoo yee kʼraa ro mbam raa mana roto makin ye. Tna ana weto to, kbe mari tna moo riof rAit reto mse kʼana to.” [29Paulus yawe bo weto mkak. Tna raa ro Yahudi weto taro mrok kmo. Ana beta masen mamo tna santri bo kʼanya iti ye.]
30Tna Paulus yhau tahun trion ewok muuf mam samu ro ait kwiyat reto. Ja ait ksoh huwya ykyas bo ysya awya sai ro yama yo kʼait. 31Yhau to, ait ykyas bo abyõ sai ykyas wore wo Allah yamo Raja ybo raa mana rAit. Tna ait ykyas Tuhan Yesus Kristus yasom rAit ykah yatak tna raa aro mno wa bo fee ye.