LUCAS

LUCAS

¹ Kuntix Diosax jiwasanak taypin lurawayki ukanakat walja jaqinakaw saräwiparjam qillqañ yant’apxäna, ² jupanakasti qalltatpach uka luräwinak uñjapkataynas ukanak ukhampach jiwasar yatiyapxistu, ukatsti Diosan arunakap yatiyañatakiw mä iwxt’a katuqapxäna. ³ Munat Teófilo, nayasti wali amuyumpi taqi ukanakat qalltatpach sum yatxatarakta, ukat amuyataxarjam taqi akanak saraparjam jumar qillqansma, ⁴ ukhamat kawkïr arunaktix yatichapkäyätam ukanakan chiqätap yatiñamataki. ⁵ Kunapachatix Herodesax Judea uraqin reyïkän ukkhasti, mä sacerdotew utjäna, Zacarías sata, jupasti Abías sacerdoten tamapankirïnwa. Warmipasti Isabel satänwa, jupasti Aarón sacerdoten wila masipat jutirïnwa. ⁶ Jupanakax Diosan nayraqatapan aski jaqïpxänwa, Tatitun arsutaparjama, kamachiparjam phuqhasaw jan khitinsa juchañchat sarnaqapxäna. ⁷ Jupanakax janiw wawanïpkänti, Isabelan jan wawachasir warmïtap layku, ukhamarus jupanakax wali chuymanïxapxänwa. ⁸ Mä uruw Zacarías sacerdoten tamaparux Tatitun utapan incienso luqtañax wakt’äna, ⁹ Sacerdotenakan luräwinakaparjamasti, Zacariasaruw wakt’äna Tatitun utapan qullan chiqar mantasin incienso luqtañapaxa. ¹⁰ Incienso nakt’ayas luqtañapkamasti, taqi jaqinakaw anqäxan Tatitur mayisisipkäna. ¹¹ Ukapachaw Tatitun mä angelapaxa, Zacariasar incienso altaräkis uka kupïx thiyan sayt’at uñstäna. ¹² Zacariasasti angelar uñjasax walpun mulljasïna, wal axsararakïna. ¹³ Angelasti juparux sänwa: —Zacarías, jan axsaramti, juman mayisitamarux Diosax ist’tamwa, Isabel warmimasti mä yuqall wawa wawachasini. Juparusti “Juan” sasaw sutichäta. ¹⁴ Ukatsti jumax wal kusisïta, waljanirakiw jupan yuritapat kusisipxani, ¹⁵ aka wawax Tatit nayraqatan wali aytatäniwa. Janiw vino umkaniti, janirakiw kuna umañanaksa umkaniti, jupax janïr yurkis ukkhatpach Qullan Ajayun phuqt’atäniwa. ¹⁶ Jupasti Israelan wawanakapat waljaniruw Tatitu Diosapar kutikipstayanini. ¹⁷ Jupa, Juanasti Tatitun nayraqatap sarani, Elías profetan ajayupat ajayuni, ch’amapat ch’amaniraki, awkinakar wawanakapampi sumankthapiyañataki, jan jaysasirinakasti jaysañ yatiqapxañapataki. Ukhamat jaqinakar Tatitur katuqapxañapatak wakichani —sasa. ¹⁸ Zacariasasti angelarux jiskt’änwa: —¿Kunjämatsa ukham phuqhasiñap yatiristxa? Nayax niya chuymanïxtwa, warmixas chuymanïxarakiwa —sasa. ¹⁹ Angelasti juparux sänwa: —Nayax Gabriel angelätwa, Diosan munañap lurirïtwa; jupaw nayarux khithanitu aka suma yatiyäwinak jumar yatiyiri. ²⁰ Ukampis jichhax kuntix sisksma uka arunakar jan iyawsatam laykuw amutu tuküta, ukatsti janiw parlkätati wawaman yuriñapkama —sasa. ²¹ Ukchañkamasti, jaqix anqäxan Zacariasarux suyasipkäna, Tatitun utapat jan jank’a mistunitap laykuw jupanakax jiskt’asipxäna: “Kunach kamachxpacha” sasa. ²² Zacariasax mistunxän ukkhasti, jan arunïnwa; ukapachaw jupanakax Diosan utapan mä unañchäwi uñjatap amuyapxäna, jupax amparapamp uñacht’ayasakiw parläna amutuptatap layku. ²³ Diosan utapan luqtañapa urunaka phuqhasipansti, Zacariasax utaparuw sarxäna. ²⁴ Uka qhipatsti, Isabel warmipax usur jaqïxänwa, ukatsti phisqa phaxsiw utapat jan mistkänti: ²⁵ “Jaqinakan nayar jan juk’amp jisk’achañapatakiw Tatitux nayamp ak luri” sasa. ²⁶ Ukat suxta phaxsirusti, Diosax Gabriel angelaruw Galileankir Nazaret markar khithanïna, ²⁷ María sat mä virgen tawaqur uñjiri. Jupasti Joseampi jaqichasiñatak parlatänwa. Joseasti Davidan wila masipat jutirïnwa. ²⁸ Angelasti Marian ukar mantasin sänwa: —¡Aruntsmaw María, jumax Diosan askip katuqtaxa! Tatitux jumampïskiwa —sasa. ²⁹ Mariasti uka arunak ist’asax walpun mulljasïna, ukatsti chuymapan jiskt’asïna: “¿Kuna aruntarakïpach akasti?” sasa. ³⁰ Ukat angelax juparux säna: —María, jan axsaramti, jumax Diosan nayraqatapan khuyapayasiñap jikxattaxa. ³¹ Jichhax usur jaqiptätawa, ukatsti mä yuqall wawa wawachasïta; juparusti Jesús sutimpiw sutichäta. ³² Jupax wali aytat jaqïniwa, “Alaxpach Diosan Wawapa” satarakïniwa, ukatsti Dios Tatituw juparux nayra Davidarjam reyit utt’ayani, ³³ Israel markar wiñay apnaqañapataki. Jupan uka markar apnaqañapax janipuniw tukuskaniti —sasa. ³⁴ Mariasti angelaruw jiskt’äna: —¿Kunjämarak ukham lurasispasti?, janïraxay nayax chachanïkstixa —sasa. ³⁵ Angelasti sänwa: —Qullan Ajayuw jumxar jutani, ukatsti alaxpach Diosan ch’amapaw mä qinayjam jumarux imxattätam. Yurkani uka wawax Diosan Qullan Wawapa satarakïniwa. ³⁶ Ukhamarakiw Isabel wila masimax niya chuymanïxchi ukasa, mä wawa wawachasini. Juparusti jaqix sapxarakïnwa: “Janiw wawanïkxaspati” sasa, ukampis niya suxta phaxsïxiw usur jaqïxatapaxa. ³⁷ Diosatakix janiw kunas ch’amäkiti —sasa. ³⁸ Ukat Mariax säna: —Nayax Tatitun luqtiripätwa; Diosax arsutaparjamay nayampix lurpan —sasa. Ukat angelax sarawayxäna. ³⁹ Ukürunakansti, Mariax jank’akiw saräna, Judea qullu tuqin mä markaru, ⁴⁰ ukatsti Zacariasan utaparuw mantäna, ukat Isabelar aruntäna. ⁴¹ Kunapachatix Isabelax Marian aruntap ist’kän ukapachaw, Isabelan purakapan wawax unxti, ukatsti Isabelax Qullan Ajayumpi phuqt’ataw uñjasïna. ⁴² Ukat jupax jach’a arut säna: —Diosaw jumarux taqi warminakat sipansa aski waxt’äwip churtam, ukhamarak wawamarusa. ⁴³ ¿Khitirakïpachät nayasti, Tatituxan taykapan nayar tumpt’ir jutañapatakisti? ⁴⁴ Juman aruntam ist’kta ukspachaw wawaxax purakaxan kusisiñat unxti. ⁴⁵ ¡Juman iyawsatamax kusisiñawa, kuntix Tatitux sisktam uka arunakax phuqhasiniwa! —sasa. ⁴⁶ Ukatsti Mariax sänwa: “Ajayuxax Tatituruw jach’ar apti; ⁴⁷ chuymaxasti Qhispiyir Diosaxan kusisi. ⁴⁸ Diosan mä jan yäqat luqtiripat amtasitap layku, jichhat uksarusti taqi jaqiw sapxitani: “Jumax kusisiñanïtawa” sasa; ⁴⁹ taqi atipir Diosan jach’a luräwinakap nayamp luratap layku. ¡Sutipasti qullanawa! ⁵⁰ Diosax khuyapayasipuniniwa taqi jupar jach’achirinakaruxa. ⁵¹ Jach’a ch’amapampiw taqi kuns luri, jach’a jach’a tukurinakarus atipjaraki, ⁵² munañan reyinakaruw qunuñapat jaqunuku, jan yäqatanakarusti jach’aruw apti. ⁵³ Manq’at awtjatanakarux askimpiw phuqt’i, qamirinakarusti jan kunan khithanuku. ⁵⁴ Jupar luqtir Israel markaparuw yanapt’i, jupanakarux khuyapayasiwa. ⁵⁵ Awkinakasarux ukham arsuwayatayna, Abrahamampiru, wawanakapampiru.” ⁵⁶ Mariasti kimsa phaxsiw Isabelan utapan qhiparäna, ukat utapar kutt’awayxäna. ⁵⁷ Isabelan usxañap uruw purinxäna, jupasti mä yuqall wawa wawachasïna. ⁵⁸ Uta jak’a masinakapampi, wila masinakapampisti, Tatitun jupar khuyapayasitap yatisinwa Isabelar kusisiyir sarapxäna. ⁵⁹ Kimsaqallqu uru saraqatarusti, wawarux circuncisión katuqayiriw sarapxäna, ukatsti awkipan sutipampiw uka wawarux sutichañ munapxäna: —Zacariasäpan —sasa. ⁶⁰ Ukampis taykapax siwa: —Janiw uka sutinïkaspati, Juan satäniwa —sasa. ⁶¹ Ukat juparux sapxarakïna: —Janixay uka sutinix wila masimat khitis utjkchitixa —sasa. ⁶² Ukatsti jupanakax awkiparuw amparampi wikucht’as jiskt’apxäna: ¿Kuna sutinïnis wawamaxa?, sasa. ⁶³ Awkipasti jupanakat mä jisk’a tabla mayisin ukaruw qillqanti: ‘Sutipax Juan satäniwa’ sasa. Ukatsti taqiniw muspharasipxäna. ⁶⁴ Ukspachaw Zacarías profetax wasitat parlxäna, ukatsti Diosaruw yupaychäna. ⁶⁵ Ukatsti taqi uta jak’apankirinakax wal muspharapxäna, Judea qullu tuqinakan taqi ukanakax yatisirakïna. ⁶⁶ Taqi khitinakatix ukxat yatipkän ukanakax wal lup’ipxäna, sapxarakïnwa: “¿Aka wawax jach’äxan ukkhasti kunarakïpachäni?” sasa. Taqiniw yatipxäna Tatitux ch’amap jupar uñacht’ayatapata. ⁶⁷ Zacarías awkipasti Qullan Ajayun phuqt’ataw aka arunak säna: ⁶⁸ “¡Israelan Tatit Diosapax jach’añchatäpan, jupasti markasar qhispiyiriw juti! ⁶⁹ Mä ch’aman Qhispiyir khithani, David luqtiripan wawanakap taypita. ⁷⁰ Kunjämtix nayratpach qullan profetanakap tuqi arskän ukhamarjama: ⁷¹ jupaw jiwasarux timanakasat qhispiyistani, taqi khitinakatix uñisipkistu ukanakat qhispiyarakistani, ⁷² nayra awkinakasat khuyapayasisa, janirakiw qullan arsutanakapat armt’askaniti. ⁷³ Jupaw Abraham awkisarux juramentompi arsuwayäna, ⁷⁴ uñisirinakasat qhispiyañataki, ukhamat jan axsaras jupar luqtañataki ⁷⁵ q’uma kankañampi, chiqa kankañampi, jupan nayraqatapan jupatak jakañasataki. ⁷⁶ Jumasti, munat wawa, alaxpachankir Diosan profetapa satäyätawa, jumaw Tatitun nayraqatap saräta, thakhinakap wakicharakïta, ⁷⁷ markapar qhispiyasiñat yatiyäta, juchanakapat pampachasiñ utjatapata. ⁷⁸ Dios Awkisasti, khuyapayasiñapatxa, alaxpachat mä qhispiyir khithanistu, mä machaq urun intin qhantatapjama, ⁷⁹ khitinakatix ch’amakan jakasipki, ukanakar qhantayañataki, jiwasarus samarañ thakhinjam irpañataki.” ⁸⁰ Yuqall wawasti jilaskänwa, ajayu tuqinsa ch’amañchasïnwa, jupasti wasar tuqinakan jakäna, kunürutix Israel markar uñstañapäkän ukürkama.

¹ Khä urunakansti Augusto Cesaraw mä kamachi mistuyäna, jupax apnaqkäna taqi uka markanakan jaqinakan jakthapitäñapataki. ² Aka nayraqat jakthapïwisti, Quiriniox Siria marka apnaqkän uka urunakan lurasïna. ³ Sapaqat mayniw markaparkam qillqayasir sarapxañapäna. ⁴ Ukat Joseax Galileankir Nazaret markat mistusinxa Judeankir Belén markaruw saräna, kawkhantix Davidax yurkatayna ukaru, Josean Davidan wila masipat jutirïtap layku. ⁵ Jupasti khitimpitix jaqichasiñatak parlatäkän uka Mariampiw Belén markar qillqayasir saräna, Mariasti usurïxänwa. ⁶ Jupanak Belén markankkïpan Marian usxañap urux purinxäna. ⁷ Ukat jupax tayna yuqall wawap wawachasïna, ukatsti wawa isinakar k’irt’asaw mä uywa manq’añawjar ikt’ayäna, qurpachasiñ utan jupanakatak jan utjatap layku. ⁸ Belén marka jak’ansti, awatirinakaw uka arumax ovejanakap uñjasipkäna. ⁹ Ukatsti mayak akatjamat Tatitun mä angelapax jupanakar uñstäna, Tatitun qhanapasti jupanakar muyuntasaw qhant’äna, awatirinakasti wal mulljasipxäna. ¹⁰ Angelasti jupanakarux sänwa: “Jan axsarapxamti, suma yatiyäwinak apanta, akasti taqi markpachatak wali kusisiñäniwa. ¹¹ Jichhürux mä Qhispiyiriw Davidan markapan jumanakatak yuri, jupasti CRISTO Tatituwa. ¹² Akäniw chimpuxa, jumanakax wawarux wawa isinakamp k’irt’at mä uywa manq’añawjan ikiskir jikxatapxäta” sasa. ¹³ Ukspachaw uka angelamp chikax alaxpachan walja angelanakax uñstäna, jupanakasti Diosaruw yupaychapxäna akham sasa: ¹⁴ “¡Diosax alaxpachan jach’añchatäpan! Aka uraqinsti sumankañax utjpan Diosan khuyapayat jaqinak taypina!” ¹⁵ Angelanakan alaxpachar kutt’xatapatsti, awatirinakax maynit maynikamaw aruskipasipxäna akham sasa: —Jichhax Belén markar jank’ak sarañäni, kuntix Tatitux yatiykistu uk uñjaniñäni —sasa. ¹⁶ Jupanakasti jank’akiw sarapxäna, ukat Mariampiru, Joseampir jikxatapxäna, asu wawarusti uywa manq’añawjan ikiskir jikxatapxarakïna. ¹⁷ Uk uñjasinsti, kuntix angelax uka wawat jupanakar siskatayna uk yatiyapxäna, ¹⁸ taqi ist’irinakasti awatirinakan jupanakar sapxatapat wal muspharapxäna. ¹⁹ Mariax taqi akanak wal lup’isaw chuymapar imäna. ²⁰ Awatirinakasti, taqi kuntix ist’apkatayna, uñjapkarakitayna ukanakat Diosar jach’añchasa, jupar yupaychasaw kuttxapxäna, kunjämtix jupanakar satäkän ukhamarjam phuqhasitap layku. ²¹ Kimsaqallqu uru saraqatarusti, wawarux circuncisión katuqayapxäna, ukatsti Jesús sasaw sutichapxäna, kunjämtix angelax Mariar siskatayna, janïr usurïkän ukapach yatiykän ukarjama. ²² Moisesan kamachinakaparjam jupanakan q’umachasïwi urunakap phuqhasxipansti, Jerusalén markaruw Tatitur uñstayañatak wawarux apapxäna. ²³ Aksti kunjämtix Tatitun arunakapax qillqatäki ukhamaruw lurapxäna: “Taqi tayna yuqall wawax Tatitutak yaqhachatäniwa” siski ukarjama. ²⁴ Jupanakasti wilañcha luqtiriw sarapxäna, Tatitun kamachipax siski ukhamarjama: Pä jisk’a paloma jan ukax, pä qhurukutu apapxañapäna. ²⁵ Khä urunakansti Jerusalén markan mä chachaw utjäna Simeón sata. Jupax Dios chuyma aski jaqïnwa, Israel markan qhispiyasiñap suyt’askäna. Qullan Ajayusti jupampïnwa, ²⁶ ukarakiw juparux yatiyäna, Cristor uñjañkam jan jiwañapata. ²⁷ Simeonasti Qullan Ajayun irpataw Tatitun utapar sari; Jesusarusti awkipampi taykapampiw Tatitun utapar irpanipxäna, kunjämtix kamachin siskän ukarjam phuqhiri, ²⁸ Simeonasti amparapar wawa ichxarusaw Diosar yupaychäna, akham sasa: ²⁹ “Tatay, jichhakuchaw kusisit jiwxä. Kuntix luqtirimar arsktas uka arunakamar phuqxtawa. ³⁰ Nayraxampiw Qhispiyirirux uñjta, ³¹ juparusti taqi jaqinak nayraqataruw uchtaxa. ³² Jupäniw taqi markanakar qhantir qhanaxa, Israel markamar jach’ar aptirisa” sasa. ³³ Jesusan awkipampi taykapampisti, Simeonan ukham uka wawat arsutapat wal muspharapxäna. ³⁴ Ukat Simeonax jupanakar aski waxt’äwip churäna, Jesusan taykaparusti sarakïnwa: —Aka wawax Israelankirinakat waljanin qhispiñapatak uchatawa, waljanin mutupxañapatak uchatarakiwa; jupasti mä chimpüniwa, yaqhipanakax katuqapxaniwa, yaqhipanakasti janiw katuqapkaniti, ³⁵ ukhamat kuntix sapaqat maynix chuymapan lup’ki ukax yatisini. Jumatakisti taqi akanakax wali llakisiñäniwa. ³⁶ Tatitun utapansti Ana sata mä profetisa warmiw ukankaskarakïna, jupax Aser ayllunkir Fanuel chachan phuchhapänwa. Wali chuymanïxarakïnwa. Anasti wawa tawaqpachaw jaqichasitayna, chachapampisti paqallq marakiw jakatayna; ³⁷ jichhasti uka ijma Anax, kimsaqallqu tunka pusin maranïxänwa. Jupasti Tatitun utapat janipuniw misturïkänti, jan ukasti uruy arumaw Tatitur luqtasirïna, ayuno lurasa, Diosat mayisisa. ³⁸ Anasti ukapachaw uñstanïna; ukat Diosar yuspagarasin Jesús wawat parlañ qalltäna taqi khitinakatix Jerusalén markan qhispiyasiñap suyt’asipkän ukanakaru. ³⁹ Tatitun kamachiparjam taqi kun phuqhasinsti, Galilea uraqinkir Nazaret markaparuw kuttxapxäna. ⁴⁰ Wawasti jiltänwa, ch’amanirakïnwa, yatiñansa phuqt’ata, Diosasti jupar wal yanaparakïna. ⁴¹ Jesusan awkipampi taykapampix sapa maraw Jerusalenar sarapxirïna, Pascua urutaki. ⁴² Jesusax tunka payan maranïxän ukkhasti, jupanakax Jerusalén markaruw sarapxäna, uka jach’a urun luräwiparjama. ⁴³ Uka kusisiñ urunak tukuyxipansti, jupanakax utaruw kuttxapxäna, ukampis Jesusax pachpa Jerusalén markaruw qhiparäna, janirakiw awkipasa, taykapasa uk amuyapkataynati. ⁴⁴ “Jesusax jaqinakamp chikaw saraskpacha” sasaw jupanakax mä uru sara sarapxatayna; ukatsti wila masinakap taypina, uñt’atanak taypin thaqtapxi, ⁴⁵ ukampis Jesusax janiw ukankkänti. Jan jikxatasinsti, ukspachaw jupanakax Jerusalén markar thaqtir kuttanipxäna. ⁴⁶ Ukatsti kimsa uru saraqataruw juparux Tatitun utapan kamachi yatichirinak taypin qunt’atäskir jikxatapxäna, jupanakar ist’askiri, ukhamarak jiskt’askiri. ⁴⁷ Jupar taqi ist’irinakasti, jupan yatiñapata, jiskt’anakar arusxatatapat walpun muspharasipxäna. ⁴⁸ Awkipampi taykapampisti jupar uñjasax wal muspharapxäna; ukat taykapax säna: —¡Ay wawa! ¿Kunatarak ukham lurapxistasti? Awkimampi nayampix wali llakt’ataw thaqhasipxsma —sasa. ⁴⁹ Ukat Jesusax jupanakar säna: —¿Kunatarak nayarusti thaqhapxistasti? ¿Janit Awkixan utapankañax yatipktasti? —sasa. ⁵⁰ Ukampis jupanakax janiw jupan arsutap amuyt’apkänti. ⁵¹ Ukat Jesusax jupanakamp chik Nazaret markar kuttxäna, ukatsti jupanakar ist’asaw sarnaqäna. Taykapasti taqi akanak chuymaparuw imäna. ⁵² Jesusasti janchinsa, yatiñansa jilaskakïnwa; Diosatakisa, jaqinakatakis askirakïnwa.

¹ Tiberio sat emperadorax niya tunka phisqan mara marka apnaqkän ukkhaxa, Poncio Pilatox Judea marka apnaqäna, Herodesasti Galilea marka apnaqarakïna, Filipo jilapasti Iturea markampi, Traconítede markamppach apnaqäna, Lisaniasasti Abilene marka apnaqarakïna. ² Anás, Caifás jupanakax jilïr sacerdotenakäpxänwa. Uka urunakasti Diosax Zacariasan Juan sata yuqaparuw wasaran parläna, ³ Juanasti Jordán jawira thiyanak q’al muytäna, ukansti jaqinakarux sänwa: “Bautisasipxam, jan wali luräwinakamat kutikipstapxam, ukhamat juchanakaman pampachatäñapataki” sasa. ⁴ Akasti kunjämatix Isaías profetax qillqawaykatayna ukhamaruw phuqhasiskäna: “Wasaran maynin art’asitapaw ist’asi: ‘Tatitun thakhip wakichapxam; chiqa thakhi jist’arapxam. ⁵ Taqi p’ujrunakax phuqhantatäniwa, taqi qullunakasa, jisk’a qullunakas pampachatäniwa, link’u link’u thakhinakax chiqachatäniwa, muqu muqu thakhinakas khuskhachatäniwa. ⁶ Diosax churki uka qhispiyasiñ taqiniw uñjapxani’ ” sasa. ⁷ Kunapachatix jaqinakax Juanampi bautisayasir mistunipkän ukkhaxa, Juanax jupanakarux sänwa: “¡Katari jatha jaqinaka! ¿Khitirak jumanakar jak’ankir jach’a mutuyäwit jaltaña yatichapxtamsti? ⁸ Sum sarnaqapxam, Tatitur kutikipstanipxatam qhanpach uñacht’ayapxam, ukatsti janirak jumanakkamax sapxamti: ‘¡Nanakax Abrahaman wawanakapäpxtwa!’ sasa; sapxaraksmawa, Diosax aka qalanakatsa Abrahaman wawanakap utjayakispawa. ⁹ Quqar saphitpach phat’anukuñatak hachax niy wakicht’atawa. Taqi jan suma achu churir quqax phat’anukutawa, ukatsti ninar phichhantatawa.” ¹⁰ Ukat jaqinakax jupar jiskt’apxarakïna: —Ukhamax ¿kuns lurapxäxa? —sasa. ¹¹ Juanasti jupanakarux sänwa: —Khititix pä isinïki ukaxa, jan isinir may churañapawa; khititix manq’añanïki ukax, jan manq’añanïki ukampiw manq’asiñapa. ¹² Roma markatak qullqi apthapir yaqhip jaqinakax ukhamarakiw bautisayasiñatak jutapxäna, ukat Juanar jiskt’apxäna: —Yatichiri, ¿kuns nanakax lurapxäxa? —sasa. ¹³ Juanasti jupanakarux sänwa: —Kuntix kamachix siski ukat juk’amp jan qullqi apthapipxamti —sasa. ¹⁴ Ukhamarakiw yaqhip soldadonakax jiskt’apxäna: —Nanakasti, ¿kuns lurapxarakïxa? —sasa. Jupasti sarakïnwa: —Jan khitirus nuwampik kunsa aparapxamti, kuntix jan lurki ukat janirak k’arintapxamti; jumanakasti irnaqatamat katuqapkta ukampix kusisitakïpxam. ¹⁵ Jaqisti: “Inas Juanax Cristöchi” sasaw wal muspharapxäna; ¹⁶ ukampis Juanax taqiniruw säna: “Nayax chiqpachan umampiw bautisapxsma, ukampis mayni jutki ukax Qullan Ajayumpi, ninampiw bautisapxätam. Jupax nayat sipan juk’amp ch’amaniwa, nayasti janirakiw askïkti wiskhu t’isnup jararañatakisa. ¹⁷ Jupasti aski jaqinakarux jucharar jaqinak taypit apsuni. Aski jaqinakarusti qhispiyaniwa, juchararanakarusti jan jiwarir ninaruw jaquntani.” ¹⁸ Ukham yaqha walja iwxanakamp churasaw Bautisir Juanax suma yatiyäwinak jaqirux yatiyäna. ¹⁹ Ukxarusti marka apnaqir Herodes reyiruw juchañchäna Filipo jilapan Herodías warmip warmt’asitapata, ukhamarak yaqha jan wali luratanakapampita; ²⁰ ukampis Herodesax jupar ist’kamayaxa, mä jan walimp luraskakïnwa: Juanarux carcelaruw jist’antäna. ²¹ Juanax taqi jaqir bautiskän ukapachaxa, Jesusax bautisatarakïnwa; ukatsti Tatitur mayiskipan alaxpachax jist’artäna, ²² Qullan Ajayusti mä palomar uñtataw jupxar qhanpach saraqanïna, ukatsti mä aruw alaxpachat ist’asïna: —Jumaw nayan munat Wawaxätaxa, khitirutix nayax ajlliskta ukaxa —sasa. ²³ Kunapachatix Jesusax lurañap qalltkän ukkhaxa, niy kimsa tunka maranïnwa. Amuyatatxa jupax Josean yuqapänwa. Joseasti Elí chachan yuqapänwa, ²⁴ Elisti Matatan yuqapänwa, Matatasti Leví chachan yuqapänwa, Levisti Melquin yuqapänwa, Melquisti Janain yuqapänwa, Janaisti Josean yuqapänwa, ²⁵ Joseasti Matatiasan yuqapänwa, Matatiasasti Amosan yuqapänwa, Amosasti Nahuman yuqapänwa, Nahumasti Eslin yuqapänwa, Eslisti Nagain yuqapänwa, Nagaiasti Mahatan yuqapänwa. ²⁶ Mahatasti Matatiasan yuqapänwa, Matatiasasti Semeian yuqapänwa, Semeiasti Josecan yuqapänwa, Josecasti Joiadan yuqapänwa, ²⁷ Joiadasti Johanán yuqapänwa, Johanasti Resan yuqapänwa, Resasti Zorobabelan yuqapänwa, Zorobabelasti Salatielan yuqapänwa, Salatielasti Nerin yuqapänwa, ²⁸ Neristi Melquin yuqapänwa, Melquisti Adin yuqapänwa, Adisti Cosaman yuqapänwa, Cosamasti Elmadaman yuqapänwa, Elmadamasti Erin yuqapänwa, ²⁹ Eristi Jesusan yuqapänwa, Jesusasti Eliezerin yuqapänwa, Eliezeristi Joriman yuqapänwa, Jorimasti Matatan yuqapänwa, ³⁰ Matatasti Levin yuqapänwa, Levisti Simeonan yuqapänwa, Simeonasti Judan yuqapänwa, Judasti Josean yuqapänwa, Joseasti Jonaman yuqapänwa, Jonamasti Eliaquiman yuqapänwa, ³¹ Eliaquimasti Melean yuqapänwa, Meleasti Menan yuqapänwa, Menasti Matatan yuqapänwa, Matatasti Natanan yuqapänwa, ³² Natanasti Davidan yuqapänwa, Davidasti Jesen yuqapänwa, Jesesti Obedan yuqapänwa, Obedasti Boozan yuqapänwa, Boozasti Selahn yuqapänwa, Selahsti Nahasonan yuqapänwa, ³³ Nahasonasti Aminadaban yuqapänwa, Aminadabasti Adminan yuqapänwa, Adminasti Arnin yuqapänwa, Arnisti Hesronan yuqapänwa, Hesronasti Faresan yuqapänwa, Faresasti Judan yuqapänwa, ³⁴ Judasti Jacobun yuqapänwa, Jacobusti Isaacan yuqapänwa, Isaacasti Abrahaman yuqapänwa, Abrahamasti Terahn yuqapänwa, Terahsti Nahoran yuqapänwa, ³⁵ Nahorasti Serugan yuqapänwa, Serugasti Ragaun yuqapänwa, Ragausti Pelegan yuqapänwa, Pelegasti Eberan yuqapänwa, Eberasti Selahn yuqapänwa, ³⁶ Selahsti Cainanan yuqapänwa, Cainanasti Arfaxadan yuqapänwa, Arfaxadasti Seman yuqapänwa, Semasti Noen yuqapänwa, Noesti Lamecan yuqapänwa, ³⁷ Lamecasti Matusalenan yuqapänwa, Matusalenasti Henocun yuqapänwa, Henocusti Jeredan yuqapänwa, Jeredasti Mahalalelan yuqapänwa, Mahalalelasti Cainanan yuqapänwa, Cainanasti Enosan yuqapänwa, ³⁸ Enosasti Setan yuqapänwa, Setasti Adanan yuqapänwa, Adanasti Diosan yuqapänwa.

¹ Jesusax Qullan Ajayun phuqt’ataw Jordán jawirat kuttanxäna, ukatsti Ajayuw wasarar irpäna. ² Ukansti Jesusax pusi tunka uruw supayan yant’at uñjasïna. Ukürunakan janiw kuns manq’kataynati, ukat jupax manq’at awtjayasïna. ³ Ukhamäskiriruw supayax jupar säna: —Jumatix Diosan Yuqapästaxa, aka qalanakarux t’ant’ar tukuyam —sasa. ⁴ Jesusasti juparux sänwa: —Qillqatan siwa: ‘Janiw jaqix t’ant’a sapampikit jakkani, jan ukasti taqi kuntix Diosax siski uka arunakampiw jakarakini’ —sasa. ⁵ Ukatsti supayax mä jach’a qullu pataruw irpsüna, ukat mä kutinak taqi akapachan utjkis uka markanak Jesusarux uñacht’ayäna, ⁶ sarakïnwa: —Nayax taqi akapach markanakan munañanïñapampi, jach’a kankañapamp churäma. Taqi akanaksti nayaw katuqta, khitirutix nayax churañ munkta ukaruw churarakï. ⁷ Jumatix nayar killt’asisin yupaychitätaxa, taqpachaw jumankxani —sasa. ⁸ Jesusasti supayarux siwa: —Saraqit nayat, supaya; Qillqatan siwa: “Tatit Diosamaruw yupaychäta, jupa saparukiw arkäta” —sasa. ⁹ Ukatsti Jesusarux Jerusalén markaruw irpäna, ukansti templo patar irpsusaw sarakïna: —Diosan Yuqapästaxa, akat aynachar jalaqtam; ¹⁰ Qillqatan siwa: ‘Diosax angelanakaparuw jumar uñjir khithanini. ¹¹ Jupanakaw amparapar katuqapxätam, kayum qalar jan usuchjasiñamataki’ sasa. ¹² Jesusasti supayarux sarakïnwa: —Qillqatan sarakiwa: “Janiw Tatit Diosamar yant’ätati” —sasa. ¹³ Ukham supayax jan kunjämat Jesusar yant’ar puriyirjamäsaxa, mä juk’a pachatakiw Jesusat jithiqtawayäna. ¹⁴ Jesusax Qullan Ajayun ch’amapan phuqt’ataw Galilear kutt’xäna. Jupatsti taqi uksa tuqinakan parlapxäna. ¹⁵ Taqi chiqan utjir sinagoganakan yatichäna, taqinirakiw juparux jach’achapxäna. ¹⁶ Jesusax Nazaret markaruw sarxäna, kawkhantix jupax jilkatayna ukaru. Sábado urunsti, saraparjamaw sinagogar mantäna, ukatsti Qillqatanak ullart’añatakiw sayt’asïna. ¹⁷ Juparusti Isaías profetan qillqatap churapxäna, jist’arasinsti akham qillqat jikxatäna: ¹⁸ “Tatitun Ajayupaw nayxanki, jan kunaninakar suma yatiyäwinak churañatakiw ajllisitu; llakt’atanakar chuymachiriw khithanitu, katuntatanakar qhispiyasiñ yatiyäwinak yatiyiriw khithanitu, juykhunakar uñatatayiri, t’aqhisiyatanakar qhispiyiri, ¹⁹ Tatitun kusiskañ marap yatiyiriw khithanitu.” ²⁰ Qillqat llawthapisinsti sinagogan yanapiriparuw katuyxi, ukat qunt’asxi. Sinagogankirinakasti juparux wal uñch’ukipxäna. ²¹ Jesusasti jupanakarux sarakïnwa: —Jichhüruw jumanak nayraqatan aka arunakax phuqhasxi —sasa. ²² Jaqinakasti taqiniw Jesusat sum parlapxäna, jupan suma arunakap jupanakar parlt’atapat muspharasipxäna. Ukatsti Jiskt’asipxänwa: —¿Janit akax Josean yuqapäki? —sasa. ²³ Jesusasti jupanakarux sänwa: —Jichhax jumanakax aka säwi sapxitäta: “Qulliri, jumapach qullasim” sasa. Ukatsti sapxarakitätawa: “Kunanaktix Cafarnaúm markan lurktas ukanak aka markaman lurarakim” —sasa. ²⁴ Jupasti saskakïnwa: —Qhanak sapxsma, janiw khiti profetas pachpa markapan mä sum katuqatäkiti. ²⁵ Chiqpachansa, Elías profetan urunakapanxa, walja ijma warminakaw Israel markan utjäna, jallux kimsa mara chikani jan purxatapatsti, taqi markpachan manq’at awtjayasiñax utjxäna; ²⁶ ukampis Eliasax janiw Israelan utjir ijma warminakan ukar khithatäkänti, jan ukasti, Sidón uraqinkir Sarepta markankir ijma warmin ukar khithatakïnwa. ²⁷ Ukhamarakiw Eliseo profetan urunakapanxa, waljaniw lepra usun jaqinakax Israel markan utjäna, ukampis jupanakat janiw maynis k’umarachatäkänti, jan ukasti, Siria uraqinkir Naamán chachakiw k’umarachat uñjasïna. ²⁸ Uk ist’asinsti sinagogankirinakax taqiniw jupatak arusipxäna. ²⁹ Jesusarux markat anqäxaruw alissupxäna, kawkhar sayt’atäkäntix uka markax uka qullu pataruw irpsupxäna, ukawjat Jesusar nukt’añataki. ³⁰ Ukampis Jesusax jupanak taypinjam mistuwayasin sarxäna. ³¹ Ukatsti Jesusax Galileankir Cafarnaúm sat markaruw sarxäna; ukansti sábado urux jaqinakaruw yatichäna. ³² Jupanakasti Jesusan arunakap ist’asin wal muspharapxäna, munañan kankañampi yatichatap layku. ³³ Sinagogansti mä ñanqha ajayun mantat jaqiw ukankaskäna; ñanqha ajayusti jach’at art’äna: ³⁴ —Nazaretankir Jesús, ¿kuna lurañamas nanakamp utji? ¿Nanakar tukjirit jutta? Nayax uñt’smawa, jumax Diosan Yuqapätawa —sasa. ³⁵ Jesusasti ñanqha ajayurux akham sasaw tuqinuqäna: —¡Amukt’am, aka jaqitsti mistum! —sasa. Ukapachaw ñanqha ajayux taqinin uñjkañ jaqirux uraqir jaqunuküna, ukat jan usuchjasaw jaqit mistuwayxäna. ³⁶ Taqiniw mulljasipxäna, ukatsti jupanakkamaw parlarasipxarakïna: —¿Kuna arunakarak akasti? ¡Aka jaqix munañan kankañampi, ch’amapampix ñanqha ajayunakar alissukirakisä! —sasa. ³⁷ Ukatsti taqi uksa tuqinakan Jesusxat parlasirkamakïnwa. ³⁸ Sinagogat mistxasinsti Jesusax Simonan utaparuw mantäna. Simonan taykch’ipax phuthuti usumpi usuntatänwa, ukat Jesusarux qullt’añapatak achikt’apxäna. ³⁹ Jesusasti jupa tuqir alt’asin uka usuparux tuqinuqäna, ukat ukspachaw uka usupax apaqtxäna. Ukspachaw jupax sayt’asïna, ukat jupanakar maq’a churarakïna. ⁴⁰ Inti jalantarusti jaqinakax kunayman usutanakaruw Jesusan ukar apanipxäna; jupasti sapaqat mayniruw amparapampi luqxatas k’umaraptayäna. ⁴¹ Ñanqha ajayunakasti walja usutanakat akham arnaqt’asisaw mistxapxäna: —¡Jumax Diosan Yuqapätawa! —sasa. Ukampis Jesusax uka ñanqha ajayunakarux tuqinuqänwa, janiw jupanakarux arsuykänti, jupanakan Cristötap yatipxatap layku. ⁴² Willjtanxipansti, Jesusax markat anqäxar mä ch’usawjaruw saräna. Ukampis jaqinakax jupar wal thaqhapxäna. Jikxatasinsti, janiw yaqha tuqir sarayañ munapkänti, ⁴³ Jesusasti jupanakarux sänwa: —Diosan qhapaq markapat yaqha markanakar yatiyir sarañaxax wakisirakiwa, ukatak khithanitarakïtwa —sasa. ⁴⁴ Ukhamaw Jesusax Judea uraqin utjir sinagoganakan yatichas sarnaqäna.

¹ Mä kutix Jesusax Galilea quta thiyankaskänwa; ukarusti walja jaqipuniw tantthaptanïna, juparux uksat aksat ñiqjapxäna, Diosan arunakap ist’añataki. ² Ukatsti Jesusax uka quta thiyan pä ch’usa bote uñjäna. Chawlla katurinakax uka botenakat mistunisin qänanakap t’axsusipkäna. ³ Jesusasti mä boteruw mantäna, uka botex Simonankänwa, juparusti quta lakat manqhawjar jithintayañapatakiw mayïna. Boter qunt’asisinsti, ukawjatpach jaqinakar yatichäna. ⁴ Yatichañ tukuyxasinsti Simonaruw säna: —Jichhax aka bote juk’amp manqhar irpaqam, ukatsti chawlla katsuñatak qänanakam jaquntam —sasa. ⁵ Simonasti Jesusarux sänwa: —Yatichiri, arum paqariw irnaqapxta “chawlla katsuñäni” sasa, ukatsti janiw kunsa katupkti; ukampis juman arsutamaruw qänanak jaquntä —sasa. ⁶ Jaquntasinsti, walja chawlla katsupxäna, qänanakasti niya ch’iyjtirjamänwa. ⁷ Ukat yaqha botenkaskirinakar khiwnaqas jawsapxäna, yanapir jutañapataki. Jupanakasti jutasinxa, paypach boteruw phuqt’apxäna, botenakasti niyapuniw umarux utjantäna. ⁸ Uk uñjasinsti, Simón Pedrox Jesusan nayraqatapar killt’asisin säna: —¡Tatay, nayat jithiqtita, jucharar jaqïtwa! —sasa. ⁹ Simonampi, mayninakampisti ukataq chawlla katsupxatap laykux, wali mulljatäpxänwa. ¹⁰ Zebedeon yuqanakapa Santiagompi Juanampis wali mulljatäpxarakïnwa, jupanakasti Pedromp chik irnaqirinakänwa. Jesusasti Simón Pedrorux siwa: —Jan axsaramti, jichhat uksarux jaqinak katüta —sasa. ¹¹ Ukatsti quta thiyar botenak apasinxa, taqi kun apanukusaw Jesusamp sarxapxäna. ¹² Mä urusti, kunapachatix Jesusax mä markankaskän ukkhaw lepra usun mä jaqix jupan ukar purinïna; Jesusar uñkatasin uraqkam ajanup alt’asaw achikt’asïna: —Tatay, munasmaxa, qullt’asitasmawa —sasa. ¹³ Jesusasti juparux amparapampiw llamkt’äna, akham sasa: —Muntwa, q’umachatäxam —sasa. Ukspachaw lepra usupax chhaqtawayxäna. ¹⁴ Jesusasti juparux iwxt’änwa: —Janiw khitirus uk yatiyätati, jan ukasti sacerdoter uñstir saram. Kunjämatix Moisesan arsutaparjam k’umaraptasin luqta churañäkix ukham churam, ukhamat sacerdotenakan usumat k’umaräxatam yatxañapataki —sasa. ¹⁵ Ukampis Jesusan taqi ukanak luratapax juk’ampiw yatisïna, ukatsti walja jaqirakiw jupar ist’irix jutapxäna, ukhamarak usunakapat qullatäñatakisa. ¹⁶ Ukampis Jesusax ch’usawja chiqanakaruw Tatitur mayisir saräna. ¹⁷ Mä urux, Jesusax yatichaskänwa, ukansti fariseonakampi, kamachi yatichirinakampiw qunt’atäsipkäna; jupanakasti Galileata, Judeata, Jerusalenat jutapxatayna. Tatitun ch’amapasti usutanak k’umaraptayañ tuqiw Jesusxan uñstäna. ¹⁸ Ukatsti mä qawqha jaqinakaw mä suchu jaqir Jesusan ukar kallanipxäna. Jupanakasti uta manqhir kallantasin Jesusan nayraqatapar puriyañ munapxäna, ¹⁹ ukampis janiw kawki chiqas kallantañjamäkänti, jaqin phuqhantatätap layku; ukhamasti uta pataruw mistupxäna, uta pata p’iyantasinsti suchu jaqirux Jesusan nayraqataparuw warkuntapxäna. ²⁰ Jesusasti jupanakan iyawsañanïpxatap yatisinxa, suchu jaqirux sänwa: —Jilata, juchanakamax pampachatäxiwa —sasa. ²¹ Uk ist’asinsti, kamachi yatichirinakampi, fariseonakampix akham sasaw lup’ipxäna: “¿Khitirak aka jaqisti ukham ñanqha arsuñapatakisti? Dios sapakiw juchanak pampachaspaxa” sasa. ²² Ukampis kuntix jupanakax lup’ipkän uk Jesusax yatïnwa, ukat sarakïna: —¿Kunatsa jumanakax ukham lup’isipkta? ²³ ¿Kawkïris juk’amp jasakixa: “Juchanakamax pampachataw” sañati, jan ukax, “Sayt’asim ukat sarxam” sañacha? ²⁴ Ukhamasti, Jaqin Yuqapan akapachan juchanakat pampachañatak ch’amanïtap jumanakarux uñacht’ayapxäma —sasa. Ukat uka suchu jaqirux säna: —Jumaruw sisma, sayt’asim, ikiñam apxarusis utamar sarxam —sasa. ²⁵ Ukspachaw jupanakan nayraqatapan uka suchu jaqix sarthapïna, ikiñap apxarusisin Diosar yupaychasaw utapar sarxäna. ²⁶ Uk uñjasinsti, taqiniw muspharat uñjasipxäna, Diosaruw yupaychapxarakïna, ukatsti wali axsart’asaw sapxäna: —Jichhürux wali muspharañanakpun uñjtanxa —sasa. ²⁷ Aka qhipatsti, Jesusax ukawjat mistusin Roma markatak qullqi apthapir mä jaqiruw uñjäna. Jupax Mateo satänwa, qullqi apthapiñäkis ukkhan qunt’atäskänwa. Ukat Jesusax jupar säna: —Arkita —sasa. ²⁸ Ukat jupax sartasin, taqi kun apanukusaw Jesusamp chik sarawayxäna. ²⁹ Ukxarusti Mateox utapan mä jach’a manq’añ Jesusatak wakichayäna; Roma markatak qullqi apthapirinakampi, yaqha jaqinakampi kunaw uka chiqan manq’asiñatak qunt’asipxäna. ³⁰ Ukampis fariseonakampi, kamachi yatichirinakampix, Jesusan yatiqirinakaparuw jisk’achapxäna. Ukat jupanakarux sapxarakïna: —¿Kunatarak jumanakasti qullqi apthapirinakampi, juchararanakamp manq’asipkta, umasipktasti? —sasa. ³¹ Jesusasti jupanakarux sänwa: —K’umar jaqinakax janiw qullir munapkiti, jan ukasti, usutanakaw qullir munapxi. ³² Janiw nayax aski jaqinak jawsir jutkti, jan ukasti juchan jaqinak jawsiriw jutta, jupanakan juchanakapat Diosar kutikipstañapataki —sasa. ³³ Jupanakasti Jesusaruw sapxäna: —Bautisir Juanan arkirinakapampi, fariseonakan arkirinakapampix wal ayunapxi, Tatiturus wal mayisipxaraki, ukampis yatiqirinakamax manq’asipki umasipki ukhamakïsipkarakisä —sasa. ³⁴ Jesusasti jupanakarux sarakïnwa: —Jumanakasti ¿jaqichasir waynan ukankkipan jaqichasïwir jawsatanakar ayunayapxasmati? ³⁵ Ukampis jaqichasir waynar irpasxañ urux purininiwa, ukkhaw jawsatanakax ayunapxani —sasa. ³⁶ Ukhamarakiw aka amuyt’äwi churi: —Janiw khitis machaq isit khuchhuqas ukampix mirq’i isir ch’ukxatkiti. Ukham luran ukkhasti, machaq isix jan kunatak askïniwa, ukhamarus machaq isit khuchhuqatampi mirq’i isir ch’ukxatatax jan wal uñnaqayaspa. ³⁷ Janirakiw khitis machaq vino mä mirq’i lip’ichit lurata vino wayaqarux warantkaspati, ukham luraspa ukax chhuyu vinox mirq’i lip’ichit lurata wayaqarux phallayaspawa, ukatsti vinosa, lip’ichis inamayaruw tukusispa. ³⁸ Ukatpï chhuyu vinox machaq lip’ichit lurat wayaqar imañax wakisixa. ³⁹ Janirakiw khitis jayan vino umt’asax chhuyu vino munkaspati, jan ukasti siwa: “Jayan vinox juk’amp sumawa” —sasa.

¹ Mä sábado urusti, Jesusax trigo yapu taypi saraskäna. Yatiqirinakapasti uka taypi sarkasax trigo achunak k’ichirapxäna, ukatsti amparanakapampi khakhurasaw manq’apxäna. ² Fariseonakasti uk uñjasax Jesusaruw jiskt’apxäna: —¿Kunatarak jumanakasti kunatix sábado urun jan lurañäki uk lurapxtasti? —sasa. ³ Jesusasti jupanakarux sarakïnwa: —¿Janit jumanakasti uñxatapkta kuntix Davidax masinakapamp manq’at awtjatax lurkän uksti? ⁴ Davidax Diosan utaparuw mantäna, ukatsti Diosar luqtat t’ant’a aptasin jupampi masinakapampix manq’antapxäna, uka t’ant’ax sacerdotenakan manq’añapakïkchïn ukasa. ⁵ Ukxarusti saskakïnwa: —Jaqin Yuqapax sábado urxarus munañanirakiwa —sasa. ⁶ Qhipa sábado urunsti, Jesusax sinagogaruw mantäna ukat yatichañ qalltäna. Ukansti kupi ampar jan aytir jaqiw ukankaskäna; ⁷ kamachi yatichirinakampi, fariseonakampisti Jesusarux jamasat uñch’ukisipkäna sábado urun qullanit janicha uk yatiñataki, ukhamat jupar juchañchañataki. ⁸ Ukampis Jesusax kuntix jupanakax lup’ipkäna uk yatisinxa, ampar jan aytir jaqiruw säna: —Sartasim, khä taypir sayt’asim —sasa. —Uka jaqisti sartasin iyawsasaw ukkhar sayt’asïna, ⁹ Jesusasti mayninakarux sarakïnwa: —May jiskt’apxäma: ¿Kuna lurañas sábado urun wakisi, aski lurañati, jan ukax ñanqha lurañacha? ¿Jaqir jiwañat qhispiyañati, jan ukax jiwayañach wakisi? —sasa. ¹⁰ Ukapachaw Jesusax jupar muyuntatäkän ukanakar uñkatasin usut jaqirux säna: —Amparam ayatatam —sasa. Jupasti iyawsasaw amparap ayatatäna, amparapasti k’umaräxänwa. ¹¹ Uka jaqinakasti uk uñjasax wal arusipxäna, ukatsti jupanakkamaw jiskt’asipxäna: ¿Kamachañänis aka Jesusaruxa? sasa. ¹² Khä urunakan Jesusax mä qulluruw Tatitur mayisir saräna, ukansti arum paqariw Diosat mayisïna. ¹³ Urjtanxipansti yatiqirinakaparuw jawsäna, ukatsti tunka payaniruw ajllïna, jupanakarux “apostolunaka” sasaw sutichäna. ¹⁴ Jupanakasti akïrinakänwa: Simón, juparusti Jesusax Pedro sasaw sutichäna; Andrés, Simonan jilapa; Santiago, Juan, Felipe, Bartolomé, ¹⁵ Mateo, Tomás, Santiago, Alfeon yuqapa, Simón, juparux cananeo sapxirïnwa. ¹⁶ Judas, Santiagon yuqapa, ukhamarak Jesusar aljantir Judas Iscariote. ¹⁷ Jesusax yatiqirinakapampiw qullut saraqanïna, mä pamparuw purïna. Ukansti jupan walja arkirinakapaw tantacht’asïna, ukhamarakiw Judeata, Jerusalenata, Tiro, Sidón uksa lamar quta thiyanakat jutapxatayna. ¹⁸ Jupanakasti Jesusar ist’iri, usunakapat qullatäñatakiw jutapxatayna. Khitinakatix ñanqha ajayunakan t’aqhisiyatäpkän ukanakas k’umarachatäpxarakïnwa. ¹⁹ Jaqinakasti taqiniw Jesusarux llamkt’añ munapxäna, ch’amapampi taqinirus jupan waliptayatap layku. ²⁰ Jesusasti yatiqirinakapar uñkatasaw säna: “Kusisiñanïpxtaw jan kunaninakaxa, Diosan qhapaq markapax jumanakankiwa. ²¹ “Kusisiñanïpxtaw manq’at jichha awtjayasirinakaxa, jumanakasti sist’atäxapxätawa. “Kusisiñanïpxtaw jichha jachirinakaxa, qhiparusti larusipxätawa. ²² “Kusisiñanïpxtaw kunapachatix jaqinakax uñisipkätam, jupanak taypit jaqunukupkätam, kunayman jan wali sapkätam, sutinakamsa ñanqha sutjam amuyapkani, Jaqin Yuqap layku ukapachaxa. ²³ Wal kusisipxam, uka t’aqhisiñ urun k’uchisipxam, jumanakasti alaxpachan jach’a waxt’äwi katuqapxäta; uka jaqinakan nayra awkinakapax uka pachparak profetanakarux lurapxäna. ²⁴ “Ukampis ¡qamirinaka, kunakïpkäta, kusisiñanakam niyaw katuqxapxtaxa! ²⁵ “¡Ay, kunakïpkät jichha sist’atanaka, jumanakax awtjayasipxätawa! “¡Ay, kamachapkakït jichha larusirinaka, jumanakax llakisiñatsa jachapxätawa! ²⁶ “¡Ay, kunakïpkäta, kunapachatix taqinis jumanakar jach’achapkätam ukapachaxa, nayra awkinakapax uka pachparak k’ari profetanakar lurapxäna! ²⁷ “Ukampis khitinakatix ist’apkista ukanakarux sapxsmawa: Uñisirinakamarux munapxam, uñisipktam ukanakarux aski lurapxam, ²⁸ ñanqhachirinakamarux suma arumpi kutt’ayapxam, p’inqachjirinakamatakix Diosat mayipxam. ²⁹ Maynitix maysa ajanumat nuwantätamxa, maysampachat nuwantayasim; maynitix patxa isim iqarätamxa, manqha isimamppach churxam. ³⁰ Khitis jumat kunsa maykätam ukarux churam; khitis jumat kunsa aparätamxa, jan kutt’ayxit samti. ³¹ Kunjämtix jumanakax mayninakamp uñjatäñ munapxtaxa, ukhamarakiy jumanakax mayninakarux uñjapxam. ³² “Jumanakatix jumanakar muniriruk munapxätaxa, ¿kuna askirak lurapxtasti? Juchararanakas uk luraskarakiwa. ³³ Jan ukax, jumanakatix aski lurapktam ukanakaruki aski lurapxäta ukaxa, ¿kuna askirak lurapxtasti? Juchararanakas ukham luraskarakiwa. ³⁴ Jumanakatix juk’amp katuqañatak khitirus mayt’apxsta ukampix ¿kuna askirak lurapxtasti? Juchararanakas jucharar masinakapat juk’amp katuqañatakix mayt’asipkarakiwa. ³⁵ Ukampis jumanakax uñisirinakamar munapxañamawa, aski lurapxañamaraki, jan kun katuqañ suyasak mayt’apxam. Ukhamat jumanakan katuqañamax jach’äni, jumanakasti Alaxpach Dios Awkin wawanakapäpxätawa. Diosax jupar jan yuspagaririnakatsa, juchararanakatsa khuyapt’ayasiwa. ³⁶ Jumanakax khuyapayasirïpxam, kunjämtix Awkimax khuyapayasirïki ukhama. ³⁷ “Jan yaqhanakarux juchañchapxamti, Diosasti janirakiw jumanakarux juchañchapkätamti. Pampachapxam, Diosasti pampachapxarakïtamwa. ³⁸ Yaqhanakarux churapxam, jumanakarusti Diosaw churapxätam. Diosasti wayaqanakamarux wali phuqt’at churapxätam, suma thalantt’ata, limintt’ataraki. Kunjämtix yaqhanakarux lurapkäta uka pachparak Diosax jumanakampix lurani”. ³⁹ Jesusasti aka uñtasïwit amuyt’ayi: “¿Mä juykhu jaqisti, juykhu masiparux irpaspati? ¿Janit panpachani mä p’iyar jalantapkaspaxa? ⁴⁰ Janiw khiti yatiqiris yatichiripat juk’ampïkiti, yatiqañ tukuyxaspa ukkhakiw yatichiripjamäxaspa. ⁴¹ “¿Kunatsa jilaman nayrapan jisk’a q’añux utjki uk uñch’uktaxa, nayraman jach’a lawa utjki uka janïr apskasaxa? ⁴² ¿Kunjämarak jilamarusti sañ muntasti, ‘Jilata, nayramat uka jisk’a q’añu apst’äma’ sasa, juman nayraman mä jach’a lawa utjaskipansti? ¡K’ari chuyman jaqi!, nayraqat nayramankkis uka jach’a lawa apsusim, ukat jumax jilaman nayrapan jisk’a q’añux utjkis uk apsuñatak sum uñjäta. ⁴³ “Janiw suma quqax jan wali achunak churirix utjkaspati, janirakiw jan wali quqas suma achu churirix utjkaspati. ⁴⁴ Ukhamasti sapa quqapï achupat uñt’ataxa: janiw higo achux ch’aphinakat pallaraskiti, janirakiw uva achunakas ch’aphirar alinakat apthapiskiti. ⁴⁵ Suma jaqix sumanak arsu, suma chuymanïtap layku, qhuru jaqisti jan walinak arsuraki, jan wali chuymanïtap layku. Ukhamasti kunatix chuymapan phuqt’atäki ukat parli. ⁴⁶ “¿Kunatarak jumanakasti: ‘Tatay, Tatay’ sapxista, ukat janirak kuntix sapksma uk lurapktasti? ⁴⁷ Nayax sapxsmawa, khititix nayar jutki, ist’karakitu, ukat kuntix siskta uk lurkaraki ukaxa, ⁴⁸ manqha allsusin mä qarqa patxar utacht’asir jaqimp sasiwa. Kunapachatix may jawirax wal sartanki ukkhaxa, umax ch’amampiw uka utarux jaqkatti, ukatsti janirakiw unxtaykiti qarqxankatap layku. ⁴⁹ Ukampis khititix ist’kitu, ukatsti janirak kuntix siskta uk lurki ukax, ch’alla patar utachasir jaqimpi sasiwa; ukarusti jawirax wal sartanisin uka utar jaqkatti, ukat uka utarux tinkuyi, ukhamat q’al t’unjasiwayi”.

¹ Jesusasti jaqinakar yatichañ tukuyxasinxa, Cafarnaúm markaruw sarxäna. ² Uka markansti romano ejercitonkir capitanaw uywatapamp jakäna, juparusti wal munasïna. Uka uywatasti niya jiwirpach wali usuntatänwa. ³ Kunapachatix capitanax Jesusxat parlir ist’kän ukkhasti, judionakan jilïriparuw Jesusar achikt’ir khithäna uywatapar k’umaraptayir jutañapataki. ⁴ Jupanakasti Jesusar jak’achasisin wal achikt’apxäna: —Aka capitanar yanapt’añamax wakisiwa; ⁵ jupax markasar muniriwa, jupa kipkaw jiwasan sinagogas lurayaraki —sasa. ⁶ Jesusasti jupanakampiw saräna, niya utar jak’achkipan capitanax mä qawqha masinakap khitsunïna Jesusar akham siri: “Tatay, jan mayjt’asimti, janiw nayax askïkti utaxar mantañamatakixa; ⁷ ukat naya kipkas jumar jikxatir jutañarux jan uchaskti. Ukampis mä aruk arsum, uywataxasti k’umaräxaniwa. ⁸ Naya kipkaw jilïrinakan munañapankarakta, soldadonakas nayan apnaqatarakiwa. Kunapachatix jupanakat maynirux sistxa ‘saram’ sasaxa, ukspachaw sari; maynirutix ‘jutam’ sistxa, ukspacharakiw juti; uywataxarutix kuna lurañarus khitta ukkhaxa, luriwa” sasa. ⁹ Jesusasti uk ist’asin walpun uka jaqit muspharäna, ukat jupar arkir jaqinakar uñtasin sarakïna: —Israelitanak taypinsti janiw aka jaqjam wali iyawsañan jikxatkti —sasa. ¹⁰ Khithatanakax utar kuttxasin uka uywatarux k’umar jikxatxapxäna. ¹¹ Uka qhipatsti, Jesusax Naín sat markaruw saräna. Yatiqirinakapampi, walja jaqinakamp chikt’ataw saräna. ¹² Marka jak’ar purkipansti, mä jiwatar imt’anxañatak kallasipkir uñjäna, uka jiwatax mä ijma warmin sapa yuqall wawapänwa. Markatsti walja jaqinakaw jupamp chika sarapxäna. ¹³ Uk uñjasinsti Tatitux jupat khuyapt’ayasin uka warmir säna: —Jan jachamti —sasa. ¹⁴ Ukatsti Jesusax jiwatar jak’achasisin kallapuruw llamkt’äna, uka jiwat kallirinakax sayt’apxänwa. Jesusasti jiwatarux sänwa: —Wayna, jumaruw nayax sisma, ¡sartam! —sasa. ¹⁵ Jiwatasti ukspachaw qunthapïna, parlañ qalltarakïna, ukat Jesusax taykapar katuyxäna. ¹⁶ Uk uñjasin taqiniw axsarthapipxäna, ukat Diosar yupaychañ qalltapxäna akham sasa: —Mä jach’a profetaw jiwas taypin uñsti. Diosaw juti markapar yanapt’iri —sasa. ¹⁷ Jesusan jiwatar jaktayatapasti, taqi Judea uraqpachana, uka jak’anakamppachan yatisïna. ¹⁸ Bautisir Juanax taqi akanak yatxatäna, juparusti arkirinakapaw yatiyapxatayna. Ukat jupanakat panir jawsi, ¹⁹ jupanakarusti Jesusan ukaruw khithäna, jutañapäkän uka Cristox jupäpachati, jan ukax yaqharuch suyañapäsipki uk yatxatiri. ²⁰ Juanan khithatanakasti Jesusar jak’achasisin sapxäna: —Bautisiri Juanaw jumar jiskt’ir khithanipxitu: “¿Jumätati jutañapäki uka Cristoxa, jan ukax yaqharuch suyapxäxa?” —sasa. ²¹ Ukham jiskt’apkipan Jesusax walja usutanakaruw k’umaraptayäna, t’aqhisiñanakata, ñanqha ajayunakat qhispiyäna, walja juykhunakaruw uñjayäna. ²² Ukat Jesusax jupanakar säna: —Sarapxam, ukatsti kuntix uñjapkta, ist’apkarakta ukanak Juanar yatiyanipxam. Kunjämtix juykhunakax uñjki, kayu usutanakas sarnaqki, lepra usuninakas q’umachat uñjaski, uqaranakas ist’ki, jiwatanakas jaktki, jan kunaninakarus qhispiyasiñ arunakax churatäkaraki taqi ukanak yatiyapxam. ²³ ¡Nayar arkasin jan mayjt’asirix kusisiñaniwa! —sasa. ²⁴ Juanan khithanakap sarxipansti, Jesusax jaqinakaruw Juanat parlañ qalltäna, akham sasa: “¿Kun uñjiris jumanakax wasarar sarapxta? ¿Thayan unuqiyat mä suqusar uñjiriti? ²⁵ Jan ukax, ¿kun uñjirich sarapxta? ¿Mä suma isimp isthapit jaqir uñjiriti? Jumanakax sum yatipxta, suma isimp isthapisirinaka, kusisiñanakan jakirinakax reyinakan utapankapxiwa. ²⁶ Ukhamasti, ¿kun uñjiripunirak sarapxtasti? ¿Mä profetar uñjiriti? Jïsa, chiqapunïskiwa, jupasti mä profetat sipan juk’ampiwa. ²⁷ Khitittix Qillqatan siski ukax Bautisir Juanawa: ‘Nayax yatiyirixaruw juman nayraqatamar khithanta, jumatak thakhi wakichañapataki’. ²⁸ Nayasti sapxsmawa, taqi jaqinak taypin Bautisir Juanat sipan juk’amp jach’a profetax janiw utjkiti; ukampis, Diosan qhapaq markapan juk’amp jisk’äki ukax jupat sipan juk’amp aytatawa” sasa. ²⁹ “Bautisir Juanar ist’irinakasa, Roma markatak qullqi apthapirinakas Juanampiw bautisayasipxäna, kuntix Diosax siskatayna uk phuqhañataki; ³⁰ ukampis fariseonakampi, kamachi yatichirinakampix, janiw Juanampix bautisayasipkänti; uk lurasasti, Diosax jupanakatak lurañ munkän uk jisk’achapxäna. ³¹ “Tatit Jesusasti sänwa: ¿Kunampirak uñtasiyästi jichhürunakan jakir jaqinakarusti? ¿Kunar uñtatäpxarakisti? ³² Plazan anatañatak qunt’asir wawanakar uñtatäpxiwa, jupanakax wawa masinakaparuw arnaqapxi akham sasa: ‘Pinkill phust’arapipxsma, jumanakasti janiw thuqhupktati; llakiskañ q’uchunak q’uchurapipxsma, jumanakasti janiw jachapktasa.’ ³³ Bautisir Juanaw juti, jupasti janiw t’ant’a manq’känti, janirakiw vino umkänti; jumanakasti: ‘Ñanqha ajayuniw’ sapxaraktawa. ³⁴ Ukxarusti Jaqin Yuqapaw juti, jupasti manq’iwa, umarakiwa, jumanakasti: ‘Wali manq’iri, umiriwa’ sapxtawa; juchararanakampin, qullqi apthapirinakampin masipawa sapxaraktawa. ³⁵ Ukampis Diosan yatiñapax khitinakatix yatiñanïpki ukanak tuqiw uñacht’ayasi”. ³⁶ Fariseonakat mayniw manq’añatak Jesusar jawsayäna, ukat Jesusax utapar saräna. Purisinsti manq’añatak wakichatäkän ukkharuw qunt’asïna, ³⁷ ukatsti uka pachpa markan mä jan wali sarnaqir warmiw utjäna, jupasti fariseo jaqin utapan Jesusan manq’ir saratap yatitayna, ukat jupax mä suma q’apkir qulla apt’ataw purinïna. ³⁸ Jacht’asisaw Jesusan kayupawjar qunt’asïna, ukatsti jachapampiw Jesusan kayup jariqäna. Ukatsti ñik’utapampiw wañsuyarakïna, ukat jamp’att’asin uka q’apkir qullampix Jesusan kayuparuw warxatäna. ³⁹ Uk uñjasinsti, Jesusar jawsayir fariseo jaqix chuymapan lup’ïna: “Jupatix chiqpach mä profetäspaxa, khititix jupar llamkt’ki ukan jan wali jaqïtap amuyasispawa, aka warmix jan wali sarnaqir warmïchixaya” sasa. ⁴⁰ Ukat Jesusax fariseo jaqirux säna: —Simón, may sañaxaw jumar utjitu —sasa. —Fariseo jaqisti sarakïnwa: —Yatichiri, saskakita —sasa. ⁴¹ Jesusasti sänwa: —Pani jaqiw mä qullqi mayt’ir jaqir manüpxäna. Maynix phisqa patak qullqi mayt’asitayna, maynïristi phisqa tunka mayt’asirakitayna; ⁴² uka manu jan phuqhirjamäpxipansti, qullqi mayt’ir jaqix panpachaniruw manupat pampachatayna. Jichhax sita, jupanakat ¿kawkïris qullqi mayt’ir jaqirux jil munaspacha? —sasa. ⁴³ Simonasti juparux sänwa: —Nayan amuyataxat jila manunïkänsa ukaw jil munaspachaxa —sasa. Jesusasti sarakïnwa: —Walik sasktaxa, ukhamapunïskiwa —sasa. ⁴⁴ Ukatsti Jesusax warmir uñtasin Simonaruw säna: —¿Aka warmirux uñjtati? Nayax utamaruw mantanta, ukatsti janiw nayarux mä juk’a umsa kayunakax jariqasiñatak churkistati; ukampis aka warmix jachapampiw kayunakax jariqitu, ñik’utapampiw wañsuyaraki. ⁴⁵ Janiw jumax jamp’at’kistati, ukampis aka warmix mantanki ukkhatpach jan qarjasisaw kayunakax jamp’ati. ⁴⁶ Jumax janiw kuna qullampis p’iqixat warxat’kistati, ukampis aka warmix suma q’apkir qullampiw kayunakaxar warxati. ⁴⁷ Ukat nayax sisma, walja juchanakapat pampachatäsin nayarux wal munasitu; ukampis khititix juk’ak pampachatäki ukax juk’akirak munasiñap uñacht’ayi —sasa. ⁴⁸ Ukatsti warmirux sänwa: —Juchanakamax pampachatäxiwa —sasa. ⁴⁹ Jupamp chik manq’añatak jawsayatanakasti, jupanakkamaw aruskipasipxäna: —¿Khitirak aka jaqisti juchanak pampachañatakisti? —sasa. ⁵⁰ Ukampis Jesusax warmir saskakïnwa: —Iyawsatam laykuw qhispiyatäxtaxa, jichhax kusisitak sarxam —sasa.

¹ Uka qhipatsti, Jesusax jach’a markanakana, jisk’a markanakan Diosan qhapaq markapan suma arunakap yatichasaw sarnaqäna. Tunka payan yatiqiripax jupamp chikaw sarapxäna, ² ñanqha ajayunakata, usunakat k’umaraptaykatayna uka yaqhip warminakas sarapxarakïnwa. Jupanak chikasti Magdala markankir María, khitittix paqallqu ñanqha ajayunakax mistkatayna uka; ³ ukhamaraki Cuza sat chachan Juana warmipa, Cuzax Herodesan yänakap apnaqirïnwa; Susanampi, yaqha warminakamp kuna, khitinakatix yänakapampi yanapapkän ukanaka. ⁴ Markanakat walja jaqipuniw Jesusar uñjir jutapxäna. Ukat jupax mä uñtasïwit jupanakar parläna: ⁵ “Mä yapuchir jaqiw phawir mistuwayi. Phawkasinsti, yaqhip jathax thakxaruw puri, ukasti taksutaw uñjasi, ukatsti jamach’inakaw pallthapiwayxi. ⁶ Yaqhip jathasti qalarar taypiruw puri; kunapachatix uka jathax misturxi ukkhasti, mäkiw wañsuwayxi jan umanïtap layku. ⁷ Maya jathanakasti ch’aphinak taypiruw puri, ukatsti uka jathamp chik mistur ch’aphinakaw ukarux chhaqtayxaraki. ⁸ Ukampis mä yaqhip jathax suma laq’awjaruw puri; jilsusinsti, suma achu churi, sapa mayatsti patakar kunaw achu.” Uk sasinsti, Jesusax jach’at jupanakarux säna: “¡Jumanakatix ist’añ munapxstaxa, ist’apxam!” sasa. ⁹ Ukapachaw yatiqirinakapax jupar jiskt’apxäna: —Aka uñtasïwix ¿kun sañsa muni? —sasa. ¹⁰ Jesusasti jupanakar sarakïnwa: “Jumanakarux Diosaw yatiyapxtam kunanakatix qhapaq markapan imantatäki ukanaka; ukampis mayninakarux uñtasïwinak tuqiw parlta, uñjkasinsa jan uñjir tukupxañapataki, ist’kasinsa jan amuyt’apxañapataki” sasa. ¹¹ “Aka uñtasïwix akham sañ muni: Jathax Diosan arupawa; ¹² thakhir purki uka jathasti, khitinakatix Diosan arup ist’apki jupanakawa, ukat supayax jutasin uka arunak chuymapat apsuwayxi, ukhamat jan iyawsapxañapataki, jan qhispiyasipxañapatakiraki. ¹³ Qala taypir purir jathasti, khitinakatix Diosan arup ist’apki, kusisiñamp katuqapki jupanakawa, ukampis janiw wali saphintatäpkiti, mä qawqha urunakatakikiw iyawsapxi, yant’anak sartipansti qhiparuw kutt’awayxapxi. ¹⁴ Ch’aphinak taypir purir jathasti, khitinakatix aru ist’apki jupanakawa, ukampis juk’at juk’at kunayman llakisiñanakampi, qamir kankañampi, akapach kusist’añanakampiw atipjayasipxi, ukhamat achu jan churapkiti. ¹⁵ Suma laq’ar purir jathasti, khitinakatix taqi chuymamp Diosan arup ist’apki, ukarjam sarnaqapki jupanakawa, taqi ch’amamp sayt’apxatapat suma achunak churapxi. ¹⁶ “Janiw khitis mä micha qhantayasax phukhumpi k’umpxatkiti, janirakiw ikiñ manqharus uchkiti, jan ukasti alay chiqaruw uchi utar mantanirinakar qhant’añapataki. ¹⁷ Uka kipkapï, janiw kuna imantatas jan qhanstirix utjkaniti, janirakiw jamasankki ukas jan yatisirix utjkaniti. ¹⁸ “Ukhamasti, sum ist’apxam, khitintix utjki juparux juk’ampiw churasini; ukampis khitintix jan utjki jupatxa, kunatix utjañapäki ukamppach apaqasini”. ¹⁹ Ukapachaw Jesusan taykapampi jilanakapampix kawkhankkäntix jupax ukkhar purinipxäna; ukampis janiw juparux jak’achasipkänti, walja jaqinak ukankatap layku. ²⁰ Ukatsti mayniw Jesusar yatiyäna: —Taykamampi, jilanakamampiw anqäxankaski, jumampiw jikisiñ munapxi —sasa. ²¹ Jesusasti jupanakar sarakïnwa: —Khitinakatix Diosan arunakap ist’apki, ukat ukarjam sarnaqapki ukanakaw taykaxasa, jilanakaxasa —sasa. ²² Mä urux, Jesusax yatiqirinakapampiw mä boter mantäna, ukat sarakïna: —Quta khurkatar makhatañäni —sasa. Ukat botet sarapxäna, ²³ ukham sarapkipan Jesusax ikt’xäna. Ukatsti qutan mä jach’a thayaw sartäna, jupanakarux wal mulljäna; thayasti umampiw boterux phuqhantäna, botex jalantañampirakïnwa. ²⁴ Ukat Jesusarux sartayapxäna: —¡Yatichiri! ¡Yatichiri! ¡Botew jalantirjama! —sasa. Jesusasti sartasin mathapinakampiru, thayampiruw tuqinuqäna, ukatsti t’akurawayxänwa. ²⁵ Ukatsti yatiqirinakaparux sarakïnwa: —¿Kawkinkis iyawsañanakamaxa? —sasa. Jupanakasti mulljataw muspharasipxäna, ukatsti maynit maynikamaw jiskt’asipxäna: —¿Khitirakïpach aka jaqisti, thayas, umas tuqinuqatax juparux jaysakirakisä? —sasa. ²⁶ Ukatsti jupanakax Gerasa chiqaruw puripxäna, ukasti quta khurkatankiwa, Galilea uñkatasina. ²⁷ Jesusan botet mistkipan markankir mä jaqix jupar jak’achasinïna. Aka jaqisti walja maranakaw ñanqha ajayunakan mantat sarnaqäna. Janiw isimpi uchasirïkänti, janirakiw utansa jakirïkänti, jan ukasti amay imatanak taypin jakäna. ²⁸ Jesusar uñjasinsti jupan nayraqataparuw killt’asi, arnaqt’asisa: —¡Jesús, alaxpachankir Diosan Yuqapa!, ¿kuna lurañamas nayamp utji? Achikt’assmawa, janiy t’aqhisiyistati —sasa. ²⁹ Jesusan uka ñanqha ajayur jupat mistxañapatak arsutapat ukham säna. Walja kutiw uka ñanqha ajayux katuntatayna; jaqinakasti cadenanakampiw amparapata, kayupata wal ñach’antapxirïna, ukampis jupax uk t’aqanuqakirïnwa, uka ñanqha ajayusti juparux wasar chiqanakaruw jaltayirïna. ³⁰ Jesusasti juparux jiskt’änwa: —¿Kuna sutinïtasa? —sasa. Jupasti sarakïnwa: —Legión satätwa —sasa. Uksti walja ñanqha ajayunak jupar mantapxatap laykuw ukham säna, ³¹ uka ñanqha ajayunakasti Jesusarux jan manqhapachar khithañapatakiw mayipxäna. ³² Uka qullunsti walja khuchhinakaw manq’asipkäna, uka ñanqha ajayunakax uka khuchhinakar mantañatakiw Jesusar achikt’asipxäna. Jesusasti jupanakarux uka khuchhinakar mantapxam sänwa. ³³ Ukapachaw ñanqha ajayunakax jaqit mistxasin khuchhinakar mantxapxäna, uka khuchhinakasti mä qarqa patat chhukt’asaw qutar jalantapxäna, ukan umampi axskatas jiwarapxäna. ³⁴ Khuchhi awatirinakasti ukham uñjasax mulljataw ukawjat jaltxapxäna, ukat markankirinakaru, pampankirinakar yatiyiriw sarapxäna. ³⁵ Jaqinakasti kunatix luraskatayna uk uñjiriw mistunipxäna. Jesusan jak’apar purinisinsti, ñanqha ajayunakax mistkän uka jaqirux Jesusan jak’apar qunt’at jikxatapxäna, isthapita, suma amuyuniraki, uk uñjasasti jupanakax wal axsarapxäna. ³⁶ Uñjirinakasti, kunjämtix Jesusax uka ñanqha ajayun mantat jaqiru waliptaykän uk yatiyapxäna. ³⁷ Uk yatisinsti Gerasan utjir taqi jaqinakaw Jesusarux ukawjat sarxañapatak achikt’apxäna, jupanakan wal axsarapxatap layku. Ukat Jesusax boter mantasin sarawayxäna. ³⁸ Ñanqha ajayunak mistut jaqisti Jesusarux jupamp chik sarañatakiw achikt’asïna. Jesusasti juparux sänwa: ³⁹ —Utamar sarxam, ukatsti kuntix Diosax jumamp lurki uka yatiyarakim —sasa. Uka jaqisti kuntix Jesusax jupamp lurkatayna uk taqi markpacharuw yatiyäna. ⁴⁰ Kunapachatix Jesusax quta khurkatar purxän ukkhasti, jaqix wali kusisitaw katuqäna, juparusti taqiniw suyasipkarakïna. ⁴¹ Ukaruw Jairo sat mä jaqix purinïna, jupasti sinagogan mä jilïrïnwa. Jairosti Jesusan kayuparuw killt’asïna, ukat utapar sarañapatak achikt’asïna, ⁴² jupasti mä sapa imill wawanikïnwa, niya tunka payan marani, uka imill wawasti jiwañampïskänwa. Thakhinjam sarkipansti, jupar arkir walja jaqinakaw Jesusarux ñiqjapxäna. ⁴³ Uka jaqinak taypinsti mä warmiw utjäna, jupasti tunka payan maraw wila apa usumpi usurnukstatäna, jupasti qullirinakaruw taqi kunap inamay q’al tukjasitayna, janiw khitis juparux qullkataynati. ⁴⁴ Jupasti qhipäxat Jesusar jak’achasisin isipat llamkt’äna, wila apa usupasti ukspachaw t’akt’awayxäna. ⁴⁵ Ukat Jesusax jiskt’äna: —¿Khitis llamkt’itu? —sasa. Taqiniw ‘janiw khitis llamkt’ktamti’ sapxäna. Pedrosti sänwa: —Yatichiri, jaqiw uksat aksat nukt’as ñiqjasktam —sasa. ⁴⁶ Ukampis Jesusax saskakïnwa: —Mayniw llamkt’itu, ch’amaxampi maynir qullatax amuyasta —sasa. ⁴⁷ Warmisti, jan juk’amp imantasirjamäsin khathatt’asisaw Jesusan kayupar killt’asïna. Ukatsti taqi jaqin nayraqatapan arsusïna kunatsa llamkt’atayna, kunjämsa ukspach k’umar tukkatayna ukanaka. ⁴⁸ Jesusasti juparux sänwa: —Waway, iyawsatam laykuw k’umaräxtaxa, jichhax sumak sarxam —sasa. ⁴⁹ Jesusax parlaskakïnwa; ukhamaruw maynix Jairon utapat purinïna, ukat Jairorux säna: —Phuchhamax jiwxiwa; jan Yatichirirux juk’amp parlxaykxamti —sasa. ⁵⁰ Jesusasti uk ist’asin juparux sänwa: —Jan axsaramti; iyawsakim, wawamax k’umaräxaniwa —sasa. ⁵¹ Utar purisinsti janiw khitirus jupamp chik mantaykänti, jan ukasti Pedro, Santiago, Juan, imill wawan awkiparu, taykaparu ukanakarukiw irpantäna. ⁵² Taqiniw wal jachasipkäna. Jesusasti jupanakarux sarakïnwa: —Jan jachapxamti; janiw wawamax jiwatäkiti, jan ukasti ikiskiwa —sasa. ⁵³ Jaqisti taqiniw jupat larusipxäna jiwatapunïtap yatisina. ⁵⁴ Jesusasti imill wawan amparat katusin jach’at art’äna: —Imill wawa, sartasim —sasa. ⁵⁵ Jupasti jaktanxänwa, ukspacharakiw sarthapïna. Jesusasti manq’añ churapxañapatakiw mayïna. ⁵⁶ Awkipa, taykapasti wali muspharataw uñjasipxäna; ukampis Jesusax kunatix luraskatayna uk jan khitir yatiyapxañapatakiw mayïna.

¹ Jesusax tunka payan yatiqiriparuw tantacht’äna, ukat kunayman ñanqha ajayunakar alissuñataki, usutanakar qullañatakiw ch’amampi munañanïñamp churäna. ² Jupanakarux Diosan qhapaq markapat parlapxañapataki, usutanak qullapxañapatakiw khithäna. ³ Jupasti sarakïnwa: —Thakhitakix janiw thujrsa, wayaqsa, t’ant’sa, qullqsa, isinaksa apasipxätati. ⁴ Kawkïr utantix qurpachasipkäta, uka utanak sarxañamkam qhiparapxäta. ⁵ Mä markantix jan katuqañ munapkätamxa, uka markat mistxapxam, kayunakaman laq’anakapsa thalarasiniwayapxam, jupanakatak jan wali arsuta uñacht’ayañataki —sasa. ⁶ Jupanakasti mistusinxa, taqi markanakaruw sarapxäna qhispiyasiñ arunak yatiyasa, usutanakar k’umaraptayasa. ⁷ Marka apnaqir Herodesax kunanakatix luraskän ukanak yatïna; ukatsti ukanakat wal pächasïna, yaqhipanakax “Bautisir Juanaw jiwatanak taypit jaktanxatayna” sapxänwa, ⁸ mayninakasti: “Elías profetaw uñstanpacha” sapxänwa, yaqhipanakasti: “Nayra profetanakat mayniw jaktanpacha” sapxarakïnwa. ⁹ Herodes reyisti sänwa: —Naya kipkaw Juanan p’iqip apaqayta. Ukhamasti ¿khitïxarakpach jupasti, jupxat taqi kunarakis ist’asixä? —sasa. Ukat Herodesax Jesusar wal uñjañ munäna. ¹⁰ Apostolunakax kuttanxasin kuntix lurapkatayna uk Jesusarux yatiyapxäna. Jesusasti jupanakarux Betsaida markaruw irpäna. ¹¹ Jaqinakasti uk yatisin Jesusaruw arkapxäna; Jesusasti jupanakarux katuqarakïnwa, Diosan qhapaq markapat yatichäna, usutanakarus k’umaraptayarakïna. ¹² Niya jayp’üxipansti tunka payan yatiqiripax Jesusar jak’achasisin sapxäna: —Jaqinakarux khithanukxam, uka jisk’a markanakan manq’añ thaqhasipxañapataki, ukan qurpachasiñapatakiraki, aka chiqan janiw kunas utjkiti —sasa. ¹³ Jesusasti jupanakarux sänwa: —Jumanakay manq’añ churapxamxa —sasa. Jupanakasti sapxarakïnwa: —Phisqa t’ant’ampi pä chawllampikiw utjapxitu, alir sarapxirista ukkhax inas taqitak utjchispa —sasa. ¹⁴ Jaqisti niy phisqa waranqjamänwa. Jesusasti yatiqirinakaparux sarakïnwa: —Phisqa tunkatkam qunurayapxam —sasa. ¹⁵ Jupanakasti ukham lurapxäna, taqinirakiw qunt’asipxäna. ¹⁶ Ukatsti Jesusax phisqa t’ant’ampi pä chawllampi aptasina, alaxpach uñtasin Diosar yuspagaräna, jalanuqasasti yatiqirinakaparuw churi jaqinakar lakintapxañapataki. ¹⁷ Taqiniw sist’asiñkam manq’apxäna, ukatsti jilt’anak tunka payan walaya apthapipxäna. ¹⁸ Mä urux, sapakiw Jesusax Diosat mayisiskäna; ukaruw yatiqirinakapax jutapxäna, ukat Jesusax jupanakar jiskt’äna: —Jaqix ¿khitiw sapxitus nayatxa? —sasa. ¹⁹ Jupanakax sapxänwa: —Yaqhipanakax: “Bautisir Juanaw” sapxtamwa; yaqhipanakasti: “Eliasaw” sapxtamwa. Mayninakasti: “Nayra profetanakat mayniw jaktanpacha” sapxaraktamwa —sasa. ²⁰ Ukxarusti jupanakaruw jiskt’arakïna: —Jumanakasti, ¿khitiw sapxistasa? —sasa. Pedrosti juparux sänwa: —Jumax Diosan khithanit Cristo Tatitütawa —sasa. ²¹ Jesusasti walpun iwxt’äna jan khitirus uk yatiyapxañapataki. ²² Ukat sarakïna: —Jaqin Yuqapax wali t’aqhisiñapäniwa; jilïr jaqinakana, sacerdotenakan jilïrinakapana, kamachi yatichirinakan jisk’achatäniwa. Juparux jiwayapxaniwa, ukampis kimsürut jaktani —sasa. ²³ Ukxarusti taqiniruw sarakïna: —Maynitix nayar arkañ munchituxa, jupa kipkat armt’aspan, cruzap apt’at sapür arkitpan. ²⁴ Jakañap qhispiyasiñ munirix apt’asiniwa, ukampis naya layku jakañap apt’asiristi qhispiyasiniwa. ²⁵ Jaqitakix ¿kuna askirakïspa aka uraqpachax jupankxaspa, ukat jakañap apt’asispa ukasti? ²⁶ Ukampis maynitix nayata, arunakaxatsa p’inqaskani ukaxa, Jaqin Yuqapax jupat p’inqasirakiniwa kunapachatix jupax qhapaq kankañampi, Awkipan jach’a kankañapampi, qullan angelanakamp jutkani ukkhaxa. ²⁷ Qhanak sapxsma, akankapki ukanakat yaqhipanakax janiw jiwapkaniti Diosan qhapaq markap janïr uñjkasaxa —sasa. ²⁸ Ukanak satapatsti niya kimsaqallqu uruw saraqxäna, ukapachaw Jesusax Diosar mayisir mä qullur makhatäna Pedrompi, Santiagompi, Juanampi kuna. ²⁹ Diosar mayiskipansti, Jesusan ajanupax mayjaw tukuwayäna, isipas wali janq’u lliphipkiriw tukuwayarakïna; ³⁰ ukapachaw pani chachanakax uñstanisin jupamp parlapxäna. Jupanakasti Moisesampi Eliasampïnwa, ³¹ mä jach’a qhanan muyuntataw uñjasipxäna, jupanakasti Jerusalén markan Jesusan jiwañapxata, jaktañapxata, alaxpachar sarxañapat parlapxäna. ³² Pedrompi masinakapampisti, ikimpi atipjatäpkchïn ukasa, uñnaqasipkakïnwa, ukat jupanakax Jesusan jach’a qhanap uñjapxäna, ukhamarak Jesusampi chikäkän uka pani jaqirusa. ³³ Kunapachatix uka jaqinakax Jesusat jithiqtawayapkän ukkhaw Pedrox säna: —Yatichiri, sumaw akankatasaxa. Kimsa chhujlla lurapxä; mayax jumataki, mayax Moisesataki, mayasti Eliasataki —sasa. Ukampis Pedrox janiw kun satapsa amuyaskänti. ³⁴ Ukham parlkipan mä qinayax jupanakar imantxäna, ukham qinay taypin jikxatasisasti wal axsarapxäna. ³⁵ Ukapachaw qinay taypit mä arux ist’asïna, akham sasa: “Akaw munat Wawaxaxa, jupar ist’apxam” sasa. ³⁶ Uka aru ist’atatsti Jesús saparukiw uñjxapxäna. Ukampis kuntix jupanakax uñjapkatayna ukanakat janiw khitirus yatiyapkänti. ³⁷ Qullut qhipür saraqanxapxän ukkhasti, walja jaqiw Jesusar jikxatir jutapxäna. ³⁸ Ukat jaqinak taypit mä chachax jach’at jupar art’äna: —Yatichiri, janiy ukhamämti, wawaxaruy uñxatt’arapita, jupa sapakiw wawaxaxa; ³⁹ juparusti mä ñanqha ajayuw katunti ukaw akatjamat warariyi, wal thalayi, lakapatsti jupuq jutayi. Walpun t’aqhisiyi, janirakiw antutañ munkiti. ⁴⁰ Yatiqirinakamaruw uka ñanqha ajay alissuñapatak achikt’asta, jupanakasti alissuñatakix janiw ch’amanïpkiti —sasa. ⁴¹ Jesusasti sarakiwa: —¡Ay, jan iyawsañan jan wali jaqinaka! ¿Kunapachkamas taqi akanak uñjasax jumanakampikïskäxa? Akar uka wawam irptanim —sasa. ⁴² Kunapachatix uka waynax Jesusan ukar niya jak’achasinkän ukapachaw ñanqha ajayux pampar liwinuküna; ukampis Jesusax uka ñanqha ajayuruw tuqinuqäna, uka waynarusti k’umaraptayxänwa, ukat awkipar katuyxarakïna. ⁴³ Uk uñjasasti taqiniw Diosan jach’a kankañapat muspharapxäna. Jesusan luratanakapat taqin muspharatäsipkipansti, jupax yatiqirinakaparuw säna: ⁴⁴ —Ak sum ist’apxam, janirak armasipxamti: Jaqin Yuqapax jaqinakan amparapar katuyatäniwa —sasa. ⁴⁵ Ukampis yatiqirinakapax janiw kamsatapsa amuyt’apkänti, jupanakan amuyt’añapan jan qhanätap layku; ukhamarus uka arunakxat jiskt’añsa axsarapxänwa. ⁴⁶ Ukhamasti yatiqirinakapax: ¿Khitis jiwasanak taypin jilïrïni?, sasaw ch’axwapxäna. ⁴⁷ Jesusasti jupanakan lup’itanakap amuyäna, ukat mä wawar jupa jak’ar sayt’ayäna, ⁴⁸ jupanakarusti sarakïnwa: —Khititix aka wawar sutixar katuqki ukax nayaruw katuqitu; khititix nayar katuqkitu ukasti khithankitu ukaruw katuqaraki. Ukhamasti khititix jumanak taypin juk’amp jisk’äki ukaw jach’ar tukuyatäni —sasa. ⁴⁹ Ukat Juan yatiqiripax jupar sarakïna: —Yatichiri, mayni jaqiruw sutiman ñanqha ajayunak jaqsur uñjapxta; juparusti nanakax jark’apxtwa, jan jiwasamp chik sarnaqatap layku. ⁵⁰ Jesusasti jupanakarux sänwa: —Jan jark’apxamti, khititix jiwasatak jan achuski ukax jiwasampïskiwa —sasa. ⁵¹ Kunapachatix Jesusan alaxpachar makhatxañapax jak’ankxän ukkhasti, jupax jan axsarasaw Jerusalén markarux saräna. ⁵² Jesusasti, Samaria jak’an mä jisk’a markaruw khithanak nayraqat khithäna, uka chiqan qurpachasiñ jikxatapxañapataki, ⁵³ samaritanonakasti janiw katuqañ munapkänti Jerusalenar saraskatap yatisina. ⁵⁴ Santiagompi Juanampix uk uñjasin Jesusarux sapxänwa: —Tatay, ¿alaxpachat nina saraqayaniñanakaxti munta, ukat jupanakar nakhantañapataki, kunjämtix Elías profetax lurkän ukhama? —sasa. ⁵⁵ Jesusasti jupanakar uñkatasin tuqitatäna: ⁵⁶ Ukatsti yaqha jisk’a markaruw sarxapxäna. ⁵⁷ Jupanak thakhi sarkipan mä jaqix Jesusar säna: —Tatay, kawkikamas jumaruw arkañ munsma —sasa. ⁵⁸ Jesusax juparux sarakïnwa: —Qamaqinakax putunakaniwa, jamach’inakas tapanirakiwa; ukampis jaqin Yuqapan janiw kawkhar p’iqip waynuqt’añapas utjkiti —sasa. ⁵⁹ Jesusax mayniruw saraki: —Arkita —sasa. Jupasti sänwa: —Tatay, awkixar nayraqat imt’asinï ukat arkäma —sasa. ⁶⁰ Jesusax juparux saskakïnwa: —Jiwatanakax jiwat masipar imaskpan sama; jumasti saram, ukatsti Diosan qhapaq markapat yatiyanim —sasa. ⁶¹ Ukat maynix sarakïna: —Tatay, arkañ munsma, ukampis nayraqatax utankirinakat khitharpayasinim sita —sasa. ⁶² Jesusasti juparux sänwa: —Khititix qhulliñ arma katxarusin qhipäx uñch’ukiskaki ukax, janiw Diosan qhapaq markapatak askïkiti —sasa.

¹ Uka qhipatsti, Jesusax yaqha paqallq tunka payaniruw ajllïna, jupanakarusti Jesusax kawkha markanakarutix sarañapäkän ukanakaruw jupat nayra panin panin khithäna. ² Sarakïnwa: “Qhanpachanxa, yapu apthapiñax waljapuniwa, ukampis apthapirinakax juk’anikiwa. Uka laykupï, yapunir mayipxam yapu apthapirinak khithaniñapataki. ³ Sarapxam, amuyasipxarakim, nayasti ovejanakarjamaw qamaqinak taypir khithapxsma. ⁴ Jan apapxamti: qullqi wayaqa, manq’añanaka, wiskhunaka; thakhinsti janirak khitir aruntañatakis qhiparapxamti. ⁵ Mä utar mantapkäta ukkhasti, nayraqat aruntapxam: ‘Sumankañax aka utan utjpan’ sasa. ⁶ Uka utantix sumankañan jaqix utjchi ukaxa, jupatakïniw uka aruntaxa; jan ukhamäkchi ukasti, uka sumankañ aruntax jumanakampiw qhiparani. ⁷ Uka pachpa utapar qhiparapxam; kuntix churapkätam uk manq’apxam, umapxarakim; irnaqiristi luräwipat katuqañapawa. Jan utat uta sarapxamti. ⁸ Mä markar purisinsti, kawkharuy katuqapxchïtam ukan kuntix churapkätam uk manq’apxam; ⁹ usutanakarusti k’umaraptayapxam, ukatsti sapxarakim: ‘Diosan qhapaq markapaw jumanakar jak’achasini’ sasa. ¹⁰ Ukampis mä markantix jan katuqapkätam ukaxa, thakhinakar mistunisin sapxam: ¹¹ ‘¡Markaman laq’apax kayur makhatapkitu uksa, jumanakar ñanqhachañatakiw thalarasipxta. Ukampis ak yatipxam, Diosan qhapaq markapaw jumanakar jak’achasini’ sasa. ¹² Sapxsmawa, aka markan taripäwi urun mutuñ katuqañapax, Sodoma markankir jaqinakat sipan juk’amp jach’äniwa. ¹³ “¡Ay, kunakïkani, Corazín marka! ¡Ay, kunakïkani, Betsaida marka! Tiro, Sidón markanakantix jumanak taypinjam muspharkañanak lurasisapänxa, niyaw jupanakax Diosar kutikipstapxasapäna; llaki isimp isthapita, qhillar qunusaraki. ¹⁴ Ukampis taripäwi urunxa Tiro, Sidón markanakat sipan juk’ampïniw jumanakan mutuñamaxa. ¹⁵ Jumasti, Cafarnaúm marka, ¿alaxpachkam aptatäñti amuyasta? ¡Mik’ay manqhakam jaquntataw uñjasïta! ¹⁶ “¡Khititix jumanakar ist’ki ukax nayaruw ist’itu; khititix jumanakar jan katuqapktam ukanakasti nayaruw jan katuqkituti; nayar jan katuqirïki ukasti khithankitu ukaruw jan katuqkiti!” ¹⁷ Paqallq tunka payanix wali kusisitaw kuttanxapxäna, juparusti sapxänwa: —Tatay, ñanqha ajayunakamppachaw sutimar jaysapxitu —sasa. ¹⁸ Jesusasti jupanakarux sänwa: —Jïsa, nayax supayar lliju llijur uñtat alaxpachat jalaqtanir uñjta. ¹⁹ Nayaw jumanakarux ch’am churapxsma katarinakaru, mich’isir laq’unakar takxatapxañamataki, ukhamarak uñisirin taqi ch’amapar atipt’apxañamataki, ukatsti janiw kunas kamachapkätamti. ²⁰ Ukampis jan kusisipxamti ñanqha ajayunakan jumanakar jaysapxatam laykuxa, jan ukasti sutinakamax alaxpachan qillqantatäxatapat kusisipxam —sasa. ²¹ Ukapachaw Jesusax Qullan Ajayu tuqi kusisiñampi phuqt’ata, akham säna: “Yupaychsmaw Awkixay, alaxpachansa, akapachansa Tatitupa, jumax akanak wali yatiñaninakata, amuyt’aninakat imantasaw juk’a yatiñan jaqinakarux uñacht’aytaxa. Jïsa, Awkixay, jumax ukham muntaxa. ²² “Awkixax taqi kun nayarux katuyxitu. Janiw khitis Yuqan khitïtapsa yatkiti, jan ukasti Awkikiw yati; janirakiw khitis Awkin khitïtapsa yatkiti, jan ukasti Yuqakiw yati, khitinakarutix Yuqax Awkip uñt’ayañ munki jupanakarukiw uñt’ayi.” ²³ Ukatsti yatiqirinakapan ukar kutikipstanisin jupanak saparukiw saraki: “Kuntix jumanakax uñjapkta uka uñjirinakax kusisiñaniwa; ²⁴ sapxsmawa, walja profetanakampi, reyinakampiw uñjapktas uk uñjañ munapxäna, ukampis janiw uñjapkänti; kuntix jumanakax ist’apktas uk ist’añ munapxäna, ukampis janiw ist’apkarakïnti” sasa. ²⁵ Kamachi yatichir mä jilïriw Jesusamp parlir saräna, jupasti Jesusar yant’añatakiw jiskt’äna: —Yatichiri, wiñay jakañ katuqañaxatakix ¿kuna lurañaxas wakisi? —sasa. ²⁶ Jesusasti juparux sänwa: —¿Kunarak kamachin qillqatasti? ¿Kunarak ullartasti? —sasa. ²⁷ Kamachi yatichiristi sänwa: —‘Tatit Diosamar munam, taqi chuymamampi, taqi ajayumampi, taqi ch’amamampi, taqi amuyumampi; jaqi masimarusti juma kipkarjamarak munam’ —sasa. ²⁸ Jesusasti sarakïnwa: —Walik sasktaxa. Uktix lurätaxa, jakaskätawa —sasa. ²⁹ Ukampis kamachi yatichirix askit uñt’ayasiñ laykux Jesusarux jiskt’askakïnwa: —¿Khitirak jaqi masixasti? —sasa. ³⁰ Ukxaruw Jesusax sarakïna: —Mä jaqiw Jerusalén markat Jericó markar saraqaskäna, ukatsti lunthatanakaw jupar jalxatasin isipamppacha q’al lluch’suwayapxäna; nuwjasinsti niya jiwatjam liwinukuwayasin sarxapxäna. ³¹ Uka kipka thakhinjam mä sacerdotew saraskäna, uka jaqir uñjasasti maysa tuqi muyt’awayäna. ³² Ukhamarakiw mä levitax uka chiq saraskäna, uka jaqir uñjasasti maysa muyt’awayäna. ³³ Ukampis Samariankir mä jaqiw uka kipka thakhinjam saraskäna, uka jaqir uñjasasti, wal khuyapt’ayasïna. ³⁴ Jupar jak’achasisinsti, usuchjatanakap aceitempi vinompi qullxatt’asaw ch’uqxatt’äna. Ukatsti uywapat mä qurpachasiñ utaruw apäna, ukan jupar uñjarakïna. ³⁵ Qhipärmanthisti, Samariankir jaqix, pä qullqi apsusisin qurpachir utanirux churäna, ukat sarakïna: “Aka tataruw uñjt’arapitäta, juk’amp kunsa aläta ukax, kutt’anxä ukkhaw churxäma” sasa. ³⁶ Ukhamasti amuyatamatxa aka kimsanit ¿kawkïris lunthatanakas jalxatkatayna uka jaqin masipaxa? —sasa. ³⁷ Kamachi yatichiristi sänwa: —Khititix jupat khuyapt’ayaski ukawa —sasa. Ukat Jesusax juparux sarakïna: —Jichhax saram, ukatsti uka pachparak jumax luram —sasa. ³⁸ Jerusalén markar sarkasasti, Jesusax mä jisk’a markaruw purïna, ukansti Marta sat warmiw utapar katuqt’äna. ³⁹ Martax mä kullakanïnwa, jupasti María satänwa, Mariasti Jesús jak’aruw qunt’asïna kuntix siskän uk ist’iri. ⁴⁰ Ukampis Martax utan lurañanakamp aynacht’atänwa, ukat Jesusar jak’achasisin säna: —Tatay, ¿walikïskit jumatakix kullakaxan naya saparuk taqi lurañampi apt’atapaxa? “Yanapt’itpan” sarapitaya —sasa. ⁴¹ Jesusasti juparux sarakïnwa: —Marta, Marta, walja lurañanakamp aynacht’atätawa, ⁴² ukampis mayaw wakiskirixa. Mariax kunatix wakiskirïki uk ajllisi, janirakiw khitis uk apaqkaniti —sasa.

¹ Mä kutix Jesusax mä chiqan Diosaruw mayisiskäna, mayisiñ tukuyxipansti, yatiqirinakapat mayniw juparux säna: —Tatay, Diosar mayisiñay yaticht’apxita, kunjämtix Juanax yatiqirinakapar yatichkän ukhama —sasa. ² Jesusasti jupanakarux sänwa: —Diosat mayisipkäta ukkhasti sapxam: ‘Awkixay, sutimax qullanañchatäpan. Qhapaq kankañamax jutpan. ³ Sapüru t’ant’a churanipxita. ⁴ Juchanakaxat pampachapxita, kunjämatix nanakax jan wali lurapkitus ukanakar pampachapkta ukhama. Janirak yant’äwir puriyapxistati’ —sasa. ⁵ Jesusasti ukxarux saskakïnwa: —Amuyt’añäni: Jumanakat maynitix mä jilat masinïspa, ukat jupax chika arum utapar sart’aspa, akham sasa: ‘Jilata, kimsa t’ant’a mayt’ita, ⁶ mä jilat masixaw jayat jichhak utaxar purini, nayansti janiw jupar kuna churañaxas utjkituti’ sasa. ⁷ Ukat maynix uta manqhipat saspa: ‘Jan parlxayistati; punkux jist’antatäxiwa, wawanakaxas, nayas ikiñankxapxtwa; janiw sartkiristti jumar kun churañatakisa’ sasa. ⁸ Nayax sapxsmawa, jupax jilata masipätap laykux, janis kun churañatak sartkpan, ukampis jan juk’amp parlxayaskañap laykux sartaniniwa, ukatsti taqi kuntix mayki uk churarakini. ⁹ Ukhamasti nayax sapxsmawa: Mayipxam, Diosasti churapxätamwa; thaqhapxam, jikxatapxätawa; punku liqt’apxam, jist’aratäpxätawa. ¹⁰ Khititix mayki ukax katuqiwa, thaqhiristi jikxatiwa; punku liqt’irirusti jist’aratawa. ¹¹ “¿Khitirak jumanakat suma awkïkasina, wawapatix chawlla maykaspa, ukat asiru wayxaruyaspasti, ¹² jan ukax mä k’awna mayipansa mich’intasir laq’u churaspasti? ¹³ Jumanakatix qhurükasin wawanakamarux sumanak churañ yatipxstaxa, ¡ukat juk’ampi, alaxpachankir Awkimax jupat mayirinakar Qullan Ajay churani! ¹⁴ Mä jaqir amukt’aykatayna uka ñanqha ajay Jesusax alissüna; kunapachatix ñanqha ajayux mistxän ukkhasti, uka amutux arsxänwa. Uk uñjasasti jaqinakax wal muspharapxäna, ¹⁵ ukampis yaqhipanakax sapxänwa: “Aka jaqix Beelzebú sat jilïri supayan ch’amapampiw ñanqha ajayunak alissu” sasa. ¹⁶ Mayninakasti jupar yant’añatakiw alaxpachat mä unañcha mayipxäna. ¹⁷ Ukampis Jesusax jupanakan lup’itap yatisin sarakïna: —“Mä markatix payar jaljtasin jupanakkam nuwasispaxa, uka markax q’ala t’unjatäspawa; mä utantix jupanakkam ch’axwapxaspaxa, utankirinakax jan waliruw puripxaspa. ¹⁸ Ukhamarakipï, supayatix jupa pachpa jaljtaspaxa, ¿kunjämarak ch’aman sayt’aspasti? Aksti jumanakan: ‘Akax Beelzebú supayan ch’amapampiw ñanqha ajayunak alissu’ sapxatam laykuw sapxsma; ¹⁹ ukhamächi ukasti, ¿khitirak jumanakan arkirinakamarusti ñanqha ajayunak jaqsupxañapatak ch’am churisti? Ukatpï, jupanak pachpaw ukham arsupxatamat jumanakar juchañchapxätam. ²⁰ Ukampis nayatix Diosan ch’amapampi supayanakar jaqinakat alisnuksta ukaxa, ukasti Diosan qhapaq markapax jumanak taypir purinxatap yatiyi. ²¹ “Kunapachatix mä ch’aman jaqix wali wakicht’ata utap sum uñjixa, utapan imat yänakapax suma imatawa. ²² Ukampis uka ch’aman jaqit sipan juk’ampi ch’aman jaqitix jutasin jupar atipjchixa, nuwasiñ yänakap q’al aparani, uta yänakapsa q’al lunthatjani, ukatsti uka yänak masinakaparuw lakintani. ²³ “Khititix jan nayampïki ukax janiw nayatakïkiti, nayamp chik jan apthapiristi, willitatiwa. ²⁴ “Kunapachatix mä ñanqha ajayux jaqit mistki ukkhaxa, waña chiqanakan samarañ thaqhasaw sarnaqi; ukat jan jikxatxasasti siwa: ‘Kawkhattix mistunkta uka utaxar kutt’xä’ sasa. ²⁵ Kuttanxasinsti, suma pichst’ata, apthapt’at utarjamaw uka jaqirux jikxati. ²⁶ Ukatsti sarasin jupat juk’amp jan wali paqallqu ajayunak irptani, ukatsti taqpachaniw uka jaqin jakañapar mantapxi, ukan utjapxaraki, qhiparusti uka jaqin jakäwipax nayra jakäwipat sipan juk’amp jan waliw tukxi.” ²⁷ Jesusan uka arunak arskipan, jaqinak taypit mä warmix jach’at art’äna: —¡Jumar wawachasin uywktam uka warmix kusisiñaniwa! —sasa. ²⁸ Jupasti sänwa: —¡Khitinakatix Diosan arunakap ist’apki, jaysapkaraki ukanakax juk’amp kusisiñaniwa! —sasa. ²⁹ Jaqinakasti Jesusan jak’aparuw arunakap ist’añatak tantacht’asïna, ukat jupax parlañ qalltäna: “Jichha urunakan jaqinakax wali qhurüpxiwa; jupanakasti mä unañcha mayipxi, ukampis janiw Jonasan unañchapat sipan yaqha unañchampix churaskxaniti. ³⁰ Kamisatix Jonasax Nínive markan jakir jaqinakatakix mä unañchänxa, ukhamarakiw Jaqin Yuqapax jichha urunakan jaqinakatakix mä unañchäni. ³¹ Taripäwi urunxa, kunapachatix jichha urunakan jakir jaqinakar taripatäkani ukkhaxa, aynachankir reinaw sartasin juchañchani; jupasti Salomonan yatiñ kankañap ist’iriw wali jayatpach jutäna, ukampis khititix akankki jupax Salomonat sipan juk’ampi jach’awa. ³² Jichha urunakan jakir jaqinakar taripaskani uküruxa, Nínive markankirinakaw sartasipxani, ukat aka jaqinakar juchañchapxani; Nínive markankirinakax Jonasan yatiyäwip ist’asax, jan wali luratanakapat kutikipstanipxäna; ukampis khititix akankki jupax Jonasat sipan juk’ampi jach’awa. ³³ “Janiw khitis mä micha qhantayasax jamasar uskkiti, janirakiw kawki manqharus imantkiti, jan ukasti utar mantanirinakar qhant’añapatak alay chiqar uskutawa. ³⁴ Nayramax janchin qhanapawa; nayramatix sum qhananixa, taqpach janchimaw qhanarakini, ukampis nayramatix jan walïkchixa, taqpach janchimax ch’amakankaniwa. ³⁵ Amuyasim, janchiman utjki uka qhanarak ch’amakar tukuskaspa. ³⁶ Taqpach janchimatix qhananïchixa, janirak mä akch’a ch’amakas utjkchi ukaxa, taqi kunsa sum uñjäta, kamisatix mä micha qhanax qhantktam ukhama.” ³⁷ Jesusax parlañ tukuyxän ukkhasti, mä fariseo jaqiw juparux utapan jupamp manq’ir irpäna. Jesusax mantasin manq’iriw qunt’asïna. ³⁸ Fariseox wal muspharäna, manq’añatak ampar jariqasiñ kamachi Jesusan jan phuqhatap layku. ³⁹ Tatitusti juparux sänwa: —Juma, fariseonakax laqäxak jariqasipxtaxa, ukampis chuyma manqhamax lunthatasiñampi, kunayman juchanakamp phuqhantatäskiwa. ⁴⁰ ¡Jan amuyt’an jaqinaka! ¿Janit yatipkta khititix anqäx lurki ukax manqhïxamppach luratapxa? ⁴¹ Jumanakax chuymanakamatay churäwinakam luqtapxamxa, ukhamat taqpachax q’umäxani. ⁴² “¡Ay fariseonaka, kamacht’apkakïta! Jumanakax Diosarux sapa tunkat mayxa akanakat churapxtaxa: menta, ruda, taqi ch’uxñanakata, ukampis Diosan chiqa kankañapampiru, munasiñapampirux janiw yäqapktati. Ukpï lurapxañamaxa, sapa tunkat may churañ jan apanukusa. ⁴³ “¡Ay fariseonaka, kamacht’apkakïta! Sinagoganakan nayraqat qunuñanakaruw qunt’añ munapxtaxa, thakhinakansa wali axsart’añamp aruntayasiñ munapxtaxa. ⁴⁴ “¡Ay, kamacht’apkakïta! Jumanakax jan uñjat amay imäwir uñtatäpxtawa, jaqisti jan amuyasisaw uk takisi. ⁴⁵ Ukat kamachi yatichirit mayniw jupar sarakïna: —Yatichiri, uk sasax nanakamppacharuw chuyma ust’ayapxista —sasa. ⁴⁶ Jesusasti sarakïnwa: —¡Ay jumanak kamachi yatichirinaka, kamacht’apkakïta! Jumanakax jan phuqkay lurañanakampiw jaqinakar t’aqhisiyapxtaxa, jumanakasti ukarux janiw mä luk’anampis llamkt’añ munapktati. ⁴⁷ “¡Ay jumanakax, kamacht’apkakïta! Nayra awkinakaman jiwarayat profetanakan amay imäwip utachirinaka. ⁴⁸ Ukampix, kuntix nayra awkinakamax lurapkatayna ukax jumanakatak walikïtap amuyt’ayapxtaxa; jupanakax profetanakaruw jiwayapxäna, jumanakasti amay imäwip sayt’ayapxtaxa. ⁴⁹ “Ukat Diosax yatiñapan sixa: ‘Profetanakampi, apostolunakampi jupanakan ukarux khithä, ukatsti jupanakat yaqhipanakarux jiwayapxaniwa, mayninakarusti t’aqhisiyapxarakiniwa’ sasa. ⁵⁰ Ukhamax jumanakaw juchañchjasipxta aka uraq qalltatpach profetanakar jiwarayapxatamata, ⁵¹ Abel chachan jiwatapat Zacariasan jiwatapkama. Zacariasarusti templompi, altarampi jaljki ukkhan jiwayapxtaxa. Ukhamax sapxsmawa, Diosax jumanakaruw uka profetanakan jiwaratapat wayt’apxätam. ⁵² “¡Ay, kamachi yatichirinaka, kamacht’apkakïta! Jumanakax yatiñ punkun jist’arañap katuntasipxtaxa; janiw jumanak pachpas ukar mantapktati, janirakiw mantañ munirinakarus mantayapktati. ⁵³ Kunapachatix Jesusax ukawjat sarxän ukkhasti, kamachi yatichirinakampi, fariseonakampix walpun jupatakix arusipxäna, ukat juparux wal jiskhintapxäna, ⁵⁴ ukhamat pachpa arupamp aynacht’ayañataki.

¹ Ukchañkamasti walja jaqinakapuniw tantthaptäna, kayunakatsa takirasipxänwa. Jesusasti nayraqatax yatiqirinakaparuw säna: “Fariseonakan k’ari yatichäwipat amuyasipxam, jupanakax taqi kunas chiqäkaspa ukham yatichasaw jaqinakar sallqjapxi. ² Janiw kuna jamasankiris jan qhanstirix utjkiti, janirakiw kuna imantatas jan yatisirix utjkiti. ³ Ukhamax taqi kuntix ch’amakan arsupkta ukaxa, uru qhanan ist’asini; kuntix punku jist’antat jamasan arsupkta ukasti, uta patanakat art’atäniwa. ⁴ “Munat jilatanakaxa, jumanakaruw sapxsma, janchir jiwayirirux jan axsarapxamti, janiw jupax ukat juk’amp lurkaspati. ⁵ Ukampis khitirutix axsarapxañamäki uk sapxäma: khititix jakañ apaqasax infiernor jaquntañatak ch’amanïki uka Diosar axsarapxam. Jïsa, jupar axsarapxam. ⁶ “¿Janit phisqa jamach’inakax pä qullqiruk aljaskixa? Ukampis Diosax janiw mayatsa armt’askiti. ⁷ Jumanakan ñik’utamas taqpach jakhutawa. Ukhamax jan axsarapxamti; jumanakax walja jamach’inakat sipansa jila alanïpxtawa. ⁸ “Nayax sapxsmawa, khititix jaqinak nayraqatan nayat arsunixa, jaqin Yuqapax Diosan angelanakap nayraqatan jupanakat arsurakini; ⁹ ukampis khititix jaqinak nayraqatan nayar jan uñt’ir tukki ukanakarux, Diosan angelanakap nayraqatan jan uñt’iriw tukurakï. ¹⁰ “Khititix Jaqin Yuqapxat jan wal parlkani ukax pampachatakïniwa; ukampis khititix Qullan Ajayur ñanqhachkani ukax janiw pampachatäkaniti. ¹¹ “Kunapachatix sinagoganakaru, jan ukax taripirinak nayraqataru, jilïrinak nayraqatar apapkätam ukkhaxa, jan llakisipxamti ukan kunjäm arsuñamatsa; ¹² ukapachasti Qullan Ajayuw kunatix arsuñamäkani uk sasipkätam.” ¹³ Jaqinakat mayniw Jesusar säna: —Yatichiri, kunatix tuti katuqañax nayar wakt’kitu uk churxitpan sarapit jilaxaru —sasa. ¹⁴ Jesusasti juparux sänwa: —Jilata, ¿khitirak jumanakar taripirit uchitusti, jan ukax yänak jaljirit utt’ayitusti? —sasa. ¹⁵ Ukampis saskakïnwa: —Amuyasipxam jumanakatakik taqi kunsa munañxata; jaqin jakañapax janiw kunatix utjarapki uka walja yänakapankkiti —sasa. ¹⁶ Ukatsti aka uñtasïwit parläna: “Mä qamir jaqiw utjäna, yapunakapasti walja achu churäna. ¹⁷ Ukat uka qamirix lup’ïna: ‘¿Kuns luräxa? Janiw kawkhar uka juyranak imañaxas utjkituti’ sasa. ¹⁸ Ukat amuyt’asirakïna: ‘Jichhax yatxtwa, kuntix lurkä uka. Juyra imañ utanak q’al tinkurayä, ukat juk’amp jach’anak lurä, ukaruw taqi juyranakaxsa, taqi yänakaxsa imä. ¹⁹ Ukatsti naya pachpaw sarakï: Jilata, walja yänakaw utjtam walja maratak imata; jichhasti samart’am, manq’asim, umt’asim, kusisirakim’ sasa. ²⁰ Diosasti juparux sänwa: ‘Pisi amuyt’an jaqi, jichha arumpachaw jiwxäta; kuntix imasiskta ukasti ¿khititakirakïnisti?’ sasa. ²¹ Ukhamaw jupatakik taqi kun arkuntasir jaqimpix lurasini, ukampis Dios nayraqatan jan kunan jaqiwa.” ²² Ukxarusti Jesusax yatiqirinakaparux siwa: “Sapxsmawa: Manq’añatsa, isisiñatsa jan llakisipxamti. ²³ Jakañax manq’at sipansa juk’amp askiwa, janchisti isit sipansa juk’amp askirakiwa. ²⁴ Uñtapxam jamach’inakaru: ukanakax janiw phawapkisa, apthapipkisa, juyra imasiñanakapas utjkarakiti, ukampis Diosaw ukanakarux manq’ayi. ¡Jumanakax uka jamach’inakat sipansa juk’amp munatäpxtawa! ²⁵ ¿Jumanakat khitis wal llakisisin mä jisk’amp jakañapar jilxatayaspasti? ²⁶ Jumanakatix mä jisk’äki uksa jan lurirjamäpksta ukasti, ¿kunatarak mayanakat llakisipxtasti? ²⁷ “Amuyapxam, kunjämsa panqaranakax jilapxi: janiw irnaqapkiti, janirakiw qapupkisa. Ukampis sapxsmawa, janiw Salomón reyis taqi qamir kankañapampix uka panqaranakat sipan juk’amp sum isthapiskänti. ²⁸ Diosatix ukham qurarux isthapiychixa, jichhürux pampankaski, qharürusti phichhantatarakïni ukasti, ukampis ¡jumanakarux juk’amp sum isthapiyapxätam pisi iyawsañan jaqinaka! ²⁹ Ukhamasti kuntix manq’apkäta, umapkäta ukanakat jan llakit sarnaqapxamti. ³⁰ Diosar jan uñt’ir jaqinakakiw taqi ukanakat llakisipxi; jumanakansti mä Awkiw utjapxtam, jupasti taqi ukanak jumanakan munapxatam yati. ³¹ Ukhamasti Diosan qhapaq markap thaqtapxam, ukatsti taqi kunas jumanakarux churatäskaniwa. ³² “Jisk’a tama ovejanakaxa, jan axsarapxamti, Dios Awkimax khuyapayasiñapan qhapaq markap churañ munapxtam. ³³ Kunatix utjapktam uk aljapxam, ukatsti jan kunanïpki ukanakar churxapxam; ukhamat jan mirq’isir wayaqanak lurasipxäta, alaxpachansti jan tukuskir yänak imasipxäta, kawkhantix lunthatas jan apskani, kharus janirak kharuntkani ukkharu. ³⁴ Ukhamax kawkhankkitix jumanakan yänakamax ukkhankarakiniw chuymanakamaxa. ³⁵ “Kunjämatix uywatanakax uywiripar jaqichasïwit kutt’aniñap jank’ak punku liqt’anipan jist’arañatak suyt’apki ukhamay jumanakax suyt’apxam. ³⁷ Kawkïr uywatanakarutix uywiripax suykir jikxatki ukanakax kusisiñanïpxiwa. Qhanak sapxsma, uka uywiripax jupa pachpaw manq’añatak uywatanakapar qunt’ayani, ukatsti sapa maynir manq’a luqtarakini. ³⁸ Chika arumas purinpan, jan ukax willjtarusa, ukham wakicht’at suyt’askirtix jikxatanixa, uka uywatanakax kusisiñaniwa. ³⁹ Ak yatipxam: Mä utanitix kunapacha lunthatan jutañap yatispa ukkhaxa, lunthatarux janiw utaparux kun lunthatsuñatakis mantaykaspati. ⁴⁰ Ukhamasti jumanakax wakicht’atäpxam; jaqin Yuqapasti kunapachatix jan amuyasipkäta, ukapachaw jutani.” ⁴¹ Pedrox Jesusaruw jiskt’äna: —Tatay, ¿aka amuyt’äwix nanakatakikiti, jan ukax taqinitakicha? —sasa. ⁴² Tatitusti sänwa: “¿Khitirak suma phuqhiri amuyt’an uta yänak apnaqiristi, khitirutix utanipax utapankirinakar wakisitapar manq’añ churañapatak jayti ukasti? ⁴³ Kawkïr uywatarutix utanix purinisin taqi lurañanakap phuqhaskir jikxatki uka uywatax kusisiñaniwa. ⁴⁴ Qhanak sapxsma, utanix uka uywatarux taqi yänakap apnaqirit uchani. ⁴⁵ Ukampis uka uywatatix utanin jayat purisinkañap amuyaspa, ukat uywat masinakarus nuwaraspa, chachäpasa warmïpasa, ukatsti manq’añaru, umañaru, machantañaru uchasispa, ⁴⁶ ukapachaw utanipax jan suykis uka uru kutt’anxani; ukat uka uywatarux mutuyaniwa, jan iyawsirinakamp chikaw t’aqhisiyani. ⁴⁷ “Mä uywatatix uywiripan munañap yatkasin jan wakiyaskani, janirak uywiripan munañaparjam lurkanixa, uka uywatax mutuyäwi katuqani. ⁴⁸ Ukampis jan yatir uywatatix jan walinak lurchi ukaxa, juk’a mutuyäwik katuqani. Khitirutix walja churatäki ukarux waljarakiw mayitäni; khitirutix walja katuyatäki ukarusti, juk’ampirakiw mayitäni. ⁴⁹ “Nayax akapachar nina naktayiriw jutta; ¡nayax wal munirista uka ninan niya nakhaskañapa! ⁵⁰ Nayraqatasti mä jach’a yant’ampi yant’atäñaxaw wakisi, ¡uk phuqhasiñapkamasti walpun t’aqhista! ⁵¹ ¿Jumanakasti nayan akapachar sumankañ apanitaxti amuyapxta? “¡Janiwa!” Jan ukasti t’aqanuqtañak apantxa. ⁵² Jichhat uksarusti, mä utan phisqan utjirix jaljtapxaniwa, kimsanix panitakiw sayt’ani, paninisti kimsanitakiw sayt’arakini. ⁵³ Awkix yuqapatakiw sayt’ani, yuqasti awkipatakiw sayt’arakini; taykasti phuchhapatakiw sayt’ani, phuchhasti taykapatakiw sayt’arakini; taykch’isti yuxch’apataki, yuxch’asti taykch’ipatakiw sayt’arakini.” ⁵⁴ Jesusasti jaqinakarux sarakïnwa: “Kunapachatix jumanakax inti jalanta tuqit qinayanak sartanir uñjapxta ukkhaxa: ‘Jalluw purini’ sapxtawa, jallux puripuniwa. ⁵⁵ Aynach tuqit thayan thayt’anipansti: ‘Jichhürux lupintaniwa’ sapxtawa, ukatsti lupintapuniwa. ⁵⁶ ¡K’ari chuyman jaqinaka! Jumanakatix alaxpachana, uraqin uñnaqap amuyt’añ yatipxsta ukaxa, ¿kunatarak aka urunakan jakapkta uksti jan amuyt’añ yatipxaraktasti? ⁵⁷ “¿Kunatsa jumanakpach jan uñjasipxta kunatix chiqäki ukxa? ⁵⁸ Ch’axwir masimatix tumpantstamxa, ukat jilïrinakar uñstiritix jupamp sarstaxa, thakhin sarkasa jupampi sumankthapxam, taripirin nayraqatapar jumar jan apañapataki, taripiristi katuntirinakar katuyasin carcelt’ayätam. ⁵⁹ Nayasti sismawa, janiw ukat mistkätati taqpach qullqi churañamkama.”

¹ Uka urunakansti yaqhip jaqinakax, Jesusar yatiyiriw jutapxäna, kunjämtix Pilatox Galileankir mä qawqha jaqinakar jiwarayañatak khitkatayna, kunapachatix jupanakax Tatitun utapan wilañcha Diosar luqtasipkän ukkha. ² Jesusasti jupanakarux sänwa: “¿Uka Galileankir jaqinakax mayninakat sipan juk’amp juchanïpxatap layku jiwarapxatapti amuyapxta? ³ Janiwa, ukampis jumanakatix Diosan ukar jan kutikipstanipkät ukkhasti, jiwarapxarakïtawa. ⁴ Jan ukax, ¿khaya tunka kimsaqallqunix Siloé torremp tinkxatat jiwarapkän ukanakax Jerusalenankirinakat sipan juk’amp juchanïpxatapcha amuyapxta? ⁵ Janiw ukhamäkiti; ukampis jumanakatix Diosar jan kutikipstapkät ukkhasti, taqiniw jiwarapxarakïta.” ⁶ Jesusasti aka uñtasïwit parläna: “Mä jaqix uva yapupan higo quqanïnwa, jupasti higox achpachati janicha uk uñjiriw saräna, ukampis janiw mä achupsa higo quqan jikxatkänti. ⁷ Ukat yapu uñjirirux säna: ‘Uñtam, kimsa maraw aka higo quqan achup apaqasir jutta, ukampis janiw achu jikxatkti. Ukhamax phat’anukum; ¿kunatakirak inamay uraq katxäsinisti?’ sasa. ⁸ Ukampis yapu uñjirix juparux sänwa: ‘Tata, aka marampi suyt’akim; nayaw laq’ampi qawkatä, wanumpis ucht’arakï. ⁹ Inas ukampix achu churxchini; ukat janipun achu churkanixa, ukapachaw phat’anukxäta’ ” sasa. ¹⁰ Jesusax sábado urun mä sinagogan yatichaskäna; ¹¹ uka chiqansti tunka kimsaqallqun mara usurnukstat warmiw ukankaskäna. Mä ñanqha ajayuw juparux k’umthaptayatayna, jupasti janiw kunjämatsa chiqaptirjamäkänti. ¹² Jesusasti jupar uñjasax jawsänwa, ukat sarakïna: —Warmi, usumat qullatäxtawa —sasa. ¹³ Ukatsti Jesusax amparapampiw uka warmirux luqxatäna, uka warmisti ukspachaw chiqaptxäna, ukat Diosaruw yupaycharakïna. ¹⁴ Ukampis sinagogan jilïripax wal phiñasïna Jesusan sábado urun k’umaraptayatapata, ukat jaqinakar säna: —Suxtüruw irnaqañatakix utji; uka urunakan qullayasir jutapxañamaxa, janiw sábado urunxa —sasa. ¹⁵ Tatitusti juparux sarakïnwa: —K’ari chuymaninaka, ¿janit jumanakat khitis vacapsa, jan ukax asnopsa sábado urun jararasin umt’ayir irpapktaxa? ¹⁶ Aka warmisti Abrahaman wawanakapat jutiriwa, supayasti juparux tunka kimsaqallqun maraw usuntat sarnaqayäna, ¿janit wakiski sábado urun usupat k’umarachañasti? —sasa. ¹⁷ Jesusan uka arunak satapatsti, uñisirinakapax taqiniw p’inqachat uñjasipxäna; ukampis jaqinakax wal kusisipxäna Jesusan uka jach’a muspharkañanak luratapata. ¹⁸ Ukxarux sarakïnwa: “¿Diosan qhapaq markapax kunar uñtatasa? ¿Kunampis uñtasiyarakiristxa? ¹⁹ Mä mostaza jathar uñtatawa, mä jaqix uraqiparuw uka jatha satanti, ukatsti mä jach’a quqar tukuñkamaw jilsu, uka layminakaparusti jamach’inakax tapachasipxiwa.” ²⁰ Jesusax sarakïnwa: “¿Diosan qhapaq markapxa kunampis uñtasiyirista? ²¹ Mä warmix walja jak’ur mä juk’a levadurampi chaptasax taqpach masa puqtayki, ukar uñtatawa.” ²² Jesusasti Jerusalén markar sarkasaxa, jach’a markanakana, jisk’a markanakan yatichäna. ²³ Ukatsti mayniw jupar jiskt’äna: —Tatay, ¿juk’anikit qhispiyasirinakaxa? —sasa. Jupasti sarakïnwa: ²⁴ —K’ullk’u punku chiq mantañatak ch’amachasipxam, sapxaraksmawa, waljaniw mantañ munapxani, ukampis janiw mantapkaniti. ²⁵ Utanisti sartasin punku jist’antipanxa, jumanaka anqankirinakax punku liqt’apxäta: ‘Tatay, jist’art’apxita’ sasa. Ukampis jupax sapxätamwa: ‘Janiw uñt’apksmati kawkinkirïsipkstaxa’ sasa. ²⁶ Ukapachaw jumanakax sapxäta: ‘Jumamp chikaw manq’apxta, umapxarakta, jumaxay markanakaxan yatichstaxa’ sasa. ²⁷ Ukampis jupax sapxätamwa: ‘Janiw uñt’apksmati kawkinkirïsipkstaxa. ¡Nayat jithiqtapxita, jan wal lurir jaqinaka!’ sasa. ²⁸ Ukan wararipxäta, laka ch’akhanakamsa t’urusipxäta, Abrahamampi, Isaacampi, Jacobumpi, taqi profetanakamp Diosan qhapaq markapankatap uñjasina, jumanakasti anqar jaqunukutäpxätawa. ²⁹ Jaqinakax Diosan qhapaq markapan manq’añatak qunt’asiriw jutapxani, inti jalsu tuqita, inti jalanta tuqita, amsta tuqita, aynach tuqita. ³⁰ Ukapachaw jichha qhipankirinakata yaqhipax nayrankapxani, jichha nayrankirinakat yaqhipasti qhipankapxarakini —sasa. ³¹ Ukapachaw yaqhip fariseonakax purinipxäna, ukat Jesusar sapxäna: —Akat sarxam, Herodesax jiwayañ muntam —sasa. ³² Jupasti sarakïnwa: —Sarapxam, uka qamaqir sapxam: ‘Nayax, jichhürusa, qharürusa ñanqha ajayunak jaqunukü, ukatsti usutanakaruw k’umaraptayä, jurpüruw luräwix tukuyxä.’ ³³ Ukampis jichhürusa, qharürusa, jurpürus saraskañaxakiwa; janiw wakiskiti mä profetan Jerusalén markat anqäxan jiwañapaxa —sasa. ³⁴ “¡Jerusalén, Jerusalén, jumax profetanakaruw jiwaytaxa, Diosax khithanktam ukanakaruw qalampi k’upjtaxa! ¡Qawqha kutiw nayax wawanakamar anthapiñ munäyäta, kunjämtix wallpax chhiwchhinakap chhiqha manqhipar anthapiski ukhama, ukampis jumanakax janiw munapktati! ³⁵ Uñtapxam, jumanakan utamax apanukutäniwa; nayasti sapxsmawa, janiw uñjapkitätati, kunürutix sapkäta: ‘Tatitun sutipar jutirix qullanäpan’ sasa, ukürkama.”

¹ Mä sábado urunsti Jesusax fariseonakan jilïripan utaparuw manq’ir saräna, mayni fariseonakasti wal uñch’ukisipkäna. ² Ukansti jupan nayraqatapan p’usu usun mä jaqiw ukankaskäna. ³ Jesusasti kamachi yatichirinakampiru, fariseonakampiruw jiskt’äna: —¿Wakisiti, janicha sábado urun qullañaxa? —sasa. ⁴ Jupanakasti amukïpxänwa. Ukat Jesusax uka usutar llamkt’asin k’umaraptayäna, ukatsti: “sarxam” sarakïnwa. ⁵ Fariseonakarusti sänwa: —¿Khitis jumanakatxa, sábado urükipana, wawaman jan ukax, vacaman mä p’iyar jalantipan ukspach jan wayskaspaxa? —sasa. ⁶ Jupanakasti ukarux janiw kunsa arusxatirjamäpkänti. ⁷ Jesusax jawsatanakan suma qunuñanak ajllitap uñjasin aka arunakampiw jupanakar iwxt’äna: ⁸ —Kunapachatix maynix mä jaqichasïwir jawsaykätam ukkhaxa, janiy jilïrinakan suma qunuñapar qunt’asimti, inampis jumat juk’amp yaqha jilïr jawsayatax purinispa, ⁹ ukat jumanakar jawsirix jutasin siristam: ‘Qunuñam aka maynir churam’ sasa. Ukatsti mä p’inqaw qhipïr qunuñar qunt’asir sarasma. ¹⁰ Jan ukasti, jawsayatax qhipïr qunuñar qunt’asim; ukat jawsayktam ukax jutasin jumar sañapataki: ‘Jilata, nayräx suma qunuñar qunt’asinim’ sasa. Ukhaman jumax mä jach’añchäwi katuqäta jumamp chik qunt’atäpki ukanakan nayraqatapana. ¹¹ Khititix jach’a jach’a tukurïki ukaxa, jisk’ar tukuyatäniwa, ukampis jisk’ar tukurïki ukasti jach’ar tukuyatäniwa. ¹² Jawsayki uka jaqirux sarakïnwa: —Kunapachatix mä manq’añ wakichkäta ukkhaxa, jan jawsayamti uñt’at masinakamarusa, jilanakamarusa, wila masinakamarusa, janirak uta jak’aman qamir jaqinakarusa; jupanakax jawsayxarakïtamwa, ukhamat kutt’ayxapxätam. ¹³ Manq’añ wakichaykäta ukkhasti, jan kunaninakaru, suchunakaru, kayu usutanakaru, juykhunakar jawsayam; ¹⁴ jumasti kusisitaw uñjasïta. Jupanakasti janiw kutiyapkätamti, ukampis jumax aski jaqinakan jakatatäwipan churäwim katuqxäta —sasa. ¹⁵ Uk ist’asinsti, manq’añatak qunt’atäpkän ukanakat mayniw Jesusar säna: —Diosan qhapaq markapan jach’a manq’äwin manq’irix kusisiñaniwa. ¹⁶ Jesusasti juparux sänwa: —Mä jaqiw mä jach’a manq’añ wakichayäna, ukat walja jaqinakar jawsayarakïna. ¹⁷ Manq’añ wakichatäxipansti, uywataparuw jawsayatanakar yatiyir khithäna: ‘Jutapxam, manq’añax wakt’ayatawa’ sasa. ¹⁸ Ukampis taqiniw uka manq’äwir jan sarañatak kunayman arunak wakiyapxäna. Nayrïr jawsayatax sänwa: ‘Jichhakiw mä uraq alasta, uk uñjir sarañaxawa, janikiy ñanqha katustati’ sasa. ¹⁹ Maynïrix sänwa: ‘Phisqa yunta vaca alasta, uk yant’iriw sarä, janikiy ñanqha katustati’ sasa. ²⁰ Maynïristi sarakïnwa: ‘Jichhakiw jaqichasta ukat jan sarkäti’ sasa. ²¹ Uywatasti kuttanxasin taqi uk uywiripar yatiyäna. Ukatsti uywirix wal phiñasïna, uywataparux sarakïnwa: ‘Jank’ak saram, plazanakata, marka thakhinakat irptanim jan kunaninakaru, suchunakaru, juykhunakaru, kayu usutanakaru’ sasa. ²² Ukxarusti uywatax sarakïnwa: ‘Tata, arsutamarjamaw phuqta, ukampis qunt’asiñax utjaskakiwa’ sasa. ²³ Ukat uywirix uywatapar säna: ‘Saram, thakhinakaru, marka jak’anakaru, ukatsti irptasinkakim utaxar phuqhantañkama. ²⁴ Nayasti sapxsmawa, nayraqat jawsaykta ukanakat janiw khitis manq’axat manq’kaniti’ —sasa. ²⁵ Walja jaqiw Jesusarux arkäna; jupasti kutikipstanisin jupanakaruw sarakïna: ²⁶ “Maynitix nayan ukar jutchi, ukatsti awkiparu, taykaparu, warmiparu, wawanakaparu, jilanakaparu, kullakanakaparu, kipka jakañaparus nayat sipan juk’ampi munaschi ukaxa, janiw nayan yatiqirixäkaspati. ²⁷ Khititix nayar arkasin cruzap jan apañ munkchi ukax janiw nayan yatiqirixäkaspati. ²⁸ Jumanakat maynitix mä torre lurañ munaspaxa, ¿janit nayraqatax qunt’asisin qawqha qullqitix tukuyañatak munaskaspa uk amuyt’askaspaxa? ²⁹ Ukampis torre lurañtix qalltani, ukat janirak tukuykani ukkhasti, uk uñjirinakax taqiniw jupat larusipxani, ³⁰ akham sasa: ‘Aka jaqix lurañ qalltasin janiw tukuykxiti’ sasa. ³¹ Jan ukax kawkïr reyis, yaqha reyimpi nuwasir sarañapäkani ukaxa, ¿janit jupax qunt’asisin nayraqat amuyt’askaspaxa, kunjämsa tunka waranqa soldadompix saykataspa, pä tunka waranqa soldadompi jutiriruxa? ³² Jan saykatirjamäsaxa, mayni reyix jayankaskani ukkhaw sumar mantxañatak khithani. ³³ Ukhamasti, jumanakat khititix taqi kunapsa jan jaytkani ukax, janiw nayan yatiqirixäkaspati. ³⁴ “Jayux askiwa; ukampis ch’aphaqarutix tukuspaxa, ¿kunatakis uka jayux askïspaxa? ³⁵ Janiw uraqitakisa, wanutakis askïkxiti; jan ukasti waranukutakïxiwa. Khitinakatix jinchunïki ukanakax ist’apxpan.”

¹ Romatak qullqi apthapirinakampi, jan wali jaqinakampiw Jesusar ist’ir jak’achasinipxäna. ² Ukat fariseonakampi, kamachi yatichirinakampix Jesusar k’umipxäna, sapxarakïnwa: —Aka jaqix juchararanakan masipawa, jupanakampirakiw manq’i —sasa. ³ Ukat Jesusax aka uñtasïw tuqi yatichäna: ⁴ “¿Khitis jumanakat patak ovejanïspa, ukat may chhaqhayasispa ukaxa, janit llätunk tunka llätunkan oveja pampar jaytawayasin, chhaqhat oveja jikxatañkam thaqhir sarkaspaxa? ⁵ Jikxatxasinsti kusisitaw kallachipxar q’ipisinxi, ⁶ utar purinisinsti uñt’at masinakaparu, uta jak’a masinakaparuw jawsayi, ukat saraki: ‘nayamp chik kusisipxam, chhaqhatäkän uka oveja jikxatanxta’ sasa. ⁷ Nayasti sapxsmawa: alaxpachan uka kipkaw juk’amp kusisiñax utji, mä juchararan kutikipstatapatxa, llätunk tunka llätunkan aski jaqinakan jan kunat kutikipstañapas utjki ukanakat sipana. ⁸ “Jan ukax, ¿khiti warmisa tunka qullqinïsax may chhaqhayasispa ukaxa, janit micha qhantayasisax utap sum pichskaspa uka qullqi jikxatañkam thaqkarakispaxa? ⁹ Jikxatasinsti uñt’at masinakaparu, uta jak’a masinakaparuw jawsthapi, ukat jupanakarux saraki: ‘Nayamp chik kusisipxam, chhaqhatäkän uka qullqi uñstayasxta’ sasa. ¹⁰ Nayasti sapxsmawa: Diosan angelanakap taypin ukhamarakiw kusisiñax utjani, mä juchararan kutikipstanitapata.” ¹¹ Jesusasti sarakïnwa: “Mä jaqiw pani yuqanïna, ¹² sullkïristi awkiparux sänwa: ‘Tatay, kunatix nayar wakt’kitu uka yänak churxita’ sasa. Ukat awkipax utjiripat jupanakar churxäna. ¹³ Mä qawqha urutsti sullkïr yuqax, taqi kunap aljantasin yaqha markaruw sarxäna, ukan jan wal sarnaqas qullqip ina ch’usar tukuntäna. ¹⁴ Ukampis kunapachatix qullqip q’al tukuntxatayna, ukkhaw mä jach’a mach’ax khä markan utjäna, ukat jupax manq’añ jan jikxatkxänti. ¹⁵ Ukatsti uka markan mä jaqin ukaruw saräna, irnaqañ munas thaqhiri, uka jaqisti uraqiparuw khuchhinak awatir khithäna. ¹⁶ Jupasti manq’at awtjatax, khuchhinakas manq’kän uka thaxumpiw sist’asiñ munäna, ukampis janiw khitis juparux manq’añ churkänti. ¹⁷ Ukat wal amuyt’asïna: ‘¡Awkixan utapan qawqha irnaqirinakas jilarkir manq’añanïpxixa, nayasti akan manq’at jiwaskta! ¹⁸ Awkixan ukaruk kutt’xä, ukat sarakï: Awkixay, Diosar jan yäqasa, jumar jan yäqasaw juchañchjasta; ¹⁹ wawamätwa sañatakix janiw askïkxti, mä irnaqirimarjamak katuqxita’ sasa. ²⁰ Ukatsti awkipan utaparuw kuttanxäna. “Awkipasti jayankkipan juparux uñjäna, ukat jupat khuyapt’ayasisin jikxatirix jaläna, juparusti qhumantasa, jamp’att’asaw katuqäna. ²¹ Ukat yuqapax jupar akham säna: ‘Awkixay, Diosar jan yäqasa, jumar jan yäqasaw juchañchjasta, wawamätwa sañatakix janiw askïkxti’ sasa. ²² Ukampis awkipax uywatanakaparuw säna: ‘Jank’ak suma isi apsunipxam, ukat isthapiyapxam; luk’anaparux surtija uchapxam, kayunakaparusti wiskhumpi uchantapxam. ²³ ¡Suma lik’i vaca qallu irptanisin kharsupxam, ukatsti manq’añäniwa, kusisirakiñäniwa! ²⁴ Aka wawaxasti jiwatänwa, jichhax jaktanxiwa; chhaqhatänwa, jichhasti jikxatatäxiwa’ sasa. Ukat phunchhäwi lurañ qalltapxäna. ²⁵ “Ukchañkamasti jilïr yuqax yapunkaskänwa. Kuttanxasinsti uta jak’ar niy purisax phusirinak ist’äna, ukhamarak thuqhurinaka. ²⁶ Ukat mä uywatar jawsasin jiskt’äna, ‘¿Kunas ukaxa?’ sasa. ²⁷ Uka uywatasti sänwa: ‘Jilamaw purinxi; k’umarak purinxatapatsti awkimax mä lik’i vaca qallu kharsuyi’ sasa. ²⁸ Ukampis jilïr jilax phiñasïnwa, ukatsti janiw utar mantañ munkänti, utar jan mantañ munatapat awkipax mistunisin achikt’äna: ‘Mantxañäniya’ sasa. ²⁹ Jupasti awkiparux sänwa: ‘Walja maranakaw juma jak’an sarnaqta, janiw kunapachas arsutam p’akintkti, ukampis janiw kunapachas mä cabritoksa churkistati, uñt’at masinakaxampi manq’asiñaxataki. ³⁰ Ukampis jan wali warminakampi sarnaqas qullqim tukuntir yuqam purinipansti, jumax mä lik’i vaca qallu jupatakix kharsuytaxa’ sasa. ³¹ “Ukxaruw awkipax sarakïna: ‘Wawaxay, jumax nayampipunïsktawa, taqi kunaxas jumankaskiwa. ³² Ukampis wakisiw kusist’añaxa, aka jilamax jiwatänwa, jichhasti jaktanxiwa: chhaqhatänwa, jichhasti uñstanxiwa’ ” sasa.

¹ Jesusax yatiqirinakapar sarakïnwa: “Mä qamir jaqiw utjäna, jupasti yänak apnaqirinïnwa, uka yänak apnaqirit qamir jaqir yatiyiriw jutapxäna: ‘Yänak apnaqirimax yänakam tukuntaski’ sasa. ² Uywiripasti jupar jawsasin säna: ‘¿Kunjämas jumat parlapkitu ukaxa? Apnaqatamat jakthapit katuyxita, janiw juk’amp yänakax apnaqirïkxätati’ sasa. ³ Yänak apnaqiristi wal lup’isïna: ‘¿Kamacht’arakï jichhasti? Uywirixax jan lurañaniraksa jaytituxä, ch’amax janiw utjkituti yapu lurañatakixa, mayjasiñsa p’inqasiraktwa. ⁴ Nayax yattwa kuntix lurkä ukxa, jan lurañanïkä ukkhaxa, nayar khitis utapar katuqañapataki’ sasa. ⁵ Ukat jupax khitinakatix uywiripar manüpkän jupanakaruw maynit mayni jawsäna. Nayrïrirux akham jiskt’äna: ‘¿Qawqharak uywirixan manupätasti?’ sasa. ⁶ Jupasti sänwa: ‘Pä waranqa pä patakan litro aceite manupätwa’ sasa. Yänak apnaqiristi ukxarux sänwa: ‘Akaxay manumat qillqataxa, jichhax qunt’asim ukat waranqa patakanik qillqantam’ sasa. ⁷ Ukxarux mayniruw jiskt’arakïna: ‘Jumasti ¿qawqhas manütaxa?’ sasa. Jupasti sarakïnwa: ‘Patak tupu trigo churañätwa’ sasa. Ukat jupar sarakïna: ‘Akax manumat qillqataxa; jichhax kimsaqallqu tunkak qillqantam’ sasa. ⁸ Qamir jaqisti yänak jan wali apnaqirirux jach’aruw aptäna jupan amuyt’a kankañampi, ch’ikhi kankañamp luratap layku. Akapachankir jaqinakax lurañanakapanxa juk’amp ch’ikhi chuymanïpxiwa, qhanankirinakat sipansa. ⁹ “Nayasti iwxt’apxsmawa, akapach yänak sum apnaqapxam masinak jikxatañataki, kunapachatix ukham lurañax tukusxanixa, Diosaw jumanakar wiñay jakañ utar katuqxapxätam. ¹⁰ “Khititix juk’a apnaqañan chiqapäki ukax, walja apnaqañan chiqaparakiwa; juk’a apnaqañan jan chiqapäki ukasti, walja apnaqañan janirakiw chiqapäkiti. ¹¹ Ukhamasti, jumanakatix akapacha yänak jan chiqapar apnaqapkäta ukasti, ¿khitirak chiqpach yänak apnaqañatak churapxiristamsti? ¹² Jumanakatix yaqha jaqin yänakap jan chiqa chuymamp apnaqapxasma ukax ¿khitirak kunatix jumanakankkani uk churapxiristamsti? ¹³ “Janiw khiti uywatas pä uywirir luqtkaspati; maynirux uñisiniwa, maynirusti munarakiniwa; jan ukax maynirux sum arkani, maynirusti janirakiw yäqkaniti. Janiw Diosaruraki, qullqiruraki luqtapksnati.” ¹⁴ Qullqir chuyma churat fariseonakasti, uk ist’asin Jesusat larusipxänwa. ¹⁵ Jesusasti jupanakarux sarakïnwa: “Jumanakasti jaqinak nayraqatan askit uñt’ayasipxtaxa, ukampis Diosax chuymanakam sum uñt’apxtam; kunatix jaqinakatak askïki ukax, Diosatakix janiw kuna askïkisa. ¹⁶ “Bautisir Juanan urunakapkamaw Moisesan kamachipampi, profetanakan yatichäwinakapampix yatiyasiskäna. Ukat aksaruw Diosan qhapaq markapat suma yatiyäwinakax yatiyasxi, ukatsti taqiniw ukar mantañatak ch’amacht’asipxi. ¹⁷ “Alaxpachampi aka uraqimpix tukusikispawa, kamachitsti janiw mä arun phuqhasiñapas apaqatäkaspati. ¹⁸ “Mä chachatix warmipamp jaljtasin yaqhampi jaqichaski ukaxa, wachuqa jucha luri; khititix jaljtat warmimpi jaqichaski ukasti wachuq jucha lurarakiki. ¹⁹ “Mä qamir jaqiw utjäna, ukasti wali suma lliphipkir isimpiw isthapisirïna, sapürurakiw jach’a manq’añanak wakichayirïna. ²⁰ Mä tuqitsti, mayjasir jan kunan jaqirakiw utjäna, Lázaro sutini, jupasti qamirin utap punkun sapüruw qunt’asirïna, jupax llixti usun tukjatänwa. ²¹ Lazarosti qamirin manq’äwipat jalaqtir manq’ampikiw sist’asiñ munäna; anunakaw llixtinakap jallq’ir jutapxarakïna. ²² Mä uruw uka jan kunan jaqix jiwxäna, ukatsti angelanakaw Abrahaman thiyapar qunt’asiñapatak apxapxäna. Qamir jaqisti jiwxarakïnwa, juparusti imantxapxänwa. ²³ “Qamiristi kawkharutix jiwatanakax sarapki ukkhan uñatatasïna, ukatsti Abrahamarux jayankatap uñjäna, Lazarorusti jupamp chik qunt’atäskir uñjarakïna. ²⁴ Ukat jach’at art’äna: ‘Abraham awki, nayat khuyapt’ayasita, Lazaroruy khithanita luk’anapamp umar juricht’asin laxrax chhujtayañapataki, aka ninan nayax wal t’aqhisiskta’ sasa. ²⁵ Abrahamasti juparux sänwa: ‘Wawa, amtasim, jumax jakañaman askinak katuqtaxa, Lazarosti jan walinak katuqi. Jichhasti akan jupax kusisiñ katuqxi, jumarusti t’aqhisiñaw wakt’tam. ²⁶ Ukhamarus jumanakampi nanakampix mä jach’a mik’ay manqhiw jaljistu; khitinakatix akat ukskataru, jan ukax ukskatat akskatar makhatañ munapxani ukax janiw makhatanipkaspati’ sasa. ²⁷ “Qamir jaqisti saskakïnwa: ‘Abraham awki, Lazaroruy awkixan utapar khitharapita, ²⁸ phisqa jilaxar iwxt’añapataki, ukhamat aka t’aqhisiñar jan jutapxañapataki’ sasa. ²⁹ Abrahamasti juparux sarakïnwa: ‘Moisesana, profetanakan qillqatanakapaw jupanakan utji; ukanakar jaysapxpan’ sasa. ³⁰ Qamirix ukxarux sänwa: ‘Abraham awki, janiw ukarux yäqapkaniti, ukampis maynitix jiwatanak taypit saraspaxa, jupanakax jan wali lurañanakat kutikipstapxaspawa’ sasa. ³¹ Abrahamasti saskakïnwa: ‘Janitix Moisesampiru profetanakampir ist’añ munapkanixa, janirakiw jiwatanakat mayni jaktirirus ist’apkaniti’ ” sasa.

¹ Jesusax yatiqirinakaparux sänwa: “Kunanakas jaqir juch lurayirix utjapuniwa, ukampis ¡kunakïkani mayninakar juchar puriyir jaqitakixa! ² Uka jaqin mä jach’a qalamp kunkat chinuntasin qutar jaquntatäñapax askïspawa, aka jisk’anakat maynir juchar puriyañapat sipansa. ³ ¡Wal amuyasipxam! “Jilamatix chuym ust’ayätamxa, tuqinuqam; pampachxit sätamsti, pampachxarakim. ⁴ Jupatix paqallq kuti urun chuym ust’ayätamxa, ukatsti paqallq kutirak ‘janiw juk’amp chuym ust’aykxämati’ sätamxa, jupar pampachxarakim”. ⁵ Apostolunakasti Jesusaruw mayipxäna: —Iyawsañay juk’amp yapt’apxita —sasa. ⁶ Tatitusti jupanakarux sarakïnwa: —Iyawsañanakamatix mostaza jatha ukch’aki utjaspaxa, aka quqarux sapxasmawa: ‘Akat liwstam, ukat qutar ayruntasim’ sasa, uka quqasti jaysapxiristamwa. ⁷ “Maynitix jumanakat mä uywatanïchixa, ukatsti uka uywatax yapu luräwita, jan ukax ovej awatïwit kutt’ani ukarux: ¿‘Mantanim, ukat manq’asim’ saspati? ⁸ Janiwa, jan ukasti juparux siwa: ‘Manq’a wakt’ayarapita, ukatsti nayan manq’añaxkama, umañaxkamasti nayar luqtita; ukat jumax manq’askäta, umaskätasa’ sasa. ⁹ Janirakiw uywataparux yuspagarkiti kuntix luram satäki uk luratapatxa. ¹⁰ Jumanakasti ukhamarakiw kuntix Diosax luram sapktam ukanak tukuyasax sapxañamaxa: ‘Nanakax inamay uywatanakakïpxtwa, kunatix lurañanakaxäkän ukak lurapxta’ sasa. ¹¹ Jesusax Jerusalén markar sarkasaw Samaria, Galilea uka chiqanjam sarakipawayäna. ¹² Mä jisk’a markar purkipansti, lepra usun tunka jaqinakaw jupar jikxatir mistunipxäna, jupanakasti jaya chiqawjar sayt’asisaw ¹³ jach’at art’apxäna: —¡Yatichir Jesús, nanakatay khuyapt’ayasipxita! —sasa. ¹⁴ Jesusasti jupanakar uñjasin sänwa: —Sacerdotenakar uñstir sarapxam —sasa. Tatitun utapar sarkasinsti, tunkanpachaw k’umar jikxatasxapxäna. ¹⁵ Jupanakat maynïriw k’umaräxasin jach’at warart’asis kutt’anïna: “¡Yuspagar Tatay! ¡Yuspagara!” sasa. ¹⁶ Jupasti Jesusan nayraqataparuw killt’asïna, ajanupsa uraqkam alt’asaw jupar yuspagaräna. Aka jaqisti Samaria markankirïnwa. ¹⁷ Ukat Jesusax arkirinakapar jiskt’äna: —¿Janit tunkanïki k’umarachatanakasti? ¿Kawkinkapxis llätunkanixa? ¹⁸ ¿Aka yaqha markankir sapakit Diosar yuspagarir kuttanisti? —sasa. ¹⁹ Ukat uka jaqirux säna: —Sayt’am ukatsti sarxam, iyawsatam laykuw k’umarachatäxtaxa —sasa. ²⁰ Fariseonakasti Jesusaruw jiskt’apxäna: —¿Kunapachas Diosan qhapaq markapax purinini? —sasa. Jupasti sarakïnwa: —Diosan qhapaq markapax janiw taqinin uñjkay purinkaniti. ²¹ Janiw siskaniti: ‘Akankiwa’, jan ukax ‘Khayankiwa’ sasa. Diosan qhapaq markapax niya jumanak taypinkxiwa. ²² Ukat yatiqirinakapar sarakïna: —Mä uruw purinini; ukapachaw jumanakax Jaqin Yuqapan mä urupaksa uñjañ munapxäta, ukampis janiw uñjapkätati. ²³ Yaqhipanakax sapxaniwa: ‘Akaxaya’, jan ukax ‘Khayaxaya’ sasa, ukampis jan sarapxamti janirak arkapxamsa. ²⁴ Kunjämtix mä lliju llijux maysat maysar qhantixa, ukhamäniw Jaqin Yuqapax jutkan uka uruxa. ²⁵ Ukampis nayraqatax wakisiw t’aqhisiñapa, ukhamarak jichha pacha jaqinakan uñisitäñapa. ²⁶ Kamisatix Noé chachan urunakapan luraskänxa, ukhamarakiw Jaqin Yuqapan urunakapan lurasini. ²⁷ Jaqinakax ukürunakan manq’asipkänwa, umasipkänwa, jaqichasisipkarakïnwa, Noé chachan arcar mantañapkama, ukapachaw uma juiciox purinïna, ukat taqiniw jiwarapxäna. ²⁸ Ukhamarakiw Lot chachan urunakapan lurasïna: jaqinakax manq’asipkänwa, umasipkänwa, alasisipkänwa, aljasisipkänwa, yapuchasipkänwa, utanaksa utachasisipkarakïnwa; ²⁹ kunapachatix Lot chachax Sodoma markat mistxän ukkhaxa, alaxpachat ninampi azufrempiw jalluntäna, ukat taqi jaqinakaw jiwarapxäna. ³⁰ Jaqin Yuqapax uñstankan ukürux ukhamäniwa. ³¹ “Ukürunsti, maynitix uta patankaskchi ukaxa, jan saraqanpati uta manqhat kunanakapatix utjki ukanak apsusirixa; maynitix yapu luräwinkaskchi ukax jan utaparux kutt’anpati. ³² Amtasipxam Lot chachan warmipata. ³³ Khititix jakañap qhispiyasiñ munki ukax, apt’asiniwa; ukampis jakañap apt’asirix qhispiyasiniwa. ³⁴ “Nayasti sapxsmawa, uka arumasti paniniw mä ikiñan ikisipkani; maynix aptatäniwa, maynisti jaytatäniwa. ³⁵ Pani warmiw jak’apuran piqasipkani; maynix aptatäniwa, maynisti jaytatäniwa. ³⁶ Pä chachaw pampankaskani; maynix aptatäniwa, maynisti jaytatäniwa —sasa. ³⁷ Uk ist’asin juparux jiskt’apxäna: —Tatay, ¿kawkhansa ukax luraspachäni? —sasa. Jesusasti jupanakarux sarakïnwa: —Kawkhankkitix jiwatax, ukkharuw siwiq’aranakax tantasipxani —sasa.

¹ Jesusasti mä uñtasïwi tuqiw yatichäna, jan mayjt’asis Diosat mayisiñataki. ² Jupanakarusti sänwa: “Mä markan mä taripiriw utjäna, jupasti Diosar jan axsartir jaqïnwa, janirakiw jaqi masiparus yäqirïkänti. ³ Uka pachpa markan mä ijma warmiw utjarakïna, jupasti taripirir achikt’asiriw saräna ch’axwiripamp chiqapar uñjañapataki. ⁴ Walja urunakaw taripirix uka warmir jan ist’añ munkänti, ukat amuyt’asisin sarakïna: ‘Diosarux janiw axsarkti, janirakiw khitirus yäqkaraktti, ⁵ ukampis aka ijma warmix arxatit saskakituwa, nayan ukar juk’amp jan jutaskañapatakix arxatäwa’ ” sasa. ⁶ Tatitusti sarakïnwa: “Qhuru taripirix ukham siwa. ⁷ Diosasti ¿janit arxatkarakispasti jupar uruy aruma arnaqasipki uka ajllitanakaparusti? ¿Janit jank’ak yanapt’kaspasti? ⁸ Jumanakarusti sapxsmawa, jank’akiw arxatani. Ukampis kunapachatix Jaqin Yuqapax jutkani ukkhax ¿iyawsañan jaqinak aka uraqin jikxatpachäniti?” ⁹ Jesusax yaqha uñtasïwit parläna, kunjämatix yaqhipanakax jupapach askit uñt’asisin mayninakar jisk’achapkän ukanakaruw sarakïna: ¹⁰ “Pä chachaw Diosat mayisir Tatitun utapar sarapxäna, maynix fariseo jaqïnwa, maynisti Roma markatak qullqi apthapir jaqirakïnwa. ¹¹ Fariseox sayt’asisin Diosat mayisïna, akham sasa: ‘Diosaxay, yuspagarsmawa, nayax janiw yaqhanakjamäkti, lunthatasiri, jan wali jaqi, wachuq juchan sarnaqiri, janirakiw aka qullqi apthapir jaqjamäktsa. ¹² Nayax semanan pä kutiw ayuno lurta, kuntix jikxatta ukanakat sapa tunkat maya churaraksma’ sasa. ¹³ Ukampis qullqi apthapirix jayarukiw qhiparäna, janirakiw alaxpachar uñtañsa munkänti, jan ukasti jupapachaw chuymap liq’isïna, akham sasa: ‘¡Diosaxay, naya juchararat khuyapayasita!’ sasa. ¹⁴ Nayax sapxsmawa, aka qullqi apthapiriw utaparux juchapat Diosan pampachat kuttawayxäna; fariseosti janiwa. Jupa pachpa jach’achasirixa, jan yäqataw uñjasini, jan yäqat sarnaqiristi, jach’ar aptatäniwa.” ¹⁵ Ukatsti wawanakaruw Jesusan ukar irpanipxäna, jupanakar amparapampi luqxatañapataki; yatiqirinakapasti uk uñjasin wawanak irpanirinakaruw tuqinuqapxäna. ¹⁶ Ukat Jesusax jupanakar jawsasin säna: —Wawanakax nayar jutasipkpan sama, jan jark’apxamti, Diosan qhapaq markapax jupanakjamankiwa. ¹⁷ Qhanak sapxsma, khititix Diosan qhapaq markap mä wawjam jan katuqkani ukaxa, janipuniw Diosan qhapaq markapar mantkaniti —sasa. ¹⁸ Jilïrinakat mayniw Jesusar jiskt’äna, akham sasa: —Suma yatichiri, ¿kuna lurañaxas wakisi wiñay jakañ katuqañaxatakixa? —sasa. ¹⁹ Jesusasti juparux sänwa: —¿Kunatsa “suma” sistaxa? Sumax maynikiw utji, ukasti Diosawa. ²⁰ Jumax kamachinak yattawa: “Janiw wachuq jucha lurätati, janiw jiwayätati, janiw lunthatätati, janiw khititsa k’ari arunak parlätati, awkimaru, taykamar jach’añcham” —sasa. ²¹ Qamir jaqisti sänwa: —Taqi ukanak jisk’atpach phuqta —sasa. ²² Jesusax uk ist’asin sänwa: —Ukampis may jan phuqktati: taqi kunatix utjktam ukanak aljaram, ukatsti jan kunaninakar churam, ukapachaw qamir kankañamax alaxpachan utjätam, ukatsti nayar arkita —sasa. ²³ Uka jaqix uk ist’asinxa, wali llakitaw jikxatasïna, wali qamirïtap layku. ²⁴ Jesusax ukham llakit uñjasinxa, sänwa: —¡Kunja ch’amas qamirinakan Diosan qhapaq markapar mantañapaxa! ²⁵ Juk’ampi jasakïspaw mä camellon yawri nayra chiqa sarakipañapaxa, Diosan qhapaq markapar mä qamirin mantañapat sipansa —sasa. ²⁶ Uk ist’irinakasti juparuw jiskt’apxäna: —Ukhamasti ¿khitikirak qhispiyatäspasti? —sasa. ²⁷ Jesusasti jupanakarux sänwa: —Kunatix jaqinakatak jan wakiski ukaxa, Diosatakix wakisikiwa —sasa. ²⁸ Pedrosti sarakïnwa: —Tatay, nanakax taqi kunanak jaytasin jumarux arkapxsma —sasa. ²⁹ Jesusasti juparux sänwa: —Qhanak sapxsma, khititix utapsa, warmipsa, jilapsa, awkipsa, taykapsa, wawapsa, Diosan qhapaq markap layku jaytanukun ukaxa, ³⁰ akapachan juk’amp katuqani, alaxpachansti wiñay jakañ katuqarakini —sasa. ³¹ Ukatsti Jesusax yatiqirinakapar yaqhawjar irpasin säna: “Jichhax Jerusalenar sarapxañäni, kuntix profetanakax Jaqin Yuqapat qillqapkän ukanakaw phuqhasini. ³² Romanonakaruw katuyatäni, jupatsti larusipxaniwa, jan walinak lurapxani, thuskatapxarakiniwa. ³³ Jawq’japxaniwa, ukatsti jiwayapxaniwa; ukampis kimsürut jiwatanak taypit jaktanxani” sasa. ³⁴ Jupanakasti aka tuqit janiw kuns amuyapkänti, janirakiw kunxat parlatapsa amuyapkänti, uka arunakasti jupanakatakix jan amuykayänwa. ³⁵ Kunapachatix Jesusax Jericó markar puriñampïskän ukkhaxa, mä juykhu jaqiw limosna mayisis thakhi jak’an qunt’atäskäna, ³⁶ walja jaqinak uka chiq saraskir ist’asinsti, uka jaqinakaruw jiskt’asïna. ³⁷ Juparusti sapxänwa: Nazaretankir Jesusaw uka chiq saraski, sasa. ³⁸ Jupasti jach’at art’asïna: —¡Jesús, Davidan Yuqapa, nayat khuyapt’ayasita! —sasa. ³⁹ Nayraqat saririnakasti amukt’añapatakiw tuqinuqapxäna, ukampis jupax juk’amp jach’at art’äna: —¡Davidan Yuqapa, nayat khuyapt’ayasita! —sasa. ⁴⁰ Jesusasti ukkharuw sayt’asïna, ukatsti uka juykhuruw irptayanïna. Jak’apankxipansti juparuw jiskt’äna: ⁴¹ —¿Kuna lurañaxsa jumatak munta? —sasa. Juykhusti sänwa: —Tatay, uñjxañ munta —sasa. ⁴² Jesusasti sänwa: —¡Uñjxam, iyawsatam laykuw k’umarachat uñjasxtaxa! —sasa. ⁴³ Ukspachaw juykhux uñjxäna, ukatsti Diosar yupaychasaw Jesusar arkäna. Uk uñjasasti taqiniw Diosar yupaychapxäna.

¹ Jesusax Jericó markaruw mantäna, ukatsti marka taypinjam saräna. ² Uka markansti mä qamir jaqiw utjäna Zaqueo sutini, jupasti Roma markatak qullqi apthapirinakan jilïripänwa. ³ Zaqueosti Jesusarux uñt’añ munäna, ukampis jisk’a tansa jaqïtapata, jaqis waljanïtap laykux janiw uñjirjamakänti. ⁴ Ukat nayraqatar jaläna; Jesusar uñjañatakisti mä higo quqaruw mistüna, kawki chiqtix Jesusax sarañapäkän uka jak’aru. ⁵ Kunapachatix Jesusax uka chiq saraskän ukkhaxa, alayar uñtasin Zaqueor uñjäna, ukatsti sarakïnwa: —Zaqueo, jank’ak saraqanim, jichhüruw utaman qamarañaxax wakisi —sasa. ⁶ Zaqueosti jank’akiw saraqanïna, ukatsti taqi chuymampiw Jesusarux katuqäna. ⁷ Uk uñjasinsti taqiniw k’umipxäna: Jesusax mä jucharar jaqin utaparuw sari, sasa. ⁸ Ukatsti Zaqueox sayt’asisin Tatiturux säna: —Tatay, yänakaxat chikatpach jan kunaninakar churxä; maynirutix lunthatsta ukarux, pusi ukkhampi kuttayxä —sasa. ⁹ Jesusasti juparux sarakïnwa: —Jichhüruw qhispiyasiñax aka utar purini, aka jaqisti Abrahaman wawaparakiwa. ¹⁰ Jaqin Yuqapax kunatix chhaqhatäkän uk thaqhiri, qhispiyirirakiw juti —sasa. ¹¹ Jesusax niy Jerusalén markar puriñampïskänwa, khitinakatix jupar ist’apkän ukanakaw Diosan qhapaq markapan ukspach puriniñap amuyapxäna. ¹² Ukat Jesusax jupanakar aka uñtasïwi yatiyäna: “Wali aytat wila masi taypit mä jaqiw utjäna, jupasti reyit utt’ayatäñatakiw jaya markar saräna, reyit utt’ayatäxasinsti, kutinxañataki. ¹³ Janïr sarkasasti, tunka uywataparuw jawsäna, sapaqat mayniruw walja qullqi churäna, ukat sarakïna: ‘Nayan kuttaniñaxkamax aka qullqimpi alakip lurapxam’ sasa. ¹⁴ Ukampis markapankir jaqinakax juparux uñisïnwa, ukat jupan qhipapat khithanak khithapxäna markan jilïripar sapxañapataki: ‘Janiw nanakax aka jaqin nanakan reyïñap munapkti’ sasa. ¹⁵ “Ukampis jupax reyit utt’ayatapunïnwa, ukat markapar kuttanxäna. Purinisinsti, kawkïr uywatanakaparutix qullqi churawaykatayna ukanakaruw jawsayäna, qawqhsa sapa maynix jikxatatayna uk yatiñataki. ¹⁶ Nayrïr uywatasti purinisin, sänwa: ‘Tata, qullqimax tunka ukkhampi jilxatti’ sasa. ¹⁷ Reyisti juparux sarakïnwa: ‘Walikiwa; jumax suma irnaqirïtawa, ukham phuqhatam laykux, tunka markan jilïripat utt’ayäma’ sasa. ¹⁸ Ukxarux maynïriw uñstanirakïna, ukat säna: ‘Tata, qullqimax phisqa ukkhampi jilxatti’ sasa. ¹⁹ Juparusti sarakïnwa: ‘Jumax phisqa markan jilïripäyätawa’ sasa. ²⁰ “Mayni uywatasti purinisin sarakïnwa: ‘Tata, akax qullqimaxa. Mä tarir chint’asaw imarapxsma; ²¹ qhuru jaqïtam laykuw axsaräyäsma; jan uchktas ukkhat apsurïtawa, jan satktas ukkhat apthapirïtawa’ sasa. ²² Ukat reyix jupar säna: ‘Jumax jan wali irnaqir uywatätawa, kipka arunakamampiw juchañchsma. Jumatix yatchïyäta nayan qhuru jaqïtaxa, jan uchkta ukkhat apsurïtaxa, kawkharutix jan yapuchkta ukkhat apthapirïtaxa, ²³ ukhamasti, ¿kunatarak qullqixsti bancor jan jaytarapistasti? Utaxar kuttanxasax jalaqtap nayax katuqasxiriskäyätxa’ sasa. ²⁴ Ukat ukankasipkän ukanakarux sarakïna: ‘Qullqi aparapxam, ukat tunka qullqinïki ukar churapxam’ sasa. ²⁵ Jupanakasti sapxänwa: ‘Tata, jupax tunka qullqinïxchixaya’ sasa. ²⁶ Reyisti sarakïnwa: ‘Nayasti sapxsmawa, khitintix utjki ukarux juk’ampiw churasini, ukampis khitintix jan utjki ukatxa mä juk’a utjiripas apaqatäniwa. ²⁷ Khitinakatix nayan reyïñax jan munapkän uka uñisirinakaxar akar irptanipxam, ukatsti nayraqataxan jiwarayapxam’ ” sasa. ²⁸ Ukat taqi akanak sasinsti, Jesusax Jerusalenar saraskakïnwa. ²⁹ Kunapachatix Betfagé, Betania uka markanakar niy jak’achasxän ukkhasti, Olivos sat qullu jak’aruw sayt’asïna, uka chiqat pani yatiqiriparuw khithäna, ³⁰ akham sasa: —Khä uñkatasinkkis uka jisk’a markar sarapxam, purisinsti mä asnoruw chint’atäskir jikxatapxäta, ukarux janiw khitis jichhakamax lat’xatkiti. Jararasinsti irpanipxam. ³¹ Maynitix: “Kunatsa jararapxta” sas jiskt’apxätamxa, juparusti: “Tatituw muni” sapxam —sasa. ³² Yatiqirinakapasti sarapxänwa, ukatsti kunjämtix Jesusax siskatayna ukhampun jikxatapxäna. ³³ Ukatsti asno jararkiriruw asnoninakax jupanakar jiskt’äna: —¿Kunatakis asno jararasipkta? —sasa. ³⁴ Jupanakasti sapxänwa: —Tatituw uk muni —sasa. ³⁵ Ukatsti isinakap asnor jant’akxatasaw Jesusan ukar irpapxäna, Jesusarusti uka asnoruw qunxatayapxäna. ³⁶ Sarkipansti jaqinakax isinakap Jesusatak thakhir jant’akt’apxäna. ³⁷ Olivos qullu saraqañar jak’achaskasinxa, Jesusan arkirinakapax taqiniw kusisiñat jach’at art’as Diosar yupaychañ qalltapxäna, taqi muspharkañanak uñjapxatap layku. ³⁸ Sapxarakïnwa: —¡Tatitun sutipar jutir Reyix jallallatäpan! ¡Alaxpachan sumankañax utjpan, taqinis Diosan ch’amanïtap yatipxpan! —sasa. ³⁹ Jaqinak taypin yaqhip fariseonakax ukankarakïnwa, jupanakasti sapxänwa: —Yatichiri, arkirinakamar tuqinuqam —sasa. ⁴⁰ Jesusasti jupanakarux sarakïnwa: —Nayax sapxsmawa, jupanakatix amukt’apxanixa, qalanakaw art’apxani —sasa. ⁴¹ Jerusalenar jak’achasisinsti, Jesusax marka uñtasaw jachäna, ⁴² akham sasa: “¡Jichhürukisay jumax sum amuyt’asisma kunjämatix sumankañan jakañäki ukxa! Ukampis jichhax ukax imantatawa, janiw uñjkasmati. ⁴³ Jumatakix jan wali urunakaw purinini, uñisirinakamasti mä pirqampiw jumar muyuntayätam, taqi tuqit katuntapxätam, ⁴⁴ ukatsti q’al tukjapxätam. Jaqinakamaruw jiwarayapxani, janirakiw mä qalsa sayt’at jaytapkaniti, Diosax jumar uñjir jutktam ukkha jan katuqatam layku.” ⁴⁵ Uka qhipatsti, Jesusax Diosan utaparuw mantäna, ukatsti khitinakatix ukan alakip lurapkän ukanakaruw jaqunuküna, ⁴⁶ ukat sarakïna: —Qillqatanakan siwa: “Utaxax Diosar mayisiñ utawa”, jumanakasti lunthatanakan putup tukuyxapxatäta —sasa. ⁴⁷ Jesusax sapüruw Tatitun utapan yatichäna, ukatsti sacerdotenakan jilïrinakapampi, kamachi yatichirinakampi, markan jilïrinakapampix, kunjämatsa Jesusar jiwayañ thaqhasipkäna. ⁴⁸ Ukampis janiw kunjämatsa aynacht’ayirjamäpkänti, jaqinakan wali sum ist’asipkatap layku.

¹ Mä uruw Jesusax Tatitun utapan jaqinakar yatichaskäna, qhispiyasiñ arunak parlasa, ukhamaruw sacerdotenakan jilïrinakapampi, kamachi yatichirinakampi, markan jilïrinakapampix purinipxäna, ² jupanakasti sapxänwa: —Sapxita: ¿Kuna munañanïñampis jumax uk lurtaxa? ¿Khitirak uka munañanïñ churtamsti? —sasa. ³ Jesusasti jupanakarux sänwa: —Nayasti jumanakar jiskt’añ munapxaraksma. Sapxita: ⁴ ¿Khitis Bautisir Juanarux bautisañapatak khithani, Diosati jan ukax jaqinakacha? —sasa. ⁵ Ukatsti jupanakkamaw ch’axwañ qalltapxäna, sapxarakïna: “¿Kamsañänisa? ‘Diosaw khithani’ sañänixa, ‘¿Kunatsa jan iyawsapxta?’ sistaniwa. ⁶ ‘Jaqinakaw’ sañänixa, taqi jaqiw qalampi k’upjas jiwayistani, jaqinakasti sum yatipxi Juanan Diosan khithanit profetätapa” sasa. ⁷ Ukat jupanakax sapxäna: —Janiw khitin Juanar bautisir khithanitapsa yatipkti —sasa. ⁸ Jesusasti jupanakarux sarakïnwa: —Janirakiw nayas sapkirismati kuna munañanïñampitix nayax ukanak lurkta uka —sasa. ⁹ Ukatsti Jesusax jaqinakar parlañ qalltäna, mä uñtasïwi tuqit amuyt’ayäna: “Mä jaqiw utjäna, jupasti yapuparux uva yapuchrantäna, ukatsti yaqha yapuchirinakaruw chikat lurañapatak churäna, ukat jaya maranakatakiw yaqha markar sarxäna. ¹⁰ Yapu apthapiñ pacha purinxipansti, mä uywatap khithäna yapuchirinakat qawqhatix jupar wakt’kän uk mayiri; ukampis jupanakax nuwjasaw jan kunan khithanukxapxäna. ¹¹ Ukat yapunix yaqha uywat khithäna; juparusti kipkak tuqjapxäna, nuwjapxarakïna, ukatsti jan kunan khitxapxäna. ¹² Yapunisti wasitatampiw yaqha uywat khithäna, juparusti ukhamarakik nuwjapxäna, ukatsti yapu anqaruw jaqunukupxäna. ¹³ “Ukat yapunix sisxäna: ‘¿Kamacharakïsti? Munat wawax khithä, jupar uñjasax inas axsart’apxchini’ sasa. ¹⁴ Yapuchirinakasti yapunin yuqapar uñjasax, maynit maynikamaw sasipxäna: ‘Akapï uraq katuqirixa; jupar jiwayañäni, ukat uraqix jiwasankxaniwa’ sasa. ¹⁵ Ukatsti uva yaput anqäxar wayunukusaw jiwayapxäna. Ukat Jesusax jiskt’äna, “¿yapunisti uka yapuchirinakarux kunsa lurani? ¹⁶ Jupax purininiwa, yapuchirinakarusti jiwarayaniwa, uva yapupsti yaqhanakaruw churxani” sasa. Uk ist’asinsti, sapxänwa: —¡Diosas uk jan munpati! —sasa. ¹⁷ Jesusasti jupanakar uñkatasin sarakïna: —Ukhamasti ¿kun sañarak muni, Qillqatanakan siski ukanakasti?: ‘Utachirinakan apanukut qalaxa, munat aski qalaruw tukuwayxi.’ ¹⁸ Khititix uka qalxar liwxattani ukax t’unjataw uñjasini; uka qalatix maynir jaqxattani ukax, ñut’u laq’aruw tukuyani —sasa. ¹⁹ Ukatsti sacerdotenakan jilïrinakapampi, kamachi yatichirinakampix ukspachaw Jesusar katuntañ munapxäna, uka uñtasïwix jupanakatakïtap amuyapxatap layku. Ukampis jaqiruw axsarapxäna. ²⁰ Uka qhipatsti jilïrinakax uñaqanak khithapxäna, jupanakax aski jaqinakjam tukusin Jesusar kuna arunsa pantjayañataki, ukatsti pantasitapat marka apnaqirinakar katuyañataki. ²¹ Khithanakasti Jesusaruw jiskt’apxäna: —Yatichiri, yatipxtwa juman arsutamasa, yatichatamas chiqätapa, janirakiw jumax aliq uñkatasak juchañchktati, jan ukasti chiqpachpun Diosan thakhip yatichtaxa. ²² Sapxita: ¿Romankir Cesarar qullqi churañax walikïskiti, janicha? —sasa. ²³ Jesusasti jupanakan jan wali amtañanïpxatap amuyasin, jupanakar sarakïna: ²⁴ —Mä qullqi uñacht’ayapxita. ¿Khitin ajanupas aka qullqinki? ¿Khitin sutipas aka qullqin qillqataxa? —sasa. Jupanakasti sapxänwa: —Cesarankiwa —sasa. ²⁵ Jesusasti jupanakar sarakïnwa: —Cesarankki uk Cesarar churapxam, Diosankki uksti Diosarurak churapxam —sasa. ²⁶ Jaqinakan nayraqatapan satapampix janiw kunjämat aynacht’ayas katuntañjamäkänti, jan ukasti, Jesusan arsutapat wal muspharapxäna, ukat amukt’xapxarakïna. ²⁷ Uka qhipatsti saduceonakaw Jesusar uñjir sarapxäna. Saduceonakax janiw jiwatanakan jaktañap iyawsapkänti, ukat Jesusar jiskt’apxäna: ²⁸ —Yatichiri, Moisesax qillqat jaytapxitu: Mä chachatix warmipampi jan wawani jiwaspaxa, jiwirin jilapaw uka ijma warmimpi jaqichasxañapa, ukhamat uka warmimpix jiwir jilapatak wawanïñapataki, sasa. ²⁹ Ukhamasti, mä kutix paqallqu jila sullkaw utjäna, jilïrïki ukax jaqichasiwa, jupasti jan wawaniw jiwawayxi. ³⁰ Payïr jilampi, ³¹ kimsïr jilampisti uka warmimpiw jaqichasipxäna, uka pachparakiw mayninakax uka ijma warmimp jaqichasipxäna, ukatsti paqallqunpachaw jan wawan jiwarapxäna. ³² Qhiparusti warmix jiwawayxarakïnwa. ³³ Jiwatanakax jaktkani uka urusti, ¿aka warmix kawkïrin warmipäxarakinisti?, paqallqunpachaxay jupampix jaqichasipxchixa —sasa. ³⁴ Jesusasti jupanakarux sänwa: —Aka uraqinxa, chachanakasa warminakas jaqichasipxiwa; ³⁵ ukampis khitinakatix Diosan amtataparjam jiwatanak taypit jaktañapax wakischi ukaxa, chachäpasa warmïpasa, janiw khitis jaqichaskxaniti, ³⁶ janiw juk’amp jiwkxapxaniti uka layku. Jupanakasti angelanakjamäpxaniwa, jiwatanak taypit jaktatap laykux Diosan wawanakapäxarakiniwa. ³⁷ Pachpa Moisesaw ch’aphi alix nakhaskän ukanxa, jiwatanakan jaktañapat yatiyistu. Ukansti jupax siwa: “Tatitux Abrahamampina, Isaacampina, Jacobumpin Diosapawa.” ³⁸ ¡Diosasti janiw jiwatanakan Diosapäkiti, jan ukasti jakirinakan Diosapawa, jupatakisti taqiniw jakasipki! —sasa. ³⁹ Ukat kamachi yatichirinakat mayninakax jupar sapxäna: —Yatichiri, walikiw ukham arsutamaxa —sasa. ⁴⁰ Ukatsti janiw juk’ampi kunsa jiskhiñ munapkänti. ⁴¹ Jesusax jupanakaruw jiskt’äna: —¿Kunatsa “Cristox Davidan yuqapaw” sapxisti? ⁴² David pachpaw Salmos qillqatan saraki: ‘Tatitux Tatituxar siwa: Kupïxaxar qunt’asim, ⁴³ uñisirinakamar kayumampi takxatayañaxkama’ sasa. ⁴⁴ ¿Kamisarak Cristosti Davidan yuqapäspasti?, David pachpaxay “Tatitu” sischixa. ⁴⁵ Taqi jaqinak nayraqatan Jesusax yatiqirinakapar säna: ⁴⁶ “Kamachi yatichirinakat wal amuyasipxam, jupanakasti jach’a isinakamp isintasis sarnaqañ munapxi, plazanakansti jupanakax wali axsart’añampi aruntayasiñ munapxi. Sinagoganakansa nayraqat qunuñanakaruw qunt’asiñ munapxi, manq’äwinakansti sumawja chiqanakaruw qunt’asiñ munapxi; ⁴⁷ ukatsti ijma warminakat utanakap aparapxi, uka jan wali luratanakap imt’añatakix jach’a mayisïwinak lurapxi. Jupanakaw juk’amp jach’a mutuyäwi katuqapxani.”

¹ Jesusasti Tatitun utapankaskänwa, ukat kunjämtix qamirinakax qullqi churapkän uk uñjäna, ² ukatsti jan kunan mä ijma warmiruw cobret lurat pä jisk’a qullqi uchir uñjäna. ³ Ukat Jesusax säna: —Qhanak sapxsma, aka jan kunan ijma warmiw taqinit sipan juk’amp jil churi; ⁴ taqi jupanakasti kunatix jilt’ki ukatak churapxi, aka warmisti, jan kunan kankañapanxa, kunatix jakañapatak utjkän uk taqpach churxi —sasa. ⁵ Yaqhipanakax Tatitun utapxat parlasipkäna, kunja sumäkäntix qalanakapasa, kunanaktix churapkän ukanakampi k’achachatanakasa. Ukat Jesusax säna: ⁶ —Mä uruw purinini, taqi akanak uñjapkta ukanakax q’ala t’unjatäniwa, janiw mä qalas yaqha qalxar uchatax utjkaniti. Taqipuniw t’unjatäni —sasa. ⁷ Ukat juparux jiskt’apxäna: —Yatichiri, ¿kunapachas ukax lurasini? ¿Kuna unañchanakarak ukanakan phuqhasiñapatak utjanisti? —sasa. ⁸ Jesusasti sänwa: —Amuyasipxam, jan sallqjayasipxamti. Waljaniw sutixar jutapxani: ‘Nayätwa Cristoxa’ jan ukax, ‘Uka urux purinxiwa’ sasa. Ukampis jan ukanakar arkapxamti. ⁹ Kunapachatix nuwasiñanakampita, ch’axwanakampit parlir ist’apkäta ukkhax, jan mulljasipxamti; ukanakasti nayraqat phuqhasiñapapuniwa; ukampis janïraw tukuyäkiti —sasa. ¹⁰ Ukxarux saskakïnwa: —Mä jach’a markax yaqha jach’a markampiw nuwasini, mä jisk’a markas yaqha jisk’a markampiw nuwasini. ¹¹ Taqi chiqan uraq khathatinaka, manq’at awtjayasiñanaka, usunakampiw utjani, alaxpachansti mulljaskañanakampi, jach’a unañchanakampiw uñjasini. ¹² “Ukampis taqi akanak nayraqatasti, jumanakaruw katuntapxätam, t’aqhisiyañatakiw arknaqapxarakïtam. Sinagoganakaruw taripañatak apapxätam, carcelaruw uchantapxätam, ukatsti reyinakana, marka apnaqirinakan nayraqataparuw sutix layku irpapxätam. ¹³ Ukanakasti jumanakan nayat arsupxañamatakïniwa. ¹⁴ Jumanakasti arsuñatak jan nayraqat wakichasipxamti, ¹⁵ nayaw jumanakarux yatiñ kankañan phuqt’at arunak churapxäma, ukarusti janirakiw khiti uñisirinakamas kun kamsañatakis ch’amanïpkaniti. ¹⁶ Jumanakasti awkinakamana, jilanakamana, wila masinakamana, uñt’at masinakaman aljantatäpxätawa. Jumanakat yaqhiparux jiwayapxätamwa, ¹⁷ sutix laykusti taqinin uñisitaw sarnaqapxäta; ¹⁸ ukampis janiw mä ñik’utamas chhaqkaniti. ¹⁹ ¡Ch’aman sayt’asipxam, jakañam qhispiyasiñataki! ²⁰ “Kunapachatix Jerusalén markar ejercitonakan muyuntat uñjapkäta ukkhaxa, uka markan jank’ak t’unjatäñap yatipxäta. ²¹ Ukapachasti, Judeankirinakax qullunakar jaltxapxpan; Jerusalén markankirinakasti uka markat mistxapxpan, pampankirinakasti markarux jan kutintapxpati. ²² Uka urunakasti mutuyäwi urunakäniwa, kunjämtix Qillqatan siski ukanakaw phuqhasini. ²³ ¡Ay ukürunakan usur jaqi warminakata, jan ukax asu wawaninakata! Wali t’aqhisiñaw uka markan utjani, mä axsarkañ mutuyäwiw taqi jaqitak utjani. ²⁴ Yaqhipanakax nuwasïwin jiwarayatäpxaniwa, mayninakarusti yaqha markanakaruw katuntat apayapxani; Jerusalén markasti yaqha markat jutirinakan t’unjatäniwa, uka jaqinakan markar apnaqañapax tukuskani ukapachkama. ²⁵ “Ukapachax unañchanakaw uñstani: intina, phaxsina, warawaranakana; uraqinsti jaqinakax mayjt’atäpxaniwa, quta mathapinakan qhuthutitapat wal mulljasipxani. ²⁶ Jaqinakax axsarañat samkarapxaniwa, kunatix aka uraqin luraskani uk yatisina; alaxpachan jach’a ch’amanakapamppachaw khathatini. ²⁷ Ukapachaw Jaqin Yuqapar uñjapxani, qinay patan jach’a ch’amampi, qhapaq kankañamp jutaskiri. ²⁸ Ukanakan ukham lurasiñap qalltipanxa, ch’amachasipxam, sartasipxam, jumanakax jank’akiw qhispiyatäpxäta —sasa. ²⁹ Ukhamarakiw aka amuyt’äwi säna: —Higo quqar uñtapxam, jan ukax yaqha quqarus uñtapxam. ³⁰ Kunapachatix laphinakap niya ch’uxñtasinkir uñjapkäta ukkhasti, jumanakpachaw jallupachan jak’ankxatap amuyapxtaxa. ³¹ Ukhamarakiw taqi ukanak lurasir uñjapkäta ukkhaxa, Diosan qhapaq markapan jak’ankatap yatipxäta. ³² “Qhanak sapxsma, taqi ukanakax janïra jichha pacha jakir jaqinak jiwarkipan phuqhasini. ³³ Alaxpachampi akapachampix tukusiniwa, ukampis arunakaxax janiw tukuskaniti. ³⁴ “Amuyasipxam, chuymanakam janiy qalarayasipxamti; jan wali lurañanakampi, machañanakampi, aka uraqin llakisiñanakampi, ukatarak taqi ukanakax akatjamat sipitar uñtat khä urux katuntasipkiristam, uka urusti akapachan jakir taqi jaqinakxaruw jutani. ³⁶ Jumanakax wakicht’atäpxam, Diosat mayisipxapunim, ukhamat taqi ukanak luraskani ukat jaltapxañamataki, ukatsti Jaqin Yuqap nayraqatan uñstapxañamataki. ³⁷ Jesusax sapüruw Tatitun utapan yatichirïna, arumjarusti Olivos sat qulluruw sarxirïna. ³⁸ Jaqinakasti sapa qhantatiw Jesusar ist’ir Tatitun utapar sarapxirïna.

¹ Jan levaduran t’ant’a manq’añ urux jak’ankxänwa, jan ukax, Pascua uru sataraki. ² Sacerdotenakan jilïripampi, kamachi yatichirinakampix kunaymanit Jesusar jiwayañ thaqhapxäna, ukampis jaqiruw axsarapxäna. ³ Ukapachaw supayax Judas Iscarioten chuymapar mantäna, jupasti tunka payan yatiqirinakat maynïrïnwa. ⁴ Judasasti sacerdotenakan jilïripan ukaru, Tatitun utapankkis uka jilïrinakan ukaruw saräna, ukatsti Jesusar katuyañatakiw jupanakamp arust’äna. ⁵ Jupanakasti wal kusisipxäna, Judasarux qullqi churañ amtapxarakïna. ⁶ Jupasti iyaw sasaw qullqi katuqasïna, ukat jupax jaqis jan utjki ukapachan kunjämatsa Jesusar katuyaspa uk thaqhäna. ⁷ Jan levaduran t’ant’a manq’añ jach’a uruw purinxäna, Pascua jayp’un mä maran urqu oveja luqtañäkän uka uru. ⁸ Jesusasti Pedrompiru Juanampiruw khithäna akham sasa: —Pascuan manq’añäkis uk wakichir sarapxam —sasa. ⁹ Jupanakasti jiskt’apxänwa: —¿Kawkhar wakichañanakaxsa munta? —sasa. ¹⁰ Jesusasti jupanakarux sänwa: —Markar mantapkät ukkhaxa, mä jaqiruw um wayuskir jikxatapxäta. Kawki utarutix mantkan ukar arkapxam, ¹¹ ukat utanirux sapxam: ‘Yatichiriw sistam: ¿Kawkhankis yatiqirinakaxampi Pascua aruman manq’kä uka utaxa?’ sasa. ¹² Jupasti amsta patxa utana, mä jach’a uta uñachayapxätam. Ukan manq’añ wakiyapxam. ¹³ Jupanakasti sarasin, kunjämtix Jesusax jupanakar siskatayna ukhampun jikxatapxäna, ukatsti ukan Pascua jayp’u manq’añ wakt’ayapxäna. ¹⁴ Manq’añ pacha purinxipansti, Jesusampi yatiqirinakapampix manq’añatakiw qunt’asipxäna. ¹⁵ Ukatsti Jesusax jupanakarux sänwa: —¡Walpun jumanakampix aka Pascua manq’a manq’añ munäyäta janïr jiwkasina! ¹⁶ Nayax sapxsmawa, janiw mayampis aka Pascua manq’a manq’käti Diosan qhapaq markapan phuqhasiñapkama —sasa. ¹⁷ Ukat amparapamp mä qiru astasin Diosar yuspagaräna, sarakïnwa: —Uka qiru astapxam, ukatsti taqinirak umt’apxam; ¹⁸ nayasti sapxsmawa, jichhat uksarux janiw mayampisa uvan achupat umkäti, Diosan qhapaq markapan jutañapkama —sasa. ¹⁹ Ukatsti, t’ant’a irtasin Diosaruw yuspagaräna, pachjasinsti jupanakaruw churäna, sarakïnwa: —Akax janchixawa, ukasti jumanak layku jiwayañatak katuyatawa. Uksti nayat amtasisin lurapxam —sasa. ²⁰ Manq’añ tukuyatatsti, Jesusax yaqha qiru astäna, sarakïnwa: —Aka qirux machaq arust’äwiwa, wilaxampi chimpuntata, ukasti jumanakan askimatakiw wartasi. ²¹ Jichhasti khititix nayar aljantkitani ukax, nayamp chikaw aka manq’añawjan qunt’atäski. ²² Jaqin Yuqapax kunjämtix Diosax siski ukhamaruw phuqhaskani, ukampis ¡kunakïkan aljantir jaqitakixa! —sasa. ²³ Ukatsti jupanakkamaw jiskt’asipxäna: ¿Khitirak aljantanisti?, sasa. ²⁴ Ukxarusti yatiqirinakax, khitis jupanakat juk’amp jilïrit uñt’atäspa ukxat ch’axwapxäna. ²⁵ Jesusasti jupanakarux sänwa: “Aka uraqinxa, reyinakax qhuru kankañampiw markanakarux jupanakankirjam apnaqapxi, jilïrinakarusti ‘suma lurir jaqinakaw’ sapxarakiwa. ²⁶ Jumanakasti janiw ukhamäpxañamäkiti. Jan ukasti, khititix jumanak taypin jilïrïki ukax sullkïrir tukuñapawa, irpirïki ukasti luqtirïñaparakiwa. ²⁷ Ukhamasti ¿khitirak juk’amp jilïristi, manq’añatak qunt’aski ukati, jan ukax manq’añ luqtki ukacha? ¿Janit manq’añatak qunt’aski ukäkisti? Ukampis nayax taqpachaniruw manq’a luqtapxsma. ²⁸ “Jumanakax jan walt’añ urunakaxanxa, nayampi chikäsipkapuntawa. ²⁹ Ukat nayax jumanakar reyi kankañ churapxsma, kunjämatix Awkixax nayar churkitu ukhama, ³⁰ qhapaq markaxansti, jumanakax nayan manq’añaxat manq’apxäta, umapxarakïta, ukatsti Israelan tunka payan ayllupar taripañatakiw qunt’asipxarakïta.” ³¹ Jesusax sarakïnwa: —Simón, Simón, sum ist’am, supayax jumanakar trigorjam jawq’suñatakiw mayi; ³² ukampis nayaw jumatakix mayta iyawsañaman jan pist’añapataki. Jumasti, kunapachatix nayan ukar kuttanxät ukkhaxa, jilanakaman jan mayjt’asiñapatak jupanakar ch’amañcht’am —sasa. ³³ Simonax Jesusar sänwa: —Tatay, jumamp chik carcelar sarañatakisa, jan ukax jumamp chik jiwañatakis jank’akïtwa —sasa. ³⁴ Jesusax juparux sänwa: —Pedro, qhanak sisma, janïr wallpax art’kipan jichhürpachaw jumax kimsa kuti nayar jan uñt’ir tuküta —sasa. ³⁵ Ukat Jesusax jiskt’äna: —Kunapachatix jan wayaqani, jan qullqini, jan wiskhuni khithapkäyäsma ukkhax ¿kunarak pist’apxäyätamsti? —sasa. Jupanakasti sapxänwa: —Janiw kunasa —sasa. ³⁶ Ukat Jesusax sarakïna: —Jichhasti qullqinix, qullqip apasinpan, ukhamarak manq’añanaksa; khititix jan espadanïki ukax isip aljasisin espada alaspan. ³⁷ Nayasti sapxsmawa, kunatix Qillqatanakax nayat siski: ‘Ñanqha luririnakamp jakhutawa’ ukax phuqhasiñapawa. Taqi kunatix nayat qillqatäki ukanakax phuqhasiñapawa —sasa. ³⁸ Jupanakasti sapxänwa: —Tatay, akan pä espadaw utji —sasa. Jesusasti sarakïnwa: —Jan juk’amp ukxat parlxañäniti —sasa. ³⁹ Ukapachaw Jesusax markat mistuwayxäna, kunjämtix lurirïkän ukhama Olivos sat qulluruw sarxäna, yatiqirinakapasti arkapxarakïnwa. ⁴⁰ Uka chiqar purisinsti Jesusax jupanakarux sänwa: —Diosat mayisipxam yant’ampi jan atipjayasiñataki —sasa. ⁴¹ Ukat Jesusax mä qala jaqt’arjamaw saräna, ukan Diosat mayisiñatakiw killt’asïna. ⁴² Sarakïnwa: “Awkixay, munsta ukax, aka t’aqhisiñat qhispiyita; ukampis jan munañaxax luratäpati, jan ukasti juman munañamak luraspan” sasa. ⁴³ Ukapachaw alaxpachat mä angelax jupar ch’amañchañatak uñstäna. ⁴⁴ Jach’a t’aqhisiñankasasti, juk’amp ch’amampiw Diosat mayisïna, jump’ipas wila ch’aqanakjamaw ch’aqaräna. ⁴⁵ Mayisiñ tukuyatatsti, yatiqirinakapan ukaruw saräna, jupanakarusti llakimp atipjat ikiskir jikxatäna. ⁴⁶ Ukat yatiqirinakaparux säna: —¿Kunatsa ikisipkta? Sartapxam, yant’ampi jan atipjayasiñatak Diosat mayisipxam —sasa. ⁴⁷ Jesusax parlaskänwa, ukapachaw Judasax purinïna, khititix tunka payan yatiqirinakat maynïrïkan uka. Jupampi chikasti walja jaqinakaw purinipxarakïna, Judasasti Jesusar jamp’att’iriw jak’achasïna, ⁴⁸ ukampis Jesusax juparux sänwa: —Judas, ¿mä jamp’att’ampiti Jaqin Yuqaparux aljanttaxa? —sasa. ⁴⁹ Jesusampïpkän uka yatiqirinakapax uk uñjasax jiskt’apxänwa: —Tatay, ¿espadampit katuntapxäxa? —sasa. ⁵⁰ Ukat jupanakat maynïrix jilïr sacerdoten uywataparuw espadamp jisktasin kupi jinchup thuquqayäna. ⁵¹ Jesusasti sänwa: —Ukkhaki, jan kuns lurapxamti —sasa. Ukat Jesusax uywatan jinchup llamkt’asin k’umaraptayäna. ⁵² Jesusasti sacerdotenakan jilïrinakaparu, Tatitun utap uñjir soldadonakaru, khitinakatix jupar katuntir jutapkatayna uka jilïrinakaruw säna: —¿Lunthatarjamati espadanakampi, lawanakampi nayar katuntir jutapxta? ⁵³ Tatitun utapan yatichas sapüruw jumanakampïskäyäta, ukkhay katuntapxitasamänxa. Ukampis jichhaw jumanakan pachamax purinxi, kunapachatix ch’amakax munañanïki ukapachaxa —sasa. ⁵⁴ Jesusar katuntasinsti, sacerdotenakan jilïripan utaparuw irpapxäna. Pedrosti jayatak jupanakar arkäna. ⁵⁵ Uka uta anqäxan nina phichhasipxäna, ukar muyuntasaw qunt’asipxäna, Pedrosti jupanak chikarakiw qunt’asïna. ⁵⁶ Ukapachaw mä uywat tawaqux, Pedror nina jak’an qunt’atäskir uñjasax, wal wal uñkatäna, ukat sarakïna: —Aka jaqix Jesusampi chikarakïnwa —sasa. ⁵⁷ Pedrosti jan uñt’iriw tuküna: —Warmi, janiw nayax uñt’kti —sasa. ⁵⁸ Mä juk’ampjarusti yaqharakiw uñjäna, ukasti sarakïnwa: —Jumax jupanakankirïtawa —sasa. Pedrosti sänwa: —Tata, janiw nayäkti —sasa. ⁵⁹ Uka qhipatsti yaqhax saskakïnwa: —Aka jaqix jupampipunïskänwa, jupasti Galileankir jaqiwa —sasa. ⁶⁰ Pedrox sänwa: —Tata, janiw yatkti kunat parlatamsa —sasa. Pedron ukham arskipan wallpax art’äna. ⁶¹ Tatitusti kutikipstasin Pedrorux uñtäna, Pedrosti kuntix Jesusax siskatayna uka arunakat amatasïna: “Jichhüru, wallpax janïr art’kipanwa nayarux kimsa kuti jan uñt’ir tuküta” sasa. ⁶² Ukatsti Pedrox uka chiqat mistuwayasin wal jachäna. ⁶³ Khitinakatix Jesusar uñjasipkän ukanakax jupat phiskasipxänwa, jawq’japxarakïnwa. ⁶⁴ Nayranakap ch’uqantasaw jupar jiskt’apxäna: —Profeta, ¿khitis nuwtam uk yattati? —sasa. ⁶⁵ Ukatsti walja jan wali arunakampiw tuqjapxäna. ⁶⁶ Urüxän ukapachasti, judionakan jilïri jaqinakapampi, sacerdotenakan jilïrinakapampi, kamachi yatichirinakampiw tantachasipxäna, ukatsti Jesusarux uka Jach’a Tantachasïwi nayraqataruw irpapxäna. Ukansti akham sasaw jiskt’apxäna: ⁶⁷ —Sapxita ¿jumätati Cristoxa? —sasa. Jesusasti jupanakarux sänwa: —Nayatix “jïsa” sapxämaxa, janiw iyawsapkitätati. ⁶⁸ Nayatix jiskt’apxämaxa, janiw jaysapkitätati. ⁶⁹ Jichhat uksarusti Jaqin Yuqapax taqi ch’aman Diosan kupïxapan qunt’atäniwa —sasa. ⁷⁰ Ukatsti taqiniw jiskt’apxäna: —Ukhamasti, ¿jumax Diosan Yuqapätati? —sasa. Jesusasti jupanakarux sänwa: —Jïsa, jumanakpachaw sasipktaxa —sasa. ⁷¹ Ukat jupanakax sapxäna: —¿Kunat juk’amp irkatirsa jichhax muntanxa? Jiwas pachpaw kipka lakapat ist’tanxa —sasa.

¹ Ukapachasti taqiniw sartasipxäna, ukat Jesusarux Pilaton ukar irpapxäna. ² Pilato nayraqatan juchañchañ qalltapxäna akham sasa: —Aka jaqirux markasar pixtuskir katjapxta. Ukatsti ‘Impuestox janiw Romankir emperadorarux churañäkiti’ siwa, ukhamarus nayax ‘Cristötwa’ sarakiwa, mä arunsti ukax ‘rey’ sañ muni —sasa. ³ Ukat Pilatox jupar jiskt’äna: —¿Jumax judionakan reyipätati? —sasa. Jesusasti sänwa: —Jumaw uk sasktaxa —sasa. ⁴ Ukat Pilatox sacerdotenakan jilïrinakaparu, jaqinakarus säna: —Janiw kuna juchsa aka jaqin jikxatkti —sasa. ⁵ Ukampis jupanakax juk’amp ch’amampiw sasipkakïna: —Taqi Judeankir jaqinakaruw yatichäwinakapampi mayjt’ayi. Galileat qalltani, jichhas akan ukham luraskakiwa —sasa. ⁶ Uk ist’asinsti, Pilatox jupanakaruw jiskt’äna: ¿Aka jaqix Galileankiriti?, sasa. ⁷ Jupanakasti “Galileankiriwa” sapxänwa, uk yatisinsti Herodesan ukaruw irpayäna jupan juchañchañapataki, uka urunakan Jerusalén markankaskatap layku. ⁸ Jesusar uñjasasti, Herodesax wal kusisïna, jupasti nayratpach walpun jupar uñjañ munäna, yaqhanakaruw jupxat parlir ist’atayna, ukat juparu mä muspharkañ lurir uñjañ suyaskäna. ⁹ Jupasti wal jiskt’äna, Jesusasti janiw kuns arskänti. ¹⁰ Sacerdotenakan jilïrinakapa, kamachi yatichirinakapas ukankaskarakïnwa, jupanakasti walpun juchañchapxäna. ¹¹ Ukatsti Herodesampi, soldadonakapampix wal jisk’achjapxäna, jupar p’inqachañatakisti suma isinakampiw mä reyirjam isthapiyapxäna. Ukat Herodesax wasitat Pilaton ukar irpayxäna. ¹² Ukürunsti Pilatompi Herodesampix sumaruw mantxapxäna; nayrasti janiw walinkapkänti. ¹³ Pilatosti sacerdotenakan jilïrinakaparu, markan jilïrinakaparu, taqi jaqinakaruw tantthapïna, ¹⁴ ukat sarakïna: —Jumanakaw aka jaqirux nayan ukar irpanipxtaxa: “Jaqiruw pixtu” sasa, nayasti jumanak nayraqatan jiskt’arakta, ukatsti jumanakan juchañchatanakamat janiw kuna juchsa jikxatkti. ¹⁵ Herodesas janirakiw kuna juchsa jupan jikxatkiti, ukat kutt’ayanxistu. Uñjapxam, janiw kuna juchanïkis jiwayatäñapatakixa. ¹⁶ Jawq’jayasinsti, antutnukxäwa —sasa. ¹⁷ Pilatox jaqimpi munayasiñ laykux, uka jach’a urun mä katuntat jaqiruw antutnukurïna. ¹⁸ Ukampis taqiniw mayak art’apxäna: —¡Jesusax jiwayatäpan! ¡Barrabasar antutam! —sasa. ¹⁹ Barrabasarusti marka apnaqirinakar qallasitapata, jaqir jiwayatapampit carcelarux apantapxatayna. ²⁰ Pilatosti Jesusaruw antutañ munäna, ukat jaqinakarux wasitat arxayäna, ²¹ ukampis jupanakax juk’amp jach’at art’apxäna: —¡Ch’akkatam! ¡Ch’akkatam! —sasa. ²² Kimsïr kutimpiw Pilatox jupanakar säna: —¿Kuna jan walpunrak luristi? Janiw nayax jupan jiwayatäñapatakix kuna jucha luratapsa jikxatkti. Jawq’jayä, ukat antutxäwa —sasa. ²³ Jupanakasti Jesusar ch’akkatayañatakix jach’at arnaqasipkakïnwa; ukham arnaqapxatap laykuw kuntix munapkän uk jikxatapxäna. ²⁴ Pilatosti kuntix jupanakax mayipkän uk lurañ amtäna; ²⁵ khititix marka apnaqirir qallasitapata, jaqi jiwayatapat carcelankkän ukaruw jaqin mayitaparjam antutnukxäna, Jesusarusti jupanakan munañaparuw katuyxarakïna. ²⁶ Jesusar ch’akkatir irpapkän ukapachasti, Cirenenkir Simón jaqiruw yaput jutaskirir katuntapxäna, ukat juparux cruz q’ipxaruyapxäna Jesusan qhipap apañapataki. ²⁷ Walja jaqinakaw Jesusar arkapxäna, jupanak taypinsti walja warminakaw jach’at wararipxäna, jachapxarakïna. ²⁸ Jesusasti jupanakar uñkatasin säna: —Jerusalenankir warminaka, jan nayat jachapxamti, jan ukasti jumanak pachpata, wawanakamampit jachapxam. ²⁹ Urunakax purininiwa, kunapachatix sapkani: ‘Jan wawachasir warminakax kusisiñanïpxiwa, jan usuriptiri, wawanak jan uywir warminakax kusisiñanïpxiwa’ sasa. ³⁰ Ukapachaw jaqix qullunakar akham sañ qalltapxani: ‘Nanakxar allxattapxita’, jisk’a qullunakarusti: ‘Imantapxita’ sasa. ³¹ Ch’uxña alinakampitix uk lurapchixa, waña alimpix ¿kuns lurapxani? —sasa. ³² Ukhamarakiw Jesusamp chik ch’akkatañatak pani lunthatar irpapxäna. ³³ Kunapachatix Calavera sat chiqar puripkän ukkhaxa, Jesusarux pä lunthatamp chik ch’akkatapxäna, maynirux kupïxaparu, maynirusti ch’iqäxaparuraki. ³⁴ Jesusasti sänwa: “Awkixay, aka jaqinakar pampacham, jupanakasti janiw kuna luratapsa yatipkiti” sasa. Soldadonakasti Jesusan isip jupanakkam jaljasiñatakix suerte jaqtapxäna. ³⁵ Jaqinakasti ukan uñch’ukisipkäna; jilïrinakas jupat larusipxarakïnwa: —Yaqhanakarux qhispiyiwa; jupatix Diosan chiqpach ajllit Cristöchi ukax, jupa pachpa qhispiyaspan —sasa. ³⁶ Soldadonakasti ukhamarakiw Jesusat larusipxäna. Jupar jak’achasisinsti, k’allk’u vino luqtapxäna, ³⁷ akham sasa: —¡Jumatix judionakan Reyipästaxa, jumapach qhispiyasim! —sasa. ³⁸ P’iqip patxansti mä qillqataw utjäna, “Akax Judionakan Reyipawa” —sänwa. ³⁹ Warkkatatäpkän ukanakat maynïr lunthatasti jan wali arunak Jesusarux säna: —Jumatix Cristöstaxa, jumapach qhispiyasim, nanakarus qhispiyapxarakita —sasa. ⁴⁰ Ukampis maynïr lunthatax masipar tuqinuqänwa: —Jumas ukham mutuyatäkasin, ¿Janit Diosarux axsarkta? ⁴¹ Jiwasax juchasatjam t’aqhisisktan, ukampis jupax janiw kuna juchsa lurkiti —sasa. ⁴² Ukatsti Jesusarux sänwa: —Jesusay, taqi markanak apnaqkät ukkhax nayat amt’asitätawa —sasa. ⁴³ Jesusax juparux sarakïnwa: —Chiqpachaw sisma, jichhürpachaw nayampi chika kusisiñ chiqankäta —sasa. ⁴⁴ Niya chika uruta qalltasina chika jayp’ukamaw taqpach uraqix ch’amakt’awayäna. ⁴⁵ Intix ch’amakt’änwa, Tatitun utapankir cortinasti alayat aynacharux payaruw ch’iyjtäna. ⁴⁶ Jesusax jach’at art’asïna akham sasa: —¡Awkixay, amparamaruw ajayux katuyasxsma! —sasa. Uk arsusin jiwawayxäna. ⁴⁷ Kunapachatix Romankir capitanax ukham uñjkän ukkhaxa, Diosaruw yupaychäna: —Chiqapuniw aka jaqix jan juchanïkataynati —sasa. ⁴⁸ Taqi khitinakatix ukanak uñjapkän uka jaqinakax chuymap liq’isisaw ukawjat sarxapxäna. ⁴⁹ Ukampis Jesusan suma uñt’at masinakapampi, Galileatpach arkanipkatayna uka warminakas jayatak taqi ukanak uñch’ukisipkäna. ⁵⁰ Mä suma aski jaqiw utjäna, Judea uraqinkki uka Arimatea markankir José sata. Jupax judionakan Jach’a Tantachasïwipan maynïrïnwa. Joseasti Diosan qhapaq markap suyt’askäna, jupasti kuntix Jach’a Tantachasïwix lurkatayna ukampix janiw kunapachas “walikiw” siskänti, ⁵² ukat jupax Pilaton ukar saräna, ukatsti Jesusan janchip imt’xañatakiw mayïna. ⁵³ Jesusan jiwat janchip cruzat apaqasinsti, mä isimpiw llawuntäna, ukatsti qarqar lurat mä sepulturaruw imayxäna, ukarux janïraw khitis imaskataynati. ⁵⁴ Ukürux sábado urutak wakichasiñ urünwa, sábado urux niya qalltañampïskänwa. ⁵⁵ Galileat Jesusamp chik jutapkatayna uka warminakasti, amay imäwiruw sarapxäna, ukatsti kunjämtix Jesusan amay janchip imapkän uk sum uñjapxäna. ⁵⁶ Utar kutinisinsti, suma q’apkir qullanak wakiyapxäna, ukatsti kamachin qillqatarjamaw uka warminakax sábado urun samarapxäna.

¹ Domingo urusti, warminakax wali qhantatiw sepulturar sarapxäna suma q’apkir qullanakas apt’ata. ² Purisinsti, sepulturar atkatatäkän uka qala atiqat jikxatapxäna; ³ ukat mantapxäna, ukampis Tatit Jesusan janchip janiw jikxatapkänti. ⁴ Jupanakasti ukat wal mulljasipxäna, janiw kamacht’irjamäpkänsa, ukhamaruw jupanak jak’an suma janq’ut isthapit pani chachanakax uñstäna. ⁵ Warminakasti axsarañat uraqiruw alintapxäna; uka chachanakasti sapxänwa: —¿Kunatarak jakaskir jaqir jiwatanak taypin thaqhasipktasti? ⁶ Janiw akankxiti, jaktawayxiwa. Amtasipxam, kuntix Galilea uraqinkasin parlapkäyätam uka: ⁷ “Wakisiw Jaqin Yuqapan jucharar jaqinakan amparapar katuyatäñapa, ch’akkatatäñapa, ukat kimsürut jaktxañaparaki” sasa. ⁸ Ukapachaw jupanakax Jesusan arunakapat amtasipxäna, ⁹ Sepulturat kuttxasinsti, tunka mayan apostolunakaru, mayninakampiruw taqi akanak yatiyapxäna. ¹⁰ Apostolunakar yatiyapkän ukanakasti akïrinakänwa: Magdalankir María, Juana, Santiagon taykap María, yaqha warminakamp kuna. ¹¹ Apostolunakatakisti uka warminakan yatiyatapax luqhiptasas ukham parlapkaspa ukham amuyapxäna, ukat janiw iyawsañ munapkänti. ¹² Ukampis Pedrox, jalakamaw sepulturar jaläna; sepultur manqha uñantän ukkhasti, kuna isimpitix Jesusan jiwat janchipar llawuntapkän ukak mä thiyan apnuqat uñjäna. Ukatsti kunatix luraskatayna uk uñjasin wali muspharataw utar kuttxäna. ¹³ Uka pachpa urun yatiqirinakapat paniniw Emaús sat markar sarasipkäna, uka markax Jerusalenat niya pä tupu chikanin jikxatasi. ¹⁴ Jupanakasti, kunatix luraskatayna ukanakat parlasisaw sarasipkäna. ¹⁵ Ukham jupanakkam parlakipasis sarapkipan, Jesusax jupanakar jikxatäna, ukat jupanakamp chikaw saräna. ¹⁶ Jesusar uñkatapkchïn ukasa, janiw jupan khitïtapsa amuyapkänti. ¹⁷ Jesusasti jupanakaruw jiskt’äna: —¿Kunxatarak jumanakasti thakhi sarkasa parlasipktasti? —sasa. Jupanakasti llakt’ataw pachpar qhiparapxäna, ¹⁸ jupanakat mayni Cleofás satäkän ukax, juparux sänwa: —¿Juma sapakit Jerusalén markankasasti, kunatix jichhürunakan luraski ukanak jan yatktasti? —sasa. ¹⁹ Jesusasti jupanakaruw jiskt’äna: —¿Kunarakisti? —sasa. Jupanakasti sapxänwa: —Nazaretankir Jesusata, jupasti Diosan nayraqatapanxa, jaqinak nayraqatapansa, luräwipana, arsüwipansa wali ch’aman profetänwa; ²⁰ ukampis sacerdotenakan jilïrinakapampi, jiwasan jilïrinakasampix jiwayañatakiw juchañchapxi, mä cruzarurakiw ch’akkatapxi. ²¹ Nanakax jupan Israel markar qhispiyañap suyt’apxäyäta. Jichhasti, jupan jiwatapat niya kimsürüxiwa. ²² Nanakamp chikäpki uka warminakat mayninakax wal mulljapxitu, jupanakasti jichhärmanthi qhantatiw sepulturar sarapxatayna, ²³ jupanakasti Jesusan janchip jan jikxatapxatap laykux, utaruw kuttanipxäna. Ukatsti angelanakan jupanakar uñstatapata, Jesusan jakaskatap yatiyatapat nanakar yatiyapxitu. ²⁴ Ukat nanakat yaqhipanakax sepulturar sarapxi, jupanakasti kunjämtix warminakax sapkatayna ukhampun jikxatapxatayna, Jesusarusti janiw uñjapkataynati —sasa. ²⁵ Ukapachaw Jesusax jupanakar sarakïna: —¡Pisi amuyt’an jaqinaka, taqi kuntix profetanakax yatiyapkän uk iyawsañatak jan amuyt’an jaqinaka! ²⁶ ¿Janit Criston alaxpachar janïr aptatäkasin taqi akanak t’aqhisiñapax wakiskänxa? —sasa. ²⁷ Ukatsti kawkha chiqanakantix Qillqatanakan jupa tuqit parlkän uk jupanakar qhanañchäna, Moisesan qillqatapat qalltasina, profetanakan qillqatapar puriñkama. ²⁸ Kawkïr markarutix sarapkän uka markar niy purisasti, Jesusax nayrt’awayañ munäna. ²⁹ Jupanakasti qhiparañapatakiw achikt’apxäna: —Nanakamp chikay qhiparam, niy jayp’üxiwa, niyaw arumt’xani —sasa. Jesusasti jupanakamp chika qhiparañatakiw utar mantxäna. ³⁰ Kunapachatix manq’añatak qunt’asipkän ukkhasti, t’ant’a irtasin Diosaruw yuspagaräna, pachjasinsti jupanakaruw churäna. ³¹ Ukapachaw jupanakan nayranakapax jist’artäna, ukat Jesusarux uñt’apxäna; ukampis jupax chhaqtawayxänwa. ³² Jupanakasti purapat sasipxäna: —¿Janit chuymanakasax ninjam aqkänsti qillqatanakat thakhin qhanañchkistän ukkhasti? —sasa. ³³ Ukspachaw Jerusalenar kuttanipxäna, ukansti tunka mayan apostolunakampiru, mayninakampiruw jikxatapxäna, ³⁴ jupanakasti sapxänwa: —Tatitux chiqapuniw jaktxatayna, Simonaruw uñstatayna —sasa. ³⁵ Ukat jupanakax kunatix thakhin luraskatayna uk yatiyapxäna, ukatsti kunjämsa t’ant’a pachjkän ukkhax Jesusar uñt’apkatayna uk yatiyapxarakïna. ³⁶ Jupanakan ukham ukanakat parlasipkiriruw Jesusax akatjamat jupanak taypin uñstäna, ukat jupanakar aruntäna: —Samarañax jumanakampïpan —sasa. ³⁷ Jupanakasti wal mulljasipxäna, mä ajayurus uñjapkaspa ukham amuyapxäna. ³⁸ Jesusasti jupanakarux sänwa: —¿Kunatarak mulljasipxtasti? ¿Kunatarak pächasiñasti chuymanakaman utjisti? ³⁹ Uñxatapxam amparanakaxsa, kayunakaxsa, nayäskapuntwa. Llamkt’apxita, uñkatapxarakita, mä ajayux janiw janchinïkisa, janirakiw ch’akhanïkisa, ukampis nayax janiw ukhamäkti —sasa. ⁴⁰ Uk sasinsti Jesusax amparanakapampi kayunakapamp uñacht’ayasïna. ⁴¹ Ukampis jupanakax kusisiñampita, axsarañampit janiw iyawsirjamäpkänti, ukat Jesusax jupanakarux säna: —¿Janit akan kuna manq’añas utjapktamxa? —sasa. ⁴² Juparusti mä jisk’a chawlla kanka churapxäna, ⁴³ jupasti katuqasisin jupanak nayraqatan manq’antäna. ⁴⁴ Ukat jupanakarux sarakïna: —Kunatix nayamp luraski ukax, kuntix jumanakampïkasa sapkäyäsma ukaw lurasiski: taqi kunatix naya tuqit qillqatäki Moisesan kamachipana, profetanakan qillqatapana, ukhamarak Salmonakana, taqi ukanakaw phuqhasiski. ⁴⁵ Ukapachaw Qillqatanakat jupanakarux amuyt’ayäna, ⁴⁶ ukatsti sarakïnwa: —Qillqatawa: Cristox jiwañapapunïnwa, ukatsti kimsürut jiwatanak taypit jaktañaparakïna; ⁴⁷ ukatsti taqi markanakan jupxat parlasini, ukhamat taqinis Diosar kutikipstaniñapataki, juchanakapas pampachatäñapataki. Jumanakasti Jerusalenat qalltasina, ⁴⁸ taqi akanakat arsupxäta. ⁴⁹ Nayasti kuntix Awkixax arskitu uk khithanï. Jumanakasti Jerusalén markan qhiparapxam, alaxpachat jutir ch’ama katuqañkama —sasa. ⁵⁰ Ukatsti Jesusax Betania markakamaw jupanakarux irpäna, amparanakap luqtasaw jupanakarux uka chiqan aski waxt’äwip churarakïna. ⁵¹ Jupanakar aski waxt’äwip churkipanwa, jupanakat jithiqtawayxäna, ukatsti alaxpachar apataw uñjasxäna. ⁵² Jesusar yupaychañ tukuyatatsti, wali kusisitaw Jerusalén markar kuttawayxapxäna. ⁵³ Ukatsti sapürupuniw Diosar yupaychirix Tatitun utapar sarapxirïna.