1 TIMOTEO

¹ Munat Timoteo: Jumaruw aruntansma. Naya Pablox, Jesucriston apostolupätwa, Qhispiyir Diosampi, jiwasan suyt’äwisa Tatit Jesucristompiw aka qillqat jumar yatiyir khithanipxitu. Timoteo, nayatakix jumax iyawsäwin chiqpach wawaxätawa. Ukat Dios Awkisaru, Tatit Jesucristosarux mayta jumar munañapataki, taqi kunan yanapañapataki, samarañapsa churañapataki. ³ Macedonia markar sarkasaw Éfeso markan qhiparañamatak achikt’sma, ukan k’ari yatichäwinak yatichirinakar jan juk’amp yatichasipkañapatak jark’añamataki, ⁴ janirak nayra jaqinakan jan tukuskir parlanakapar ist’apxpati. Ukanakax ch’axwañanakarukiw puriyi, ukatsti janiw Diosan amtäwip yatiñatakix yanapkiti, Diosan amtäwip yatiñatakix jupar iyawsañasaw wakisi. ⁵ Aka arunakan amtäwipax, maynit maynikam q’uma chuymat mistki uka munasiñampi, suma chuymampi, chiqpach iyawsañampi munasiñasawa. ⁶ Yaqhipanakax ukham munasiñat saranukxapxiwa, jan kunatak aski ch’axwañanakaruw katuyasipxi. ⁷ Diosan kamachinakap yatichiriw tukupxi, ukampis kuntix sapki, yatichapkaraki uk janiw jupanakpachas amuyt’apkiti. ⁸ Kamachin askïtap yatipxtanwa, kunapachatix chiqapar apnaqatäki ukapacha. ⁹ Janiw kuna kamachis aski luririnakatakix uskutäkiti. Kamachix, Diosar saykatirinakatak uskutawa, jan ist’irinakataki, jan wali luririnakataki, juchaninakataki, Diosan arsutanakapar jan jaysirinakataki, awkipar taykapar jiwayirinakataki, jaqi jiwayirinakatak uskutawa, ¹⁰ wachuq juchan sarnaqirinakataki, chachapur wachuq juchan sarnaqirinakataki, jaq lunthatirinakataki, k’arinakataki, k’ari juramento luririnakataki; mä arunxa, khitinakatix aski yatichäwinak jan phuqhapki ukanakatak uskutawa. ¹¹ Ukpï Diosan muspharkañ qhispiyasiñ arunakapax yatichixa, ukarak kusisir Diosax nayan yatichañaxatak katuyitu. ¹² Tatit Jesucristosaruw yuspagarta, jupaw ch’am churitu, askit uñt’asin qullan arunakap arsuñatakiw ajllisitu. ¹³ Nayrax jan wali arunakampiw jupa tuqi arusis jisk’achäyäta, qhuru chuymampiw arknaqäyäta. Ukampis Diosaw nayat khuyapayasitu, nayax janïraw ukapachax jupar arkkäyätti, kuntix lurkäyät uksa janirakiw yatkäyätti. ¹⁴ Tatitun munasiñapasti nayatakix jilarkirïnwa, jupaw iyawsañampi, munasiñampi Jesucristonkatax layku churitu. ¹⁵ Ukax chiqäskapuniwa, taqiniw iyawsapxañapa: Cristo Jesusax aka uraqirux juchararanakar qhispiyiriw juti, jupanakatsti nayaw nayrïrïtxa. ¹⁶ Ukat Diosax nayat khuyapayasitäna, Jesucriston naya tuqi munasiñap uñacht’ayañapataki. Ukhamat nayax nayraqat iyawsta, nayar uñtas mayninakan jupar iyawsasin wiñay jakañanïpxañapataki. ¹⁷ ¡Jichhasti, wiñay jach’a Reyiru, jan jiwiriru, jan uñjkay sapa Diosar jach’añchas yupaychañäni! Ukhamäpan. ¹⁸ Timoteo, munat wawaxay, nayrax jumat yatiskän uka arunakar jaysasaw aka yatichäwinak chursma, uka yatichäwirjamay iyawsañampi, q’uma chuymampi qullan nuwasïwin sayt’asim. Yaqhipanakax chuymapar jan ist’apxatapatxa, iyawsäwinakapan aynacht’apxi. ²⁰ Himeneompi, Alejandrompix ukaruw puripxi, nayax supayaruw jupanak katuyta, arunakapampi Diosar jan jisk’achasipkañapataki.

¹ Nayraqatax taqi jaqinakatak Diosat mayiñamatakiw achikt’sma, jupanakat Diosar yuspagarasa, Diosan taqinir munasiñapa, yanapt’ap churañapataki. ² Marka apnaqirinakatak Diosat mayiñamarakiwa, ukkhakiw samarañana, jan llakini, Diosar katuyata, taqinirus suman uñjas jakasiñäni. ³ Ukax askipuniwa, Qhispiyir Diosarus wal kusisiyaraki, ⁴ jupasti taqinin qhispiyatäñap muni, kunatix chiqäki uk uñt’apxañap munaraki. ⁵ Mä sapa Diosakiw utji, mä sapa jaqikiw utji, Diosampi jaqinakampi sumankthapiyirixa, ukasti Jesucristowa. ⁶ Jupaw taqinin juchap qhispiyañatak jiwañar katuyasiwayi, uksti Diosax wakisitarjamaw Jesucristo tuqi taqinir qhispiyañatak munasiñap uñacht’äwayi. ⁷ Uk yatiyañatakiw Diosax nayar ajllisitu, apostolut ucharakitu, iyawsañampita, chiqa kankañampit jan judiöpki ukanakar yatichañaxataki. Kuntix nayax arskta ukax chiqäskapuniwa; janiw k’ariskti. ⁸ Ukhamasti, chachanakan Tatitut taqi tuqin mayisiñap nayax munta, q’uma chuymampi amparanakap luqtasa; jan q’apisiñampi, jan ch’axwañampi. ⁹ Warminakasti kunatix isisiñäki ukhamak isisipxpan, janiy ñik’utanakapsa jiljañamp k’anasipxpati, janirak qurimpisa, llijkir qalanakampisa, jila alan isinakampis k’achachasipxpati. ¹⁰ Diosar katuyat warminakjamay aski luräwinakamp k’achachasipxpan. ¹¹ Warmisti amukiw jaysañ chuymampi yatichäwinak ist’añapa; ¹² janiw nayax jaqinak nayraqatan warmin yatichañap munkti, janirakiw chachar apnaqañapsa munkti, jan ukasti, jupax amukïskañapawa, ¹³ Diosax Adanaruw nayraqat irnuqäna, ukat Evarux irnuqarakïna uka layku; ¹⁴ Adanax janiw sallqjat uñjaskänti, jan ukasti, warmiw sallqjat uñjasïna, sallqjayasitapampiw juchar purïna. ¹⁵ Ukampis warmix wawanïsina, lurañanakapa phuqhasin qhispiyasini, jupatix iyawsañampi, munasiñampi, q’uma kankañampi suma amuyt’ampirak sarnaqani uka.

¹ Akax chiqäskapuniwa. Maynitix iglesia irpirin luräwip katuqañ munaspaxa, suma luräwi katuqañ munaski. ² Uka irpiristi, jan khitinsa kamskay jaqïñapawa, mä sapa warmini, q’uma chuymani, amuyt’ir chuymani, yäqasir chuymani, qurpacht’ir chuymani, yatichañatakis suma wakicht’atäñapawa, ³ janiw machirïñapäkiti, nuwasir chuymanïñapäkisa, janirakiw qullqi munirïñapäkiti, jan ukasti, khuyapayasiri, munasir suma jaqïñapawa. ⁴ Utap sum apnaqirïñapawa, wawanakaparus axsart’añamp ist’asir yatichirïñapawa; ⁵ janitix utap sum apnaqañ yatkchisti, ¿kunjämarak Diosan iglesiap sum sarayaspasti? ⁶ Ukhamasti, iglesia irpirix janiw Tatitur jichha iyawsir jaqïñapäkiti, ukhamäspa ukaxa, jach’a jach’aw tukuspa, ukatsti supayjam juchañchataw uñjasispa. ⁷ Tatitur jan iyawsapki uka jaqinak taypin aski jaqit uñt’atäñapawa, jan p’inqachat uñjasiskañapataki, janirak supayan sipitaparus jalt’askañapataki. ⁸ Diacononakax aytat jaqit uñt’atäñapawa, jupanakax janiw arsutap p’akintirïñapäkiti, janiw machañar chuyma churatäñapäkiti, janirakiw jan wali tuqit yänak jikxatirïñapäkisa. ⁹ Jan ukasti, Diosax churkistu uka suma yatiyäwir iyawsapxañapawa, chuymapas q’umäñaparakiwa. ¹⁰ Nayraqatax yant’atäpxañapawa, janitix kuna sañas utjkchi ukapachakiw uka luräwi katuqapxaspa. ¹¹ Warminakasti uka kipkarakiw sum sarnaqañapa, janiw aru apnaqirïñapäkiti, taqi kunan askïñapawa, arsutap phuqhirïñapawa. ¹² Mä diaconox mä sapa warminikïñapawa, wawanakaparus, utapankirirus sum apnaqirïñapawa. ¹³ Ukhamtix diacononakax lurapxanixa, askit uñt’atäpxaniwa, Tatitun iglesiapankirinakas jupanakarux suma yäqañampiw uñjapxani. ¹⁴ Jank’akiw jumar tumpir jutañ munta; ukampis inas jank’a jan purinkirista, ¹⁵ ukat aka arunak qillqansma, kunjämsa maynix jakkir Diosan iglesiap taypin sarnaqañapa uka tuqita, uka iglesiaw chiqa kankañar thurxäsi, katxäsiraki. ¹⁶ Janiw pächasiñax utjkiti kawkïr chiqa kankañatix iyawsäwisan uñstki ukan jach’ätapata: Cristox jaqir tukt’asaw akapachar jutäna, Ajayütap laykuw atipjawayäna, angelanakan uñjatänwa. Arunakapax markanakar yatiyatänwa, aka uraqpachan juparux iyawsawayapxi, alaxpachansti suma katuqatarakiwa.

¹ Qullan Ajayux qhanpach arsu: Qhipa urunakan yaqhipanakax iyawsäwit kutiqxapxaniwa, k’ari yatichäwir ist’asa, ñanqha ajayunakan yatichäwipar iyawsasa. ² K’ari chuyman jaqinakaruw ist’apxani, uka jaqinakax luratanakapatsa janiw p’inqasipkiti. ³ Uka jaqinakax chacha warmi jaqichasiñat jark’apxi, Diosan uchat manq’anakat tuwasipxi, uka manq’anakasti Diosar iyawsirinakana, chiqa uñt’irinakan yuspagarañ chuymampi manq’añapatak uchatawa. ⁴ Taqi kuntix Diosax uchawayki ukax askipuniwa, ukanaksti Diosar yuspagarasin manq’añasawa, ⁵ Diosan arupampi, Tatitut mayisiñampiw uka manq’ax q’umachatäxi. ⁶ Jumatix iglesiankirinakar akanak yatichätaxa, Jesucriston aski luqtiripäyätawa, iyawsäwi arunakamp ch’amañchata, aski yatichäwir arkatamamp thuruñchata. ⁷ Pisi amuyun luqhi jaqin arunakaparux jan yäqamti. Jan ukasti, Jesucriston chiqpach yatiqiripäñamatak ch’amachasim. ⁸ Janchin jalnaqas ch’amachasiñax janchin k’umaräñapatakix askipuniwa, ukampis Tatitur chuyma katuyañatak ch’amachasiñaw taqi kunat sipan askixa, ukasti akapachan jakañatakiw yanapi, jutir pachan jakañatakisti yanaparakiwa. ⁹ Akasti chiqäskapuniwa, taqiniw iyawsañasaraki. ¹⁰ Ukatakiw jisk’achatäkasas irnaqañatak ch’amachastan, jakkir Diosarus katuyasiraktan, jupasti taqinin Qhispiyiripawa, ukat juk’ampi jupar iyawsapki ukanakan Qhispiyiripawa. ¹¹ Taqi akanak yatichañamawa, uka yatichäwinak phuqhapxañapatak wayt’añamawa. ¹² Waynätam laykux janipun jisk’achayasimti; jan ukasti, iyawsirinakan mä suma uñtkañ sarnaqam, parläwimana, sum sarnaqañana, munasiñana, Cristor iyawsañana, q’uma kankañan jakañansa. ¹³ Nayan puriniñaxkamasti, iglesiankirinakatak Diosan Arunakap ullaram, jupanakarusti ch’amañcham, yaticht’arakim. ¹⁴ Kuna luräwinaktix Diosax churktam uk janipun chhaqhayamti, ukanaksti Diosan munañapat iglesiankir jilïrinakaw amparanak jumxar luqxatasin katuqayapxtam. ¹⁵ Taqi ukanak luram, ukanakan yatiqañatak ch’amachasim, ukhamat juman yatichäwiman sapürunjam taqinis askïtap uñjapxani. ¹⁶ Juma pachpay uñjasim, mayninakar yatichatam amuyasim, ukarjam sarnaqarakim. Ukhamtix lurätaxa, qhispiyasïtawa, jumar ist’irinakas qhispiyasirakiniwa.

¹ Chuyman awkinakarux jan tuqimti, jan ukasti, awkimäkaspas ukham suma iwxanak churam; waynanakarusti jilamarjam uñjam. ² Chuyman taykanakarusti, taykamarjam uñjam, tawaqunakarusti, q’uma chuymampiy kullakamarjam uñjam. ³ Jan yanapt’irin ijma warminakarux yanapam. ⁴ Ukampis mä ijma warmitix wawanïskchi, jan ukax, allchhinïskchi ukaxa, jupanakaw nayraqatax suman uñjas yanapañ yatiqapxañapa, kunja munasiñampitix awkinakapax munaskän uka pachpa munasiñampi, ukham lurañasti Diosarux wal kusisiyi. ⁵ Mayni ijma warmitix jan khiti yanapt’irin uñjaschixa, jupax Diosaruw chuymap katuyasi, uruy arumaw Tatitut mayisiraki. ⁶ Ukampis janchin munañap lurir ijma warmisti, jakaskirpach jiwatäxiwa. ⁷ Taqi akanak iwxapunim, jan khitinsa kamskay sarnaqapxañapataki. ⁸ Maynitix jupankirinakar jan sum uñjkchi, janirak utapankirinakatsa llakiskchixa, iyawsäwip apanuku, ukham lurasasti, jan iyawsirinakat sipan juk’ampiruw tuku. ⁹ Ijma warmi tamarux, suxta tunk maranit uksarukiw qillqantañama, ukhamarus mä chachamp jaqichat warmikïñapawa. ¹⁰ Jupanakasti suma luräwinak luririt uñt’atäñapawa, wawanakap sum uywatap layku, utapar sart’irinakar sum katuqatap layku, qullan markapankirinakan kayunakap jariqatap layku, t’aqhisirinakar yanapatap layku, yaqha aski luräwinak lurañatak ch’amachasitap layku. ¹¹ Tawaq ijma warminakarusti jan uka tamarux qillqantamti, jupanakax Cristot jayarst’asax wasitat jaqichasiñ munapxi, ¹² ukatsti juchañchataw uñjasipxi arsutanakapar jan phuqhatap layku. ¹³ Ukatsti, utat uta sarnaqasax jayraw tukupxi; janiw jayrakit tukupki, jan ukasti arunak apnaqapxi, taqi kun yatxatañ munapxi, jan wakiskir arunak arsupxi. ¹⁴ Ukat nayax tawaqu ijma warminakan jaqichasiñap munta, wawanakanïñapa, utap sum uñjirïñap munta, ukhamat uñisirinakapan jupanakar jan p’inqachaskañapataki. ¹⁵ Ukampis yaqhip ijma warminakax niyaw Tatitut saraqawayxapxi, ukatsti supayaruw arkxapxaraki. ¹⁶ Tatitur iyawsir warmin utapantix mä ijma warmix utjchixa, juparux yanapañapawa, iglesiatak jan llakïskañapataki; ukhamat iglesian chiqpach jan tumpirin ijma warminakar yanapañapataki. ¹⁷ Iglesia sum apnaqki uka jilïrinakax suman uñjatäñapawa, khitinakatix Diosan arunakap parlapki, yatichapki ukanakax, juk’amp suman uñjatäñapawa. ¹⁸ Qillqatax siwa: “Trigo takir vacarux jan ñuku uskumti” sasa. Yaqhawjansti sarakiwa: “Irnaqirix irnaqatapat qullqi katuqasiñapax wakisiwa” sasa. ¹⁹ Maynitix mä jilïrir juchañchanixa, pani, jan ukax kimsa arsurinak uchpan, sañamawa. Janitix arsurinïkchi ukkhasti, jan yäqamti. ²⁰ Khitinakatix juch lurasipkak ukanakarusti, taqinin nayraqatapan tuqinuqam, mayninakan uk ist’asin axsarañapataki. ²¹ Diosan nayraqatapana, Jesucriston nayraqatapana, ajllit angelanakap nayraqatapan iwxt’awaysma, aka luräwinak jan khitir yaqhachas phuqham. ²² Janïr sum amuyt’kasax jan khitirus jilïrit utt’ayamti, mayninakan jucha luratapamp jan chikachasiskañamataki. Jan walinakxa, janipun luramti. ²³ Purak usumpi sapa kuti t’aqhisitam laykusti, jan uma sapak umamti, jan ukasti, mä juk’a vinomp umt’am. ²⁴ Mayninakan juchanakapax, janïr taripatäkasax qhanaw uñsti, ukampis yaqhipanakan juchanakapasti qhipatak uñsti. ²⁵ Uka pachparakiw aski luräwinakax qhan uñsti; ukampis jan aski luräwinakax, janipuniw imantatäkaniti, jan ukasti, uñstakipuniniwa.

¹ Uywatanakax uywirinakapar yäqañ chuymamp uñjañapawa, ukhamat Diosan sutipasa, nanakan yatichäwixas jan jisk’achat uñjasini. ² Mayninakatix Tatitur iyawsir uywirinakanïchixa, janiw Tatitur iyawsatap laykukit taqi kunansa ist’asirïñapäkixa. Jan ukasti, uywatanakax juk’amp suma uñjañampiw luqtapxañapa, khitinakatix jumanakan aski luräwinakam katuqapktam ukanakax Tatitur iyawsirinakawa, munat jilatanakarakiwa. Ukhamasti, kuntix siskäm uk yaticham: ³ Maynitix k’ari yatichäwinak yatichchixa, ukat janirak Tatit Jesucriston suma yatichäwinakaparusa, jiwasan ajay tuqi saräwisarus yäqkchixa, ⁴ uka jaqix jan kun amuyir jach’a jach’a tukur jaqiwa. Arunakxat tuqisiñ amtäwimp usuntatawa; ukasti kunayman jan walinak utjayi: uñisiña, tuqisiña, ñanqhachasiña, pächasiña, ⁵ sapa kuti jan wali amtan jaqinakamp nuwasiña, khitinakatix chiqa kankañsa jan yatipki ukanakampi, jupanakasti Tatitur iyawsañ chuymax qullqi jikxatañäkaspas ukhamak amuyapxi. ⁶ Ukampis taqi kunanïñax Dios chuymäñanak utji, kunatix utjarapkistu ukampik kusisitäsktan ukapacha. ⁷ Aka uraqirux janiw kunsa apanktanti, janirakiw kunsa apkañäniti; ⁸ ukampis manq’añasatix utjaskchi, isisas utjaskchixa, ukampix kusisitakïskañasawa. ⁹ Qamirir tukuñ munirinakax kunayman yant’anakaruw jalt’apxi, pisi t’axmar amuyun sipitaparuw jalt’apxi, ukaw jaqir aynacht’ayi, juchañchäwir puriyaraki. ¹⁰ Qullqir munañax taqi jan wali luräwinakan saphipawa; ukat mayninakax juk’amp munapxatap laykux iyawsäwit maysar saranukupxi, ukatsti jach’a t’aqhisiñanakaruw puripxi. ¹¹ Ukampis Timoteo, Diosan luqtiripjamaxa, taqi jan walinakat jithiqtam. Diosar ist’iri, Jesucriston chiqpach yatiqiripar tukum. Diosarux alkatasipunim, iglesiankir jilatanakarus munasirakim. Kunapachatix jan walinakar saykatkät ukkhasti, llamp’u chuymanïñamawa, taqinimpis sumankañamarakiwa. ¹² Iyawsäwin nuwasiñäk ukatak wakicht’asim; janipun wiñay jakañ chhaqhayasimti, Diosasti ukatakiw jawstam, jumasti ukarak Diosar iyawsatamat taqinin nayraqatapan arsusktaxa. ¹³ Jichhasti taqi kunar jakañ churir Diosan nayraqatapan sisma, Poncio Pilaton nayraqatapan aski luräwit arsur Jesucriston nayraqatapan saraksma, ¹⁴ kuntix sisksma ukarux jaysapunim, Tatit Jesucristosan jutañapkamax jan khitin kamskayapun sarnaqam. ¹⁵ Wakisit ururuw Diosax Jesucristor uñstayanini, jupa sapakiw taqi ch’aman Diosaxa, reyinakan Reyipaxa, tatitunakan Tatitupaxa. ¹⁶ Jupa sapakiw wiñay jakir Diosaxa, jupasti jan jak’kay jach’a qhana taypin jakaraki. Janiw khiti jaqis juparux uñjkiti, janirakiw uñjkanisa. ¡Jach’achatäñampi, ch’amanïñampix wiñayan wiñayapatak jupankiwa! Ukhamäpan. ¹⁷ Aka uraqinkir qamirinakarux sañamawa: Jan jach’a jach’a tukupxpati, qamir kankañaparus janirak alkatasipxpati, ukanakasti tukusirikiwa. Nayraqatax jakkir Diosar katuyasipxpan, khititix taqi kunsa kusisit jakañasatak jilarkir churkistu ukaru. ¹⁸ Kunatix askïk uk lurapxañapatak iwxt’am, aski luräwinakan qamirkipstapxpan, ukatsti kunatix jupanakan utjki uk mayninakar churañatakix jank’akïpxarakpan. ¹⁹ Ukhamat aski yänakanïpxani, qhipürunsti uka yänakax wiñay jakañ jikxatayarakini. ²⁰ Timoteo, jumar katuyatäk uk sumpun uñjam. Ch’usa jan kunatak aski arunak janipun ist’amti, janirak jiwasan yatichäwisar jisk’achapki ukanakarus yäqamti; ²¹ yaqhipanakax uka yatichäwinakar arkatapatxa, iyawsäwit saranukupxi. Tatitun khuyapayasiñapay jumanakampïpan. Ukhamäpan.