PROVERBIOS

PROVERBIOS

¹ Salomonan arsüwinakapa. Jupax Davidan yuqapänwa, Israelan reyiparakïnwa. ² Aka säwinakasti: Yatiñ kankañampi, yatichäwinakamp yatiyañatakiwa, yatiñan phuqt’at arunaka amuyt’äwir yanapt’añataki, ³ yatichäwinaka, ch’ikhi kankañ yatichañataki; aski luräwimpi, chiqa kankañan sarnaqañamp jikxatañataki; ⁴ jan yatiñan waynanakar ch’ikhi kankañ yatichañataki, yatiñampi, amuyt’asiñampi churañatakiraki. ⁵ Yatiñani ch’ikhi jaqixa, aka arunak ist’iwa, ukhamat juk’amp yatiñ kankañampi, ixwanakamp jikxati, ⁶ yatiñan jaqinakan säwi arunakap jupan amuyt’añapataki, parlatanakapa, uñtasïwi arunakapa, jamusitanakap amuyt’añapataki. ⁷ Yatiñ kankañan qalltapax Tatitur axsartañawa; pisi amuyt’an jaqinakasti yatiñarusa, yatichäwirus jisk’achapxiwa. ⁸ Wawaxay, awkiman yatichäwinakap ist’am, janikiy taykaman yatichäwinakap jisk’achamti. ⁹ Uka yatichäwinakapasti p’iqimatakix mä suma pillur uñtatäniwa, kunkaman mä suma wallqar uñtatarakïniwa. ¹⁰ Wawaxay, jucharar jaqinakatix pantjayañ munapxätam ukaxa, ¡jumax jan ist’amti! ¹¹ Inas sapxchïtam: “Jutam, nanakamp chik saraskam, munañasar mä sipit wakichañäni, uka chiq sarakipaskir aski jaqir jiwayañataki. ¹² Aski jaqinakar jakkirpach manq’antañäni, jiwax amay imäwir mantirinakar manq’antki ukhama. ¹³ Kunayman qamir yänak jikxatañäni, ¡lunthatat yänakampiw utasar phuqhantañäni! ¹⁴ Jutam, nanakampïxam, jikxatkañän ukanakxa taqiniw jaljasiñäni” sasa. ¹⁵ ¡Ukampis, wawaxay, jupanakan ukarux jan saramti! Jupanakan jan wali sarnaqäwinakapat jithiqtam. ¹⁶ Jupanakax jank’akiw ñanqha lurañ munapxi; ¡masinakaparus jank’akiw jiwayañ munapxaraki! ¹⁷ Jamach’inakan uñjatax inamayaw sipitax uchatäski, ¹⁸ uka jaqinakax jupanak pachpatakiw sipita wakichasipxi, jakañanakapxa jan walt’añanakaruw puriyapxi. ¹⁹ Taqi kun muniri jaqinakan sarnaqäwipax ukham tukuyi: pachpa inampst’añ chuymapaw jiwayi. ²⁰ Yatiñ kankañax anqanakan arnaqasiski; thakhinakan arup ist’asiyaski; ²¹ markar mantañ punkunakan arunakap yatiyaski; markan tantachasïwip chiqanakan akham saski: ²² “Jan yatiñani, sawkasiri, pisi amuyt’an waynanaka, ¿kunapachkamarak pisi amuyt’añan sarnaqapxäta, sawkasiñanakaman kusisiñ jikxatasa, kunapachkamarak yatiñ kankañar jisk’achasipkakïtasti? ²³ Nayan iwxa arunakaxar ist’apxita, nayaw ajayuxamp phuqt’apxäma, amtäwinakax yatiyapxarakïma. ²⁴ Nayaw jumanakar jawsapxsma, ukampis jumanakax janiw ist’añ munapkistati. ²⁵ Jan ukasti, suma iwxa arunakaxarux janiw jaysapkistati, nayan chiqachäwinakax katuqañsa janiw munapktati. ²⁶ ¡Chijix puripkätam ukkhasti, nayax larusirakïwa! ¡Axsarañax katuntapkätam ukkhasti, nayax sawkasirakïwa ²⁷ axsarañanakampi, jan walt’añanakamp jumanakxar jutapkätam ukapacha, llakisiñanakasa, ayquñanakasa taqi kuns tukjir jach’a tutukjam jumanakatak jutkani ukapacha! ²⁸ “Uka urukiw jumanakax jawsapxitäta, ukampis nayax janiw ist’apkämati; thaqhapxitätawa, ukampis janiw jikxatapkitätati, ²⁹ jumanakan yatiñ kankañar jisk’achapxatamata, Tatitur jan axsarapxatamata. ³⁰ Jumanakax janiw suma iwxa arunakax katuqañ munapktati; chiqachäwi arunakaxarus jisk’achapxtawa. ³¹ ¡Jan wali sarnaqatanakamat t’aqhisipxäta! Ñanqha amtatanakamampiw amjayasipxäta. ³² Jan yatiñan jaqinakarux jan yatitanakapaw tukji, pisi amuyt’an jaqinakarusti jan amuyt’asitanakapaw aynacht’ayi; ³³ ukampis nayar ist’irixa, sumankañan jakasini, janiw kuna ñanqharus axsarkaniti.”

¹ Munat wawaxay, jumatix arunakax katuqitäta; kamachi arunakaxsa imäta, ² yatiñ kankañarus ist’äta; taqi chuymampi ch’ikhi kankañar alkatarakïta; ³ jumatix ch’ikhi kankaña mayïta amuyt’añ kankañsa mayirakïta; ⁴ qullqirjama, jila alan imat yänakarjam thaqhäta, ⁵ ukapachaw Tatitur axsartañ yatïta; ¡kunäkitix Diosar uñt’añax uk jikxatarakïta! ⁶ Tatituw yatiñ kankañ churirixa; amuyt’añampi, yatiñ kankañampix lakapat mistu. ⁷ Tatituw chiqa aski, jan pantjasis sarnaqir jaqirux yanapi, arxataraki. ⁸ Jupaw chiqap sarnaqir jaqirux uñji, taqi chuyma jupar iyawsirirux imaraki. ⁹ Ukapachaw yatirakïta chiqäki, askïki uksa, ukat amuyt’arakïta taqi askin sarnaqañapun sumätapa. ¹⁰ Yatiñ kankañax chuymamaruw mantani, ukatsti yatiñ kankañan muxsätap yant’äta. ¹¹ Amuyt’a kankañaw uñjaskätam, ch’ikhi kankañaw imaskätam. ¹² Yatiñ kankañaw jan wali thakhit qhispiyätam, ñanqha arunak parlir jaqinakat jithiqtayätam; ¹³ aski thakhit saraqirinakata, ch’amak thakhin sarnaqirinakata; ¹⁴ jan walinak luras kusisirinakata, ñanqha luratanakapat k’uchirt’asirinakata, ¹⁵ q’iwi q’iwi thakhinakan sarnaqirinakata; chiqa thakhit maysar saranukurinakat jithiqtayätam. ¹⁶ Yatiñ kankañaw jan wali warmit qhispiyätam, quña arunakampi iyawsayir jan uñt’at warmit jithiqtayätam. ¹⁷ Tawaqu kankañan sarnaqki uka chachar apanukuri warmita, Diosampi arust’äwi luratapat armasirit jithiqtayätam. ¹⁸ Uka warmin utapar sarir thakhinjam sarañasti, jiwañar puriyir thakhiwa; ¹⁹ uka warmimp sarnaqirinakax janiw kuttankxapxiti, janipuniw wasitatamp suma jakañ thakhir kuttankxapxiti. ²⁰ Jumasti suma thakhinjam sarnaqam, aski chiqa jaqinakan sarnaqäwiparjam sarnaqarakim. ²¹ Aski lurir q’uma jaqinakax, wiñayatakiw aka uraqin jakani. ²² Ukampis jan wali sarnaqir jaqinakampi, sallqa jaqinakampix, aka uraqit jaqunukuta, apanukutaw uñjasini.

¹ Munat wawaxay, janiy yatichäwinakaxat armasimti; kamachi arsutanakax chuymamarupun imam, ² uk lurasasti jaya maranakaw jakasïta, kusisitaw sarnaqasirakïta. ³ Janipun kunapachas armasimti munasiñampita, chiqa kankañampita; mä wallqar uñtat kunkamar ukanak warkuntasim. Chuymamar ukanak sum imasirakim, ⁴ ukhamat khuyapayasiñampi, sumar uñjatäñamp jikxatäta Diosan nayraqatapansa, jaqinak taypinsa. ⁵ Tatitur taqi chuymamamp katuyasim; janiy juman ch’ikhi kankañamaruk alkatamti. ⁶ Taqi luräwinakaman Tatitut amtasipunim, jupaw chiqa thakhinjam irpaskätam. ⁷ Janiy sinti yatiñanjam tukumti; Tatitur axsartam, taqi ñanqhat jithiqtam, ⁸ ¡ukaw janchimar ch’amañchir suma qullaxa! ⁹ Taqi yänakamamp Tatitur jach’añcham, yapu apthapitamat nayrïr achunak churañampirak waqaycham; ¹⁰ ukhamat pirwanakamas phuqhantat uñjasini, vino imañanakamas llumiraskarakini. ¹¹ Munat wawaxay, janiy Tatitun yatichäwip jisk’achamti, janirakiy jumar chiqachatapatsa mayjt’asimti; ¹² Tatitux khitirutix munaski ukarux chiqachiwa, kunjämatix mä awkix munasit wawapar chiqachki ukhama. ¹³ Yatiñ kankañ jikxatir jaqix, kusisiñaniwa, ch’ikhi kankañ katuqir jaqis kusisiñanirakiwa; ¹⁴ ukasti qullqit sipana, qurit sipan juk’amp askinak jikxatayi. ¹⁵ Yatiñ kankañax suma k’ajkir qalanakat sipansa juk’amp jila alaniwa; ¡janiw wali jila alan yänakampis chikachayatäkaspati! ¹⁶ Kupi amparampix walja maranak jakañ churi, ch’iqa amparampisti qamir yänakampi, aytat kankañamp churaraki. ¹⁷ Jupan sarnaqäwipar arkañax kusiskayawa, thakhinakapanjam sarnaqañasti suman jakañawa. ¹⁸ Yatiñ kankañ jikxatiritakix ukax jakañawa; ¡yatiñ kankañ katxäsirinakasti kusisiñaniwa! ¹⁹ Tatitux yatiñ kankañampi, ch’ikhi kankañampiw alaxpachsa, akapachsa sayt’ayi. ²⁰ Yatiñ kankañampiw lamar quta jaljtayi, yatiñ kankañampiw qinayanakat jallu purxatayani. ²¹ Munat wawaxay, amuyt’a kankañ imapunim, iwxa arunakarjam sarnaqañ jan chhaqhayasimti, ²² ukasti jumarux jakañ churätam, mä suma wallqampjamaw k’achacharakïtam. ²³ Jan axsarasaw thakhinjam sarnaqäta, janipuniw kunapachas lanqtaskätati. ²⁴ Samart’askäta ukapachax janiw axsarayaskätati; ikintkxäta ukkhasa, jan axsarasaw ikxäta. ²⁵ Akatjamat utjir chijinakarux janiw axsarkätati jan wali jaqinakar tukjañ uru jutkani ukarus janirakiw axsarkätati, ²⁶ Tatituw jan axsarañamatak ch’amañchaskätam, kuna sipitar jalt’añatsa qhispiyarakïtamwa. ²⁷ Yanapt’a mayiri jaqirux yanapt’apunïtawa, jupar yanapt’añamax amparamankaskchi uka. ²⁸ Jichhür yanapt’irjamäsksta ukaxa, jan qharürutak imasimti. Janipun jaqi masimarux samti: “Qharüruw yanapt’äma” sasaxa. ²⁹ Jumar alkatir jaqi masimatakix janiw kuna ñanqhsa amtätati. ³⁰ Jan khitimpis ch’axwañar mantamti janitix khitis jumar kuna ñanqha lurkätam ukaxa. ³¹ Luqhi chuyman jaqirux jan jach’ar aptamti, janirak jupjam sarnaqañsa munamti; ³² Tatitux luqhi chuyman jaqirux uñisiwa, aski jaqinakampisti sumankiwa. ³³ Tatitux ñanqha lurir jaqin utaparux ñanqhachiwa, aski jaqin utaparusti askimpiw phuqt’i. ³⁴ Tatitux sawkasir jaqinakat sawkasiwa, alt’at chuyman jaqinakarusti khuyapayasiñampiw uñji. ³⁵ Yatiñan jaqinakan churäwipax aytat kankañawa, jan amuyt’asir jaqinakasti p’inqachatäniwa.

¹ Wawanaka, awkiman suma iwxa arunakaparux ist’apxam; taqi chuymamp ist’apxam sum sarnaqañ yatiqapxañamataki. ² Nayax suma yatichäwinak churapxsma; nayan yatichäwinakaxarusti jan jisk’achapxamti. ³ Nayax wawäñ yatiraktwa; taykaxan wali munatayätwa, ⁴ awkixasti akham sasaw yatichitäna: “Arunakay chuymamar imam; arsutanakaxar jaysam, ukat jakäta. ⁵ Yatiñ kankañampi, amuyt’a kankañamp jikxatam; janipun arunakaxat armasimti. ⁶ Yatiñ kankañarux janipun apanukumti, yatiñ kankañarux munasim jupaw imaskätam. ⁷ Taqi kunat sipan yatiñ kankañampi, amuyt’a kankañamp jikxatam. ⁸ Yatiñ kankañar munasim, ukasti jach’aruw aptätam; ukar yäqam, ukasti jach’añchätamwa; ⁹ ¡p’iqimarux suma munkañ k’achachani, ukampiw munkay pillu uchani!” sasa. ¹⁰ Munat wawaxay, arunakax ist’asin katuqita, jakañ urunakamasti jilxataniwa. ¹¹ Nayaw yatiñ kankañ thakhinjam irpäma, suma thakhinjam sarnaqayarakïma. ¹² Uka thakhinsti janiw kunar lanqtañas utjkaniti; ukanjam jalkasas janiw lanqtaskätati. ¹³ Yatichäwinak sum katxarusim, jan apanukumti; uka yatichäwirjam sarnaqam, ukaw jakañamaxa. ¹⁴ Janiy ñanqha lurir jaqinakan thakhipanjam saramti, janirak jan wali sarnaqäwiparus arkamti. ¹⁵ Jan uka thakhipar mantamti, jan uka chiqa saramti; jupanakat jithiqtam, nayraqatar saraskakim. ¹⁶ Uka jaqinakax jan wal lurasax janiw samarapkiti; jaqi masipar jan aynacht’ayasax, janiw ikthapipkisa. ¹⁷ ¡Jupanakan manq’apampi, umañapampixa, ñanqha lurañampi tukjasiñampikiwa! ¹⁸ Aski jaqinakan sarnaqäwipax willjta qhanjamawa; urutatañkamaw juk’at juk’at qhanti. ¹⁹ Ñanqha lurir jaqinakan sarnaqäwipasti ch’amakakiwa; ¡janiw kunar lanqtasipxatapsa yatisipkiti! ²⁰ Munat wawaxay, iwxa arunakaxar ist’am; arsutanakaxar sum isch’ukim. ²¹ Janipun nayraqatamat chhaqtayamti, ¡chuymamarupun imam! ²² Uka arunakax suma jakañ churi, khitinakatix jikxatapki ukanakaru. ²³ Taqi kunanakat sipansa chuymam imam, jakañaman uka chuymat jutatap layku. ²⁴ K’ari arsuñax lakamat jayankpan; k’ari parlañat jithiqtam. ²⁵ Nayraqatar uñtam, nayraqatarupun uñtam. ²⁶ Kawkharutix kayunakam takt’käta uk sum amuyasim, sarnaqäwimasti chiqapapunïniwa. ²⁷ Thakhimat jan maysar saranukumti; jan wali sarnaqäwinakat jithiqtam.

¹ Munat wawaxay, yatiñ kankañaxar ist’am, ch’ikhi kankañaxar sum ist’arakim. ² Ukhamat suma yatiñampi sarnaqañ yatïta, amuyt’ampiw arsurakïta. ³ Jan wali warmin arunakapax misk’ir uñtatawa, arsutapasti aceitet sipan suma quñawa. ⁴ Ukampis qhiparux mullat sipan juk’amp k’allk’uwa, purapar arini espadat sipan juk’amp arirakiwa. ⁵ Uka warmimpi sarnaqañax jiwañaruw puriyi; chillqtatanakapax jiwañar chiqak irparaki. ⁶ Uka warmitakix sum sarnaqañax janiw kunäkisa, janirakiw sarnaqäwipan jan sumätapsa amuyaskiti. ⁷ Munat wawaxay, ist’itaya, janiy yatichäwinakaxat saraqamti. ⁸ Jan wali warmit jithiqtam; uta punkuparus jan jak’achasimti, ⁹ aytat kankañam yaqhanakar jan churaskañamataki, jikxatasitamsa qhuru jaqinakar jan katuyaskañamataki. ¹⁰ Jan uñt’at jaqis ch’ama tukutamamp jan phuqt’asiskañapataki. ¹¹ Jan ukasti, qhiparux jachañakiw wakt’ätam, janchimax juk’at juk’at aynacht’xan ukapacha. ¹² Ukkhakiw jumax säta: “¡Janik yatichäwi arunakar jisk’achkpachänti! ¡Janik chiqachäwi arunakarus apanukkpachänti! ¹³ ¿Kunatarak yatichirinakaxar jan ist’kpachätsti, nayar iwxt’irinakarus jan jayskpachätsti? ¹⁴ ¡Niyapuniw nayax taqi jaqinak nayraqatan jan walt’añar purta!” sasa. ¹⁵ Jumasti warmimamp jakasim, kunjämatix maynix pachpa phuch’upan umapat umt’aski ukhama. ¹⁶ Munasiñamax warmimatakikïpan; jan yaqha warminakar churamti. ¹⁷ Jumampina, warmimampin kusisiñapax, jumatakikïpan, ¹⁸ ¡Juman warmimax aski waxt’äwinak katuqpan! ¡Wayna kankañaman kusisitak jupamp jakasim! ¹⁹ ¡Warmimax suma munkañ tarujar uñtatawa! ¡Munart’asiñapamp jumar kusisiyirïpan! ¡Munasiñapamp jumar wiñay kusisiyirïpan! ²⁰ Munat wawaxay, ¿kunatarak chachan warmimp sarnaqaskätasti? ¿Kunatakirak jan uñt’at warmiru qhumaskätasti? ²¹ Tatitux jaqin sarnaqäwip uñjaskiwa, sartatanakapsa sum uñch’ukiskaraki. ²² Ñanqha lurir jaqirux pachpa ñanqha luratapaw katunti; pachpa jucha luratapaw chinuñar uñtat chinxäsi. ²³ Jan chiqachayasiñ munatapaw jiwañar irpani; pisi amuyt’asirïtapasti, chhaqhañaruw aparakini.

¹ Munat wawaxay, jaqi masim laykutix manusiñapatak sayt’sta ukaxa, jan ukax, jan uñt’at jaqi laykutix arsutamax utjchi ukasa, ² juma pachpaw sipit uskusisktaxa; pachpa arunakamaruw jalantasktaxa. ³ Munat wawaxay, jumax maynin amparapanktawa, ukat qhispiñatakisti akanak luram: jan p’inqasis jaqi masiman ukar achikt’asir mäki saram. ⁴ Jan ukanak askichkasinxa jan ikimti, janirak mä juk’as samaramti; ⁵ mä tarujar uñtat katuntirimat jumax jaltxam; sipitatsti jaltir jamach’ir uñtat jaltxam. ⁶ Jayra jaqi, k’isimiranakar uñtam; irnaqatanakap uñjam, jupanakat yatiqasim. ⁷ Janiw khitis jupanakar luraykiti, janirakiw khitis uñch’ukiykiti, apnaqkarakisa; ⁸ ukampis jupanakax yapu apthapiñ pachan manq’añ imkatasipxi. ⁹ Jayra jaqi, ¿kunapachkamarak ikïtasti? ¿Kunapacharak ikit jan sartkätasti? ¹⁰ Jumatix ukham iki chutaliskäta, sum ikiñatakis amparanakam qhumthapisiskäta ukkhaxa, ¹¹ jan kunan uñjasiñaw katuntätam, mä muyuyku jaqir uñtata. ¹² Ñanqha jan wali jaqix, k’ari arunak parlasakiw sarnaqi; ¹³ nayrampiw ch’irmt’i, kayunakap unuqt’ayi, ampar luk’anapampiw wikucht’i; ¹⁴ amuyupasti ñanqha lurañamp chhaqtayatawa, chuymapan jan walinak lup’isakiw sarnaqi, ch’axwanak utjayañ lup’isakiw sarnaqaraki. ¹⁵ Ukat jupatak jan walt’añax akatjamat purinini; mä ch’ipxtanak q’ala tukjat uñjasini. ¹⁶ Tatitux suxta jan walinakaruw uñisi; paqallqüristi jupatakix jan walipuniwa: ¹⁷ Jach’a jach’a tukuñanakaru, k’ari parlañanakaru, jan juchan jaqi jiwayañanakaru, ¹⁸ jan wali amtañanakaru, jan wali lurañanakar mäki sarañanakaru, ¹⁹ k’ari irkatirit sarnaqañanakaru, jila pura ch’axwañanakaru. ²⁰ Munat wawaxay, chuymamarux imapunim, awkiman, taykaman iwxa arunakapsa, yatichäwinakapsa. ²¹ Aka iwxanak katxäsipunim, ukanakax chuymamankapunpan. ²² Uka arunakaw saräwiman irpätam, ikiskäta ukkhasti ukanakaw imätam, ikit sartkäta ukkhasti ukanakaw parlarakïtam. ²³ Chiqpachansa iwxa arunakampi, yatichäwinakampix qhanaskir lamparar uñtatawa; chiqachäwinakampi, suma iwxt’a arunakampix, jakañ thakhiwa. ²⁴ Jan wali sarnaqir ñanqha warmitsa imätamwa, suma quña arunakapatsa imarakïtamwa. ²⁵ Janiy chuymaman warmin jiwakïtap layku munapayamti, ¡janirak uñtatapampis atipjayasimti! ²⁶ Jan wali sarnaqir warmix qullqi laykukiw sarnaqi, chachanïkasin jucha lurir warmisti, aski chachäki uka katuykamaw sari. ²⁷ ¿Mä jaqisti isipar nina apnaqaspati jan nakhantayasaxa? ²⁸ ¿Mä jaqisti nina sank’anak patanjam sarnaqaspati kayup jan naksuyasisaxa? ²⁹ Jaqi masipan warmipamp jucha lurañan sarnaqir jaqix ukhamarakiwa, juchapsti uñt’asipuniniwa. ³⁰ Janiw khitis lunthatar jisk’achkiti, manq’at awtjatätap layku lunthatasitapata; ³¹ lunthataskirtix katjayaskani ukapachasti, lunthatasitapat paqallqu ukkhamp kutt’ayani, kunatix jupan utjki taqi ukanakamppach churxarakini. ³² ¡Jaqi masipan warmipamp sarnaqirix jan amuyt’asiriwa! ¡Ukham jan wal lurir jaqixa, jupa pachpaw tukjasiski! ³³ Jupasti nuwjata, jisk’achataw uñjasini, uka p’inqa uñjasitapax janiw armatäkaniti. ³⁴ Warmipampi sallqjayasir jaqin q’apisitapax ninar uñtatawa, ukhamat ukham phuqsusiñ uru purinipansti janiw khuyapayaskaniti; ³⁵ janiw kuna churatampis chuymachaskaniti, janirakiw walja churäwinakampis chuymap utt’ayaskaniti.

¹ Munat wawaxay, arunakaxarux ist’akimaya; iwxa arunakax chuymamarupun imam. ² Iwxa arunakaxampiru, yatichäwinakaxampir ist’amaya; nayranakaman qalaparjamay suma munat imasim, ukatsti jakätawa. ³ Ampar luk’anamar chinkatasim jan armasiñamataki, chuymaman sum katxäsim. ⁴ Yatiñ kankañarusti kullakamarjam uñt’asim. Ch’ikhi kankañarux jilat masimarjam munasirakim. ⁵ Uka yatiñ kankañampi, ch’ikhi kankañampiw jan wali warmit qhispiyätam, iyawsayir muxsa arunakapatsa jark’aqarakïtam. ⁶ Mä urusti nayax ventanaxan rejanakap taypit uñch’ukiskäyäta, ⁷ jan amuyt’asir walja waynanakaru, uka waynanak taypinsti, mayni jan amuyt’asir waynaruw uñjta. ⁸ Jupasti marka thakhi thiyar purisinxa, maykataruw makhati, uka warmin utap tuqiruw sari. ⁹ Niya jayp’untxänwa, ch’amakt’xarakïnwa. ¹⁰ Ukapachaw uka warmix jupar jikxatir mistuni, jan wali sarnaqir warmjam isthapita, sallqa chuymani, ¹¹ jupasti parlañatakix jan axsariri, jan p’inqasiriwa, janirakiw utapansa acht’kiti, ¹² jupax marka thakhinakana, plazanakana, thakhi muytañanakan sarnaqaski, khititix uka chiqanjam sarakipkani ukar katuntañatak suyxatasa. ¹³ Uka warmisti waynar jikxatasin qhumanti, jamp’att’araki, ukat jan axsarasaw saraki: ¹⁴ “Nayax sumankäwi wilañchanak luqtañatakiw arsüyäta, jichhasti uka arsutax phuqxtwa. ¹⁵ Ukatarak nayax jumar jikxatir jutsma; ¡nayax walpun uñjañ munäyäsma, jichhasti jikxatsmawa! ¹⁶ Ikiñax patxarux Egiptot apanit suma ikiñampiw janxatanta, ¹⁷ ukatsti mirra, áloe, canela sat suma q’apkir qullanakampiw uchanirakta. ¹⁸ Jutamaya, munart’asiñamp machjayasiñäni; willjtaniñapkam munasiñamp k’uchirt’asiñäni, ¹⁹ chachaxax janiw utankkiti, wali jayaruw saraski; ²⁰ jupax walja qullqi apt’ataw sari, chika phaxsiw utar kutt’asinkani” sasa. ²¹ Uka warmisti waynarux suma muxsa arunakampiw iyawsayi, ²² waynasti iyaw sasaw uka warmin qhipap sarawayi, kamisatix mä urqu vacax khariñatak irpatäki ukhama, kamisatix tarujax sipitampi katuntat uñjaski ukhama, ²³ juparusti mä mich’iw chuymar mantasin jiwayxi, kamisatix mä jamach’ix jakañap jan apt’asiñap yatisisina sipitar jalt’ki ukhama. ²⁴ Jichhasti, munat wawaxay ist’itaya; iwxa arunakaxar isch’ukim. ²⁵ Janiy uka warmi layku amuyunakam saranukuyamti; janirak jupan qhipap sarañ layku chhaqhañar purimti. ²⁶ Jupax waljaninakaruw jiwañar puriyi, ¡jiwayatanakapasti waljaniwa! ²⁷ Uka warmin utapar sarañ thakhisti, jiwañar sarañ thakhiwa.

¹ Yatiñ kankañax jach’at arnaqasiski, ch’ikhi kankañasti arup ist’asiyaraki. ² Qullu amsta chiqanakaruw sayt’asi, thakhi pallqanakaruw sayt’asi, ³ markar mantañ punkunakan arunakap ist’ayaski, akham sasa: ⁴ “Chachanaka, aka arunakaxax jumanakatakiwa. ⁵ Jan yatiñ kankañan waynanaka, ch’ikhi kankañanïñ yatiqapxam, pisi chuymanaka, amuyt’asirïñ yatiqapxam. ⁶ Ist’apxita, nayax yatiyapxämawa suma chiqa arunaka. ⁷ Kuntix sapkäma ukax chiqawa, janiw nayatakix k’ari arunak parlañax askïkiti. ⁸ Taqpach arsutanakaxax chiqapawa, janiw uka arunakaxanxa k’arisiñax utjkiti. ⁹ Ch’ikhi jaqitaki, amuyt’asir jaqitakixa, arunakaxax qhana jan kamskayawa. ¹⁰ Qullqit sipana, suma qurit sipansa, yatichäwinakampi, yatiñ kankañamp jikxatapxam” sasa. ¹¹ Yatiñ kankañax suma k’ajkir qalanakat sipana, juk’amp jila alaniwa; ¡janiw kunatix wali munkayäki ukampis kikipaskaspati! ¹² “Naya, yatiñ kankañax, ch’ikhi kankañamp chikaw jakta, suma iwxa arunak jikxatañ yatta. ¹³ Tatitur axsartañaxa, jan walir uñisiñawa. Nayax, jach’a jach’a tukuñarusa, jan walin sarnaqañarusa, k’arisiñarus uñistwa. ¹⁴ Nayankiw amtäwisa, amtäwin phuqhasiñapasa, nayätwa chiqap kankañaxa, ch’aman kankañasa. ¹⁵ Nayïpan reyinakas markar apnaqapxi, marka apnaqirinakas chiqap kamachinak utt’ayapxi. ¹⁶ Nayïpan markan jilïr sarayirinakapax munañanïpxi, marka apnaqirinakas chiqapar uñjapxaraki. ¹⁷ Nayar munasirinakarux munastwa, nayar thaqhirinakasti, jikxatapxituwa. ¹⁸ Nayaw qamir kankañampi, aytat kankañamp churta, jan tukuskir jach’a kankañampi, nayrar sartañamp churarakta. ¹⁹ Nayan churañaxax suma q’umachat qurit sipana, suma qullqit sipan juk’amp jilawa. ²⁰ Nayax chiqap thakhinjam sarta, chiqa kankañ thakhinjama. ²¹ Nayar munirinakarux qamiriptaytwa, utanakaparus suma imasitanakampiw phuqhantarapta. ²² “Tatituw nayarux luräwinakap nayra irnuqitu, taqi kun lurañ janïr qalltkän ukapacha. ²³ Nayarux qalltan luritu, aka uraqi janïra lurkän ukapacha. ²⁴ Nayarux jach’a qutanakax janïra utjkän ukkhatpach uskusitu, jawiranakasa, uma jalsunakas janïra utjkän ukapacha. ²⁵ Jisk’a qullunakasa, jach’a qullunakasa janïra utjkän ukkhawa Tatitux nayar utjayasitu; ²⁶ janïraw ukkhaxa Tatitux aka uraqsa, pampanaksa lurkänti, kuna laq’attix aka uraqix luratäki uka laq’sa lurkänti. ²⁷ Kunapachatix Tatitux alaxpacha jach’a quta patxar utt’aykän ukkhaxa, nayax ukankäyätwa. ²⁸ Kunapachatix qinayanak alaxpachan utjaykän ukapachax ukankäyätwa, quta manqhankiri uma jalsunaksa utjaykäna ukapachasa ukankäyätwa, ²⁹ kunapachatix qutan umanakaparusa waña uraqiru jan makhatañapataki arskän ukkhasa, aka uraqi utt’aykän ukkhasa, ³⁰ nayax Tatitump chikaw jan saraqtas ukankäyäta. Nayaw jupan sapür kusisiñapäyäta, jupan nayraqatapansti taqi urunakan k’uchirt’asïyäta; ³¹ jupan lurat uraqin anatasïyäta, ¡nayax jaqinak uñjasin kusisiyätwa! ³² “Jichhasti, wawanakaxay, ist’apxita; nayat yatiqasipxita, jumanakasti kusisitaw sarnaqapxäta. ³³ Yatichäwinakar ist’apxam, yatiñ kankañar jan jisk’achapxamti. ³⁴ Nayar ist’ir jaqix kusisiñaniwa, uta punkuxan sapürus suyxatir jaqisa kusisiñaniwa. ³⁵ Nayar jikxatirixa, jakañ jikxatani, Tatitun khuyapayasiñap jikxatarakini; ³⁶ ukampis nayar apanukurixa, jakañap aynacht’añaruw apaski; ¡nayar uñisiñax jiwar munasiñawa!”

¹ Yatiñ kankañax utap utachasi, ukarusti paqallqu sayirinakampiw k’achacht’i; ² uywanak jach’a manq’äwitakix kharirayi, mä suma vino wakicht’i, manq’añ ucharaki. ³ Ukatsti uywat tawaqunakaruw khiti, marka amsta chiqatpach art’apxañapataki: ⁴ “¡Jan yatiñan waynanaka, akkhar jutapxam!” sasa. Jan amuyt’asirinakarusti akham jawsayi: ⁵ “Jach’a manq’äwixar jutapxam, nayan wakicht’at vino umt’ir jutapxam. ⁶ Jan amuyt’asis sarnaqañat jithiqtapxam, ukat jakapxäta; ch’ikhi kankañan jaqinakjam sarnaqapxam” sasa. ⁷ Jan ist’asir ñanqha jaqiru chiqachirixa, tuqimpi, chuyma usu arunakampik katuqasi. ⁸ Jan ist’asiri ñanqha jaqiru chiqacham, jupasti jumarux uñisïtamwa; ukampis amuyt’asir jaqir chiqacham, jupasti jumarux munasïtamwa. ⁹ Yatiñ kankañan jaqir yaticham, yatiñ kankañapax jilxataniwa; aski jaqir yaticham, yatiñapasti jilxataniwa. ¹⁰ Yatiñ kankañan qalltapax, Diosar axsartañawa; Qullanan qullanapar uñt’añax ch’ikhi kankañanïñawa. ¹¹ Yatiñ kankañïpan walja urunak jakäta, walja maranakaw jakarakïta. ¹² Yatiñan jaqïsta ukaxa, juma pachpatakiw yatiñanïskäta; jan ist’asir jaqïsta ukasti, jumakiw t’aqhisiskarakïta. ¹³ Pisi yatiñanïñax arunak apnaqir warmjamawa, pisi chuymani, jan yatiñani. ¹⁴ Jupax uta punkuparuw qunt’asi, taqpach markax uñstkis ukawjana, ¹⁵ ukatsti thakhi saririnakaruw jawsi, suma thakhinjam saririnakaru: ¹⁶ “¡Jan yatiñan waynanaka aka chiqar jutapxam!” sasa. Ukatsti jan amuyt’asirinakar sanipxañapatakiw khitharaki akham sasa: ¹⁷ “Lunthatat umax juk’amp muxsawa; jamasat t’ant’a manq’añax juk’amp sumarakiwa” sasa. ¹⁸ Ukampis uka pisi chuyman jaqinakax janiw yatipkiti, jach’a manq’äwitaki jawsata jaqinakapax jiwañar sarasipkatapa.

¹ Salomonan säwi arunakapa: Amuyt’asir wawax, awkipar taykaparuw kusisiyi, jan amuyt’asir wawasti jupanakarux llakisiyiwa. ² Jan wali tuqit jikxatat qamir yänakax janiw askïkiti, chiqapat jikxatat yänakasti jiwañat qhispiyi. ³ Tatitux suma jaqirux janiw manq’at t’aqhisiykiti, ñanqha lurir jaqirusti manq’at awtjayasiñap janiw apaqkiti. ⁴ Juk’a irnaqir jaqix jan kunaniw jaki, wali irnaqir jaqisti qamiriptiwa. ⁵ Wakisitapar yapu apthapirix amuyt’asir jaqiwa, yapu apthapi urunakan ikir jaqisti, p’inqachatäniwa. ⁶ Aski jaqirux Tatituw aski waxt’äwinakapamp phuqt’i, ñanqha jaqirusti, jan wali luräwinakapaw aynacht’ayi. ⁷ Aski jaqix suma amtatäniwa; ñanqha jaqirusti mäkiw armatäxi. ⁸ Yatiñan jaqix arsüwinakar jaysiwa; jan amuyt’asis parlir jaqisti aynacht’añaruw puri. ⁹ Jan kuna manunïki uka jaqixa, janiw kunarus axsarkiti; jan wal sarnaqir jaqisti, jan waliw tukusiraki. ¹⁰ Jan wali amtampi nayra ch’irmt’ir jaqixa, jach’a jan walt’añanak utjayi; jan wali parlir jaqisti, aynacht’añaruw puri. ¹¹ Aski jaqin arunakapax jakañ churir arunakawa, ñanqha lurir jaqirusti jan wali luräwinakaw aynacht’ayi. ¹² Uñisisiñax ch’axwanak utjayi, munasiñasti taqi juchanak pampachi. ¹³ Yatiñan jaqin lakapanxa, yatiñ kankañaw utji; lawamp jawq’añasti jan amuyt’asir jaqin jikhanipatakiwa. ¹⁴ Yatiñan jaqinakax wali amuyt’ampiw parli, jan amuyt’asir jaqinakan parlatapasti, jan walt’añanak utjayi. ¹⁵ Qamir jaqirux qamir yänakapaw arxati; jan utjirin jaqirusti, janiw kuna arxatiripas utjkiti. ¹⁶ Aski jaqin katuqäwipax jakañawa; ñanqha jaqin katuqäwipasti jucha lurañakiwa. ¹⁷ Chiqachäwi arunak jaysir jaqix, jakañ thakhinjam saraski; jan jaysasiristi, chhaqhañ thakhiruw saraski. ¹⁸ K’arisir jaqinakax janiw uñisisiñ chuymap uñacht’ayapkiti; pisi chuyman jaqinakasti, taqi kun parlapxi. ¹⁹ Sinti parlir jaqixa, sinti parlatap laykuw pantjasi; amukt’añ yatiñasti, yatiñ kankañankiwa. ²⁰ Aski jaqin arunakapax q’umachat qullqir uñtatawa, ñanqha jaqin amuyupasti jan kunatakiwa. ²¹ Aski jaqin arunakapax waljaninakaruw yatichi, jan yatiñan jaqisti jan amuyt’asirïtap laykuw jiwi. ²² Tatitun aski churäwipax qamir kankañawa; janiw kuna llakisiñas ukamp chik jutkiti. ²³ Jan amuyt’asir jaqix jan walinak lurasax kusisiwa; yatiñan jaqisti, yatiñ kankañat kusisi. ²⁴ Ñanqha lurir jaqitakix axsarki ukaw utjarapi, aski jaqitakisti amtatanakapax phuqhasirapiwa. ²⁵ Jach’a tutukax mäkiw sarakipi, ñanqha jaqisti mäkiw chhaqtawayxi, aski jaqikiw wiñayatak jakaski. ²⁶ Jayra jaqix khithasiripatakix laka ch’akhar jan walt’ayir vinagrer uñtatawa, jan ukax nayrar ch’isiyir jiwq’ir uñtatawa. ²⁷ Tatitur axsartas jakañax, jaya maranak jakañ utjayi, ñanqha lurir jaqinakan jakañaparusti juk’aptayiwa. ²⁸ Aski jaqinakarux kusisiñaw suyt’aski, ñanqha jaqinakarusti, aynacht’añaw suyt’askaraki. ²⁹ Aski luririnakarux Tatitux imiwa, jan wal luririnakarusti tukjiwa. ³⁰ Aski jaqix janipuniw aynacht’añar purkaniti, ñanqha jaqisti janiw uraqin jaya pacha jakkaniti. ³¹ Aski jaqin lakapat yatiñ kankañax mistsu, ñanqha lurir jaqirusti laxrap khariqapxani. ³² Aski jaqix suma arunak arsu; qhuru jaqisti jan wali arunakak parli.

¹ Tatiturux wayuqat balanzanakax axtasiyiwa, phuqhat tupunakasti kusisiyiwa. ² Jach’a jach’a tukuñax jan walt’añanak apani; yatiñ kankañasti alt’at chuyman jaqinakamp chikawa. ³ Chiqa sarnaqir jaqinakarux chiqa kankañapaw irpi; k’ari sarnaqir jaqinakarusti k’ari kankañapaw tukji. ⁴ Qamir yänakax taripäw urun maynirux janiw yanapkaniti, aski kankañasti jiwañat qhispiyani. ⁵ Chiqa kankañax aski jaqin thakhip chiqaptayi, ñanqha jaqirusti pachpa jan wali luratapaw aynacht’ayi. ⁶ Chiqa sarnaqir jaqinakarux aski kankañaw qhispiyani, inampst’ir jaqinakarusti juk’amp munañaw katjaskani. ⁷ Ñanqha lurir jaqix jiwxi ukkhaxa, amtäwinakapasa, suyt’äwinakapas tukusxiwa. ⁸ Diosax t’aqhisiñat aski jaqirux qhispiyi, jupa lantix jucharar jaqiruw t’aqhisiñaru uchi. ⁹ Ñanqha lurir jaqin arunakapax masinakaparuw tukji, aski jaqin ch’ikhi kankañapasti jupanakaruw qhispiyi. ¹⁰ Aski jaqinakan nayrar sartatapatxa, markax kusisiwa; ñanqha jaqinakan jiwatapatsti, kusisiñat t’iskti. ¹¹ Aski jaqinakan suma luratanakapampiw markax jach’apti, ñanqha lurir jaqinakan arunakapasti markarux tukjiwa. ¹² Jan amuyt’asir jaqix jaqi masipat jan wal parli; amuyt’asir jaqisti amukïskiwa. ¹³ Arunak apnaqir jaqix jan yatitanak qhanstayi, aski jaqisti imxäsiwa, janiw khitirus arskiti. ¹⁴ Mä markatix jan suma apnaqatäkixa, markax aynacht’iwa, walja amuyt’äwinak utjatap laykusti nayraqatar sarantañaw utji. ¹⁵ Jan uñt’at jaqin manusitapat sayt’añax, jach’a jan walt’añanakar puriñawa; jaqi lanti sayt’añ jan muniristi, kusisitaw jaki. ¹⁶ Khuyapayasir warmix jach’ar aptatäñ katuqi, jan axsarir jaqisti qamir yänak jikxataraki. ¹⁷ Khuyapayasir jaqix, jupa pachpatakiw aski lurasi, qhuru jaqisti, jupa pachpatakiw jan wal lurasi. ¹⁸ Jan wali jaqix sallqañtañ chuymampiw yänak jikxati; aski kankañamp luriristi, chiqa luräwipatjam katuqaraki. ¹⁹ Chiqa kankañar arkañax suma jakañ churi, ñanqha lurañar arkañasti jiwañaruw irpi. ²⁰ Tatitux jan wali amtäwin jaqinakarux janiw munaskiti, chiqap sarnaqir jaqinakarusti munasiwa. ²¹ Chiqpachansa, ñanqha lurir jaqix mutuñap katuqapuniniwa, aski jaqinakasti qhispitaw uñjasipxani. ²² Khuchhin nasapan uchat quri anillor uñtatawa, suma uynaqt’an pisi chuyma warmixa. ²³ Aski jaqinakan amtäwinakapax phuqhasipuniwa, jan wali jaqinakan amtäwinakapasti aynacht’añak apani. ²⁴ Masinakapar churir jaqinakax juk’amp katuqi, mich’a jaqinakasti jan kunaniw tukusipxi. ²⁵ Yanapt’añ yatir jaqiw juk’amp katuqi; waxt’ir jaqisti, katuqarakiwa. ²⁶ Trigo arkuntir jaqirux, jaqix ñanqhachiwa; trigo aljir jaqirusti, jaqix jach’añchiwa. ²⁷ Aski lurañ thaqhir jaqix, askinak jikxati, jan wali lurañ thaqhir jaqisti, jan walt’añan uñjasini. ²⁸ Qamir yänakapar alkatir jaqix, waña laphir uñtataw jalaqtani, aski jaqinakasti layminakar uñtataw ch’uxñatatani. ²⁹ Jan amuyt’asis utapankirinar apanukur jaqix, jan kunaniw qhiparani; jan amuyt’asir jaqix, amuyt’asir jaqin uywataparuw tukuni. ³⁰ Chiqa kankañax jakañ churi, ñanqha lurañasti jakañ apaqi. ³¹ Aski jaqitix aka uraqinpach churäwip katuqchixa, ¡ñanqha jaqimpi, jucharar jaqimpix ukat juk’amp mutuñ katuqani!

¹ Chiqachatäñaru munañax, yatiñ kankañar munañawa; chiqachatäñar uñisiñax, jan amuyt’asirïñawa. ² Aski jaqix Tatitun khuyapayasiñap jikxati, jan wali amtan jaqirusti juchañchiwa. ³ Jan wali lurañax janiw khititakis suma qalltäkiti, aski jaqinakasti aski luratapampix sumaw sayt’ani. ⁴ Aski lurir warmix jach’aruw chachapar apti, jan wali warmisti chachapar jisk’achayiwa. ⁵ Aski jaqinakan amtäwipax chiqapar uñjañawa, ñanqha lurir jaqinakan amtäwipasti ñanqha lurañakiwa. ⁶ Ñanqha jaqin arunakapax jiwayir sipitar uñtatawa; aski jaqin arunakapasti qhispiñawa. ⁷ Ñanqha jaqinakax aynacht’iwa, ukarakiw tukuyapaxa, aski jaqin wawanakapasti janiw tukjatäkaniti. ⁸ Yatiñan jaqix, yatiñ kankañapatjam jach’ar aptatäni, jan amuyt’an jaqisti, jan amuyt’asirïtapat jisk’achatäni. ⁹ Jisk’achat jaqix manq’añanïski ukax juk’amp askiwa, jan manq’añani jach’achasir jaqit sipana. ¹⁰ Aski jaqix uywanakapat khuyapayasiwa, ñanqha lurir jaqisti janiw khuyapayasiñ yatkiti. ¹¹ Yapuchir jaqix walja manq’añaniwa; jan amuyt’asir jaqisti inamay luräwinakan sarnaqi. ¹² Jan wali amtañanakax ñanqha jaqinakan sipitapawa; aski jaqinakan luratanakapasti wiñayatakiwa. ¹³ Ñanqha lurir jaqix pachpa k’arisitapampiw k’ithuntasi, aski jaqisti jan walt’añanakatxa mistukipuniwa. ¹⁴ Sapa mayni jaqiw parlatapatjam apthapi, luratapatjam katuqaraki. ¹⁵ Jan amuyt’an jaqitakix taqi kun luratapas walikïskiwa, yatiñan jaqisti, suma iwxa arunakarux ist’iwa. ¹⁶ Jan amuyt’an jaqix mäkiw kunatsa q’apisi, ch’ikhi jaqisti, chuyma uskay arunakarux janiw yäqkiti. ¹⁷ Chiqa arsuri jaqix, chiqap arsu; k’ari arsuri jaqisti, k’arinakak irkati. ¹⁸ Jan amuyt’as arsur jaqix, arunakapampiw maynir chuym usuchji, amuyt’ampi arsur jaqin arunakapasti qullar uñtatawa. ¹⁹ Chiqapa parlir jaqix wiñayatakiwa, k’ari parlir jaqin arunakapasti mäkiw chhaqtawayxi. ²⁰ Ñanqha amtir jaqinakan lup’itanakapanxa k’ariw utji; sumankir jaqinakan suma iwxa arunakapansti kusisiñaw utji. ²¹ Aski jaqix janipuniw kuna jan walt’añansa t’aqhiskaniti, ñanqha lurir jaqisti, taqi jan walinakxa mayak katuqani. ²² K’ari parlirinakax Tatitur axtasiyiwa, chiqa arsurinakasti jupar kusisiyiwa. ²³ Ch’ikhi jaqix janiw yatitapat jach’achaskiti, jan amuyt’an jaqisti t’axmarätap qhanañchasi. ²⁴ Irnaqir jaqix apnaqaniwa, jayra jaqisti apnaqataw uñjasini. ²⁵ Llakix jaqin chuymap mayjt’ayi; suma arusti jaqirux kusisiyiwa. ²⁶ Aski jaqix jaqi masipar irpiriwa, ñanqha lurir jaqinakasti, maysaruw saranukupxi. ²⁷ Jayra jaqix, janiw manq’añ jikxatkiti, q’apha jaqisti, jilarkir manq’añanak jikxatani. ²⁸ Chiqa sarnaqañax jakañaruw irpi; ñanqha lurañasti, jiwañaruw irpi.

¹ Yatiñan wawax awkipan iwxa arunakap katuqasiwa, jan ist’asir wawasti janiw chiqachäwi arunakxa katuqaskiti. ² Aski lurañat parlir jaqix, wakiskir churäwi katuqani, ch’uxña lurir jaqinakasti jan walinak lurañak munasipki. ³ Amuyt’ampi juk’a aruki parlir jaqixa, jupa pachpaw imasiski; jan amuyt’asis sinti parlir jaqisti, jupa pachpakiw aynacht’añar puriski. ⁴ Jayra jaqix wal kuns muni, ukampis janiw kuns jikxatkiti; q’apha jaqisti walja yänak jikxati. ⁵ Aski jaqix k’ari arunakar uñisiwa; ñanqha lurir jaqisti p’inqachataw uñjasi. ⁶ Aski jaqirux chiqapar uñjañaw arxataski; ñanqha lurir jaqirusti, ñanqha luratanakapaw tukji. ⁷ Yaqhipanakax jan kunanïsinsa, qamirïpkaspas ukhamaw tukupxi; yaqhipanakasti taqi kunanïkasinsa, jan kunanïpkaspas ukhamaw tukupxaraki. ⁸ Qamir jaqirux yänakapaw jakañap qhispiyi; jan kunan jaqisti janiw kunapachas axsarayañanak ist’kiti. ⁹ Aski jaqinakax suma qhanar uñtataw k’ajapxi, ñanqha lurir jaqinakasti, micha qhanar uñtataw jiwarxapxi. ¹⁰ Jach’a jach’a tukuñax nuwasiñanakak utjayi, yatiñ kankañasti llamp’u chuymani jaqinakampiwa. ¹¹ Mäki jikxatat qamir yänakax, mäkiw tukusxi, juk’at juk’at jikxatir jaqisti qamiriptiwa. ¹² Suyatäki ukan jan phuqhasitapaxa, chuymaruw llakisiyi, munatasarjam phuqhasitapasti jakañ quqjamawa. ¹³ Yatichäwir jisk’achir jaqix, t’aqhisiniwa, kamachi arunakar ist’ir jaqisti, churäwi katuqani. ¹⁴ Yatiñan jaqin yatichäwinakapax jakañ chuririwa, jiwan amparapatsa qhispiyarakiwa. ¹⁵ Suma iwxanak churir jaqix taqinin munatawa, jan wali iwxanak churir jaqisti tukjataw uñjasini. ¹⁶ Amuyt’asir jaqix, ch’ikhi kankañampiw kuns luri; jan amuyt’asir jaqisti luqhi luratanakapat jach’achasi. ¹⁷ Jan wali yatiyirix jan walt’añanakaruw puriyi; chiqa yatiyiristi sumaruw puriyaraki. ¹⁸ Suma iwxa arunakar jisk’achir jaqix, jan kunani, jisk’achatakiw sarnaqani, chiqachäwi ist’ir jaqisti, wali jach’añchataw uñjasini. ¹⁹ Amtäwiru phuqhirïñaxa kusisiñawa. Jan amuyt’asir jaqinakasti janiw jan walinakat jithiqtañ munapkiti. ²⁰ Yatiñan jaqinakamp chika sarnaqirix, yatiñ kankañ yatiqani; jan amuyt’an jaqinakamp chika sarnaqiristi, aynacht’añaruw purini. ²¹ Jucharar jaqinakax jan walt’añampi arknaqatäpxiwa, aski jaqinakasti suma churäwi katuqapxani. ²² Aski lurir jaqix allchhinakaparuw yänakap jaytawayi; jucharar jaqin yänakapasti, aski jaqinakatakiw qhiparxani. ²³ Pist’ayasir jaqin yapuchatapax, jilarkir manq’añ utjayi, kawkintix chiqa kankañax jan utjki ukawjansti, taqpachawa apt’ataraki. ²⁴ Wawapar jan chiqachir jaqix, janiw wawapar munaskiti, wawapar munasir jaqisti, wawapar chiqachiwa. ²⁵ Aski jaqix sist’asiñkamaw manqt’asi, ñanqha lurir jaqisti manq’atsa awtjataw sarnaqi.

¹ Amuyt’asir warmix utap sum uñjasi, jan amuyt’asir warmisti pachpa amparapampiw utap t’unji. ² Chiqa sarnaqir jaqix Tatituruw axsarti, jan wali thakhin sarnaqir jaqisti, jisk’achiwa. ³ Jan amuyt’asir jaqix jach’achasiñampiw parli; yatiñan jaqin arunakapasti arxatañatakiwa. ⁴ Yuntax jan utjki ukkhasti, trigox pist’iwa; yunta vacan ch’amapampiw yapu apthapitax juk’amp jilxati. ⁵ Chiqa qhanañchir jaqix janiw k’ariskiti, k’ari irkatir jaqisti k’arinak arsu. ⁶ Saykatasir jaqix yatiñ kankañ thaqkasinsa, janiw jikxatkiti ch’ikhi jaqisti, jank’akiw yatiñ kankañ jikxati. ⁷ Jan amuyt’asir jaqit jithiqtam; jupan arunakapanxa janiw yatiñ kankañ jikxatkätati. ⁸ Yatiñ kankañax yatiñan jaqirux sarnaqañapan amuyt’ayi, jan amuyt’an jaqirusti pachpa jan amuyt’asitapaw sallqji. ⁹ Jan amuyt’an jaqinakax juchapat janis kunäkaspa ukham jan yäqapkiti, chiqa lurir jaqinak taypinsti, suma jakañaw utji. ¹⁰ Chuymax jupan pachpa llakisitanakap yatisi; kusisiñapsa janiw jan uñt’atanakarux yatiykiti. ¹¹ Ñanqha lurir jaqinakan utapax tukjatäniwa, aski lurir jaqinakan utapasti janiw tukjatäkaniti. ¹² Jaqin amuyatapat sarnaqäwinakapax walikjamakiwa, sarnaqäwinakapan tukuyapasti jiwañakiwa. ¹³ Larusiñansa chuymax ususiwa, kusisiñas llakisiñaruw tukuyi. ¹⁴ Jan amuyt’asir jaqix sarnaqatapampix kusisitakiwa, aski jaqisti, suma aski luratanakapat kusisi. ¹⁵ Jan amuyt’asir jaqix taqi kuntix sapki ukarux iyawsakiwa, ch’ikhi jaqisti janïr lurkasaw sum amuyt’asi. ¹⁶ Yatiñan jaqix ñanqharux axsariwa, jithiqtarakiwa, pisi chuyma jaqisti ch’amaparukiw alkati. ¹⁷ Mäki kunatsa mayjt’asir jaqix, jan amuyt’asisaw luri, amuyt’asir jaqisti, llamp’u chuyma uñacht’ayi. ¹⁸ Jan amuyt’asir jaqinakan katuqäwipax pachpa pisi chuymapawa, ch’ikhi jaqinakasti yatiñ kankañampi muyuntatäpxiwa. ¹⁹ Ñanqha lurir jaqinakax suma jaqinakatakiw alt’asipxani, jan wali jaqinakasti aski jaqinakan punkunakapan achikt’asipxani. ²⁰ Jan kunaninakax, pachpa jaqi masipansa uñisitawa, qamir jaqisti wali munatawa. ²¹ Jaqi masipar jisk’achirix, juch luri, ¡jan kunan jaqit khuyapayasiristi kusisiñaniwa! ²² Ñanqha lurañ thaqhirinakax, maysaruw saranukupxi; aski lurañ thaqhirinakasti munasiñampi, chiqampi jikxatapxi. ²³ Taqi ch’ama tukutat jilpacha katuqañax utji, inamay parlañasti jan kunan uñjasiñaw utji. ²⁴ Yatiñan jaqin pillupax yatiñ kankañapawa, jan yatiñan jaqinakansti, pisi amuyt’aparakiwa. ²⁵ Chiqa qhanañchir jaqix mayninakan jakañap qhispiyi; k’ari irkatir jaqisti jiwañaruw puriyi. ²⁶ Tatitur axsartañax taqi chuyma jupar alkatañawa, wawanakapas Tatitun imatäniwa. ²⁷ Tatitur jach’añchas sarnaqañanxa, jakañaw utji; jupaw jiwan sipitapat qhispiyi. ²⁸ Reyitakix walja jaqinakar apnaqañax, jach’ar aptatäñawa; juk’a jaqinakar apnaqañasti, aynacht’añawa. ²⁹ Llamp’u chuymanïñax, wali ch’ikhi kankañ uñacht’ayi; luqhi chuymanïñasti jan amuyt’asirïñ uñacht’ayaraki. ³⁰ Samarañ chuymanïñax janchirux jakañ churi, uñisisir chuymanïñasti ch’akhatpach jaqirux tukji. ³¹ Jan kunan jaqir t’aqhisiyirix Diosaparuw jisk’achaski, pist’añan sarnaqir jaqit khuyapayasiristi Tatituruw jach’ar aptaski. ³² Ñanqha lurir jaqirux pachpa ñanqha luratapaw tukjaski, aski jaqirusti chiqa luratapaw arxataski. ³³ Yatiñ kankañax amuyt’asir chuymanakan utjasi; jan amuyt’asir jaqinak taypinsti, janiw ukax uñt’atäkiti. ³⁴ Mä markarux chiqa kankañaw jach’aptayi, juchasti taqi markaruw p’inqachayi. ³⁵ Ch’ikhi uywatax reyir kusisiyiwa, jan p’inqan uywatasti reyirux q’apisiyiwa.

¹ Suma arumpi kutt’ayañax q’apisiñ chuyma llamp’uchi, jan wali arumpi kutt’ayañasti, q’apisiñ juk’amp naktayi. ² Yatiñan jaqinakax yatiñ kankañampiw arsupxi, jan amuyt’an jaqinakasti luqhi arunakak parlapxi. ³ Tatitux taqi chiqankiwa; aski jaqinakampiru, ñanqha jaqinakampiruw uñch’ukiski. ⁴ Chuymachasir arunakax suma qullar uñtatawa, jan wali amuyump arsut arunakasti, jaqin chuymap usuchjiriwa. ⁵ Jan amuyt’an jaqix awkipan yatichäwiparux jisk’achiwa; awkipar ist’ir jaqisti yatiñanïtap uñacht’ayi. ⁶ Chiqa lurir jaqin utapanxa, taqi kunapas jan tukuskiriwa, ñanqha lurir jaqin utapansti, jikxatatanakapax jan kunatakiwa. ⁷ Yatiñan jaqix wali suma yatichäwinak parli, jan yatiñan jaqisti jan walinakak luri. ⁸ Tatitux ñanqha jaqinakan luqtatanakapxa janiw uñjañ munkiti, aski jaqinakan mayisitanakapsti kusisiñampiw katuqi. ⁹ Tatitux ñanqha jaqinakan sarnaqatanakap janiw uñjañ munkiti; chiqa kankañan sarnaqir jaqirusti munasiwa. ¹⁰ Suma thakhinjam sarnaqañ apanukuri jaqirux qhuru kankañampi chiqachatawa; chiqachäwir jisk’achir jaqisti, jiwaniwa. ¹¹ Tatitutakix amay imäwisa, jiwañas janiw jamasankkiti ¡ukat juk’amp jupax jaqinakan chuymap uñt’i! ¹² Jan yäqasir jaqix janiw jupar chiqachirirux munkiti, janirakiw yatiñan jaqinakampi chikas sarnaqañ munkiti. ¹³ Kusisit chuyman jaqix kusisit ajanuniwa; llakit chuyman jaqisti llakita ajanunirakiwa. ¹⁴ Amuyt’asir chuymax yatiñ kankañ thaqhi, jan amuyt’asir jaqinakasti jan walinakampiw phuqt’asi. ¹⁵ Llakit sarnaqiritakix, taqi urunakas jan walikamakiwa; kusisit sarnaqiritakisti, taqi urunakas kusisiñakiwa. ¹⁶ Wali qamiri, llakita jakañat sipansa, jan kunanïña, Tatitur axsartañaw wali askixa. ¹⁷ Munasiñampi jayuñcht’at ch’uxña juyranak manq’añaw juk’amp askixa, uñisiñampi jayuñcht’at vaca aycha manq’añat sipana. ¹⁸ Mäki mayjt’asir jaqix nuwasiñanak utjayi; llamp’u chuyman jaqisti, pachparuw nuwasiñ ch’ujtayi. ¹⁹ Jayra jaqitakix, thakhix ch’aphinakamp phuqhantatawa, aski jaqitakisti, thakhix suma khuskhakiwa. ²⁰ Yatiñan wawax awkipampiru, taykapampirux kusisiyiwa; pisi chuyma wawasti jupanakarux jisk’achiwa. ²¹ Jan amuyt’asir jaqix pisi chuyma kankañapat kusisi; ch’ikhi jaqisti sarnaqäwinakapxa chiqachasiwa. ²² Kunapachatix jiskt’asiñanakax jan utjki ukkhax, amtäwinakax aynacht’iwa; walja amuyt’ayirinakampiw amtäwinakax phuqhasi. ²³ ¡Kunja askisa jiskt’aru wakiskir arunak arusxatañaxa, wakisitapar arusxatañasti juk’amp askiwa! ²⁴ Jakañar irpir thakhix amstaruw sari, yatiñan jaqirusti jiwañar puriñat qhispiyaraki. ²⁵ Tatitux jach’a jach’a tukurinakan utap t’unji, ijma warminakan uraqipsti janiw jittaykiti. ²⁶ Tatitux ñanqha lurir jaqinakan amtäwinakaparux uñisiwa, ukampis juparux suma quña arunakaw kusisiyiwa. ²⁷ Walja yänak munapayirix pachpa utapankirinakaruw tukji, qullqi chilltañar uñisiristi, jakaniwa. ²⁸ Aski jaqix janïr parlkasaw suma amuyt’asi, ñanqha jaqisti mäkiw jan wali arunak parlatati. ²⁹ Tatitux ñanqha lurir jaqinakat jithiqtiwa, aski jaqinakan mayisitanakapsti ist’iwa. ³⁰ Suma kankañampi uñtañax chuymaruw kusisiyi; suma yatiyäwinakasti ch’amañchiwa. ³¹ Jakañ churir chiqachäwi arunakar ist’ir jaqix, yatiñan jaqinak taypin jakani. ³² Chiqachäwir jan ist’iri jaqix, jupa pachpaw jisk’achasiski; chiqachäwir ist’ir jaqisti, amuyt’asiñ kankañ jikxati. ³³ Tatitur axsartañax yatiñ kankañ utjayi; jach’añchäwinak katuqañatakisti, nayraqatax llamp’u chuymanïñawa.

¹ Amtäwinak lurañax jaqinkiwa, ukampis Tatituw munañani uka amtäwin phuqhasiñapatakisa, jan phuqhasiñapatakisa. ² Jaqitakix taqi kun luratapas walikjamakiwa, ukampis Tatituw chuymanakap yati. ³ Taqi luräwinakam Tatitun amparapar katuyam, amtäwinakamasti phuqhasiniwa. ⁴ Tatitux mä amtäwimpiw taqi kuns luri; ñanqha jaqirusa t’aqhisiñ urutakiw irnuqi. ⁵ Tatitux jach’a jach’a tukur jaqinakarux janiw uñjañ munkiti; jichhasa, akat qhiparusa mutuñap katuqapxapuniniwa. ⁶ Munasiñampi, chiqa kankañampiw jucha luratarux pampachi; Tatitur axsaratap laykuw jaqix ñanqhat jithiqti. ⁷ Jaqin sarnaqäwipax Tatitur kusisiyki ukapachax, uñisirinakapamppacharuw sumankayi. ⁸ Chiqapa lurañampi juk’aki jikxatataxa, juk’amp askiwa, sallqjañampi waljanak jikxatañat sipana. ⁹ Jaqix chuymapan sarnaqañapat lup’iski, ukampis Tatituw sarnaqäwip irpaski. ¹⁰ Tatituw reyirux amtäwinakapan yanapi, jan pantjasis chiqapar taripañapataki. ¹¹ Tupuñanakampi, balanzanakampix Tatitunkiwa, chiqapar uñjañapataki; taqi tupuñanakasti jupan uchatawa. ¹² Reyinakax jan wali luräwinakarux uñisiwa, reyi qunuñan aski chiqa kankañar utt’ayatätap layku. ¹³ Axsartañ chuymampi, qhana arumpi parlir jaqirux, reyinakax munasipxiwa, kusisiñampiw uñjapxaraki. ¹⁴ Reyin q’apisitapax jiwañ apani, yatiñ kankañan jaqix uka q’apisiñap sumaptayiwa. ¹⁵ Reyin kusisitapax suma jakañ utjayi; suma kankañapasti jallumpi phuqhantat qinayar uñtatawa. ¹⁶ Qurit sipansa yatiñ kankañ jikxatañaw juk’amp askixa; qullqit sipansa amuyt’a kankañanïñaw askixa. ¹⁷ Aski jaqinakan saräwipax jan walinakat jithiqtañawa; sarnaqäwip imiristi, jupa pachpaw jakañap imasiski. ¹⁸ Jach’a jach’a tukuñanxa aynacht’añaw utji; p’iqi waytat sarnaqañansti tinkuñaw utjaraki. ¹⁹ Jan yäqat jaqinakamp jisk’ar tukuñax juk’amp askiwa, jach’a jach’a tukur jaqinakamp qamirkipstañat sipana. ²⁰ Diosan arunakapar taqi chuymamp ist’irix, kusisiñ jikxatani; ¡Tatitur alkatir jaqix kusisiñaniwa! ²¹ Yatiñ kankañampi amuyt’ir jaqix, ch’ikhi jaqit uñt’atawa; suma arumpi parlañasti sum amuyt’ayi. ²² Suma amuyunïñax jakañ jikxatañawa; pisi amuyt’an jaqir yatichañasti luqhi kankañawa. ²³ Yatiñ chuymamp amuyt’irix, yatiñampiw parli; arunakapasti sum amuyt’ayi. ²⁴ Muxsa arunakax suma misk’jamawa, jaqin chuymap muxsachi, janchirux ch’amañcharakiwa. ²⁵ Sarnaqäwix jaqin amuyupat walikjamakiwa, ukampis tukuyapax jiwañar puriyiriwa. ²⁶ Irnaqir jaqin manq’a munatapaw irnaqañar jariyi; manq’at awtjayasiñaw irnaqañar nukt’i. ²⁷ Ñanqha lurir jaqix jan wali lurañanakak lup’iski; ¡arunakapas nina lawrar uñtatawa! ²⁸ Jan ist’asir saxra jaqix ch’axwañanak sartayi; arunak apnaqir jaqisti uñisisiñ utjayi. ²⁹ Ñanqha lurir jaqix masiparuw sallqanti; jan wali thakhiruw saranukuyaraki. ³⁰ Ñanqha lurañ amtir jaqix, nayrapampiw ch’irmt’i; jan walinak lurasasti, laka ispillupsa achurasiwa. ³¹ Janq’u ñik’utanïxañax suma pillur uñtatawa, ukasti axsartañ chuymamp sarnaqatata jikxatatawa. ³² Llamp’u chuymanïñaw juk’amp askixa, jan axsarir ch’amani jaqïñat sipana; jiwas pachpa apnaqasiñaw juk’amp askixa, markanaka apnaqañat sipana. ³³ Amtäwinak lurañax jaqinkiwa, ukampis Tatituw munañani uka amtäwinakan phuqhasiñapatakisa, jan phuqhasiñapatakisa.

¹ Sumankas jakasin qhulu t’ant’a manq’asiñax juk’amp askiwa, jach’a manq’äwinakan nuwasis jakañat sipana. ² Ch’ikhi uywatax jan ist’asir yuqan uywiriparuw tuku; jupasti mayni jilanakampiw tuti katuqarakini. ³ Qurisa, qullqisa ninamp yant’atawa; jaqin chuymanakapsti Tatituw yant’i. ⁴ Ñanqha lurir jaqix, ñanqhachir jaqiruw ist’i, k’ari jaqisti, k’ari jaqiruw ist’araki. ⁵ Jan kunan jaqit sawkasirix, jupan Irnuqirip Tatituruw ñanqhachaski; aynacht’añan jikxatasitapat larusirix, mutuyataw uñjasini. ⁶ Ch’ama qarit awkinakan pillupax, allchhinakapawa; wawanakasti awkina, taykana aytat kankañapawa. ⁷ Jan amuyt’an jaqitakix janiw suma arunak parlañapax sumäkaspati, janirakiw mä jilïr jaqitakisa k’ari arunak parlañapax sumäkaspati. ⁸ Yaqhanakar qullqi chilltas sarnaqir jaqix, taqi kunatakis ch’amanïkaspa ukham amuyasi; amuyatapatxa, kuna lurañanakansa walt’askakiwa. ⁹ Jan wali luratat pampachir jaqix, suma munasiñ utjayi; jan wali luratata jan pampachir jaqixa, jaqi masiparux juk’amp jayarst’ayi. ¹⁰ Amuyt’asir jaqix jupan askipatak tuqitäki ukxa, sum katuqasi; jan amuyt’asir jaqisti, patak kuti jawq’jatäkaspa ukas janiw amuyaskaspati. ¹¹ Jan ist’asir pitthapir jaqix nuwasiñanakak thaqhi, ukampis mä urux wali qhuru uñisirimpiw jikintasini. ¹² Jan amuyt’ani ñanqha amtäwini jaqimp jikthaptañat sipansa, qallunakap aparat qhuru osamp jikthaptañaw juk’amp walïspa. ¹³ Aski luratat ñanqhampi phuqhir jaqin utapatxa, janipuniw jan walinakax saraqtkaniti. ¹⁴ Ch’axwañ qalltañax, jawir umas jilarkaspa ukhamawa; uka ch’axwañar janïr mantkasin jithiqtxañax juk’amp askiwa. ¹⁵ Juchan jaqir juchap jan uñt’ayañampi, aski jaqir ina ch’usat juchañchañampi, uka pä luräwinakaruw Tatitux uñisi. ¹⁶ Inamayakiw jan amuyt’asir jaqix, yatiñ kankañ qullqimpis alasiñ munaskaspa. ¹⁷ Mä jilat masix, taqi pachan munasiripuniwa; llakisiñansti, jilamäkaspa ukham chuymachasi. ¹⁸ Jaqi masipan manusitapat sayt’añax, jan amuyt’asirïñawa; ukatsti jupaw phuqhañapäni. ¹⁹ Tuqisiñ munir jaqitakix, nuwasiñax jupatak sumarakiwa; khititix sinti parlki ukaxa, aynacht’añap thaqhaski. ²⁰ Janipuniw ñanqha amtan jaqix aski jikxatkaniti; k’ari arunak parliristi jan walt’añaruw purini. ²¹ Jan amuyt’asir wawan awkipäñax llakisiñak apani; pisi chuyma wawan awkipäñax janiw kuna kusisiñäkisa. ²² Kusisit chuymax jaqin jakañap sumaptayi, llakisit chuymasti jan ch’aman tukuyi. ²³ Ñanqha lurir jaqix jamasat qullq chilltayasi, chiqapar taripañäki uk maysar q’iwt’añataki. ²⁴ Yatiñan jaqix juk’amp yatiñanïñ muni, jan amuyt’an jaqisti janiw kun munatapsa yatiskiti. ²⁵ Jan amuyt’asir wawax awkipataki, taykapatakix jachañak utjayi. ²⁶ Jan juchan jaqir mutuyañax janiw walïkiti, janirakiw aski jaqir jawq’añas walïkiti. ²⁷ Yatiñan jaqinakax juk’ak parlapxi, ch’ikhi kankañasti amukt’añawa. ²⁸ Jan amuyt’asir jaqis amukïskani ukaxa, yatiñan jaqit uñt’atäniwa.

¹ Jupatakik kuns munir jaqix, munañaparukiw sarnaqi, suma iwxt’anaksa janiw katuqaskiti. ² Jan amuyt’an jaqix janiw yatiqañ amtanïkiti; jupan amuyupak parlañ muni. ³ Ñanqha lurañanxa, p’inqachäwikiw utji; jach’a jach’a tukuñansti, jisk’achayasiñakiw utji. ⁴ Yatiñan jaqin arunakapax uma jalsunakar uñtatawa, jalir jawirar uñtat jakañ phuch’urakiwa. ⁵ Taripirinakan juchan jaqit arxatañapax janiw askïkiti; jan juchan jaqin arsusitanakapar janiw sañas janirakiw askïkiti. ⁶ Jan amuyt’an jaqin parlatanakapax ch’axwañanak utjayi, jan wali arupasti tuqisiñanak utjayaraki. ⁷ Jan amuyt’asir jaqin parlatapax jupa pachparuw aynacht’ayi; arunakapasti jakañapatakix sipitar uñtatawa. ⁸ Arunak apnaqir jaqin parlatanakapax suma muxsjamawa, ukampis chuyma manqhir mantasin jan walt’ayi. ⁹ Jayrasir jaqimpi, tukjir jaqimpix, ¡niyas jilapurjamawa! ¹⁰ Tatitun sutipax jach’a pukarar uñtatawa, uka tuqiruw aski jaqinakax qhispiyasiñatak jalapxi. ¹¹ Qamiritakix qamir yänakapax pirqanakampi muyuntat markäkaspas ukhamawa. ¹² Jach’a jach’a tukuñax, aynacht’añawa; llamp’u chuyma tukuñasti, jach’ar aptatäñawa. ¹³ Janïr sum ist’kasin arsuñax, jan amuyt’asirïña, mä p’inqarakiwa. ¹⁴ Usutarux ch’am katxatatapaw wayxäsi, ch’ama thayjtatarusti, ¿khitirak waytaspasti? ¹⁵ Yatiñan jaqinakampi, ch’ikhi jaqinakampiw thaqhapki uka yatiñ kankañ jikxatapxi. ¹⁶ Mä suma churäwimpix kawkhakamas mantañakiwa, wali aytat jaqin nayraqatapkamaw puriyi. ¹⁷ Nayraqat arsusirix, jani juchanïkaspa ukhamaw arsusi; jupampi juchikiristi purinisin qhanstayi. ¹⁸ Tatitun taripäwipaw ch’axwañanakar tukuyi, yaqha yaqharak ch’axwirinakar jaljtayi. ¹⁹ Mä jach’a pirqa tinkuyañax juk’amp jasakiwa, chuyma usuchjat jila masir chuymachañat sipana. ²⁰ Sapa mayniw parlatapatjam katuqi, churäwipsa, jan ukax mutuyäwipsa. ²¹ Jakañampi, jiwañampix parlatatjam wakisi; sinti parlirinakax jan walt’añanakampiw t’aqhisini. ²² Mä suma warmi jikxatañax suma aski jikxatañawa; Diosan khuyapayasiñap katuqañawa. ²³ Jan kunan jaqix achikt’asisaw arsu; qamir jaqisti jach’a jach’a tukusaw parli. ²⁴ Yaqhip masinakax jank’akiw apanukusi, ukampis mayni masinakax jilasat sipan juk’ampiwa.

¹ Jan kunani, chiqa kankañan jaqïñax juk’amp askiwa, jan yatiñan k’arintasir jaqïñat sipana. ² Jan sum amuyt’as lurañax janiw walïkiti; mäki lurañanakanxa, pantjasiñaw utji. ³ Jaqix jan amuyt’asirïtap laykuw aynacht’i, ukatsti jaqix Tatiturukiw juchañchi. ⁴ Qamir yänakax walja masinak utjayi, jan kunan jaqirusti masinakapax apanukuwa. ⁵ K’arisis irkatir jaqix, mutuyatapuniw uñjasini; k’ari jaqisti janiw kunjämatsa jaltkaniti. ⁶ Waxt’asir jaqirux, taqi jaqinakaw thaqhapxi, masiparus tukupxaraki. ⁷ Jan kunan jaqirux pachpa jilanakapas jisk’achiwa, masinakapasti ukat juk’amp jupar apanukuni. ⁸ Yatiñ kankañ jikxatirixa, jupa pachpaw munasi; ch’ikhi kankañ jikxatiristi, kusisiñ jikxati. ⁹ K’arisis irkatir jaqix, mutuyatapunïniwa; k’ari jaqirusti jiwaw suyt’aski. ¹⁰ Jan amuyt’an jaqin qamirinakjam jakañapax janiw wakt’kiti, mä uywatan jach’a jilïrinakar apnaqañapas janiw wakt’karakiti. ¹¹ Yatiñ kankañan jaqix janiw mäk mayjt’askiti, chuyma usuchjatas janis kunäkaspa ukhamak uñji, uka luratapasti jach’a kankañawa. ¹² Reyin q’apisitapax leonan wararitapjamawa; khuyapayasiñapasti, alinakar purxatir sulljamawa. ¹³ Jan amuyt’an wawax awkipar t’aqhisiyiwa. Tuqisir warmisti jan sayt’as ch’aqir umjamawa. ¹⁴ Utampi, yänakampix, awkimpita, taykampit katuqasi, ch’ikhi warmisti Tatitun churäwipawa. ¹⁵ Jayrasiñax ikïk ikiyaski, jayra jaqisti manq’atjam t’aqhisini. ¹⁶ Kamachi arunak phuqhirix jakañap imasiski, Tatitun yatichäwi arunakap jisk’achiristi jiwaniwa. ¹⁷ Jan kunan jaqir mayt’irix Tatituruw mayt’aski, Tatit pachpaw uka manu phuqxani. ¹⁸ Wawamarux chiqachañjamäkipan chiqacham, ukampis janiw jiwayañkam jawq’jätati. ¹⁹ Sinti q’apisir jaqix mutuñ katuqani; jupar jan mutuyañasti, juk’amp jan waliruw puriyi. ²⁰ Iwxa arunakar ist’am, chiqachäwi arunaksa katuqasirakim; ukhamat amuyt’asir jaqir tukuñamataki. ²¹ Jaqin amuyupan walja amtäwinakaw utji, ukampis Tatitun amuyt’äwipakiw phuqhasi. ²² Mä jaqin suma chuymanïñapaw munasi; apjasir jaqïñat sipansa, jan kunan jaqïskañax juk’amp askiwa. ²³ Tatitur axsartañax jakañaruw irpi; kusisitakiw maynix jakasi, kuna jan walt’añansa jan t’aqhisisa. ²⁴ Jayra jaqix amparapamp chuwar luqantkasasa, lakapar manq’a apkatasiñsa jayrasiwa. ²⁵ Jan amuyt’asir jaqix mutuyat uñjasisakiw yatiqi; yatiñan jaqisti mä sapa chiqachatakiw yatiqi. ²⁶ Awkir ñanqhachañasa, taykar utat apanukuñasa, uka luräwinakax, mä wawatakix jach’a p’inqawa, jan arxatkayarakiwa. ²⁷ Munat wawaxay, chiqachäwi arunakarutix jan ist’kätaxa, yatiñ kankañan suma iwxa arunakapat saraqtasma. ²⁸ K’arisis irkatir jaqix chiqa kankañat sawkasi; ñanqha lurir jaqin lakapasti jan walinak parli. ²⁹ Jan ist’asir jaqitakix, mutuyäwix wakichatawa; jan amuyt’asir jaqitakix, jawq’jañax wakichatawa.

¹ Vinox jaqirux jan amuyun tukuyi, machjayir umañanakasti jan walinak parlayaraki; machjasisin janiw khitis kuns yatiñ kankañamp lurkiti. ² Reyin q’apisitapax wararir leonar uñtatawa; jupar q’apisiyirix, jakañap jan walt’añaruw puriyaski. ³ Ch’axwañanakar jan mantañ munir jaqitakix, mä suma jach’añchäwiwa; jan amuyt’asir jaqisti uka ch’axwañanakar mantakiwa. ⁴ Jayra jaqix qhulliñ pachanxa janiw qhullkiti, yapu apthapi pachansti thaqtaniwa, janiw jikxatkaniti. ⁵ Jaqin amtäwinakapax chuymapan, qutar uñtat wali manqhawa, ch’ikhi jaqisti, ukanak kunjäm jikxatañsa yatiwa. ⁶ Waljaniw suma aski jaqit uñt’ayasiñ munapxi, ukampis janiw khitis aski jaqix utjkiti. ⁷ Taqi kunansa askin sarnaqawayir jaqin wawanakapax, jupat yatiqasis sarnaqapkani ukapachaxa, kusisiñanïpxaniwa. ⁸ Reyix juchanir taripañatak qunt’aski ukapachaxa, uñkatasakiw ñanqha lurir jaqir tukji. ⁹ ¿Khitirak saspa: “Chuymaxax q’umawa, juchatsa q’umachatätwa” sasati? ¹⁰ Tatitux pä jan wali lurañaruw ñanqhachi: k’ari tupuñanakampiru, wayuqat tupuñanakampiru. ¹¹ Mä waynan chiqa sarnaqatapax, luratanakapat uñt’asi. ¹² Jinchux ist’añataki, nayrax uñjañataki, ukanakax Tatitun uchatawa. ¹³ Jan anch ikimti, jan ukasti jan kunaniw uñjasïta; irnaqañ lup’im, manq’añasti jilarkiriw utjarapïtam. ¹⁴ Alasir jaqix, ¡janiw sumäkiti! siwa, alasxasinxa, jupa pachpaw alasitapat jach’achasi. ¹⁵ Akapachan qurinakat sipansa, k’ajkir qalanakat sipansa, yatiñ kankañamp arsur jaqiw juk’amp askixa. ¹⁶ Jumatix jan uñt’at jaqin manunakap phuqhañatak sayt’ätaxa, jumaruw mä kuns mayipxätam isimamppach apt’asirakïta. ¹⁷ Sallqjañampi jikxatat t’ant’ax jaqitakix sumawa, qhiparusti, laq’sa manq’kaspa ukhamaw tukxi. ¹⁸ Amtäwinakax suma iwxa arunakampiw wakt’ayasi; nuwasïwir sarañatakis wali yatiñampi wakt’ayañawa. ¹⁹ Arunak apnaqir jaqix janiw mä kuns imt’añ yatkiti, arunak apnaqir jaqinakampix jan chikachasimti. ²⁰ Awkiparu, taykapar ñanqhachir jaqix, wali axsarkañ ch’amakan jiwani. ²¹ Kunatix qalltan jasak jikxatatäki ukax, tukuyarux janiw kusisiñ churkaniti. ²² Janiy samti: “Ukhamat, ukham lurarakï” sasaxa. Tatitur alkatasim, jupaw atipt’ayaskätam. ²³ Tatitux jan phuqhat tupuñanak uñisiwa, wayuqat tupuñanakax ñanqhachkayawa. ²⁴ Tatituw jaqin sarnaqäwip sarayaski; janiw khitis yatiskiti jupa pachpan tukuyäwipxa. ²⁵ Diosar mä kun churañataki arsuñaxa, wali amuyasiñawa, uka qhipat arsutap phuqhañ jan munaskañataki. ²⁶ Yatiñan reyix jan ist’asiri ñanqha jaqinakarux, jupa nayraqatat jaqunukuwa, ukatsti jupanakarux jan mayan tukji. ²⁷ Jaqin ajayupax Diosan qhanapawa; jaqin chuyma manqhip qhant’iri qhanawa. ²⁸ Reyix jaya maranakaw reyi qunuñapanki, munasiñampi, chiqa kankañamp apnaqki ukapacha. ²⁹ Waynanakan jach’achasiñapax ch’amanakapankiwa; ch’ama qarit awkinakan jach’achasiñapasti, janq’u ñik’utapankiwa. ³⁰ Nuwjañanakampi, chhuxriñchjañanakampiw jaqin ñanqha luratanakap qullart’i; uka nuwjañanakaw chuymap waliptayi.

¹ Reyin amtatanakapax Tatitun amparapan jawirar uñtatawa; kawkharutix jupax munki ukaruw irpi. ² Jaqitakix taqi luratanakapax walikjamakiwa, ukampis Tatituw chuymanakan amtäwinakap yati. ³ Wilañchanaka, waxt’äwinak katuqañat sipana, Tatitutakix chiqa kankañamp uñjaña, axsartañ chuymamp sarnaqañaw juk’amp askixa. ⁴ Jach’a jach’a tukuñasa, wali yatiñan tukuñasa, jan walinak lup’iñas juchawa. ⁵ Suma amuyt’ampi lurat amtäwinakax sumakiw phuqhasi, mäki wakichat amtäwinakasti aynacht’añaruw puriyi. ⁶ K’arimpi jikxatat yänakax, jiwq’ir uñtataw chhaqtawayxi; jiwar puriyir sipitarakiwa. ⁷ Ñanqha lurir jaqinakarux pachpa ñanqha luratapaw tukjani, chiqa kankañan jan sarnaqañ munirïtap layku. ⁸ Jan wali lurir jaqin sarnaqäwipax q’iwinukuta jan waliwa, aski jaqin luratanakapasti q’umawa. ⁹ Uta anqa k’uchun jakasiskañax juk’amp askiwa, suma jach’a utan ch’axwir warmimp jakañat sipana. ¹⁰ Jan wali lurir jaqix ñanqha lurañak lup’iski; janipuniw jaqi masiparux khuyapayasiñ chuymamp uñjañ munkiti. ¹¹ Ñanqha lurir jaqin mututap uñjasaw, jan amuyt’an jaqix yatiqi; yatiñan jaqisti mä kuti yatichatakiw yatiqi. ¹² Chiqapar uñjir Diosax, ñanqha jaqin utap uñch’uki; ñanqha lurir jaqinakarusti, tukjatäñatakiw katuyi. ¹³ Jan kunan jaqin achikt’asitapar jan ist’ir jaqixa, jupax yanap maykani ukkhax, janirakiw ist’atäkaniti. ¹⁴ Q’apisit jaqir mä suma churäwi waxt’añaxa, q’apisiñapsa sumaptayiwa. ¹⁵ Aski jaqix chiqa kankañamp uñjat taripäwitxa, kusisiwa, jan wali lurir jaqinakatakisti tukjatäñapaw purini. ¹⁶ Ch’ikhi kankañamp jan sarnaqir jaqixa, jiwatanak taypiruw purini. ¹⁷ Kusist’äwinakar munir jaqix, jan kunaniruw tukuni, machañanakampiru, suma q’apkir qullanak uchasiñanakampir munir jaqix, jan kunaniw tukusini. ¹⁸ K’ari ñanqha lurir jaqix, aski jaqin t’aqhisiñap t’aqhisini. ¹⁹ Sapak jakaskañaw juk’amp askixa, ch’axwiri, tuqisiri thithi warmimp jakañat sipana. ²⁰ Yatiñan jaqin utapanxa qamir yänakampi, suma q’apkir qullanakampiw utji, jan amuyt’asir jaqin utapansti t’unanakakiw utji. ²¹ Chiqana, askin sarnaqañ thaqhir jaqixa, jakañampi, jach’ar aytatäñamp jikxati. ²² Yatiñan mä sapa jaqikiw munasi, mä jach’a marka katuntañataki. ²³ Suma amuyt’amp kunsa parlir jaqix, janipuniw jan walt’añanakar mantkiti. ²⁴ Jach’achasiñampi lurir jaqix, jan watxtasiri, jach’a jach’a tukuri, jan amuyt’asiri sutiniwa. ²⁵ Jayra jaqix taqi kunsa wal muni, irnaqañsti janiw munkiti; ²⁶ willjtat jayp’ukamaw taqi kuns munapayaski. Aski jaqisti, jan mich’asisaw churañ yati. ²⁷ Tatitux ñanqha jaqinakan waxt’äwinakap uñisi, jan wali amtäwinakamp luqtapxatap layku. ²⁸ K’arisis irkatir jaqix tukjatäniwa, ist’asir jaqisti, kunjäm arsuñsa yatipuniniwa. ²⁹ Ñanqha lurir jaqix janis axsarayaskaspa ukhamaw tuku, aski jaqisti jakäwip chiqachasi. ³⁰ Tatit nayraqatanxa janiw yatiñ kankañax kunäkxiti, janirakiw ch’ikhi kankañasa, suma amuyt’asiñas kunäkxiti. ³¹ Jaqix nuwasïwir sarantañatakiw caballo wakichasi, ukampis atipjäwix Tatitunkiwa.

¹ Walja qurinïñat sipana, walja qullqinïñat sipana, suma jaqit uñt’atäñaw juk’amp askixa. ² Qamir jaqisa, jan kunan jaqis khuskhakiwa; panpachaniruw Tatitux irnuqi. ³ Ch’ikhi jaqix jan walt’añ uñjasinxa, jaltxiwa, jan amuyt’asir jaqisti, saraskakiwa, ukat t’aqhisiraki. ⁴ Llamp’u chuymamp Tatitur axsartas sarnaqañaxa, qamir kankañampi, jach’ar aptatäñampi, jakañamp katuqañawa. ⁵ Ñanqha lurir jaqin sarnaqäwipax sipitanakamp phuqhantatawa, suman sarnaqañ munir jaqisti, ukanakat jithiqtiwa. ⁶ Wawarux jisk’atpach sarnaqäwipan sum yaticham, awkïxani ukkhasti janiw uka yatichäwinakat armaskaniti. ⁷ Qamir jaqix pist’añan jakasir jaqinak taypinxa, reyiwa; qullqi mayt’iristi, manusir jaqinak taypinxa reyirakiwa. ⁸ Jan walinak yapuchir jaqix, jan walinak apthapirakini; ¡Tatituw jupar tukjani q’apisiñ jach’a kankañapampi! ⁹ Khuyapayasiñampi mayninakar uñjir jaqix askinak katuqani, t’ant’ap jan kunan jaqinakamp jaljt’asitap layku. ¹⁰ Pitusir jaqir jaqunukum, jachjayasiñanakasti tukusxaniwa, ch’axwañanakasa, chuym ust’ayasiñanakas sayt’xaniwa. ¹¹ Reyix qhana chuyman jaqiruw muni, quña arumpi parlir jaqimpiw suman sarnaqasiraki. ¹² Tatitux yatiñan jaqiruw sum imaski, k’ari jaqirusti p’inqachayiwa. ¹³ Jayra jaqix jan irnaqañ munasin siwa: “Mä leonaw anqan utji, thakhinpach jisk’a jisk’a tukjitaspa” sasa. ¹⁴ Jan wali sarnaqir warmin lakapax wali manqha phuch’ur uñtatawa; Tatitur q’apisiyir jaqinakasti ukaruw jalanti. ¹⁵ Pisi amuyt’amp lurañax waynanakan amuyupawa; ukampis ukax jawq’ampi chiqachatawa. ¹⁶ Qamiriptañ munasin jan kunaninakar lunthatirixa, jan kunaniw tukusini. ¹⁷ Yatiñan jaqinakan säwinakapar taqi chuymamp ist’am, yatichksma ukanak amuyt’arakim. ¹⁸ Chuymaman imxäsiñax kusisiyätamwa, ukhamat taqpachan mayaki arsuñataki. ¹⁹ Jichhüruw nayax jumar yatiysma, Tatitur taqi iyawsañ chuymamp alkatañamataki. ²⁰ Nayax kimsa tunka säwi arunak qillqarapsma, ukanakasti suma iwxa arunakawa, yatiñ arunakarakiwa, ²¹ chiqa kankañ uñt’añam yatichañataki, ukhamat jumar jiskt’asirinakar sum arusxatañ yatiñamataki. ²² Jan kunan jaqitxa jan kuns aparamti jan kunanïtap layku, janirak taripirinak nayraqatansa jupar t’aqhisiyamti, ²³ Tatituw jupan arxatiripaxa, jupar t’aqhisiyirinakarusti t’aqhisiyaniwa. ²⁴ Qhuru jaqinakampix jan chikachasimti, janirak tuqisiñ chuyman jaqinakamp sarnaqamti, ²⁵ jupanakan jan wali luräwinakap jan yatiqasiñamataki, jakañamar sipit jan uchasiñamataki. ²⁶ Janipun yaqha jaqinakan manunakap phuqhañatak arsumti, ²⁷ jan kunampi phuqhirjamäkätaxa, ikiñamamppach aparapxätam. ²⁸ Nayra awkinakaman uchat qurpanakxa, jan jithinaqayamti. ²⁹ Lurañap sum lurir jaqix, reyinakan luqtiripäniwa, janiw jan yäqat jaqinakan luqtiripäkaniti.

¹ Mä aytat jilïritix manq’añatak jawsaykätam ukkhaxa, sum amuyt’asim khitis juman nayraqatamanki uka. ² Jumax wali manq’at awtjatäskamsaya, juk’ak manq’asim; ³ uka suma manq’anakap jan munaraqamti, jumarux sallqjaskiristamwa. ⁴ Qamiriptañatak jan ch’amachasimti; jan ukxat llakisimti. ⁵ Qamir kankañax mä juk’atakikiwa; pakanakar uñtataw akatjamat chhaqtawayxi, chhiqhanakapas tukuskaspa ukhama. ⁶ Mich’a jaqimp manq’añatak jan qunt’asimti, janirak suma manq’anakapsa munapayamti, ⁷ uka manq’anakax mallq’aman mä t’awrar uñtatäniwa. Uka jaqix manq’añampitaki, umt’añampitakiw jawsätam, ukampis janiw taqi chuyma siskätamti; ⁸ ukatsti kuntix manq’kta uk waq’aqsütawa, suma arunakamasti inamayakïniwa. ⁹ Jan amuyt’an jaqirux janiy jinchu jak’at parlxayamti, jupax yatiñ kankañan arunakamat sawkasïtamwa. ¹⁰ Nayra pacha uchat qurpanak jan jithiyamti, janirak wajchanakan uraqip katuntasimti; ¹¹ jupanakan qhispiyiripax wali ch’amaniwa; jupaw jupanakat arxatasisin jumatak sayt’ani. ¹² Yatichäwi arunak sum chuymamar katuqam, suma iwxa arunakarjam jaysas sarnaqam. ¹³ Wawanakar chiqachañ wakischi ukaxa, wakisiw jawq’antañaxa, mä qawqha jawq’antax janiw jiwaykaniti; ¹⁴ wawarutix ukham chiqachäta ukax, jiwañat qhispiyäta. ¹⁵ Munat wawaxay, jumatix yatiñ kankañ jikxatät ukaxa, chuymaxax wal kusisini; ¹⁶ jumatix chiqap parläta ukaxa, nayax walipuniw kusisï. ¹⁷ Jucharar jaqinakat jan munapayasimti, ukat sipana, axsartañ chuymamax Tatitutakïpan; ¹⁸ tukuy urunakamasti sumäniwa, suyt’äwimas janiw t’unatäkaniti. ¹⁹ Wawaxay, sum ist’am, yatiqarakim; suma thakhinjampun saram. ²⁰ Machir jaqinakampix jan mayachasimti, janirak sinti manq’ir jaqinakampisa. ²¹ Machirinakasa, sinti manq’irinakas aynacht’añaruw puri, jayra jaqinakasti isitsa jalstataw sarnaqapxi. ²² Jumar jathasir awkimar ist’am; taykamax ch’ama qaritäxani ukkhax jan jisk’achamti. ²³ Chiqa kankañampi, yatiñ kankañamp jikxatam, yatichäwimpi, amuyt’a kankañampi, ¡ukanaksti jan chhaqhayasimti! ²⁴ Awkix wal kusisi, jach’achasirakiwa, wawapan yatiñ kankañanïtapata, suma jaqïtapata. ²⁵ ¡Jumasti awkimarusa, taykamarus kusisiyamaya, jach’ar aptayarakim! ²⁶ Munat wawaxay, taqi chuymamamp nayar ist’ita, iwxa arunakaxarjam sarnaqarakim. ²⁷ Jan uñt’at jan wali sarnaqir warmix, wali manqhi k’ullk’u phuch’ur uñtatawa; ²⁸ uka warmix lunthatjamaw katuntañatak suyxati, walja chachanakaruw chhaqhañar puriyi. ²⁹ ¿Khitisa t’aqhisixa? ¿Khitisa ayquxa? ¿Khitis ch’axwañana, jachañansa sarnaqixa? ¿Khitis jan juchat chhuxriñchjat uñjasixa? ¿Khitis nayras ch’uxñantat sarnaqixa? ³⁰ Machañanakan sarnaqir jaqiw ukham t’aqhisiski, yaqha machjasiñ umañanak uñstayir jaqiw t’aqhisiskaraki. ³¹ Machjayasir umañanak jan uñtamti, ¡suma llijkirik jupuqtaskatapsa, suma quñak umt’añjamätapsa! ³² Tukuyarux katarir uñtatawa, achjasaw mich’intasi. ³³ Jan uñjañanak uñjayätam, jan amuyt’amp parlañanak parlayarakïtam. ³⁴ Jach’a quta taypinkkasmas ukham amuyasïta, jach’a lawxan jipt’atäkasmas ukham amuyasïta, ³⁵ ukatsti sätawa: “Nuwapxituwa, janiw uskituti; jawq’japxituwa, janiw amuyaskti, ikit sartasinsti, umañ thaqhiriw wasitat sarä” sasa.

¹ Ñanqha jaqinakar jan uñch’ukimti, jupanakamp chika sarnaqañsa janirak munamti, ² jupanakax ch’axwañanakatak lup’isipki, jan wali lurañanakatak parlasipkaraki. ³ Utax yatiñ kankañampi luratawa, qallta qalapas ch’ikhi kankañampi uchatawa; ⁴ uta manqhinakaparux aski kankañampi phuqhantatawa, jila alan munkañ yänakampi. ⁵ Yatiñan jaqix ch’aman jaqit sipan, askiwa; ch’amanïñat sipansa, yatiñ kankañanïñaw juk’amp askixa, ⁶ nuwasïwix suma amuyt’ampi nuwasiñaw wakisi, atipjañatakisti walja iwxirinakar ist’añaw wakisi. ⁷ Jan amuyt’asir jaqix taripirinak nayraqatanxa, janiw kun arsuñsa yatkiti, yatiñ kankañax jupatakix janiw jikxatañjamäkiti. ⁸ Jan walinak lup’ir jaqix “Jan wali amtir jaqit” uñt’atawa. ⁹ Jan amuyt’asir jaqin amuyupax jucha lurañakiwa; ¡jan yäqasir jaqix, taqinin uñisitawa! ¹⁰ Jan walt’añan uñjasisatix mayjt’asïta ukapachaxa, jan ch’amanïtam uñacht’aytaxa. ¹¹ Jiwañatak juchañchata jaqinakar qhispiyam; jiwañ chijin uñjasirinakar qhispiyam. ¹² “Janiw kuns yatkäyätti” siskäta ukasa, Tatitux chuymam uñt’iwa, jupasti sapa mayniruw lurataparjam churani. ¹³ Munat wawaxay, misk’i manq’asim; mallt’am misk’ix lakatak muxsawa. ¹⁴ Jumatakix yatiñ kankañasa, uñt’añ kankañasa, ukham misk’ïniwa; jumatix ukanak jikxatätaxa, qhipa urunakamax sumäniwa, amtäwinakamasti phuqhasiniwa. ¹⁵ Aski jaqitakix sipitanak jan wakicharapimti, janirak jakasiñ utaparus jan walinak luraraqamti, ¹⁶ aski jaqix paqallq kutis aynacht’kanixa, kutjtaskakiniwa, ñanqha lurir jaqisti jan walt’añapan aynacht’ani. ¹⁷ Uñisiriman aynacht’atapat, jan kusisimti, chijir puritapatsa janirak chuymamax k’uchispati, ¹⁸ ukham luratamax janiw Tatitutak sumäkaniti, q’apisiñapasti jumxaruw purini. ¹⁹ Ñanqha lurir jaqinak laykux jan mayjt’asimti, janirak qhuru jaqinakar uñch’ukimti, ²⁰ ñanqha lurir jaqix janiw suma tukuyäwi jikxatkaniti; ¡ñanqha lurir jaqix micha qhanar uñtataw jiwt’awayxani! ²¹ Munat wawaxay, Diosampitaki, reyimpitakix axsartañ chuymanïma; uñisirinakamampix jan mayachasimti, ²² jupanakan tukusiñapax akatjamat purinini, janiw khitis yatkiti kuna mutuyäwtix Diosampi, reyimpi churkaspa ukxa. ²³ Aka arunakax yatiñan jaqinakan säwi arunakaparakiwa: Taripirinakax taqinirus chiqapar uñjapxañapawa, janiw maynitak arxatasipxañapax walikäniti ²⁴ Taripiritix juchan jaqir sani: “Janiw juchanïktati” sasaxa, jupax jaqinakan ñanqhachataw uñjasini, markanakas uñisirakiniwa. ²⁵ Ukampis juchanir juchap uñt’asiyirinakax, kusisitaw jakapxani. ²⁶ Chiqap arunakamp arusxatir jaqix, lakatsa suma jamp’atkaspa ukhamawa. ²⁷ Anqan lurañanakamäk ukxa tukuyam, pampan lurañanakamäki uksti luram, ukat utam utachasiskäta. ²⁸ Jan amanut masimar k’arintañatak sayt’amti, janirak k’ari arunak qhanañchamti. ²⁹ Janipun kunapachas phuqsusiñ lup’imti, ukhamat ukham maynir lurasa. ³⁰ Jayra jaqin yapup jak’a sarakipawayta, pisi amuyt’a jaqin uva yapup jak’a sarta, ³¹ yapupax ch’aphinakampi chhaqhantayatawa, qala uyupas liju lluxinuqatawa. ³² Ukham uñjasaw chuymaxan lup’ista; uk uñjasinsti aka yatichäwi yatiqta: ³³ jumax ikt’asiskätawa, iki ch’awaskarakïta, amparanakamsa sum ikt’añatak qhumxarusiskäta, ³⁴ ukchañkamasti jan kunan uñjasiñax akatjamat purinini, mä muyuyku jaqir uñtataw katuntätam.

¹ Aka arunakax Salomonan säwi arunakaparakiwa, ukanakasti Judá uraqi apnaqir Ezequías reyin uywat jaqinakapan qillqatänwa. ² Chuymar imxäsiñax Diosan jach’a kankañapawa, uka imantat yatxatañasti reyinakan jach’a kankañaparakiwa. ³ Ukampis janiw amuyt’añjamäkiti, alaxpach amstata, uraq manqhita, reyinakan amtäwinakapatsa. ⁴ Qullqin q’añup apaqam, qullqi yänak luriristi ukat mä chuwa lursuni; ⁵ reyir luqtir jucharar jaqirux apanukum, ukat reyi qunuñapax chiqa kankañxar sayt’ayatäni. ⁶ Reyin nayraqatapan jach’a jach’a jan tukumti, aytat jaqinakan qunuñaparus janirak qunt’asimti: ⁷ “Akkhar qunt’asim” satäñax juk’amp askiwa, aytat jaqinak nayräxan p’inqachat uñjasiñat sipana. Kuntix nayramamp uñjkäta ukxa, ⁸ jan mäki taripañ utar yatiyir jalamti, yaqha jaqiw jutasin may qhanañcharakispa, jumasti p’inqa tukusma. ⁹ Jumar juchañchir jaqitakix arsusim, kuntix yaqhanakax yatiyapktam uksti, jan khitirus arsumti; ¹⁰ yaqha jaqix jumar ist’asin p’inqachayiristamwa, jan wali jaqit uñt’ayasitamasti jan askichkayäspawa. ¹¹ Wakisitapar arsut arunakax, qullqimp k’iñintat quri manzanar uñtatawa. ¹² Yatiñan jaqin chiqachäwi arunakap katuqasir jaqitakix suma quri sortijampiru, suma quri wallqampir uñtatawa, ¹³ Kunjämtix junt’u urun khunu thayax thayart’ayki, ukar uñtataw yatiyir aski jaqixa, uywiripan chuymapsa juyart’ayiwa. ¹⁴ Jan kuna churkasa: “Nayax churtwa” sasa jach’achasiri jaqix; mä thayjamaw thayi, jan uman qinayar uñtatarakiwa. ¹⁵ Llamp’u chuymax q’apisit chuymarux sumaptayiwa; suma arunakasti q’apisiñampi arsut arunakarux quñaptayiwa. ¹⁶ Misk’i jikxatät ukaxa, jan jilañchjas manq’amti, jilañchjas manq’asma ukasti waq’aqjasïtawa. ¹⁷ Jilat masiman utaparux jan sapa kuti saramti, jumampi amjayasxasinxa, uñisxakiristamwa. ¹⁸ Jilat masipat jan walinak parlir jaqix, mä espadat sipansa juk’amp usuchji. ¹⁹ Llakisiñan ch’uxña lurasir jaqir alkatañaxa, kayu p’akjatas sarnaqañäkaspa ukhamawa, jan ukax, laka k’amanpach manq’añäkaspa ukhamawa. ²⁰ Llakit jaqitak jayllirapiñax, iñawtatat janchir vinagremp warxatatäkaspa ukhamawa, jan ukax, wali thayansa isi apsusitäkaspa ukhamawa. ²¹ Uñisirimatix manq’at awtjayaschixa, manq’a churam; umat pharjayaschisti, uma churarakim; ²² ukham lurasax, juparux llakthapisiyätawa, Tatitusti jumarux kutiyxätamwa. ²³ Amsta tuqit thayt’anir thayax jallu purxatayi, jan wali arunakasti q’apisiñ utjayi. ²⁴ Uta anqa k’uchun jakasiñax juk’amp askiwa, suma jach’a utan tuqisir warmimp jakañat sipana. ²⁵ Umat pharjat jaqitakix thaya uma umt’añax sumawa, ukhamarakiw jayat jutir suma yatiyäwinakax kusist’ayi. ²⁶ Aski jaqin ñanqha lurir jaqir jaysatapax, qunchu umani jawirampi q’añuchaskaspa ukhamawa. ²⁷ Walja misk’i manq’añax janiw walïkiti, walja jach’añchäwinak katuqañas walïkarakiti. ²⁸ Jalta chuymap jan apnaqañ yatir jaqix, jan pirqani, chijitak jan wakichat markar uñtatawa.

¹ Junt’u pachan khunuñapax janiw askïkiti, yapu apthapi pachan jalluñapas janiw walïkiti, janirakiw jan amuyt’an jaqir jach’achañas askïkiti. ² Ina ch’usat ñanqhachäwix janiw khitirus wakt’kiti; chhaqhat jamach’ir uñtata, jan tapani golondrina sat jamach’ir uñtatakiwa. ³ Caballorux axaptayañawa, asnorux jakimampiw irpnaqaña, jan amuyt’an jaqirusti jawq’jasarakiw chiqachaña. ⁴ Jan amuyt’an jaqirux jan arxayamti, jupjam jan tukuskañamataki. ⁵ Jan amuyt’an jaqirux jupatakjam arunakampi arusxatam, jan jupan amuyuparjama yatir tukuñapataki. ⁶ Jan amuyt’an jaqir iwxa arunak apayañax, janis khitir khitksna ukhamawa. ⁷ Kamisatix suchu jaqix jan jayar sarirjamäkixa, ukhamarakiw jan amuyt’asir jaqin säwi arunakapaxa. ⁸ Kamisatix maynix q’urawar qala chinkatki, ukhamarakiw jan amuyt’asir jaqir jach’ar aptañaxa. ⁹ Kamisatix machat jaqix ch’aphin ch’aphintatax jan usuyaskixa, ukhamarakiw jan amuyt’asir jaqix säwi arunak jan amuyt’kiti. ¹⁰ Kamisatix alayar qalanak jaqt’añax jan walïkixa, ukhamarakiw jan amuyt’an jaqir utaman lurañanak churañaxa. ¹¹ Kamisatix mä anux waq’aqsutapar kuttasixa, ukhamarakiw jan amuyt’an jaqix jan wali luräwinakapar kuttasi. ¹² Yaqhip jaqix wali yatiñanïkaspas ukhamaw tuku, ukampis jan amuyt’asir jaqiw jupat sipan chiqachasispa. ¹³ Jayra jaqix jan irnaqañ munasax siwa: “Anqan mä leonaw utji, manq’antitaspawa” sasa. ¹⁴ Punkux bisagrapan uksar aksar muytaskixa, ukhamaw jayra jaqix ikiñapan uksar aksar qurumnaqaski. ¹⁵ Jayra jaqix amparapamp chuwar luqantkasinsa, lakapar manq’a apkatasiñsa jayrasiwa. ¹⁶ Jayra jaqix wali yatiñan jaqjamaw tuku jupjamax janis khitis utjkaspa ukham amuyasi. ¹⁷ Mayninakan ch’axwañanakapar mantañaxa, qhuru anur jinchupat katthapksna ukhamawa. ¹⁸ Jilat masipar sallqjir jaqix, ¹⁹ ina ch’usar qalanak jaqtir luqhi jaqir uñtatawa, ukatsti siwa: “Aliqakiw sawkt’asisksma” sasa. ²⁰ Lawanak jan uchatax, ninax jiwarxakiwa; arunaka apnaqiritix jan utjki ukkhaxa ch’axwanakax tukusxiwa. ²¹ K’illimix nina sank’ayañatakiwa; lawax nina aqtayañatakiwa; ch’axwanak utjañapatakisti, arunak apnaqir jaqiw munasi. ²² Arunak apnaqañax jaqitakix muxsanakjamawa, ukampis chuyma manqhakamaw purt’i. ²³ Kamisatix ñiq’i phukhur qullqimp jawikipaskixa, ukhamaw ñanqha amtañampi arsuta quña arunakaxa. ²⁴ Uñisir jaqix, parlaski ukkhax imt’iwa, chuymap manqhinsti jan wali lurañanak amtaski. ²⁵ Suma quña arunakamp parlätam ukkhasti, jan iyawsamti, chuymapax jan wali lurañanakamp phuqt’atawa; ²⁶ uñisiñap imt’añ munkani ukasa, ñanqha amtäwipax taqininsa uñjkañaw qhanstani. ²⁷ Mä p’iya allirixa, uka pachparuw jalantani; mä jach’a qala qurumt’ayirirux, uka pachpa qalaw jupar jalxattani. ²⁸ K’ari jaqix chiqa kankañar uñisiwa; quña aruni sallqa jaqisti jan walt’añanak sartayi.

¹ Qharürutxa jan jach’a jach’a tukkamti; janiw khitis yatkiti kuntix jutir urunakax apankani ukxa. ² Janiw walïkiti juma pachpa jach’achasiñamaxa, mayninakäpan jumar jach’achirinakaxa. ³ Qalanakampi, ch’allampix jathiwa, jan amuyt’asir jaqin q’apisitapasti juk’amp jathiwa. ⁴ Q’apisiñax chuyma ch’amakt’ayasiñ apani, munapayañax ukat sipan juk’amp jan waliwa. ⁵ Qhana chuymamp maynir chiqachañax juk’amp askiwa, jamasataki munañat sipana. ⁶ Chuyma usuchjasir jilat masir alkatañax juk’amp askiwa uñisirin jamp’atip katuqañat sipana. ⁷ Manq’amp sist’at jaqitakix, misk’is janiw sumäkxiti, manq’at awtjat jaqitakisti, k’allk’u manq’as muxsakiwa. ⁸ Yurïwipat jayan sarnaqir jaqix, tapapat jayan sarnaqir jamach’ir uñtatawa. ⁹ Q’apkir qullanakax chuymaruw kusisiyi; jilat masinakan iwxa arupax, jakäwiruw kusisiyi. ¹⁰ Janipun jilat masinakamarux apanukumti, janirak awkiman jilat masinakaparusa apanukumti. Janipuniw jilaman utaparux jan walt’añanakamat parlir sarätati. Uta jak’ankir jaqi masiw juk’amp askixa jayankir jilatat sipana. ¹¹ Munat wawaxay, yatiñanïmaya, nayarux kusisiyitätawa; ukhamat nayar jisk’achir jaqinakatak arsusï. ¹² Ch’ikhi jaqix jan walt’añ uñjasinxa jaltxiwa; jan amuyt’asir jaqisti saraskakiwa, ukat t’aqhisiñan uñjasi. ¹³ Jan uñt’at jaqin manup phuqhañatak sayt’ir jaqirux, isipa apaqam, phuqhañapkam uka isip katxäsim. ¹⁴ Jilat masir willjtat jach’at aruntañax, jupatakix tuqinuqatäkaspas ukamp sasiwa. ¹⁵ Ch’axwañak munir warmixa, jallu pachan jan sayt’as ch’aqir umar uñtatawa. ¹⁶ Ukham warmir jark’añ munañasti thayar jark’añ munksna ukamp sasiwa, jan ukax, amparar aceite katxäsiñ munksna ukhamawa. ¹⁷ Hierrox yaqha hierromp liq’jas ariptayatawa, aski jaqïñatakisti, jilat masimp amuyt’ayatäñawa. ¹⁸ Higo yapu sum uñjir jaqix, achupat manq’asini; uywiripar sum uñjir jaqisti, jach’añchäwinak katuqani. ¹⁹ Kamisatix umar uñxatasin ajanup uñjaskixa, ukhamarakiw jaqix chuymap uñantasi. ²⁰ Jiwampi, amay imäwimpi, jaqin yänakap munapayañ chuymampix janipuniw kunapachas sisthapipkiti. ²¹ Qurirusa, qullqirus ninaw yant’i; jaqirusti jach’añchäwinakaw yant’araki. ²² Jan amuyt’asir jaqirux walja kutis nuwjaskam, janipuniw jan amuyt’asir chuymap apaqkasmati. ²³ Uywanakam sum uñjasim, ovej tamanakamat llakisipunim, ²⁴ qamir kankañasa, reyïñasa janiw wiñayäkiti. ²⁵ Kunapachatix quranakax ch’uxñatatkani, alinakax qullut apthapiskani ukapachasti, ²⁶ ovejanakamat t’awra yawisïta, isi lurasiñamataki, cabritonakamatsti qullq katuqarakïta, uraqinak alasiñamataki, ²⁷ cabranakamax manq’añamatakiw jilarkir leche churätam, utamankirinakar manq’ayañataki, uywatanakamas taqpachan manq’asipxañapataki.

¹ Ñanqha lurir jaqix jan khitin arknaqkataw jaltxi, aski jaqisti leonar uñtataw jan kunar axsaras jaki. ² Markax jan wal sarnaqki ukapachaxa, walja apnaqirinakaw sarti, suma yatiñamp apnaqiristi, markarux sum irpxaruñ yati. ³ Jan kunaninakar t’aqhisiyir jaqix yapunak tukjir jach’a jallur uñtatawa. ⁴ Kamachi arunak apanukurinakax, ñanqha lurir jaqiruw jach’achapxi; kamachi arunakarjam phuqhirinakasti, ñanqha lurir jaqitakiw sayt’asipxi. ⁵ Ñanqha lurir jaqinakax chiqa kankañat janiw amuyt’apkiti, Tatitur thaqhirinakasti, taqi kun amuyt’apxi. ⁶ Sallqjasir qamir jaqïñat sipansa, jan kunanïskaña, chiqa lurirïskañaw juk’amp askixa. ⁷ Diosan kamachip phuqhirix, ch’ikhi wawawa, taqi kun tukuntir wawasti, awkiparux p’inqachayiwa. ⁸ Jila jalaqtampi qullqi mayt’as qamir yänak waljaptayir jaqix, jan kunan jaqinakat khuyapayasir jaqitakiw waljaptayaski. ⁹ Diosan kamachipar jan ist’añ munir jaqirux, janiw jupan mayisitap Diosax ist’kaniti. ¹⁰ Aski jaqinakaru jan wali thakhinjam irpir jaqirux, jupan wakichat pachpa sipitaruw jalantaskani, aski chiqa jaqinakasti, askinak katuqapxani. ¹¹ Qamir jaqix wali yatiñaniw tuku; jan kunan jaqisti ch’ikhi kankañapampiw qamirin jan amuyt’asirïtap yati. ¹² Aski jaqinakax atipjapki ukapachax, kusist’apxiwa; jan wali jaqinakax atipjapki ukkhasti, jaqinakax imantasxapxiwa. ¹³ Juchap imt’asir jaqix, janiw nayrar sarkaniti, juchap arsusisin jaytanukxani ukasti, pampachatäxaniwa. ¹⁴ Tatiturupun axsartir jaqix, kusisiñaniwa, chuyma qalarayasir jaqisti, jan walt’añaruw purini. ¹⁵ Jan wal apnaqir mä qhuru jilïrix, wararir leonar uñtatawa, pist’añan sarnaqir markar t’aqhisiyas apnaqi. ¹⁶ Jan amuyt’ani mark apnaqirix, t’aqhisiyaña, lunthatasiñak lup’iski, ukanak jan luriristi, jaya maranakaw jakani. ¹⁷ Jaqi jiwayatapat arknaqat jaqix, jiwañkamaw imantasiñatak jalnaqaskani, ¡janiw khitis jupar arxatkaniti! ¹⁸ Chiqa aski jaqix qhispitaw uñjasini, jan wali jaqisti aynacht’añaruw purini. ¹⁹ Uraqipana yapuchasir jaqin manq’añapax jilarkiriwa; jayra jaqinakamp sarnaqir jaqisti, jan kunaniw uñjasini. ²⁰ Chiqa aski jaqix jach’añchataw uñjasini; jank’aki qamiriptañ munir jaqisti, juchap uñt’asini. ²¹ Janiw jaqi masi ajlliñax walïkiti; ukhamat mä jisk’a t’ant’a laykus juchar puriñax utji. ²² Juk’ampst’ir jaqix mäkiw qamiriptañ muni, jan kunan uñjasiñ uru puriniñap janiw amuykiti. ²³ Jach’añchiri jaqit sipana, k’umisir jaqiw qhipxarux munatäni. ²⁴ Awkipar taykapar lunthatir jaqix; jan wali jaqinakan masipawa, jupasti siwa: “janiw ukax juchäkiti” sasa. ²⁵ Juk’ampst’añ munir jaqix, nuwasiñanak utjayi, Tatitur alkatir jaqisti nayraqataruw sum sarxaru. ²⁶ Jupa pachpan amuyt’äwipar alkatasir jaqixa; jan amuyt’asir jaqiwa, yatiñ kankañamp sarnaqir jaqisti qhispitaw uñjasini. ²⁷ Jan kunan jaqir yanapt’irix, janiw kuns pist’ayaskaniti, yanapt’añ jan muniristi, wali ñanqhachataw uñjasini. ²⁸ Ñanqha lurir jaqinakax atipjapki ukapachaxa, jaqinakax imantasxapxiwa; uka ñanqha lurir jaqinakax tukusipki ukkhasti, aski jaqinakax juk’ampiw utji.

¹ Chiqachäwi jan katuqañ munir jaqix, jan mayampitakiw tukjat uñjasini. ² Aski jaqinakan apnaqatax, markax kusisiwa; ñanqha lurir jaqinakan apnaqat markasti, t’aqhisiwa. ³ Yatiñ kankañan wawax awkipar kusisiyiwa; jan wali sarnaqir warminakamp sarnaqiristi, qullqi tukunti. ⁴ Chiqa kankañampi apnaqir reyix, markarux thuruñchiwa, qullqik mayir reyisti aynacht’añaruw marka puriyi. ⁵ Masipar sinti jach’achir jaqix, chiqpachansa jan walt’añapatakiw sipita uchaski. ⁶ Ñanqha lurir jaqin sipitapax, jupan pachpa juchanakapawa, axsartir jaqisti kusisitaw jakasi. ⁷ Aski jaqix jan utjirin jaqin sarnaqäwipat llakisi, ñanqha lurir jaqitakisti janiw ukax kunäkisa. ⁸ Ch’axwanak utjayir jaqinakax, markaruw uxtayi; yatiñan jaqinakasti sumankañ utjayi. ⁹ Yatiñan jaqin mä jan amuyt’an jaqimpi ch’axwañapax janiw walïkiti; q’apisiskpasa, sawkasiskpasa, janiw kuns askichkaniti. ¹⁰ Jaqi jiwayir jaqinakax, chiqa aski jaqinakan jiwañap munapxi. ¹¹ Jan amuyt’an jaqix mäkiw kunatsa q’apisi, yatiñan jaqisti q’apisiñap mäkiw apanuku. ¹² K’ari arunakar ist’ir marka apnaqirix, ñanqha lurir luqtirinakan muyuntataw jakani. ¹³ T’aqhisiyat jaqirusa, t’aqhisiyir jaqirusa, Tatitux panpachaniruw nayranak churi. ¹⁴ Jan kunan jaqinakaru, chiqa kankañamp apnaqir reyix, wiñayatakiw reyi qunuñap thuruñchi. ¹⁵ Jawq’ampi tuqimpiw yatiqañax utji, munañan wawasti taykaparux p’inqachayiwa. ¹⁶ Kawkhantix ñanqha lurir jaqinakax mirantki ukkhanxa, walja jucha lurañanakaw utjaraki, chiqa aski jaqinakasti uka jaqinakan aynacht’äwip uñjani. ¹⁷ Wawamar chiqacham, jupasti samarataw jakayätam, walirak kusisiyätam. ¹⁸ Kawkhantix Diosan arunakapax jan yatichaski ukkhanxa, jaqinakax munañaparuw sarnaqi; ¡Diosan kamachip phuqhir markax kusisiñaniwa! ¹⁹ Uywat jaqirux janiw arumpik chiqachañäkiti, jupax amuyaskiwa, ukampis janiw ist’askiti. ²⁰ Jan amuyt’asir jaqiw walïskaspa, jan amuyt’asis mäki parlir jaqit sipana. ²¹ Uywataparu wawatpach sinti q’ayachir jaqix, qhiparuw amtasini. ²² Mäki kunatsa mayjt’asir jaqix, nuwasiñanak utjayi, walja kutiw pantjasiraki. ²³ Jach’a jach’a tukurix jisk’achataw uñjasini, llamp’u chuymanisti jach’ar aptatäniwa. ²⁴ Lunthatar yanapirix jupa pachpaw uñisisi; ñanqhachäwinak ist’kasinsa jupax janiw arskiti. ²⁵ Jaqinakar axsarañax sipitar uñtatawa, ukampis Tatitur iyawsir jaqiw imatäni. ²⁶ Waljaniw jilïr apnaqirin khuyapayasiñap thaqhapxi, ukampis Tatitukiw chiqapar uñjirixa. ²⁷ Aski jaqinakax, jan wali jaqinakarux uñisiwa; ñanqha lurir jaqinakasti, aski jaqinakarux uñisirakiwa.

¹ Agur chachan säwi arunakapa, Masa chiqankir Jaqué sat chachan yuqapa. Agur chachax Itiel chachampiru, Ucal chachampiruw akham parläna: ² Jaqinak taypin jan yatiñan jaqïtwa, janiw nayan jaqjam amuyt’asiñaxax utjkiti. ³ Janiw nayax yatiñ kankañ jikxatkti; janirakiw qullan Diosan yatiñapatsa yatkti. ⁴ ¿Khitirak alaxpachar makhatasin saraqanisti? ¿Khitirak thayar amparapar q’apxäsispasti? ¿Khitirak lamar qutar isipampi llawuntaspasti? ¿Khitirak uraqin qurpanakap utt’ayisti? ¿Jumax sutip yattati, wawapan sutipsa yatiraktati? ⁵ Tatitux jupar iyawsirinakarux imiwa; jupan arsutanakapasti chiqapawa. ⁶ Jupan arunakapar jan kunsa yapxatamti, jan ukasti jumarux tuqiristamwa, k’arit uñt’ayarakiristam. ⁷ Dios Tatay, pä mayiñaxaw jumar utjitu; naya janïr jiwkipan ist’ita: ⁸ K’arisiñampita, ch’uxña lurañampit jithiqtayita janiy jan kunan sarnaqañsa, qamir kankañsa churistati, kunatix jakañaxataki manq’añax wakiski ukak churita. ⁹ Nayax qamirïxirista ukaxa, inas jumat armasxirisma: “¿Khitirak Diosasti?” sasa; jan kunanïrista ukasti, inas lunthatasxirista, ukhamat qullan sutim nayax p’inqachayirista. ¹⁰ Janipun uywat jaqitxa, uywirip nayraqatan jan walinak parlamti, jupax ñanqhachiristamwa, jumasti mutuñ katuqasma. ¹¹ Yaqhip jaqinakax awkiparux ñanqhachapxiwa; janirakiw taykaparus waqaychapkiti. ¹² Yaqhip jaqinakax wali q’umäpkaspas ukham amuyasipxi, ukampis juchanakan phuqhantatäsipkiwa. ¹³ Yaqhip jaqinakax jach’a jach’aw tukupxi, mayninakarusti jisk’achañampiw uñjapxi. ¹⁴ Yaqhip jaqinakax qhurüpxiwa, laka ch’akhanak lantix espadanïpxiwa, markankir jan kunan jaqinakar tukjañataki. ¹⁵ Sanguijuela sat animalax pä qalluniwa, uka qallunakasti mayiñak yatipxi. Jan sisthapirinakax kimsaw utji, ukhamarus pusiw utjaraki, ukanakax janipuniw sisthapipkiti: ¹⁶ amay imäwi, jan wawachasir warmi, jan uman uraqi, jan sisthapir nina. ¹⁷ Awkipar jisk’achir jaqiru, ch’ama qarit taykapar jan jaysir jaqirux, nayranakap allqamarinakan apsupxañapax wakisiwa, siwiq’aranakan jakkirpach manq’antapxañapax wakisiwa. ¹⁸ Kimsaw nayatakix wali muspharkaña, pusïristi nayatakix jan amuyt’kayawa: ¹⁹ alay chiqanjam pakan thakhipa, qarqa patanakanjam jiskhanaqtir asirun thakhipa, jach’a quta taypinjam sarir barcon thakhipa, warmin jakäwipan chachan thakhipa. ²⁰ Yaqha chachamp jan wali sarnaqir warmin luratapax akhamawa: Jupax jucha luratapxa imt’asiwa, ukatsti “Janiw kuna ñanqhsa lurkti” sarakiwa. ²¹ Kimsa tama jaqinakaw utji, ukhamarus pusiw utjaraki, uka jaqinakasti jan walinak lurapxi mä markarus khathatiyapxiwa: ²² mä uywatan reyïñar puritapa, jan yatiñan jaqin sinti qamirkipstatapa, ²³ jisk’achat warmin jaqichasitapa, uywat warmin jupar uywir warmi lanti tukxatapa. ²⁴ Aka uraqin pusi jisk’a animalanakaw utji, ukanakasti yatiñan jaqinakat sipan juk’amp yatiñanïpxiwa: ²⁵ k’isimiranaka, ukanakasti jan ch’amani waljäpxiwa, yapu apthapi pachansti manq’añ apkatasipxi; ²⁶ wank’unaka, ukanakasti janiw waljäpkiti, qarqa taypinakan jakapxaraki; ²⁷ t’iju t’ijunaka, ukanakasti jan reyinïkasinsa, tam tamaw sarantañ yatipxi; ²⁸ jararankhunaka, ukarusti amparampi katthapiñjamakiwa, reyin jach’a utaparus puripxakiwa. ²⁹ Kimsa jan axsaririnakaw utji, ukhamarus pusiw utjaraki, munañan kankañamp sartirinaka: ³⁰ wali axsarkañ león, ukasti janiw khititsa, kunäkipansa jaltañ yatkiti; ³¹ jach’a jach’a tukur gallo, urqu cabrito, ejercitopan nayräxap sarantir reyi. ³² Jan sum amuyt’asisatix jach’a jach’a jumax tuksta ukaxa, jan walinak lurañtix amtsta ukaxa, akanak lup’im: ³³ Leche jirüta ukaxa, mantequillaw misturapïtam; nasamat wali ch’amamp qhixsüta ukaxa, wilakiw mistxani; maynirutix q’apisiyäta ukaxa, nuwasiñakiw utjxani.

¹ Masá chiqankir Lemuel reyin säwi arunakapa; uka arunakampiw taykapax jupar yatichawayäna: ² Purakaxat yurir munat wawaxay, mayisitaxar Diosan churat wawaxay, ¿kamsarakïmasti? ³ Ch’amamxa warminakar jan tukjasimti; warminakampi sarnaqañaw reyinakar aynacht’ayi. ⁴ Lemuel, janiw walïkiti reyinakan vino umañapaxa janirakiw walïkiti jilïr irpirinakan machjasiñ umañanakampi machañtasiñapaxa, ⁵ machantasisinsti, kamachi arunak armasipxaspa, jan kunan jaqinakar chiqapar uñjañat armasipxaspa. ⁶ Machañanakxa, aynacht’atanakataki, llakitanakatak apanukum; ⁷ machantasipxpan, aynacht’at kankañapat armasipxpan, t’aqhisiñanakapatsa jan amtasipxpati. ⁸ Jan arsusirjamäpki uka jaqinakat jach’at arsum; ¡jan arxatasirjamäpki uka jaqinakat arxatasim! ⁹ Arxatam, jupanakar chiqapar uñjam; ¡pist’añan sarnaqir jaqinakampiru, llamp’u chuyman jaqinakampir arxatam! ¹⁰ Yatiqaskay suma warmix janiw jikxatañjamäkiti; ¡jupax suma k’ajkir qalanakat sipan juk’amp jilawa! ¹¹ Chachapax taqpach chuymampiw jupar alkati; janipuniw kunapachas pist’añanakan sarnaqkiti. ¹² Jupasti chachaparux suma askinak lurasaw sarnaqäwipan yanapi. ¹³ Jupax t’awrampi, linompi thaqhiriw sari, kusisiñampiw amparamp taqi kun luri. ¹⁴ Aljañanaka apanir barcor uñtatawa; jaya chiqanakat manq’añanak utapar apani. ¹⁵ Wali willjtat sartasin wawanakapar manq’ayi, uywatanakaparus manq’ayarakiwa. ¹⁶ Mä uraqi jikxati, ukatsti sum uñjasin alasi, jikxatatapampiw uva alinak ayrusiraki. ¹⁷ Jupax ch’amañchasiwa, taqi chuymampiw irnaqañatak wakichasi. ¹⁸ Aljasiñanakap jupax sumaruw sarayi, arumkamaw irnaqi, janiw ch’am jiwt’ayaskiti. ¹⁹ Pachpa amparapampiw t’awra qapu, ukat sawuraki. ²⁰ Jan kuna utjirin jaqinakarusa, pist’ayasiñan jikxatasirinakarus khuyapt’ayapuniwa. ²¹ Janiw khunu thayar axsarkiti utapankirinakax taqpachaniw suma thuru isinak uchasipxi. ²² Jupa pachpaw ikiñanak sawst’asi, suma telat lurat isinakampiw isisiraki. ²³ Chachapasti markan suma uñt’atawa, wali aytat jilïr chachanak taypin qunt’asi. ²⁴ Jupax isinaka, wak’anak lurasinxa, alakip luririnakaruw alji. ²⁵ Jupax askin sarnaqañampiw ch’amañchasi, jutir urunakatsti janiw axsarayaskiti. ²⁶ Jupax yatiñ kankañampipuniw parli, munasiñampiw wawanakapar yaticharaki. ²⁷ Jupax utap sum uñjasi, janipuniw ina ch’usat jikxatat manq’a manq’kiti. ²⁸ Wawanakapasa, chachapasa juparux jach’añchiwa, sapxarakiwa: ²⁹ “Aski lurir warminakax waljaniw utji, ukampis jumax taqi uka warminakat sipan juk’ampïtawa” sasa. ³⁰ Suma uñnaqan warmix k’arikiwa, jiwakïñas inamayakiwa, Tatitur axsartir warmiw jach’ar aptkañaxa. ³¹ ¡Taqi jaqinak nayraqatan jupar jach’añchapxam! ¡Taqi luratanakapar jach’añchapxarakim!