ÉXODO

1

1 Jacobump chika Egipto markar puripkäna uka wawanakapan sutinakapax akanakänwa: 2 Rubén, Simeón, Leví, Judá, 3 Isacar, Zabulón, Benjamín, 4 Dan, Neftalí, Gad, Aser. 5 Jacobun wawanakapax taqpachanix paqallq tunkanïnwa. Ukapachasti Joseax Egipto markan jikxatasxäna. 6 Jaya maranakatsti Jacobux jiwxänwa, Joseasa, jilanakapasa, uka mita jaqinakas jiwarxapxarakïnwa. 7 Ukampisa, israelitanakax walja wawanakanïnwa, jupanakat saraqirinakasti walpun mirantäna, wali ch’aman markaruw tukurakïna. Egipto markansti taqi chiqanakan israelitanakax utjxäna. 8 Ukat qhipa maranakatsti, Egipto markan yaqha reyiw utt’asxäna, jupasti janiw Josearux uñt’kataynati, uka reyisti markaparux akham säna: 9 “Uñjapxam, israelitanakax waljanïxapxiwa, jiwasat sipansa wali ch’amanïpxarakiwa; 10 ukhamïpansti wakisiw sum amuyt’añasa jupanakan juk’ampi jan mirantañapataki, mä nuwasïwi sartaspa ukkhax uñisirinakasamp mayacht’asisaw jiwasar nuwjawayas markasat sarxapxaspa” sasa. 11 Ukat egipcionakax lurayir jaqinak uchapxäna israelitanakar wali ch’ama irnaqañanak lurayañataki. Jupanakarusti Pitón, Ramsés sat markanak lurayapxäna. Egiptonkir faraón reyix uka markanakaruw juyranakap imayäna. 12 Ukampis israelitanakax wali t’aqhisiyat uñjaskasasa juk’ampiw mirantäna. Egipto markankir jaqinakasti israelitanakar wal axsarapxäna. 13 Egipcio jaqinakax israelitanakar ch’ama lurañanakamp walpun t’aqhisiyäna. 14 Ukatsti wali t’aqhisita jakayasaxa, ñiq’i tikanak lurayapxäna, pampan lurañanakax utjki taqi uka lurañanak lurayapxarakïna. Taqi uka lurañanakansti israelitanakax wali t’aqhisiyataw uñjasipxäna. 15 Ukhamarusa, Egipto markankir reyix Sifrá, Puá sat hebreonak taypin utjir wawa usuyir warminakampiw parläna, jupanakarusti akham sarakïna: 16 —Hebrea warminakar usuyapkät ukkhax wal amuyapxäta, uka wawax imillati jan ukax yuqallacha uka. Uka wawatix imill wawäni ukkhax jakaskpan, yuqall wawäni ukkhasti, ukspach ¡jiwayapxam! —sasa. 17 Ukampis wawa usuyir warminakax Diosar axsartir warminakänwa, ukat jupanakax Egiptonkir reyin arsutaparjam jan lurapkänti, jan ukasti yuqall wawanakarux jakayapxänwa. 18 Ukatsti Egiptonkir reyix wawa usuyir warminakar jawsayanisin säna: —¿Kunatarak yuqall wawanakar jakayapxtasti? —sasa. 19 Uka pani warminakasti reyirux sapxänwa: —Israelita warminakax janiw egipcio warminakjamäkiti; jupanakax wali ch’aman warminakäpxiwa, nanakax usuyir janïr puripkta ukkhax niyaw jupanakax ususxapxi —sasa. 20 Diosasti ukham askinak wawa usuyir warminakarux lurayäna, ukhamat israelita markax mirantaskakïna, ukatsti juk’at juk’at wali ch’aman tukurakïna. Ukhamarusa, wawa usuyir warminakan Diosar axsartapxatap laykusti, jupax khuyapt’ayänwa, wila masinakaparus juk’amp jilxatayäna. 22 Faraón reyisti taqpach markaparuw säna: “Israelitanak taypintix yuqall wawanakax yurchixa, jawirar jaquntanipxam, ukampis imilla wawanakax jakaskpan” sasa.

2

1 Leví ayllunkir mä chachax uka pachpa ayllunkir warmimpiw jaqichasïna, 2 ukatsti uka warmix usuriptasin mä yuqall wawa wawachasïna. Jupasti wawapan suma uñnaqt’anïtap uñjasaxa, kimsa phaxsiw uka wawar imantäna; 3 juk’amp jaya urunak jan imxäsiñjamïpansti, jupax totoranakat lurat mä canastaruw asfaltompi, alquitranampi lluch’ikipäna, p’iyanakat uman jan mantañapataki, ukat uka canastar wawa ichuntasin Nilo jawir thiyan utjir totoranak taypir jaytanïna. 4 Ukatsti uka wawan kullakapampiw jaya chiqat uñch’ukiyäna, kunatix wawar kamachkaspa uk uñjañapataki. 5 Uka qhipatsti, faraonan phuchhapaw jawirar jariqasir jutaskäna. Jupar luqtir tawaqunakamp chika jawir thiyan sarnaqañkamasti, akatjamat totoranak taypin uka canasta uñjäna, ukatsti mayni uywataparuw uka canasta apsur khithäna. 6 Canasta jist’arasinsti, uka manqhin mä wawa jikxatäna, wali jachatap laykusti faraonan phuchhapax uka wawat khuyapt’ayasisin säna: —¡Akax mä hebreo wawarakisä! —sasa. 7 Ukat uka wawan kullakapax faraonan phuchhapar jikxatasin säna: —¿Jumatak walïspati hebrea warminak taypit mayni irpanirista aka wawar uñjañapataki? —sasa. 8 Faraonan phuchhapasti sarakïnwa: —Saramaya, irptanim —sasa. Ukat uka tawaqux wawan taykap irptanïna, 9 faraonan phuchhapasti wawan taykaparux akham sänwa: —Aka wawa uywarapita, uywatamatsti waxt’askämawa —sasa. Wawan taykapasti iyaw sasaw wawa ichxaruwayäna, ukat uka wawa uywarakïna. 10 Wawax jach’äxän ukkhasti, faraonan phuchhaparuw katuyxäna, faraonan phuchhapasti uka wawarux wawapat uñt’asxäna, ukatsti Moisés sasaw sutichäna; sarakïnwa: —Nayax uma taypit aka wawa apsusta —sasa. 11 Mä urusti, Moisesax wali waynäxän ukkhaw marka masinakapar tumpt’ir saräna, jupanakan ch’ama lurañanakan irnaqasipkatap amuyasina. Ukatsti akatjamat uñjäna mä egipcio jaqin mayni hebreo masipar nuwjaskiri; 12 ukat jupax taqi chiqa uñatatasïna, uka chiqan khitis jan utjipan uka egipcior jiwayäna, ukatsti ch’alla manqharuw imantäna. 13 Qhipürusti Moisesax mistuwayarakikïnwa, ukatsti pani hebreonakar nuwasiskir uñjäna. Ukat masipar nuwir jaqir jiskt’äna: —¿Kunatsa jumax marka masimar ukham nuwjaskta? —sasa. 14 Uka hebreo jaqisti Moisesar sänwa: —¿Khitirak jumarusti nanak taypiru jilïrita, taripiritsa uchtamsti? ¿Kunjämtix mayni egipcior jiwaykta ukhamti nayar jiwayañ munarakista? —sasa. Moisesasti uka arunak ist’asin axsarayasïnwa, egipcio jaqir jiwayatap yatipxatap amuyasina. 15 Chiqpachansa, faraonax Moisesan mayni egipcior jiwayatap yatisinxa, jiwayañatakiw thaqhayäna. Ukampis Moisesax jaltxänwa, Madián chiqaruw sarxäna. Uka chiqar purisasti, mä uma phuch’u jak’aruw samart’ir qunt’asïna. 16 Uka qhipatsti paqallqu tawaqunakaw uka chiqar purinipxarakïna, ovejanakapar umt’ayañatak uma waysuri. Jupanakasti Madián chiqankir Jetró sacerdoten phuchhanakapänwa. 17 Ukampis yaqha awatirinakaw jutasin uka tawaqunakarux phuch’ut alisnukupxäna. Ukham uñjasin Moisesax tawaqunakat arxatasïna, ukatsti uma apsusin ovejanakar umarayarakïna. 18 Tawaqunakax utapar purxapxän ukkhasti, awkipax jupanakar jiskt’änwa: —¿Kunatarak jichhürusti wali urut jutxapxtasti? —sasa. 19 Jupanakasti ukxaruw sapxäna: —Mä egipcio jaqiw mayni awatirinakat arxatapxitu, ukatsti jupaw nanakatak phuch’ut uma apsusin ovejanakar umarayi —sasa. 20 Awkisti phuchhanakapar sänwa: —Jichhasti, ¿kawkinkarak uka jaqisti? ¿Kunatsa sapak jaytjanipxta? ¡Jawsanipxam, jiwasamp chika manq’asiñapataki! —sasa. 21 Moisesasti iyaw sasaw uka tawaqunakan awkipan utapan jakxäna. Uka qhipatsti Jetró sacerdotex Séfora sat phuchhapampiw Moisesar jaqichxäna. 22 Séfora warmisti mä yuqall wawa wawachasïna, Moisesax uka wawapar Guersón sutimpiw uchäna, sarakïnwa: “Aka markanxa sart’ir jaqikïtwa” sasa. 23 Jaya maranak qhipatsti Egiptonkir reyix jiwxänwa. Ukampis israelitanakax t’aqhisisipkakïnwa, t’aqhisiyat jaqinakäpxatapat jachasipkakïnwa. Ukat Diosax jachatanakap ist’äna, 24 mayisitanakap ist’arakïna, kuna arust’äwtix Abrahamampi, Isaacampi, Jacobumpi lurkatayna ukat amtasisa. 25 Diosasti israelitanakar t’aqhisir uñjasinxa, jan walt’añankapxatap amuyäna.

3

1 Moisesax Jetró awkch’ipan ovejanakap awatïna, uka awkch’ipasti Madián chiqan sacerdotënwa. Mä urusti, Moisesax wasaranjam ovejanak anakïna, ukatsti Diosan Horeb sat qullupkamaw purïna. 2 Ukansti Tatitun angelapaw mä lawraskir ninan Moisesar uñstäna, zarza sat ch’aphi ali taypina. Moisesax sum uñtäna, ch’aphi alin aqaskiri, uka alisti janiw nakhantkänti. 3 Ukat jupax säna: “¡Kunarakïpacha, wali mayjarakisä! ¿Kunatsa uka ch’aphix jan nakhantkpacha? Uñjanipunï” sasa. 4 Tatitusti Moisesar jutir uñjasin zarza ch’aphi ali taypit art’äna: —¡Moisés, Moisés! —sasa. Moisesasti sänwa: —Akankasktwa —sasa. 5 Ukat Tatitux sarakïna: —Jan jak’achasinimti, wiskhum apsusim, kawkhankktatix uka uraqix qullanawa. 6 Nayätwa nayra awkinakaman Diosapaxa. Abraham, Isaac, Jacob jupanakan Diosapätwa —sasa. Uk ist’asasti, Moisesax ajanup imantasïna, jupax Diosar uñkatañ wal axsarayasïna. 7 Ukampis Tatitux saskakïnwa: —Nayax sum uñjta, kunjämtix markaxax Egipton t’aqhiski ukxa. Uka wali munañan jaqinakan t’aqhisiyat uñjasis arnaqasitanakapsa ist’araktwa, jupanakan t’aqhisitanakap nayax sum yatta. 8 Ukat nayax jutta egipcionakan amparapat markaxar qhispiyiri; jupanakar uka markat apsunxäwa, ukatsti mä jach’a suma uraqiruw irpxä, kawkhantix lechesa, misk’isa umjam jalaski ukaru. Uka uraqisti cananeonaka, hititanaka, amorreonaka, ferezeonaka, heveonaka, jebuseonakax jakapki uka uraqiwa. 9 Israelitanakan arnaqasitanakap ist’ta, kunjämtix egipcionakax jupanakar t’aqhisiyki ukanaksa uñjaraktwa. 10 Ukhamasti wakichasimaya, nayax faraonan ukaruw khithäma Israel markaxar Egiptot irpsuniñamataki —sasa. 11 Ukat Moisesax Diosar säna: —¿Khitirakït nayasti faraonan ukar sarasin Egipto markat israelitanakar irpsuniñatakisti? —sasa. 12 Tatitusti sarakïnwa: —Moisés, nayaw jumampiskä, naya pachpa jumar khithatax yatiñamatakisti, akäniw chimpuxa: Israelitanakar Egiptot irpsunxät ukapachasti, jumanakax taqiniw aka qullun nayar yupaychapxitäta —sasa. 13 Moisesasti ukxarux sarakïnwa: —Nayatix sarasin israelitanakar säxa: “Nayra awkinakaman Diosapaw nayar khithanitu” sasa, ukatsti jupanakax nayar jiskt’apxitani: ¿Kunas sutipaxa? sasa; ukkhasti, ¿kamsarakï jupanakarusti? —sasa. 14 Diosasti sarakïnwa: —NAYÄTWA KHITÏKTIX UKAXA. Israelitanakarusti sätawa: “NAYÄTWA sataw jumanakan ukar khithanitu” sasa. 15 Diosasti Moisesar saskakïnwa: —Israelitanakarux sarakim: “Abraham, Isaac, Jacob uka nayra awkinakaman Tatit Diosapaw nayar jumanakan ukar khithanitu.” Jupax siwa: Akaw nayan wiñayatak amtasiñ sutixaxa, ukaw wiñayan wiñayapatak sutixaxa. 16 Jichhasti saram, israelitanakan jilïrinakap tantachthapisin jupanakar sarakim: “Abraham, Isaac, Jacob, nayra awkinakaman Tatit Diosapaw nayar uñstasin akham situ: ‘Nayax jumanakar ist’apxsmawa, kunjämtix Egipton jumanakar lurapktam ukanaksa uñjaraktwa. 17 Ukat nayax Egipto markan t’aqhisiñat jumanakar qhispiyañ amtta, ukatsti cananeonakana, hititanakana, amorreonakana, ferezeonakana, heveonakana, jebuseonakan uraqipar irpxaña, lechesa, misk’isa umjam jalaski uka uraqiru’ ” sasa. 18 Israelitanakan jilïrinakapasti arunakam ist’asax jaysapxätamwa. Ukatsti jumax Egipton reyipan ukaruw jupanakamp saräta, juparusti sätawa: “Hebreonakan Tatit Diosapaw nanakar jikxatapxitu. Ukhamasti, wasarar sarayapxita kimsür sararu, ukan nanakan Tatit Diosaxar wilañchanak luqtapxañaxataki” sasa. 19 Nayasti yattwa, Egiptonkir reyix janiw antutañ munapkätamti, ukampis nayaw jupar wayt’ä. 20 Ch’amanïtax uñacht’ayä ukatsti kunayman jach’a muspharkañanak lurä, ukanakampiw egipcionakarux t’unjä. Ukkhakiw jumanakarux sarapxañamatak antutapxätam. 21 Ukhamarusa, nayaw luraskä egipcio jaqinakan jumanakat khuyapayasiñapataki, Egiptot mistupkäta ukapachasti, janiw jan kunani mistupkätati. 22 Israelit warminakax taqiniw utap jak’ankir egipcia warmita, jan ukax utapan jakir warmitsa qullqita, qurita lurat yänakampi, isinakampi mayini, ukanakampiw jumanakax wawanakamar isthapiyapxäta; ukham lurasaw egipcionakar jan kuna yänakani jaytawayapxäta —sasa.

4

1 Moisesasti Tatiturux wasitat säna: —Israelan jilïrinakapax janiw yäqapkitaniti, janirakiw ist’añsa munapkitaniti, jan ukasti sapxitaniwa: “Janiw Tatitux uñstkpachätamti” —sasa. 2 Ukat Diosax sarakïna: —¿Kunas amparamanki? —sasa. Moisesasti sänwa: —Mä thujruwa —sasa. 3 Diosasti sarakïnwa: —Uraqir thujrum jaqnuqam —sasa. Moisesax iyaw sasaw uraqir jaqnuqäna, thujrusti, ukspachaw mä katarir tuküna. Moisesasti katari uñjasinxa axsarayasisaw jaltxäna, 4 ukampis Tatitux Moisesar saskakïnwa: —Amparampi wich’inkhat katthapim —sasa. Moisesax iyaw sasaw katarirux wich’inkhat katthapïna, ukatsti katarix thujrukiw tukuwayxäna. Ukat Tatitux Moisesar säna: 5 —Israelan jilïrinakap nayraqatan uka pachparak luram. Ukhamat iyawsapxani Abraham, Isaac, Jacob uka nayra awkinakaman Tatit Diosapan jumar uñstatapa —sasa. 6 Tatitusti saskakïnwa: —Amparam purakamar luqantam —sasa. Moisesax iyaw sasaw amparap purakapar luqantäna, ukatsti amparap aysusinxa lepra usux amparapan khunjam janq’ukïtap uñjasïna. 7 Ukat Diosax sarakïna: —Wasitat amparam purakamar luqantam —sasa. Moisesasti iyaw sasaw wasitatamp amparap purakapar luqantäna, ukatsti amparap aysusinxa k’umarak uñxatasxäna. 8 Tatitusti sänwa: —Nayrïr chimpu uñjasatix jan yäqapkätam, janirak ist’apkätam ukaxa, payïr chimpu uñjasaw yäqapxätam. 9 Ukampis janitix aka pä chimpu uñjkasasa iyawsapkätam, arunakamsa janirak ist’apkätam ukaxa, jawirat uma aptanisaw uraqir wartäta, uka umasti ukspachaw wilar tukuni —sasa. 10 Moisesasti Tatiturux sänwa: —¡Tatay! Nayax janiw sum parlirïkti. Nayax parlkta ukkhax khakt’irïtwa, janiw arunaksa suma arsurïkti, ukat nayarux jan khitis yäqkituti, wawatpach ukhamätxa —sasa. 11 Tatitusti saskakïnwa: —¿Khitis jaqir laka churi? ¿Khitis luri jan arsur amuturusa, uqararusa, juykhurusa, nayranirusa? ¿Janit naya Diosäktxa? 12 Ukhamasti saramaya, parlkäta ukkhax nayaw jumampiskä, nayarakiw kunanaktix arsuñamäki uksa yatichäma —sasa. 13 Moisesasti sarakïnwa: —¡Ay Tata!, achikt’assmawa, yaqharuk khithaskam —sasa. 14 Ukat Tatitux Moisesatak q’apisïna, jupar sarakïnwa: —¡Ukaxay Aarón jilamaxa, Leví ayllunkir sacerdotexa! Aaronax sum parliriwa, jaqirusti iyawsayakiwa. Ukhamarus jupax niyaw jutaski, jumar uñjasax wal kusisini. 15 Jumasti Aaronar kunanaktix nayax sisksma ukanak yatiyäta, jupan juma lanti markar sañapataki. Nayasti parlapkäta ukkhax jumanakampïskäwa, nayarakiw yatichasipkäma kunanakatix lurapxañamäki ukanaksa. 16 Jumasti nayas parlkirista ukham Aarón jilamar parläta, ukatsti Aaronaw kuntix jumax siskäta uk markar parlaskani. 17 Thujrum apasïta, ukampiw jumax kunayman muspharkañanak luräta. 18 Moisesasti, Jetró awkch’ipan utapar kutt’asin jupar säna: —Egipto markar kutt’añaxawa, kawkhankapkitix marka masi jilanakaxax ukaru. Jupanakax jakasipkpachati janicha uk uñjiriw sarañ munta —sasa. Jetró awkch’ipasti sarakïnwa: —Ukhamax saramaya, walik saräta —sasa. 19 Moisesax Madián chiqankaskän ukkhaw Tatitux jupar sarakïna: —Egipto markar kutt’askakim, jumar jiwayañ munirinakax taqiniw jiwatäxapxi —sasa. 20 Moisesasti, warmipampiru, wawanakapampir mä asnor qunxatayasin Egipto uraqir kutt’äna. Amparaparusti Diosan thujrup ayxarusiwayarakïna. 21 Tatitusti, Moisesarux sataynawa: —Egiptor purkät ukkhaxa, faraonan nayraqatapan wali amuyumpipuniw muspharkañ chimpunak lurañamatak ch’am churksma ukanak luräta. Nayasti faraonan chuymap qalarayä, ukhamat israelitanakarux jan antutkaniti. 22 Ukampis faraonarux saskakïtawa: “Tatitux akham siwa: ‘Israelax nayan nayrïr wawaxawa. 23 Nayax niyaw sisma: wawaxar khithanukxam, nayar yupaychir sarxañapataki, sasa. Ukampis jupanakar jan antutañ munatamat nayax jilïr wawamar jiwayä’ ” —sasa. 24 Thakhi sarkasinsti, Moisesamp wila masinakapampix, mä chiqawjaruw ikt’añatak qhiparapxäna. Ukan Tatitux Moisesar jikxatasin jupar jiwayañ munäna. 25 Ukampis Moisesan Séfora warmipax qalat lurat mä cuchillompiw wawapar chhuxurasiñapan lip’ichip khariqäna, ukatsti uka lip’ichimpi Moisesan chara taypipar apkatasin säna: “Chiqpachansa, jumax nayatak wila tuqin chachaxätawa” sasa. 26 Tatitusti ukat Moisesar jaytawayxäna. Séfora warmix Moisesar sataynawa: “Chiqpachansa wila tuqi chachaxätawa” sasa, circuncisión luratap layku. 27 Ukchañkamasti Tatitux Aarón chacharuw sarakitayna: “Moisés jilamamp jikisir wasarar saram” sasa. Aaronasti iyaw sasaw saräna, Diosan qullupan Moisesarux jikxatäna, ukansti jamp’att’asaw jupar aruntäna. 28 Ukatsti Moisesax, kuntix Tatitux siskatayna ukanak Aarón jilapar yatiyäna, kuna muspharkañanaktix lurañapatak arskäna ukanak yatiyarakïna. 29 Ukatsti Moisesampi, Aaronampix israelitanakan jilïrinakaparuw tantachthapipxäna. 30 Aaronasti kunanaktix Tatitux Moisesar siskatayna ukanak jupanakarux yatiyäna, Moisesasti jupanak nayraqatanxa, kawkïr muspharkañ chimpunaktix Diosax lurañapatak siskatayna ukanak lurarakïna. 31 Ukanak uñjasinsti israelita jaqinakax Moisesar iyawsapxänwa, Tatitun jupanakat amtasitapa, t’aqhisitanakapsa uñjatap yatisinxa, jupanakax killt’asisaw Diosar yupaychapxäna.

5

1 Israelitanakamp parlasinsti, Moisesampi, Aaronampix faraonan ukar sarasin jupar sapxäna: —Israelan Tatit Diosapax akham siwa: “Israel markaxar antutxam wasarar sarapxañapataki, ukan nayar jach’añchas kusisita yupaychapxañapataki” —sasa. 2 Ukampis faraonax sänwa: —¿Khitirak Tatitusti, nayan jupar ist’añaxataki, israelitanakarus antutaskañaxatakixa? Janiw nayax Tatiturux uñt’kti, janirakiw israelitanakarus sarañapatak antutkäti —sasa. 3 Moisesampi, Aaronampisti juparux sapxänwa: —Hebreonakan Diosapaw nanakar jikxatapxitu, ukhamasti wasararuw sarapxä, kimsür sararu, ukan Tatit Diosaxar wilañchanak luqtanipxä, jan sarapkirista ukasti, jupax kuna usumpisa, jan ukax espadampkamas jiwarayapxakitaspawa —sasa. 4 Egiptonkir reyisti sänwa: —Moisés, Aarón, ¿kunatsa jumanakax jaqinakan irnaqasipkipan arxayapxta? ¡Irnaqañanak phuqhir sarapxam! —sasa. 5 Faraonasti saskakïnwa: Amuyapxam, israelitanakax aka markan wal mirantxipanti ¿jumanakax irnaqäwinakapat suyt’ayapxäta? —sasa. 6 Faraonasti ukürpachaw lurayir jilïrinakaru, tamanakar apnaqir jilïrinakarus sarakïna: 7 —Janiw jumanakax israelitanakar ñiq’i tikanak lurapxañapatak jichhunak nayrjam churkxapxätati; ¡jupanak sarapxpan jichhunak aptasiri! 8 Ukampis qawqha ñiq’i tikanaktix lurapxirïki ukkharak mayipxäta. ¡Jan mayas pist’pati! Uka jaqinakax jayranakäpxiwa ukat jach’at arsusipxi: “¡Nanakax Diosaxar wilañchanak luqtir sarxapxä!” sasa. 9 Jumanakax juk’amp wali ch’amamp uka jaqinakar irnaqayapxam, jan inakt’ayapxamti, uka k’ari arunak jan ist’asipkañapataki —sasa. 10 Ukatsti lurañanak sarayir jilïrinakampi, tamanak apnaqir jilïrinakampix sarasin israelitanakarux sapxäna: —Faraonan arsutaparjamax janiw nanakax jichhunak churkxapxämati. 11 Jumanakaw kawkhatsa jichhunak apthapisir sarapxäta. Ukampis qawqha ñiq’i tikanaktix lurapxirïkta uka pachpak lurasipkäta janiw juk’äñapäkiti —sasa. 12 Israelitanakasti Egipto uraqpachan taqi tuqiruw sarapxäna waña ch’allpha t’unanak thaqhiri, ukanak jichhu lanti uchañataki. 13 Sapüruw faraonan lurañanak sarayir munañan jilïrinakapax jupanakar qawqtix jichhu churatax ñiq’i tikanak lurapxirïki ukkharak wayt’apxäna, ukhamarus israelita tamanakan jilïrinakapax jawq’ataw uñjasipxäna, jupanakarusti sapxänwa: —¿Kunatsa jumanakax masürusa, jichhürus qawqha tikanaktix nayrax lurapxirïkta ukham jan phuqhapkta? —sasa. 15 Ukat israelita tamanakan jilïrinakapax faraonar yatiyasir sarapxäna, juparusti sapxarakïnwa: —¿Kunatsa munañan rey, nanakar ukham lurapxista? 16 Jaqinakamax janiw ñiq’i tikanak lurañakti wayt’apkitu, jan ukasti jichhunaksa janiw churkxapxituti, ukhamarus jawq’ataw uñjasipxta. Juman jaqinakamaw juchani nanakan qawqha ñiq’i tikanaktix katuyapxirïkta uka pachpa jan katuyañataki —sasa. 17 Ukat faraonax säna: —¡Jayranaka! ¡Jumanakax wali jayranakäpxtawa! Ukat sapxtaxa: “Tatitur wilañchanak luqtir sarxapxä” sasaxa. 18 ¡Irnaqir sarapxam! Janis jichhunak churapkätam ukasa, qawqha ñiq’i tikanaktix nayrax katuyapxirïkta uka pachpakirak jichhas katuyasipkäta —sasa. 19 Reyin ukham satapatsti, israelita tamanakan jilïrinakapax wal llakthapisipxäna. 20 Faraonampi parlasinsti, Moisesampi, Aaronampiw jikisipxäna, jupanakasti anqan suyasipkatayna, 21 jupanakarusti sapxänwa: —¡Tatitux jumanakar mutuypan nanakar jan wali luratanakamata! Reyimpi, jaqinakapampix nayrat sipan juk’amp jichhax nanakar uñisipxitu. ¡Jumanakaw nanakar jiwarayañapatak amtayapxtaxa! —sasa. 22 Moisesasti Tatituruw mayïna: —¡Dios Tatay! ¿Kunatarak aka markamar t’aqhisiytasti? ¿Kunatakirak nayar khithanistasti? 23 Nayax faraonamp juman sutimxar parlir jutkta uka urutpach jupax markamar juk’amp t’aqhisiyi; jumasti markamar qhispiyañatakix janiw kuns lurktati —sasa.

6

1 Tatitusti Moisesarux sarakïnwa: —Jichhaw uñjäta kuntix faraonar lurkä ukxa. Nayax ch’amax uñacht’aykä ukkhakiw markapat sarxapxañamatak antutapxätam, ukampis janiw saririkti antutapkätamxa, jan ukasti jupa pachpaw markapat sarxapxañamatak sapxätam. 2 Diosax Moisesar akham säna: —Nayätwa TATITUXA. 3 Nayaw Abrahamaru, Isaacaru, Jacobur uñstta, taqi ch’aman Dios sat sutimpi. Ukampis nayax janiw TATITU sat chiqpach sutixampi uñt’ayaskti. 4 Ukhamarus jupanakamp mä arust’äwi lurta, jupanakar Canaán uraqi churañatakiw arsurakta, kawkhantix jupanakax nayra pachan jayankir jaqinakjam jakapkäna uka uraqi. 5 Ukampis israelitanakar arnaqasir ist’asina, egipcionakan sinti t’aqhisiyat irnaqatanakap uñjasinxa, mä suma arust’äwir mantataxat amtasta. 6 Ukhamasti saram, israelitanakar akham sarakim: “Naya Tatituw t’aqhisitanakamat qhispiyapxäma, sinti ch’ama lurañanak jumanakar egipcionakan lurayatapatsa qhispiyapxarakïma. Jach’a ch’amax uñacht’ayä, chiqa aski kankañaxampiw qhispiyapxäma. 7 Jumanakarusti nayan markaxaruw tukuyapxäma, nayaw jumanakan Diosamäyä. Ukhamat jumanakax yatipxäta nayan jumanakar wali ch’ama lurañanakamp egipcionakax t’aqhisiyapktam ukanakat qhispiyir Tatit Diosamätaxa. 8 Jumanakarusti kawkha uraqtix Abrahamaru, Isaacaru, Jacobur churañ arskäyät ukaruw irpapxäma, ukatsti Naya Tatituw jumanakar uka uraqi churxapxäma” sasa. 9 Moisesasti kuntix Tatitux siskatayna ukanak israelitanakar yatiyarakïna, ukampis jupanakax janiw Moisesar ist’apkänti, sinti ch’ama lurañanakamp t’aqhisiyatax wali mayjt’atäpxänwa. 10 Ukat Tatitux Moisesar säna: 11 —Faraonar parlir saram, israelitanakar Egipto uraqit mistuyxañapataki —sasa. 12 Moisesasti ukxaruw Tatitur sarakïna: —Janiw israelitanakas ist’apkituti, ¿kunjämarak faraonasti nayar ist’itanisti? Nayax janiw sum parlirïkti —sasa. 13 Ukatsti Tatitux Moisesampi, Aaronampi parlasin säna, jupanakax faraonaru, israelitanakar sapxañapataki, Egipto markat israelitanakar apsunipxañapataki. 14 Israelita wila masinakan jilïrinakapax akanakänwa: Israelan Rubén jilïr wawapan wawanakapa: Hanoc, Falú, Hesrón, Carmí, jupanakasti Rubenan ayllupankirïpxänwa. 15 Simeonan ayllupankir wawanakapa: Jemuel, Jamín, Óhad, Jaquín, Sóhar, Saúl, jupasti Canaán markankir warmin wawapänwa. 16 Leví ayllunkir wawanakapa: Guersón, Quehat, Merarí. Leví chachax patak kimsa tunka paqallqun maraw jakäna. 17 Guersonan wawanakapasti: Libní, Simí. 18 Quehat chachan wawanakapasti: Amram, Ishar, Hebrón, Uziel, ukanakawa. Quehat chachax patak kimsa tunka kimsan maraw jakäna. 19 Merarí chachan wawanakapasti: Mahli, Musí, jupanakaw Leví chachan wila masinakapaxa, jach’at jisk’akama. 20 Amram sat chachax Jocabed sat tiapampiw jaqichasïna, wawanakapasti Aarón, Moisés jupanakawa. Amramasti patak kimsa tunka paqallqun maraw jakäna. 21 Ishar chachan wawanakapasti: Coré, Néfeg, Zicrí, jupanakawa. 22 Uziel chachan wawanakapasti: Misael, Elsafán, Sitrí, jupanakawa. 23 Aaronasti, Aminadab chachan Eliseba phuchhapampiw jaqichasïna, Naasón chachan kullakapa. Aaronan wawanakapasti: Nadab, Abihú, Itamar, Eleazar, jupanakawa. 24 Coré chachan wawanakapasti: Asir, Elcaná, Abiasaf, jupanakawa. Coreítas sat wila masinkirïpxiwa. 25 Aaronan Eleazar yuqapasti, Futiel sat chachan maynïr phuchhapampiw jaqichasïna, jupanakan wawapasti Finees satänwa. Jupanakasti levitanakat saraqirinakan jilïrinakapawa, wila masitkama. 26 Jupanakaw Aaronampi, Moisesampixa, jupanakaruw Tatitux jawsäna Egipto markat israelitanakar mä jach’a ejercitor uñtat irpsunipxañapataki. 27 Egiptonkir faraón reyimp parlapkän israelitanakar uka markat irpsxañataki, uka pachpa Aaronampi, Moisesampiwa. 28 Tatitux Egipto markan Moisesamp parlkän ukürux, 29 jupar sänwa: —Nayätwa Tatituxa. Jichhasti taqi kuntix nayax siskäma ukanak Egiptonkir faraón reyir yatiyanim —sasa. 30 Moisesasti sarakïnwa: —Tatay, nayax janiw sum parlirïkti, ukhamasti, ¿kunjämarak faraonasti nayar ist’itaspasti? —sasa.

7

1 Tatitusti Moisesar saskakïnwa: —Nayaw jumarux uchsma naya lanti faraón jak’an lurañamataki, Aarón jilamaw juma lanti parlaskani. 2 Jumasti kuntix nayax siskäma taqi ukanak Aarón jilamar yatiyäta; ukatsti jupaw faraonarux parlaskani, israelitanakar markapat antutxañapataki. 3 Ukampis nayaw faraonarux chuymap qalarayä jan munañapataki, walja muspharkañ uñacht’äwinak Egipton lurarakï. 4 Faraonasti janiw jumanakarux ist’añ munapkätamti, ukampis nayaw ch’amaxa Egipto markar uñacht’ayä, ukatsti jach’a muspharkañ chiqa luräwinak uñacht’ayasaw israelita ejército markaxarux Egiptot irpsunï. 5 Egipto markar ch’amax uñacht’ayasa, israelitanakar uka markat apsunkä, ukkhaw egipcionakax yatipxani nayan Tatitütaxa —sasa. 6 Moisesampi, Aaronampisti kunjämtix Tatitux siskatayna ukhamarjamaw lurapxäna. 7 Faraón reyimp parlapkän ukkhasti Moisesax kimsaqallqu tunka maranïnwa, Aaronasti kimsaqallqu tunka kimsan maranirakïnwa. 8 Tatitux Moisesampiru, Aaronampir parlaskakïnwa: 9 —Faraonatix “mä muspharkañ luräwi lurapxam” sapxätam ukaxa, jumax Aaronaruw säta: “Thujrum faraonan nayraqatapar liwnuqam” sasa, ukhamat uka thujrux mä katarir tukuni —sasa. 10 Moisesampi, Aaronampisti faraonan ukar sarasin kunjämtix Tatitux siskatayna ukhamarjamaw lurapxäna. Aaronasti faraón nayraqatana, jilïr yanapirinakap nayraqatan thujrup liwnuqäna, uka thujrusti mä katariruw tuküna. 11 Uk uñjasinsti faraonax yatiñan jaqinakaparu, layqanakaparuw jawsayanïna, jupanakasti yatiñanakapampix kipkarak lurapxäna; 12 jupanakat sapa mayniw thujrunakap uraqir liwnuqapxäna, uka thujrunakapasti katarinakarurakiw tuküna. Ukampis Aaronan jach’a thujrupax uka yatiñan jaqinakampina, layqa jaqinakampin thujrunakap manq’antäna. 13 Ukhamäkipansa, faraonax chuymap qalarayasïna, janiw Moisesampiru, Aaronampir ist’añ munkänti, Tatitux siskatayna ukhamarjama. 14 Ukxarusti Tatitux Moisesar saskakïnwa: —Faraonax q’apisiñampi chuymapan qalarayasisax janiw israelitanakar antutañ munkiti. 15 Ukampis arumanthi willjtaw jupan ukar saräta. Nilo jawir thiyan jupar suyt’äta, katarir tukki uka thujru ayasirakïta. 16 Ukansti akham jupar säta: “Hebreonakan Tatit Diosapaw nayar khithanitu jumar akham yatiyiri: ‘Markaxan sarxañapatak antutxam, jupanakan nayar wasaran yupaychapxañapataki.’ Ukampis jumax janiw jichhakam ist’asiñ munktati. 17 Ukat Tatitux saraki: ‘Jichhaw yatïta nayan chiqa Tatit Diosätaxa.’ Aka thujruxamp jawir umar jisktkä ukkhaxa, umax wilaruw tukuni. 18 Jawir uman jakir chawllanakasti jiwaraniwa, ukat jawirax wal q’aphini, egipcionakax axtasiñat janiw uka uma umañ munapkaniti” —sasa. 19 Tatitux Moisesar parlaskakïnwa: —Aarón jilamar akham säta: “Thujrum ayxarusin luqtam, Egiptonkir taqi umanakxaru, jach’a jawiranakankiri, jisk’a jawiranakankiri, tantat umanakankiri, taqi kunanakatix umanïki ukxaru, uka umanakan wilar tukuñapataki. ¡Ukhamarak lawata, qalat lurat wayuchanakan uchat umanakas wilar tukuñapataki!” —sasa. 20 Ukatsti Moisesampi, Aaronampix kunjämtix Tatitux jupanakar siskatayna ukhamarjamaw lurapxäna. Aaronasti thujrup aytasin jawir umar jisktäna, faraonan uñjkaña, yanapirinakapan uñjkaña, ukatsti jawir umax wilaruw tuküna. 21 Uka jawiran utjir chawllanakax jiwaränwa, ukatsti jawirax walpun thujsäna, egipcionakax janiw uka umat umkxapxänti, taqi Egipto uraqinkir umanakaw wilaru tuküna. 22 Egiptonkir yatir jaqinakasti yatiñanakapampix kipkarak lurapxäna, ukatsti kunjämtix Tatitux siskatayna ukhampun faraonax chuymap qalarayasïna, janiw Moisesampiru, Aaronampir ist’añ munkänti. 23 Faraonax ukar jan yäqasaw reyi utapar kutt’xäna. 24 Egipcio jaqinakasti janiw Nilo jawirat uma umkxapxänti, jan ukasti jawir thiyanakan phuch’unak allipxäna uka phuch’unakat q’uma uma apsuñataki, jawir uman jan umt’añjamätap layku. 25 Tatitux jawir umaru wilar tukuykän uka urutxa, paqallqu urunakaw mäkipxäna.

8

1 Tatitusti Moisesarux sänwa: —Faraonan ukar saram, juparusti sätawa: “Tatitux akham siwa: ‘Markaxar mistuyxam nayar yupaychir sarxañapataki. 2 Jumatix jan mistuykäta ukaxa, nayax markamar k’ayra jamp’atunakampiw mutuyä. 3 Nilo jawiransti k’ayra jamp’atunakaw ullxtani, mistsunisinsti, utamaru, ikiñ utamaru, ikiñam patxaruw mantantani, yanapirinakaman utanakaparu, taqi jaqinakaman utanakaparuw mantantarakini, ¡t’ant’a lurarapipktam uka chiqanakarusa! 4 Uka k’ayra jamp’atunakasti juma patxan thuqnaqani, uywatanakam patxana, taqi jaqinakam patxan thuqnaqarakini’ ” —sasa. 5 Tatitusti Moisesarux saskakïnwa: —Aaronar akham sam: “Thujrupxa jawiranakxaru, qutanakxar aytpan, ukat k’ayra jamp’atunakax uka chiqanakat misturanisin Egipto uraqir phuqhantani” —sasa. 6 Aaronasti Egipto uraqin utjir umanakxaruw thujrup aytäna, ukatsti k’ayra jamp’atunakax uka umanakat mistsunisax Egipto markpacharuw phuqhantäna. 7 Yatiri jaqinakasti yatiñanakapampix kipkakirak lurapxäna, jupanakasti Egipto uraqir k’ayra jamp’atunak jutayapxarakïna. 8 Ukat faraonax Moisesampiru, Aaronampir jawsayanisin jupanakar säna: —Tatitumar mayipxam k’ayra jamp’atunak nayat apanukuñapataki, ukhamarak jaqinakaxatsa, nayasti jaqinakamar mistuyxäwa Tatitur wilañcha luqtir sarañapataki —sasa. 9 Ukat Moisesax faraonar sarakïna: —Sitaya, ¿kunapachas jumax munta Diosar nayan mayiñaxa jumatakisa, yanapirinakamatakisa, markamatakisa, k’ayra jamp’atunak Tatitun apanukuñapataki, reyi utamatsa, juma jak’atsa; k’ayra jamp’atunakan jawirar mantxañapataki? —sasa. 10 Faraonasti sänwa: —Qharürpacha —sasa. Moisesasti sarakïnwa: —Mayitamarjamaw phuqhasini, ukhamat yatïta Israelan Tatit Diosapjamax yaqha diosan jan utjatapa. 11 K’ayra jamp’atunakax reyi utamat jawiraruw sarxapxani. Janiw jumarusa, yanapirinakamarusa, jaqinakamarus q’apisiykxapxätamti —sasa. 12 Moisesampi, Aaronampisti faraonan ukat mistunxapxäna. Ukatsti Moisesax Tatituruw mayïna, kuna k’ayra jamp’atunaktix jupax faraonxar apayankatayna uk apaqañapataki. 13 Tatitusti Moisesan mayitaparjamaw luräna, ukatsti utanakana, uta anqanakana, pampanakan utjkän uka jamp’atunakax jiwarxänwa. 14 Egipcionakasti jiwat jamp’atunakxa qut qutu apthapipxäna, uraqisti walpun thujsäna. 15 Ukampisa, faraonax taqi ukanak jan utjxipansti, chuymap qalarayasïna janiw Moisesampiru, Aaronampir ist’añ munkxänti, kunjämtix Tatitux siskatayna ukarjama. 16 Tatitusti Moisesarux sarakïnwa: —Aaronar sam: Thujrupampi uraq laq’ar jisktpan, ukat taqpach Egipto uraqin chhichhillankhanakar tukuñapataki —sasa. 17 Jupanakasti Tatitun arsutaparjamaw lurapxäna. Aaronax thujrup aytasin uraq laq’aruw jisktäna. Ukspachaw Egipto markan laq’apax jisk’a chhichhillankhanakar tuküna, ukanakasti jaqinakaru, uywanakaruw mich’intäna. 18 Egiptonkir yatiri jaqinakasti yatiñanakapampix kipkakirak jisk’a chhichhillankhanak utjayañ munapxäna, ukampis janiw lurirjamäpkänti. Ukchañkamasti jisk’a chhichhillankhanakax jaqinakaru, uywanakaruw t’aqhisiyaskäna. 19 Ukat yatir jaqinakax faraonar sapxäna: —¡Diosaw taqi akanak luraski! —sasa. Ukampis faraonax chuymap qalarayasisax janiw ist’añ munkänti, kunjämtix Tatitux siskatayna ukarjama. 20 Tatitusti Moisesarux sänwa: —Qharürux willjtat faraonax jawirar sarani, ukhamasti jumax wali willjtat sartasin jupar sanim: “Tatitux akham siwa: ‘Markaxar khithanukxam nayar yupaychir sarxañapataki. 21 Jumatix markaxar jan antutkäta ukaxa, nayax kunayman chhichhillankhanak jumxar apayanï, ukhamarak yanapirinakamxaru, taqi jaqinakamxaru, utanakamxaru. Egipcionakan utanakapasa, pachpa uraqis uka chhichhillankhanakan phuqhantataw uñjasini. 22 Ukampisa, Gosen uraqin janiw ukax utjkaniti, markaxan ukan jakatap layku. Ukhamat yatïta naya, Tatitun aka uraqinkataxa. 23 Markaxampiru, markamampirux yaqha yaqha uñjä. Aksti qharürpachaw lurä’ ” sasa. 24 Ukatsti Tatitux arsutaparjamaw luräna, mä qinayar uñtataw kunayman jach’a chhichhillankhanakax jutasin faraonan reyi utapar walpun phuqhantäna, ukhamarak yanapirinakapan utanakaparu, Egipto uraqpacharusa. Uka jach’a chhichhillankhanakasti markpach tukjawayäna. 25 Ukatsti faraonax Moisesampiru, Aaronampiruw jawsayanïna, jupanakarusti sänwa: —Diosamar wilañcha luqtir sarapxam, ukampis janiw aka markat mistupxañamäkiti —sasa. 26 Moisesasti sarakïnwa: —Janiw ukham lurañax nanakatak walïkaspati. Kawkïr animalanaktix Tatit Diosaxar wilañcha luqtapkä ukanakaxa, egipcionakatakix qullanawa. Egipcionakatix nanakar jupanakan yupaychañ animalanakar wilañcha luqtir uñjapxitaspa ukaxa, qalamp k’upjasaw jiwayapxitaspa. 27 Nanakax wasarar sarapxañaxawa, kimsür sararu, ukan nanakan Tatit Diosaxarux wilañcha luqtanipxä, kunjämtix jupax nanakar sapkitu ukhamarjama. 28 Ukat faraonax sarakïna: —Nayax wasarar sarapxañamatakix antutapxämawa, Tatit Diosamar ukan wilañcha luqtapxañamataki, ukampis janiw wali jayar sarapxätati, nayatakis mayipxarakïtawa —sasa. 29 Moisesasti sarakïnwa: —Nayax akat mistusin Tatituruw mayï, juma jak’ata, yanapirinakam jak’ata, taqi jaqinakam jak’at arumanthix jach’a chhichhillankhanakax sarxañapataki, jumatix nanakar jan sallqjasipkakitäta, janirak israelitanakan Tatitur wilañcha luqtir sarañapsa jark’käta ukapacha —sasa. 30 Moisesasti, faraonan reyi utapat mistusin Tatiturux mayïna. 31 Tatitusti Moisesan mayitaparjamaw luräna, faraonan jak’apat jach’a chhichhillankhanak apaqxäna, luqtirinakapatsa, taqi jaqinakapatsa apaqxarakïnwa. 32 Ukampis faraonax wasitat chuymap qalarayasïna, ukatsti janiw israelitanakar khithanukuñ munkxarakikïnti.

9

1 Ukatsti Tatitux Moisesar sarakïnwa: —Faraonan ukar sarasin sanim: ‘Hebreonakan Tatit Diosapax akham siwa: Markaxar khithanukxam nayar yupaychir sarxañapataki. 2 Janitix antutkäta, jark’askakïta ukasti, 3 Tatitux ch’amapampiw uywanakamxar mä jach’a jan wali usu apayanini. Ukatsti caballonaka, asnonaka, camellonaka, vacanaka, ovejanakas taqiw jiwarani. 4 Ukampis Tatitux Israelan uywanakapxa, Egipton uywanakapat yaqhachaniwa, israelitanakan uywanakapax janiw mayas jiwkaniti’ sasa. 5 Ukhamarus Tatitux sänwa: —Arumanthiw nayax aka uraqin ukham lurä —sasa. 6 Ukat qhipärmanthisti, Tatitux arsutaparjamaw luräna. Egipcionakan uywanakapax taqpachaw jiwaräna, ukampis israelitanakan uywanakapax janiw mayas jiwkänti. 7 Faraonax israelitanakan uywanakap uñjiriw khithäna, ukampis janiw mayas uywanakapat jiwkataynati. Ukhamäkipansa, faraón reyix chuymap qalarayasiskakïnwa, ukatsti janiw israelitanakarux sarxapxañapatak antutkänti. 8 Tatitusti Moisesampiru, Aaronampiruw säna: —Jumanakax mä hornot qhilla jach’tanipxam, ukatsti Moisesax faraonan nayraqatapan uka qhilla alayar willtpan. 9 Uka qhillasti laq’aruw tukuni, ukatsti Egipto markpachar phuqhantasin qarachi usunak sartayani, taqi jaqinakampina, uywanakampina —sasa. 10 Moisesampi, Aaronampisti mä hornot qhilla apxaruwayasin faraonan ukaruw sarapxäna. Ukansti Moisesax alayaruw qhilla willtäna, ukatsti jaqinakasa, uywanakas qarachinkamakiw uñstäna. 11 Egiptonkir yatirinakasti janiw Moisesar saykatirjamäpkänti, jupanakamppachaw mayni egipcio jaqinakjamarak qarachi usuni uñjasipxäna. 12 Ukampis Tatitux faraonan chuymap qalarayänwa, ukhamat Moisesampiru, Aaronampiru jan ist’añapataki, kunjämtix Tatitux Moisesar siskatayna ukarjama. 13 Ukat Tatitux Moisesar saskakïna: —Qharürux willjtat sartasïta, ukatsti faraonan ukaruw saräta akham siri: “Hebreonakan Tatit Diosapax akham siwa: ‘Markaxar khithanukxam, nayar yupaychir sarañapataki, 14 jichha kutix taqi mutuyäwinakax apayanï, jumataki, yanapirinakamataki, taqi jaqinakamataki, ukhamat yatïta jani yaqhax nayjam aka uraqpachan utjatapa. 15 Nayatix muniriskäyät ukaxa, mä jan wali usumpiw taqpach egipcionakar mutuyiriskäyäta, niya jiwatäxapxasapänwa. 16 Ukampis nayaw juman jan jiwañam munkti, ch’amax uñjañamatakiw jakaysma, ukhamat nayan sutixan taqi uraqin uñt’atäñapataki. 17 Ukhamäkipansa, jumax markaxar jark’askaktawa, janiw sarxañapatak antutañsa munktati. 18 ¡Walikiwa!, nayax arumanthix walpun chhijchhintayä, ukham chhijchhix janiw Egipto markan utjatapat jichhakamax kunapachas utjirïkiti. 19 Ukhamasti taqi uywanakamsa, kunanakatix pampan utjktam ukanaksa utarkam uchayam, chhijchhix wal purintasax jan utankkani uka jaqinakarusa, uywanakarus jiwarayaniwa’ ” —sasa. 20 Faraonan yaqhip yanapirinakapasti Tatitun arunakapat axsarasax uywat jaqinakapampiru, uywanakapampirux utaruw irpantasxapxäna; 21 ukampis yaqhipanakax janiw Tatitun arunakapar yäqapkänti, uywat jaqinakapsa, uywanakapsa pamparuw jaytanukupxäna. 22 Ukatsti Diosax Moisesar sänwa: —Amparam alaxpach tuqir luqtam chhijchhin wal purintañapataki, Egipto markpacharu, taqi jaqinakxaru, uywanakxaru, egipcio pampanakan utjir alinakxaru —sasa. 23 Moisesasti thujrup ayxarusin amparap alaxpach tuqir luqtäna, ukatsti Tatitux qhixu qhixunaka, lliju llijunaka, chhijchhinak uraqxar apayanïna. Egipto markpachan chhijchhintayäna, 24 chhijchhisa, qhixu qhixusa walpun purintäna. Janipuniw kunapachas Egipton ukham chhijchhintirïkänti. 25 Chhijchhix taqi kun Egipto uraqin tukjäna: jaqinakaru, uywanakaru; pampankir ch’uxñanak k’utsüna, quqanaksa p’akirarakïnwa, taqi kunanakatix Egipton utjkän ukanak tukjäna. 26 Ukampis Gosen uraqirux, kawkhantix israelitanakax jakapkän ukkharux janiw mä chhijchhis purkänti. 27 Ukat faraonax Moisesampiru, Aaronampir jawsayanïna, jupanakarusti akham säna: —Nayan juchanïtax uñt’astwa. Nayampi, markaxampiw juchanïpxta, janiw Tatitun juchapäkiti. 28 Chhijchhimpi, qhixu qhixunakampix walpun purintxi, ukhamasti janiw juk’amp jark’xapxämati. Nanakatak Tatitut mayirapipxita, nayasti sarxapxañamatak antutxapxämawa —sasa. 29 Moisesasti sänwa: —Nayax aka markat mistusin ukspachaw amparax luqtas Tatitur mayï, ukatsti qhixu qhixunakasa, chhijchhisa t’akurxaniwa, ukat yatïta aka uraqix Tatitunkatapa. 30 Ukampis nayax yattwa, janïraw jumansa, yanapirinakamansa Tatit Diosar axsartañanakamax utjapktamti —sasa. 31 Ukatsti lino satatampi, cebada satatampix q’ala tukjataw uñjasïna; cebadasti ukapachaw puyachrantaskäna, linos panqaraskarakïna. 32 Ukampis trigompi, centeno sat alimpix janiw tukjatäkänti janïr alsunitap layku. 33 Moisesasti faraonamp parlasin markat mistuwayäna, amparanakap aytasaw Tatitur mayïna. Ukatsti ukspachaw chhijchhix t’akurawayxäna, janiw jallus purxatkxänti, qhixu qhixunakas janirakiw utjkxänti. 34 Ukampis faraonax jan jalluntxipana, chhijchhimpi, qhixu qhixunakampis t’akurxipanxa, jucha luraskakïnwa. Janiw jupaki chuymap qalarayaskänti, jan ukasti yanapirinakapamppachaw chuymanakap qalarayasïna. 35 Ukatsti faraonax chuymap qalarayasisax, janirakikiw israelitanakar antutañ munkxänti, kunjämtix Tatitux Moisés tuqi siskatayna ukhamarjama.

10

1 Tatitux Moisesaruw säna: —Faraonan ukar saram, nayaw jupampiru, yanapirinakapampirux chuymanakap qalarayta, ukhamat jupanakar nayan jach’a muspharkañ chimpunakax uñacht’ayañaxataki, 2 ukhamarak jumax wawanakamaru, allchhinakamar kuna muspharkañanaktix nayax egipcionak taypin lurkta, kunjämtix jupanakat laruskta ukanaksa jupanakar yatiyañamataki. Ukhamat jumanakax yatipxäta nayan Tatitütaxa. 3 Moisesampi, Aaronampisti faraonan ukar sarasin jupar sapxäna: —Hebreonakan Tatit Diosapax akham siwa: “¿Kunapachkamarak nayatak jach’a jach’a tukuskakïtasti? Markaxar khithanukxam, nayar yupaychir sarañapataki, 4 janitix markaxar khithanukuñ munkäta ukaxa, qharürux t’iju t’ijunak markamxar apayanï, 5 uka t’iju t’ijunakax uraqi chhaqtayañkamaw phuqhantani. Ukatsti kunanakatix chhijchhita jilt’ki ukanak manq’antani, pampankir quqanaksa taqpach manq’antarakini. 6 Reyi utanakamaruw phuqhantani, yanapirinakaman utanakaparu, egipcio jaqinakan utanakaparuw phuqhantani. ¡Janiw awkinakamasa, achachilanakamas ukataq t’iju t’ijunak uñjapxirïkänti, jakapki ukürut jichhürkamaxa!” —sasa. Uk yatiyasinsti, Moisesax faraonan reyi utapat jank’akiw kutstawayxäna. 7 Ukatsti faraonan yanapirinakapax sapxänwa: —¿Kunapachkamarak aka jaqist jiwasatak jan walt’añanak apaninisti? Uka jaqinakar khithanukxam, Tatit Diosapar yupaychir sarxapxpan. ¿Janit Egipto markan wali tukjatätap amuyktasti? —sasa. 8 Ukatsti faraonax wasitat Moisesampiru, Aaronampiru jawsayanïna, jupanakarusti sänwa: —Tatit Diosamar yupaychir sarapxam; janïr sarkasin sapxita, ¿khitinakas sarapxäta? —sasa. 9 Moisesasti sänwa: —Nanakax taqpachani sarapxañaxawa, jisk’a wawanakaxampi, chuyman awkinakampi, yuqanakaxampi, phuchhanakaxampi, ovejanakaxampi, vacanakaxampi, akasti nanakatakix Tatit Diosaxan jach’a urupäniwa —sasa. 10 Faraonasti jupanakar sarakïnwa: —¡Jan wali amtäwinakamax qhanäskiwa! Tatitux jumanakamp chikäskpasa, ¿kamisarak nayasti jumanakar wawanakamampi, warminakamamp khithanukupxämasti? 11 Janiw ukhamäkaspati; chachakamak Tatitumar yupaychir sarapxam, ukxay munapxstaxa —sasa. Ukatsti faraonax Moisesampiru Aaronampirux alisnukuyänwa. 12 Ukampis Tatitux Moisesarux sänwa: —Egipto uraqxar amparam luqtam, ukat t’iju t’ijunakax jutasin chhijchhi qhipat jilt’ir quqanak taqi manq’antani —sasa. 13 Moisesasti thujrup ayxarusin Egipto uraqxaruw amparap luqtäna, ukatsti Tatitux inti jalsu tuqit mä thaya thayt’ayanïna, ukasti uruy arumaw thayäna. Qhipärmanthisti uka thayax t’iju t’ijunak purintayanïna. 14 Uka t’iju t’ijunakax Egipto uraqpachar walpun phuqhantäna, taqi chiqanakan utjantasïna. ¡Janipuniw kunapachas ukataq t’iju t’ijunakax uñjañäkänti, janirakiw uka qhipatsa ukürjamax utjkaniti! 15 T’iju t’ijunakax sintipunïnwa, uraqirus chhaqtayänwa, pampankir quqanak manq’antäna, chhijchhi qhipat jilt’ir quqanakan achunakap manq’antarakïna. Janiw Egipto uraqpachan kuna ch’uxñanakasa, quqanakasa, pampankir alinakas jilt’känti. 16 Faraonasti jank’akiw Moisesampiru, Aaronampir jawsayanïna, jupanakarusti akham säna: —Nayax jumanakan Tatit Diosamatakiw juchachasta, jumanakatakis juchachasiraktwa, 17 ukampis nayax jumanakar achikt’asipxsmawa, jichha kutimpik juchaxat pampachapxita, Tatit Diosamar nayatak mayirapipxita, aka jiwayir mutuyäwi nayat apaqañapataki —sasa. 18 Moisesasti, faraonan ukat mistuwayasin Tatitur mayïna. 19 Ukatsti Tatitux inti jalanta tuqit wali thayt’ayanirakïna, uka thayaw t’iju t’ijunakar apasxasin Mar Rojo sat qutar jaquntxäna. Janiw mä t’iju t’ijus taqpach Egipto uraqin utjkxänti. 20 Ukampis Tatitux faraonan chuymap qalarayänwa, janiw israelitanakarux antutañ munkänti. 21 Tatitusti Moisesarux sänwa: —Amparam alaxpach tuqir luqtam, ukatsti Egipto uraqpachan laxa ch’amakax niyas llamkt’añpach utjani —sasa. 22 Moisesasti iyawsasaw amparap alaxpach tuqir luqtäna, ukatsti kimsa uruw laxa ch’amakax Egipto uraqpachan utjäna. 23 Uka urunakasti egipcionakax janiw purapat uñjasipkänti, janirakiw kawkhankapkäntix ukkhat unxtapkänti. Ukampis israelitanakan utanakapan qhanax utjaskänwa. 24 Ukat faraonax Moisesar jawsayanïna, juparusti akham säna: —Tatitumar yupaychir sarapxam, wawanakamarus irpasipxarakim; ukampis ovejanakama, vacanakam akar jaytawayapxam —sasa. 25 Moisesasti sarakïnwa: —Juma pachpaw uywanak churawayapxitäta nanakan Tatit Diosaxar wilañcha nakt’ayasin luqtapxañaxataki. 26 Ukhamarusa, uywanakaxsa nanakamp chikaw anakisxapxä, janiw mä uywas akan qhiparkaniti, nanakax uka uywanakat ajllisin Tatituruw luqtapxä. Khayar puriñkamax kunanakay Tatitur yupaychañatak wakischini uk janiw yatisipkiti —sasa. 27 Ukampis Tatitux faraonan chuymap qalarayäna israelitanakar jan khithanukuñapataki. 28 Faraonasti jach’at Moisesar sarakïna: —Saram akata, sum amuyasim, janiw mayampis akar jutätati, kunürutix nayan nayraqataxar wasitat uñstitätaxa, jiwätawa —sasa. 29 Moisesasti ukxaruw sarakïna: —Walik sistaxa, janiw nayraqatamar mayampis uñstkämati —sasa.

11

1 Tatitux Moisesar sänwa: —Nayax faraonampiru, egipcionakampirux yaqha mutuyäwimp apayanï. Uka qhipatsti faraonax janiw jumanakar saririkti antutapkätamxa, jan ukasti jupa pachpaw markapat alisnukupxätam. 2 Jichhasti israelitanakar sanirakim, sapa mayni chachanakasa, warminakas uta jak’apankirinakat qurita, qullqita lurat yänak mayipxpan —sasa. 3 Tatitusti egipcionakarux suma munasiñ chuyman tukuyäna, ukhamat israelitanakan mayitanakapar yänak churañapataki. Ukhamarus faraonan yanapirinakapax Moisesar wali yäqañampiw uñjapxäna, ukhamarak Egiptonkir taqpach jaqinakasa. 4 Moisesasti mayampi faraonar säna: —Tatitux akham siwa: “Chika arumaw nayax Egipto uraqi chiqanjam sarakipawayä, 5 ukatsti egipcionakan jilïr tayna yuqall wawanakapaw jiwarani, faraonan qunuñapan qunt’atäki uka jilïr tayna yuqall wawapat qalltasa, molinon irnaqir uywat warmin jilïr tayna yuqall wawapar tukuyasa. Uywanakan nayrïr qallunakapas jiwararakiniwa. 6 Ukapachasti taqpach Egipto uraqin wali jachañanakampi warariñanakampiw utjani, janipuniw kunapachas ukham jachañanakax utjirïkänti, janirakiw akat qhiparus mayamp utjkaniti.” 7 Ukhamat jumanakan yatipxañamataki kunjämtix Tatitux israelitanakar egipcionakat yaqhachki ukxa. Israelita jaqinakarusti, ukhamarak uywanakaparus janiw anunakas wajkaniti. 8 Ukapachaw taqi aka yanapirinakamax nayan ukar jutani, killt’asisaw nayar mayipxitani: “Jumampi, jumar arkir jaqinakamampix sarxapxam” sasa. Ukhamäni ukkhakiw nayax akat sarxä —sasa. Ukatsti Moisesax wali q’apisitaw faraonan ukat mistuwayäna. 9 Uka qhipatsti, Tatitux Moisesar saskakïnwa: —Faraonax janiw jumanakar ist’apkätamti, ukhamat nayan jach’a muspharkañ luräwinak Egipto markan juk’amp uñacht’ayañaxataki —sasa. 10 Ukhamaw Moisesampi, Aaronampix taqi uka muspharkañanak faraonan nayraqatapan lurapxäna, ukampis Tatitux faraonan chuymap qalarayänwa, faraonasti janiw israelitanakarux Egiptot sarxapxañapatak antutañ munkänti.

12

1 Tatitux Egipto markan Moisesampi, Aaronamp parläna, jupanakarusti sänwa: 2 “Aka phaxsix jumanakatak mä suma jach’a phaxsïniwa, mara qallta phaxsïniwa. 3 Taqpach israelitanakar sapxam: ‘Aka phaxsit tunka uru saraqatarux sapaqat utankirinakaw sapa utan mä urqu oveja, jan ukax mä cabrito yaqhachapxäta. 4 Mä utantix juk’anikïchi, ukat maypach jan manq’antirjamäpkchi ukaxa, utanimpi, uta jak’apankirimpiw mayachasis manq’añapa, qawqhanïpkitix ukhamarjam jalanuqasisa, qawqtix maynix manq’antirjamäki ukhamarjamaraki. 5 Uka uywasti mä maranïñapawa, jan kamacht’at suma k’umar urqu uywäñapawa, uka uywax ovejäpasa, cabritöpasa. 6 Uksti aka phaxsi tunka pusin uru saraqat urukamaw imapxäta, uküruw jayp’u tuqiru Israelan taqpach jaqinakax sapa mayni uka uywa kharinukupxäta. 7 Uka uywan wilampampisti manq’apkäta uka uta punkuruw jawsupxäta. 8 Uka arumasti uka aycha manq’apxäta, ninar kankata, jan levaduran t’ant’ampi, jaru ch’uxña alinakampi. 9 Ukampis janiw mä jisk’sa ch’uqpach manq’apxätati, janirakiw umar qhathitsa manq’apxätati. Uka uywan p’iqipasa, chhuchhullinakapasa, jiphillanakapas ninar kankatäñapawa, 10 janiw kunsa qhipürutak imapxätati; kuna jilt’anaksa, ninaruw nakhantayxapxäta. 11 Ukhamarusa, jank’akiw manq’apxäta, isinakamampi isthapita, kayunakamarus wiskhumpi wiskhuntata, amparamansa thujru ayt’ataraki, Tatitun Pascua urupätap layku. 12 Uka arumasti nayax taqpach Egipto uraqi chiqaw sarakipawayä, ukatsti egipcionakan taqi jilïr tayna yuqall wawanakap jiwaräwayä, ukhamarak uywanakan nayrïr qallunakaparu, ukhamat Egipton diosanakaparux mutuyä. Naya, Tatituw uk arsta. 13 “ ‘Ukampis juma israelitanakax janiw axsarapxañamäkiti; punkunakar wilampi jawsupkäta ukaw nayatak mä chimpüni. Nayasti uñjasinxa, sarakipawayxakïwa, janiw jilïr wawanakamarux kamachkäsa, 14 Aka urux jumanakatak amtasiñ urüniwa, Tatitur jach’añchasaw uruyapxäta. Wiñay kamachïkaspas ukham wawanakamana, wawanakapaw amtasipxäta. 15 Paqallqu uruw jan levaduran t’ant’a manq’apxäta; ukhamasti, nayrïr urut qalltasin janiw utanakaman levadurax utjañapäkiti. Uka paqallqu urunakan levaduran t’ant’a manq’irixa, Israelankirinak taypit apanukutäniwa. 16 Ukatsti nayrïr urumpi, paqallqüri urumpix mä qullan tantachasïwi lurapxäta. Uka urunakansti janiw kunsa lurapxätati, jan ukasti kunatix manq’añatak phayañäki ukak lurapxäta. 17 Jan levaduran t’ant’a manq’añ uruyäwi amtasipxapunïtawa, uka uruw nayax jumanakar Egipto markat tam tama irpsunipxsma. Uka laykuw jumanakasa, wawanakaman wawanakapas aka kamachi wiñay amtapxäta. 18 Jumanakax nayrïr phaxsina tunka pusin uru jayp’ut qalltasin jan levaduran t’ant’a manq’apxäta, pä tunka mayan uru jayp’ukama. 19 Uka paqallqu urunsti janiw utanakaman levadurax utjañapäkiti. Ukampis khititix levaduran t’ant’a manq’kani ukaxa, Israelankirinak taypit apanukutäniwa, jaya markankirïskpasa, jan ukax israelitäskpasa. 20 Ukhamasti janipuniw kunsa levaduran puqtat manq’apxätati. Utjäwinakamanxa, jan levaduran t’ant’a manq’asipxäta’ ” sasa. 21 Moisesasti, israelitanakan taqpach jilïrinakaparuw jawsayanïna, jupanakarusti sänwa: “Utamankirinakatak mä urqu oveja, jan ukax mä cabrito katupxam, uka uywarusti Pascua uruyañatakiw jiwayapxäta. 22 Mä lamanaruw wila katuqapxäta, ukatsti hisopo sat alinak picht’asin ukampiw wilar chilltas uta punku marcor jawsupxäta. Janiw maynis qhipürkam utat mistupxätati. 23 Tatitux egipcionakar jiwarayir sarakipkani ukapachasti, uta punkun wila uñjasinxa, uka uta sarakipawayxakiniwa, Tatitux janiw jumanakat maynin jiwañapsa munkaniti. 24 Aka luräwi, jumanakasa, wawanakaman wawanakapas imapxäta, wiñay kamachïkaspas ukhama. 25 Tatitux arsutaparjam churapkätam uka uraqir mantapkät ukapachasti, sapa maras aka uru uruyañ amtasipxapunïtawa. 26 Ukatsti wawanakamatix jiskt’apxätam: ‘¿Kun sañarak muni aka uruyäwisti?’ sasaxa, 27 jumanakasti sapxätawa: ‘Aka uywax Tatitusar jach’añchas luqtata Pascua wilañchawa. Kunapachatix jupax Egipto uraqpachan thiyat thiya sarkäna egipcionakan jilïr tayna yuqall wawanakapar jiwarayasaxa, jiwasan utanakasxa janiw kamachkänsa, sarakipawayakïnwa, ukhamat wila masinakasar jiwañat qhispiyäna’ ” sasa. Moisesax parlañ tukuykän ukapachasti, israelitanakax taqpachaniw killt’asis Tatitur yupaychapxäna, 28 ukatsti kuntix Tatitux Moisesampiru, Aaronampir siskatayna ukhamarjamaw lurapxäna. 29 Chika arumasti Tatitux taqpach egipcionakan jilïr wawanakap jiwarayäna, reyi qunuñan qunt’ata faraonan jilïr tayna yuqall wawaparusa, carcelankirinakan jilïr yuqall wawanakaparusa, uywanakan nayrïr qallunakaparusa. 30 Uka arumasti faraonampi, yanapirinakapampi, taqpach egipcio jaqinakampix sartasin Egipto uraqpachan llakisiñat wararipxäna. Sapa utan jiwatax utjarakïna. 31 Uka arumpachaw faraonax Moisesampiru, Aaronampir jawsayanisax jupanakar säna: —¡Akat sarapxam! ¡Jumanakasa, israelitanakas markaxat jayar sarapxam! Mayipkista ukhamarjam Tatitumar yupaychir sarapxam. 32 ¡Ovejanakamsa, vacanakamsa mayitanakamarjam anakisipxam, jank’ak akat sarapxam! Nayatak Tatitur mayipxarakim —sasa. 33 Egipcio jaqinakasti, uraqipat israelitanakan jank’ak sarxañapatakix wal jariyapxäna, jupanakax sapxänwa: “Taqiniw jiwarxañäni” sasa. 34 Israelitanakasti t’ant’a masanak janïr puqtatpach apxarusiwayapxäna, masa chapuñ yänakamppach isinakapar llawuntasin q’ipxarusiwayxapxäna. 35 Ukhamarusa, israelitanakax Moisesan iwxataparjamaw egipcionakat qurita, qullqita lurat yänakampi, isinakampi mayipxäna. 36 Tatitusti egipcionakarux suma chuyman tukuyäna, kuntix israelitanakax maykän ukanak churañapataki. Ukhamat israelitanakax egipcionakar jan kunan jaytawayapxäna. 37 Israelitanakax kayukiw Ramsés sat markata, Sucot sat markakam sarapxäna. Jupanakasti niya suxta patak waranqa chachanakänwa, warminakampiru, wawanakampir jan jakhusa. 38 Mistusasti walja ovejanakampi, vacanakamp anakisxapxäna, jupanakamp chikasti yaqha markankir jaqinakax misturakïnwa. 39 Ukatsti egipcionakan jupanakar jank’ak markapat jaqunukutap laykusti, janiw kuna manq’añsa wakichasipkataynati, ukat jupanakax Egiptot apsunita jan levaduran masanakampi t’ant’anak lurasipxäna. 40 Israelitanakax Egipto markan pusi patak kimsa tunkan maraw jakapxatayna, 41 ukatsti kunürutix pusi patak kimsa tunkan marax phuqhaskäna uka uruw Tatitun taqpach ejercitopax Egipto uraqit mistsuwayxäna. 42 Uka aruman Tatitux israelitanakar Egipto uraqit irpsxañataki uñch’ukiyaskäna. Uka arumasti Tatitutaki satawa, ukat uka arumanxa israelitanakaxa, wawanakapan wawanakapas arum paqari suyapxañaparaki, Tatitun jupanak layku ukham luratap amtasisa. 43 Tatitusti Moisesampiru, Aaronampiruw säna: “Pascua uruyañatak aka kamachinak phuqhapxäta: Janiw khiti jaya markankir jaqis wilañcha luqtat uywa manq’añapäkiti. 44 Ukampis qullqimpi alat uywat jaqikiw ukxa manq’añapa, jupatix circuncisión katuqxchi ukapacha. 45 Janiw jaya markankirisa, qullqit irnaqir jaqisa uka luqtat uywa manq’añapäkiti, 46 uksti mä utanak manq’apxäta. Uka wilañchat uywan mä jisk’a aychapsa janiw utat apsupxätati, janirakiw ch’akhanakapsa p’akinuqapxätati. 47 Taqpach israelitanakaw ukham lurapxäta. 48 Ukampisa, mayni yaqha markankiritix jumanak taypin jakchi, ukat Tatitur jach’añchas Pascua uruyañ munchi ukapachaxa, wakisiw utapankirinakan taqpach chachanaka circuncisión katuqasin uruyañapa, markasan yurirïkaspas ukhamäniwa. Circuncisión jan katuqirinakasti janiw uka uywa manq’añapäkiti. 49 Aka kamachisti taqitakiwa, markas taypin yuripki ukanakataki, ukhamarak jumanak taypin jakapki uka yaqha markankir jaqinakataki” sasa. 50 Israelitanakasti kunjämtix Tatitux Moisesampiru, Aaronampiru siskatayna ukhamarjamaw taqi lurapxäna. 51 Ukürpachaw Tatitux Egipto uraqit israelitanakarux mä ejercitor uñtat irpsunïna.

13

1 Tatitusti Moisesaruw parläna akham sasa: 2 “Jilïr tayna yuqall wawanak nayatak yaqhachapxäta, israelitanakan taqi jilïr tayna yuqall wawanakapax nayankiwa, ukhamarak uywanakan nayrïr qallunakapasa” sasa. 3 Ukat Moisesax israelitanakar säna: “Aka urut amtasipxapunïtawa, aka urun Tatitux jach’a ch’amapamp Egipto uraqit jumanakar irpsunipxtam, t’aqhisiyat jakapkäyät uka uraqita. Janiw levaduran t’ant’a manq’apxätati. 4 Jichhürux Abib phaxsiwa, uka phaxsin mistunipxtaxa, 5 aka pachpa phaxsinarak amtasin uruyapxäta, kunapachatix Tatitux leches misk’is umjam jalaski uka uraqir puriyapkätam ukapacha, cananeonakana, hititanakana, amorreonakana, heveonakana, jebuseonakan uraqinakaparu; kawkïr uraqtix jumanakar churañatak nayra awkinakamar arsuwaykatayna uka uraqiru. 6 Jumanakax paqallqu uruw jan levaduran t’ant’a manq’apxäta, paqallqüri urusti Tatitur jach’añchasaw uruyapxäta. 7 Paqallqu uruw jan levaduran t’ant’a manq’asini, janiw kuna levadurasa, levaduran t’ant’as uraqinakaman utjañapäkiti. 8 Ukürusti wawanakamarux sapxätawa: ‘Tatitux Egiptot nanakar irpsunisax kunanaktix nanakatak lurkän uka amtasiñ uruwa’ sasa. 9 ‘Aka uruyäwisti jumanakatakix amparanakamana, paranakaman mä chimpükaspas ukhamäniwa. Ukaw jumanakarux amtayapxätam Tatitun kamachi arupa wiñay parlapxañamataki, jupaw jach’a ch’amapamp Egipto markat irpsunipxtam. 10 Ukhamasti, sapa maraw uk amtasis uruyapxäta, uka pachpa uruna.’ 11 “Kunapachatix Tatitux awkinakamar arskatayna ukhamarjam Canaán uraqi jumanakar katuyapkätam ukkhaxa, 12 jumanakax tayna yuqall wawanakam yaqhachapxätawa, uywanakaman nayrïr urqu qallunakapsa yaqhachapxarakïtawa, ukanakasti Tatitunkiwa. 13 Ukampis qachu asnon nayrïr qallup lantsti mä urqu oveja qallumpi, jan ukax mä cabritompiw kutsuyapxäta, ukampis janitix oveja churapkäta ukaxa, uka asno qallur kunkat q’iwinukxapxäta. Jilïr yuqall wawanakam lantsti mä waxt’äwi churapxarakïta, ukhamat qhispiyañataki. 14 Ukatsti wawanakamatix qhipür jiskt’apxätam: ‘¿Kunatsa uka wilañchanak lurapxta?’ sasaxa, jumanakax sapxätawa: ‘Tatituw jach’a ch’amapamp Egipto uraqit irpsunipxitu, t’aqhisiyat jakañata. 15 Uka markan reyipax chuymap qalarayasïna, janiw nanakar mistuyaniñ munkänti. Ukat Tatitux egipcio jaqinakar mutuyäna tayna yuqall wawanakapar jiwarayasa, ukhamarak uywanakapan nayrïr qallunakaparusa; ukat nanakax uywanakaxan nayrïr urqu qallunakap Tatitur jach’añchas luqtapxta, ukatsti tayna wawanakaxan qhispiyatäñapatakisti mä waxt’a luqtapxarakta. 16 Ukhamasti, akham lurañaxa amparanakamana, paranakaman mä chimpükaspas ukhamäñapawa, Tatitux jach’a ch’amapampi Egipto markat irpsunkistu uk amtasiñataki.’ ” 17 Faraonax israelitanakar antutkän ukapachasti, Diosax janiw filisteonakan uraqipar sarki uka thakhinjam jupanakar irpkänti, uka thakhix chiqak sarkchïn ukasa. Jupax amuyänwa: nuwasiñatix utjaspa ukax israelitanakax janiw nuwasiñ munapkaspati, jupanakax axsarañat Egiptorukiw kutt’añ munxapxaspa, sasa. 18 Ukat Tatitux israelitanakar wasaranjam Mar Rojo qutar sarki uka thakhinjam muytayäna. Israelitanakax mä ejercitor uñtataw Egiptot mistsuwayapxäna. 19 Moisesasti Josean ch’akhanakap apasxäna. Joseaw janïr jiwkasin israelitanakarux juramento lurayatayna ukham phuqhapxañapataki, jupanakarusti akham satayna: “Diosaw jumanakar yanapir jutani; ukhamäni ukkhasti, nayan ch’akhanakax akat apasxapxätawa” sasa. 20 Israelitanakax Sucot chiqat mistuwayasin Etam sat chiqaruw puripxäna, ukan utjnuqtapxarakïna, wasarax qalltki ukawjaru. 21 Tatitusti jupanakan nayraqatap thakhi uñacht’ayas saräna, urux mä qinay taypitpach jupanakar irpäna; arumasti mä nina taypitarak jupanakar qhant’ayäna. Ukhamat jupanakax uruy arum sarapxäna. 22 Uka qinayasti urux jupanakan nayräxap saräna, arumasti uka ninarakiw jupanakan nayräxap saräna.

14

1 Tatitux Moisesar sänwa: 2 “Israelitanakar akham yatiyam: kuttanipxpan ukatsti Pi-hahirot sat chiqa uñkatasir purintapxpan, Migdol chiqampi, qutampi mayachaski uka taypiru, Baal-sefón chiqa uñkatasiru. 3 Ukhamat faraonax akham sani: ‘Israelitanakax janiw kawksar sarirjamäpkisa, chhaqtataw wasaran sarnaqasipki’ sasa. 4 Ukampis nayaw faraonarux chuymap qalarayä, ukat jumanakar arktanipxätam; nayasti jupampiru, taqpach ejercitopampiruw ch’amax uñacht’ayä. Ukhamat egipcionakax yatipxani nayan Tatitütaxa” sasa. Israelitanakasti kunjämtix Tatitux siskatayna ukham lurapxäna. 5 Egiptonkir reyix israelitanakan jaltxapxatap yatisinxa, jupasa, yanapirinakapas israelitanakar khithanukupxatapat amthapisipxäna, ukat sapxarakïna: “¡Kuns lurtan, janik israelitanakar mistuykasänti! Jichhasti, ¿khitirak jiwasanakatak irnaqarapistanisti?” sasa. 6 Ukatsti faraonax ukspachaw carrop wakicht’ayasïna, ukatsti ejercitoparuw jupamp chik irpxarüna. 7 Egipton utjir taqpach carronakat suxta patak suma carronak ajlliyäna, sapa mayni jilïrinakasti mä carrot sarapxäna. 8 Tatitusti faraonarux chuymap qalarayäna, ukhamat israelitanakar arktañapataki, israelitanakax wali ch’amaniw mistuwayatayna. 9 Egipcionakax taqpach ejercitopampi, carronakampi, caballeriapampi ukhamaw israelitanakar arktir mistuwayapxäna. Jupanakarusti quta thiyankaskiriruw jikxatapxäna, Pi-hahirot chiqa jak’ana, Baal-sefón chiqa uñkatasina. 10 Israelitanakax faraonampir egipcionakampir jak’achasinir uñjasax wal axsarayasipxäna, ukat Tatitur art’asipxäna. 11 Moisesarusti sapxänwa: —¿Kunatakis nanakar Egiptot irpsunipxista? ¿Kunatsa nanakar wasaran jiwarir irpanipxista? ¿Janit Egipton imäwix nanakar imt’añatak utjkänxa? 12 Egipton qhanak sapxsmaxa: “Egipcionakatakik irnaqasipkä” sasa. ¡Nanakatakix egipcionakar luqtañax walïsapänwa, aka wasaran jiwarañat sipana! —sasa. 13 Ukampis Moisesax ukxaruw jupanakar säna: —Jan axsarapxamti. Ch’amañchasipxam, jichhüruw uñjapxäta kuntix Tatitux jumanakar qhispiyañatak lurkani uka. Jichhür uñjapkta uka egipcionakarux janiw mayampsa uñkatkxapxätati. 14 Jumanakax jan llakisipxamti, Tatituw jumanak lanti nuwasiskani —sasa. 15 Tatitusti Moisesar sänwa: —¿Kunatsa nayar yanap mayiskista? ¡Israelitanakar sarantayaskakim! 16 Jumasti, thujrum aytam, qutxar amparam luqtasin payar jaljtayam; ukhamat israelitanakax uka taypi waña uraqinjam makhatapxani. 17 Nayaw egipcionakarux chuymap qalarayä jumanakar arktaniñapataki; ukat faraonar nayan ch’aman kankañax uñacht’ayä, ukhamarak carronakaparu, caballonakaparusa. 18 Kunapachatix faraonampiru, taqpach ejercitopampiru, ukhamarak carronakaparus nayan ch’aman kankañax uñacht’aykä ukapachaw Egipcio jaqinakax nayan Tatitütax yatipxani —sasa. 19 Ukat Diosan angelapampi, israelitanakan nayräxap sarkäna uka qinayampix jupanakan qhipäxaparuw jutxäna. 20 Ukhamat uka qinayax egipcio soldadonakampita, israelitanakampit chika taypinkäna; uka qinayasti egipcionakatakix mä ch’amak qinayänwa, ukampis israelitanakarux qhant’ayänwa. Ukat egipcionakax uka aruman israelitanakar jan jikxatirjamäpkänti. 21 Moisesasti amparap qutxar luqtäna, ukatsti Tatitux inti jalsu tuqit arum paqaraw wal thayt’ayanïna, qutsti payaruw jaljtayäna. Ukhamat qutax payar jaljtasin waña uraqir tuküna. 22 Ukatsti israelitanakax waña uraqinjam quta makhatapxäna. Uma jaljtatasti pä jach’a pirqar uñtatänwa, mayax kupi tuqina, mayasti ch’iqa tuqina. 23 Faraonan taqpach caballeriapampi, carronakapampix israelitanakan qhipap mantapxarakïna, chika qutkamaw jupanakar arktapxäna; 24 qhipärmanthi willjtasti, Tatitux nina taypita, qinay taypit egipcionakar uñch’ukiskäna, ukatsti jupanakpur pixtuntasiyäna; 25 ukhamarus carronakapan ruedanakap q’iwiräna, ukhamat k’achak sarapxañapataki. Ukham uñjasin egipcionakax sapxäna: —¡Israelitanakat jaltxañäni, Tatitupaw jupanak lanti jiwasamp nuwasiski! —sasa. 26 Tatitusti Moisesarux sänwa: —Amparam qutxar luqtam, uman wasitat mayachasxañapataki, ukatsti egipcionakampiru, carronakapampir chhaqtayañapataki —sasa. 27 Moisesasti amparap qutxar luqtäna, qhipärmanthi willjtasti umax kunjämakäntix ukhamaw tukxäna. Egipcionakax jaltxañ yant’apxäna, ukampis umaw jupanakar chhaqtayäna, Tatitux egipcionakar quta umamp ukham tukjäna. 28 Umax wasitat pachpar kuttasin, nuwasiñ carronakampiru, caballeriampir chhaqtayäna, israelitanakar arktir mantapkatayna uka taqpach ejercitompiru. Janiw maynis faraonan soldadonakapat qhispkänti. 29 Ukampisa, israelitanakax quta taypi waña uraqinjam makhatapxäna, pä uma pirqa taypinjama, mayax kupïxana, mayasti ch’iqäxana. 30 Uka urusti Tatitux ukhamwa israelitanakar egipcionakan amparapat qhispiyäna, israelitanakasti egipcio jaqinakan jiwarat janchip quta thiyanakankaskir uñjapxäna. 31 Israelitanakax kunjämtix Tatitux jach’a ch’amapampi egipcionakar tukjkäna ukanak uñjasinsti, Tatitur axsartapxänwa, ukat jupar iyawsapxäna, Moisés luqtiriparus jaysapxarakïna.

15

1 Ukatsti Moisesampi, israelitanakampix Tatitur jach’añchasaw aka q’uchu q’uchupxäna: “Tatitur jach’añchasaw nayax q’uchü, atipjäwipax muspharkañawa: ¡carronaksa, caballonaksa qutaruw chhaqtayi! 2 Q’uchuxax Tatitutakiwa, jupaw ch’amañchirixaxa, qhispiyirixasa. Jupaw Diosaxaxa, juparuw yupaycharakï; jupaw awkixan Diosapaxa, juparuw jach’añcharakï. 3 Tatitux ch’aman nuwasiriwa. Sutipax Tatituwa. 4 Tatitux qutaruw jaqunti; faraonan carronakaparu, ejercitoparu; ¡Mar Rojo qutan, suma ajllit jilïrinakapas axskatapxi! 5 Jupanakax qalanakjamaw quta manqhir jaqurantti, jach’a quta manqhiw jupanakarux chhaqtayi. 6 Tatay, kupi amparaman ch’amapampiw uñisirinakarux t’unjtaxa. 7 Jach’a ch’amamampiw jumatak sayt’asirinakarux jaqunuktaxa; q’apisiñamax ninjamaw aqti, jupanakasti jichhunakjamaw nakhanti. 8 Wali q’apisitaw phust’taxa, umasti mayawjaruw qutuchasi; uma mathapinakasti pä pirqar uñtataw sayt’i; ¡quta manqha uraqisti jan unxtkiriw tukuraki! 9 Uñisirinakaxax amuyataynawa: ‘¡Jikxatañkam jupanakar arktañäni! ¡Jupanakar tukjañäniwa! ¡Jupanakat aparkañäni ukanaksti, kusisitaw lakinuqasiñäni! Espada apsusï, amparaxaw jupanakar tukjani’ sasa. 10 Ukampis jumax may phust’asakiw qutampi chhaqtaytaxa; jupanakax plomo metaljamaw uma mathapi manqhir chhaqhantawayapxi. 11 Tatay, ¡janiw khiti diosas jumjam utjkiti! ¡Janiw khitis jumjam qullanasa, jach’a ch’amanis utjkiti! ¡Jumax kunayman muspharkañanaka, axsarkañanak utjaytaxa! ¡Askïtaw yupaychatäñataki! 12 ¡Jumasti ch’amamampix uraqimpiw egipcionakar manq’antaytaxa! 13 Munasiñamampiw juman qhispiyat markar irpasktaxa; ch’amamampiw qullan utjäwimar irpasktaxa. 14 Markanakax ukanak yatisin khathatiniwa; filisteonakasti axsarayasipxaniwa. 15 Edom markankir jilïrix mayjt’asiniwa; Moab markankir jilïrinakax axsarañat khathatini, Canaán markankir jaqinakasti taqiniw ch’amap thayjtayasini. 16 Tatay, ¡jupanakax mulljasipxpan!, ¡axsarayasipxpan! ¡Ch’amam uñjasin qalanakjam tukupxpan, qhispiyat markaman makhatañapkama! 17 Tatay, qullan qullumar jakir irpapxita, jakañatak jumax ajlliskta uka chiqaru, amparamamp sayt’ayat utamaru. 18 ¡Tatitux wiñayapuniw markar apnaqani!” 19 Faraonan carronakapampi, caballeriapampix qutar mantapkän ukapachaxa, Tatituw jupanakar umamp chhaqtayäna; ukampis israelitanakax waña uraqinjam quta makhatapxäna. 20 Ukat Aaronan kullakapa, María profetisa warmix pandereta aptasin q’uchüna, ukatsti mayni warminakax panderetanakamp thuqt’asisarakiw jupar arkapxäna. 21 Mariasti akham sasaw q’uchüna: “Tatitusar jach’añchas q’uchupxam, atipjäwipax muspharkayawa, ¡caballonakarusa, jaqinakarus qutaruw jaqunti!” sasa. 22 Moisesax israelitanakar Mar Rojo qutat Sur sat wasararuw irpxäna, jupanakasti kimsa uruw wasaranjam sarapxäna, janiw uma jikxatapkänti. 23 Mará sat chiqar purisasti, ukan utjir umax janiw umt’añjamäkänti wali k’allk’ütap layku. Ukat uka chiqarux “Mará” sas sutichapxäna, ukasti “k’allk’u” sañ muni. 24 Jaqinakasti Moisesatakix jan walinak parlapxäna, jiskt’apxarakïnwa: “¿Kunarak jichhasti umañänisti?” sasa. 25 Ukat Moisesax Tatitur yanap mayïna, Tatitusti juparux mä ali uñacht’ayäna. Moisesasti umaruw uka ali jaquntäna, umasti muxsaw tukxäna. Ukhamaw Tatitux israelitanakan iyawsañanakap uka chiqan yant’äna, mä kamachi churarakïna, jupanakan sum sarnaqapxañapataki. 26 Sarakïnwa: “Jumanakatix naya, Tatit Diosaman arunakapar sum ist’apxäta, munañaxsa lurapxäta, ukatsti kamachi arunakaxarusa, kamachinakaxarus phuqhapxarakïta ukapachaxa, janiw kawkïr mutuyäwinaktix egipcionakar apaykta ukanak apayanipkämati. Nayätwa jumanakar k’umarachir Tatitumaxa” sasa. 27 Uka qhipatsti, israelitanakax Elim sat chiqaruw puripxäna, uka chiqansti tunka payan uma jalsunaka, paqallq tunka palmera quqanakaw utjatayna, ukawjan jupanakax uma jak’an utjnuqtapxäna.

16

1 Israelitanakax Elim chiqat mistuwayasin Sin sat wasararuw puripxäna, uka wasarasti Elim, Sinaí uka pä chiqanak taypinkiwa. Ukürkamasti Egiptot mistunipxatapax phaxsi chikatanixänwa. 2 Uka wasaran taqpach israelitanakax Moisesampitaki, Aaronampitak tuqisipxäna. 3 Sapxarakïnwa: —¡Tatitux Egipton jiwarayistasapän ukax walïsapänwa! Khayansti aychan phukhunak jak’aruw qunt’asïyätan, t’ant’sa sist’asiñkamaw manq’asïyätan, ukampisa, jumanakax taqinir manq’at jiwarayiriw aka wasarar irpanipxistaxa —sasa. 4 Ukat Tatitux Moisesar säna: —Nayax alaxpachat t’ant’a jalluyanï, jaqinakax sapüruw apthapisipxani, qawqhatix uka urutak wakiski ukhamarjama. Ukhamat nayax uñjä arunakaxar jaysirïpxatapsa, jan jaysirïpxatapsa. 5 Suxtïr urusti, sapür apthapisipxirïki ukat sipan pä ukkhamp qhipürumpitak apthapisipxani —sasa. 6 Ukat Moisesampi, Aaronampix israelitanakar sapxäna: —Jayp’uruw yatipxäta Tatitun jumanakar Egiptot irpsunitapa, 7 willjtarusti Tatitun jach’a kankañap uñjapxäta; jumanakan arusitanakam jupax ist’iwa. ¿Khitïpxarakta nanakasti, jumanakan nanakar k’umipxañamatakisti? —sasa. 8 Moisesasti saskakïnwa: —Jayp’thapiruw Tatitux manq’añatak aycha churapxätam, willjtarusti walja t’ant’a churapxarakïtam, sist’asiñkamaw manq’apxäta. Jupax jumanakan arusitanakam ist’iwa, ¿kunatarak nanakatak arusipxtasti? Janiw jumanakax nanakatak arusipktati jan ukasti Tatitutakiw tuqisipxtaxa —sasa. 9 Ukatsti Moisesax Aaronaruw sarakïna: —Israelitanakar taqinir yatiyam, Tatitun nayraqatapar jak’achasipxpan, jupax arusitanakap ist’iwa —sasa. 10 Aaronax israelitanakamp parlaskän ukkhasti, akatjamat wasar tuqit mä qinay uñstanir uñjapxäna, Tatitun qhapaq kankañapaw mä qinay taypit uñstanïna. 11 Tatitusti Moisesarux sänwa: 12 —Nayax israelitanakan arusitanakap ist’twa. Jupanakamp parlam, akham sarakim: “Jayp’thapirux aycha manq’apxäta, willjtarusti sist’asiñkamaw t’ant’a manq’apxarakïta. Ukhamat jumanakax yatipxäta nayan jumanakan Tatit Diosamätaxa” —sasa. 13 Uka jayp’pachaw khullunakax purintanisin kawkhankapkäntix uka chiqar phuqhantäna, qhipür willjtasti sullarakiw utjnuqtapkän uka thiyanakar khunjam purintäna. 14 Sullax wañsxäna ukkhasti, wasar uraq patxan qaqawarar uñtat jisk’a muruq’unakaw uñstäna. 15 Israelitanakasti janiw kunätapsa yatipkänti, ukat uk uñjasax maynit maynikam jiskt’asipxäna “¿Kunarak akasti?” sasa, Moisesasti jupanakar sänwa: —Akax t’ant’awa, Tatituw manq’añatak uk churapxtam. 16 Tatitux akham sarakiwa: “Qawqhatix manq’añatak wakiski uk sapa mayni apthapisipxam, utanakaman qawqha jaqïpktatix ukhamarjama, sapa jaqitak niya pä kilo” —sasa. 17 Israelitanakasti ukham lurapxäna. Mayninakax walja apthapisipxäna, yaqhipanakasti juk’akirak apthapisipxäna, 18 qawqhatix satäkän ukhamarjama; walja apthapisirinakarux janiw jilt’känti, juk’a apthapisirinakarus janirakiw pist’känti, sapa mayniw qawqtix manq’añatak wakiski ukhamarjam apthapisipxäna. 19 Ukat Moisesax jupanakar sarakïna: —Janiw khitis qhipärmanthitak kuns imañapäkiti —sasa. 20 Ukampisa, jupanakat yaqhipanakax janiw Moisesar ist’apkänti, jan ukasti waljaniw qhipürutak jilt’ayasipxäna; ukampis uka imat t’ant’arux laq’unakaw aywintxäna, wal thujsxarakïna. Ukat Moisesax jupanakatak walpun q’apisïna. 21 Willjtanakasti sapa mayniw qawqtix manq’añatak wakiski ukarjam apthapisïna, lupiw junt’utatayasin chullutatayxäna. 22 Suxtïr urusti pä ukkhamp manq’añ apthapisipxäna, pusi kilo sapa jaqitaki; ukham uñjasin israelitanakan jilïrinakapax Moisesaruw yatiyanipxäna. 23 Moisesasti jupanakar sänwa: —Tatituw ukham lurañatak arsu. Qharürux sábado uruwa, Tatitur luqtat samarañ uruwa. Kuntix phayasipxañamäki ukxa jichhür phayasipxam, kuntix qhatiyasipxañamäki uksa jichhür qhatiyasipxam; jilt’kani ukxa qharürutak imasipxam —sasa. 24 Israelitanakasti Moisesan arunakaparjamaw kunatix jilt’katayna ukanak qhipürutak imasipxäna, janiw laq’untkänti, janirakiw thujstkänsa. 25 Ukat Moisesax jupanakar säna: —Jichhürux sábado uruwa. Tatitur luqtat uruwa, janiw kuns pampan jikxatapkätati. Ukhamasti masür imasipkta uka t’ant’a jichhürux manq’asipxäta. 26 Jumanakax suxta uruw manq’añ apthapisipxäta, ukampis paqallqür urunxa janiw kunas utjkxaniti, sábado urütap layku —sasa. 27 Moisesan siskatpachasa, paqallqüri urun yaqhipanakax t’ant’a apthapisirix mistusipkakïnwa, ukampis janiw kuns jikxatapkänti. 28 Ukat Tatitux Moisesar säna: —¿Kunapachkamas jumanakax kamachi arunakaxampiru, yatichäwinakaxampir jan ist’apkäta? 29 Amuyapxam, naya, Tatituw samarañ uru churapxsma; ukat nayax suxtïr urunxa, payürutak manq’añ churapxsma. Ukhamasti paqallqüri urunxa, sapa mayni utapan qhiparpan, jan khitis utapat mistpati —sasa. 30 Ukat jaqinakax paqallqüri urun samarapxäna. 31 Apthapipkän uka t’ant’asti janq’ünwa, cilantro alin jathapar uñtata, misk’impi lurat t’ant’jam muxsarakïnwa. Israelitanakasti ukarux “maná” sasaw sutichapxäna. 32 Uka qhipat Moisesax markar säna: —Tatitux akham siwa: “Pä kilo maná t’ant’a mä phukhur uchapxam, wawanakaman wawanakapataki, jumanakar Egiptot irpsunisin wasaran manq’ayapksma uka manq’a jupanakan uñt’apxañapataki” —sasa. 33 Moisesasti Aaronarux sarakïnwa: —Mä phukhur pä kilo maná t’ant’a phuqhantam. Uksti Tatitun nayraqatapar ucham, wawanakan wawanakapatak imatäpan —sasa. 34 Aaronasti kunjämtix Tatitux Moisesar siskatayna ukhamarjamaw maná t’ant’a uchat phukhu, arust’äwi arca nayraqatar imäna. 35 Israelitanakax pusi tunka maraw maná t’ant’a manq’apxäna, jaqinakan utjantat uraqir puriñkama, Canaán uraqin qurpanakapar puriñkama. 36 Maná t’ant’a tupt’añatakisti, israelitanakax “gomer” sat pä kiloni tupumpiw waytapxäna.

17

1 Israelitanakax taqiniw Sin sat wasarat sartawayxapxäna, jupanakasti Tatitun arunakaparjamaw juk’at juk’at sarapxäna. Refidim sat chiqar purisasti ukkharuw utjnuqtapxäna, ukampis janiw umt’añatak uma jikxatapkänti, 2 ukat Moisesar mayipxäna: —¡Umt’añatak uma churapxita! —sasa. Moisesasti sänwa: —¿Kunatarak nayaruk mayipxistasti? ¿Kunatarak Diosar ukham yant’apxtasti? —sasa. 3 Ukampis israelitanakax umat pharjataw Moisesatak jan walinak parlapxäna akham sasa: —¿Kunatakis Egiptot irpsunipxista? ¿Wawanakaxampiru, animalanakaxampir umatjam jiwarayañatakit irpsunipxistasti? —sasa. 4 Moisesasti Tatituruw yanap mayïna, juparusti sänwa: —¿Kamacharakï aka jaqinakampisti? Niyapuniw qalamp k’upjas jiwayapxitu —sasa. 5 Tatitusti Moisesar sänwa: —Markan nayraqatapar sayt’asim, ukatsti Israelan jilïrinakap jumamp chik irpam. Nilo jawirar jawq’antktas uka thujrum ayxarusirakim, ukat sarantam. 6 Nayasti khaya Horeb sat qullun mä qarqa patan suyäma. Uka qarqar jach’a thujrumamp jisktkät ukkhasti, umaw ukat mistunini, jaqinakan umt’apxañapataki —sasa. Moisesasti Israelan jilïrinakap nayraqatan ukham luräna. 7 Uka chiqarusti Meribá sasaw sutichäna, israelitanakan jupatak arusipxatap layku, ukatsti Masá sutimpiw ucharakïna, Diosar yant’apxatap layku: “¿Tatitux jiwasanak taypinkiti, janicha?” sasa. 8 Amalecita jaqinakax Refidim sat chiqaruw israelitanakamp nuwasir jutantapxäna. 9 Ukat Moisesax Josué chachar säna: —Mä qawqha chachanak ajlliwayasin amalecitanakamp nuwasir saram. Nayasti arumanthix qullu patan Diosan thujrup amparaxar ayt’ataw ukankä —sasa. 10 Josué chachasti, Moisesan arsutaparjamaw amalecitanakamp nuwasir saräna. Ukchañkamasti Moisesampi, Aaronampi, Hur sat chachampix qullu pataruw makhatapxäna. 11 Moisesax amparap alayar luqtkän ukkhax, israelitanakaw nuwasiñan atipapxäna; ukampis amparap ayaqasxän ukkhasti, amalecitanakaw atipapxarakïna. 12 Moisesax amparanakap alayar luqtkäwix qarjtxänwa, ukat Aaronampi, Hur chachampix mä qala patxar Moisesar qunt’ayasin Moisesan amparanakap purapäxat katxäsipxäna, maynix maysata, maynisti maysataraki. Ukhamat Moisesan amparanakapax intin jalantañapkam jan qarjaskänti, 13 Josué chachasti espadampkamaw amalecitanakarux atipjäna. 14 Uka qhipatsti, Tatitux Moisesar akham sarakïna: —Kunatix aka nuwasïwin luraski ukxa qillqam, jan khitin armasiñapataki; Josué chacharusti sarakim, nayaw amalecitanakarux jan mayampitak chhaqtayä —sasa. 15 Moisesasti mä altar ukawja chiqar luräna, ukarusti “Tatituw nayan wiphalaxaxa” sasaw sutichäna, 16 .sarakïnwa: “¡Tatitusan wiphalapax amparaxankiwa! ¡Tatitux amalecitanakampi, wawanakapan wawanakapampiw nuwasini” sasa.

18

1 Jetró chachax Moisesan awkch’ipänwa, Madián markan sacerdoteparakïnwa, jupasti taqi kuntix Diosax Moisesampitaki, Israel markapampitakis lurkatayna ukanak yatïna, kunjämtix Tatitux Egiptot jupanakar irpsunkatayna ukanak yatirakïna. 2 Moisesax Egipto markankaskän ukkhaw Séfora warmipar Madianar khithanukxatayna, Jetrosti jupampiru, 3 pani wawapampiruw katuqatayna. Jupanakat maynix Guersón sutinïnwa, Moisesasti akham satayna: “Nayax jaqin uraqipan sart’ir jaqikïtwa” sasa. 4 Maynïr wawapasti Eliézer satarakïnwa; Moisesasti akham sarakitayna: “Awkixan Diosapaw nayar yanapitu, faraonan espadapatsa qhispiyarakitu” sasa. 5 Moisesax wasaran utjnuqatayna, Diosan qullup jak’aru, Jetró chachasti uka chiqaruw Moisesan warmipampi, wawanakapamp chik jupar tumpt’ir saräna. 6 Jupasti Moisesar yatiyiriw khithäna, akham sasa: —Naya Jetró awkch’imaw jumar tumpt’ir jutaskta, warmimampi, pani wawapamp chika —sasa. 7 Moisesasti Jetró awkch’ipar katuqiriw mistuwayäna. Ukatsti jupan nayraqatapan alt’asisaw jamp’att’arakïna; aruntasisasti chhujllaruw mantapxi. 8 Ukatsti Moisesax kuntix Tatitux Israel markat arxatasisax faraonampiru, egipcionakampir lurkatayna taqi ukanak awkch’ipar yatiyäna, kuna jan walt’añanakatix thakhin utjkatayna, kunjämtix Tatitux jupanakar qhispiykatayna taqi ukanak yatiyarakïna. 9 Ukham yatisinsti Jetrox kusisïnwa, Tatitun israelitanakar khuyapayasiñap uñacht’ayatapata, egipcio jaqinakan amparapat qhispiyatapata. 10 Ukat jupax sarakïna: —¡Israelan Tatitupax jach’añchatäpan, jupaw juma israelitanakarux egipcionakampina, faraonampin amparapat qhispiyapxtamxa! 11 Tatitux jumanakar ukataq t’aqhisiñat qhispiyapxtam egipcionakan jach’a jach’a tukuñampi apnaqatäñata. ¡Jichhax yattwa, Israelan Diosapax taqi diosanakat sipansa wali ch’amaniwa! —sasa. 12 Jetró chachasti ukspachaw mä uywa katusin nakt’at wilañcha Diosar luqtäna, ukhamarak yaqha waxt’anakampi. Uka qhipatsti, Aaronampi, Israelan jilïrinakapampix Moisesan awkch’ipamp chikaw Diosan nayraqatapan manq’apxäna. 13 Qhipärmanthisti, Moisesax israelitanakan jan walt’ayasiñanakap askichiriw qunt’asïna, jupanakasti Moisesan nayraqatapan willjtat jayp’ukamaw ukankapxäna. 14 Jetró awkch’ipasti, Moisesan luratap uñjasaxa, jupar akham jiskt’äna: —¿Kunatsa ukataq ch’am tukta? Jaqinakax willjtat jayp’ukamaw juman ukar juti. ¿Kunatarak juma sapak jupanakar taripañatak qunt’astasti? —sasa. 15 Moisesasti awkch’iparux akham sarakïna: —Jaqinakax Diosar jiskt’ayasiriw nayan ukar jutapxi. 16 Jupanakkam jan walt’ayasipki ukkhax nayan ukaruw jiskt’asir jutapxi, jupanakar khitis juchani uk nayan uñjañaxataki; nayasti Diosan kamachinakapampi, yatichäwinakapampi jupanakar yatiyarakta —sasa. 17 Ukampis Jetró awkch’ipax akham sarakïna: —Janiw uk wal lurktati, 18 jumax qarjastawa, jumamp chikäki uka jaqinakas qarjasirakiwa. Uka lurañax atipjasktamwa, janiw sapak lurkasmati. 19 Iwxt’käma uk sum ist’ita, Diosay jumar yanappan. Jumaw Diosarux marka lanti makhatañama, kuna jan walt’añanakatix utjki ukanak jupar katuyañamaraki. 20 Jupanakarusti, Diosan kamachi arunakaparjama, yatichäwinakaparjam yaticham; ukatsti kunjämtix jupanakan jakapxañapäki, kuntix lurapxañapäki ukanak yatiyarakim. 21 Ukham lurañamatakisti, israelitanak taypit suma amuyt’an chachanak thaqham, Diosar axsartirinaka, qhan parlirinaka, qullqi layku jan khitirus arxatirinaka. Jupanakarusti waranqa jaqinakan jilïripat ucham, yaqhipanakarux patak jaqinakxaru, yaqhipanakarusti phisqa tunka jaqinakxaru, mayninakarusti tunka jaqinakxaruraki. 22 Jupanakaw jaqinakarux jan wali luratanakap taqi pachan uñjani. Jan askichkay mä jan walt’añ utjkani ukkhakiw jumarux yatiyapxätam. Ukhamat jumax ch’am jan tukxätati, jupanakaw yanapapxarakïtam. 23 Jumatix ukham luräta, ukatix Diosan munañapächi ukaxa, jumax walt’akïtawa; jaqinakasti kusisitakiw utanakapar sarxani —sasa. 24 Moisesasti awkch’ipan iwxt’anakap ist’änwa, ukatsti uka arunakarjamaw luräna: 25 Israelitanak taypit suma amuyt’an jaqinak ajllïna, jupanakarusti waranqa jaqinakxaruw jilïrit uchäna, mayninakarux patak jaqinakxaru, mayninakarusti phisqa tunka jaqinakxaru, yaqhipanakarusti tunka jaqinakxaruraki. 26 Jupanakaw markachirinakan jan walt’äwinakap taqi pachan uñjapxäna, ukampis sinti jan walinaksti Moisesaruw yatiyapxäna. 27 Uka qhipatsti Moisesax awkch’ipar sum khithanukxäna, awkch’ipasti markaparuw kuttawayxäna.

19

1 Israelitanakax Egipto uraqit mistuwayapkän uka urutxa kimsa phaxsi saraqataruw Sinaí wasarar puripxäna. 2 Refidim chiqat mistuwayasinsti, Sinaí wasararuw puripxäna, uka pachpan utjnuqtapxarakïna, qullu uñkatasina. 3 Mä urusti, Moisesax Diosampi jikisiriw Sinaí qullur makhatäna, Tatitusti qullu patatpach jawsasin jupar sarakïna: —Jacobun israelita wawanakapar aka arunak yatiyam: 4 “Jumanakax sum uñjapxtaxa kunjämtix egipcionakar nayax mutuykta ukxa, kunjämtix nayan ukar irpanipksma uksa uñjapxaraktawa, mä pakan chhiqhap patxarus jutapkasma ukhama. 5 Ukhamasti, jumanakatix nayan arunakax sum ist’asin jaysapxitäta, arust’äwi lurataxsa phuqhapxarakïta ukaxa, jumanakax taqi markanak taypin nayan munat markaxäpxätawa, taqi uraqix nayankiwa. 6 Jumanakax nayar luqtir sacerdotenakäpxätawa, nayatak yaqhachat suma markarakïpxätawa.” Taqi ukanak israelitanakar yatiyam —sasa. 7 Moisesasti kuttasin markan jilïrinakaparuw jawsäna, ukatsti kuntix Tatitux siskatayna ukanak jupanakar yatiyäna. 8 Ukatsti israelitanakax mä arukiw sapxäna: —Kunanaktix Tatitux arski ukanak lurapxäwa —sasa. Moisesasti israelitanakan arsusitanakapxa Tatituruw yatiyäna. 9 Tatitusti Moisesarux akham sarakïna: —Nayax jumar wali ch’amak qinay taypin uñstäma, markan jumampi parlatax ist’añapataki, jumatsti jan pächasisipkañapataki —sasa. Moisesasti israelitanakan arsusitanakap wasitat Tatitur yatiyäna. 10 Tatitusti Moisesarux saskakïnwa: —Saram, ukatsti markar wakichanim jichhüru, qharüru jupanakax q’umachasipxpan. Isinakap t’axsusipxpan, 11 jurpür willjtatak sum wakichasipxpan, naya, Tatitusti jurpür willjtaw Sinaí qullur saraqanï, taqi israelitanakan uñjkaña. 12 Ukampis qullu kayurux chimpunak uchäta, israelitanakan jan makhataniñapataki, jupanakarusti saskakim: “Janiw qullur makhatapxätati, janirakiw thiyanakaparus jak’achasipxätati, chimputäki uksa janiw makhatapxätati, qullur jak’achasirix jiwayataw uñjasini. 13 Ukampis janiw juchanirux khitis amparamp nuwjañapäkiti jan ukasti, qalanakamp jayat k’upjasa, mich’inakamp antutt’askamaw jiwayapxäta. Jaqïpasa, uywäpasa jiwañapawa. Jaqinakax trompetan phust’asitap ist’askani ukapachakiw qullurux makhatani” sasa. 14 Moisesasti israelit jaqinakan Diosar katuyasiñapatak wakichiriw qullut saraqanxäna, jupanakasti isinakap t’axsusipxäna, 15 Moisesasti jupanakar sänwa: —Jurpürutak sum wakichasipxam, ukchañkamasti warminakamamp jan mayachasipxamti —sasa. 16 Kimsïr uru willjtarusti, qhixu qhixunakampi, lliju llijunakampiw utjäna; qullu patxarusti mä wali ch’amak qinayaw jitxattarakïna. Ukatsti trompetan ch’amamp phust’atapaw campamentonkirinakar axsarañat khathatiyäna. 17 Ukat Moisesax israelitanakar campamentot irpsuwayasin Sinaí qullu kayur Diosampi jikisiñapatak irpäna. 18 Taqpach Sinaí qulluw jiwq’ïna, Tatituw nina taypinjam saraqanitayna. Uka jiwq’isti mä hornotjam mistsüna, qullusti walpun khathatïna. 19 Trompetan phust’atapasti juk’amp juk’ampiw jach’at ist’asïna. Moisesan parlataparusti, Diosax qhixu qhixu arumpiw jaysanïna. 20 Tatitux Sinaí qulluruw saraqanïna, uka patar makhatañapatakiw Moisesar jawsäna. Moisesasti makhatänwa. 21 Tatitusti Moisesarux sänwa: —Saraqasin israelitanakaruw yatiyäta, chimputäki uka chiqat janipun nayar uñjañatak makhatanipxpati, jan ist’asis jak’achasinipxaspa ukaxa, waljaniw jiwaraspa. 22 Nayar jak’achasir sacerdotenakas q’umachasipxpan, jan ukhamäkaspa ukax, jupanakas jiwapxarakispawa —sasa. 23 Moisesasti Tatitur sarakïnwa: —Israelitanakax janiw Sinaí qullur makhatanipkaniti, juma pachpaw qullu kayur mä chimpu uchayapxistaxa, ukawjan jumatakik yaqhachatätap layku —sasa. 24 Ukampis Tatitux jupar sänwa: —Qullut saraqawayam, ukatsti Aaronampiw kutkatanïta. Ukampis sacerdotenakasa, markachirinakas nayan ukar makhataniñ jan yant’apxpati, makhatanipxaspa ukax, jiwapxaspawa —sasa. 25 Moisesasti qullut saraqanisax taqi uka arunak israelitanakarux yatiyäna.

20

1 Diosasti taqi aka kamachi arunak arsüna: 2 “Nayaw juman Tatit Diosamätxa, nayaw Egipto uraqit irpsunsma, t’aqhisiyat jikxataskäyät uka markata. 3 “Janiw jumax nayat sipan yaqha diosanak uchasïtati. 4 “Janiw yaqha diosanak uñtat lurasïtati, alaxpachan utjir uñtatsa, aka uraqin utjir uñtatsa, quta manqha uraqin utjir uñtatsa. 5 Janiw uka diosanakatak killt’asïtati, janirakiw yupaychätasa, nayaw juman Tatit Diosamätxa, jan yaqhampïñam munir Diosätwa, nayar uñisir awkinakan juchapatxa, nayaw wawanakaparusa, allchhinakaparusa, allchhinakan allchhinakaparus mutuyta; 6 ukampis nayar munirinakaru, kamachi arunakaxar phuqhirinakarux wawanakapan wawanakaparuw khuyapt’ayta. 7 “Janiw Tatit Diosaman sutip inamayatak aytasïtati, jupasti inamay sutip aytasirirux mutuyaniwa. 8 “Sábado urut amtasïta, uka urun Diosar jach’añchañataki. 9 Jumax suxta uruw irnaqäta, taqi kuntix lurañamäki ukanakxa, ukürunakaw luräta, 10 paqallqüri urusti samarañ uruwa, Tatit Diosamatak yaqhachat uruwa. Uka urux janiw jumax kuns lurätati, yuqamasa, phuchhamasa, uywatamasa, uywanakamasa, utamankki uka jaya markankir jaqis janiw kuns lurapxañapäkiti. 11 Tatitux suxta urun luräna, alaxpacha, akapacha, qutanaka, kunanakatix ukanakan utjki ukanaka; paqallqüri urunsti samaränwa. Ukat Tatitux paqallqür urur aski waxt’äwimp phuqt’äna, qullan urüñapatakiw arsurakïna. 12 “Awkimaru, taykamar waqaycham, Tatit Diosamax churkätam uka uraqin jaya maranak jakañamataki. 13 “Janiw jiwayätati. 14 “Janiw wachuq jucha lurätati. 15 “Janiw lunthatätati. 16 “Janiw jaqi masimatak kuna k’ari arunaksa parlätati. 17 “Janiw jaqi masimankir utap munapayätati: janirakiw warmipsa, uywatapsa, vacapsa, asnopsa, kunanakapatix utjki ukanaksa munapayätati” sasa. 18 Taqpach israelitanakaw qhixu qhixunakampi, trompetan phust’atapamp ist’apxäna, lliju llijunaka, qullut jiwq’inak mistur uñjapxarakïna; jupanakasti wal axsarayasipxäna, jayatak uñch’ukipxarakïna. 19 Ukat Moisesar sapxäna: —Jumak parlapxita, nanakasti ist’apxämawa; janik Diosax nanakamp parlkpanti, ukhamat jan jiwañanakaxataki —sasa. 20 Moisesasti israelitanakarux sarakïnwa: —Jan axsarapxamti. Diosax jumanakar yant’iriw juti, jupar axsartasapun sarnaqapxañamataki, ukhamat jucha jan lurapxañamataki —sasa. 21 Ukchañkamasti israelitanakax jayjankakïnwa, Moisesasti Diosax jikxataskän uka ch’amak qinayaruw jak’achasïna. 22 Tatitux Moisesar sänwa: —Israelitanakarux akham sätawa: “Jumanakax uñjapxtawa, kunjämsa nayax alaxpachatpach jumanakamp parlkta ukxa. 23 Jumanakax janiw yaqha diosanak lurasipxätati, quritsa, qullqitsa, jupanakar nayarjam yupaychañamataki. 24 Laq’at nayatak mä altar lurarapipxita, uka altar patan jumanakan ovejanakamatsa, vacanakamatsa sumankañ nakt’at wilañchanak luqtapxitäta. Nayasti jutasin jumanakar aski waxt’äwinakamp phuqt’apxäma, kawkhanakantix nayan sutixan amtatäñap munkä ukkhanakana. 25 Jumanakatix qalanakat mä altar wakicharapipxitäta ukaxa, janiw k’uthat qalanakampi lurapxätati, k’uthat qalanakampi lurat altarax janiw askïkaspati. 26 Nayan altaraxax jan makhatañanakan luratäñapawa, makhatasin jumanakax q’alal janchinakam jan uñacht’ayaskañataki” —sasa.

21

1 Tatitusti Moisesar sarakïnwa: “Aka kamachinak jumax israelitanakar yatiyäta: 2 “Jumatix hebreo uywat jaqi alasïtaxa, suxta maraw irnaqañapa, ukampis paqallqüri maranxa antutatäxañapawa, janiw jupax kunsa antutatäxatapat churañapäkiti. 3 Uka uywat jaqitix sapak purinchixa, sapakirakiw sarxañapa; ukampis warmin purinchixa, warmipampiw sarxañaparaki. 4 Uka uywat jaqin uywiripatix mä warmi jupar churchisti, uka warmitix jupatak wawanakanïchi ukaxa, warmimpi wawanakampix uywirinkaniwa, uywat jaqisti sapakiw sarxani. 5 Ukampis uywat jaqitix sani: ‘Nayax uywirixar munastwa, warmixarusa, wawanakaxarus munasiraktwa, janiw antutatäñ munkti’ sasaxa; 6 uywiripax Diosan nayraqataparuw irpani, ukatsti uta punkur irpkatasin mä p’iyañampiw uywat jaqin jinchup p’iysuni. Ukhamat uka uywat jaqix wiñayatak jupankxani. 7 “Maynitix phuchhapar uywatäñatak aljani ukaxa, jupax janiw chacha uywatanakjam antutatäkaniti. 8 Uywiripatix uka uywat tawaqur warmipäñatak jan katuqañ munkani, jan munatap laykuxa, uywirix iyawsañapawa, khitiy uka tawaqu alasiñ munchispa ukaru, jan munkchi ukasa, janiw jaya markankir jaqirux aljañapäkiti. 9 Ukampis yuqapampitix uka tawaqur jaqichayani ukaxa, phuchhaparjam uñjañapawa. 10 Alasiritix uka tawaqumpi jaqichasini, ukatsti yaqha warmimpirak jaqichasin ukaxa, janiw uywatapäkän uka warmipat apaqañapäkiti manq’añsa, isinaksa, warmi kankañapsa. 11 Ukampis aka kimsa lurañanaktix alasirix jan phuqkani ukaxa, tawaqux antutatäxañapawa, jupasti janiw kunsa antutatäxatapat churañapäkiti. 12 “Khititix masipar chhuxriñchjas jiwaykani ukax, jiwayatäniwa. 13 Ukampis khititix jan amtañampi maynir jiwaykani, jan ukasti, Diosat jiwañapax wakischi ukaxa, nayaw yatiyäma kawkha chiqarutix jiwayir jaqix jaltxañapäki ukxa. 14 Ukampis khititix masipamp jachjayasisin jan wali amtañamp jiwayani ukarux jiwayatäñapatak juchañchatäniwa, altaraxarus imantasiskpan ukasa. 15 “Khititix awkiparu, taykapar chhuxriñchjkani ukaxa, jiwayatäñapatak juchañchatäniwa. 16 “Khititix mä jaqi lunthatasin yaqhar aljkani, jan ukax utapansa jikxatatäkani ukaxa, jiwayatäñapatak juchañchatäniwa. 17 “Khititix awkiparu, taykapar jan wali arunakamp tuqkani ukaxa, jiwayatäñapatak juchañchatäniwa. 18 “Pä chachatix nuwasipxaspa, ukat maynix masipar ch’akumpi, jan ukax qalamp chhuxriñchjasin ikiñar jaquntaspa ukaxa; 19 chhuxriñchjirix janiw juchañchatäkaniti, chhuxriñchjat jaqitix ikiñat sartxas thujrut yanapan sarnaqxani ukkhaxa, ukampis chhuxriñchjirix usutäki ukarux qullayañapawa, usutäki uka urunakatsa qullqi churañapa. 20 “Khititix uywat jaqipar chachäpasa, warmïpasa lawampi jawq’jas jiwaykani ukaxa, ukham luratapat juchañchatäniwa. 21 Ukampis uywat jaqitix mä urusa, jan ukax pä urusa jakaskanixa, jawq’jir jaqix janiw juchañchatäkxaniti, uywatapätap layku. 22 “Pä jaqitix nuwasisin usur warmir nuwatatas sullsuyani; ukampis uka warmitix jan jiwkani ukaxa, juchan jaqix qullqi churañapawa, qawqtix warmin chachapax maykani ukkha, taripirinakaw ukxat uñjapxarakini. 23 Ukampis uka usuchjat warmitix jiwanixa, juchanirux pachparak phuqhayatäni, jakañatxa jakañaraki, 24 nayratxa nayraraki, laka ch’akhatxa laka ch’akharaki, amparatxa ampararaki, kayutxa kayuraki, 25 nakhantayatax nakhantayataraki, chhuxritxa chhuxriraki, ch’akutxa ch’akuraki. 26 “Khititix uywataru chachäpasa, warmïpasa nayrat ch’akutatas ch’ulla nayrap juykhuptayaspaxa, uka uywataparux antutxañapawa, nayra juykhuptayatap layku. 27 Khititix uywataparu, chachäpasa, warmïpasa nuwjasin laka ch’akha apsuspaxa, laka ch’akha apsutapat antutxañaparakiwa. 28 “Mä urqu vacatix waxrjasa chacharusa, jan ukax warmirusa jiwayani ukaxa, urqu vacax qalampi k’upjat jiwañapawa, aychapasti janiw manq’añatakïkaniti, vacanisti janiw juchañchatäkaniti. 29 Urqu vacatix waxrasiripunïchi, ukat maynir waxrantasin jiwaychi ukaxa, qalamp k’upjat jiwañapawa, vacanix yatkasin jan ist’asis uywatapatsti jiwayatäñaparakiwa. 30 Ukampisa, vacanix qullqimpi phuqhasaw jakañap qhispiyasispa. 31 Pachpa kamachirakiw phuqhasini, vacatix maynin yuqall wawaparusa, imill wawaparusa waxrjani ukkhaxa. 32 Uka urqu vacatix mä uywat jaqiru, chacharusa warmirus waxrantchi ukaxa, urqu vacarux qalamp k’upjasaw jiwayatäñapa, vacanisti uywat jaqin uywiriparux kimsa tunka qullqi churañapa. 33 “Maynitix mä phuch’u jan atxatkaspa, jan ukax phuch’u p’iysusin jan atxatkaspa, ukat ukar mä urqu vacasa, jan ukax mä asnos jalantasin jiwaspa ukaxa, 34 phuch’unix uka uywanir qullqi churañapawa, ukampis jiwat uywax jupatakïxaniwa. 35 “Maynin urqu vacapatix masipan urqu vacapar waxrantas jiwayaspa ukax, jakaski uka urqu vaca aljapxani, ukatsti paniniw chikatkam qullqi jaljasipxani, uka kipkarak jiwat vacan aychapsa jaljasipxani. 36 Ukampis urqu vacatix waxrasiripunïchi, ukat vacanix yatkasin jan ist’asis uywaskakchi janirak chinxäskchi ukaxa, wakisiw jiwat vacat jakkir vaca maynir churxañapa, jiwat vacasti jupatakïxaniwa.

22

1 “Khititix mä vacsa, jan ukax mä ovejsa lunthatasini, ukatsti kharsuni, jan ukax aljanisa, vacanirux mä vacatxa phisqa vaca churxani, mä ovejatsti pusi oveja churxarakini. 2 “Mä lunthatarutix lunthataskir katjasin nuwjas jiwayapxan ukaxa, jiwayirix janiw juchañchatäkaniti. 3 Ukampis inti jalsutattix lunthatar jiwayani ukaxa, jiwayirix juchañchatäniwa. “Lunthatirix kunanaktix lunthatki ukanakat alapxa kutt’ayxañapawa, jan qullqinïkchi ukasti, lunthatatapat kutt’ayxañatakix jupa pachpa aljataw uñjasini. 4 “Lunthatat uywatix jakkirpach lunthatan amparapan jikxatatäni ukaxa, jupax mä ukkhampi churañapawa, vacatsa, asnotsa, ovejatsa. 5 “Khititix uywanakap ananukusin pampana, jan ukax mä uva yapun manq’ayaspa, ukatsti uywanakapax yaqha jaqin yapupar mantasin manq’suraqaspa ukaxa, uywanix manq’suyatapat yapupankirit suma juyranak churañapa. 6 “Khititix nina phichhasin maynin uraqipankir pastonaka, trigo kallchanaka, jan ukax trigo apthapitanakar phichhantaspa ukaxa, uka nina naqtayir jaqix kunanaktix ninax nakhantki ukanakat qullqi kutt’ayxañapawa. 7 “Khititix mayni masiparu qullqipsa, jila alani yänakapsa imarapiñapatak katuyasispa, ukatsti uka masipatix pachpa utapat uka yänak lunthatsuyasispa ukaxa, lunthatar katjapkani ukapachasti mä ukkhamp kutt’ayxañapawa; 8 ukampis jan katjapkani ukaxa, utanix Tatitun nayraqatapar irpatäniwa, ukan jupax qhan arsuñapa kuna yänaktix masipax katuyaskän ukar jan llamkt’atapata. 9 “Khititix mä urqu vaca katuntasini, jan ukax mä asno, mä ovejsa, kuna isinaksa, jan ukax kuna chhaqhat yänaksa; ukatsti maynitix nayankituw akax sani ukaxa, uka pani jaqix Tatitun utaparuw sarapxañapa, Diosan taripatäñataki, khititix juchanïki ukaxa, mä ukkhamp maynir churxañapa. 10 “Maynitix jaqi masipar katuyani mä asno, mä vaca, mä oveja, jan ukax yaqha uywa; ukatsti uka uywatix jiwaspa, jan ukax usuchjatäspa, jan ukax jan khitin uñjkat lunthatatäspa ukaxa, 11 uywanak katt’ayatäki uka jaqix uywanitakiw Tatitun sutipxar juramento lurarapini, masipax katuyaski uka uywanak jan imantatapa, jan uñjatapa. Uywanix arunakapar iyawsañaparakiwa, uywa katur jaqix janiw kuna qullqsa churañapäkiti. 12 Ukampisa, jupan uñjkatatix uka uywa lunthatapxaspa ukaxa, uywanirux qullqi churxañapawa. 13 Uka uywarutix ch’uminkir qhuru animalax katusin jisk’a jisk’a tukjaspa ukaxa, uka jiwat animal jilt’xa uñxatañatakiw apaniñapa, ukhamat qullqi jan churañataki. 14 “Khititix kuna uywa mayt’asispa, ukat uka uywatix usuchjasispa, jan ukax uywanin ch’usäñapkam jiwat uñjasispa ukaxa, mayt’asirix uywanir qullqi churxañapawa; 15 ukampis uywanitix ukankaskaspa ukaxa, uywa mayt’asirix janiw kuna qullqsa churañapäkiti. Uka uywatix qullqxar mayt’atächi ukaxa, uka qullqik churxañapawa. 16 “Khititix chacha jan uñt’ir tawaqur jan parlatäkipan sallqjani, ukatsti jupar warmisirakini ukaxa, uka tawaqumpiw jaqichasiñapa, tawaqun awkiparusti qullqi churañapa, qawqhatix churañäki ukkha. 17 Ukampis tawaqun awkipatix uka waynamp jaqichasiñap jan munkanixa, uka waynax qawqhatix chacha jan uñt’ir tawaqut qullqi churañäki ukhamarjamaw churañapa. 18 “Layqasiñanakan sarnaqirinakax, jiwañapatak juchañchatäniwa. 19 “Mä uywamp q’añusir jaqix jiwañapatak juchañchatäniwa. 20 “Yaqha diosanakar wilañchanak luqtir jaqix, jiwañapatak juchañchatäniwa. 21 “Janiw yaqha markat jutir jaqirux t’aqhisiyätati, janirakiw llakisiyätasa, jumanakax Egipto markan yaqha markankir jaqinakäpxarakïyätawa. 22 “Janiw ijma warminakarusa, wajchanakarus t’aqhisiyätati, 23 jumanakatix t’aqhisiyapxätaxa, jupanakax nayaruw art’asinipxitani, nayasti jupanakan art’asitanakap ist’äwa, 24 ukatsti nayax wali q’apisitaw jumanakarux espadampkam jiwarayapxäma. Warminakamasti ijmaw qhiparani, wawanakamas wajchaw qhipararakini. 25 “Jumatix markaxankiri, jumamp jakir jan kunan jaqir qullqi mayt’äta ukaxa, janiw jumax qullqi mayt’irjam tukütati, janirakiw qullqin jalaqtapsa mayïtati. 26 Qullqi mayt’asir jaqitix isipxar mayt’asïtam ukaxa, uka isipxa inti jalantaruw kutt’ayanxäta, 27 thayat jarkt’asiñatakix uka isipakiw jupan utji. Jan kutt’ayankasma ukaxa, ¿kuna isimpirak janxatasispasti? Jupax nayaruw art’asinitaspa, nayasti khuyapayasirïtax laykux ist’äwa. 28 “Janipuniw Diosar ñanqhachätati, janirakiw markam apnaqir jilïrirus ñanqhachätati. 29 “Yapu apthapitanakamata, taqpach vinomat waxt’anaksa nayatak apanipxapunïtawa. “Jilïr wawam nayaruw katuyxitäta, 30 uka kipkarak vacanakamana, ovejanakaman nayrïr qallupsa. Uka uywanakaman qallunakapasti wawachatatxa paqallqu uruw taykapampïni, kimsaqallqür urusti nayaruw churxitäta. 31 “Jumanakax nayatak yaqhachat markäpxañamawa. “Pampa animalanakan jisk’a jisk’a tukjat uywan aychapxa janiw manq’apxätati; uka aychxa anunakaruw liwxaruyapxäta.

23

1 “Janiw k’ari arunak parlätati, janirak k’ari arunak parlir jaqirus arxatasin yanapt’amti. 2 “Janiw jaqinakar waljanïtap layku, ñanqha luratanakapar arkätati. “Mä taripäwin arsuñam utjchi ukaxa, janiw mayninakan waljanïtap layku jupanakjam parlätati, chiqapäkis uk arsüta; 3 ukampis janirak mä jan utjirin jaqir yanapañatak k’arisimti, jupan jan utjirin jaqïtap layku. 4 “Jumar uñisir jaqin chhaqhat vacapsa, jan ukax asnopsa jikxatasma ukaxa, irparapxätawa. 5 Uñisirimar yanapt’añ janiw armasïtati; asnoparutix jathi khumumpi tinkuyat uñjäta ukaxa, janiw jumax ukhamak uñchukïtati; khumup apaqt’añ yanapt’ätawa. 6 “Jan utjirin jaqin ch’axwapan chiqapat arsusitap janiw maysar q’iwïtati. 7 “K’ari irkatañanakat jithiqtätawa, jan juchan aski jaqir k’arimp jiwayatäñatak janirak juchañchamti; nayax janiw juchan jaqirux janis juchanïkaspa ukham uñjkäti. 8 “Qullqi chilltatax janipuniw katuqasïtati, uka qullqix amuyt’asir jaqinakaruw juykhuptayi; ukatsti jan juchaninakax juchañchataw uñjasipxi. 9 “Yaqha markankir jaqir janiw t’aqhisiyätati, jumanakasti Egipton yaqha markankir jaqinakäpxäyätawa, kunjämäkitix yaqha markan jakañax uk jumanakax yatxapxtawa. 10 “Suxta maraw yapunakam yapuchäta, juyranakamsa apthapirakïta. 11 Ukampis paqallqüri maranxa janiw yapuchkätati, uraq samarayätawa, ukhamat markamankir jan utjirin jaqinakasa, pampa animalanakas yapun jilt’ki ukanak manq’asiñapataki. Uka pachparak luräta uva yapunakamampi, olivo quqanakampi. 12 “Suxta uruw taqi lurañanakam luräta, paqallqüri urusti samarätawa, ukhamata vacamasa, asnomasa samarañapataki; ukatsti uywatamasa, yaqha markankir jaqis ch’ama katxatañapataki. 13 “Taqi aka kamachinak phuqhapxam, ukatsti janipun yaqha diosanakar yanap mayipxamti; sutipsa aytasipxamti. 14 “Nayar jach’añchañatakisti maran kimsa kutiw uruyañ uru luräta. 15 Jan levaduran t’ant’a manq’añ uru uruyäta, arsutaxarjamasti paqallq uruw jan levaduran t’ant’a manq’äta. Abib sat phaxsin luräta, uka phaxsin Egiptot mistunitam layku. Ukampis uka uruyäwirux janiw khitis ukhamak jan kun apanis nayar uñstir jutañapäkiti. 16 “Yapu apthapiñ uru uruyäta, yapunakamat nayrïr achunak apthapkät ukapacha. Ukxarusti mara tukusiruw uruyarakïta, jumax yapunakam taqpach apthapiñ tukuykät ukapacha. 17 “Taqpach chachanakaw Tatitun nayraqatapan maran kimsa kuti uñstapxani. 18 “Uywa wilañcha luqtkitäta ukapachasti, janiw wilapxa levaduran t’ant’amp chik luqtitätati, janirakiw lik’ipsa qhipärmanthitak imätati. 19 “Yapuman nayrïr suma achunakapsti Tatit Diosaman utaparuw apäta. “Janiw cabrito aychxa taykapan lechepar qhathiyapxätati.” 20 Tatitux jupanakar sarakïnwa: “Nayaw angelaxar nayraqatam sarañapatak khithanïma, jupaw thakhin imätam, kawkha uraqtix wakicharapksma ukkhar irparakïtam. 21 Janiw jupat saraqätati, juparuw jaysäta, janiw jupatak sayt’asïtati, janiw jumanakan juchanakam pampachkaniti, jupax nayan sutixaruw taqi kuns luri. 22 Jumatix chiqpachapun jupar jaysäta, ukatsti nayan arsutaxarjam taqi kuns lurarakïta ukaxa, nayax uñisirinakaman uñisiripäyäwa, jumar jan munirinakarux janiw munkarakïti. 23 Nayan angelaxaw jumat nayra sarani, ukatsti jupaw irpätam amorreonakana, hititanakana, ferezeonakana, cananeonakana, heveonakana, jebuseonakan uraqinakaparu, nayasti jupanakarux tukjäwa. 24 Janiw uka markanakan jan wali luratanakap jumax lurarakïtati. Janiw diosanakap nayraqatan killt’asïtati, janirakiw yupaychätasa; jan ukasti, uka diosanakapsa, qullan qalanakapsa q’alpun tukjäta. 25 Tatit Diosamaruw yupaychäta, jupasti t’ant’amaru, umamaruw aski waxt’äwimp phuqt’ani. “Nayaw taqi usunak jumat apaqäma. 26 Janiw wawa usuchjasir warmix markaman utjkaniti, janirakiw jan wawachir warmisa utjkaniti. Nayaw jaya maranak jakañ churäma. 27 “Kawkha markanakarutix takt’käta ukansti, juman uñisirinakamarux axsarañampi, jach’a llakisiñamp apayanï, axsarañatsa juma nayraqatat jaltxapxaniwa. 28 Juman nayraqatamsti avispa mich’isir chhichhillankhanak khithä, ukaw heveonakaru, cananeonakaru, heteonakar alisnukuni. 29 Ukampisa, janiw uka jaqinakar mä maranak alisnukkäti, jan ch’usa wasar uraqir tukuskañapataki, janirak pampa animalanakas jumar jan wal lurañatak mirantaskañapataki. 30 Jan ukasti juk’at juk’at jupanakarux alisnukü, juman walja wawanïñamkama, ukat uraqi katuntasiñataki. 31 Uraqiman qurpanakapax akhamäniwa: Mar Rojo qutata, Mar Mediterráneo jach’a qutkama, ukatsti wasarata Éufrates sat jawirkama. Nayaw uka uraqinakan jakir jaqinakarux amparamar katuyäma, jumasti nayraqatamat jupanakar alisnuküta. 32 “Janiw jumax jupanakampisa, diosanakapampis kuna arust’äwirus mantätati, 33 janirakiw jupanakarux markam taypin jakayätati, jupanakax nayar jan walt’ayañatak jucha lurayapxiristam. Jumasti diosanakapar yupaychiriw tukusma, ukasti chhaqhañaruw puriyiristam.”

24

1 Tatitux Moisesarux sänwa: —Nayan ukar makhatanim, Aarón, Nadab, Abihú, israelitanakan paqallq tunka jilïrinakapampi; ukampis janiw jak’achasinipxitätati, jaya chiqar purisin ukawjaruw killt’asipxäta. 2 Juma sapakiw nayan ukar jak’achasinïta; mayninakax janiw jak’achasipxañapäkiti, jaqinakas janirakiw jumamp chikax makhatapxañapäkiti —sasa. 3 Ukatsti Moisesax israelitanakar yatiyiriw saräna kunanaktix Tatitux siskatayna uka arunaka, ukatsti taqiniw mä wawaki arsupxäna: —¡Taqi kuntix Tatitux arski ukanak lurapxä! —sasa. 4 Ukat Moisesax kunanaktix Tatitux siskatayna ukanak qillqäna, qhipärmanthisti, wali willjtat sartasin jupax qullu kayur mä altar luräna, ukatsti tunka payan qalanak uchäna; Israelan sapa ayllunakapat mä qala uchäna. 5 Ukatsti Israelit waynanakaruw khithäna urqu vacanak kharsupxañapataki, ukatsti Tatitur jach’añchañatak nakt’ayat wilañcha, sumankañ wilañchanak luqtapxañapataki. 6 Moisesasti chikat wila katuqasin lamananakaruw warantäna, chikat wilampisti altararuw ch’allsurakïna. 7 Ukatsti arust’äwi qillqat aptasinxa israelitanakatakiw ullart’arapïna, jupanakasti sapxänwa: —Tatitun arsutaparjamaw phuqhapxä, jaysapxarakï —sasa. 8 Ukatsti Moisesax wila aptasinxa, jaqinakxaruw ch’allakipäna akham sasa: —“Aka wilaw yatiyi, Tatitun mä arust’äwi jumanakamp luratapa” —sasa. 9 Moisesasti qulluruw makhatäna Aaronampi, Nadab, Abihú, ukhamarak Israelankir paqallq tunka jilïr jaqinakampi. 10 Ukansti Israelan Diosaparuw uñjapxäna: Sayt’atäkän uka chiqasti walipuniw qhanäna zafiro sat qaljama, pachpa alaxpach qhanjama. 11 Ukampis Diosax janiw uka jilïr israelitanakarux kuns kamachkänti, jupanakasti Diosaruw uñjapxäna, ukatsti manq’apxänwa, umapxarakïnwa. 12 Tatitux Moisesar sänwa: —Qullur makhatanim, nayan ukaru, ukan suyt’ita, nayasti qalat lurat tablanak churäma, ukaruw nayax kamachinakampi, kamachi arunakamp qillqta israelitanakar yatichañataki —sasa. 13 Moisesasti sartasin Diosan qulluparuw makhatäna Josué yanapiripamp chika. 14 Jilïr jaqinakarusti sänwa: —Nanakan kutt’aniñaxkamax akawjat suyt’apxitäta. Aaronampi, Hur chachampisti jumanakampïskaniwa, kuna jan walt’ayasiñanakas utjani ukaxa, jupanakaruw yatiyapxäta —sasa. 15 Ukham sasinsti, Moisesax qulluruw makhatäna, uka qullurusti qinayaw wali urpxatäna. 16 Tatitun qhapaq kankañapaw Sinaí qullunkäna, suxta uruw qinayax qullur urpxatäna. Paqallqüri urusti Tatitux Moisesaruw qinay taypit jawsäna. 17 Tatitun qhapaq kankañapasti israelitanakatakix qullu patan mä nakhantir ninar uñtatänwa. 18 Moisesasti qinay taypinjam qullurux makhatäna, ukatsti pusi tunka urumpi, pusi tunka arumampiw qullunkäna.

25

1 Tatitux Moisesar sänwa: 2 “Israelitanakar yatiyam, nayatak mä waxt’a apanipxañapataki. Khitinakatix taqi chuymampi churañ munkani jupanak taypit apthapipxäta. 3 Akham churäwinak apthapipxäta: quri, qullqi, cobre, 4 morado tela, púrpura sat tela, wila tela, suma lino tela, cabra t’awra, 5 wilar samichat oveja lip’ichinaka, suma lip’ichinaka, acacia lawanaka, 6 micha nakhayañ aceite, luqtañ aceitempitaki, q’apkir inciensompitakisti, suma q’apkir qullanaka, 7 ónice sat suma qalanaka, ukhamarak yaqha suma qalanaka, sacerdoten efod isipampiru, pectoral sat isimpampir uchañataki. 8 Ukatsti nayatakix mä qullan utjäwi lurarapipxitäta, nayan jumanak taypin utjasiñaxataki. 9 Ukampis uka qullan utjäwxa, ukhamarak taqi yänakapsa, kunjämtix nayax uñachaykäma ukhamarjamaw luräta. 10 “Ukatsti acacia lawat mä arca luräta, sayt’urux mä metro tunka centimetroni, iranarusti suxta tunka phisqan centimetroni, alayarusti suxta tunka phisqan centimetroni. 11 Ukarusti manqhatsa, anqäxatsa qurimpiw lip’suyäta, patatsa qurimpiw muyukipayarakïta. 12 Ukxarusti pusi argollanak qurit luräta, ukatsti arcan puspach kayuparuw ukanak uchäta, payxa maysaru, paysti maysaruraki. 13 Ukxarusti acacia lawat sayt’u lawanak wakicharakïta, uka lawarusti qurimpiw lip’ikipayäta, 14 ukatsti uka lawanakxa arca kayunakan uchatäki uka argollanakaruw sut’untayäta, uka lawanakampi waytasin arca kalltañataki, 15 uka lawanakxa arca kayunkki uka argollanakatxa janipuniw aysütati; pachparuw jaytäta. 16 Uka arcarusti nayax churkäma uka kamachinak uchäta. 17 “Ukxarusti suma quritkamak arcatakix mä qhuphiñ luräta, sayt’urux mä metro tunka centimetroni, iranarusti suxta tunka phisqan centimetroni, 18 ukatsti suma quritkamak pä querubines sat chhiqhaninak luräta, martillomp liq’suta, uksti purap thiyaruw uchäta. 19 Arca qhuphiñampi, querubines sat chhiqhaninakampix maypachakïñapawa; jupanakasti purap thiyankañapawa, maynïrix maysa thiyana, maynïristi maysa thiyanaraki, 20 purap uñthapisita, arca qhuphiñar uñtatkama, chhiqhanakapasti janatatatäñapawa qhuphiñ patxa ukampi imxatañataki. 21 Ukatsti uka qhuphiñ arca patxar uchäta, uka arca manqhirusti churkäma uka kamachi uchäta. 22 Nayax arust’äwi arca patxankki uka pä querubines sat chhiqhaninak taypin jumampix jikisï. Ukatsti, uka patatpach israelitanakan lurapxañapäki ukanak yatiyäma. 23 “Acacia lawat mä mesa luram, sayt’urux llätunk tunka centimetroni, iranarusti pusi tunka phisqan centimetroni, alayarusti suxta tunka phisqan centimetroni. 24 Ukarux suma qurimpi lip’ikipayam, thiyanakaparusti qurimpi muyukipayarakim. 25 Uka mesan thiyapsti iranarux paqallqu centimetroni lurarakïta, uka thiyarux qurimpiw patat muyukipayäta; 26 ukxarusti qurit pusi argollanak luräta, ukanaksti mesan puspach kayuparuw uchäta, 27 uka argollanakax mesa thiya manqhankañapawa, ukhamat lawanak ayantasin uka mesa kallañataki. 28 Uka kallañ lawanaksti acacia lawat luräta, ukatsti patat qurimpiw lip’ikipayäta. 29 Vino waxt’a luqtañatakisti, chuwanakapa, wisllanakapa, wayuchanakapa, jach’a qirunakapsa suma qurit luräta. 30 Uka mesa patxarusti, nayatak yaqhachat t’ant’xa naya nayraqataxar uchapunïtawa. 31 “Ukxarusti suma qurit mä candelero martillomp liq’sus luräta. Uka candeleron kayupasa, sayiripasa, qirunakapasa, panqaranakapas mayakïñapawa, 32 thiyanakapatsti suxta amparanakaw saraqañapa, maysatxa kimsa, maysatsti kimsaraki. 33 Candeleron sayiripat saraqki uka suxta amparanakan kimsa qiruw utjañapa almendro panqarar uñtata, muqunakapampi, panqar laphinakapampi 34 candeleron sayiripax pusi qirunïniwa, almendro panqarar uñtataraki, muqunakapampi, panqar laphinakapampi. 35 Candeleron aynach tuqipan sapa paya amparat saraqki ukax mä muqunïniwa. 36 Muqunakapampi, amparanakampi, candelerompix mayakïñapawa, ukasti suma quritkamakïñapawa martillomp liq’sutaraki. 37 Ukatsti paqallqu lamparanak lurarakïta, uksti patxaruw uchäta, ukhamat nayraqatar qhant’añapataki, 38 tenazanakampi, jisk’a chuwanakampix suma qurit luratäñapawa. 39 Candelero, ukhamarak yänakapsa kimsa tunka kimsan kilo suma qurit lurarakïta, 40 suma amuyumpiw luräta, qullun uñacht’ayksma ukhamarjama.

26

1 “Tatitump Jikisiñ Carpxa, lino k’anthitat tunka cortinani luräta, morado telata, sajuna telata, wila telampita; ukarusti querubines sat chhiqhaninak jiwaki p’itakipäta. 2 Uka cortinanakax pachpa tupunikïñapawa: sayt’urux tunka payan metro chikatani, iranarusti pä metroni. 3 Phisqa cortinanak mayarukiw ch’ukthapïta, chikat phisqa cortinanaksa pachparak ch’ukthapïta, 4 ukatsti nayrïr phisqa cortinanakan thiyanakaparux morado ch’ankhat ojalanak uchäta, uka qhipa phisqa cortinanakan thiyanakaparus ukhamarak uchäta. 5 Nayrïr phisqa cortinanakaru, qhipïr phisqa cortinanakarusa, phisqa tunka ojalanak luräta, ukhamat mayax mayampi suma janthaptañapataki. 6 Cortinanak t’irthapiñatakisti phisqa tunka t’iriñanak qurit lurarakïta, ukhamat Tatitump Jikisiñ Carpan mayakïñapataki. 7 “Ukxarusti Tatitump Jikisiñ Carpxar janxatañatakix, cabra t’awrat tunka mayan cortinanak lurarakïta. 8 Taqi uka cortinanakan tupupax mayakïñapawa: sayt’urux kimsa metro chikatani, iranarusti pä metroni. 9 Ukatsti phisqa cortinanak yaqhak ch’ukthapïta, ukxar suxtäki uksti, yaqharak ch’ukthapïta, suxtïr cortinäki uksti Tatitump Jikisiñ Carpa imxatatäki uka nayräxaruw llawuntäta. 10 Ukatsti phisqa tunka ojalanak nayrïr phisqa ch’ukthapit cortinanakan thiyanakapar lurarakïta, qhipa suxta cortinanak ch’ukthapkta ukatakisa. 11 Ukxarusti phisqa tunka t’iriñanak broncet lurarakïta ukatsti ukampiw ojalanakat t’irthapïta, uka carpan mayakïñapataki. 12 Carpan janxatatäki uka cortinanakan juk’amp jach’ätapatxa, chikatpachaw qhipäxar warkuqtani. 13 Ukhamat Tatitump Jikisiñ Carpax imxatatäni, jilt’ki ukampi purap thiyar warkuqtaniñapataki; pusi tunka phisqan centimetroni sapa thiyana. 14 “Uka carpa patxar imxatañatakix wilar samichata oveja lip’ichinakat luräta, uka patxar uchañatakisti wali suma lip’ichinakat lurarakïta. 15 “Tatitump Jikisiñ Carpatakix acacia lawat suma tablanak luräta, uksti chiqak sayt’ayäta. 16 Uka tablanakasti sayt’urux pusi metro chikatanïñapawa, iranarusti suxta tunka phisqan centimetroni. 17 Sapa tablasti pä achuntañanïñapawa, taqpach tabla purapat achuntayasin jan unxtañapataki, ukhamwa Tatitump Jikisiñ Carpatakix taqpach tablanak luräta. 18 Ukanak lurkät ukkhasti, aynach tuqitakix pä tunka tablanak luräta, 19 uka tablanakan katxäsiñapatakisti qullqit lurat pusi tunka takxäsirinak uchäta. Sapa tablan achuntañapatakix pä takxäsirinïñapawa. 20 “Amsta tuqitakisti, pä tunka tablanak luräta 21 qullqit lurat pusi tunka takxäsirinakapampi, sapa maya tabla kayun pä takxäsirinak utjañapataki. 22 Uka kipkaraki inti jalanta tuqirusti carpa qhipäxarux suxta tablanak ucharakïta, 23 ukxarusti pä tablampi, qhipäx pä esquinanakataki. 24 Uka tablanakasti payat payat aythapitäñapawa, ukanakasti amsta tuqit nayrïr argolläkis ukakam mayachatäñapawa. Uka kipkarak paypach tablampix pä esquinatak luräta. 25 Ukhamasti kimsaqallqu tablanakaw utjani, qullqit lurat tunka suxtan takxäsirinakapampi, sapa tablatakix pä takxäsirinaka. 26 “Ukxarusti carpan maysa thiyankir tablanakatakix acacia lawat tunka phisqan muruq’u lawanak luräta, 27 maysa thiya tablanakatakisti phisqa muruq’u lawanaka, qhipäxatakisti phisqa muruq’u lawanak lurarakïta. 28 Chikachikankir muruq’u lawax tablanak taypi mistuñapawa, maysa thiyat qalltasa maysa thiykama. 29 Ukxarusti sapa muruq’u lawanakaru, sapa tablanakarux qurimpiw lip’ikipayäta, tablanakarusti qurit lurat argollanak uchäta, uka chiqa muruq’u lawanakan maysat maysa mistuñapataki. 30 Ukhamasti, Tatitumpi Jikisiñ Carpxa kunjämtix qullun uñacht’ayksma uka kipkak luräta. 31 “Ukxarusti morado telat mä cortina luräta, sajuna telata, wila telata, suma lino k’anthitata, uka cortinxarusti pä chhiqhaninak sum p’itakipayäta. 32 Ukatsti, qurit lurat t’iriñanakamp chhitharasaw acacia lawat lurat pusi sayirinakar warkt’äta. Uka sayirinakasti qurimpi lip’ikipatäñapawa, qullqit lurat pusi takxäsirinakxar uchatäñapawa. 33 Ukat uka cortinxa t’iriñanakampiw warkt’äta, ukatsti uka qhipäxarux arust’äwi lurat arca uchäta. Ukhamat uka cortinax jumanakatak Qullan Chiqawjampi, Qullanansa Qullanap Chiqawjamp jaljani. 34 Ukxarusti, Qullanansa Qullanap chiqawjankki uka arust’äwi arcarux qhuphiñ uchäta. 35 Ukatsti t’ant’a uchañ mesxa Qullan Chiqawjaruw uchäta, uka uñkatasiruw candelero ucharakïta. 36 “Tatitumpi Jikisiñ Carpar mantañatakisti mä cortina luräta, morado telata, wila telata, sajuna telata, lino k’anthitata, wali suma p’itakipatarak luräta. 37 Ukxarusti uka cortinatakix acacia lawat phisqa sayirinak luräta, uka lawanaksti qurimpiw lip’suyarakïta, qurit lurat t’iriñanakapampi, uka sayirinak achuntayañatakisti bronce umatatayasaw takxäsirinakap luräta.

27

1 “Ukatsti acacia lawat mä altar luräta, uka altarasti cajonäñapawa, pusi thiyanakapax pä metro pä tunka phisqan centimetroni; sayarusti mä metro pä tunka phisqan centimetroni. 2 Uka altaran pusi thiyapatakisti pusi waxranak luräta, ukanakasti altarampix mayakïñapawa, uka altarsti broncempiw lip’ikipayäta. 3 Uka altaran apnaqañ yänakapax broncet luratkamakïñapawa: qhilla uchañanaka, lampanaka, jach’a qirunaka, achtayañanaka, nina sank’a uchañanaka. 4 Ukxarusti broncet mä rejilla lurarakïta, uka rejillarusti bronce argollanak pusi esquinapar uchäta. 5 Ukatsti altar thiya aynach tuqiruw uka rejilla uchäta, ukasti chikachika altar amsta tuqinkaniwa. 6 Ukxarusti, acacia lawat pä muruq’u lawanak uka altaratakix lurarakïta, ukarusti broncempiw lip’suyäta. 7 Uka muruq’u lawanakax argollanak taypir sut’untatäñapawa, altar purap thiyaru, ukhamat altar kallañataki. 8 Uka altarax p’iyäñapawa, lawat luratarakïñapawa, kunjämtix qullun uñjktas uka kipkakïñapawa. 9 “Ukxarusti Tatitump Jikisiñ Carpatakix utänqap luräta. Ukasti aynach tuqirux lino k’anthitat lurat cortinanïñapawa, pusi tunka phisqan metro iranar janatatata. 10 Pä tunka sayirinakapasa, pä tunka takxäsirinakapas broncet luratäñapawa, t’iriñanakapampi, anillonakapampisti qullqit luratäñapawa. 11 Uka kipkaraki, amsta tuqirusti cortinanïñapawa pusi tunka phisqan metror janatatata, pä tunka sayirinakani, broncet lurat pä tunka takxäsirinakani, qullqit lurat t’iriñanakani, anillonakani. 12 Inti jalanta tuqirusti pä tunka payan metro chikatani cortinanïñapawa, anqäx iranar janatatata, tunka sayirinakampi, tunka takxäsirinakampi. 13 Inti jalsu tuqirusti, anqäx irananxa pä tunka payan metro chikatani cortinanïñapawa. 14 Maysa tuqi mantañansti paqallqu metro cortinanïñapawa, kimsa sayirimpi, kimsa takxäsirimpi; 15 maysäx thiyatsti, paqallqu metro cortinaraki, kimsa sayirimpi, kimsa takxäsirimpi. 16 Carpa anqäxar mantañäki ukawjansti, llätunka metro cortinanïñapawa, morado telata, wila morado telata, wila telata, lino k’anthitata, wali suma p’itakipata, pusi sayirimpi, pusi takxäsirimpi. 17 Carpa anqäx muyuntir sayirinakax qullqit lurat anillonakanïñapawa, qullqit lurat t’iriñanakani, broncet lurat takxäsirinakani. 18 Carpan anqäxapax sayt’urux pusi tunka phisqan metronïñapawa, purap iranarusti pä tunk payan metro chikatani, alayarusti pä metro pä tunka phisqan centimetroni. Uka cortinanakax lino k’anthitat luratäñapawa, takxäsirinakapasti broncet luratäñaparakiwa. 19 Qullan utjäwin yupaychañatak kuna yänakatix apnaqañatak wakiski ukanakasti broncet luratäñapawa, taqpach ch’akurunakapasa, carpa anqäxapan ch’akurunakapas broncet luratäñaparakiwa. 20 “Ukxarusti israelitanakar sarakim: lamparanakan jan jiwt’as sapür qhanayañapatakix suma oliva aceite apanipxpan. 21 Aaronampi, wawanakapampiw Tatitump Jikisiñ Carpan arum paqar qhanañapatak uka lamparanak wakichani, arust’äwi lurat arca uñkatasinkki uka cortina qhipäxana. Aka kamachix israelitanakataki, wawanakapan wawanakapatakis wiñayatakïniwa.

28

1 “Nayax israelitanak taypit, Aarón jilamampiru, Nadab, Abihú, Eleazar, Itamar yuqanakapampiruw nayan sacerdotenakaxäñapatak ajllista. Ukhamasti jupanakax jumamp chikäñapawa. 2 Suma isinak Aarón jilamatakix lurayäta, uka isinakasti jupar jach’ar aptaypan jiwakirakïpan. 3 Yatiñan ch’ikhi jaqinakamp parlam, khitinakarutix nayax sumanak lurañatak ch’ikhi kankañ churkta uka jaqinakampi, Aaronan suma isinakap jupanakaruw lurayäta, uka isix wali sumäñapapuniwa, nayatak yaqhachat sacerdotenakatakjama. 4 Aka isinak lurapxañapa: Pectoral sat nayräxar uchasiña, Efod sat isi, mä capa, suma p’itakipat túnica isi, linot lurat p’iqi ch’uqt’asiñ isi, ukhamarak mä wak’ampi. Ukhamasti suma isinak Aarón jilamatakisa, wawanakapatakis lurapxäta, jupanakan nayan sacerdotenakaxjam luqtañapataki. 5 Uka isinak lurañatakisti wakisiniw utjañapa quri, morado tela, ch’iyar wila tela, suma wila tela, lino lurat tela. 6 “Efod sat isix qurita, sajuna telata, ch’iyar wila telata, wila telata, lino telat luratäñapawa, wali suma p’itakipataraki, 7 purap thiyaparusti pä katuñanïñapawa thiyar suma ch’ukthapita. 8 Efod sat isi patxar wak’asiñasti, qurita, sajuna telata, ch’iyar wila telata, wila telata, lino telat luratäñapawa. 9 “Ukatxa ónice sat suma saminakan pä qalanak katüta, ukarusti Israelan tunka payan wawanakapan sutinakap qillqantäta, 10 jupanakan yuritaparjama; mä qalarux suxtanin sutip qillqantäta, mä qalarusti suxtanin sutiparak qillqantäta. 11 Uka qalanakxarusti quri yänak lurir jaqiw sutinak uchañapa, kunjämtix chimpuntañatak luratäki ukhama. Ukatsti uka pä qalanak quri patxaruw uchäta, 12 ukatsti efod sat isin katuñapxaruw uk uchäta, ukhamat uka qalanak uñjasin Israelan wawanakapan sutinakap amtañataki. Aaronax ukham jupanakan sutinakap Tatitun nayraqatapar kallachipxar sutinak amtañatak apani. 13 Qalanak uchañanaksti quritkamak luräta; 14 ukxarusti suma quri pä t’ullkhutampi mä cadena luräta, uksti qalanak katxäski ukaruw muyuntayäta. 15 “Ukatsti aski uñjañ yänakani pectoral sat isi lurarakïta, uksti kunjämtix efod isi lurkäta ukhamarak wali suma p’itakipata, k’achachat luräta. Uka isxa qurita, sajuna telata, ch’iyar wila telata, wila telata, lino telat luräta, 16 uka isisti pusi tuqitpach mä tupunikïniwa, payar sukt’ata; iranarusa, sayt’urusa pä tunka payan centimetronïñapawa. 17 Ukatsti pusir jaljat siqinakaruw suma qalanakampi uchakipäta. Nayrïr siqix akham qalanïñapawa: rubí, crisólito, esmeralda ukanaka; 18 payïr siqinsti, granate, zafiro, jade uka qalanakaraki; 19 kimsïr siqinsti, jacinto, ágata, amatista qalanaka; 20 pusïr siqinsti topacio, cornalina, jaspe qalanakaraki. Uka qalanakasti quri taypir uchatäñapawa, 21 tunka payanïñaparakiwa, Israelan wawanakapan sutinakapax tunka payanïtap layku. Sapa maya qalaruw tunka payan ayllunakat maynin sutipax, mä chimpur uñtat qillqantatäni. 22 “Ukxarusti pectoral isitakix thuru ch’ankhar uñtat suma quri cadenanak luräta. 23 Pä quri argollanak lurarakïta, uksti pectoral isin purap thiyaparuw uchäta; 24 ukatsti uka pä quri cadenanak pectoral isi thiyankki uka argollanakaruw chinuntäta, 25 ukatsti cadenanakan pä thiyanakap efod isin nayräxapat purap kallachi patapar chinuntasa. 26 Ukxarusti qurit pä argollanak luräta, uksti pectoral isin aynach tuqipar purap thiyaruw uchäta, efod isimpi jikthaptki ukkharu. 27 Ukatxa qurit pä argollanakamp luräta, uksti efod isin nayräxankir katuñaruw uchäta, aynach chiqaru, efod isir katxäski uka wak’at amsta chiqaru. 28 Ukatsti pectoral isin argollapampi, efod isin argollapampxa, mä morado chinuñampiw chhitthapïta, ukhamat pectoral isimpi, wak’apat amsta chiqankki uka efod isimpix jan jaljtañapataki. 29 Ukhamasti, kunapachatix Aaronax qullan chiqawjar chiqapar uñjañ yänakani uchat pectoral isin mantkani ukkhaxa, Israelan wawanakapan sutinakapsti, Tatitun nayraqataparuw chuymapar warkuntat apani, ukhamat sutinakap jupan wiñay amtañapataki. 30 Ukatsti pectoral isi patxarux Urim, Tumim sat chiqa aski uñjañ qalanak uchäta, Aaronax chuymapar warkuntat apañapataki, kunapachatix Tatitun nayraqapatar uñstkani ukapacha. Ukhamwa Aaronax chuyma patapar uka chiqa aski uñjañ qalanak Tatitun nayraqatapan apapunini. 31 “Ukatsti efod isitakix morado telat mä jach’a isi luräta, 32 ukasti p’iqi waysuñatakix chikachikar p’iyjatäñapawa. Uka p’iya thiyanakasti, jan ch’iyasiñapatakix suma kutintayatäñapawa, lip’ichit lurat isir uñtata. 33 Jach’a isi thiyanakarusti, wila morado telata, wila telata granada achunakar uñtat luratampi k’achacham, uksti qurit lurat jisk’a chilinkinakampi, granada achunakar uñtat luratampisti, taqpach thiyanakaparuw maykip uchas k’achachäta. 35 Aaronax uka isimpiw sacerdote kankañ luräwip phuqhañatak uchasiñapa, kunapachatix Tatitun qullan utjäwipar mantkani, jan ukax, misttankani ukapachas uka chilinkinakan chilinkitap ist’asiñapataki, ukhamat jupax jan jiwkaniti. 36 “Ukxarusti suma qurit mä placa luräta, ukarusti mä chimpükaspas ukham aka arunak uchäta: ‘Tatitur katuyata’ sasa. 37 Uksti p’iqir ch’uqasiñ isi nayräxaruw uchäta, jan jalaqtañapatakix morado t’ullkhutampiw chint’äta, 38 ukhamat Aaronan parapankapunini. Uka placasti, kunapachatix Aaronax israelitanakan jucha luratanakapat luqtanak katuykani, ukatsti Tatitun uka luqtanak katuqatapat juchanakap pampachkani uk uñacht’ayani. 39 “Ukxarusti túnica isxa linompi p’itakipat luräta, p’iqir ch’uqt’asiñ isipsti linotarak luräta. Wak’ax suma p’itakipatäñapawa. 40 Aaronan wawanakapatakix túnica isinaka, wak’anaka, p’iqi ch’uqasiñ isinak lurarapïta, uka isinakax jupanakar suma k’achachat jach’ar aptañatakïniwa. 41 “Uka isinakampiw Aarón jilamarusa, wawanakaparus isithapiyäta, ukatsti aceitempiw p’iqit warxatäta ukhamat jilïr kankañanïpxani, nayan sacerdotenakaxar tukuyas luqtarakïta. 42 Ukxarusti calzoncillonak linot lurarapïta, ukax jikhanita, lankhu charakam imt’ani. 43 Uka calzoncillo ucht’ataw Aaronampi, wawanakapampix Tatitump Jikisiñ Carpar mantapxani, jan ukax qullan chiqawjan sacerdote lurañanakap phuqhir altarar jak’achasipkani ukapachasa, ukhamat kuna juchsa jan lurapkaniti, janirakiw jiwapkanisa. Aka kamachix wiñayatak utt’ayatawa, Aaronampitaki, wawanakapan wawanakapampitaki.

29

1 Diosax Moisesar sacerdotenakar luqtañxat parlaskakïnwa. Jupasti sänwa: “Nayar luqtirinak sacerdote kankañ katuqayañatakix akham luräta: Mä vaca qallu katüta, pä k’umar urqu ovejanakampi. 2 Ukxarusti suma trigo jak’ut aceitemp chapuntat jan levaduran t’ant’ampi, tortanakamp luräta, ukatsti aceitemp jawikipat jan levaduran jisk’a muxsa t’ant’anaka, 3 uka t’ant’anaksti mä canastaruw uchäta, ukatsti qullan chiqawjaruw uk apäta, vaca qallumpi, pä ovejamp chika. 4 Ukatxa Aaronampiru, wawanakapampirux Tatitump Jikisiñ Carpan mantañapawjaruw irpäta, ukat jupanakar jariqasiyäta; 5 ukatsti, sacerdote isinakampiw Aaronarux isthapiyäta, túnica jach’a isimpi, efod isimpi, efod isin capapampi, pectoralampi. Ukxarusti efod isirux wak’ampiw chint’äta; 6 p’iqiparusti turbante ucharakïta, uka patxarusti nayan sacerdotëxatap yatiyir placa uchäta. 7 Luqtañ aceite aptasin, ukampiw Aaronan p’iqipat warxatäta, ukhamat Diosar luqtat sacerdotëñapataki. 8 Ukatsti wawanakaparuw jak’achasiyarakïta, jupanakarux túnica isinakampiw isthapiyäta. 9 Aaronarusa, wawanakaparusa, wak’anakap sum chint’äta, p’iqir uchasiñ turbante satsa sum ucharakïta. Ukhamat jilïr kankañ jupanakar churäta, jupanakaruw sacerdote kankañax wiñayatak wakt’ani. 10 “Uka qhipatsti, vaca qallurux Tatitump Jikisiñ Carpa nayraqataruw apäta, Aaronampi, wawanakapampi uka uywan p’iqipxar amparanakapamp luqxatañapataki, 11 ukatsti, Dios nayraqatana, Tatitump Jikisiñ Carpa mantañ punkuruw uka vaca qallu jiwayäta. 12 Ukatsti ampar luk’anamamp wilar aytasin altaran waxranakap jawsüta, ukat jilt’äki ukampisti altar kayuruw waranukurakïta. 13 Ukatsti jiphillanakatsa, k’iwchatsa, maymurunakatsa lik’inakap apaqäta, ukatsti altarxaruw nakt’ayäta; 14 ukampis vaca qallun aychapsa, lip’ichipsa, phurupsa campamentot anqäxaruw nakhantayanxäta, jucha luratanakat wilañcha luqtatätap layku. 15 “Ukxarusti uka pä ovejat may katüta, ukatsti Aaronampi, wawanakapampix oveja p’iqxar amparanakapamp luqxatapxpan. 16 Ukat uka oveja jiwayäta, wilapampisti altar thiyanakaruw ch’allsüta; 17 ukxarusti jisk’a jisk’a kharinuqäta, ukatsti jiphillanaksa, chhuchhullinaksa jariqasin, jisk’a jisk’a kharinuqatampi, p’iqimp kuna mayarukiw uchäta. 18 Ukat altar patxar oveja nakt’ayasin Tatitur jach’añchas luqtäta, uka nakt’at waxt’an suma q’apkirïñapataki. 19 “Ukxarusti maya urqu oveja katurakïta, Aaronampi, wawanakapampi uka ovejan p’iqipxar amparanakapamp luqxatapxarakpan. 20 Ukatsti uka oveja kharinuküta, wilapampisti Aaronampiru, wawanakapampiruw aynach tuqit kupi jinchupat jawt’äta, ukhamarak kupi ampar tayka luk’anata, kupi kayu tayka luk’anampita. Ukatsti jilt’kani uka wilampisti altar thiyanakaruw ch’allakipäta. 21 Ukxarusti altar patxan jilt’ir wilampita, luqtañ aceitempit mä juk’a aptasin Aaronampiru, jupan isipampiru, wawanakapampiru, wawanakapan isinakapampiruw ch’allakipäta. Ukhamat Aaronampi, wawanakapampi, isinakapampix Diosar luqtatäxani. 22 “Ukxarusti ovejan lik’ip apsurakïta, wich’inkhata, jiphillapata, k’iwchapata, paypach maymurupata, kupi lankhu charapata; uka ovejan sacerdotenak luqtañatakïtap layku. 23 Ukxarusti Tatitun nayraqatapankki uka jan levaduran t’ant’a uchat canastatxa, mä muruq’u t’ant’a irsüta, aceitemp chapuntat t’ant’ampi, mä tortampi; 24 taqi ukanaksti Aaronampina, wawanakapampin amparanakapxaruw uchäta, jupanakax Tatitun nayraqatapan khiwtasaw t’ant’anak luqtapxani. 25 Ukatsti amparanakapat apaqasin altarxar uk nakt’ayäta, suma q’apkir nakt’ayat luqtäwimp chika. Ukasti Tatitur jach’añchañatak nakt’ayat waxt’awa. 26 “Aaronar luqtañatakisti, ovejan jaraphip apaqasin Tatituruw luqtäta. Uka jaraphisti jumaruw wakt’ätam. 27 Ukxarusti suma waxt’a luqtatäki uka jaraphi yaqharuw apaqäta, ukhamarak yanapañatak luqtatäki uka lankhu chara aycha apaqarakïta, ukanakasti luqtat ovejat apaqatawa, Aaronampitaki, wawanakapampitak imatäñapawa. 28 Ukasti Aaronampitaki, wawanakapampitakïniwa. Aka luräwisti israelitanakatak wiñayatak arsut kamachïniwa, uka waxt’ax israelitanakan Tatitump sumankañatak luqtat wilañchäniwa. 29 “Aaronan luqtat isinakapxa, wawanakapaw katuqani, jupanakax Tatitur luqtatäpkani, ukhamarak sacerdotëñatak jilïr kankañ katuqapkani ukapacha. 30 Aarón qhipatsti wawanakapat khitiy sacerdotet sayt’chini ukaxa, qullan chiqawjar wilañcha luqtir mantañatakix paqallqu uruw uka sacerdote isi uchasiñapa. 31 “Ukxarusti Aaronampiru, wawanakapampir luqtañatak waxt’äwi katuyat urqu ovejan aychapsti qullan chiqawjan qhatiyäta. 32 Aaronampi, wawanakapampiw uka ovejan aychapampi, canastankir t’ant’amp manq’asipxani, Tatitump Jikisiñ Carpa mantañana. 33 Jupanakaw uka aycha manq’apxani, juchanakapat pampachäwi jikxatañatak luqtatätap layku, kunapachatix luqtatäpkäna, sacerdote jilïr kankañ katuqapkän ukapacha. Ukampis janiw khiti jan uñt’at jaqis ukanakat manq’añapäkiti, ukanakan qullanätap layku. 34 Qhipürutakitix luqtat aychampita, t’ant’ampitsa jilt’kani ukaxa, uka jilt’anak nakhantayxätawa, qullanätap laykusti, jan khitis manq’pati. 35 “Ukhamasti, Aaronampina, wawanakapampin sacerdotëñatak jilïr kankañ katuqañatak luqtäwix paqallqu urüniwa, taqi ukanakasti nayan arsutaxarjam luratäñapawa. 36 Ukxarusti sapüruw mä vaca qallu luqtäta, juchanak pampachayasiñataki; altar patan juchanakat wilañcha luqtasaw altar q’umachäta, aceitempiw qullanañchañatak ukxar warxatarakïta. 37 Paqallq uruw altaran juchanakat wilañcha luqtäta; ukhamat uka altarax Diosar katuyatäsin Qullanan Qullanapäxani, uka altarar llamkt’irix Diosatak yaqhachatäxaniwa. 38 “Sapüruw jan armt’asis altarxan mä maran pä urqu oveja luqtäta. 39 Willjtarux nayrïr urqu oveja luqtäta, jayp’urusti maynïrïki ukarak luqtäta. 40 Nayrïr ovejamp chiksti, sumïr jak’uta pä kilo jak’umpi, mä litro oliva aceitempi chapt’at luqtäta, ukxarusti mä litro vinompiw warxatäta, waxt’äkaspas ukhama. 41 Jayp’thapirusti uka kipkarak maynïr urqu ovejampix luräta, ukhamarak jak’umpita, vinompitsa, ukhamat uka waxt’anakan Tatitutak suma q’apkir nakt’ayat luqtäñapataki. 42 Taqpach israelitanaka, wawanakapan wawanakapaw wiñayapun akham waxt’anak Jikisiñ Carpar mantañäki uka chiqan nayar luqtañapa, uka chiqan nayax jumamp parlañatak ukankä. 43 Uka chiqan israelitanakampix jikisï, uka chiqasti nayan ukankatax laykuw qullanañchat uñjasini. 44 Jikisiñ Carpampi, altaramp nayatakiw yaqhachä, Aaronampiru, wawanakapampirus nayan luqtirixatakiw yaqhachä. 45 Nayax israelitanak taypin jakä, jupanakan Diosapäyäwa. 46 Ukhamat jupanakax yatipxani naya, Tatit Diosax Israelan Diosapätaxa, jupanak taypin jakañatak Egipto markat irpsunitaxa. Nayaw jupanakan Tatit Diosapätxa.

30

1 “Ukxarusti, incienso nakt’ayañatakix acacia lawat mä altar lurarakim. 2 Uka altarasti taqi tuqit mä sapa tupunikïñapawa, sayt’urux pusi tunka phisqan centimetroni, iranarusti pusi tunka phisqan centimetroni, alayarusti llätunk tunka centimetroni, uka altaran waxranakapasti altarampix mayakïñapawa. 3 Uka altaran patäxapa, pusi thiyanakapa, waxranakapsa qurimpiw lip’suyäta, ukatsti qurimpiw thiyanakap muytayäta. 4 Ukxarusti quri argollanak thiyanak manqhir uchäta, purap thiyarux pä argolla, maysa purap thiya esquinarusti pä argollaraki, ukanjam muruq’u lawanak ayantasin uka altar kallañataki. 5 Acacia lawanakat muruq’u lawanak luräta, ukarusti qurimpiw lip’ikipayäta. 6 Ukatsti uka altarxa arust’äwi arca imt’ki uka cortina nayräxaruw uchäta, kawkhantix nayax jumamp jikiskä uka chiqaru. 7 Aaronax lamparanak wakichkan ukkhaw, altarxarux sapärmanthi suma q’apkir incienso nakt’ayani, 8 jayp’thapinakasti lamparanak qhantaykani ukapacharakiw incienso nakt’ayani. Uksti Tatitun nayraqatapan wiñayan wiñayapapuniw lurasini. 9 Janiw uka altar patxarux yaqha incienso nakhayätati, janirakiw wilañchanaksa, waña juyranakat waxt’anaksa, vino warxatañ waxt’anaksa luqtätati. 10 Aka altarax Tatitur katuyat altaräniwa, maran mä kutikiw Aaronax altaran waxranakapxar wilañcha luqtata uywan wilap luqtani, jucha luratanakat pampachäwi jikxatañataki. Sapa maraw uka altarxarux juchat pampachayasiñatak wilañcha luqtapxäta.” 11 Tatitux Moisesaruw parläna akham sasa: 12 “Israelitanakar jakt’käta ukapachaxa, jupanakax sapa mayni jaqiw Tatiturux kunatix jakañapat churañäki uka churapxañapa, kuna jiwayir usus jakthapiña urunakan jan utjañapataki. 13 Taqi khitinakatix jakt’atäkani, jupanakax phisqa gramo qullqi Tatitur churapxani, ukasti qullan chiqawjan tupuparjamax chikatapawa. 14 Khitinakatix pä tunka maranit amstar jakt’atäpki, jupanakaw Tatitur uk churapxañapa. 15 Jakañapat Tatitur churasaxa, janiw qamir jaqix phisqa gramo qullqit juk’ampi churañapäkiti, jan utjirin jaqis janirakiw ukat juk’ak churañapäkiti. 16 Ukhamasti jumaw apthapïta, israelitanakax jakañapat churapkani uka qullqi, uk apthapisasti Tatitump Jikisiñ Carpan yupaychäwi lurañatakiw katuyäta. Ukhamat Tatitun israelitanakat amtasiñapataki, jupanakan sapa mayni jakañapat qullqi churapxatapata.” 17 Diosasti, Moisesaruw parläna akham sasa: 18 “Broncet uma uchañ luräta, qunt’añapasti pachpa broncet luratäñaparakiwa; ukarusti umampiw phuqhantäta, uksti Jikisiñ Carpampi, altarampi ukanak taypiruw uchäta. 19 Aaronampi, wawanakapampix uka lamanat uma apsupxani, amparanakapampi, kayunakapamp jariqasiñataki. 20 Tatitump Jikisiñ Carpar mantañataki, nakt’ayat waxt’a Tatitur luqtañatak altarar jak’achasiñatakix uka umampiw jariqasipxani, ukhamat jan jiwapkaniti. 21 Jupanakan jan jiwapxañapatakisti, amparanakapsa, kayunakapasa jariqasipxañapawa. Akasti Aaronampitaki, wawanakapan wawanakapampitakix wiñayatak arsut kamachïniwa.” 22 Tatitux Moisesaruw parläna akham sasa: 23 “Suma q’apkir alinak ajllïta, suma mirräki ukat suxta kilo, suma q’apkir canelat kimsa kilo, suma q’apkir cañat kimsa kilo, 24 casia sat quqan sillp’ipat suxta kilo, ukatsti oliva aceitet kimsa litro chikatani, ukanakasti qullan chiqawjankir tupuparjamäñapawa. 25 Taqi ukanakampiw luqtañ qullan aceite luräta, kamisatix suma q’apkir qullanak luririx wakichki ukhama. 26 Ukatsti uka aceitempiw Tatitump Jikisiñ Carpampiru, arust’äwi arcampirux warakipäta, 27 ukhamarak mesaru, taqpach yänakaparu, candelerompiru, yänakapampiru, incienso luqtañ altarxaru, 28 wilañcha nakhayañ altarxaru, taqi yänakapampiru, jariqasiñ lamanxaru qunt’añapampiru. 29 Ukham lurasaw Tatitur luqtat uñjasini, ukatsti uka yänakax Qullanan Qullanapäniwa; kunanakatix uka yänakar jak’kani ukanakax luqtatäxarakiniwa. 30 “Uka aceitempiw Aaronampiru, wawanakapampirux warxatarakïta, nayan sacerdotenakaxar tukuñapataki. 31 Ukatsti israelitanakarux sarakïtawa: ‘Taqi pachanakan aka aceitex qullanañchañ qullan aceiteruw tukuni. 32 Janipuniw jumanakax aka aceitempix khiti jaqirus warxatapxätati, janirakiw aka qullan aceiter uñtatsa yaqha aceite wakichapxätati. Aka aceitex qullanawa, jumanakax qullanat uñjapxañamarakiwa. 33 Khititix aka aceite kipkak yaqha aceite lurkani, jan ukasa aka qullan aceitempi khiti jaqirusa warxatarakin ukaxa, jumanak taypit jaqunukutaw uñjasini’ ” sasa. 34 Tatitux Moisesar sänwa: “Q’apkir qullanakat mä pachpak apthapïta: quqanakat ch’aqir resina, uña sat q’apkir qulla, suma incienso, gálbano sat q’apkir qullampi; 35 ukatsti taqi ukanakat suma q’apkir qullan incienso wakichäta, kunjämtix q’apkir qullanak luririx sum kittasin wakichki ukhama. 36 Mä chikatxa suma ñut’u k’iyjasin arca nayraqataruw uchäta Tatitump Jikisiñ Carpa manqharu, kawkhantix nayax jumamp jikiskä uka chiqaru. Uka inciensox jumanakatak wali qullanapunïniwa. 37 Janiw khitis jupatak uka inciensor uñtat wakichañapäkiti. Tatitunkir qullanarjamaw uñjäta. 38 Khititix uka incienso uñtasit yaqha incienso wakichanixa, markap taypit jaqunukutaw uñjasini.”

31

1 Tatitux Moisesar sänwa: 2 “Nayaw Judá ayllu taypit Urí chachan Besalel yuqapar ajllista, Hur chachan allchhiparu, 3 juparusti Diosan Ajayupampiw phuqt’ta, ukhamarak yatiñ kankañampi, suma amuyumpi, aski uñt’añanakampi, kunayman lurañanakatak ch’ikhi chuymampiw phuqt’arakta, 4 jupan amuyt’añapataki; qurita, qullqita, broncet yänak lurañapataki, 5 suma qalanakat k’uthasin suma yänak lurañapataki, lawanakat sumanak khithuñapataki, ukatsti kunayman suma lurañanak lurañapataki. 6 Jupar yanapiritakisti, Dan ayllunkir Ahisamac chachan Oholiab yuqaparuw ucharapta. Ukatsti ch’ikhi jaqinakarux taqiniruw juk’amp yatiñ kankañ churta, jupanakan kuntix nayax sisksma taqi ukanak lurapxañapataki: 7 Tatitump Jikisiñ Carpa, arust’äwi arca, arcan qhuphiñapa, Carpan taqi yänakapa, 8 t’ant’a uchañ mesa, yänakapampi, suma qurit lurat candelero, yänakapampi, incienso nakt’ayañ altara, 9 wilañcha nakt’ayas luqtañ altara, yänakapampi, ampar jariqasiñ lamana, qunt’añapampi, 10 p’itat isinaka, Aarón sacerdoten suma isinakapa, wawanakapan sacerdote kankañ luräwi phuqhapxañapatak isinakapa, 11 qullan chiqawjatakisti, luqtañ aceite, suma q’apkir incienso. Jupanakaw kunjämtix nayax sisksma ukhamarjam taqi kun lurapxañapa.” 12 Tatitux Moisesaruw parläna, juparusti sänwa: 13 “Israelitanakar parlam jupanakarusti sarakim: ‘Jumanakax nayan sábado urunakax imapxätawa, ukax wiñayatak nayampi, jumanakamp taypinkir chimpuwa, ukhamat yatipxäta naya, Tatitun jumanakar ajllisitaxa. 14 Sábado urusti qullanawa, uka laykuw jumanakax imapxäta. Khititix uka uru jan imkani ukaxa, jiwaniwa. Ukhamarusa, khiti jaqitix uka urun kunsa lurani ukaxa, markap taypit jaqunukutaw uñjasini. 15 Suxta uruw irnaqasini, ukampis paqallqüri urux Tatitur luqtat samarañ uruwa. Khititix uka urun kunsa lurkani ukaxa, jiwayatäniwa.’ 16 Ukhamasti israelitanakax sábado uru imañ janiw armasipxañapäkiti, jan ukasti mä suma arust’äwjama wiñayan wiñayapa imapxañapa. 17 Ukasti nayampi israelitanakampit wiñay chimpüniwa.” Tatitux suxta urun alaxpachsa, aka uraqsa luräna, paqallqüri urusti lurañanak jaytasaw samaräna. 18 Tatitux Sinaí qullun Moisesar parlañ tukt’aykän ukapachaw, tunka kamachinakan qillqantat pä qala tablanak jupar churäna, ukanakasti pachpa Diosan ampar luk’anapamp qillqatänwa.

32

1 Ukampis jaqinakax Moisesan qullut jan jank’as saraqanxatapatxa, Aaronaruw sapxäna: —Moisesaw Egipto markat irpsunipxitu, jichhasti janiw jupat kunas yatiskxiti, nanakar irpañapatakix diosanak lurarapipxita —sasa. 2 Aaronasti jupanakar sänwa: —Warminakamana, wawanakaman jinchur uchasiñ quri aretenakap apthapisin akar apanipxam —sasa. 3 Ukatsti taqpachaniw jinchur uchasiñ quri aretenak apsusisin Aaronan ukaru apapxäna. 4 Aaronasti uka quri aretenak katuqasin ninampiw umatatayäna, ukatsti mä vaca qallur uñtat lursüna. Ukat jaqinakax sapxäna: —¡Israel, akaw Egiptot irpsunktam uka diosamaxa! —sasa. 5 Aaronasti uk uñjasinxa, vaca qallur uñtat ídolo nayraqatarux mä altar luräna, ukatsti jach’at markar sarakïna: —¡Arumanthix Tatitur jach’añchañatakiw phunchhäwi lurañäni! —sasa. 6 Qhipürusti, taqiniw willjtat sartasipxäna ukatsti altar patxan sumankthapiñ wilañchanaka, waxt’anaka luqtapxäna. Uka qhipatsti markax manq’añataki umañatakiw qunt’asïna; ukatsti thuqhupxarakïnwa. 7 Ukat Tatitux Moisesar säna: —Qullut saraqxam, Egiptot irpsunkta uka markamax jan walinak lurasipki. 8 ¡Jupanakax jank’akiw, nayax uñachaykta uka thakhit saranukupxi! Quri umatatayasaw mä vaca qallu lursusipxi, jichhasti ukaruw yupaychasipki wilañchanaksa luqtasipkaraki; ukhamarus sapxarakiwa: “¡Israel, akaw Egiptot irpsunktam uka diosamaxa!” —sasa. 9 Tatitusti Moisesarux saskakïnwa: —Nayax aka jaqinakar uñjasax amuyxtwa, jupanakan jan suma amuyt’asirïpxatapa. 10 ¡Jichhax janis kunsa arxaykita, sinti q’apisitapunïtwa, jupanakarux taq t’unjä! Ukampis wawanakamat mä jach’a marka sayt’ayä —sasa. 11 Moisesasti aka arunakampiw Tatit Diosapar sumachañ munäna: —Tatay, ¡janikiy aka markatak q’apisimti! Juma pachpaxay Egipto markat jupanakar jach’a ch’amamampi, jach’a kankañamamp irpsunstaxa. 12 ¡Janiy q’apisimti! ¡Janikiy markamar t’unjamti! Janiy egipcio jaqinakan jumat phiskasipxañap munamti, ukat sasipkañapataki: “Diosax jan wali amtampiw jumanakar irpsuwayapxtam wasar qullunakan jiwarayañataki” sasa. 13 Amtasimay Abrahamaru, Isaacaru, Israelaru juramento luratamata. Juma pachpaw juramento lurasin sistaxa: “Nayax jumanakan wawanakaman wawanakaparux alaxpach warawaranakjam walja tukuyä, ukatsti kawkïr uraqtix jumanakar churañ arsupksma ukxa wiñayatak mä tuti katuqasipxañapatakiw churä” —sasa. 14 Tatitusti markapar t’unjañ amtkatayna ukxa armasxänwa. 15 Ukat Moisesax Sinaí qullut saraqanxäna, amparanakapar pä qala tablanak apt’ata, uka tablanakasti purapäxar qillqatänwa. 16 Tatit pachpaw uka tablanak luratayna, Tatit pachparakiw tablanakxar qillqatanak qillqantatayna. 17 Josué chachax jaqinakan arnaqasitanakap ist’asax Moisesar sänwa: —Nuwasïwin arnaqasitanakjamaw campamentot ist’asi —sasa. 18 Moisesasti sänwa: —Nayas ist’araktwa, ukampis janiw atipjirinakan kusisiñ arnaqasitapjamäkiti, janirakiw atipjatanakan llakit arnaqasitapjamäkisa, jan ukasti, nayax q’uchunak ist’ta —sasa. 19 Campamentor jak’achasasti, Moisesax qurit lurat vaca qallu uñjäna, thuqhurinakaruw uñjarakïna, ukat walpun q’apisïna, amparapankkän uka tablanaksa uraqir jaqt’asin qullu kayun jisk’a jisk’a t’unjäna; 20 ukatsti uka quri vaca qallu katusin ninampiw phichkatäna, ukatxa laq’ar tukuyañkam k’iyjasin umaruw willintäna; ukatsti israelitanakarux uka uma umantayarakïna. 21 Ukatsti Aaronaruw sarakïna: —¿Kunarak aka markasti lurtam, akham jach’a jucha jupanakar lurayañamatakisti? —sasa. 22 Aaronasti ukxaruw säna: —Tatay, janiy nayatak q’apisimti. Jumax sum yattaxa aka jaqinakan kunatix jan walïki ukak lurañ munirïtapxa. 23 Jupanakax sapxituwa: “Mä dios lurarapipxita nanakar irpañapataki, Egipto markat irpsunipkitu uka Moisesarux kunapunix kamachxchi, janiw kunas yatiskxiti” sasa. 24 Nayasti ukxaruw jupanakar sarakta: “Khititix qurinïki ukax apanpan” sasa. Ukat jupanakax quri churapxitu, nayasti uka quri ninaruw jaquntta, ¡ukat aka vaca qallux mistu! —sasa. 25 Moisesasti markar jan jark’añjamätap amuyäna, uñisirinakapatakis laruskayätap uñjarakïna, Aaronax janiw jark’irjamäkataynati. 26 Ukat Moisesax campamento mantañäki ukkhan sayt’asis säna: —Khitinakatix Tatitumpïpkta ukanakax nayamp chikachasipxam —sasa. Ukatsti Leví ayllunkirinakaw Moisesamp chikachasipxäna. 27 Moisesasti jupanakar sänwa: —Israelan Tatit Diosapax akham siwa: “Jumanakat sapa mayni espada ayxarusin campamentor kuttapxpan, ukatsti utat uta sarasin jilaparusa, masiparusa, uta jak’apankirirus jiwaypan” —sasa. 28 Levitanakasti Moisesan arunakaparjamaw phuqhapxäna, uka urusti niya kimsa waranqa chachanakaw jiwaräna. 29 Ukat Moisesax sarakïna: —Jichhüruw jumanakax Tatit nayraqatan jilïrïñ katuqapxtaxa; mayninakax wawanakamaru, yaqhipanakax jilanakamar jan jaysapxatam layku. Ukat Tatitux jichhürun jumanakar aski waxt’äwinakamp phuqt’apxtam —sasa. 30 Qhipürusti, Moisesax jaqinakaruw säna: —Jumanakax wali jach’a jucha lurapxtaxa. Jichhasti nayax Tatitun ukaruw qullur makhatä, inach jupax uka juchat pampachapxiristam —sasa. 31 Ukhamaw Moisesax Tatit thiyar kutt’äna, juparusti akham sarakïna: —Chiqpachapuniw jaqinakax qurit mä dios lursusisax wali jach’a jucha luri. 32 Jupanakar juchanakap pampachakimaya; jan pampachkäta ukasti, ¡juman qillqatamat nayan sutix apsxita! —sasa. 33 Ukampis Diosax Moisesar sänwa: —Nayatak jucha lurkani juparukiw qillqataxat sutip apsü. 34 Jichhasti saramaya, kawkharutix sisksma uka chiqar marka irpam. Angelaxaw irpätam. Mutuyañ uru purinkani uka urusti, nayaw juchanakapat mutuyaskä —sasa. 35 Ukatsti Tatitux mä usumpiw markar t’aqhisiyäna, Aaronan lurat vaca qallur yupaychapxatapata.

33

1 Tatitux Moisesar sänwa: —Aka chiqat sarxam, Egiptot irpsunkta uka markamp chika. Kawkha uraqtix wawanakamaruw churä sas Abrahamaru, Isaacaru, Jacobur arskäyäta uka uraqiru. 2 Nayaw angelaxar jumar irpañapatak khithanï, ukatsti uka uraqit nayaw cananeonakaru, amorreonakaru, hititanakaru, ferezeonakaru, heveonakaru, jebuseonakarus jaqunukü. 3 Sarapxam kawkhantix lechesa, misk’isa umjam jalaski uka uraqiru. Ukampis janiw nayax jumanakamp chik sarkäti, thakhin jumanakar jan tukjaskañaxataki, jumanakax jan ist’asir jaqinakäpxtawa —sasa. 4 Markankirinakasti uka qhuru arunak ist’asax wal llakthapisipxäna, janiw khitis suma quri yänakap uchaskänti, 5 Tatitusti Moisesaruw satayna: —Israelitanakar akham yatiyam: “Jumanakax sinti jan ist’asir jaqinakäpxtawa. ¡Nayatix mä juk’a pachakis jumanak taypinkiristxa, mäkiw tukjapxirisma! Ukhamasti suma quri yänakam apaqasipxam, ukat nayax jumanakamp kun lurañsa yatï” —sasa. 6 Ukat, israelitanakax Horeb qullun jikxatasipkän ukkhatpach suma quri yänakap jan uchaskxapxänti. 7 Moisesasti campamentot jaya chiqaruw mä carpa uchäna, ukarusti Diosampi Jikisiñ Carpa sasaw sutichäna. Tatitur jiskt’asiñ munirinakaxa, Carparuw sarirïna, ukasti campamento anqäxankänwa. 8 Moisesax Carpar sarkän ukapachasti, taqiniw sartasipxäna, carpanakapat mistunisaw punkur sayt’at uñch’ukipxäna Moisesan carpar mantañapkama. 9 Moisesax Carpar mantkän ukapachasti, sayt’u qinayax saraqanisin Carpa punkuruw sayt’äna, ukchañkamasti Tatitux Moisesaruw parläna. 10 Jaqinakasti Carpa mantañar qinayan sayt’ipanxa, sapa mayniw carpanakap punkun killt’asis Diosar yupaychapxäna. 11 Diosasti Moisesampix ajanuy ajanuw parläna, kamisatix mä jaqix jila masipamp parlaski ukhama, ukatsti Moisesax campamentoruw kutt’anxäna. Ukampis jupan yanapiripa, Nun chachan yuqapa Josué waynaxa, Tatitump Jikisiñ Carpat janipuniw mistunirïkänti. 12 Moisesasti Tatituruw säna: —Jumax “aka marka irpam” sasaw mayista, ukampis janiw khititix nayamp chik sarkani uk siskistati. Sarakistawa: “Jumar uñt’smawa, munasiñaxaw jumatak utjitu” sasa. 13 Ukampis uka arsutanakamatix chiqächi ukaxa, amtäwinakam yatiyita, ukhamat jumar alkatañaxataki, juman khuyapayasiñam nayatak utjaskatap yatiñaxataki. Jan armasimti, aka markax juman markamawa —sasa. 14 Tatitusti ukxaruw säna: —Nayaw jumamp chika saraskä, janiw kunatsa llakiskätati —sasa. 15 Moisesasti saskakïnwa: —Jumatix nanakamp chik jan sarkäta ukaxa, aka chiqat jan mistuyapxistati. 16 Jumatix nanakamp jan sarkasma ukasti ¿kunjämatarak yatipxiriststi markamasa, nayasa juman yanapamamp sarasipkataxsti? Juman yanapamampikiw markamampi, nayampix aka uraqin utjir yaqha markanakat mayjäpxirista —sasa. 17 Tatitusti sarakïnwa: —Kuntix siskta ukxa, lurarakïwa, arsutamar jaysatax layku, nayraqataxan khuyapayasiñax jikxatatam laykuraki —sasa. 18 Moisesasti achikt’asïnwa: —¡Ukhamasti, qhapaq kankañamay uñacht’ayita! —sasa. 19 Ukat Tatitux sarakïna: —Nayax khuyapayasiñaxat uñacht’ayäma, sutixsa juman ist’kañ arsurakï. Khitirutix nayax munkta ukaruw khuyapayä, khitirutix nayax munkta ukaruw yanapt’arakï. 20 Ukampis sismawa: “Janiw ajanux uñkatkitasmati, khititix ajanux uñkatitanixa, uka jaqix jiwaniwa” sasa. 21 Tatitux sarakïnwa: —Naya jak’an utjki uka qarqa patxar sayt’asim. 22 Qhapaq kankañaxax sarakipkani ukapachasti, nayaw qarqan utjir p’iyar uchäma, nayan sarakipañaxkamax amparaxampiw nayranakam imxatäma. 23 Amparax ayaqasxä ukkhasti, jumax jikhanixak uñjäta; ukampis janiw ajanux uñjkätati —sasa.

34

1 Tatitusti Moisesar sänwa: —Jichhasti nayrïr tablanakar uñtat pä qala tablanak wakicham, nayasti ukaruw qillqä jumax t’unjkta uka nayrïr tablanakxar qillqatäkän uka pachpa kamachinaka. 2 Ukatsti Sinaí qullur arumanthi makhataniñatak wakichasirakim, ukat qullu patan nayar uñstitäta. 3 Janiw khitis jumamp chikax makhataniñapäkiti, janiw khitis qullu jak’an sarnaqañapäkiti; janirakiw ovejanakasa, vacanakas qullu jak’an manq’añapäkiti —sasa. 4 Moisesasti nayrïr tablanak kipkak qalat pä tablanak wakichäna. Qhipärmanthisti wali willjtat qalat lurat pä tablanak apxaruwayasin Sinaí qullur makhatäna, Tatitux siskatayna ukhamarjama. 5 Ukatsti Tatitux qinayanjam saraqanïna, ukan Moisesamp parläna, jupan sutip arsusïna. 6 Tatitusti Moisesan nayraqatap sarakipasin jach’at säna: —¡Tatituwa! ¡Tatituwa! ¡Munasiri, khuyapayasir Diosawa. Janiw jank’ak q’apisirïkiti, jach’a munasiriwa, chiqarakiwa! 7 Waranqa wawanakan wawanakapatakis pachpa chiqa aski munasiriwa, ñanqha luratanaksa, jan wali amtäwinaksa, juchanaksa pampachiwa; ukampis juchanirux mutuyapuniwa, awkinakan ñanqha luratanakapatxa, wawanakaparu, allchhinakaparu, allchhinakapan wawanakaparu, allchhinakapan allchhinakaparuw mutuyi —sasa. 8 Moisesasti mäkiw killt’asïna parap uraqir puriyañkama, ukatsti Tatituruw yupaycharakïna: 9 —¡Tatay! ¡Tatay! Chiqpachapun khuyapayasiñam jikxatsta ukax, nanakamp chikay saram. Chiqpachansa aka jaqinakax jan ist’asirïpxiwa, ukampis nanakan juchanakaxata, jan wali luratanakaxatsa pampachapxitaya, jumatakjam tukt’ayasay katuqt’asxapxita —sasa. 10 Tatitusti Moisesar sänwa: “Sum ist’am, taqpach markamampiw mä arust’äwi lurä. Jach’a muspharkañanak lurä, janiw kawkha uraqinsa, kawkha markansa ukhamax luraskänti. Jumanakax jakapkät uka markanakan taqi uka jaqinakaw uñjani kuntix naya, Israelan Tatitupax lurkä ukxa. Ukhamasti nayax jumanakatak lurkä ukanakax wali muspharkañäniwa. 11 “Jichhür sapksma ukhamarjam phuqhapxam, nayasti jumanakan nayraqatamat jaqunukü: amorreonakaru, cananeonakaru, heteonakaru, ferezeonakaru, heveonakaru, jebuseonakaru. 12 “Mantapkäta uka uraqin jakirinakampix janiw jumanakax kuna arust’äwsa lurapxätati, jupanakax jan walt’añaruw puriyapxiristam. 13 Ukat sipana, jupanakan altaranakapsa, qalat lurat diosanakapsa t’unthapipxätawa, qullan lawanakapsa p’akthapipxarakïtawa. 14 “Janipuniw yaqha diosanakarux yupaychapxätati, Tatitux janiw yaqhampïpxañam munkiti. Sutipasti jan yaqhampïñap muniri satawa. 15 “Janiw kuna amtäwirus uka uraqin jakir jaqinakamp mantapxätati, jupanakax diosanakapar yupaychasina, wilañcha luqtatanak jumanakar churapxiristam, jumanakax uka diosanakar luqtat waxt’anak manq’apxarakisma, 16 jan ukax, phuchhanakap jumanakan yuqanakamampiw jaqichapxaspa, ukatsti juchanak lurasa diosanakapar yupaychapxaspa ukapachasti, diosanakaparuw yuqanakamax yupaychapxarakispa. 17 “Janipuniw jumanakax metal umatatayasin diosanak lurasipxätati. 18 “Jan levaduran t’ant’a manq’añ uru uruyapxäta, nayax sapksma ukhamarjam paqallqu uruw jan levaduran t’ant’a manq’apxäta. Abib sat phaxsina, uka phaxsin Egipto markat mistunipxatam layku. 19 “Jumanakan tayna yuqall wawanakamasti nayatakïniwa; vacanakamana, ovejanakamana, cabritonakaman tayna urqu qallunakapas nayatakïniwa. 20 Ukampis qachu asnon tayna qallup lantxa, mä oveja, jan ukax mä cabrito churapxäta; jan churapkäta ukasti, uka asno qallurux kunkat q’iwinukupxäta. Ukxarusti jilïr wawanakamat mä suma waxt’a churapxarakïta. Ukhamasti janiw khitis nayan ukarux ch’usa amparak jutañapäkiti. 21 “Suxta uruw irnaqapxäta, paqallqüri urusti samarapxätawa, satañ urunakansa, yapu apthapiñ pachanakansa. 22 “Semananaka sata phunchhäwi uruyapxäta, trigon nayrïr achunakap apthapkasina, ukhamarak mara tukusi juyra apthapkasina. 23 “Chachanakasti taqiniw maran kimsa kuti Israelan Tatit Diosap nayraqatan uñstapxani. 24 Nayaw jumanakan nayraqatamat yaqha markanakar alisnukü, ukatsti jumanakan uraqinakam jach’aptayä. Ukhamat Tatit Diosamar maran kimsa kuti yupaychir sarapkäta ukkhakamax, jan khitis uraqinakam katuntasiñapataki. 25 “Wilañcha luqtañatak jiwatäkani uka uywarux, janiw wilampi, levaduran t’ant’ampi apthapit luqtapxätati, janirakiw Pascuan wilañcha luqtatäki ukan jilt’anakapsa qhipärmanthitak imapxätati. 26 “Ukxarusti uraqinakaman achuri nayrïr suma achunakapxa, Tatit Diosaman utaparuw apapxäta. “Janiw cabrito aychxa taykapan lechepar qhathiyapxätati.” 27 Tatitusti Moisesar sänwa: “Aka arunak qillqam, uka arunakampiw nayax jumampi, israelitanakampi arust’äwi lurta” sasa. 28 Moisesasti Tatitump chikaw qullun qhiparäna, pusi tunka uru, pusi tunka aruma jan manq’ata, umas jan umt’ata. Ukan jupax qala tablanakxar arust’äwin arunakapa, tunka kamachinakäki uk qillqäna. 29 Uka qhipatsti Moisesax Sinaí qullut saraqanxäna kamachi arunaka qillqat pä tablanak apt’asita; ukampis saraqankasax janiw jupax amuyaskänti ajanupan wali k’ajaskatapa, Tatitump parlanitap layku. 30 Aaronampi, taqpach israelitanakampix Moisesan k’ajkir ajanup uñjasaxa, axsarayasipxänwa janiw jupar jak’achasiñ munapkänti. 31 Moisesasti jupanakarux jawsänwa, ukatsti Aaronampi, israelitanakan jilïrinakapampix Moisesan ukaruw kutt’apxäna, Moisesasti jupanakampiw parläna. 32 Uka qhipatsti taqpach israelitanakaw jak’achasipxäna, ukat Moisesax jupanakar yatiyäna kuna arunaktix Tatitux Sinaí qullun arskatayna taqi uka arunaka. 33 Ukatsti israelitanakamp parlañ tukt’ayasinxa, mä isimpiw ajanup imt’asïna. 34 Tatitun nayraqatapar jupamp parlir mantañatakix, Moisesax mistuniñapkamaw ajanupat uka isi apaqasïna. Mistunisinsti kuna arsüwinaktix Tatitut katuqkatayna ukanak israelitanakarux yatiyäna. 35 Israelitanakasti Moisesan ajanup k’ajir uñjapxäna, ukat Moisesax ajanup wasitat imt’asxäna, Tatitump parlir wasitat mantañapkama.

35

1 Moisesax taqpach israelitanakaruw jawsthapïna, ukatsti Tatitun kamachinakap jupanakar yatiyäna: “Tatitux akanak lurañas muni: 2 Suxta uruw irnaqapxäta, paqallqür urusti jumanakatakix qullanäniwa, Tatitur jach’añchañ samarañ urüniwa. Khititix uka urun irnaqanixa, jiwayatäniwa. 3 Kawkhantix jumanakax jakapkäta ukanxa, sábado urux janipuniw kuna ninsa naktayapxätati” sasa. 4 Moisesasti taqpach israelitanakaruw akham säna: “Tatitux taqi akanak lurañas muni: 5 Jumanak taypin Tatitutak mä churäwi apthapipxäta. Tatitur chuymapatjam churäwi apaniñ munirinakax taqi chuymaw apanipxañapa quri, qullqi, bronce, 6 sajuna telanaka, ch’iyar wila telanaka, wila telanaka, suma lino, cabra t’awra, 7 wilar samichat oveja lip’ichi, suma lip’ichinaka, acacia lawanaka, 8 lamparanak nakhayañ aceite, luqtañ aceitempitaki, q’apkir inciensompitaki suma q’apkir qullanaka, 9 ónice sat qalanaka, yaqha suma qalanaka, sacerdoten efod isipampiru, pectoral isipampir ch’ukxatañataki. 10 “Khitinakatix suma amuyt’ampi k’achachañ yänak lurirïpki jupanakax jutapxpan, Tatitun arsutaparjam taqi uka yänak lurañataki: 11 Qullan chiqawja, carpapamppacha, uka carpan patxapa, t’iriñanakapa, lawanakapa, muruq’u lawanakapa, sayir lawanakapa, takxatayañanakapa, 12 arca, kallañanakapamppacha, qhuphiñapa, arca imxatañapa, 13 mesa, kallañapamppacha, taqi yänakapampi, Tatitur luqtañ t’ant’a, 14 qhanayañatak candelero, yänakapampi, lamparanakapampi, lamparanak nakhayañatak aceitempi, 15 incienso nakhayañ altara, kallañapamppacha, luqtañ aceite, suma q’apkir incienso, qullan chiqar mantañatak cortina, 16 wilañchanak nakt’ayañ altara, bronce rejillapampi, kallañapamppacha, taqi yänakapampi, uma uchañ lamana, qunt’añapamppacha, 17 carpa anqäxatak cortinanaka, sayir lawanakapampi, takxäsiripamppacha, carpa anqäxar mantañ punkutak cortina, 18 qullan chiqawjampitaki, anqäxapampitak ch’akurunaka, wiskanakapamppacha; 19 qullan chiqawjan yupaychäwi lurañatak p’itat isinaka, Aarón sacerdoten qullan isinakapa, ukatsti wawanakapan sacerdote isinakapa.” 20 Israelitanakasti taqiniw Moisesan ukat sarawayxapxäna. 21 Uka qhipatsti, khitinakatix chuymanakapan amthapisis Tatitutak churañ munapkän ukanakaxa, taqi chuymaw churäwinak apt’at kutt’anipxäna, Tatitump Jikisiñ Carpa lurañatak wakiski ukanakataki, sacerdoten qullan isinakapatak wakiski ukanakataki. 22 Ukatsti chachanaka, warminakaw chuymapatjam apanipxäna, t’iriñanaka, surtijanaka, argollanaka, quri wallqanaka, qurit lurat kunayman yänaka. Sapa mayniw Tatitutak yaqhachapkatayna uka quri apanipxäna. 23 Khitinakantix utjkäna wila morado tela, wila tela, suma lino, cabra t’awra, wilar samichat oveja lip’ichi, jan ukax suma lip’ichinakasa, jupanakax ukanak apanipxäna. 24 Yaqhipanakasti qullqi, bronce, acacia lawanakampi Tatitutak apanipxäna, kunanakatix wakiski ukanak lurañataki. 25 P’itañ yatir warminakasti, suma p’itatanakap apanipxäna, wila morado tela, wila telanaka, suma lino telanaka; 26 taqi chuyma yanapasir warminakax, cabra t’awranak qapupxarakïna, jupanakasti suma lurañanak yatipxäna. 27 Israelitanakan jilïrinakapasti ónice sat qalanak apanipxäna, yaqha suma qalanakampi jilïr sacerdoten efod isipampiru, pectoral isipampir ch’ukxatañataki, 28 ukxarusti suma q’apkir qullanak apanipxarakïna, lamparanak qhanayañatak aceite, luqtañ aceite, ukhamarak suma q’apkir incienso. 29 Israelitanakasti chachanakasa, warminakas taqiniw chuymanakapan yanapt’asiñ munapxäna, churäwinak apanipxarakïna, Tatitux Moisesar siskatayna taqi ukanak lurañataki. 30 Moisesasti israelitanakarux akham sänwa: “Ist’apxam, Tatitux Judá ayllunkirit Urí sat chachan Besalel yuqaparuw ajllïna, Hur chachan allchhiparu, 31 juparusti Diosan ajayupampiw phuqt’i, yatiñ kankañampi, suma amuyt’añamp phuqt’araki, taqi kunanak yatiñapataki, 32 taqi kunanak lurañapataki, qurita, qullqita, broncet kunayman suma yänak lurañapataki, 33 k’ajkir qalanak k’uthasin suma isisiñanakar ch’ukxatañapataki, lawanak khithusin sumanak lurañapataki, kunayman yaqha k’achachañanak lurañapataki. 34 Tatituw jupar yatichañ chuyma uchi. Jupampiru, Dan ayllunkir Ahisamac chachan Oholiab yuqapampir yatichañapataki, 35 jupanakarusti Tatitux sumanak lurañ amuyumpiw phuqt’i, amparamp kunayman yänak lurañataki, morado telaru, wila morado telaru, wila telaru, suma lino telar p’itakipañataki, kunayman yaqha sumanak sawuñataki.

36

1 Ukhamasti, Besalel, Oholiab chachanakaru, taqi suma amuyt’an chachanakaruw Tatitux kunayman lurañ yatiñanaka, amuyunak churi, Tatitump Jikisiñ Qullan chiqawjataki kunanakatix munaski ukanak lurapxañapataki, kunjämtix Tatitux siskäna ukhamarjama.” 2 Moisesasti Besalel, Oholiab chachanakaruw jawsäna, ukhamarak suma amuyumpi kunanaksa lurir chachanakaru; jupanakaruw Tatitux luräwinak lurañatak churatayna, yatiñ kankaña, suma chuyma, jupanakax chuymapatjam jutapxarakïna uka luräwinakan yanapasiñataki. 3 Moisesasti israelitanakax apanipkatayna uka churäwinak jupanakar katuyäna, kunanakatix Tatitump Jikisiñ Carpa lurañatakix wakiski ukanak lurañ qalltañataki. Sapüruw israelitanakax chuymapatjam churäwinak apasinipkakïna. 4 Ukat khitinakatix qullan chiqawjatak wakiski ukanak lurasipkän ukanakasti, lurañanakap apanukusaw Moisesan ukar sarapxäna, 5 juparusti sapxänwa: “Tatitun mayitaparjamax, jaqinakax kunanakatix lurañatak wakiski, ukat juk’amp walja apanxapxi” sasa. 6 Ukat Moisesax campamentonkirinakar yatiyañatak khithäna akham sasa: “Jan khiti chachasa, warmisa Tatitump Jikisiñ Carpa lurañatak churäwinak apankxpati” sasa. Ukatsti jaqinakax janiw churäwinak apankxapxänti, 7 apanipkän uka churäwinakax waljapuniw jilt’äna, taqi yänak lurañatak wakiskän ukanakatxa. 8 Khitinakatix mayninakat sipan juk’amp suma lurañanak yatipkäna ukanakax Tatitump Jikisiñ Carpa lurapxäna. Uka Carpsti lino k’anthitamp lurat tunka cortinanakampiw lurapxäna, morado telata, wila morado telata, wila telata, ukanakxarusti pä chhiqhaninak wali suma p’itakipapxäna. 9 Sapa cortinasti pachpa tupunikïnwa: sayt’urux tunka payan metro chikatani, iranarusti pä metroni. 10 Ukatsti phisqa cortinanak mayarukiw ch’ukthapipxäna, mayat mayxaru, chikat phisqa cortinsa uka pachparak ch’ukthapipxäna. 11 Ukatsti morado ch’ankhat ojalanak uchapxäna phisqa cortinanak ch’ukthapitäki uka thiyanakaru, ukhamarak chikat phisqa cortinanakan thiyaparusa. 12 Ukatxa nayrïr phisqa ch’ukthapit cortinanakaru, chikat yaqha phisqa ch’ukthapit cortinanakarusa, phisqa tunka ojalanak uchapxäna, ukhamat sapa maya ojalan purap uñthapisitäñapataki. 13 Ukxarusti phisqa tunka t’iriñanak qurit lurapxäna, cortinanak mayat mayampi t’irthapiñataki, ukhamat qullan chiqawjax taqpach mayaki sayt’ayatäna. 14 Besalel chachasti tunka mayan cortinanak cabra t’awrat lurarakïna, uka carpa patxata qullan chiqawja imxatañataki. 15 Sapa cortinasti sayt’urux tunka kimsan metro chikatanïnwa, iranarusti pä metroniraki. Taqpach cortinanakax mä tupunikïnwa. 16 Phisqa cortinanak mayarukiw ch’ukthapïna, ukhamarak suxta cortinäki uksa. 17 Ukxarusti nayrïr phisqa ch’ukthapit cortinanakax janthaptki uka thiyaparusti, phisqa tunka ojal p’iyanak luräna, chikat suxta ch’ukthapit cortinanakan thiyaparux phisqa tunka ojal ucharakïna. 18 Ukxarusti, thiyanakat t’irthapiñatakix phisqa tunka t’iriñanak broncet luräna, ukhamat uka carpan mayakïñapataki. 19 Uka carpxar utachxatañatakisti Besalel chachax wilar samichata oveja lip’ichinakat mä imxatañ luräna, ukat uka patxar utachxatañatakisti suma lip’ichinakat imxatañ lurarakïna. 20 Ukxarusti qullan chiqawjatakix, acacia lawat tablanak luräna, ukanaksti chiqak sayarayäna. 21 Sapa tablasti sayt’urux pusi metro chikatanïnwa, iranarusti suxta tunka phisqan centimetronïnwa, 22 ukasti pä achuntañanïnwa, ukhamat mayat maya suma lip’thapiñapataki. Ukhamkamak qullan chiqawjatak taqpach tablanak luräna. 23 Aynach tuqitakix pä tunka tablanak luräna, 24 ukatsti qullqit lurat pusi tunka takxäsirinak aynach tuqipar uchäna. Sapa tabla aynach manqhirusti pä takxäsirinïnwa, paypach achuntiripataki. 25 Qullan chiqawja amsta tuqitakisti pä tunka tablanak lurarakïna, 26 qullqit lurat pusi tunka takxäsirinakapampi, sapa tablanakan pä takxäsirinak utjañapataki. 27 Ukxarusti qullan chiqawja qhipäxa, inti jalanta tuqitakisti suxta tablanak luräna, 28 qhipäx esquinanakatakisti pä tablanak lurarakïna. 29 Uka tablanakasti ukham purakïnwa, aynachat amstakama, lip’thapitänwa. Ukham luräna paypach tablanakxa, paypach esquinataki. 30 Ukhamasti kimsaqallqu tablanakaw utjäna, qullqit lurat tunka suxtan takxäsirinakapampi, sapa tablan kayupansti pä takxäsirinakaw utjäna. 31 Besalel chachax phisqa muruq’u lawanak acacia lawat lurarakïna, Tatitump Jikisiñ Carpa maysäxankir tablanakar ayxatañataki, 32 carpa khursäxa tablanakar ayxatañatakisti, phisqa muruq’u lawanak luräna, ukatsti yaqha phisqa muruq’u lawanakxa qhipäxa inti jalanta tuqitakiw lurarakïna. 33 Tablanak chikachika taypi sarakipki uka jach’a muruq’u lawsti, mä thiyat maysa thiyakam mistkir luräna. 34 Ukxarusti qurimpiw tablanakarux lip’suyäna, ukatsti quri argollanak lurarakïna, ukanjam jach’a muruq’u lawanakax mistuñapataki. 35 Ukxarusti morado telat cortina luräna, wila morado telata, wila telata, lino k’anthitampita, uka cortinxarusti pä querubín sat chhiqhaninakar uñtatanak wali sum p’itakiparakïna. 36 Ukatsti, quri t’iriñanakampiw uka cortinxa acacia lawat lurat pusi sayirinakar warkkatäna, uka sayirinakasti qurimpi lip’suyatkamakïnwa, qullqit lurat pusi takxäsirinakxana. 37 Tatitumpi Jikisiñ Carpar mantañ punkutakisti mä cortina luräna, wila morado telata, wila telata, lino k’anthitampita, ukasti wali suma p’itakipatänwa. 38 Ukxarusti phisqa sayirinak lurarakïna t’iriñanakapampi, broncet lurat takxäsirinakapamppacha, ukatsti qurimpiw sayirinakapa, anillonakapsa lip’ikipayäna.

37

1 Besalel chachax acacia lawat arust’äwi arca luräna, ukasti sayt’urux mä metro tunka centimetronïnwa, iranarusti suxta tunka phisqan centimetroni, alayarusti suxta tunka phisqan centimetronirakïnwa. 2 Ukarusti qurimpiw anqäxatsa, manqhäxatsa lip’suyäna; taqpach thiyanakaparusti qurimpirakiw muyukipayäna. 3 Ukxarusti pusi kayupatakix qurit pusi argollanak lurarakïna, payax maysa thiyataki, payasti maysa thiyatakiraki. 4 Ukxarusti jach’a muruq’u lawanak acacia lawat luräna, uksti qurimpirakiw patat lip’suyäna. 5 Uka lawanaksti arcan purapäxankir argollanak taypinjam mistuyäna, ukamp arca kallañataki. 6 Ukxarusti suma quritkamak mä qhuphiñ lurarakïna, ukasti sayt’urux mä metro tunka centimetronïnwa, iranarusti suxta tunka phisqan centimetronirakïnwa, 7 ukatsti querubines sat chhiqhaninakar uñtatanak martillompi liq’suta, quritkamak luräna, ukanaksti arcan qhuphiñap patxaruw purap thiyar uchäna. 8 Qhuphiñampi chhiqhaninakampix maypach lursutakïnwa, uka chhiqhaninakasti purap thiyat mistsutänwa, 9 ukhamasti uka pä chhiqhaninakax purapat uñthapisitänwa arca qhuphiñar uñxatata, chhiqhanakapamp arca qhuphiñar janxatata. 10 Ukxarusti Besalel chachax acacia lawat mä mesa lurarakïna, ukasti sayt’urux llätunk tunka centimetronïnwa, iranarusti pusi tunka phisqani centimetroni, alayarusti suxta tunka phisqani centimetronirakïnwa. 11 Uka mesxa qurimpiw lip’suyäna, taqi tuqi thiyanakaparus qurimpiw muyukipayäna. 12 Mesan thiyanakapsti paqallqu centimetroni luräna, uka thiyanakarusti qurimpiw muyukipayäna. 13 Ukxarusti pusi argollanak qurit lurarakïna, uksti mesan pusi kayu esquinaparuw uchäna, 14 ukhamat uka argollanakax mesan thiyapamp mayakïñapataki, uka taypinjam muruq’u lawanak ayantasin mesa kallañataki. 15 Mesa kallañ muruq’u lawanaksti, acacia lawat luräna, ukatsti qurimpiw patatxa lip’suyarakïna. 16 Ukxarusti mesa patar uchañanak quritkamak luräna: chuwanaka, jach’a wisllanaka, qirunaka, uma waxt’anak uchañ jach’a qirunaka. 17 Ukatsti Besalel chachax quri candelero lurarakïna, martillomp liq’suta. Takxäsiripasa, sayiripasa, lamparanakapasa, muqunakapasa, panqar laphinakapas maypacha luratakïnwa; 18 purap thiyapatxa suxta amparanakaw saraqäna, kimsax maysata, kimsasti maysataraki. 19 Sayiripat saraqkäna uka suxta amparanakansti, sapa mayan almendro panqarar uñtat kimsa qiruw utjäna, mä muquni, panqar laphinakani, 20 candeleron sayañap pachpasti pusi qirunïnwa almendro panqarar uñtata, muqunakani, panqar laphinakani. 21 Candelerot saraqki uka kimsa paris amparanakasti, aynach tuqirux mä muqunïnwa. 22 Muqunakampi, amparanakampi, cadelerompix maypach luratakïnwa, ukax martillomp liq’susin suma qurit luratänwa. 23 Ukxarusti suma qurit paqallqu lamparanaka, tenazanaka, jisk’a chuwanak lurarakïna. 24 Candelerompi, ukar uchañ yänakamp lurañatakix, kimsa tunka kimsan kilo quriw wakisïna. 25 Ukxarusti Besalel chachax incienso q’aphichañ altarxa acacia lawat luräna. Uka altarasti pusi tuqit mä tupunikïnwa, sayt’urux pusi tunka phisqani centimetroni, iranarusti pusi tunka phisqan centimetroni, alayarusti llätunk tunka centimetronirakïnwa. Altaran waxranakapasti altarampix maypach luratakïnwa. 26 Ukatsti qurimpiw patxat lip’suyäna, pusi thiyanakapsa, waxranakapsa, qurimpiw muyukipayäna. 27 Ukxarusti muyukipatäki uka aynachäxarux quri argollanak ucharakïna, maysa thiyarux paya, maysa thiyarusti payaraki; uka argollanak taypinjam muruq’u lawanak ayantasin altar kallañataki. 28 Kallañ muruq’u lawanakxa acacia lawat luräna, qurimpirakiw patat lip’suyäna. 29 Besalel chachax luqtañ qullan aceite wakichäna, ukatsti suma q’apkir incienso wakicharakïna, kamisatix suma q’apkir qullanak luririx lurki ukhama.

38

1 Ukxarusti Besalel chachax acacia lawat nakt’ayat waxt’anak luqtañ altar lurarakïna. Uka altarasti pusi tuqit mä tupunikïnwa, iranarux pä metro pä tunka phisqan centimetronïnwa, alayarusti mä metro pä tunka phisqan centimetronirakïnwa. 2 Pusi esquinapatakisti pusi waxranak luräna, uka waxranakampi altarampix maypach luratakïnwa, broncempi lip’ikipayatänwa. 3 Altaratakisti broncetkamak taqpach yänakap lurarakïna, qhilla apsuñanaka, lampanaka, jach’a qirunaka, achtayañanaka, nina sank’a nakhayañanaka. 4 Ukxarusti broncet mä rejilla luraraki, uksti altar thiya aynach tuqiruw uchäna, altaran chikachikaparu. 5 Ukxarux pusi argollanak luraraki, broncet lurat rejillan pusi esquinapar uchañataki, ukanjam muruq’u lawanak ayantañataki. 6 Ukatsti altaratakix acacia lawat muruq’u lawanak luräna, uksti broncempiw lip’suyäna, 7 ukatsti uka muruq’u lawanakxa altar thiyanakankki uka argollanak taypi ayantäna, ukamp altar kallañataki. Uka altar manqhax phusakïnwa, lawat luratarakïnwa. 8 Tatitump Jikisiñ Carpa punkun yanapasir warminakax broncet lurat lirphunakap Besalel chachar churapxäna, Besalel chachasti uka broncempiw uma uchañ luräna, uka uma uchañan qunuñanakapsa pachpa boncet lurarakïna. 9 Ukxarusti Besalel chachax Tatitump Jikisiñ Carpan utänqap luräna. Aynach tuqirusti cortinax pusi tunka phisqan metronïnwa, ukasti lino k’anthitat luratänwa. 10 Pä tunka sayir lawanakapasa, pä tunka takxäsirinakapas, broncet luratänwa, t’iriñanakapampi, anillonakapampisti qullqit luratarakïnwa. 11 Amsta tuqita pusi tunka phisqan metroni cortinaw utjäna, broncet lurat pä tunka sayiri lawanakapampi, pä tunka takxäsirinakapampi, t’iriñanakapampi, anillonakapampix qullqit luratarakïnwa. 12 Ukxarux inti jalanta tuqita pä tunka payan metro chikatani cortinaw utjäna, tunka sayirinakampi, tunka takxäsirinakampi. Sayir lawanakan t’iriñanakapasa, anillonakapasa qullqit luratänwa. 13 Inti jalsu tuqit pä tunka payan metro chikatan cortinaw utjarakïna. 14 Maysa tuqi mantañan paqallqu metroni cortinaw utjäna, kimsa sayir lawanakampi, kimsa takxäsirinakampi; 15 maysäx tuqinsti, paqallqu metroni cortinaw utjäna, mayax Carpa anqäxar mantañ tuqina, mayasti maysa thiyana, kimsa sayir lawampi, kimsa takxäsirinakampi. 16 Carpa anqäxa thiyanakar muyuntayatäki uka cortinanakax lino k’anthitat luratänwa. 17 Sayir lawanakataki takxäsirinakapasti broncet luratänwa, sayirinakan t’iriñanakapasa anillonakapasa qullqit luratarakïnwa; sayir lawanakan alax thiya tuqipasti qullqimpi lip’suyatänwa. Carpa anqäxan sayir lawanakapaxa, qullqit lurat anillonakanïnwa. 18 Carpa anqäxar mantañankir cortinax wali suma p’itakipatänwa, morado telxaru, wila morado telxaru, wila telxaru, linot k’anthit telxaru. Uka cortinasti sayt’urux llätunka metroni, alayarusti pä metro pä tunka phisqan centimetronïnwa, anqäx cortinanakas kipkaki. 19 Ukasti pusi sayir lawanïnwa, broncet lurat pusi takxäsirinakapampi; t’iriñanakapampi, anillonakapampix qullqit luratarakïnwa; sayir lawanakan alax thiya tuqipasti qullqimpi lip’suyatänwa. 20 Tatitumpi Jikisiñ Carpan ch’akurunakapasa, carpa anqäx muyuntir ch’akurunakas broncet luratkamakïnwa. 21 Moisesan arsutaparjamasti, levitanakax sum jakthapipxäna, kuna metalanaktix Tatitump Jikisiñ Carpa lurañatak uchapkatayna ukanaka, uka lurañansti Aarón sacerdoten Itamar yuqapaw p’iqichäna. 22 Ukhamasti, Judá ayllunkir Urí chachan Besalel yuqapa, Hur chachan allchhipaw kunanaktix Tatitux Moisesan lurañapatak siskatayna ukanak luräna. 23 Juparusti Dan ayllunkir Ahisamac chachan Oholiab yuqapaw yanapäna, jupasti hierro liq’irïnwa, sawurirakïnwa, morado telxaru suma p’itakipañanak yatïna, wila morado telaru, wila telaru, suma lino telampiru. 24 Qullan utjäwi lurañatak munaskäna uka taqpach qurix, Tatitur churäwi luqtat qurïnwa; qullan utjäwin tupuparjamax, llätunka patak suxta tunka phisqan kilo qurïnwa. 25 Jaqinak jakthapïwin apthapit qullqisti, qullan chiqawjan tupuparjamax kimsa waranqa kimsa patak tunka llätunkan kilo, phisqa patak pä tunka phisqa gramoni qullqiw utjäna. 26 Pä tunka maranit amstaru jakt’at jaqinakatxa, suxta patak kimsan waranqa phisqa patak phisqa tunkanïnwa, jupanakat sapa mayniw phisqa chikatan gramo qullqi churapxäna, qullan chiqawjan tupuparjama. 27 Ukxarusti kimsa waranqa kimsa patakan kilo qullqiw utjarakïna, uk umatatayasin qullan chiqawjan patak katxäsiripampi, velo cortinan katxäsiripamp lurañataki, sapa maya katxäsirinakasti, kimsa tunka kimsan kilo qullqimpi luratänwa. 28 Ukatsti israelitanak taypit apthapit qullqimpix Besalel chachax sayir lawanakan t’iriñanakap luräna, sayir lawanakan alax thiya tuqipampi, anillonakapamp lurarakïna. 29 Tatitur churäwi katuyat broncex, pä waranqa kimsa pataka kimsa tunka suxtani kilo, pusi pataka gramonïnwa, 30 uka broncempisti Tatitump Jikisiñ Carpa punku takxäsirinakap lurapxäna, ukhamarak bronce altara, bronce rejillapsa, altaran taqi yänakapsa, 31 uka kipkaraki, qullan chiqawja muyuntki uka anqäxan ch’akurunakapsa, takxäsirinakapsa, anqäx punkun takxäsirinakapsa lurapxarakïna.

39

1 Tatitumpi Jikisiñ Carpan waxt’anak luqtir sacerdotenakatakix p’itat isinakap morado telata, wila morado telata, wila telampit lurapxäna. Aaronatakisti ukhamarak suma isinakap lurapxäna, Tatitux Moisesar siskatayna ukhamarjama. 2 Efod sat isix qurita, wila morado telata, wila telata, linot k’anthit telat luratänwa. 3 Ukxarusti martillomp liq’sut quri placanak lurapxarakïna, ukanaksti hilonakjam juch’us khuchhunuqasin p’itakipañataki wila morado telaru, wila telaru, lino telaru. 4 Efod sat isisti, purap thiyaru chinuñanïnwa mayar ch’ukthapita. 5 Efod isxaru chint’asiñ wak’asti, qurita, wila morado telata, wila telata, lino k’anthita telat luratänwa; kunjämtix Tatitux Moisesar siskatayna ukhamarjama. 6 Ukatsti, ónice sat qalanakxa quri patxaruw uchäna, ukarusti Israelan wawanakapan sutinakapxa mä chimpükaspas ukham uchäna. 7 Ukatsti Besalel chachax efod isin chinuñapxaruw ukanak uchäna, ukhamat Israelan wawanakapar amtatäñapataki, kunjämtix Tatitux Moisesar siskatayna ukhamarjama. 8 Ukxarusti pectoral sat isix suma p’itakipat luratarakïnwa efod isjama: qurita, wila morado telata, wila telata, linot k’anthit telampita. 9 Uka pectoralax paya iqthapitänwa, pusi thiyapasti pä tunka payan centimetronïnwa. 10 Uka patxarusti pusi siqi suma k’ajkir qalanakamp apakipatarakïnwa: Nayrïr siqinxa: crisólito, topacio, esmeralda uka qalanakaw utjäna; 11 payïr siqinsti: granate, zafiro, jade; 12 kimsïr siqinsti: jacinto, ágata, amatista; 13 pusïr siqinsti: topacio, ónice, jaspe, uka qalanakaraki. Uka qalanakasti qurit lurat patxarkam uchxatatänwa, 14 tunka payanirakïnwa, Israelan wawanakapan tunka payanïtapata; sapa qalarusti tunka payan ayllun sutinakapat mä sutimpi, ukasti mä chimpükaspas ukham uchatänwa. 15 Pectoral isi patxarusti suma quri cadenanakampiw katxaruyapxäna t’ullkt’ata ch’ankhanakjama. 16 Ukatsti qurit pä katxaruyañanakampi, pä argollamp lurapxäna; uka quri argollanaksti pectoral isin kallachi purap thiyaparuw katxaruyañatak uchapxäna, 17 quri cadenanaksti pä argollanakxaruw uchapxäna. 18 Ukatsti uka pä cadenan tukuyanakapxa kallachi patar qalanak katxaruyatäkis ukaruw uchapxäna, uksti efod isin nayräxankir katuyañaparuw chint’apxarakïna. 19 Ukxarusti qurit pä argollanakampi lurapxarakïna, uksti pectoral isi aynach tuqi pä thiyaparuw uchapxäna, efod sat isxaru. 20 Ukatsti yaqha pä argollamp qurit lurapxäna, uksti efod isin nayräx chinuñanakaparuw uchapxäna, manqhïx tuqita, ch’uku jak’aru, efod isin wak’apat amstäxaru. 21 Ukatsti pectoral isin argollapampi efod isin argollapampxa, morado ch’ankhampiw chinthapipxäna, pectoral isix efod isin wak’apat patäxankañapataki jan jithiqtasa, kunjämtix Tatitux Moisesar siskatayna ukhamarjama. 22 Efod isin capapxa sawut morado telat lurapxäna. 23 Uka capa isin kunka thiyanakapasti jan ch’iyjtañapatakix suma k’illpt’as ch’ukuntatänwa, lip’ichit lurat chaleconakjama. 24 Uka capa isin thiyanakaparusti, morado telat lurata, ch’iyar wila telata, wila telata, linot k’anthit telampit lurat granada achunakar uñtatanakampiw k’achachapxäna. 25 Ukxarusti chilinkinak suma qurit lurapxarakïna, uksti granada achunakjam luratampi maykip uchapxäna capa isi taqpach thiyanakaparu, uka isini Tatitur luqtäwi phuqhañataki, kunjämtix Tatitux Moisesar siskatayna ukhamarjama. 27 Aaronampitaki, wawanakapampitakisti linot lurat túnica sat isinakxa, suma sawuñ yatiriw luräna, 28 uka kipkaraki turbante sat p’iqir uchasiña, calzoncillonaksa lino k’anthitat luräna; 29 wak’sa, lino k’anthit telata, ch’iyar wila telata, wila telata, wali suma p’itakipat luratänwa, kunjämtix Tatitux Moisesar siskatayna ukhamarjama. 30 Ukxarusti mä placa suma quritkamak lurapxarakïna, Aaronan Tatitutak yaqhachat sacerdotëtap qhanañchañataki, ukarusti suma chimpuntat qillqantapxäna, “Tatitur luqtata” sasa. 31 Ukatsti morado ch’ankha uchapxi, alax tuqit turbante sat p’iqir uchasiñ patxar placa chint’añataki, kunjämtix Tatitux Moisesar siskatayna ukhamarjama. 32 Tatitumpi Jikisiñ Carpa lurañax tukuyatäxänwa. Kunjämtix Tatitux Moisesar siskatayna ukhamarjamaw israelitanakax suma phuqhat taqi kunanaksa lurapxäna. 33 Ukatsti jupanakax tukuyxasin Moisesaruw Tatitump Jikisiñ Carpa katuyxapxäna, taqi yänakapamppacha: t’iriñanakapa, tablanaka, kallañ muruq’u lawanaka, sayir lawanaka, takxäsirinakapa, 34 wilar samichat urqu oveja lip’ichinakat lurat carpar janxatañanaka, wali suma lip’ichinakat lurat janxatañanaka, arcar imt’añ velo cortina; 35 arust’äwi lurat arcampi, kallañ lawanakapampi, qhuphiñapa, 36 mesa, taqi yänakapamppacha, Tatitur luqtañ t’ant’a, 37 quritkam lurat candelero, lamparanakapamppacha, uka lamparanakasti yänakapamppachax yäpar ucht’atäñapänwa; ukatsti nakhayañatak aceite, 38 qurit lurat altara, luqtañ aceite, suma q’apkir incienso, Tatitumpi Jikisiñ Carpar mantañ punkutak cortina, 39 broncet lurat altara, broncet lurat rejillapampi, kallañ muruq’u lawanakapampi, taqi yänakapamppacha, ampar jariqasiñ lamana, qunt’añanakapamppacha, 40 anqäxankir cortinanaka, sayir lawanakapampi, takxäsirinakapamppacha, anqäx punkutak cortinanaka, utänqan phalanakampi, ch’akurunakampi, qullan chiqawjana, Tatitumpi Jikisiñ Carpan luqtañanakatak wakiski taqi uka yänakamppacha, 41 qullan chiqawjan luqtäwi phuqhañatak p’itat isinaka, Aarón sacerdoten suma isinakapampi, wawanakapan sacerdote isinakapampi. 42 Israelitanakax kunjämtix Tatitux Moisesar siskatayna ukhamarjamaw taqi kun lurapxäna, 43 Moisesasti taqi luratanakap uñakipäna, Tatitun arsutaparjam lurapxatap uñjasin, suma waxt’äwip jupanakar churäna.

40

1 Tatitux Moisesaruw parläna, akham sasa: 2 “Nayrïr phaxsita qallta uru saraqataruw Tatitumpi Jikisiñ Carpa sayt’ayäta. 3 Uka manqhirusti arust’äwi lurat arca uchäta, ukatsti cortinampiw jist’aqarakïta. 4 Manqhïxarux mesampi, candelerompi ucharakïta. Mesxar uchañäki uka yänak suma askicht’äta, ukatsti lamparanak candeleror ucharakïta. 5 Ukatsti, incienso q’aphichañatak quri altar uchäta, arust’äwi lurat arca uñkatasiru, ukatsti qullan chiqawja mantañar cortina uchäta. 6 Ukxarusti wilañchanak nakt’ayas luqtañ altarxa, Carpar mantañäkis uka uñkatasiruw uchäta. 7 Ukatsti ampar jariqasiñ lamanxa, Jikisiñ Carpampïki, luqtañ altarampïki uka chika taypiruw uchäta, ukatsti ukarux umampiw phuqhantäta. 8 Ukatxa carpa anqäxa muyuntayañap sayt’ayäta, ukatsti carpa anqäxapan mantañaparux cortinampiw uchäta. 9 “Ukxarusti luqtañ aceite aptasin uka carpar ch’allsüta, kunanakatix uka manqhankki taqi uka yänakampiru. Ukhamat taqi yänakapamppachar luqtäta, uka chiqasti qullanäniwa. 10 Nakt’at wilañchanak luqtañ altarxarux luqtañ aceitempiw ch’allsurakïta, taqi yänakapamppacharu. Ukhamat suma luqtata, qullanansa qullana altaräñapataki. 11 Ukatsti, uma uchañ lamanampiru, qunt’añapampiruw aceitemp warxatarakïta, ukhamat ukar qullanañchäta. 12 “Ukxarusti Aaronampiru, wawanakapampiruw Tatitumpi Jikisiñ Carpa punku jak’ar irpäta, ukatsti jupanakarux jariqasiyätawa. 13 Aaronasti sacerdote isimpi uchaspan. Ukatsti aceitempiw jupar warxatäta, ukhamat nayan luqtirixatak yaqhachäta. 14 Ukxarusti wawanakaparuw jawsäta, túnica isinakampiw jupanakar isthapiyäta, 15 ukatsti aceitempiw jupanakar warxatarakïta, kunjämtix Aarón awkipar warxatktas ukhama, ukat nayan sacerdotexar tukupxani. Aceitempi jupanakxar warxatatasti, wawanakapan wawanakapatak wiñayatak sacerdotëpxañapatakiwa.” 16 Moisesax taqi kun luräna kunjämtix Tatitux jupar siskatayna ukhamarjama. 17 Ukhamaw Egipto markat mistunxatata, payïr mara qalltana, qallta phaxsita nayrïr uru saraqatar Tatitumpi Jikisiñ Carpax sayt’ayatäxäna. 18 Moisesax qullan chiqawja sayt’ayäna, nayraqatax sayir lawanakan takxäsirinakap uchäna, ukxarusti tablanaka, patxar ayxatañ lawanak uchäna, lawanak sayarayäna, 19 qullan chiqawjarux carpa janatatäna, ukatsti patxarux janxatañampiw utachxatarakïna kunjämtix Tatitux siskatayna ukhamarjama. 20 Ukatsti Moisesax kamachi arunakan qillqat tablanakxa, arust’äwi lurat arca manqharuw uchäna; ukxarusti kallañ muruq’u lawanak arcar uchäna, uka patxarusti arcan qhuphiñap ucharakïna, ukatsti qullan chiqawja manqharuw uk apäna; ukat cortina warkt’äna arca imt’arakïna, kunjämtix Tatitux Moisesar siskatayna ukhamarjama. 22 Ukxarusti mesa ucharakïna Tatitumpi Jikisiña Carpa manqharu, qullan chiqawjat amsta tuqiru, velo cortinat anqäxaru. 23 Uka patxarusti, t’ant’anak sum ucht’äna, Tatitun nayraqatapana, kunjämtix Tatitux siskatayna ukhamarjama. 24 Ukxarusti candelero ucharakïna, Tatitumpi Jikisiñ Carpa manqharu, mesa uñkatasiru, qullan chiqawjat aynach tuqiru, 25 ukatsti lamparanak qhantayäna Tatitun nayraqatapana, kunjämtix Tatitux Moisesar siskatayna ukhamarjama. 26 Qurit lurat altarsti Tatitumpi Jikisiñ Carpa manqhiruw uchäna, cortina nayräxaru, 27 uka altarxarusti Moisesax suma q’apkir incienso nakt’ayäna, kunjämtix Tatitux siskatayna ukhamarjama. 28 Ukxarusti Moisesax carpa punku mantañatak cortina warkt’äna; 29 ukatsti nakt’ayat wilañchanak luqtañ altar ucharakïna Tatitumpi Jikisiñ Carpa mantañ punku nayraqataru, uka altarxarusti uywanaka, grano achu waxt’anaka nakt’ayäna, kunjämtix Tatitux siskatayna ukhamarjama. 30 Ukxarusti lamanxa, Tatitumpi Jikisiñ Carpäki ukata, wilañcha luqtañ altaräki uka taypiruw uchäna, ukarusti uma phuqhantarakïna, ampar jariqasiñataki. 31 Uka lamanat uma apsusin Moisesampi, Aaronampi, wawanakapampix jariqasipxäna amparanakapsa, kayunakapsa. 32 Jupanakasti Tatitumpi Jikisiñ Carpar mantañatakiw jariqasipxäna, altarar jak’achasiñatakis jariqasipxarakïnwa; kunjämtix Tatitux Moisesar siskatayna ukhamarjama. 33 Tukuyañatakisti, Moisesax utänqa sayt’ayäna, qullan chiqawjampiru, altarampir cortinanakamp muyuntayasa; anqäx punku mantañarusti cortina ucharakïna. Moisesax luräwinakap tukt’ayxäna ukkhasti, 34 mä qinayaw Tatitumpi Jikisiñ Carpa patxar urpxatäna, ukatsti Tatitun jach’a kankañapaw qullan chiqawja phuqhantarakïna. 35 Moisesasti tantachasiñ chiqawjar janiw mantirjamäkänti, qinayan uka patxar urpxatatap layku, Tatitun jach’a kankañapan qullan chiqawjar phuqhantatap laykuraki. 36 Ukhamasti sapa kuti uka qinayax carpa patxat sartkän ukapachaw israelitanakax carpanakap apthapisiwayasin thakhip sarasipkakïna, 37 ukampis qinayatix jan sartkänxa, janirakiw jupanakax carpanakap apthapisipkänti, jan ukasti, qinayan sartañapkamaw suyt’apxäna. 38 Israelitanakan taqi saräwipansti, jupanakan uñjkataw Tatitun qinayapax uru tuqirux Tatitumpi Jikisiñ Carpa patxankäna, arum tuqirusti mä ninaw uka patxankarakïna.