ROMANOS

1

1 Roma markan iglesiankir munat jilatanaka, kullakanaka: Naya Pablox Jesucriston luqtiripa, apostoluparakïtwa, Diosaw nayar ajllisitu suma yatiyäwi arunak jaqinakar qhanañchañaxataki. 2 Diosax profetanakap tuqiw qullan Qillqatanakapan niyaw arsuwayatayna. 3 Uka yatiyäwiw Jesucristo Tatitusan Yuqapat parli, jupasti jaqir tukusaw yuriwayi, Davidan wila masipata, ukampis jiwatat jaktatapampiw taqi ch’aman Diosan Yuqapat utt’ayat uñjasi, qullanaptayir ajayjama. 5 Jesucristo tuqiw apostolüñatak katuqta, lurañanakap phuqhañataki, ukhamat sapa mayni markanakan jupar iyawsas jaysapxañapataki. 6 Jumanakasti, Roma markan jakirinakax jupanak taypinkapxaraktawa. Diosax jumanakarux munasipxtamwa, ukatsti Jesucristompïñataki, qullan markapankapxañamatakiw jawsapxtam. Dios Awkisampi, Jesucristo Tatitumpix munasiñapsa, sumankañapsa jumanakar churpan. 8 Nayraqatax Jesucristo tuqiw Diosaxar sapa mayni jumanakat yuspagarta, Diosar iyawsapxatamatsti taqi chiqan parlasi. 9 Nayax kawkïr Diosarutix taqi chuymaxampi arkaskta, Yuqapan suma yatiyäwi arunakap qhanañchasa, jupax jumanakat amtasitax yatiwa, 10 Diosarusti mayiskapuntwa, jupan munañapächi ukax jumanakar tumpt’irix jutäwa. 11 Jumanakarusti uñjt’añpun munta, ajay tuqin yanapt’iri, ukhamat wali sum sayt’asipxañamataki; 12 ukampix sañ munta, ukhamat maynit maynikam yanapt’asiñasataki, kawkïr iyawsäwitix jumanakansa nayansa utjkistu ukarjama. 13 Jilatanaka, jumanakan yatipxañam munta, nayax walja kutiw jumanak uñjt’ir sarañatak amtasta, ukampis jichhakamax janiw wakiskiti. Nayan amtäwixax jumanak taypin ajay achunak apthapiñawa, kamisatix yaqha markanakan apthapkta ukhama. 14 Nayax taqinirus manükirista ukham amuyasta, yatiñaninakarusa, jan yatiñaninakarusa, ch’ikhinakarusa, pisi amuyt’aninakarusa; 15 ukat nayax Diosan suma yatiyäwi arunakap jank’ak yatiyañ munta, jumanak Roma markan jakirinakarus yatiyañ munarakta. 16 Janiw nayax Diosan suma yatiyäwi arunakapat p’inqaskti, ukasti Diosan ch’amapawa, taqi khitinakatix iyawsapki jupanakan qhispiyasiñ jikxatañapataki, nayraqatax judionakaru, ukhamarak jan judiöpki jupanakarusa. 17 Ukampis Diosan suma yatiyäwi arunakapax kunjäm tuqis Diosax aski jaqinakar tukuyistaspa uk uñacht’ayistu: qalltat tukuykamax iyawsäwi tuqikiwa. Qillqatanakax akham siwa: “Aski jaqix iyawsäwi laykukiw jakani” sasa. 18 Ukampis Diosax alaxpachatpach q’apisiñap uñacht’ayi, jan wali jaqinakaru, jan chiqapar uñjatapampi chiqa kankañ jark’antirinakaru. 19 Kuntix Dios tuqit uñt’ksnaxa, jupanakax uk sum uñt’apxi, Dios pachpaw jupanakarux uñacht’ayi; 20 ukampis Diosat jan yatiñjamäki ukxa jupan luräwinakap tuqikiw uñt’sna. Ukhamasti, aka uraqix luratäkän ukkhatpach Diosätapax qhanpach uñacht’ayasi, ch’amapasti janipuniw tukuskaniti. Ukat ñanqha jaqinakax jupat jan jaltapkaspati. 21 Diosar ukham uñt’kasasa, janiw Diosarjam yupaychapkiti, janirakiw yuspagarapkisa. Jan ukasti, juk’ampi jan wali lurañanakak lup’ipxi, amuyunakapas q’ala ch’amakt’atawa. 22 Jupanakax yatiñanïpxtwa sapxänwa, ukampis jan yatiñanjamaw tukupxi; 23 jupanakax wiñay jakir Diosan jach’a kankañapsa, jiwir jaqin lurat diosan uñtasitaparuw jaqukipapxi, jamach’inakaru, asirunakaru, pusi kayun animalanakan uñtasitaparu. 24 Ukat Diosax jupanakan kunayman ñanqha amtatanakapar katxaruyi, ukatsti jupanakpurax p’inqaskañanak lurapxi. 25 Diosan chiqa kankañap lantix k’arisiñ thaqtapxäna, ukatsti kuntix Diosax lurkatayna ukanakaruw jach’achapxäna, yupaychapxarakïna, janiw kipka lurir Diosar jach’añchapkänti, jupaw wiñayatak jach’achatäñapa. Ukhamäpan. 26 Ukat Diosax jupanakar p’inqaskañ lurañanakar katxaruyi. Warminakapas janiw chachanakampïñ munkxiti, jan ukasti warminakpuraw q’añu lurañanakan sarnaqapxi; 27 uka kipkarakiw chachanakas jan warmimpïñ munkxiti, maynit maynikamax jan wali amtäwinakan ninjamaw aqi, chachanakpurax p’inqaskañ q’añu lurañanak lurapxi, ukatsti pachpa janchipan ñanqha lurataparjamaw mutuyat t’aqhisipxi. 28 Diosar jan uñt’añ munapxatap laykuxa, jupax jan wali amtäwinakaparuw jaytanuku, kunatix jan lurañäki uk lurapxañapataki. 29 Jupanakasti jan chiqapar uñjañampi, ñanqha lurañampi, jan wali lurañampi phuqhantatäpxiwa. Jupanakax akhamäpxiwa: uñisirinaka, jiwayirinaka, ch’axwayirinaka, sallqjirinaka, jan walt’ayirinaka, aru apnaqirinaka. 30 Mayninakat jan walinak parlapxi, Diosan uñisirinakapäpxiwa, jan yäqasirinaka, taqi kunan jilankirinaka, jach’a jach’a tukurinaka; jan walinak sartayapxi, awkiparus taykaparus janiw jaysapkiti, 31 janiw amuyt’asiñ munapkiti, janiw aruparus phuqhapkiti, janiw khitirus munasipkiti, janirakiw khuyapt’ayir chuymanïpkisa. 32 Kuntix Diosax arsuwayki uk sum yatipxi, khitinakatix ukham lurapki ukanakan jiwayatäñapsa yatipxarakiwa, uk yatkasas lurasipkakiwa, mayninakan ukham luripansa kusisipxiwa.

2

1 Jumasti mayninakar taripatam laykuxa, janiw jan juchanit uñt’atäkasmati, khitïskamsaya. Mayninakar taripasax jumapachaw juchañchjastaxa, jumax jupanakjamaw luraraktaxa. 2 Ukampis yatipxtanwa, Diosax chiqa kankañarjamaw taripi, kunapachatix ukham luririnakar juchañchki ukkhaxa. 3 Jumasti mayninakar taripasax jupanakjamaw luraraktaxa, jumax Diosan juchañchäwipat jaltirjam jan amuyasimti. 4 Jumasti Diosan jan tukuskir munasiñapsa, walikiw sañapsa, llamp’uchasiñapsa janiw yäqktati, munasiñapan jupa tuqir kutikipstatamsa janiw amuyasktati. 5 Ukampis jumax qala chuymanïtam layku, Diosar makhatañ jan munatam laykux, juma pachpaw mutuñ urutakix mutuyäwi katuqañatak wakichasisktaxa, kunapachatix Diosax chiqpach juchañchir uñstankani, 6 ukat sapa maynir luräwipatjam churkan ukapacha. 7 Diosax wiñay jakañ churani taqi khitinakatix Diosan markapa, chiqa kankañampi jan inakt’as thaqhirinakaruxa; 8 ukampis kutkatasirinakaru, chiqa kankañ jan munirinakaru, ñanqha lurañarus walikiw sirinakarux q’apisiñampiw mutuyani. 9 Jan wali luririnakatakix t’aqhisiña, llakisiñaw utjani, nayraqatax judionakataki, ukhamarak jan judiöpki ukanakatakisa. 10 Ukampis Diosax aski luririnakarux qhapaq kankaña, jach’ar aptatäña, sumankañ churani, nayraqatax judionakaru, ukhamarak jan judiöpki ukanakarusa. 11 Diosasti khuskhak taripani. 12 Taqi khitinakatix Moisesan kamachip jan yatkas juch lurapki ukanakaxa, jan uka kamachimpikiw juchañchatäpxani; Moisesan kamachip yatkas juch luririnakasti, uka pachpa kamachimpi juchañchatäpxaniwa. 13 Diosan nayraqatapansti, janiw kamachi ist’atapampik askïpkiti, jan ukasti uka kamachirjam phuqhirinakaw askixa. 14 Jan judiöpki ukanakansti janiw kamachipax utjkiti, ukampis kuntix kamachix siski ukarjamaw lurasipki, kamachix jupanak pachpäkaspas ukhama, 15 sarnaqatanakapampiw uñacht’ayapxi, chuymanakapan kamachin qillqatätapa. Pachpa chuymapaw qhanañchi, pachpa amuyunakaparakiw juchañchani, jan ukax arxatanisa, 16 kunürutix Diosax taqinin jamasan luratanakap taripkan ukapacha, Cristo Jesús tuqi, nayax Diosan suma yatiyäwi arunakap yatiykta ukarjama. 17 Jumasti “judío jaqït” sistawa, Moisesan kamachiparuw yäqtaxa, ukatsti Diosamat jach’a jach’arakiw tuktaxa. 18 Jumax Diosan munañapsa uñt’tawa, uka kamachisti kunatix askïki uk ajlliñ jumarux yatichtam. 19 Jumax juykhunakar irpirjamaw tuktaxa, ch’amakan sarnaqir qhanapjamaw tukuraktaxa; 20 jan yatirinakarusti yatichirjamaw amuyastaxa, jan amuyt’irinakarus amuyt’ayirjamaraki, uka kamachin kunatix chiqäki yatiñäkaraki uk yatitam layku. 21 Ukhamasti mayninakar yatichkasasti, ¿kunatarak juma pachpa jan yatichasktasti? Janiw lunthatasiñäkit sas yatichkasasti, ¿kunatarak lunthatasiskaktasti? 22 Janiw wachuq juchan sarnaqätati sas yatichkasasti ¿kunatarak wachuq juchan sarnaqaskaktasti? Jumatix jaqin lurat diosanakar uñisisksta ukasti ¿kunatarak uka yaqha diosanakan utapat yänakap lunthatasiskaktasti? 23 Jumax uka kamachit jach’achastaxa, ukampis uka kamachir jan jaysatamampiw Diosarux jisk’ar tukuytaxa. 24 Ukatpï Qillqatanakax sixa: “Jan judiöpki uka jaqinakax jumanak laykuw Diosarux ñanqhachapxi” sasa. 25 Chiqpachansa, Moisesan kamachipar phuqhiritakix circuncisión katuqañax askiwa; jan phuqhiritakisti janis circuncisión katuqkaspa ukhamawa. 26 Ukampis, khititix circuncisión jan katuqkasin kamachirjam sarnaqkani ukaxa, circuncisión luräwi katuqirit uñt’atäniwa, janisay uka luräwi katuqkpan. 27 Kamachir jaysir jaqix, janisay janchipan circuncisión luräwi katuqkpan, khititix kamachinïkasina, circuncisión luräwi katuqkasinsa jan phuqkan ukarux taripaniwa. 28 Ukampis judío jaqït sañax janiw patxa chuymakïñapäkiti; circuncisión katuqañas janiw janchin circuncisión katuqañakïkiti. 29 Jan ukasti chiqpach judío jaqïñax, taqi chuymampi iyawsañawa. Circuncisión katuqañasti chuymatäñapawa. Ukasti janiw kuna kamachitsa jutkiti, jan ukasti ajayutwa juti. Khititix ukhamäki ukax Diosampi katuqatawa, janiw jaqinakampiti.

3

1 Ukhamasti, ¿kuna askirak utji judío jaqïñasa, jan ukax, circuncisión katuqatäñasa? 2 Chiqpachansa askiwa. Nayraqatax, Diosaw judionakar arunakap yatiyäna. 3 ¿Kunarak ukat kamachisti? ¿Diosasti yaqhipanakan jan sum sarnaqapxatap laykux jupanakat armasispati? 4 ¡Janiw kunäkipansa armaskaspati! Jan ukasti, Diosax chiqaparjamapuniw luri, jaqinakax k’arisisipkpansa; Qillqatasti siwa: “Arunakam laykuw chiqapat uñt’atäyäta. Taripapkätam ukkhasti atipätawa” sasa. 5 Ukampis jiwasan jan wali luratasatix Diosan askïtap jach’ar aptañatakïchixa, ¿kamsarakiñänisti? ¿Diosax aliqatak mutuyistu sañäniti? (Jaqinakan amuyuparjamakiw uk arsta.) 6 ¡Janiw kunäkipansa ukhamäkaspati! Diosatix jan chiqapar uñjkaspa ukkhasti, ¿kamisarak akapachar taripaspasti? 7 Nayan k’arisitaxatix Diosan chiqa kankañap juk’ampi jach’ar aptañatakïchixa, ¿kunatarak nayarusti juchanirjam taripitusti? 8 Ukhamïpansti, ¿aski utjañapatakisti, jan wali lurañat wakisispasti? Yaqhipanakax nayar aynacht’ayañatakix ukkham yatichi sapxituwa; ukampis uka jaqinakan juchañchatäñapaw wakisi. 9 ¿Kamsarakiñänisti? ¿Jiwas judionakasti mayninakat sipan juk’ampi askïpxtanti? ¡Janiw kunäkipansa! Niy qhanak sistanxa, judionakas jan judionakas taqiniw juchankapxi, 10 Qillqatanakax siwa: “¡Janiw maynis aski jaqix utjkiti! 11 Janiw khiti amuyt’asiris utjkiti; janirakiw Diosar thaqhirix khitis utjkiti. 12 Taqiniw jan wali thakhir saranukupxi; taqiniw khuskhat jan wali jaqirux tukupxi. ¡Janiw khitis aski luririx utjkiti! ¡Janiw maynis utjkiti! 13 Mallq’apas jist’artat amay imäwir uñtatawa, laxrapas k’arisir laxrawa, laka ispillunakapas asirun mich’ip imantapxi, 14 lakapasti ñanqhachañampi, k’allk’usiñampi phuqhantatawa. 15 Kayunakapas jank’akiw wila wartañatakix jalapxi; 16 thakhinakapansti t’unjatäñampi llakisiñampikiw utji, 17 janiw sumankañ thaksa uñt’apkiti, 18 janirakiw Diosar axsart’añapax utjkiti” sasa. 19 Kuntix kamachix siski uk yatipxtanwa, khitinakatix kamachirjama sarnaqapki ukanakaruw parli, taqin amukt’apxañapataki, taqi akapachankirinakax Diosan taripäwipar puriñapataki; 20 ukampix janiw khitis siskaspati kamachirjamaw phuqhi, ukat Diosax jan juchanjam katuqañapa sasaxa, uka kamachisti jiwasan juchanïtas uñt’asiñasatakikiwa. 21 Ukampis jichhasti, Diosax jan kamachimpikiw aski jaqit katuqatap uñacht’ayi, uksti pachpa kamachimpi, profetanakampiw qhanañchi: 22 Jesucristor iyawsañ tuqiw Diosax iyawsirinakar aski jaqir tukuyi. Janiw yaqha yaqhäñax utjkiti: 23 taqiniw juch lurapxi, ukat Diosan qhapaq kankañapat jayan uñjasipxi. 24 Ukampis Diosax munasiñapan ina ch’usat aski jaqir tukt’ayistu, Cristo Jesusan qhispiyasiñap tuqi. 25 Diosasti Criston wila wartatap tuqiw juchat pampachasiñ utjayi. Juchat pampachatäñsti iyawsäwi tuqikiw jikxatsna. Diosax ukham tuqiw aski jaqïtas uñacht’ayañ munäna: nayra pachan juchanak lurkäyätan uk pampachasa, 26 jupan llamp’u chuymanïtap layku. Diosax jichha pachan kamisatix aski jaqir tukuykistaspa uk uñacht’ayañ munäna; ukampix jupax kunjäm askïkitix ukham askirak Jesusar iyawsirinakarux tukt’ayi. 27 Ukhamasti, ¿kawkinkarak jaqin jach’a jach’a tukuñapasti? ¡Ukax tukusxiwa! ¿Kunjämata? Janiw kamachirjam phuqhatap laykükiti, jan ukasti iyawsatap laykuwa. 28 Jichhax uñjtanwa: Diosax jaqirux iyawsäwi tuqiw askir tukuyi, janiw kuntix kamachin siski ukar phuqhatap laykuti. 29 ¿Diosasti judionakan Diosapakiti? ¿Janit taqi markanakan Diosapäkarakisti? ¡Qhanäskiwa, taqi markanakan Diosapawa, 30 mä sapa Diosakiw utji: uka Diosaw iyawsañ tuqi aski jaqit katuqi, circuncisión katuqirirusa, jan katuqirirusa! 31 Ukhamasti, ¿iyawsäwi laykut kamachir ina ch’usar tukuytansti? ¡Janiw kunäkipansa! Jan ukasti juk’amp ch’amani kamachirux tukuytan.

4

1 Ukhamasti, ¿Abraham nayra awkisax kun jikxatawayi sarakiñänisti? 2 Chiqpachansa, Abrahamatix suma luräwinakap tuqi aski jaqit uñt’atäsapan ukaxa, inas jach’achasiñapax utjchisapäna, ukampis janiw Diosan nayraqatapan jach’achaskaspati. 3 Qillqatax siwa: “Abrahamax Diosaruw iyawsäna, ukat Diosax jupar aski jaqit uñt’äna” sasa. 4 Jichhax walikiwa, maynitix mä kunsa lurchixa, payllapax janiw mä waxt’äwjam churatäkiti, jan ukasti luratapatjam churatawa. 5 Ukatsipana, maynitix Diosan juchanir aski jaqir tukuyatap iyawschixa, Diosax iyawsäwip laykuw aski jaqit katuqi, janisay katuqatäñatakix kunsa lurkpan. 6 David kipkarakiw jaqin kusisiñapat arsüna, khitirutix Diosax jaqin luräwinakap jan yäqas aski jaqitjam katuqki ukxa. 7 Davidasti sänwa: “¡Kusisiñanïpxiwa khitinakarutix Diosax juchanakapat pampachki ukanakaxa. 8 ¡Kusisiñaniwa khitirutix juchapat jan juchañchatäki ukaxa!” sasa. 9 Jichhasti ¿aka kusisiñax circuncisión katuqir jaqinakatakikiti, jan ukax, circuncisión jan katuqir jaqinakatakicha? Jiwasax sistanwa: “Diosax Abrahamarux iyawsäwip tuqiw aski jaqit katuqi” sasa. 10 Ukampis ¿kunapacharak Diosasti ukham katuqänsti? ¿Abrahamax circuncisión katuqkän ukkhati, jan ukax uka nayräxacha? Janiw uka qhipatti, jan ukasti uka nayräxaw katuqäna. 11 Abrahamax uka qhipat circuncisión katuqaski, mä chimpükaspas ukhama, Diosax iyawsäwip laykux niyaw aski jaqit katuqxäna. Ukhamat Abrahamax taqi iyawsirinakan awkipaxa, janisay circuncisión katuqapkchïn ukasa; Diosax uka kipkarakiw jupanakarux aski jaqinakat katuqaraki. 12 Abrahamasti circuncisión katuqirinakan awkipawa, ukatsti iyawsañampiw arkapxi, kamisatix Abrahamax circuncisión janïr katuqkasin iyawsañanïna ukhama. 13 Diosax Abrahamampiru, wawanakapampiruw arsüna, akapach churañataki, ukampis aka arsüwix janiw kamachir phuqhatap laykükänti, jan ukasti, iyawsatap laykuw Diosax askit katuqäna. 14 Kamachi phuqhirinakak tuti katuqapxaspa ukaxa, iyawsañax inamayakïspawa, Diosan arsutapas ina ch’usarukiw tukuspa. 15 Kamachix mutuyäwi apani; kawkhantix kamachix jan utjkixa, janirakiw kamachi p’akintañax utjkiti. 16 Ukat Abrahamar arsutäkän ukax taqi wawanakapatak askixa, iyawsañxar utt’ayat waxt’äwix inakïnwa. Ukampix sañ munta, uka arsutax janiw kamachirjam sarnaqirinakatakïkiti, jan ukasti Abrahamjam iyawsäwin sarnaqirinakatakiwa. Ukhamat jupax taqi jiwasanakan awkisaxa, 17 kamisatix Qillqatan siski: “Nayax walja markanakan awkiparuw tukuyäma” sasa. Abrahamax uka Diosaruw iyawsäna, jiwatanakar jakañ churir Diosaru, kunatix jan utjki uk utjayir Diosaru. 18 Abrahamatakitix jan kuna suyt’añas utjkchïna ukkhaxa, iyawsatap laykuw jupan suyt’äwipax utjäna, ukhamat “walja markanakan awkipar tuküna”, kamisatix Diosax siskän ukarjama: “Jumat saraqir wawanakamax waljanïniwa” sasa. 19 Abrahamax janiw iyawsañap chhaqtayaskänti, niya patak maranïkchïn ukasa, jupasa, Sara warmipas janchin sinti aynacht’atäpkchïna, wawanïñatakis sinti chuymanïpkchïn ukasa. 20 Jupax Diosan arsutanakapat janiw pächaskänti, jan ukasti iyawsañapax juk’ampi thurt’atänwa, ukat Diosarux yupaychäna. 21 Abrahamax taqi chuymaw iyawsäna, Diosax arsutap phuqhañatak ch’amanïtapa. 22 Ukat Diosax ukham uñjasin aski jaqit katuqäna. 23 Abrahaman iyawsäwip utjatapatxa, janiw jupxatak qillqaskänti; 24 jan ukasti, jiwasanakat qillqasirakïna. Diosax jiwasan iyawsäwis uñt’araki, jiwasatix Jesucristo Tatitusar jaktayir Diosar iyawsañän ukkhaxa, 25 jupax juchanakas laykuw jiwar katuyat uñjasïna, ukatsti aski jaqinakat katuqatäñasatakiw jaktayat uñjasirakïna.

5

1 Ukhamasti, Diosax iyawsäwi laykuw aski jaqit katuqxistu, Diosampi sumankañax Jesucristo Tatitus tuqiw utjistu. 2 Jupïpan iyawsäwi laykux, Diosan khuyapayasiñap jikxatapxtan, ch’amañchasipxtan, kusisipxtan, Diosan qhapaq kankañap jikxatañ suyapxaraktan. 3 Janiw ukakïkiti, jan ukasti t’aqhisiñanakat kusisiraktan; uka t’aqhisiñanakax llamp’u chuymanïñ yatichatap yatiraktan, 4 ukham llamp’u chuymanïñasti mä sumaruw tukuyistu, uka tuqiw suyt’añasax utjarakistu. 5 Uka suyt’äwix janiw inamayäkiti, Diosasti chuymanakasarux Qullan Ajayu churkistu uka tuqiw munasiñapamp phuqt’istu. 6 Kunapachatix jiwasanakax jan qhispiyasirjamäkäyätan ukkhaw Cristox pachapar juchararanak layku jiwawayi. 7 Janiw khitis mä jaqi laykux jiwkaspati. Janirakiw mä aski jaqi laykusa; inas maynix mä jaqin aski luratap layku jiwarakchispa. 8 Ukampis Diosax munasiñap uñacht’ayistu, kunapachatix jucharar uñjaskäyätan ukkhaw Cristox jiwasanak layku jiwawayi. 9 Jichhasti, Diosax Criston jiwatap tuqi jaqinakar aski tukuyatapatxa, ukatpï jichhax jupïpan wiñay mutuñat qhispiyatäpxañänixa. 10 Kunapachatix Diosan uñisiripäkäyätan ukkhaw Wawapan jiwatap tuqi jupampi sumankthapxtan, ukatarak jakañap tuqi qhispiyatäñäni, jichhasti jupampi sumankthapitäxtanwa. 11 Janiw ukakïkiti, jan ukasti Diosankxasinxa, Jesucristo Tatitus tuqiw kusisiraktan, Cristo tuqi Diosampi sumankthapitas layku. 12 Ukhamasti mä sapa jaqi tuqikiw juchax akapachar mantani, jucha tuqisti jiwaw mantaniraki, ukhamat jiwax taqi jaqinakatak utji jucha lurapxatap layku. 13 Kamachin janïr utjkipansti, akapachan juchax niyaw utjxäna; kawkhantix kamachix jan utjkixa, janirakiw juchax amtatäkiti. 14 Ukampisa, Adanan urunakapat Moisesan urunakapkamasti, jiwax juchaninakxar ch’amanïnwa, jupanakan juchapax janiw kamachir jan jaysapkän ukäkänti, kunjämtix Adanax lurkän ukhama, jupasti khititix jutañapäkän ukan uñtasitapänwa. 15 Adanan jucha luratapaxa, janiw Diosax churkistu uka churäwimpix kikipäkaspati. Mä jaqin jucha luratap laykux waljaniw jiwarapxäna; Diosax mä sapa jaqi tuqikiw churäwip inak churistu, jupasti Jesucristowa, taqinin askipatakix wali wakiskiriwa. 16 Mä sapa jaqin jucha luratapaxa, Diosan churäwipampix janiw kikipäkaspati, mä sapa jaqin juchap laykukiw juchañchatäñax utji; ukampis Diosan churäwipax walja juchanakat pampachatäñaw jaqinakarux askir tukuyi. 17 Jiwatix mä sapa jaqin juchap layku utjchixa, ukat juk’ampiw khitinakarutix Diosax jach’a khuyapayasiñapan inak aski jaqinakar tukuyki ukanakax machaq jakäwin munañanïpxani Jesucristo tuqi. 18 Kamisatix Adanan jucha luratapax taqi jaqinakan juchañchatäñapatak utjixa, ukhamarakiw Jesucriston aski luräwipax taqi jaqinakar aski jaqinak tukt’ayi, jupanakan wiñay jakañanïpxañapataki. 19 Sañäni, mä sapa jaqin jan jaysasirïtap laykux, waljaniw juchararäpxi; ukhamarakiw mä sapa jaqin jaysasitapampix waljaniw aski jaqinakar tukupxani. 20 Kamachisti, juchan juk’amp ch’amanïñapatakiw uñstäna; ukampis kunapachatix juchax juk’amp uñstxän ukkhasti, Diosax khuyapayasiñapan juk’ampirakïnwa. 21 Kamisatix juchax jiwañ apanis utjantasïnxa, ukhamarakiw Diosan munasiñapax jiwasar aski jaqir tukt’ayasa, Jesucristo Tatitus tuqi wiñay jakañ churas utjantasïna.

6

1 ¿Kamsarakiñänisti? ¿Diosan khuyapayasiñapan juk’amp utjañapatak juch luraskakiñäniti? 2 ¡Janiw ukhamäkaspati! Jiwasax juchatakix jiwatäxtanwa; ¿kamisarak juchan jakaskakiñänisti? 3 ¿Janit jumanakax yatipkta, bautismo tuqi Cristo Jesusampïxasax jupan jiwäwipamp mayachasitasxa? 4 Bautismo tuqiw Cristompix p’amp’achatäxtan, ukatsti jiwatäxaraktanwa, ukat jaktasin machaq jakäwin jakxañataki, kamisatix Cristox Dios Awkin qhapaq ch’amapamp jaktayatäkän ukhama. 5 Jiwasanakatix Criston jiwäwipampi mayachatästanxa, ukhamarakiw jupan jakatatäwipampix mayachasiñäni. 6 Jiwasax yattanwa, nayra jakäwisan Cristomp chika ch’akkatatäxatapa, ukhamat jiwasan ñanqha luräwisan t’unjatäñapataki, juchampix jan juk’ampi t’aqhisiyatäñasataki. 7 Kunapachatix maynix jiwixa, juchax janiw jupxar munañanïkxiti. 8 Jiwasatix Cristompi jiwxstanxa, chiqpachansa jupampiw jakxarakiñäni. 9 Jiwasax yattanwa, Cristox jiwatat jaktasin janiw mayampsa jiwkxaniti, janiw jiwax jupxarux ch’amanïkxiti. 10 Cristox jiwasin mä kutikiw wiñayatak juchatak jiwi; jakasasti Diosatakiw jaki. 11 Ukhamarakiy jumanakax juchatak jiwatäpxatam amuyasipxam, ukampis Diosatak jakapxam, Cristo Tatitump mayakïpxatam layku. 12 Ukhamasti juchax janiy jumanakan jiwir janchimar apnaqkpanti, janchin munañanakapar jaysasa. 13 Janchimsti jucha lurañar jan katuyapxamti, jucha lurañ yäkaspas ukhama. Jan ukasti, Diosar katuyasipxam, jiwatat jaktir jaqinakjama, janchimsti jupa nayraqatan aski lurañ yäkaspas ukham katuyapxam. 14 Ukhamat juchax jumanakxar jan munañanïkxaniti, janiw kamachin apnaqatäxapxtati, jan ukasti, Diosan khuyapayasiñapankxapxtawa. 15 Ukhamasti, janiw kamachirjam jakapktanti, jan ukasti Diosan khuyapayasiñapan jakapxtan sasax, ¿juch luraskakiñäniti? ¡Janiw ukhamäkaspati! 16 Jumanakax askiw yatipxta, jumanakatix mä uywirir jaysañatak t’aqhisiyat jaqjam katuyasipxstaxa, ukhamasti jaysapxatam laykux uka uywirin t’aqhisiyat jaqinakapäpxtawa. Akasti akhamawa, juchar jaysapxät ukasti, uka juchax jiwañaruw puriyi, Diosar jaysapxät ukasti, chiqa kankañan jakapxäta. 17 Jumanakax nayrax juchan t’aqhisiyat jaqinakäpxäyätawa, Diosasti yuspagaratäpan, yatichäwinak taqi chuyma katuqasin phuqhapxatamata. 18 Juchat jithiqtxasinsti, jumanakax chiqa kankañan luräwiparuw mantxapxtaxa. 19 (Jaqin amuyuparjamakiw uk arsta, jumanakasti pisïtanakam laykux taqi akanak janiw sum amuyapktati). Ukhamasti, kamisatix nayrax janchinakam q’añu jakañaru, ñanqha lurañar katuyapxäyätaxa, jichhax ukhamarakiy janchinakam chiqa kankañ lurañar katuyapxam, ukhamat q’uma jakäwin jakxañataki. 20 Kunapachatix jumanakax juchan t’aqhisiyatäpkäyät ukkhaxa, janiw chiqa kankañ lurapkäyätati; 21 ukampis ¿kuna askirak jikxatapxtasti? Jichhasti jumanakax taqi ukanakat p’inqasipxtawa, ukanakasti jiwañarukiw puriyi. 22 Jichhasti, juchan t’aqhisiyatat antutatäxasaxa, Diosatak irnaqiriw tukxapxtaxa. Ukapï jumanakatak askixa, tukuyapasti q’uma jakañawa wiñay jakañarakiwa. 23 Juchan waxt’äwipax jiwañakiwa, Diosan waxt’äwipasti wiñay jakañawa, Jesucristo Tatitusana.

7

1 Jilatanaka, jumanakax kamachi arunak yatipxtawa. Uka kamachisti jaqin jakañapkamakiw ch’amanixa. 2 Amuyt’añäni, jaqichat warmix chachapan jakañapkamax kamachirjam chinkatatawa; ukampis chachapatix jiwxchixa, warmix kamachirjamax sapakïxiwa. 3 Ukhamasti warmitix chachanïkas yaqha chachampi sarnaqchixa, wachuq juch luri, ukampis chachapatix jiwatäxchixa, kamachirjamax sapakïxiwa, ukatsti yaqha chachampix jaqichasiskaspawa, ukax janiw wachuq juchäkiti. 4 Munat jilatanaka, ukhamarakiw jumanakax Cristonkxasax jupamp chikaw kamachitakix jiwatäxapxta, khititix jiwatanak taypit jakatatawayki jupampi mayakïxañataki. Ukhamat jiwasanakax suma luräwinak Diosatak lursna. 5 Kunapachatix jucha luririnakjam jakapkäyätan ukkhasti, uka kamachix janchisarux jan wali lurañanak amtayañatakikïnwa, ukasti jiwañarukiw puriyistu. 6 Ukampis jichhax jiwasxar munañanïkän uka kamachitakix jiwatäxtanwa, jichhasti Ajayun machaq jakäwimpi Diosar arkañasatak qhispitäxtanwa, janiw nayra kamachix qillqatäkän ukarjamati. 7 Ukhamïpansti ¿kamachix juchaw sañäniti? ¡Janiw ukhamäkaspati! Ukampis, kamachitix jan utjkasapän ukkhasti, janiw nayax kunäkitix juchax uk yatkiriskäyätti. Kunäkitix munapayañax uk janiw kunäkipansa yatkiriskäyätti, kamachitix jan siskasapäna: “Jan munapayamti” sasa. 8 Ukampis juchax uk kamachit katxarusi, uka pachpa kamachiw kunayman jan wali amtäwinak nayan utjayäna. Kamachi jan utjkipansti, juchax jiwatawa. 9 Nayax mä qawqha pachax kamachi jan uñt’asax, sumakiw jakäyäta; ukampis kamachin purinitapampix juchax wasitat jakatati, 10 nayasti jiwañaruw purta. Ukhamasti kawkïr kamachitix nayar jakañ churañapäkän ukax jiwañarukiw puriyitu, 11 juchasti kamachit katxarusi, ukat nayar sallqjitu, uka kipka kamachimpiw nayar jiwayitu. 12 Saraksnawa, kamachix Diosat juti, kamachin arunakapasti askiwa, chiqaparakiwa. 13 Ukhamasti, ¿kunatix askïki ukat jiwañar puriyitusti? ¡Janiw ukhamäkaspati! Juchasti, chiqpach juchätap uñacht’ayañatakiw askit katxarusisin jiwañar puriyitu. Ukhamat kamachi tuqix juchan jan walïtap uñacht’ayasi. 14 Kamachin Diosat jutatap yatiraktanwa, ukampis nayax janchikïtwa, juchan munañaparjam sarnaqañatak aljantata. 15 Janiw nayax kun lurataxsa amuyaskti, janiw kuntix nayax munkta uk lurkti, jan ukasti kuntix nayax uñiskta uk lurta. 16 Ukampis kuntix jan munkta uk lurasax kamachin askïtap amuyta. 17 Ukhamasti, janiw nayati taqi ukanak lurktxa, jan ukasti, kuna juchatix nayan utjki ukaw ukanak luri. 18 Nayasti yattwa, nayan janchi kankañaxan janiw kuna askis utjkiti; ukampis aski lurañ munkasas janiw lurirjamäkti. 19 Janiw nayax kuna asktix lurañ munkta uk lurkti, jan ukasti kunatix jan walïki ukak lurta. 20 Ukhamasti, nayatix jan munkta uk lurstxa, uka luririx janiw nayäkti, jan ukasti, chuymaxan utjki uka juchaw luri. 21 Nayax akham amuyasta, aski lurañ munkasas, jan wali lurañarukiw purta. 22 Chuymax manqhansti Diosan kamachip wal munta, 23 ukampis naya pachpan amuyuxampis nuwaskaspa ukham amuyta: ukasti juchan munañapawa, ukaw nayxanki, ukan katuntatarakïtwa. 24 ¡Kunakïkan nayatxa! ¿Khitirak janchixankki uka jiwan munañapat qhispiyitanisti? 25 Dios sapakiw qhispiyitani, juparurakiw Jesucristo tuqi yuspagarta. Tukt’ayañataki: Nayax Diosan kamachipar ist’as sarnaqañax wakisitap amuyta, ukampis nayan janchi kankañaxan juchan munañaparjamakiw sarnaqta.

8

1 Ukhamasti, jichhax khitinakatix Cristo Jesusamp mayakïpki jupanakatakix janiw kuna juchañchäwis utjkiti. 2 Cristo Jesús tuqi jakañ churir Ajayun munañapax juchan munañapampita, jiwañampit qhispiyistu. 3 Diosax kuntix Moisesan kamachipax jan lurkän uk phuqhawayi, jaqin janchi kankañanïtap laykuw ukax jan luraskänti: Diosasti jupan mä sapa Wawap khithani, juchan jaqjam janchi kankañani, jucha layku jiwiri, ukhamat janchi kankañanïkasin juchar t’unjañataki. 4 Uksti jiwasanakan kamachirjam phuqhañatakiw lurawayi, jiwasanakax janiw janchin munañaparjam jakxtanti, jan ukasti Ajayun munañaparjamaw jakxtan. 5 Khitinakatix janchin munañaparjam jakapki ukanakax, ukham jakaskañatak llakisisipki; ukampis khitinakatix Ajayun munañaparjam jakapki ukanakax, Ajayun jakañxat llakisipxi. 6 Janchin munañaparjam lurañax jiwañaruw puriyi; Ajayun munañap lurañasti, wiñay jakañampiru, sumankañampiruw puriyi. 7 Janchin munañaparjam luririnakax Diosan uñisirinakapawa, jupanakax janiw Diosan kamachipar munapkiti, janirakiw arunakaparus jaysapkaspati. 8 Ukatpï janchin munañaparjam jakirinakax Diosar jan kusisiyapkaspatixa. 9 Ukampis jumanakax janiw janchin munañaparjam jakxapxtati, jan ukasti, Ajayun munañaparjamaw jakxapxtaxa, Diosan Ajayupaw jumanakan jakxi. Khititix Criston jan Ajayupanïki ukanakax janiw Cristonkirïkiti. 10 Cristotix jumanakan jakchixa, Ajayux jakarakiwa, Diosaw aski jaqinakar tukuyapxtam, janchix jucha layku jiwañatak satäskpasa. 11 Jesusar jaktayki uka Ajayux jumanakan jaki, uka pachpa Cristor jaktayir Ajayux jiwir janchinakamarux machaq jakañ churani, jumananakan jakki uka Diosan Ajayup tuqi. 12 Ukhamasti jilatanaka, jiwasanakan mä lurañasaw utji, ukasti janiw janchin munañaparjam jakañäkiti. 13 Jumanakatix janchin munañanakaparjam jakasipkätaxa, jiwapxätawa; ukampis jumanakatix Ajay tuqi janchin munañanakapar jiwayapxätaxa, wiñay jakañanïpxätawa. 14 Taqi khitinakatix Diosan Ajayupamp irpatäki ukanakax Diosan wawanakapawa. 15 Jumanakax janiw t’aqhisiyat tukuyir ajayu katuqapktati axsarat sarnaqaskañataki, jan ukasti, Diosan wawanakapar tukuyir Ajayu katuqapxtaxa, uka Ajay tuqiw Diosarux jak’achastan: “Nayan Awkixa” sasa. 16 Uka pachpa Ajayuw jiwasan ajayusampi mayachasisax Diosan wawanakapätas qhanañchi. 17 Wawanakapätas laykux, Diosax arsuwaykän uka waxt’äwi katuqañäni, uksti Cristomp chikaw katuqañäni, jupamp chika t’aqhisitas laykux, qhapaq markapan jupampïxañasataki. 18 Jichhür t’aqhisiñanakax janiw kunäkisa, Diosan qhapaq kankañap uñjkañän ukampi kikipaysna ukaxa. 19 Akapachan taqpach jakirinakaw suyt’aski, kunürutix Diosan wawanakapätasax qhanañchatäkani uka. 20 Kuna amtampitix akapachax luratäkäna ukax janiw phuqhaskiti, janiw akapachan munatap laykuti, jan ukasti Diosaw ukhamäñapatak wakichatayna; ukampis suyt’äwipax utjaskapunïnwa, 21 t’aqhisiyatäñata, t’unjatäñat qhispiyatäñapataki, Diosan wawanakapan kusiskañ qhispiyasiñ jikxatañapataki. 22 Jichhürkamaw taqi akapachan jakirinakax ayquski, wawachasir warmir uñtataw t’aqhisiski. 23 Janiw akapach sapaki t’aqhiskiti, jan ukasti, jiwasaxa, Qullan Ajay nayraqat katuqirinakax t’aqhisiraktanwa. Jiwasanakax chuyma manqhisan t’aqhistan Diosan jiwasanakar wawanakapjam katuqatäñas uru suyt’asa, janchinakasax qhispiyat uñjaskani uka uru. 24 Uka suyt’äwi utjatap laykuw qhispiyatätan. Ukampis uñjatäki uka suyt’äwix, janiw suyt’äwïkxiti, ¿khitirak niy uñjatäki uksti suyisti? 25 Ukampis kuntix suyapktan uktix janïr uñjapxstanxa, llamp’u chuymampiw suyt’apxañasa. 26 Ukhamarakiw Qullan Ajayux janchi kankañasan yanapistu. Jiwasanakax janiw wakiski ukhamarjam Diosat mayisiñ yatipktanti, ukampis pachpa Ajayuw jiwasanakat Diosar achikt’i, jan arskay ayquñanakampi. 27 Chuymanakas uñantir Diosasti, kuntix Ajayux sañ munki uk yati, Ajayux Diosan munañaparjamaw qullan markapatak mayi. 28 Diosan jupar munirinakatak taqi kunsa askïñapatak wakichatap yattan, amtataparjam jawsatäpki ukanakataki. 29 Khitinakarutix Diosax nayratpach uñt’kän jupanakarux qalltatpach yaqhachawayi, Wawapan walja jilanak taypin jilïrïñapataki. 30 Diosasti khitinakarutix qalltatpach ajlliski jupanakarux jawsarakiwa; jawsatanakaparusti, aski jaqinakat katuqi; aski jaqinakat katuqasasti, jupamp chikäñapatakiw qhapaq kankañapan ucharaki. 31 ¿Kunat juk’ampirak sañänisti? ¡Diosatix jiwasanakampïchixa, janiw khitis saykatkistaspati! 32 Diosasti pachpa Wawaparuw taqi jiwasanak laykux jiwar katuyi, ukhamasti, ¿kamisarak Wawapamp chika kunsa jan churkistaspasti? 33 ¿Khitirak Diosan ajllitanakapar kuna jan walitsa irkataspasti? Diosaw jupanakarux aski jaqinakar tukuyi. 34 ¿Khitirak jupanakar juchañchaspasti? Janiw khitisa, Cristo Jesusaw jiwawayi; jupaw jiwatat jaktawayi, jichhasti Diosan kupïxapan qunt’atäskiwa, jiwasanakatakiw mayiskaraki. 35 ¿Khitirak Criston munasiñapat apaqistaspasti? ¿T’aqhisiñati, jan walt’añanakacha, arknaqatäñacha, manq’at awtjayasiñacha, isit jalstañacha, chijinkañacha, jiwayatäñacha? 36 Kamisatix Qillqatan siski: “Juma laykuw jiwañar katuyat uñjasipxta; khariñ ovejanakarjamaw uñjapxitu” sasa. 37 Taqi akanakansti atipjirinakat sipansa juk’amp atipjirinakätanwa, khititix jiwasar munkistu jupa tuqi. 38 Ukat nayax amuyta, janiw kunas Diosan munasiñapat apaqkistaspati: jiwasa, jakañasa, angelanakasa, ajay ch’amanakasa, jichhasa, jutir urunakasa, 39 alayankki ukasa, manqhankki ukasa, Diosan yaqha luratanakapasa. ¡Janipuniw kunas apaqkistaspati, Diosax Jesucristo Tatitus tuqi uñacht’aykistu uka munasiñapatxa!

9

1 Cristor iyawsirjamasti chiqapak arsuskta, janirakiw k’ariskti. Ukhamarus nayan chuymaxax Qullan Ajayun irpatax kunatix chiqäki uk yatiyitu: 2 nayan mä jach’a llakiw utjitu, chuymaxansti llakisiñax jan tukuskayawa, 3 naya pachpaw ñanqhachat uñjasiñ munirista, Cristot jayarst’ata, ukhamat marka masinakaxarux yanapt’irista. 4 Jupanakax Israelat saraqir wawanakawa, Diosasti jupanakarux wawanakapat uñt’asïna, wali ch’aman kankañapampiw jupanak taypinkäna, jupanakarusti arust’äwi arunakapa, Moisesan kamachipa, jupar yupaychaña, arsutanakamp kun churäna. 5 Jupanakax nayra awkinakasan wawanakapawa; Cristox janchi tuqin jupanak taypit juti, jupasti taqi kunxar Diosawa, wiñayatak yupaychatäpan. Ukhamäpan. 6 Diosan Israelatak arsutanakapax janiw inamayatak arsutäkiti; jan ukasti, Israelat saraqir wawanakapax janiw taqpachan Israel markäpkiti. 7 Janiw Abrahaman taqpach wawanakapas jupan chiqpach wawanakapäkiti, jan ukasti, Diosax juparux sataynawa: “Wawanakamax Isaac tuqiw jutani” sasa. 8 Ukax sañ muni, janiw khitis wila masïtap laykukix Diosan wawapäkaspati; jan ukasti khitinakatix Diosan arsutaparjam phuqhapki jupanakaw wawanakapaxa. 9 Diosax Abrahamar arsuwayki ukax akhamawa: “Akat mä mararuw kutinï, ukkhatakisti Sara warmimax mä yuqall wawa wawachasini” sasa. 10 Ukampis janiw ukakïkiti. Rebecan pani wawapax mä awkinikïnwa, jupasti nayra Isaac awkisawa, 11 jupanak janïr yurkipana, walsa jan walsa janïr lurapkipan Diosax Rebecar akham säna: “Jilïr wawamax sullka wawaman luqtiripäniwa” sasa. Akasti kunatix qillqatan siski ukhamarjamaw phuqhasïna: “Jacoburux munasïyätwa, Esaurusti uñisïyätwa” sasa. Ukhamat Diosan munañaparjam ajllisiñax phuqhasïna, jupan amtäwiparjama, khitinakarutix jawsañ munki ukanakan luratanakap jan yäqasa. 14 Ukhamasti, ¿kamsapxañänisa? ¿Janit Diosasti chiqapar uñjirïkisti? ¡Janiw ukhamäkiti! 15 Diosasti Moisesarux sänwa: “Khitirutix nayax munkta ukaruw khuyapt’ayä” sasa. 16 Ukhamasti, ukax janiw jaqin munañapata, ch’amt’atapat luraskiti, jan ukasti Diosan khuyapayasiñapat lurasi. 17 Qillqatansti Diosax Egiptonkir reyirux siwa: “Nayan munañax juma tuqi uñacht’ayañatakiw reyit utt’aysma, ukat taqi akapachan uñt’ayasiñataki” sasa. 18 Ukhamasti Diosax khitirutix munki ukarux khuyapt’ayasiwa, khitirutix chuyma qalarayañ munki ukarusti qalarayarakiwa. 19 Ukampix jumax sitätawa: “Ukhamächi ukasti, ¿kunatarak Diosasti jaqir juchañchaspasti, jaqitix Diosan munañap phuqchi ukasti?” sasa. 20 Juma jaqisti, ¿khitirakïtasti Diosar jaychasiñamatakisti? ¿Ñiq’it lurat phukhux luriripar saspati: “Kunatsa ukham lurista sasaxa?” 21 Ñiq’i phukhu luririx kunjämtix munki ukham ñiq’impix luri, uka pachpa ñiq’it mä phukhu aski luräwin apnaqañatak luraspa, yaqha phuksti aliq apnaqañatakikiw lurarakispa. 22 Diosasti, mutuyaña, ch’amap uñacht’ayañ munasax wal llamp’uchasïna, khitinakatix mutuyatäñ wakiskäna, chhaqhañar sarkän ukanakataki. 23 Uka pachparaki, jiwasanakar qhispiyañatakix munasiñapampi, ch’amapamp uñacht’ayäna. Qalltatpach jiwasanakat khuyapt’ayasistu, ukat jupamp chika jakañatak ajllisirakistu. 24 Ukhamasti Diosaw jiwasanakar jawsistu, mayninakarux judiöpki ukanak taypita, mayninakarusti jan judiöpki ukanak taypitaraki. 25 Kamisatix Diosax Oseas profetan qillqatapan siski: “Khitinakatix jan markaxäkäna ukanakarusti ‘nayan markaxa’ sarakïwa; khititix jan munataxäkäna ukarusti ‘nayan munataxa’ sarakïwa. 26 Kawkhantix jupanakar satäkäna: ‘Jumanakax janiw nayan markaxäpktati’, jichhasti, jakkir Diosan wawanakapa satäpxätawa” sasa. 27 Israelitanakatsti, Isaías profetax siwa: “Israelat saraqir wawanakapax quta ch’alljam waljanïskpasaya, jupanakat mä juk’anikiw qhispiyatäpxani, 28 Tatitux jank’akiw arsutapar akapachan phuqhani” sasa. 29 Pachpa Isaías profetaw satayna: “Taqi ch’aman Tatitutix wawanak jan churkistasapänxa, jichhax Sodoma, Gomorra markanakjamaw uñjasirakisäna” sasa. 30 Ukhamasti, ¿kamsarakiñänisti? Khitinakatix jan judiöpki ukanakax janiw Diosan katuqatäñ thaqhapkänti, jan ukasti, Diosar iyawsapxatap laykuw chiqa kankañ katuqapxäna. 31 Ukatsipana, israelitanakax janiw Diosan katuqatäpkänti, kamachirjam phuqhañ munapxatap layku. 32 ¿Kunata? Jupanakax janiw iyawsäwi laykuti ukham Diosan katuqatäñ munapkänxa, jan ukasti kuntix jupanakax lurapki uka tuqikiw katuqatäñ munapxäna. Ukat jupanakax lanktañ qalarux lanktapxäna, 33 kamisatix Qillqatan siski: “Nayax Jerusalén markan mä qala uskta, uka qalaruw lanktasipxani; uka qalar iyawsirinakasti janiw sallqxatäpkaniti” sasa.

10

1 Jilatanaka, chuymaxan wal munta, Diosat mayiskarakta israelitanakan qhispitäpxañapataki. 2 Jupanak laykusti saraktwa, jupanakan mä suma amtäwipaw Diosar luqtañatak utji; ukampis uka amtäwipax janiw chiqpach yatiñ kankañxar utt’ayatäkiti. 3 Diosan aski jaqinak tukuyatap janiw amuyapkiti, jan ukasti, jupanakan munañaparjam lurasakiw aski jaqir tukuñ munapxi; ukat Diosan munañapar jan phuqhapkiti. 4 Kamachisti Cristompiw tukusxi, ukhamat taqinis iyawsäwi tuqi aski jaqit katuqatäpxani. 5 Chiqa kankañan kamachxar utt’ayatätapatxa, Moisesax akham qillqawayi: “Kamachirjam phuqhir jaqix uka kamachir phuqhatapampiw jakani” sasa. 6 Ukampis iyawsañxar utt’ayat chiqa kankañatxa akham siwa: “Jan chuymaman samti: ¿Khitirak alaxpachar makhatanisti?” sasa, ukax Cristor saraqayaniñatakiwa; 7 janirak samti: “¿Khitirak manqhapachar saraqanisti?” sasa, ukasti Cristor jiwatanak taypit mistuyaniñatakiwa. 8 Ukhamasti, ¿kamsarakisti?: “Diosan arupax jak’amankaskiwa, lakamankaskiwa, chuymamankaskarakiwa” sasa. Uka arusti iyawsañ tuqi yatiyktan ukawa. 9 Lakamampitix Jesusan Tatitütap arsütaxa, chuymamansti Diosax jupar jiwatanak taypit jaktayatap iyawsarakïtaxa, qhispiyasïtawa. 10 Chiqa kankañ jikxatañatakix taqi chuyma iyawsañasawa, qhispiyasiñ jikxatañatakisti, Jesucriston Tatitütap lakasamp arsuñasawa. 11 Qillqatasti siwa: “Jupar iyawsirix janiw pantjaskaniti” sasa. 12 Janiw yaqha yaqhäñax utjkiti; judionakatakisa, jan judionakatakis pachpa Tatituw taqinin Tatitupaxa, jupar art’asirinakarux taqpachaniruw taqi kun jilarkir churi. 13 Qillqatax sarakiwa: “Taqi khititix Tatitun sutip art’aski ukax qhispiyatäniwa” sasa. 14 Ukampisa, ¿kamisarak jupar jan iyawskasin jupar art’asipxanisti? ¿Kamisarak jan ist’kasin jupar iyawsapxanisti? ¿Kunjämatarak yatipxanisti, jupat jan khitis yatiyir utjkipansti? 15 ¿Kamisarak jan khithatäkasin suma arunak yatiyanipxanisti? Kamisatix Qillqatan siski: “¡Kunja sumas Diosan suma yatiyäwi arunakap apanirinakan purinitapaxa!” sasa. 16 Ukampis janiw taqpachan Diosan suma yatiyäwi arup iyawsapkiti. Kamisatix Isaías profetax siski: “Tatay, ¿khitirak yatiyatasar iyawsisti?” sasa. 17 Ukhamasti iyawsañax yatiyäwi aru ist’añ tuqiw utji, yatiyäwisti Criston arupat juti. 18 Ukampis nayax jiskt’araktwa: “¿Janit yatiyäwi arunak ist’apkpachasti?” sasa. ¡Kamisarak jan ist’apxanisti! Qillqatasti siwa: “Jupanakan arsutapax uraqpachan ist’asi, arunakapasti uraq tukuskamaw yatisi” sasa. 19 Wasitat jiskt’arakta: ¿Janipunit Israelankirinakasti amuyasipkpachasti? Nayraqatasti Moisesax siwa: “Nayasti jan markäki uka markampiw phiñasiyapxäma; jan amuyt’asiñ munir markampiw q’apisiyapxarakïma” sasa. 20 Isaías profetasti sarakiwa: “Khitinakatix jan thaqhapkitänxa, ukanakaw nayarux jikxatapxitu; khitinakatix nayat jan jiskt’asipkitänxa, jupanakaruw nayax uñstarakta” sasa. 21 Israelitanakat parlkasasti, Isaías profetax siwa: “Mä urpachaw qallasiri, jan jaysasir markar yanapt’añ munäyäta” sasa.

11

1 Jichhasti jiskt’araktwa: ¿Diosax markapar apanukpachati? ¡Janiw ukhamäkiti! Naya kipkaw israelit jaqïtxa, Abrahamat saraqiri, Benjamín ayllut jutiriraki. 2 Diosax qalltatpach israelitanakarux markapatjam uñt’asitayna; jichhasti janiw jupanakarux apanukkiti. ¿Janit yatipkta kuntix qillqatan Elías profetat siski ukxa? Jupasti Diosar mayiskän ukkhax Israel markarux juchañchänwa. Sänwa: 3 “Tatay, profetanakamarux jiwayapxiwa, altaranakamsa tukjapxarakiwa; naya sapakiw qhiparxta, nayarus jiwayañ munapxarakituwa” sasa. 4 Diosasti juparux sänwa: “Paqallq waranqa jaqinak nayatak ajllista, jupanakax janiw Baal sata diosan nayraqatapar killt’asipkiti” sasa. 5 Uka kipkarakiw jichhax, jupanakat mä juk’a jilt’irix utjaski, Diosaw munasiñapan jupanakar ajllisi. 6 Diosan munasiñaparjamächi ukasti, janiw luräwinakarjamäkiti; ukhamäspä ukaxa, Diosan munasiñapax janiw munasiñäkaspati. 7 Ukhamasti, ¿kamsarakiñänisti? Israelitanakax janiw thaqhapkän uk jikxatapkänti, ukampis Diosax ajllkän ukanakax jikxatapxäna. Mayninakasti chuymanakap qalarayasipxäna. 8 Kamisatix Qillqatax siski: “Diosax ajayu tuqin qala chuyman tukuyi, jichhakamas ukhamakïsipkiwa; nayranakapsa jan uñjkiri, jinchunakapsa jan ist’kir tukuyaraki” sasa. 9 Davidasti sarakïnwa: “Jach’a manq’äwinakapax jupanakatak sipitar tukpan, ukhamat lanktasisax mutuyatäpxañapataki. 10 Nayranakapax juykhuptpan, jan uñjapkpati; jikhanipasti wiñayatak k’umuptpan” sasa. 11 Jichhax jiskt’araktwa: ¿Judionakasti juchar tinkusax jan mayampitakit tinkupxpacha? ¡Janiw ukhamäkiti! Jan ukasti, judionakan jan jaysapxatap laykux mayninakaw qhispiyasiñ jikxatapxi, ukhamat Israelitanakan uñisisiñ chuyma mantayasiñapataki. 12 Ukhamasti judionakan lanktasitapampi, aynacht’atapampitix jan judiöpkis jupanakan askipatakïchixa, ¡kunja sumakïkani kunapachatix judionakax kutikipstankani ukkhaxa! 13 Ukampis jumanaka, jan judío jaqïpktas ukanakaruw sapxsma: Chiqpachansa Diosax jan judiöpkis ukanakatakiw khithanitu, nayasti uka lurañar wal munasta. 14 Marka masinakaxan jumanakjamäpxañap munta, ukhamat jupanakan qhispiyasipxañapataki. 15 Judionakan jaqunukut uñjasitapatix, yaqha markankirinakax Diosamp katuqat uñjasipxchixa, ¿kunjämarakïspa jupanakax wasitat katuqatäpkani ukkhasti? ¡Jichhax jiwatanakjam jakasipki ukanakax, wiñay jakañanïpxaniwa! 16 Nayraqat mistkis uka t’ant’atix Diosar luqtatächixa, taqpach t’ant’a masax uka kipka luqtatarakiwa. Mä quqan saphipatix Diosar luqtatächixa, layminakapax uka kipka luqtatarakiwa. 17 Yaqhipa judionakax layminakjam olivos quqat khuchhuratänwa, ukat jumax ch’uminkir olivo laymjamäkasin uka suma olivor ayrkatatätaxa. Uka olivosti judionakawa. Ukatpï jumax uka saphit uma katuqtaxa, jupampirakiw jaktaxa. 18 Ukampis jan jach’achasimti, quqankir layminakapar jisk’achasinxa. Amuyt’asim, janiw jumax saphir katxäsirïktati, jan ukasti saphiw jumarux katxästam. 19 Inas sischïta: “Nayar olivo quqar ayrkatañatakiw yaqha layminakax khuchhuqatäna” sasa. 20 Walikïskiwa, jupanakax jan iyawsañanïtap laykuw qhuchhuqatäpxäna, jumasti iyawsañanïtam laykukiw ukankasktaxa. Ukhamasti jan jach’a jach’a tukumti, jan ukasti axsart’añamax utjpan. 21 Diosatix quqankir layminakar jan pampachkchixa, janirakiw jumarus pampachkätamti. 22 Uñtam, Diosax kunja munasirisa, ukhamarus qhuru kankañampi uñjirirakiwa. Pantjasirinakatakix qhurünwa, jumatsti khuyapt’ayastamwa. Ukampis jumax munasiñaparjamaw jakañama; jan ukasti khuchhuqataw uñjasirakïta. 23 Mä tuqitsti, judionakatix pächasiñanakap apanukunixa, wasitat ayrkatatäxani; Tatitux jupanakar wasitat ayrkatañatak ch’amaniwa. 24 Ukampis jumatix ch’uminkir olivo quqäkasin chiqpach olivo quqar ayrkatañatak khuchhuqatästaxa, ¡kunja jasakïnis judionakan chiqpach laymïkasin pachpa olivo quqapar wasitat ayrkatatäñapaxa! 25 Jilatanaka, nayax Diosan jamasan imantatäki uk yatipxañam munta, ukhamat jan jumanakax yatiñaninakjam tukusipkañamataki: yaqhip israelitanakax chuymanakap qalarayasipxi, ukasti jan israelitanakäpki ukanakan mantañapkamakiwa. 26 Ukanak luraskani ukkhasti, taqi israelitanakaw qhispiyasini. Qillqatax siwa: “Qhispiyirix Jerusalén markat jutani, Jacobun juchapsa apaqaniwa. 27 Jupanakampi arust’äwi lurataxax ukäniwa, juchanakap apaqkä ukkha” sasa. 28 Diosan suma yatiyäwip tuqitxa, judionakax Diosan uñisiripaw tukupxi, ukhamat jumanakan qhispiyasipxañamataki; ukampis Diosax jupanakarux munasiskiwa, nayra awkinakapar ajllisitap layku. 29 Kuntix Diosax churki uk janiw aparaskiti, janirakiw jupan jawsatapsa mayjt’aykiti. 30 Nayra pachanxa, jumanakax janiw Diosarux jaysapkäyätati, jichhasti judionakan jan jaysirïtap laykuw Diosax jumanakat khuyapt’ayasipxtam. 31 Kamisatix Diosax jumanakar khuyapt’ayasipxtam, uka kipkarakiw jupanakat khuyapt’ayasini. 32 Diosax taqiniruw jan jaysasir tukuyi, ukhamat taqinir khuyapt’ayañapataki. 33 ¡Kunja jach’as Diosan qamir kankañapasa, ch’ikhi kankañapasa, yatiñ kankañapasa! Janiw khitis jupan amtäwinakap qhanañchkaspati, janirakiw khitis jupan thakhip amuyt’kaspati. 34 “¿Khitirak Diosan amuyup yatisti? ¿Khitirak jupar amuyt’ayaspasti? 35 ¿Khitirak jupar kunsa churpachänsti, ukat jupan kutt’ayañapatakisti?” 36 Taqi kunas Diosat juti, jupïpan utji, jupatakirakiwa. ¡Diosax wiñayatak jach’achatäpan! Ukhamäpan.

12

1 Ukhamasti munat jilatanaka, Diosan khuyapayasiñap laykuw achikt’apxsma, jumanak pachpay jakkir waxt’äwjam luqtasipxam, qullana, ukhamarak Diosar kusisiykir luqtjama. Uka luqtäwiwa chiqpach yupaychäwixa. 2 Janiy jumanakax jichha pacha saräwinakarjam jakxapxamti; jan ukasti, amtañanakam mayjt’ayapxam, ukhamat jumanakan jakäwiman sumäxañapataki, ukat Diosan munañap yatiñataki, kunatix askïki, kunatix munkañäki, kunatix chiqäki ukanaka. 3 Diosax munasiñapan iwxa arunak nayar churatap laykuw taqi jumanakar sapxsma, jan maynis jumanak pachpax jilankatam amuyasipxamti, jan ukasti, kunatix wakiski ukhamak amuyasipxam, kuntix Diosax waxt’äwinak iyawsañamp chika churki ukarjama. 4 Kamisatix mä sapa janchin walja chiqanak utjistuxa, janiw uka chiqanakax mä lurañak phuqhapkiti, 5 ukhamarakiw jiwasanakax waljanïkasas Criston mä sapa janchirukiw tukxtan, ukatsti maynit maynikamax pachpa janchin mayar tukt’atäxtanwa. 6 Diosax kunayman waxt’äwinak churistu, kunjämtix sapa maynir churañ munki ukarjama. Ukhamasti, Diosatix jutir urut arsuñ waxt’äwi churchistu ukaxa, iyawsañasax utjkistu ukarjam arsuñäni; 7 mayninakar yanapt’añ waxt’äwtix churchistu ukasti, wali sum yanapt’añäni. Khititix yatichañ waxt’äwi katuqki ukax, yatichañaruy uchaspan; 8 khititix mayninakar ch’amañcht’añ waxt’äwi katuqki ukax, ch’amañchañaruy uchaspan. Yänak churirix jisk’ar tukt’asay churpan; khititix sarayañatak uchatäki ukasti, wali amuyumpi saraypan; khititix pist’atanakar yanapki ukax, kusisiñampiy yanappan. 9 Maynit maynikamax chiqpach chuymampi munasipxam, ñanqha lurañ apanukupxam, ukatsti aski lurañar katuyasipxam. 10 Maynit maynikamax jilapurjam munasipxam, purapat yäqasisa. 11 Luräwinakansti jan jayrasipxamti, Diosatakix taqi chuyma lurapxam. 12 Suyt’añamansti kusisitak jakasipxam; t’aqhisiñanaksti llamp’u chuymampi mutupxam; janipun Diosat mayisiñ armasipxamti. 13 Diosan markap taypin pist’ayasirinakar yanapt’apxam. Qurpachasiñ thaqhirinakar sum katuqapxam. 14 Uñisirinakamarux askimpiy uñjapxam. Ask lurapxam, janirak ñanqhachapxamti. 15 Kusisitanakampix kusisipxam, jachirinakampisti jachapxarakim. 16 Jumanak taypin mä amtanik jakasipxam. Jan jach’a jach’a tukupxamti, jan ukasti, llamp’u chuymaninakjamäpxam. Janirak wali yatiñanjamas tukupxamti. 17 Janiy khitirus ñanqhat ñanqha kutt’ayapxamti; jaqinak nayraqatansti aski lurañatak ch’amachasipxam. 18 Kawkhakamatix wakiski ukkhakamax taqinimpis suman jakasiñatak ch’amachasipxam. 19 Munat jilatanaka, jumanak purax jan ukhamat ukham lurjasipxamti, jan ukasti Diosar jaytapxam, jupaw mutuyaskani. Qillqatax siwa: “Nayaruw chiqapar uñjañax wakt’itu; nayaw mutuyaskä, siw Tatituxa” sasa. 20 Juk’amp saskakiwa: “Uñisirimatix manq’at awtjatächi ukaxa, manq’añ churam, umat pharjatächi ukasti, um churarakim; ajanupasti p’inqapat wilaruw tukuni” sasa. 21 Janiy ñanqhampix atipjayasimti, jan ukasti, askimpiy ñanqharux atipjam.

13

1 Taqiniw marka apnaqir jilïr jaqinakarux jaysapxañama. Jilïr kankañax Diosat juti, utjkis ukanakasti jupan uchatawa. 2 Ukhamasti khitinakatix marka apnaqir jilïrir jan yäqapki ukanakax, Diosan utt’ayataruw jan yäqapkiti. Jan yäqirinakasti mutuyatäniwa; 3 marka apnaqirinakax janiw aski luririnakar axsarayañatak uchatäkiti, jan ukasti, jan wali luririnakar axsarayañatak uchatawa. Jumanakatix jupanakar jan axsarañ munapkstaxa, kunatix askïki uk lurapxam, marka apnaqir jilïristi, jumanakarux suma jaqit uñt’apxätam, 4 jupanakasti jumanakan askimatakiw Diosatak irnaqapxi. Jumanakatix jan wal sarnaqapkät ukkhasti, axsarapxañamaw wakisi; marka apnaqirix janiw inamay jilïrikïkiti, jan ukasti, jupax jan wali lurir jaqir mutuyañatak Diosan irnaqiripat uchatawa. 5 Ukhamasti wakisiw marka apnaqir jilïrinakar jaysañasa, janiw mutuyäwi jan katuqañ laykukiti, jan ukasti, chuymasatjam jaysañasaw wakisi. 6 Uka laykurakiw jumanakax impuestonak churapxta; marka apnaqir jilïrinakasti Diosan irnaqirinakapawa, ukatsti uk apnaqañaruw uchasipxi. 7 Taqinirus wakisitaparjam churapxam: Qullqi churañächi ukasti, churapxam; impuestonak churañäki ukasti, churapxam; yäqañ wakischi ukasti, yäqapxam, jach’añchañ wakischi ukasti, jach’añchapxam. 8 Jan khitirus manüpxamti, jan ukasti, jumanak pura munasiñanak manüpxam; jaqi masipar munasirix, kuntix kamachix siski uk niyaw phuqxi. 9 Kamachi arunakax siwa: “Janiw wachuq juch lurätati, janiw jiwayätati, janiw lunthatätati, janiw jaqi masimankir yänakap munapayätati” sasa; taqi aka kamachinakasti, yaqha kamachinakas akham arunakar tukt’atawa: “Jaqi masimarux juma kipkarjam munasim” sasa. 10 Munasiñax janiw khitirus kuna jan walsa lurkiti; mayninakar munasasti, kamachirjamaw phuqhasktan. 11 Taqi akanakansti kuna urunakantix jakapktan uk amuyasipxam, yatipxam, niy ikit sartañ pachäxiwa. Qhispiyasiñasax, yatiyäwir qalltan iyawsapktan ukat sipan juk’ampi jak’ankiwa. 12 Ch’amak arumax niyaw tukusiski, uru qhanaw niy jak’achasisinki; ch’amakan luräwinakap apanukupxañäni, ukatsti qhanamp isthapisipxañäni, kamisatix mä soldadox nuwasiñ yänakapampi isthapiski ukhama. 13 Qhana urunjam jaqjam sarnaqapxañäni. Jach’a manq’äwinakansa, machañanakansa jan sarnaqañäniti, janirak wachuq juch lurañanakansa, jan wali lurañanakansa, ch’axwañanakansa, uñisiñanakansa sarnaqapxañäniti. 14 Ukatsipana, jumanakax Jesucristo Tatitump isthapisipxam, janirak janchin munañanakapar jaysapxamti.

14

1 Khititix iyawsäwipan t’ukhäki ukarux sum katuqapxam, janirak jupampix jiskhintasipxamti. 2 Amuyt’añäni, mayninakax taqi kunas manq’añakïkaspas ukham amuyapxi, mayninakasti iyawsäwipan t’ukhätap laykux ch’uxña achunakak manq’apxi. 3 Ukampis taqi kun manq’irix janiw jan taqi kun manq’irirux jisk’achañapäkiti; taqi kun jan manq’iris janirakiw taqi kun manq’irirux jisk’achañapäkiti; Diosasti juparux katuqxiwa. 4 ¿Khitirakït jumasti maynin yanapiripar jisk’achañatakisti?, wal luratapasa, jan wal luratapas uywiripatjamawa. Yanapiripasti sumaw sayt’ani, ukampis walikiw uñstani, Tatitux ch’amaniwa jupar sum sayt’ayañataki. 5 Yaqha amuyt’äwi: Mayninakax mä urux yaqha urut sipan wali wakiskirïkaspas ukham amuyapxi, mayninakasti taqi urunakas pachpakïskatap amuyapxaraki. Sapa mayniw kuntix amuyki uk sum yatiñapa. 6 Maynitix mä uru yaqhachchixa, Tatitur jach’achañatakiw yaqhachi. Khititix taqi kunsa manq’ki ukasti, Tatitur jach’achañatakiw manq’i; ukatsti Diosaruw yuspagari; khititix taqi kunsa jan manq’ki ukaxa, Tatitur jach’achañatakiw jan manq’kiti, ukatsti Diosaruw yuspagararaki. 7 Janiw khitis jupa pachpatak jakkiti, janirakiw khitis jupa pachpatak jiwkiti. 8 Jakasipkstan ukasti, Tatitutakiw jakapxtan; jiwxañän ukasti, Tatitutakiw jiwapxañäni. Ukhamïpansti jiwañansa, jakañansa, Tatitunktanwa. 9 Ukatakiw Cristox jiwawayi, jiwatatsa jaktawayaraki: jiwirinakana, jakirinakan Tatitupäñapataki. 10 Jumasti, ¿kunatarak jilamar k’umtasti? Jan ukax, ¿kunatarak jisk’achtasti? Taqpachaniw Diosan nayraqatapan taripatäñatak uñstañäni. 11 Qillqatan siwa: “Nayax chiqpachan jakasktwa, siw Tatituxa, naya nayraqatan taqi jaqinakaw killt’asipxani, taqinirakiw Diosarux yupaychapxani” sasa. 12 Ukhamasti, sapa mayniw luratasat Diosar katuyañäni. 13 Ukat jiwasanakkamax jan k’umisiñasäkiti. Ukat sipana, jilaman juchar puriñapsa, iyawsañapan aynacht’añapsa jan munapxamti. 14 Cristor arkirjamax taqi ukanak sum nayax amuyta: Janiw kuna manq’asa ñanqhäkaspati; ukampis maynitix mä kunan ñanqhätap amuychixa, jupatakix ñanqhäskapuniwa. 15 Jichhasti juman manq’atam laykutix jilamax usuchjat uñjaschixa, janiw munasiñan sarnaqktati. ¡Janiy juman kun manq’atam laykus maynix chhaqpati, Cristox jupa laykuw jiwawayi! 16 Cristox churapktam uka suma sarnaqäwit janiy jan wal arsupxañam munapxamti. 17 Diosan qhapaq markapanxa, kun manq’añasa, kun umañasa, janiw wakiskirïkiti, jan ukasti, Qullan Ajay tuqi chiqa kankañan sarnaqaña, sumankaña, kusisiña ukaw wakiskirixa. 18 Cristor ukham luqtirixa, Diosaruw kusisiyi, jaqinakansa askit uñt’atarakiwa. 19 Ukhamasti kunatix sumankañar irpki, maynit maynikam ch’amañchasiñar irpki uk thaqtapxañäni. 20 Janiy manq’a laykux Diosan luräwip ina ch’usar tukuyamti. Chiqpachansa, taqi manq’ax q’umawa; mä kun manq’asa maynin iyawsäwip mayjt’ayañaw jan walïkiti. 21 Askiwa aycha jan manq’añaxa, vino umañasa, kun jan wal lurañasa, ukanakatix jilamar tinkuyirjamächi ukaxa. 22 Juman iyawsäwimax utjki uksti, Tatit nayraqatan juma pachpa imasim. ¡Kusisiñaniwa khititix kun lurañatakis jan juchañchaski ukaxa! 23 Ukampis maynitix pächasis manq’chixa, ukham manq’asax jupapachaw juchañjasi, jupan kunjämtix iyawski ukhamar jan manq’atap layku; ukham jan iyawsañampi kuna lurañas juchawa.

15

1 Khitinakatix iyawsañan ch’amanïktan ukanakax, pisi ch’amanin t’ukhachasiñanakap jiwasankkaspas ukham apañasawa, janiw jiwasax kuntix munktan uk thaqhañasäkiti. 2 Taqi jiwasanakaw jaqi masisarux kusisiyañasa, ukatsti jupan askipatakiw taqi kunsa lurañasa, purapat jiltañasataki. 3 Cristox janiw jupatakik kusisiñ thaqkänti; jan ukasti, jupan phuqhasi Qillqatan siski ukaxa: “Jumar tuqirinakan tuqitanakapax nayxaruw puri” sasa. 4 Taqi kunatix nayratpach Qillqatäkän ukanakax jiwasanakaruw yatichistu, uka Qillqatanakan jikxatapxtan; llamp’u kankaña, chuymachasiña, suyt’äwin ch’amañchasiña. 5 Diosakiw ch’amampi, chuymachasiñamp churirixa, jupay jumanakarux maynit maynikam suman jakasiñatak yanappan, Jesucriston sarnaqäwiparjama, 6 ukhamat taqinis Jesucristo Tatitusan Dios Awkipar yupaychañasataki. 7 Ukhamasti, jumanakax maynit maynikam katuqasipxam, kamisatix Cristox Diosan qhapaq kankañapatak jumanakar katuqapktam ukhama. 8 Nayasti sapxirismawa, Cristox judionakar luqtiriw juti, nayra awkinakasampi arust’atäkän uk phuqhiri, ukhamat Diosan arsutapar phuqhirïtap uñacht’ayañataki. 9 Cristosti khitinakatix jan judiöpki ukanakan Diosar yupaychapxañapatakiw jutaraki, khuyapayasiñap layku, Qillqatax siski ukarjama: “Ukat markanak taypin yupaychäma, sutimaruw q’uchunak q’uchurakï” sasa. 10 Yaqhawjansti Qillqatax siwa: “¡Markanaka, Diosan markapampix kusisipxam!” sasa. 11 Yaqha chiqansti sarakiwa: “Markanaka, taqpach markanaka, ¡Tatitur yupaychapxam!” sasa. 12 Isaías profetax qillqarakïnwa: “Jesé chachat saphix sartani, jupasti markanakar apnaqiriw sartani, markanakasti juparuw suyt’apxani” sasa. 13 Uka suyt’añ churir Diosasti, jupar iyawsapxatam laykux kusisiñampi, sumankañampi jumanakarux phuqhantpan, Qullan Ajayun ch’amapampisti jilarkir suyt’añ jumanakar churpan. 14 Munat jilatanaka, nayax amuytwa, jumanakax munasiñampi, taqi yatiñ kankañampi phuqt’atäxapxatama, maynit maynikam iwxt’asiñsa yatxapxatama; 15 ukampis aka qillqat tuqix qhanak qillqanipxsma, jumanakan ukanak jan armasipxañamataki. Uksti kamisatix Diosax munasiñapan churkitu ukarjamaw lurta, 16 Jesucristor luqtas jan judiöpkis ukanakan askipataki. Sacerdote luräwixax Diosan suma yatiyäwip yatiyañawa, ukhamat jan judiöpkis ukanakar jupa nayraqatar uñstayañataki, jupar kusisiykir waxt’äwjama, Qullan Ajayun q’umachata. 17 Cristo Jesusar iyawsirjamax, Diosar luqtataxat wal kusista, 18 kuntix Cristox naya tuqi lurki ukak arsta, ukhamat jan judiöpkis ukanakax Diosar jaysapxañapataki. Taqi akanakasti arsutanakampi luratanakampiw phuqhasi, 19 jach’a ch’aman unañchäwinak tuqi, muspharkañ luräwinakap tuqi, Diosan Qullan Ajayun ch’amap tuqiraki. Ukhamat Criston suma yatiyäwi arunakap arsuñ phuqta, Jerusalenat qalltasa Iliria chiqanakkama. 20 Ukampis Criston suma yatiyäwi arup yatiyañatakiw ch’amachasiyäta, kawkhantix nayrax Cristot jan ist’apkatayna ukawjanakana, ukhamat yaqhan qalltatapxar jan utt’ayaskañataki, 21 jan ukasti, Qillqatan siski ukhamarjama: “Khitinakatix jupat janipun kunapachas yatipkatayna ukanakaw uñjapxani; Khitinakatix jupat janipun kunapachas ist’apkatayna ukanakaw amuyt’apxani” sasa. 22 Chiqpachansa ukat jumanakar uñjt’irix jan jutkti, walja kuti puriniñ munkchïyäta ukasa. 23 Jichhasti aka chiqanakan lurañ tukuyxasaxa, kamisatix nayra maranakatpach jumanakar tumpt’añ munkäyätxa, 24 Españar sarkasaw purt’aniñ munta. Niyak jumanakampi jikisxasinsti, juk’a pachakïpasaya, sarañaxatakix jumanakan yanapt’am munta. 25 Ukampis jichhax Jerusalenaruw sarä, ukankir jilatanakar yanap apasa. 26 Macedoniankirinakampi, Acayankirinakampix mä yanap apthapiñatakiw taqi chuymamp amtasipxi, ukat Jerusalenankir pist’at jilatanakar apayañataki. 27 Jupanakax chuymapatjam amtasipxäna, jupanakan ukham lurañapax wakiskchïn ukasa, kamisatix Cristor iyawsir judionakax ajay tuqin askinak jan judiöpkis ukanakamp jaljasipkäna, ukhamarakiw jupanakax iyawsir judionakarux janchi tuqin yanapt’apxañapa. 28 Aka luräwinaka tukxasinxa, ukhamarak uka yanapt’a jupanakar churxasinxa, Españaruw sarä, sarkasinsti jumanakaruw tumpt’awayapxäma. 29 Kunapachatix jumanakan ukar jutkä ukkhax, Tatitun arunakapamp phuqt’ataw jutä, ukasti jumanakatakix wali askipunïniwa, ukham amuyasta. 30 Jichhasti jilatanaka, Jesucristo Tatitus layku, Qullan Ajayun munasiñap laykurakiw jumanakar achikt’apxsma: Diosat nayatak mayisay aka luräwin nayar yanapapxita. 31 Judeankir jan iyawsir jaqinakat Diosan nayar imañapatak mayipxarakim, ukatsti kuna yanapatix Jerusalenankir jilatanakatak apkta uk kusisit katuqasipxañapataki, 32 Diosan munañapächi ukax, nayax kusisita jumanakar uñjt’ir puriniñaxataki, ukat jumanak taypin samart’añaxataki. 33 Sumankañan Diosax taqi jumanakampïpan. Ukhamäpan.

16

1 Febe kullakasar yanapt’apxañamatakiw mayipxsma, jupasti Cencrea iglesian yanapasiriwa. 2 Tatitun sutipxar sum katuqt’apxam, kamisatix iyawsir jilatanak taypin katuqasiñäki ukarjama. Juparusti taqi kunan yanapt’apxam, jupax waljaniruw yanapt’i, nayarus yanapt’arakituwa. 3 Priscilampiru, Aquilampirux aruntapxam, jupanakax nayampi chikaw Cristo Jesusan luräwipan irnaqapxi. 4 Jupanakax nayan jakañax qhispiyañ laykux niyapuniw jakañanakapsa apt’asipxi, janiw naya sapak jupanakar yuspagarkti, jan ukasti jan judiöpkis uka iglesiankir taqi jilatanakaw yuspagarapxaraki. 5 Uka kipkaraki Priscilana, Aquilan utapan tantachasipki uka iglesiarux aruntapxam. Epéneto munat jila masixar aruntapxam, jupasti Asia suyun Cristor nayrïr iyawsirïnwa. 6 Mariar aruntapxam, jupasti jumanak laykuw wal irnaqawayi. 7 Andrónico, Junias, marka masinakaxar aruntapxam; jupanakasti nayamp chikaw carcelankapxäna; apostolunak taypin wali uñt’atäpxiwa, jupanakasti nayat nayraw Tatiturux iyawsapxi. 8 Ampliato jilatar aruntapxam, jupax Tatitunkir munat jila masixawa. 9 Urbanor aruntapxam, jupax Criston luräwipan nanakamp chika irnaqiriwa, uka kipkarak Estaquis munat jilataxarus aruntapxam. 10 Apeles jilatar aruntapxam, jupasti walja kutiw Cristor iyawsatap uñacht’ayi, uka kipkarak Aristóbulo jilatan wila masiparus aruntapxam. 11 Herodión sata marka masixar aruntapxam, uka kipkaraki Tatitur iyawsapki uka Narciso jilatan wila masinakaparusa. 12 Trifena, Trifosa jupanakar aruntapxam, jupanakasti Tatitutakiw irnaqapxi; ukhamarak Pérside munat kullakasarusa, jupasti Tatitutakix walipuniw irnaqawayi. 13 Rufo jilatar aruntapxam, jupax Tatitur iyawsirïtapat wali uñt’atawa, ukhamarak mamaparusa, jupasti nayatakix mä taykjamawa. 14 Ukatsti, Asíncrito, Flegonte, Hermes, Patrobas, Hermas jupanakar aruntapxam, jupanakamp chikäki uka jilatanakampiru. 15 Uka kipkarak Filólogo, Julia, Nereo, kullakapampir aruntapxam, Olimpas, taqi khitinakatix jupanakamp chikäki uka jilatanakarus aruntapxarakim. 16 Jumanak purasti qullan jamp’atimpi aruntasipxam. Cristonkir taqi iglesianakaw aruntanipxtam. 17 Jilatanaka, khitinakatix iglesian jan wal lurapki ukanakat sum amuyasipxam, jupanakax jaljtañanakaru, jan walt’añanakaruw puriyapxiristam, taqi akanakasti kuntix jumanakax yatiqapktas ukanakar jan walt’ayañatakiwa. Jupanakat jithiqtapxam, 18 janiw jupanakax Cristo Tatitusar luqtapkiti, jan ukasti, jupanakan munañaparjamakiw luqtapxi, ukatsti suma llaphi munkañ arunakampiw juk’a amuyt’asir jaqin chuymanakap sallqjapxi. 19 Jumanakan jaysasirïtanakam taqiniw yatipxi. Nayasti ukham yatisax wal kusista, ukatsti sum lurañatakix yatiñ kankañ uñacht’ayapxañam munta, janiw jan wal lurañatakixa; 20 sumankayir Diosax jank’akiw supayar atipjasin kayunakamamp takxatayani. Tatit Jesusax jumanakar munasiñap churpan. 21 Timoteox aruntanak apayanipxtam, jupasti nayamp chika irnaqiriwa; uka kipkarakiw Lucio, Jasón, Sosípatro marka masinakaxax aruntanipxtam. 22 Naya Tercio, khititix aka qillqat qillqaskta, Tatitun sutipxaruw aruntanak apayanipxaraksma. 23 Gayo jilatas aruntanipxtamwa. Nayax utapan qurpachatäsktwa, jupaw taqpach iglesiatak utap wakicht’i. Erasto jilatas aruntanipxaraktamwa, jupasti markan qullqi katuriwa, ukhamarakiw Cuarto sata jilatas aruntanipxtam. 25 Diosaruy yupaychapxañäni, jupaw jumanakarux ch’aman tukuyapxiristam, nayax jumanakar Diosan suma yatiyäwi arunak yatiykta ukarjama, Jesucristo tuqit yatichäwiparjama. Akasti Diosax imantat amtäwinakap uñstaykän ukarjamawa, ukasti akapachax janïr utjkän ukkhatpach imantatäskänwa, 26 ukampis jichhax profetanakan qillqatanakap tuqiw uñachayasi, wiñay jakir Diosan arunakaparjama. Diosan imantat aka amtäwipax taqi markanakaruw yatiyasi, ukhamat iyawsapxañapataki, jaysapxañapatakiraki. 27 ¡Jupa sapa yatiñ kankañan Diosax Jesucristo tuqi, wiñayatak jach’añchatäpan! Ukhamäpan.