JUECES

1

1 Josué chachan jiwxatapatsti, israelitanakax Tatituruw jiskt’apxäna, kawkïr ayllus nayraqata cananeo jaqinakampi nuwasispa uk yatiñataki. 2 Tatitusti jupanakarux sänwa: “Judá ayllunkiriw nayraqat nuwasiñapa, nayax jupanakaruw uka uraqi katuyä” sasa. 3 Ukatsti Judá ayllunkirinakax Simeón ayllunkir jilanakaparuw jawsäna, jupanakamp mayacht’asis Judá ayllur wakt’kki uka uraq katuntasiñataki. Simeón ayllunkirinakasti Judá ayllumpi mayacht’asiñatakix iyawsapxänwa, 4 ukhamaw Judá ayllunkirinakax cananeonakana, ferezeonakan uraqinakap katuntasipxäna, Tatituw jupanakan amparanakaparux katuyäna. Bézec chiqansti tunka waranqa jaqinakaruw atipjapxäna, jupanak taypinsti Adonisédec reyiw jikxatasïna. 6 Adonisédec reyix jaltxänwa, ukampis jupanakax arktasin katjanipxäna, ukatsti juparux amparanakapata, kayunakapat tayka luk’ananak khariqapxäna. 7 Ukat Adonisédec reyix säna: “Nayrax paqallq tunka reyinakaruw amparanakapata, kayunakapat tayka luk’ananak khariqta, jupanakarux manq’añaxat williqtki uka jilt’anak pallasiyta. Jichhasti Diosax nayaruw kunjämtix nayax jupanakar lurkäyäta uka lurarakitu” sasa. Ukatsti Jerusalén markaruw irpxapxäna, ukan jiwxäna. 8 Judá ayllunkirinakax Jerusalén markar chhukt’asin katuntasipxäna, ukatsti taqpach jaqinakapar espadampkam jiwarayasasti, ninampiw uka marka phichhantapxäna. 9 Ukatsti jupanakax, qullunakana, Négueb uraqinakana, pampanakan jakiri cananeo jaqinakaruw katuntapxäna. 10 Ukatsti Hebrón markan jakapkän uka cananeo jaqinakampi nuwasiriw sarapxarakïna, nayrasti uka markax Quiriat-arbá satänwa, ukansti Sesai, Ahimán, Talmai sat cananeo tamanakaruw atipjapxäna. 11 Ukatsti Judänkirinakax Debir marka tuqiruw sarantapxäna, uka markax nayrax Quiriat-séfer satänwa. 12 Caleb chachasti sänwa: “Khititix Debir markar atipjasin katuntkani ukarusti, nayax Acsa sat phuchhax warmipäñapatakiw churä” sasa. 13 Uka markaru atipjirix Otoniel chachänwa, jupasti Quenaz chachan yuqapänwa, Caleb chachan sullka jilaparakïnwa; ukat Caleb chachax Acsa phuchhapa warmipäñapataki churäna. 14 Otoniel chachax Acsa warmimpi chikäxasinsti, awkipat uraq mayiñapatakiw iyawsayäna. Caleb awkipax, Acsa phuchhapan asnot saraqir uñjasinsti, jiskt’änwa: —¿Kunas kamachtam? —sasa. 15 Phuchhapasti sänwa: —May achikt’asiñ munsma, niyakixay jan umani uraqinak churchistaxa, jichhax uma jalsunakay churarakita —sasa. Caleb awkipasti amsta chiqankiri, aynach chiqankiri uma jalsunak churäna. 16 Moisesan awkch’ipat saraqiri quenita wawanakapasti, Judá ayllunkirinakamp chikaw Jericó markat mistupxäna, ukatsti Arad sat chiqankki uka wasararuw sarapxäna, ukan jupanakax ukankir jaqinakamp jakiri qhiparapxäna. 17 Ukatsti Judá ayllunkirinakax, Simeón ayllunkirinakampiw kunjämtix amtapkatayna ukhamarjam sarapxäna, ukatsti jupanakax Sefat chiqan jakapki uka cananeonakaruw atipjapxäna, q’alpun uka markarux tukjapxäna. Ukat uka chiqarux Hormá sutimpi uchapxäna. 18 Ukampisa, janiw Gaza, Ascalón, Ecrón chiqanak katuntapkänti, janirakiw uka jak’a markanakan uraqinakapsa katuntañatak ch’amanïpkänti. 19 Tatitux Judá ayllunkirinakamp chikäkchïn ukasa, jupanakax qullu uraqinak katuntapkchïn ukasa, janiw pampa uraqinakan jakirinakarux jaqunukurjamäpkänti, uka jaqinakan hierrot lurat carronakanïpxatap layku. 20 Caleb chacharux Hebrón uraqiw wakt’äna, kunjämtix Moisesax arsuwaykatayna ukhamarjama, Caleb chachasti uka uraqit Anac sat jach’a tansa jaqit saraqir kimsa yuqanakaparuw alisnuküna. 21 Benjamín ayllunkirinakasti, janiw Jerusalén markata ukan jakiri jebuseo jaqinakarux alisnukurjamäpkänti. Ukat jichhürkama jebuseonakampi, Benjamín ayllunkirinakampix Jerusalén markan jakasisipki. 22 José sat ayllunkirinakax Betel marka katuntañatakiw amtapxi, uka markasti nayrax Luz satänwa, ukatsti uñaqirinak ukar khithapxäna. Tatitusti jupanakarux yanapt’änwa. 24 Uka uñaqirinakasti markat mä jaqir mistusinkir uñjapxäna, juparusti sapxänwa: “Jumatix kawkha chiqasa markar mantaña uk uñacht’ayapxität ukaxa, nanakax janiw kunsa kamachapkämati” sasa. 25 Uka jaqisti, kawkha chiqatix markar mantañäki uk uñacht’ayäna, ukatsti uñaqir jaqinakax espadampkamaw uka markan jakirinakarux jiwarayäna; ukampis uñacht’ayiri jaqimpiru, wila masinakapampirux janiw jiwayapkänti. 26 Ukhamasti uka jaqix hititanakan uraqiparuw sarxäna, ukan jupax mä machaq marka sayt’ayäna, ukarusti Luz sasaw sutichäna, uka markasti jichhürkamaw uka sutimpi uñt’atäski. 27 Manasés ayllunkirinakax janiw Bet-seán, Taanac, Dor, Ibleam, Meguido markanakan jakiri jaqinakaru alisnukupkänti, janirakiw uka jak’an jisk’a markanakan jakiri jaqinakarus alisnukupkänti, ukhamïpansti cananeonakax uka uraqinakan jakasipkakïnwa. 28 Kunapachatix israelitanakax wali ch’aman tukxapxän ukkhaxa, cananeonakarux wali ch’ama irnaqañaruw uchapxäna, ukampis janiw uka uraqit alisnukurjamäpkänti. 29 Efraín ayllunkirinakasti janirakikiw Guézer markan jakiri cananeo jaqinakar alisnukuñatakix ch’amanïpkänti, ukhamasti cananeonakax jupanak taypin jakasipkakïna. 30 Zabulón ayllunkirinakasti janirakikiw Quitrón, Nahalal markanakan jakir cananeonakarux alisnukurjamäpkänti, ukhamïpansti cananeonakax jupanak taypin jakasipkakïna, wali ch’ama irnaqäwinak lurayapkchïn ukasa. 31 Aser ayllunkirinakasti janirakikiw Aco, Sidón, Ahlab, Aczib, Helbá, Afec, Rehob markanakan jakir cananeonakaru alisnukuñataki ch’amanïpkänti; uka markanakat jan alisnukupxatap laykusti, jupanak taypin jakiriw qhiparapxäna. 33 Neftalí ayllunkirinakasti janirakikiw Bet-semes, Bet-anat markanakan jakir cananeonakarux alisnukuñatak ch’amanïpkänti, ukampis jupanakar wali ch’ama lurañanak lurayapkchïn ukasa, jupanak taypin jakasipkakïna. 34 Amorreo jaqinakax, Dan ayllunkirinakarux qullunak tuqiruw kutjtayäna, janiw pampa chiqanakarux saraqayapkänti. 35 Ukhamaw amorreonakax Jeres, Aialón, Saalbim markanakan jakasipkakïna. Ukampis kunapachatix José ayllunkirinakax wali ch’aman tukxapxän ukkhaxa, amorreonakarux wali ch’ama lurañanakaruw uchapxäna. 36 Amorreonakan qurpapasti, Acrabim amstat qalltasin Selá chiqakamänwa, uka chiqatsti alaykam makhataskakïnwa.

2

1 Tatitun angelapax Guilgal chiqat Boquim chiqaruw saräna, ukatsti israelitanakarux sänwa: “Nayaw jumanakarux Egipto markat irpsunipxsma, ukatsti nayra awkinakamar arsuta uraqiruw irpanipxsma, jupanakarusti säyätwa: ‘Janipuniw jumanakampi lurat arust’äwirux p’akintkäti, 2 janipuniw jumanakax uka uraqin jakirinakampix kuna arust’äwsa lurapxätati, jan ukasti altaranakap taqi tukjapxäta’ sasa. Ukampis jumanakax janiw jaysapkistati, ¡uñtapxam kuntix lurapkta uka! 3 Ukat jichhax jumanakar sapxsma: Janiw uka markanakarux jumanak nayraqatat jaqunukkätati, jupanakasa, diosanakapas jumanakatakix mä sipitar uñtatäniwa” sasa. 4 Angelax parlañ tukuykän ukkhaxa, israelitanakax taqiniw wali jach’at wararis jachapxäna. 5 Ukat jupanakax uka chiqaru Boquim sutimpi uchapxäna, ukatsti ukawjanxa Tatituruw wilañchanak luqtapxäna. 6 Kunapachatix Josué chachax israelitanakar khithanukxän ukkhaxa, sapa mayniw kawkharutix uraqix wakt’kän ukkhar sarxapxäna. 7 Josué chachan jakañapkamasti israelitanakax taqi chuymaw Tatitur yupaychapxäna; ukhamarak Josué chachan qhipat jakapkän uka nayra jilïrinakan jakapxañapkama, jupanakasti kunjämtix Diosax Israel markataki jach’a muspharkañanak lurki ukanak uñjapxatayna. 8 Ukampis Josué chachax patak tunka maranïkän ukkhaw jiwxäna, 9 juparusti Timnat-sérah chiqankir uraqiparuw imt’xapxäna, uka uraqix Gaas qulluta amsta tuqinkiwa, Efraín sat qullunak taypina. 10 Josué chacha mita israelitanakax taqiniw jiwarxapxarakïna. Ukhamasti, uka qhipat yuriri israelitanakax janiw Tatitur uñt’apkänti, janirakiw Israel markatak jupan jach’a muspharkañ luratapatsa yatipkänti. 11 Israelitanakan luräwinakapax Tatit nayraqatan janiw walïkänti, jupanakax Baal diosan kunayman uñtasitanakaparuw yupaychañ qalltapxäna. 12 Israelitanakax kawkïr Diosatix nayra awkinakaparu Egipto markat irpsunkatayna uka Tatitut armasxapxäna, ukatsti uka jak’an jakir jaqinakan diosanakapar yupaychañaruw katuyasipxäna, ukhamat Tatitur q’apisiyasa. 13 Jupanakasti Baal, Astarté diosanakan uñtasitanakapar yupaychasaw Tatitut armasipxäna, 14 ukat Tatitux Israel markataki q’apisïna, lunthatanakampiw jupanakan utjir yänakap aparayäna, ukatsti uka thiyanakan jakir uñisirinakapampiw tukjayarakïna, janiw jupanakax saykatañatak ch’amanïpkänti. 15 Israelitanakax sapa kuti nuwasir sarapkän ukkhaxa, Tatitux janiw jupanakampïkxänti, ukhamïpansti jupanakax jan walt’añan jikxatasipxäna, ukhama jan walt’apxañapatakisti Dios pachpaw arsüna. Ukampis Tatitux israelitanakar walja jan walt’añanak apayankchïn ukasa, 16 jupanakar qhispiyañatakix jilïrinak sayt’ayäna, jupanakaru jan wali luririnakata qhispiyañapataki. 17 Ukampis israelitanakax janiw uka jilïrinakarux yäqapkänti, jan ukasti Tatit nayraqatan janiw sum sarnaqapkänti, yaqha diosanakaruw yupaychapxäna. Jupanakan nayra awkinakapax Tatitun kamachi arunakaparu ist’asaw jakapxatayna, ukampis jupanakax janiw uka uñacht’äwirjam sarnaqapkänti. 18 Tatitusti sapa kuti mä jilïrir sayt’aykän ukarusti yanapt’arakïnwa, uka jilïrin jakañapkamasti Tatitux israelitanakarux uñisirinakapan amparapat qhispiyäna, jupanakan art’asitapa, t’aqhisitanakap ist’asax khuyapt’ayasïnwa. 19 Kunapachatix uka jilïrix jiwxän ukkhasti, jupanakax wasitat uka jan wali lurañanakaru kutt’apxäna, nayra awkinakapat sipansa juk’ampi jan waliw tukupxäna, yaqha diosanakar luqtasa, yupaychasaraki. Janiw jupanakax jan wali luräwinakapsa, sarnaqäwinakapsa apanukupkänti. 20 Ukat Tatitux Israel markatak q’apisisin säna: “Aka jaqinakax nayra awkinakapampi lurat arust’äwirux t’unjapxiwa, janirakiw jaysañ munapkituti. 21 Uka layku, janiw nayax jupanak taypit jaqunukkäti, kawkïr markanaktix Josué chachax janïr jiwkasin jan jaqunukkän uka markanakxa” sasa. 22 Tatitusti ukampix israelitanakaruw yant’añ munäna, Diosan thakhipan sarapxaspati, kunjämtix nayra awkinakapax sarapkatayna ukhama, jan ukax janicha. 23 Ukat Tatitux uka markanak jan mäki jaqunukkänti, janirakiw Josué chachan amparaparus alisnukuñapatak katuykänti, jan ukasti pachpa uraqiruw qhiparayäna.

3

1 Tatitux aka markanak Canaán uraqiru qhiparayäna, kawkïr israelitanakatix Canaán uraq katuntasiñatak nuwasipkän ukkhax, janïr yuripkatayna ukanakar yant’añataki. 2 Ukat Tatitux khitinakatix janipun nuwasïwinakankañ yatipkäna, ukanakan nuwasiñ yatiqapxañapatakiw jupanakar qhiparayäna. 3 Filisteonakan phisqa jilïrinakapaw qhiparäna, taqpach cananeo jaqinaka, sidonio jaqinaka, Líbano qullunakan jakir heveo jaqinaka, Baal-hermón qullut qalltasa Hamat chiqakama. 4 Tatitux uka markanakampiw israelitanakar yant’añ munäna, jupanakax Moisés tuqi nayra awkinakapar churata kamachi arunakar ist’apxaspati janicha uk yatiñataki. 5 Ukhamawa, israelitanakax jakañ qalltapxäna cananeo, hitita, amorreo, ferezeo, heveo, jebuseo jaqinak taypina, 6 israelitanakan yuqanakapasa, phuchhanakapasa, uka markanakankir jaqinakan yuqanakapampi, phuchhanakapampiw jaqichasipxäna, ukatsti diosanakaparuw yupaychapxarakïna. 7 Israelitanakan luratanakapax Tatit nayraqatan janiw walïkänti, Tatitu Diosapat armasisin Baal, Astarté uka diosanakan uñtasitanakaparuw yupaychapxäna. 8 Ukat Tatitux jupanakatak q’apisïna, ukatsti Cusán-risataim sat Mesopotamia markankir reyin amparaparuw katuyäna. Israelitanakax Cusán-risataim reyirux kimsaqallq maraw luqtapxañapäna, 9 ukhamïpansti israelitanakax Tatituruw art’asipxäna, ukat Diosax arnaqasitanakap ist’asin jupanak taypit mä qhispiyiri sayt’ayäna. Uka qhispiyiristi Otoniel satänwa, Quenaz chachan yuqapa, Caleb chachan sullka jilaparaki: 10 Tatitun ajayupaw Otoniel chachxaru jutäna, jupaw israelitanakarux irptäna; nuwasiriw mistüna, ukatsti Tatitux Cusán-risataim reyiruw atipt’ayäna. 11 Uka qhipatsti pusi tunka maraw uka uraqin samarañax utjäna. 12 Otoniel chachan jiwxatapatsti, israelitanakax wasitatampiw Tatitun nayraqatapan jan walinak lurapxäna, ukhamïpan Tatitux Moab markankir Eglón reyiparux israelitanakat sipan wali ch’aman tukuyäna. 13 Israel markar nuwantañatakisti, Eglón reyix amonitanakampi, amalecitanakampiw mayacht’asïna, ukatsti Jericó marka katuntasïna. 14 Ukatsti israelitanakax Moab markan Eglón reyiparux tunka kimsaqallqun maraw luqtapxäna, 15 ukhamïpan israelitanakax Tatitur art’asxapxäna, Tatitusti arnaqasitanakap ist’asin, mä qhispiyir jupanak taypit sayt’ayäna. Uka qhispiyirix Benjamín ayllunkiri, Guerá chachan Ehud yuqapänwa, jupasti ch’iqachünwa. Mä urusti, israelitanakax Ehud chacha tuqiw Eglón reyirux qullqi apayapxäna. 16 Ehud chachasti pä arini espada lurasitayna, ukasti niya chika metronïnwa, ukatsti isipa manqharuw kupi tuqi charaparu uchasiwayäna; 17 ukat jupax Eglón reyir qullqi churiri saräna, uka reyisti wali lik’i jaqïnwa. 18 Eglón reyir qullqi churasasti, Ehud chachax jupamp chika jutapkatayna ukanakampiw mistuwayxäna, 19 Guilgal sat marka jak’ankki uka idolonak thiyaru purisasti, Ehud chachax kawkhankkäntix Eglón reyix ukkharuw kutt’awayäna, juparusti sänwa: —Jach’a Munañan rey, mä yatiyäwiw jumatak utjitu, uksti juma saparukiw yatiyañ munsma —sasa. Ukhamasti reyix jupan luqtirinakaparux amukt’ayasin, anqaruw mistuyäna. 20 Ukatsti Ehud chachax, reyiruw jak’achasïna, jupax sapakiw junt’urt’asiñ utapankaskäna, ukat reyir säna: —Juma reyitak apankta uka yatiyäwix Diosan yatiyäwipawa —sasa. Uka arunak ist’asasti, Eglón reyix mäkiw qunuñapat saythapïna, 21 Ehud chachan ch’iqachütapatsti, ch’iqa amparapampi kupïxat espada aysusisaw Eglón reyirux purakapat chhuqhuntäna. 22 Wali ch’amampi chhuqhuntatapatsti, espadan katuñapamppachaw puraka manqhiru chhaqhantäna, Eglón reyin lik’ïtap layku, Ehud chachax janiw espadap apsuwaykxänti. 23 Ukatsti Ehud chachax punkunak sum jist’antasin ventanat mistuwayxäna. 24 Ehud chachan sarxatap qhipatsti, reyin luqtirinakapaw jutapxäna, punkunak suma jist’antat uñjasinsti sapxänwa: reyix junt’urt’asiñ utan jist’antasisaw yaq’art’askpacha, sasa. 25 Ukampis wali jaya suyasinsti, reyin jan mistunxatapat llakisiñ qalltapxäna. Ukat punku jist’arasinsti, reyiparux uta pampan jiwata liwisiskir uñjapxäna. 26 Jupanak ukham suykipansti, Ehud chachax jaltxänwa, Guilgal markan diosanakap jak’a sarakipawayasinsti, Seirat chiqaruw imantasxäna. 27 Israelita uraqir purisinsti, Efraín qullun trompet phust’äna, israelitanakar jawsañataki, uk ist’asasti jupanakax taqpachaniw Ehud chachan qhipap qullunakat saraqanipxäna. 28 Ehud chachasti sänwa: “Sarañäni, Tatituw moabita uñisirinakasarux atipjayistani” sasa. Israelitanakasti iyawsasaw jupar arkapxäna, Jordán jawir thiya pampanak katuntasipxäna, janirakiw khitirus uka chiqanjam sarakipayapkänti. 29 Uka urusti, israelitanakax tunka waranqa wali ch’amani moabita soldadonakaruw jiwarayapxäna, janiw maynis qhispkänti taqinipuniw jiwarapxäna. 30 Ukhamaw israelitanakax moabitanakar atipjapxäna. Ukatsti uka uraqin kimsaqallq tunka maraw sumankañax utjäna. 31 Uka qhipatsti israelitanakan jilïripax Samgar satänwa, jupasti Anat chachan yuqapänwa, jupax hierro k’achin lawampiw patak filisteonak jiwarayäna. Ukhamat Samgar chachax israelitanakar qhispiyäna.

4

1 Ehud chachan jiwxatapatsti, israelitanakax Tatit nayraqatan wasitat jan walinak lurapxäna, 2 ukat Tatitux cananeo jaqinakan Jabín reyipan amparapar katuyäna, uka reyix Hasor markan apnaqaskäna. Ejercitopan jilïripasti Sísara satänwa, jupasti Haróset-goím chiqan jakäna. 3 Jabín reyix hierrot lurat llätunk pataka carronakanïnwa, israelitanakarux pä tunka maraw walpun t’aqhisiyäna, ukhamïpan israelitanakax yanapt’ayasiñatak Tatitur art’asxapxäna. 4 Khä urunakasti Débora sat profetisa warmiw Israel markan jilïripäna, jupasti Lapidot chachan warmipänwa. 5 Débora warmix palmera quqa kayunpin qunt’asirïna, uka quqax “Deboran palmerapa” sat sutimpi uñt’atänwa, uka quqasti Efraín ayllunkir qullunakan utjäna, Ramá, Betel chiqanak taypina. Israelitanakax ch’axwanakap askichayasiñatakix jupan ukaruw sarapxirïna. 6 Mä urusti, Débora warmix Barac sat chachar jawsiriw khithäna, jupasti Abinóam chachan yuqapänwa, Neftalí ayllunkir Quedes markan jakarakïna, juparusti sänwa: —Israelan Tatitu Diosapax, akham sistamwa: “Tabor sat qullur saram, ukansti Neftalí, Zabulón ayllunkirinakat tunka waranqa chachanak tantacht’am. 7 Nayaw Jabín reyin ejercitopan Sísara sat jilïriparux Quisón sat jawir thiyaru jutayä, carronakapampi, soldadonakapampi jumar katuntañataki. Ukampis nayaw jupanakarux amparamar katuyäma” —sasa. 8 Barac chachasti sarakïnwa: —Jumatix nayamp chika sarätaxa, nayax saräwa, janitix jumax sarkätaxa, janiw sarkäti —sasa. 9 Débora warmisti sänwa: —Ukhamasti nayax jumamp chikaw sarä, ukampis aka nuwasiñan atipjkäta ukax janiw juman jach’achasiñamatakïkaniti, Tatitux mä warmin amparaparuw Sísara chacha katuyani —sasa. Ukatsti Débora warmix Barac chachampiw Quedes chiqar saräna. 10 Ukansti Barac chachax Zabulón, Neftalí ayllunkirinakaruw jawsäna, ukatsti tunka waranqa chachanakani ejército nayräxap sarantäna. Débora warmisti jupamp chikaw saräna. 11 Quedes sat chiqa jak’anxa, Saanaim sat encina thiyan Héber sat quenita jaqix utap lurasïna, jupasti mayni quenitanakat jayaruw saraqxatayna, jupanakax Hobab sata, Moisesan awkch’ipat saraqirïpxarakïnwa. 12 Sísara chachax, Barac chachan Tabor qullur makhatatap yatisinxa, 13 hierrot lurat llätunk patak carronakapa, taqpach soldadonakap tantacht’äna, ukatsti jupanakampix Haróset-goím chiqat mistusin Quisón jawir thiyakamaw sarantäna. 14 Ukapachaw Débora warmix Barac chachar säna: —¡Nayraqatar sarantaskakim, jichhüruw Tatitux Sísara chacharu amparamar katuyätam! ¡Tatitux niyaw soldadonakam nayräxap sarantaski! —sasa. Barac chachasti Tabor qullut tunka waranqa soldadonakampiw saraqtanïna, 15 kunapachatix Barac chachampi soldadonakapampix nuwantapkän ukhhasti, Tatitux Sísara chachan carronakap taypina, soldadonakap taypin jan walt’asiñ utjayäna; Sísara pachpaw axsarañat carropat saraqawayasinxa, kayukiw jaltxäna. 16 Ukchañkamasti, Barac chachax soldadonakampiru, carronakampirux Haróset-goím chiqakamaw arktaskakïna. Uka urusti Sísara chachan ejercitopat janiw mä soldados qhispkänti, taqiniw jiwarapxäna. 17 Sísara chachasti kayukiw Jael warmin chhujllapar jaltxäna, jupax Héber quenita chachan warmipänwa, ukapachax Hasor markan Jabín reyipampi, Héber quenita jaqin utapankirinakapampix sumankañaw utjäna, 18 Jael warmisti katuqir mistunisin Sísara chacharuw säna: —Tata, aksar mantasinkakim, jan axsaramti —sasa. Sisarasti iyawsasaw chhujllar mantäna, ukatsti Jael warmix mä isimpi janxatasin imantäna; 19 Sisarasti umat wali pharjataxa uma mayïna. Jael warmisti mäkiw leche churäna kawkharutix imaskäna uka lip’ichi wayaq lluphaqasina, umt’xipansti, wasitat Sisarar imantäna. 20 Sisarasti juparux sänwa: —Chhujlla punkur sayt’asim, khitirak jutasina jiskt’iristam: ‘Aka manqhan khitis utji’ sasa, jumax sätawa: ‘Janiw khitis akan utjkiti’ —sasa. 21 Ukampis Sisarax wali qaritätapat laykux ikjawayxäna. Ukham uñjasinsti, Jael warmix mä martillompi, chhujlla utap katxäsir ch’akurumpi aptasinxa, kawkhantix Sisarax ikiskäna ukkharuw k’achat jak’achasïna, ukatsti uka ch’akurumpiw p’iqipat liq’intäna uraqkam puriyasa. Ukhamaw Sisarax jiwäna. 22 Kunapachatix Barac chachax Sisarar thaqhasa purinkän ukkhasti, Jael warmix jupar katuqiriw mistüna, ukatsti sänwa: —Jutam, khitirutix thaqkta ukaruw uñacht’ayäma —sasa. Barac chachasti chhujlla manqhir mantasin Sisararux uraqin jiwata, p’iqipat mä ch’akurumpi liq’intat uñjäna. 23 Ukhamaw Tatitux khä urux cananeonakan Jabín reyiparux israelitanakan nayraqatapan jisk’ar tukuyäna. 24 Uka qhipatsti israelitanakax urut urutjam Jabín reyirux juk’amp ch’amampi t’aqhisiyapxäna, q’al tukjañkama.

5

1 Khä urusti Deborampi, Abinóam chachan Barac sat yuqapampix aka q’uchu q’uchupxäna: 2 “Tatitur taqin yupaychapxam, Israel markan nuwasiñatak wakicht’ak chachanakax utjaskiwa; marka taypinxa nuwasiñatak jawsatar ist’iri chachanakax utjaskarakiwa. 3 ¡Reyinaka, ist’apxita! ¡Marka apnaqirinaka, ist’apxita! ¡Nayax Tatituruw q’uchü! ¡Nayax Israelan Diosaparuw q’uchü! 4 “Tatay, jumax Seír chiqat mistuwaykta ukkhaxa; Edom pampanakat sarawayxta ukkhasti, uraqix khathatïnwa, alaxpachas chhijthaptarakïnwa; qinayanakas jallurak waraqtayanïna. 5 Tatay, juman nayraqatamana, Israelan Diosapa, juman nayraqatamana, qullunakax khathatïna, Sinaí qullus khathatïna. 6 Anat chachan Samgar yuqapan urunakapana, Jael warmin urunakapana, saririnakax thakhinak jaytanukupxäna, jan sartkay thakhinakan sarnaqapxäna; 7 Israelitanakan jisk’a markanakapax q’ala apanukutaw uñjasïna. Ukapachaw nayax sartasta, ¡naya, Débora warmi, Israel markan taykapa! 8 “Taqinis yaqha diosanak ajllisipxäna, ukchañkamasti nuwasiñax niyaw marka punkur purinïna, pusi tunka waranqa israelitanak taypinsti, janiw mä jark’aqasiñasa, mä lanzas uñjaskänti. 9 “¡Nayax taqi chuymax churta Israelan jach’a jilïrinakap layku, markaxankir jaqinak layku, nuwasiñar jawsatax mäki ist’asipxatapata! ¡Tatitur taqini yupaychapxam! 10 “Janq’u asnonakar qunxatirinaka, arsupxamaya, suma jant’akunakar qunurinaka; jumanaka, saririnakasa: 11 ¡Kawkhantix uywanakax um umapki, platillonakan chhulluqitapamp chika, Tatitun atipjäwinakapat arsupxam; Israel markapan atipjäwinakapata! 12 “¡Sartasim, Débora, sartasim; sartasim mä q’uchu q’uchurakim! ¡Jumasti Barac, Abinóam chachan yuqapa, sarthapim, katuntat jaqinakamar apasxam! 13 “Israelitanakax ukapachaw saraqanipxäna ch’amaninakampi nuwasiñataki; nayïpan Tatitun tamanakapax saraqanïna nuwasir jaqinakamp nuwasiñataki. 14 Efraín ayllunkirinakat yaqhip chachanakax qhirwaruw saraqanipxäna, jupanakan qhipapsti Benjaminankir tamaw sarapxäna. Maquir chiqankirinakat jilïrinakapaw saraqanipxäna, Zabulón ayllunkirinakatsti marka apnaqirinakapaw saraqanipxäna. 15 Deborampi chikasti Isacar chachan jilïr jaqinakapaw sarapxäna; Isacar chachax Barac chachan yanapiripänwa, jupasti qhipapat qhirwarux mantantarakïna. “Rubén chachan tamanakap taypina, taqi chuymamp sayt’ir chachanakaw utji, 16 ¿kunatarak tamanak taypin qhiparapxta, awatirinakar ovejanakap jawsaskir ist’asasti? ¡Rubén chachan tamanakap taypin, axsartir chuyman jaqinakaw utji! 17 “Galaad jaqinakax Jordán jawirat khurkatan qhiparäna; Dan ayllunkirinakax barconak jak’an qhiparäna, Aser ayllunkirinakasti quta thiyaruw qhiparäna, uka chiqatsti janiw kawksarus unxtkänti; 18 ukampis Zabulón, Neftalí ayllunkirinakax niyapuniw jakañanakapsa nuwasïwin apt’asipxi. 19 “Ukatsti reyinakax Taanac chiqaruw jutapxäna, Meguido markan umanakap jak’aru; cananeo reyinakax nuwasiñ amtampiw jutapxäna, jupanakasti janiw qullqsa, qamir yänaksa apasipkänti. 20 Warawaranakax alaxpachatpacha, utjäwinakapatpach Sísara chachatak sayt’asipxäna; 21 jisk’a jawira, nayra jisk’a jawira, Quisón chiqankir jisk’a jawiraw jupanak apasxäna. ¡Jumaw ch’amaninakan arsutaparux amukt’ayäta! 22 “Caballonakan casconakapax chhulluqiwa! ¡Thuqtas, thuqtasaw ch’amani caballonakax jalapxi! 23 Tatitun angelapasti yatiyiwa: ‘¡Meroz markxaru, jaqinakapxaru jach’a ñanqhachäwi jutpan!’ sasa. Tatitun ejercitopar yanapt’ir jan jutapxatapata, ¡Tatit layku nuwasiñ jan munapxatapata! 24 “¡Héber sat quenita jaqin Jael warmipasti, taqi warminak taypin qullanäpan! ¡Chhujllankir warminak taypin qullanarakïpan! 25 Sísara chachax uma mayïna; Jael warmisti leche churäna. ¡Suma imat qiruruw puqtat leche waxt’äna! 26 Ukchañkamasti ch’iqa amparapampix mä ch’akur katüna, kupi amparampisti jathi martillo katurakïna, Sisararux ukampi p’iqita jisktasin, p’iqip ch’iyjäna, parapat uka ch’akurumpi liq’intarakïna. 27 Sísara chachax Jael warmin kayup jak’aruw jaqutattäna, usuyasitap laykux uraqiru liwitattäna, ukawjan jiwxarakïna. 28 “Sísara chachan taykapax llakt’ataw uta ventanar jak’achasisin säna: ‘¿Kunatarak carropasti jan mäki purinisti? ¿Kunatarak nuwasiñ carropasti qhipt’pachasti?’ sasa. 29 Wali ch’ikhi uywat warminakasti ukxaruw arusxatapxi, jupasa pachpa arunak arsuraki: 30 ‘Inas kuntix nuwasïwin apaqanipki uka yänak jaljasisipkchi. Sapa maynitakix mä warmi, jan ukax pä warmi; Sisaratakisti suma saminakat lurat isinaka: maya, jan ukax paysa, suma saminakan p’itakipata isinaka, atipjirin kunkap k’achachañataki’ sasa. 31 “¡Tatay, taqpach uñisirinakamax ukham tukjatäpxpan, jumar munirinakasti qhanapxpan, kunjämtix intix chika urun qhanki ukhama!” Uka qhipatsti uka uraqinxa, pusi tunka maraw samarañax utjäna.

6

1 Israelitanakan luratanakapax Tatit nayraqatan janiw walïkänti, ukat Tatitux jupanakar paqallqu mara madianita jaqinakan amparapar katuyäna. 2 Madianita jaqinakax wali ch’amampiw israelitanakar t’aqhisiyäna, israelitanakasti axsarañat qullunakaru, putunakaruw imantasiñanak lurasipxäna, jan uñjkay chiqanakaru, ukhamat jan jikxatayasiñataki. 3 Israelitanakax yapuchapkän ukapachaxa, madianitanakampi, amalecitanakampi, inti jalsu tuqinkir jaqinakampiw jupanakar nuwantir juntantapxäna. 4 Jupanakasti israelitanakan uraqiparu jutasinxa, ukan utjnuqtapxäna, ukatsti yapunak q’alpun tukjapxäna Gaza chiqakama, israelitanakaru jan kuna manq’añani, jan ovejanakani, jan vacanakani, jan asnonakani jaytasa. 5 Jupanakax chhujlla utanakapampi, ukhamarak walja uywanakapampi jutasin taqi kunanak tukjayapxäna. Jupanakax t’iju t’ijunakar uñtataw walja camellonakapampi jutantapxäna. 6 Madianitanakan ukham luratapatsti, israelitanakax wali pist’añan jakasipxäna, ukhamïpan Tatitur art’asipxäna, yanap mayisa. 7 Kunapachatix israelitanakax madianitanakat qhispiyañapatak Tatitur art’asipkän ukkhaxa, 8 Tatitux mä profeta khithanïna, jupanakaru akham sañapataki: “Israelan Tatitu Diosapax akham siwa: ‘Nayaw jumanakarux Egipto markat irpsunipxsma, kawkhantix jumanakax t’aqhisiyat jakapkäyät ukkhata, 9 janiw egiptonkir jaqinakatakti qhispiyapksma, jan ukasti taqi khitinakatix jumanakar t’aqhisiyapkäyätam ukanakamppachat qhispiyapxsma. Jupanakarux jumanakan uñjkataw alisnukta, uraqinakapsa jumanakaruw churapxsma. 10 Ukatsti sapxaraksmawa: Nayätwa jumanakan Tatitu Diosamaxa, jichha jakasipkta uka amorreonakan uraqipan utjir diosanakarux jan axsarapxamti, sasa; ukampis jumanakax janiw ist’apkistati’ ” sasa. 11 Ukatsti Tatitun angelapaw jutäna, Ofrá chiqankir encina quqa thiyaruw qunt’asïna, uka quqasti Joás chachankänwa, jupasti Abiézer chachat saraqirïnwa. Joás chachan Gedeón yuqapasti, madianitanakampi jan uñjayasiñatakiw jamas chiqan trigo thalaskäna, kawkhantix vino lurañatak uva takipxirïkän ukawjana. 12 Tatitun angelapasti jupar uñstasin säna: —¡Tatitux jumampïskiwa, ch’amani jan axsarir jaqi! —sasa. 13 Gedeón chachasti sänwa: —Tatay, Diosatix nanakampïskchi ukasti, ¿kunatarak taqi akanakasti nanakatak utjisti? ¿Kawkinkarak awkinakaxax yatiyapkitu uka muspharkañ luräwinaka Egipto markat irpsunkistu ukapacha luratanakapasti? Tatitux armasipxituwa, madianitanakan amparaparuw katuyapxitu —sasa. 14 Tatitusti jupar uñkatasin säna: —Qawqhatix ch’amamax utjki ukampi israelitanak qhispiyir saram, madianitanakan t’aqhisiyatäñata. Nayaw jumarux khithasksma —sasa. 15 Gedeonasti saskakïnwa: —Tatay, ¿kunjämarak Israel markar qhispiyästi? Nayan wila masi tamaxax, Manasés ayllunkirinak taypin jan yäqañ tamakiwa, nayasti wila masi tamax taypin jan yäqatakïtwa —sasa. 16 Tatitusti sänwa: —Nayaw jumampiskä, madianitanakarux atipjätawa, kunjämtix mä sapa jaqiruki atipjkasma ukhama —sasa. 17 Ukatsti Gedeonax sänwa: —Nayatix jumatakjamästa ukaxa, mä uñacht’äwi churita, juman nayar parlaskatam yatiñataki. 18 Tatay, nayan kutt’aniñaxkam janikiy akat sarkamti, nayasti mä waxt’äwi jumar luqtañ munsma —sasa. Tatitusti sänwa: —Nayasti juman kutt’aniñamkamaw akawjan suyäma —sasa. 19 Gedeonasti utaparuw saräna, ukatsti mä cabrito wakicht’äna, pä tunka libra jak’utsti jan levaduran t’ant’anak lurt’äna; ukatsti mä walayaruw aycha uchäna, caldopsti mä phukhuruw ucharakïna, taqi ukanak encina quqa jak’aruw apäna. 20 Diosan angelapasti jupar sänwa: —Aychampi, jan levaduran t’ant’anakampi jach’a qala patxar ucham, ukatsti caldompi warxatarakim —sasa. Gedeonasti kunjämtix angelax siskatayna ukham luräna, 21 angelasti amparapankkän uka thujrumpiw aychampiru, t’ant’anakampirux junt’äna, ukatsti uka jach’a qalat ninaw mistsunïna, ukaw aychsa t’ant’anaksa q’al nakhantäna; ukatsti Tatitun angelapax Gedeón chachan nayraqatapat ukspachaw chhaqtawayxäna. 22 Gedeonasti Tatitun angelapätap amuyasinsti, sänwa: —¡Tatit Diosay! ¡Tatitun angelaparux ajanuy ajanuw uñkatta! —sasa. 23 Tatitusti sänwa: —Jan axsaramti, janiw jiwkätati, sumankañaxax jumampïpan —sasa. 24 Gedeonasti ukawjan Tatitur jach’añchasaw mä altar sayt’ayäna, ukarusti “Tatituw samarañaxa” sasaw sutichäna. Uka altarasti Ofrá markankaskiwa, Abiézer wila masi taman markapana. 25 Uka arumpachaw Tatitux Gedeonar säna: —Awkiman uywanakapat suma urqu vacäki uka katum, paqallq maranïki uka urqu vaca, ukatsti awkiman Baal diosapan altarap allthapim, ukatsti Baal diosan altarap jak’ankki uka quqa tinkuyarakim, 26 qullu patansti, Tatitu Diosamatak mä altar sayt’ayam. Ukatsti uka urqu vaca katusin wilañchäkaspa ukham luqtita, tinkuykäta uka quqamp nakhantayasa —sasa. 27 Gedeón chachasti uywatanakapat tunkaniruw ajllïna, ukatsti kunjämtix Tatitux siskatayna ukarjamaw luräna; jupasti janiw urux lurkänti, jan ukasti arumakiw luräna, awkipan wila masiparu, markankir jaqinakar axsarasina. 28 Qhipür willjtasti, kunapachatix markankir jaqinakax sartxapxän ukkhaxa, Baal diosan altarap allthapita, uka altar jak’an utjkän uka quqasa tinkuyata jikxatapxäna, ukhamarus machaq altar patxan mä urqu vaca wilañcha luqtata uñjapxarakïna. 29 Ukatsti maynit maynikamaw jiskt’asipxäna: “¿Khitirak uk lurpachasti?” sasa. Jupanakasti wali thaqhasa jiskxatasinxa, Joás chachan Gedeón yuqapan uk luratap yatxatapxäna, Joasarusti sapxänwa: 30 —Yuqamar irpsunim, jiwayapxäwa. ¡Baal diosan altarap allinukutayna, altar jak’ankkän uka quqampach tinksuyatayna! —sasa. 31 Ukampis Joás chachax uka jaqinakarux sänwa: —¿Baal diosatti jumanakax arxatasipxäta, jupar arxatasat nuwasipxäta? ¡Ukhamax Baal diosat arxatasirix janïr willjtankipan jiwpan! Baal diosatix chiqächi ukax jupa pachpay arxataspan, uka tukjat altarax jupankänwa —sasa. 32 Uka urutsti Gedeonarux Jerubaal sasaw sutichapxäna, Joás chachaw satayna: “¡Baal diosax jupapach arxataspan! Uka tukjat altarax jupankänwa” sasa. 33 Uka qhipatsti, taqpach madianitanakampi, amalecitanakampi, inti jalsu tuqinkir jaqinakampix mayar tukt’asaw Jordán jawir makhatapxäna, ukatsti Jezreel qhirwaruw utjnuqtapxäna. 34 Ukampis Tatitun ajayupaw Gedeonxar jutäna, ukatsti jupax trompet phust’äna, Abiézer wila masi tamanakapan jupampi mayacht’asipxañapataki; 35 Manasés ayllunkirinakar jawsayiriw yatiyirinak khithäna. Ukatsti Aser, Zabulón, Neftalí ayllunkirinakar jawsayiriw yatiyirinak khitharakïna, jupanakasti jupamp mayacht’asiñatakiw jutapxäna. 36 Gedeonasti Tatiturux sänwa: “Nayarutix Israel markar qhispiyañatak jawsaschista, kunjämtix juma pachpa siskta ukarjamaxa, 37 nayax wali t’arwan oveja lip’ichi uskt’ä, trigo jawq’añäki ukawjaru. Qhipür willjtatix t’arwax sullampi jurichjatäni, ukat uraqix wañakïskani ukkhaxa, chiqpachansa jumax nayar Israel markar qhispiyañatak jawsatam yatï, kunjämtix juma pachpa siskta ukarjama” sasa. 38 Ukasti ukhamapuniw lurasïna. Qhipürux wali willjtaw Gedeonax sartasïna, ukat jawi t’arwatxa, mä qiru phuqha sulla um ch’irwsüna. 39 Ukampis Gedeonax Tatitur saskakïnwa: “Tatay, janiw q’apisïtati, nayan wasitatampi yant’añ munataxata, mayampi sum yatiñaxataki. Jichha kutinsti jawi t’arwax wañakïskpan, uraqisti sullampi jurichjatarakïpan” sasa. 40 Uka arumasti Diosax ukham luräna. Qhipür willjtasti, jawi t’arwax wañakiskänwa, taqpach uraqisti ch’aranänwa.

7

1 Gedeón chachasti, khitirutix Jerubaal sapxarakïna, jupax, taqi jupampïkäna ukanakampi wali willjtat sartawayasinxa, Harod chiqan utjir uma jalsu jak’aruw utjnuqtir sarapxäna. Madianitanakan campamentopasti jupanakat amsta tuqin jikxatasïna, Moré qullu kayunkki uka qhirwana. 2 Tatitusti Gedeonarux sänwa: “Jumamp chikäpki uka jaqinakax sinti waljaniwa, nayatix israelitanakar yanapasa madianitanakar atipjayäxa, naya nayraqatan jach’achasipxani, ukatsti jupanakas atipjapkaspa ukham amuyasipxani. 3 Jichhasti jaqinakar yatiyam, khitinakatix llajllasipki ukanakax utanakapar sarxpan” sasa. Ukhamat Gedeonax uk yatiñataki jaqinakar yant’äna, ukatsti pä tunka payani waranqa jaqinakaw sarxapxäna, tunka waranqa jaqinakakiw qhiparapxäna. 4 Ukampis Tatitux Gedeonar saskakïnwa: “Jaqinakax waljanikïskiwa. Uma umt’ir jupanakar irpam, nayan jupanakar yant’añataki, ukat nayax khitinakatix jumamp chika sarapkani, jan ukax janisa uk yatiyxäma” sasa. 5 Gedeonasti jaqinakarux um umt’iriw irpäna, Tatitusti juparux sänwa: “Amparapar um phuxttasin anunakjam laxuntirirux yaqharuw uchäta, alxatasin umt’irirusti yaqharuw ucharakïta” sasa. 6 Ukatsti amparapar um phuxttasin anunakjam laxuntirinakax kimsa patak jaqinakänwa, mayninakasti taqiniw umar alxatas umt’apxäna. 7 Ukat Tatitux Gedeonar säna: “Aka kimsa patak jaqinakampiw jumanakarux qhispiyapxäma, madianitanakarusti atipt’äwa. Mayninakasti utanakapar sarxapxpan” sasa. 8 Ukatsti Gedeonax mayninakarux chhujlla utanakaparuw khithanukxäna; janïr sarapkipansti wakullanakapa, oveja waxrat lurat pututunakap apthapïna. Kimsa patak ajllit jaqinakampikiw qhiparxäna, madianitanakan campamentopat qhirwata amsta tuqiru. 9 Uka arumasti Tatitux Gedeonar sänwa: “Sartasim, madianitanakar katuntir saram, nayaw jupanakxa amparamaru katuyäma. 10 Ukampis jumatix jupanakampi nuwasiñ axsarsta ukaxa, Purá uywatamampi campamentor nayraqat saram, 11 ukat kuntix parlasipkani uk ist’äta. Ukatsti jan axsarasaw jupanakampi nuwasïta” sasa. Gedeonasti Purá uywatapampiw uñisirinakapan campamentopkama saraqäna. 12 Madianitanaka, amalecitanaka, inti jalsu tuqinkir jaqinakax qhirwa chiqawjan t’iju t’ijunakjamaw ch’iqitatapxatayna, jupanakan camellonakapax quta thiyan utjir ch’allar uñtatänwa. 13 Gedeonasti uñisirinakapan campamentopar jak’achaskasin ist’äna, mä soldadon mayni masiparu samkasitap yatiyaskiri. Juparux sänwa: —Nayax akham samkasta, cebadat lurat mä t’ant’aw campamentoskam quruminïna, ukatsti mä chhujlla utar jalkatasinsti uka chhujlla utaruw tinkuyäna —sasa. 14 Ukat masipax säna: —Ukax Gedeón israelita chachan espadapäpachawa, Joasan yuqapana, Diosaw Gedeonan amparapar madianitanakaru, taqpach ejercitopampir katuyistani —sasa. 15 Ukhama uka samka yatiyatap ist’asina, ukhamarak uka samkan qhanañchäwip ist’asinsa, Gedeonax Tatituruw yupaychäna. Ukatsti israelita campamentor kutt’asin säna: —¡Sartasipxam, Tatitux madianitanakan ejercitopxa amparasaruw katuyistani! —sasa. 16 Ukatsti ukspachaw uka kimsa patak jaqinakapxa, kimsa tamaruw jaljäna, ukatsti taqpachaniruw oveja waxra pututunak churäna, ukhamaraki ch’usa wakullanaka, uka wakullanak manqharusti nina wiya uchasa. 17 Ukat jupanakarux säna: —Kunapachatix nayax uñisirisan campamentop uñkatasir purkä ukkhaxa, uñch’ukipxitätawa, kuntix nayax lurkä uka pachparak jumanakax lurapxäta. 18 Kunapachatix nayasa, nayamp chika sarapki ukanakampi pututunak pututt’apkä ukkhaxa, jumanakax campamentor muyuntasin pututt’apxarakïtawa, ukatsti jach’at art’asipxäta: “¡Tatit layku, Gedeón laykuraki!” sasa. 19 Ukhamaw Gedeonampi patak jaqinakapampix campamento uñkatasir puripxäna, kunapachatix chika arumata uñch’ukir soldadonakax lurañap niya qalltapkäna ukapacha. Ukapachaw israelitanakax oveja waxrat lurat pututunakat pututt’apxäna, wayupkän uka wakullanaksa p’akirapxarakïna, 20 uka kimsa tama jaqinakasti ukkharakiw oveja waxrat lurat pututunakat pututt’apxäna, wakullanaksa p’akirapxarakïna. Ch’iqa ampararux nina wiyanak apapxäna, kupi ampararusti oveja waxrat lurat pututunak apapxarakïna, ukatsti jach’at art’asipxäna: ¡Tatit layku, Gedeón layku! “¡Nuwasiñäni!” sasa. 21 Israelitanakax janiw unxtapkänti, madianitanakan campamentopar muyuntasa. Arnaqasitanak ist’asinsti, madianitanakan ejercitopankirinakax warart’asisaw jaltxapxäna, 22 ukchañkamasti uka kimsa patak israelitanakax pututunak pututt’asipkakïnwa, Tatitusti madianitanakarux jupanakpur nuwasiyäna, ukatsti jupanakax Bet-sitá chiqakamaw jaltxapxäna, Sererá thakhina, Abel-meholá qurpapkama, Tabat jak’ana. 23 Ukatsti Neftalí, Aser, Manasés israelita ayllunkirinakax jawsthapitäpxänwa, madianitanakar arktapxañapataki. 24 Ukatsti Gedeonax Efraín qullunkirinakaruw yatiyirinak khithäna, uka ayllunkir chachanakax madianitanakampi nuwasir saraqanipxañapataki, ukhamarak jupanakax Bet-bará jawira, Jordán jawira makhatañsa jark’antapxañapataki, madianitanakan uka chiqar janïr purinkipana. Efraín ayllunkirinakasti uka yatiyäwirux ist’apxänwa, 25 ukhamarus madianitanakan pä jilïrip katuntapxäna Oreb, Zeeb sat jilïrinaka. Oreb chacharusti kawkïr qarqatix jichhax Oreb sutimpi uñt’atäki ukawjaruw jiwayapxäna, Zeeb chacharusti sutip apki uka chiqaruw jiwayapxäna, uka chiqasti vino apsuñataki uvanak takipxirïkän uka chiqänwa. Madianitanakar arktasasti, Oreb, Zeeb chachanakan p’iqinakap Gedeonar uñacht’ayir apapxäna, jupasti Jordán jawirat mayskatankaskänwa.

8

1 Efraín ayllunkirinakasti wali q’apisitaw Gedeonampi jiskhisipxäna, jupanakaru madianitanakampi nuwasiñataki jan yatiyatapata. 2 Ukampis Gedeonax sänwa: —¿Janit jumanakax amuyasipkta kuntix lurapkta ukax, nayan lurataxatsa juk’ampïtapsti? Jumanakan juk’a luratanakamax, nanakan walja luratanakaxat sipan wali askiwa. 3 Diosaw jumanakarux madianitanakan Oreb, Zeeb jilïrinakapar katuyapxtam. Kuntix jumanakax lurapkta ukax, nayan lurataxampi kikipt’ayasin, lurataxax janiw kunäkisa —sasa. Gedeonan arunakap ist’asinsti, Efraín ayllunkirinakax jupa tuqi q’apisitanakapxa apjtayasxapxänwa. 4 Gedeonampi, kimsa patak jaqinakapampix Jordán jawirar purisinxa makhatawayapxänwa, jupanakax uñisirinakapar arknaqkäwix wali qariratäpkchïn ukasa. 5 Sucot chiqar purisinsti, Gedeonax ukan jakirinakarux akham sasaw achikt’asïna: —Mä juk’a manq’ay nayamp chika jutapki uka soldadonakaru waxt’arapipxita, jupanakax wali qaritäpxiwa. Nanakax Zébah, Salmuná sat madianitanakan reyinakaparuw arktasipkta —sasa. 6 Ukampis Sucot chiqankir jilïrinakax sapxänwa: —¿Zébah, Salmuná reyinakar niyat katjanta, ejercitomar manq’añ churasipkañaxatakisti? —sasa. 7 Gedeonasti sänwa: —¡Kunürutix Tatitux Zébah, Salmuná reyinakar amparaxar katuykitani ukkhax kuttanïwa, ukatsti jumanakarux wasaran utjir ch’aphinakampi waraqunakampiw jawq’japxäma! —sasa. 8 Ukawjatsti Penuel chiqaruw sarxäna, ukawjan jakirinakarusti, Sucot chiqan maykän uka pachparak mayïna. Jupanakasti kunjämtix Sucot chiqankirinakax sapkäna uka kipkakirak sapxäna. 9 Gedeonasti sänwa: —¡Kunapachatix nayax atipt’asin kutt’ankä ukkhaxa, uka pukarxa tinkuyäwa! —sasa. 10 Zébah, Salmuná reyinakax tunka phisqan waranqa jaqinakampiw Carcor chiqankasipkäna, inti jalsu tuqinkir ejercitot ukkhakiw jilt’xäna, jupanakat patak pä tunkan waranqaw jiwarapxatayna. 11 Gedeonasti wasar thiya sarki uka thakhinjam sarantäna, Nóbah, Jogbehá markanakata inti jalsu tuqi chiqa, ukatsti akatjamat jupanakan campamentoparux katuntäna. 12 Zébah, Salmuná reyinakax jaltxapxänwa, ukampis Gedeonax arktasin jupanakar katuräna, uk uñjasinsti madianitanakan ejercitopax wali axsarayasïna. 13 Kunapachatix Gedeonax nuwasïwit Jeres chiqanjam kuttasinkän ukkhaxa, 14 Sucot chiqankir mä waynar katjasin jiskt’äna; uka waynasti paqallq tunka paqallquni Sucot chiqankir jilïri jaqinakan sutinakap qillqt’at churäna. 15 Ukat Gedeonax Sucot markar saräna, uka markankirinakarusti sänwa: —¿Jumanakax nayat sawkasitanakama, nayar jan yanapt’añ munapxatam amtasipxtati? Jumanakax janiw soldadonakaxar wali qarjata jikxatasipkäna ukkhax manq’a churañsa munapkäyätati, jumanakax sapxäyätawa: ¿Zébah, Salmuná reyinakar niyat katjanta, ejercitomar manq’añ churasipkañaxatakisti? sasa. ¡Akaxay jupanakar uñkatapxam! —sasa. 16 Ukapachaw Gedeonax, Sucot markan jilïr jaqinakapar katusin, wasarankir ch’aphinakampi, waraqunakampi jupanakar jawq’jäna. 17 Penuel chiqankir pukarsa tinkuyänwa, uka markankir jaqinaksa jiwarayarakïnwa. 18 Ukxarusti Zébah, Salmuná reyinakaruw jiskt’äna: —¿Kunjämarakïna Tabor markan jiwarayapkta uka jaqinakasti? —sasa. Jupanakax sapxänwa: —Jumas kipkakïnwa, jupanakat sapa maynix reyir uñtatäpxänwa —sasa. 19 Gedeonasti jach’at arsüna: —¡Jilanakaxawa! ¡Nayan jilanakaxaruw jiwarayaptaxa! Chiqpachansa Tatitux jakaskiwa, jumanakatix jan jiwayapkasamänxa, nayasti jichhax janirakiw juma paninir jiwayapkirisamänti —sasa. 20 Ukatsti ukspachaw Jéter sat jilïr yuqapar säna: —¡Sartasim, jupanak jiwarayam! —sasa. Ukampis Jéter yuqapax janiw espadap aysuskänti, waynäskatap layku. 21 Ukat Zébah, Salmuná reyinakax Gedeonar sapxäna: —¡Ukhamax jumay nanakar jiwayapxita! Ukhamat mä jaqina jan axsarirïtapax yatisi —sasa. Gedeonasti sarthapisin jupanakar jiwarayäna, ukatsti Zébah, Salmuná chachanakan camellonakapan kunkar uchatäkän uka k’achachañanak katuntasïna. 22 Uka qhipatsti israelitanakax Gedeonarux sapxänwa: —Jumaxay madianitanakan amparapat qhispiyapxchistaxa, ukhamïpansti nanakax munapxtwa juma, ukhamaraki jumat saraqir wawanakamasa nanakaru apnaqañapa —sasa. 23 Ukampis Gedeonax sänwa: —Janiw nayasa, wawaxasa jumanakarux apnaqapkirismati. Tatitukiw jumanakarux apnaqapxätam. 24 Ukampis nayax may jumanakat mayipxäma, kawkïr sortijanaktix katurat jaqinakat aparanipkta uk churapxita —sasa. Madianita jaqinakaxa, ukhamarak wasaran jakir yaqha jaqinakasa, quri sortijanak uchasipxirïna. 25 Israelitanakasti mä isi uraqir jant’akt’asinxa, ukarkamaw aparanipkatayna uka quri sortijanak uchapxäna, ukat Gedeonar sapxarakïna: —¡Akax uka sortijanakaxa! —sasa. 26 Uka sortijanakan quripasti taqpachax tunka llätunkan kilow tupt’asïna, ukarusti janiw k’achachasiñanakasa, alajanakasa, Madián chiqankir reyinakax uskusipkän uka wila telanakasa, camellonakan kunkapana uskutäki uka wallqanakasa jakhutäkänti. 27 Uka qurimpisti Gedeonax mä ídolo lurayäna, uksti Ofrá sat markaparuw uchayäna, Israel markpachaw uka ídolo laykux Tatitut armt’asis jan sum arkapkänti, Gedeonatakisa, wila masinakapatakisa ukax sipitar uñtatänwa. 28 Ukhamaw madianita jaqinakax israelitanakampi apnaqata uñjasipxäna, janipuniw mayampis sayt’asirjamäpkänti. Gedeón jakkipansti pusi tunka maraw samarañax uka chiqan utjäna. 29 Gedeonax, utapar jakiriw sarxäna, ukatsti paqallq tunka wawanakanïnwa, walja warminakaniraki. 31 Siquem chiqankir uñt’atapampix mä wawanïnwa, juparusti Abimélec sutimpiw uchäna. 32 Gedeonax wali chuymankam jakasaw jiwxäna, juparusti Joás awkipan amay imäwiparuw imt’xapxäna, Ofrá chiqana, Ebiézer chachan markapana. 33 Gedeonan jiwxatapatsti, israelitanakax Diosat armasisin Baal diosan kunayman uñtasitanakaparu yupaychiriw kuttawayxapxäna, ukatsti Baal-berit ukaruw diosapäñapatak ajllisipxäna. 34 Jupanakax Tatitu Diosapat armasxapxäna, jupanakar muyuntir uñisirinakapat qhispiyat uñjaskasasa, 35 janirakiw Gedeonat amtasisax jupan wila masinakapat khuyapt’ayasipkänti, Israel markatak wali askinak lurkchïna ukasa.

9

1 Gedeonan Abimélec yuqapax Siquem chiqaruw saräna, taykapan wila masinakapamp parliri, jupanakarusti sänwa: 2 —Jiwasan wila masinakan sutipxaruw achikt’asipxsma, Siquem chiqankir jakirinakar amuyt’ayapxañamataki, mä jaqin apnaqatäñaw walïspa, janiw Gedeón awkixan paqallq tunka taqpach wawanakapamp apnaqatäñax walïkaspati —sasa. 3 Abimélec chachax jupanakan wila masipänwa, ukat taqiniw jupar jaqkattasin Siquem jaqinakar amuyt’ayiri sarapxäna, juparu arkapxañapataki. 4 Ukhamarus Baal-berit diosan utapat paqallq tunka qullqi apsusin Abimélec chacharuw churapxäna. Uka qullqimpisti Abimélec chachax wali qhuru jaqinak mink’äna, juparu arkapxañapataki. Uka jaqinakax jupampiw 5 Ofrá sat markaru sarapxäna, kawkintix awkipax jakkatayna ukkharu, ukansti, uka qhuru jaqinakaxa, mä sapa qala patxarukiw Abimélec chachan paqallq tunka jilanakapar jiwarayapxäna. Jotam sata, Gedeonan sullka yuqapakiw imantasisin qhispïna. 6 Uka qhipatsti Siquem chiqankiri, Bet-miló chiqankir jaqinakax, taqpachaniw Siquem chiqan utjkäna uka encina sat quqa jak’ana, axsarat qala jak’an tantacht’asipxäna, ukatsti Abimélec chacharuw reyit utt’ayapxäna. 7 Jotam chachasti, Abimélec chacharu reyit utt’ayapxatap yatisinxa, Guerizim qulluruw makhatäna, ukawjatpach wali jach’at art’anïna, taqin ist’añapataki: “¡Siquem chiqankir jaqinaka, wal ist’apxita! ¡Diosasti jumanakarux ist’arakpan! 8 “Mä urux quqanakax reyinïñ munapxäna, ukatsti olivo quqaruw jupanakan reyipäñapatak mayipxäna. 9 Ukampis olivo quqax janiw munkänti, jupax sänwa: ‘Quqanakan reyipäñaxatakix aceite utjayañ jaytxañaxäspawa, uka aceitex wali askiwa jaqinakampiru, Diosampir jach’añchañataki’ sasa. 10 “Ukatsti quqanakax higo aliruw reyipäñapatak mayipxäna. 11 Ukampis higo alix janiw munkänti, jupax sänwa: ‘Quqanakan reyipäñaxatakix suma muxsa higo achunak utjayañ jaytxañaxäspawa’ sasa. 12 “Ukatsti quqanakax uva aliruw reyipäñapatak mayipxarakïna. 13 Ukampis uva alix janiw munkänti, jupax sänwa: ‘Quqanakan reyipäñaxatakix vino utjayañ jaytxañaxäspawa, uka vinox jaqinakarusa, Diosarus kusisiyañatakiwa’ sasa. 14 “Ukhamasti quqanakax mä ch’aphi aliruw jupanakan reyipäñapatak mayipxäna. 15 Ukampis ch’aphi alix jupanakar sänwa: ‘Jumanakatix chiqpachan nayaru jumanakan reyimäñataki munapxstaxa, taqiniw ch’iwixa manqhir mantapxañama. Jan ukhamäkaspa ukasti, ch’aphi alit mä ninaw mistuni, uka ninasti Líbano chiqankir cedro quqanakaruw nakhantani’ sasa. 16 “Jichhasti, nayax jumanakaruw jiskt’apxsma: ¿Jumanakax chiqpach chuymampit Abimélec chachar reyit utt’ayasipxta? ¿Jumanakax Gedeonat amtasisin, wila masinakaparux munasiñampit uñjapxta, kunjämtix jupax jumanakar khuyapt’ayañamp uñjapktam ukhama? 17 Nayan awkixax jumanak layku nuwasisax, niyaw jakañapsa apt’asiwayi, kunapachatix madianitanakamp nuwasis amparapat qhispiyapktam ukkhaxa; 18 ukampis jumanakax, awkixan wila masinakapatak sayt’asisax paqallq tunka yuqanakapsa mä sapa qalxarukiw jiwarayapxtaxa. Ukhamarusa, Abimélec chacharuw Siquem jaqinakan reyipat utt’ayapxta, tayka tuqit jumanakan wila masimätap layku. 19 Ukampis jichhüruw nayax jumanakar sapxsma: Jumanakatix Gedeonarusa, wila masinakaparus suma chuymampi uñjapxstaxa, Abimélec chachax jumanakan kusisiñamäpan, jumanakasti jupan kusisiñapäpxarakim; 20 jan ukhamäkaspa ukasti, ¡Abimélec chachat mä ninax mistpan, ukatsti Siquem, Bet-miló chiqankirinakar nakhantpan, jan ukax uka pä markanakat, ninax mistusin Abimélec chachar nakhantarakpan!” sasa. 21 Uka arunak sasinsti, Jotam chachax jaltxänwa, Beer chiqar jakiriw sarxäna, Abimélec jilaparu axsaratap layku. 22 Abimélec chachax kimsa maraw israelitanakarux munañapar apnaqäna, 23 ukampis Diosaw Abimélec chachataki, Siquem markankiritakix mä ñanqha ajay uchäna, Siquem markankirinakan Abimélec chachatak sayt’asiñapataki, 24 ukhamat Abimélec chachax Gedeón awkipan paqallq tunka yuqanakapa jiwarayatapata mutuyäwi katuqañapataki, ukhamaraki Siquem chiqankirinakasa yanapapxatap layku, mutuyäwi katuqapxañapataki. 25 Siquem markankirinakat yaqhip jaqinakapax qullu patanakan imantasïna, uka jak’a thakhi saririnakarux jalxatasin yänakap lunthatapxirïna. Abimélec chachasti taqi ukanakat yatxatäna. 26 Mä urusti, Ébed chachan Gáal sat yuqapax Siquem chiqaruw jilanakapampi saräna, uka markankir jaqinakampisti askit uñt’ayasïna, 27 uka jaqinakasti uva apthapiriw pampar sarapxäna, uka uvat vino lurapxäna, ukatsti mä jach’a phuñchhäwi lurapxäna, diosanakapan utapan manq’asa, umasa, Abimélec chachar ñanqhachasa. 28 Gáal chachasti sänwa: “¿Abimélec jaqisti, khitïtaparak amuyaspachasti? Jupax Gedeonan yuqapakïchixaya, yanapiripax Zebul jaqiwa. Jiwas Siquem markankirinakasti, ¿khitïpxaraktan jupanakan t’aqhisiyat sarnaqañasatakisti? Jiwasax Hamor chachan luqtiripäñasawa, jupaw Siquem marka utt’ayirixa, janiw Abimélec chachan luqtiripäñasäkiti! 29 ¡Nayatix jumanakan jilïrimäristxa anchhichpachaw Abimélec chachar alisnukurista!” Jupar siristwa: “¡Abimélec, saram, soldadonakam tantacht’am ukatsti nayampi nuwasir jutam!” sasa. 30 Kunapachatix marka apnaqiri Zebul jilïrix Gáal chachan parlatap ist’kän ukkhaxa, wal phiñasïna, 31 ukat jupax Abimélec chacharu mä yatiyäwi apayäna, jupasti Arumá chiqankaskänwa, akham sasa: “Ébed chachan Gáal yuqapax jilanakapampiw Siquem markar purinipxi, ukatsti jaqinakaruw amtayaski, jumar saykatañataki. 32 Ukhamasti jumax, jichha arumpacha soldadonakamampi mistuwayasin pampar imantasipxam. 33 Willjtarusti inti jalsunkipan markar katuntam, kunapachatix Gáal chachax jaqinakapampi nuwasiñatak mistunipkani ukkhaxa, jumax kunjämtix jupar lurañ munkta ukham luram” sasa. 34 Ukhamaw Abimélec chachax jaqinakapampi uka arumax mistüna, ukatsti pusi tamar t’aqjtasaw Siquem jak’ar imantasipxäna. 35 Gáal chachax marka punkur mistunkän ukkhaxa, Abimélec chachampi jaqinakapampix imantasipkän ukawjat mäkiw mistunipxäna. 36 Jupanakar uñjasasti, Gáal chachax Zebul chacharux sänwa: —¡Uñtam, qullu patanakat jaqinakaw saraqtasinki! —sasa. Zebul chachasti sänwa: —Janiw jaqïkiti, qullunakan ch’iwipäskiwa, ukakiw jumatak jaqjam uñtasi —sasa. 37 Ukampis Gáal chachax saskakïnwa: —¡Sum uñtam! ¡Walja jaqinakaw ‘Aka uraqin kururupa’ satäki uka qullut saraqasinki! ¡Yaqha tamasti, yatirinakan Encina quqapar sarki uka thakhinjam jutasipki! —sasa. 38 Zebul chachasti sänwa: —¡Jichhax arsumaya! ‘Abimélec chachax khitisa jiwasan jupar luqtañataki’ saraktasä. Ukaxay ejercitoxa, jumatakix janjamakiw kunäkänsa. ¡Jichhax mistumaya jupanakamp nuwasiri! —sasa. 39 Gáal chachasti Siquem chiqankir jaqinak nayraqatapan, Abimélec chachamp nuwasiriw mistuwayäna. 40 Abimélec chachax arktänwa, Gáal chachasti jupat jaltxänwa. Marka punkunakamppachan jiwaratanakax utjäna. 41 Abimélec chachax Arumá chiqaruw qhiparxäna, Zebul chachasti Siquem markat Gáal chachampiru, jilanakapampiruw alisnuküna. 42 Qhipürusti Siquem markankirinakax pamparuw mistupxäna. Abimélec chachasti uk yatisinxa, 43 ejercitop kimsa tamaruw t’aqjäna, ukatsti pamparuw imantasïna; ukat kunapachatix Siquem markankirinakaru mistsuniri uñjkän ukkhaxa, jupax imantaskän ukawjat mistsunisin jupanakarux katuntäna. 44 Abimélec chachampi, tama jaqinakapampiw marka punku katuntasipxäna, ukchañkamasti maynïr pä tama jaqinakax pampan sarnaqirinakaruw katuntasin jiwarayapxäna; 45 uka urusti Abimélec chachax Siquem marka katuntañkamaw nuwasïna. Katuntasinsti, uka marka q’alpun tukjäna, jaqinakapsti taqpach jiwarayäna, ukatsti uka markarux jayumpiw phawantäna. 46 Siquem pukarankirinakasti, kuntix Abimélec chachax lurkatayna uk yatisinxa, El-berit sat yupaychañ utar imantasiriw sarapxäna. 47 Abimélec chachasti, taqpachani ukawjan tantachasipxatap yatisax, 48 taqi jaqinakapampiw Salmón qullur makhatäna, ukatsti hachampiw quqan mä laymip phat’aqäna; ukatxa kallachipxaruw uk uchasïna, jaqinakaparusti sänwa: “Kunjämtix nayax lurkta, ukhamarak jumanakax jank’ak lurapxam” sasa. 49 Taqiniw quqa layminak jank’ak phat’aqasin, yupaychañ utakam Abimélec chacharux arkapxäna, purisinsti, ukawjan layminak phint’asinxa ninampiw phichhantapxäna, ukhamat Siquem pukaran imantasiri chachanakaru, warminakaru jiwarayasa, taqpachanix niya waranqänwa. 50 Ukatsti Abimélec chachax Tebés chiqaruw sarantäna, wakicht’asisinsti uka markar nuwantasaw katuntäna. 51 Uka marka taypin mä pukaraw utjatayna, ukarusti uka markankiri chachanaka, warminaka taqiniw imantasipxäna. Punkunakap sum jist’antasasti pukar pataruw mistupxäna; 52 ukampis Abimélec chachax pukara punkukamaw purïna, ukat tukjäna. Ninampi phichhantañatakiw wakicht’asïna, 53 ukapachaw mä warmix molino qalampi jaqt’anïna, uka qalasti Abimélec chachan p’iqipar purisin p’iqi ch’iyantäna. 54 Abimélec chachasti ukspachaw yanapiriparux jawsäna, ukatsti sänwa: “Espadam apsusim ukat jiwayita, janiw nayat ‘Mä warmikiw jiwayi’ sapxañap munkti” sasa. Uka yanapiripasti iyawsasaw espadapampi chhuqhuntäna, ukhamaw Abimélec chachax jiwxäna. 55 Israelitanakax Abimélec chachan jiwatap yatisinxa, utanakaparuw kutt’xapxäna. 56 Diosasti uka tuqiw Abimélec chacharux mutuyäna, awkipataki sayt’asisin, paqallq tunka jilanakapar jiwarayatap layku. 57 Ukhamarakiw Diosax Siquem chiqankirinakarux jaqinak jiwayatanakapat mutuyäna. Ukhamaw Gedeón chachan Jotam yuqapan ñanqhachäwipax jupanakampi phuqhasïna.

10

1 Abimélec qhipatsti, Isacar ayllunkiri, Puá chachan Tolá sat yuqapa, Dodó chachan allchhipäki, jupaw Israel markar qhispiyañatak sayt’äna. Tolá chachax Samir chiqan jakäna, Efraín qullunakana, 2 Israel markarux pä tunka kimsan maraw apnaqäna, jiwxipansti Samir chiqaruw jupar imt’xapxäna. 3 Uka qhipatsti Jaír chachaw sayt’äna, jupasti Galaad chiqankirïnwa, Israel markarux pä tunka payan maraw apnaqäna. 4 Jaír chachax kimsa tunka yuqanïnwa, jupanakasti wali aytat jaqinakäpxänwa, Galaad chiqansti sapa maynix mä markankamäpxänwa. Uka kimsa tunka markanakasti jichhürkamasa “Jaír chachan markanakapa” sutimpi uñt’atäskiwa. 5 Jaír chachax jiwxäna ukkhaxa, Camón sat chiqar imt’atäxänwa. 6 Israelitanakax wasitatampiw Tatitun nayraqatapan jan walinak lurapxäna, ukatsti Baal, Astarté diosanakan kunayman uñtasitanakaparuw yupaychapxäna, ukhamaraki Siria, Sidón, Moab, Amón, filisteonakan diosanakaparusa. Diosaru taqi chuyma yupaychañxa apanukxapxänwa. 7 Ukat Tatitux jupanakatak q’apisïna, ukatsti filisteonakana, amonitanakan amparaparuw katuyäna. 8 Uka urutsti filisteonakampi, amonitanakampix tunka kimsaqallqun maraw israelitanakarux walpun t’aqhisiyäna, khitinakatix Galaad chiqana, Jordán jawirat mayskatana, amorreonakan uraqipan jakapkän ukanakaru. 9 Amonita jaqinakasti Jordán jawir makhatapxäna, Judá, Benjamín, Efraín ayllunkirinakamp nuwasiñataki, israelitanakax jan walt’añanpun jikxatasipxäna. 10 Ukat israelitanakax yanap mayisin Tatitur art’asipxäna, akham sasa: “Nanakan Diosaxay, juma nayraqatan juch lurapxta, k’ari diosanakar yupaychatanakax laykuw jumar apanukupxsma” sasa. 11 Tatitusti jupanakarux sänwa: “Jumanakax egipcionakana, amorreonakana, amonitanakana, filisteonakana, 12 sidonionakana, amalecitanakana, madianitanakan t’aqhisiyataw uñjasipxäyätaxa; ukampis kunapachatix nayar art’asinipkista ukkhaxa, nayax jumanakar qhispiyapxsmawa. 13 Ukhamïpansa, jumanakax yaqha diosanakar yupaychañ laykux, nayat armasipxistawa, ukhamasti jichhax janiw wasitat qhispiyapkämati. 14 ¡Sarapxam, ukatsti kawkïr diosanaktix ajllisipkta ukanakat yanap mayisipxam! ¡Jupanakay jumanakan jan walt’añan jikxatasitanakamat qhispiypan!” sasa. 15 Israelitanakasti Tatiturux sapxänwa: “Nanakax jucha lurapxta, kunjämarutix munkta ukhamaruy nanakampix luram, ukampis jichhax qhispiyapxakitaya” sasa. 16 Israelitanakasti uka k’ari diosanakxa apanukxapxänwa, Tatitur wasitat yupaychxañataki, Tatitusti israelitanakan t’aqhisiskañapxa janiw munkänti. 17 Amonitanakax tantacht’asisin Galaad chiqaruw utjnuqtapxäna. Israelitanakasti tantacht’asipxarakïnwa, ukatsti Mispá chiqaruw utjnuqtapxäna. 18 Ukatsti Galaad chiqan jakir israelitanakax, jilïrinakapampiw akham amtapxäna: “Khititix amonitanakampi nuwasiñatak saraykistani ukaw Galaad chiqankir taqpach jaqinakan irpiripäni” sasa.

11

1 Jefté sat chachax, Galaad chiqankir jan axsaras nuwasir jaqïnwa. Jupasti mä jan wali sarnaqir warmimpina, Galaad sat chachampin wawapänwa, 2 Galaad chachan warmipasti jupatak yaqha wawanakampi wawachasirakitayna, uka wawanakasti jilsxasinxa, Jefté waynarux utat alisnukxapxäna, juparusti sapxänwa: “Jumax yaqha warmin wawapätawa, janiw jumarux awkixan yänakapat kunas wakt’ktamti” sasa. 3 Ukat Jefté waynax jilanakap jak’at jaltxäna, Tob chiqaruw jakir sarxäna, ukawjansti mä tama qhuru jaqinakampiw jikisxäna, ukanakasti jupamp chikaw jan wali lurañanakan sarnaqxapxäna. 4 Mä qawqha pachatsti amonitanakax israelitanakampi nuwasiñaruw mantapxäna, 5 Galaad chiqankir jilïrinakasti, Jefté waynaruw Tob uraqit irptayanipxäna, 6 juparusti sapxänwa: —Jutam, amonitanakampi nuwasiñanxa, nanakan jilïrïñam munapxta —sasa. 7 Jefté chachasti sänwa: —¿Janit jumanakasti nayar uñisisa awkixan utapat alisnukunipkistasti? ¿Jan walt’añankasa uñjasisakit jichhasti nayan ukar jutapxtasti? —sasa. 8 Jupanakasti sapxänwa: —Chiqpachansa ukham jan walt’añankasapï jumar thaqhir jutapxsmaxa. Nanakax jutañam munapxta, nanakamp chika sarasin amonitanakampi nuwasiñama, ukhamaraki Galaad chiqan taqi jakirinakan jilïripäñama —sasa. 9 Jefté chachasti sänwa: —Jumanakatix amonitanakampi nuwasiñaxataki nayan kutt’añax munapxsta; ukat Tatitutix amonitanakar atipt’ayitani ukaxa, nayax jumanakan jilïrimäyäwa —sasa. 10 Ukxarusti Galaad chiqankir jilïrinakax sapxänwa: —Tatituw uñjaskistu, arsutamarux phuqhapxäwa —sasa. 11 Ukhamasti Jefté chachax jupanakampiw saräna, ukatsti markax jilïr irpiripat utt’ayäna. Mispá chiqansti, Jefté chachax Tatit nayraqatan kuntix arskatayna uk wasitat arsüna. 12 Uka qhipatsti, Jefté chachax amonitanakan reyipan ukaruw yatiyirinak khithäna, akham jiskt’iri: “¿Kuna ñanqharak jumampi nayampi lurastansti, nayatak sayt’asin markaxampi nuwasir jutañamatakisti?” sasa. 13 Amonitanakan reyipasti Jefté chachan yatiyirinakaparux sänwa: “Jumanaka israelitanakax Egiptot mistunisinxa, nanakan uraqinakax aparapxista, Arnón jawirat qalltasina Jaboc, Jordán jawiranakkama. Jichhasti, uka uraqinak sumatak kutt’ayxapxita” sasa. 14 Jefté chachasti wasitat yatiyirinak amonitanakan reyipan ukarux khithäna, 15 akham sasa: “Jefté chachax akham siwa: Nanak israelitanakax janiw moabitanakaru, amonitanakarusa uraqinakap apaqapkti. 16 Kunapachatix Egiptot mistunipkta ukkhaxa, wasaranjam sarakipasaw Mar Rojo qutakam purinipxta, ukatsti Cadés chiqaruw puripxta. 17 Ukapachasti Edom markan reyipan ukaruw mä yatiyirinak khithapxta, uraqinakap chiqa sarakipañatak mayisa, ukampis jupax janiw uraqinakap chiqa sarakipayañ munapkituti. Moab markan reyiparusa mayipxaraktwa, jupasti janirakikiw sarakipayañ munapkituti. Ukat nanakax Cadés chiqan qhiparapxta. 18 Ukatsti, wasaranjam sarasinxa Edom, Moab uraqinak chiqa muytawayapxta, Moab chiqata inti jalsu tuqir puriñkama, ukatsti ukawjaruw utjnuqtapxta, Arnón jawirat mayskataru. Ukampis janiw makhatapkti, ukawjat Moab uraqinakan qalltatap layku. 19 Ukat nanakax, Hesbón chiqankir Sihón sat amorreo reyin ukaru yatiyirinak khithapxta, uraqinakap chiqa sarakipañatak mayiri, ukat sarakipasin uraqinakaxar puriñataki. 20 Ukampis Sihón reyix nanakat jan wal amuyasin, janiw uraqinakapnäm sarakipayañ munapkituti; jan ukasti, taqpach ejercitop tantacht’asïna, ukatsti Jahas chiqar utjnuqtasin nanakar katuntapxitu. 21 Ukampis Israel markapan Tatitu Diosapaw Sihón reyin ejercitoparu atipt’ayapxitu, ukat nanakax taqi uka chiqankiri amorreonakan uraqip katuntasipxta: 22 amorreonakan taqpach uraqipatxa, Arnón jawirata Jaboc chiqakam katuntasipxta, ukhamarak wasar chiqata Jordán jawirkama. 23 ¿Jichhasti jumax, kuna uraqinaktix Tatitux amorreonakat apaqasin churapkitu uka uraqinakatti alisnukuñ munapxista? 24 Quemós diosamatix mä kunsa jumankañapatak churätam ukaxa, jumax ukanakxa jumankirit uñt’astaxa, ¿janich ukhamäkixa? Uka kipkarakiw nanakax kuntix Tatitux nanakar churapkitu ukanakxa, nanakankirit uñt’asxapxta. 25 ¿Jumasti Moab reyin, Sipor chachan Balac yuqapat sipan jilt’atapunit amuyasta? Jupax janiw nanakampi nuwasir jutkiti. 26 Nanakasti Hesbón, Aroer uraqina, ukhamarak uka jak’ankir uraqinakansa, Arnón jawir thiyankir markanakansa kimsa patak maraw jakxapxta, ¿kunatarak jumanakasti uka uraqinakat taqi uka maranakan jan arsusipktasti? 27 Nayax janiw jumarux kuna jan walsa lurksmati. Jumaw nanakampi nuwasir jutasax jan wal lurasipkista. Ukampis Tatituw chiqapar uñjirixa, jupaw israelitanakampiru, amonitanakampirux taripaskani” sasa. 28 Jefté chachan yatiyäwi arunakap ist’kasinsa, amonitanakan reyipax janiw jayskänti. 29 Uka qhipatsti Tatitun ajayupaw Jefté chachxarux jutäna, ukat jupax Galaad, Manasés uraqinak sarakipäna, Galaad chiqankir Mispá sarakipasa, amonitanakan uraqip katuntasiñataki. 30 Jefté chachasti Tatituruw arsüna, akham sasa: “Jumatix amonitanakar atipjayität ukaxa, 31 nayax nakt’at wilañcha luqtäma, khititix utaxat nayraqat nayar katuqir mistunkani ukaru” sasa. 32 Jefté chachax amonitanakan uraqinakapar mantaranttasin jupanakarux katuntäna, Tatitusti juparux atipt’ayänwa. 33 Jefté chachax walja uñisirinakaparuw jiwarayäna, ukatsti pä tunka markanak katuntarakïna, Aroer markat qalltasin, Minit, Abel-queramim markakam purisa. Ukhamat israelitanakax amonitanakar apnaqäna. 34 Kunapachatix Jefté chachax Mispá chiqankir utapar kutt’xän ukkhasti, phuchhaw thuqt’asisa, panderetanak chhulluqt’ayasis jupar katuqir mistunïna. Jefté chachax uka sapa phuchhanikïnwa, janiw yaqha wawanakapax utjkänti, 35 phuchhapa jutir uñjasinsti, Jefté chachax llakisiñat isip ch’iyanuqasïna, ukatsti sänwa: —¡Ay, imill wawaxa, walpun llakthaptayista! ¡Jumapunïñamänti nayan chijir puriñaxatakisti! Nayax Tatituruw arsta, jichhasti uka arsutaxa jupar phuqhañaxawa! —sasa. 36 Ukat phuchhapax säna: —Awkixay, kuntix Tatitur arskta ukxa nayampix luraskakim, jupasti arsutaparux phuqhiwa amonita uñisirinakamar atipjayasa. 37 Ukampis nayax may achikt’asiñ munsma, qullunakan tawaqu masinakaxampi jacht’asis sarnaqt’awayañaxatak pä phaxsiy churita, jan jaqichasis jiwañaxataki —sasa. 38 Jefté chachasti phuchhaparux uka pä phaxsi churäna, uka phaxsinxa jupax tawaq masinakapampiw qullunakan sarnaqäna jacht’asisa, jan jaqichasis jiwañap yatisa. 39 Uka pä phaxsi phuqhasxipansti, jupax awkipan ukaruw kutt’xäna, awkipasti Tatitur arskatayna ukhamarjamaw phuqhäna. Jefté chachan phuchhapax chacha jan uñt’asaw jiwxäna. 40 Ukat israelitanak taypin uka saräwix utji, sapa maraw tawaqunakax tantachasipxi, Jefté chachan phuchhapat pusi uru jachañataki.

12

1 Efraín ayllunkir chachanakax tantacht’asisin, Jordán jawir makhatapxäna, ukatsti Safón tuqiruw sarapxäna, ukan Jefté chacharux sapxäna: —¿Kunatsa jumax amonitanakamp nuwasir sapak sarta, nanakar jan yatiyasa jumamp chika sarañanakaxatakisti? ¡Jichhasti nanakax jumarux utamamppach phichhantapxäma! —sasa. 2 Jefté chachasti sänwa: —Nayampi, jaqinakaxampix amonitanakampiw jan walt’añan jikxatasipxäyäta, nayax jumanakar jawsayapxsmawa, ukampis jumanakax janiw nanakar arxatirix jutapktati. 3 Jumanakan nanakar jan yanapt’ir jutapxatam uñjasin, jakañax apt’asirpachaw amonitanakampi nuwasir sarta, Tatitusti atipt’ayituwa. Jichhasti, ¿kunatarak jumanakasti nayampi nuwasir jutapxtasti? —sasa. 4 Ukhamasti Jefté chachax Galaad chiqankir jaqinakarux taqiniruw tantacht’äna, ukatsti Efraín ayllunkirinakampiw nuwasïna, jupanakarusti atipjänwa, Efraín ayllunkir jaqinakax Galaad chiqankirinakarux sapxänwa: Efraín, Manasés taypin jakapkän ukanakax Efraín ayllur apanukurinakawa, sasa. 5 Galaad chiqankir jaqinakax, Efraín ayllunkirinakarux Jordán jawir makatañanak aparapxäna, ukatsti kunapachatix Efraín ayllunkirit yaqhip jaqinakax jaltxasin uka chiqa makhatañ mayipkäna ukkhaxa, Galaadankirinakax jiskt’apxänwa: “¿Efraín ayllunkirïtati?” sasa. Ukampisa, “Janiwa” sapki ukanakaruxa, 6 akham sañapa mayipxäna: “Shibolet” sasa, ukampis “Sibolet” sasaki arsupana, jupanakan jan suma qhan uka aru arsutap laykuxa, katuntasin ukkharpachaw jiwayapxäna. Uka nuwasiñansti Efraín ayllunkirinakat pusi tunka payan waranqa jaqinakaw jiwarapxäna. 7 Jefté chachax suxta maraw israelitanakan apnaqiripäna. Kunapachatix jiwxäna ukkhasti, juparux Galaad sat yurïwi markaparuw imt’xapxäna. 8 Jefté chacha qhipatsti, Israel marka apnaqirix Ibsán chachänwa, jupasti Belén markankirïnwa, 9 jupax kimsa tunka yuqanakani, kimsa tunka phuchhanakanïnwa, jupanakarusti yaqha markankir jaqinakampiw jaqichäna. Ibsán chachax paqallq maraw Israel marka apnaqäna, 10 kunapachatix jiwxän ukkhaxa, juparux Belén markaruw imt’xapxäna. 11 Ibsán chacha qhipatsti, Zabulón ayllunkir Elón sat chachaw Israel markarux tunka mara apnaqäna, 12 jupax jiwxän ukkhasti, ayllupan uraqipankir Aialón sat chiqaruw imt’xapxäna. 13 Elón chacha qhipatsti, Hilel chachan Abdón sat yuqapaw 14 kimsaqallq mara israelitanakarux apnaqäna; jupasti Piratón chiqankirïnwa. Abdón chachasti pusi tunka yuqani, kimsa tunka allchhinïnwa, sapa mayniw jupanakax wali aytat jaqinakäpxäna. 15 Kunapachatix Abdón chachax jiwxän ukkhasti, Piratón markaruw imt’xapxäna, ukasti Efraín uraqinkiwa Amalec qullunakana.

13

1 Israelitanakax wasitatampiw Tatit nayraqatan jan walinak lurxapxäna. Tatitusti jupanakarux pusi tunka maraw filisteonakan amparapar katuyäna. 2 Sorá chiqana, Dan ayllunkir mä chachaw utjäna Manoa sutini. Warmipasti janiw wawanïkataynati, jupax jan wawachasir warmïnwa. 3 Ukampis Tatitun angelapaw jupar uñstasin säna: “Jumax janiw wawachasirïktati, jichhasti usur jaqiptätawa, ukat mä yuqall wawa wawachasïta. 4 Ukampis janiw vino umätati, machjayir yaqha umañanaksa, janirakiw ñanqhachat manq’anaksa manq’ätati, 5 jumax yuqall wawanïyätawa, jupan ñik’utapax janiw khuchhuratäñapäkiti, uka wawax nazireo jaqjam, janïr yurkipan Diosar luqtatäniwa, jupaw Israel markarux filisteonakan amparapat qhispiyani” sasa. 6 Warmisti sarasin chachapar uk yatiyäna, juparusti sänwa: “Tatitunkir mä jaqiw nayan ukar jutatayna, jupax Tatitun angelapjamänwa. Janiw nayax jupan khitïtapsa jiskt’kti, janirakiw jupas sutip arskarakituti. 7 Ukampis jupax situwa: Jumax usur jaqiptätawa, ukat mä yuqall wawa wawachasïta, jichhürut uksarux janiw kuna machjayiri vinonaksa umätati, janirakiw ñanqhachat manq’anaksa manq’ätati, uka wawasti janïr yurkipan nazireo jaqjam Tatitur luqtatäniwa, jiwañapkama” sasa. 8 Manoa chachasti, Tatituruw mayisïna akham sasa: “Tatay achikt’asïma, khithanipkista uka chacharux wasitatay nanakan ukar jutpan, yurkani uka wawa uñjañatak kuntix lurapxañaxäki uk yatiñataki” sasa. 9 Diosasti Manoa chachan mayitaparux ist’änwa, ukatsti Tatitun angelapax wasitat warmirux pampankipan uñstäna. Manoa chachasti janiw jupamp chikäkänti, 10 ukat warmix chachapar yatiyir jank’ak jaläna: —¡Ist’ita, nayrüru uñjkta uka chachax wasitat uñstitu! —sasa. 11 Manoa chachasti sarthapisin jank’akiw warmipamp chika kawkhankkäntix uka chachax ukar saräna, juparusti sänwa: —¿Jumätati warmixampi nayrüru parlki ukaxa? —sasa. Uka chachasti sänwa: —¡Jïsa, nayätwa! —sasa. 12 Ukatsti Manoa chachax sänwa: —Kunapachatix arsutamarjam phuqhaskani ukkhaxa, ¿kunjämsa uka wawar uywapxäxa? ¿Kunsa lurapxäxa? —sasa. 13 Tatitun angelapasti sänwa: —Warmimax kuntix nayax siskta taqi ukanak phuqpan: 14 taqi kunatix uva achut mistki ukanak jan umpati, machjayir yaqha umañanaksa jan umpati, janiraki ñanqhachat manq’anaksa manq’pati. Kuntix nayax siskta ukhamarjam phuqhañapawa —sasa. 15 Manoa chachasti, uka jaqin Tatitun angelapätap jan yatisin säna: —Nanakampi chikay qhipart’am, wakicht’arapipkäm uka cabrito manqt’asiwayañäni —sasa. Ukampis angelax sänwa: —Nayax qhiparirista ukasa, janiw jumampi chika manq’amxa manq’kiristti. Ukampis Tatituruy uka cabrito nakt’at waxt’äwi luqtam —sasa. 17 Ukatsti Manoa chachax angelarux sarakïnwa: —Sutimaksay yatiyapxita, arsutam phuqhaskani ukapacha jumar yuspagarañataki —sasa. 18 Ukat angelax säna: —¿Kunatakirak sutix yatiñ muntasti? Sutixax jan arskay muspharkayawa —sasa. 19 Manoa chachasti cabritompi, waña achunak waxt’äwimpi katusinxa, mä qala patxaruw uchäna, ukatsti Tatituruw nakt’at wilañcha luqtäna. Ukapachaw Tatitux Manoa chachana, warmipan nayraqatapan mä muspharkañ luräwi uñacht’ayäna: 20 kunapachatix ninax altarat alayar makhatkän ukkhaxa, Manoa chachampi warmipampix angelarux nina lawra taypinjam alaxpachar makhataskiri uñjapxäna. Uk uñjasasti, jupanakax p’iqinakap uraqir puriyañkamaw alt’apxäna. 21 Manoa chachax ukapachaw amuyäna, uka jaqin Tatitun angelapätapa, uka qhipat janiw juparusa, warmiparusa mayampi uñstkxänti; 22 ukat warmiparux säna: —Jiwañäniwa, Tatituruw uñjtan —sasa. 23 Ukampis warmix sänwa: —Tatitutix jiwañas munasapänxa, janiw jiwasan waxt’äwisampi, nakt’at wilañcha luqtäwisampi katuqkistasapänti, kuntix uñjktan uksa uñacht’aykistasapänti. Janirakiw taqi ukanaksa yatiykistasapänti —sasa. 24 Ukatsti urunaka phuqhasxipansti, warmix mä yuqall wawa wawachasïna, juparusti Sansón sutimpiw uchäna. Yuqall wawax jiltänwa, Tatitusti juparux qullanañchänwa. 25 Mä urusti, Sansonax Sorá, Estaol chiqanak taypina, Dan chiqankir campamentonkkipan, Tatitun ajayupax jupa tuqi uñacht’ayasiñ qalltäna.

14

1 Sansonasti mä urux Timná markaruw saräna, ukatsti mä filistea tawaquruw uñtäna, 2 utapar kuttasinsti, awkip taykaparuw yatiyäna. Jupanakarux sänwa: —Nayax Timná markan mä filistea tawaquruw uñjanta, jichhasti sart’arapipxitaya, jupampiw jaqichasiñ munta —sasa. 3 Ukampis awkip taykapax sänwa: —¿Kunatarak jumasti uka filisteo jucharar jaqinak taypiru warmi thaqhir sartasti? ¿Janit warmix wila masinakas taypina, jan ukax israelitanak taypin utjkisti? —sasa. Sansonasti sänwa: —Uka tawaquruw walpun munta, nayan warmixäñapatak irpaqanirapipxita —sasa. 4 Awkip taykapasti janiw amuyapkänti Tatit pachpa taqi kunsa ukhamäñapatak wakt’ayatapa, Tatitux filisteonakampi kunjämatsa nuwasiñ thaqhaskäna, uka urunakansti filisteonakaw israelitanakar apnaqäna. 5 Ukhamasti, Sansonax awkipampi, taykapampiw Timná markar saräna. Kunapachatix Sansonax markan uva yapunakapar purkän ukkhaxa, mä leonaw warart’asis jupar jalxatäna. 6 Ukapachaw Tatitun ajayupax Sansonar purïna, ukat mä cabritökaspas ukhamak leonarux jisk’a jisk’a tukjäna; ukampis ukxa janiw awkip taykaparux yatiykänti. 7 Ukatsti sarasinxa, kawkïr tawaqurutix munkäna ukampiw parlanïna. 8 Mä qawqha urunakatsti, kunapachatix Sansonax uka tawaqumpi jaqichasiñatak wasitat kutt’kän ukkhaxa, uka jiwat león uñjt’iriw thakhit saraqawayäna, jiwat leonxansti walja mamurayanakampi, mamurayanakan misk’i tapapampi jikxatäna. 9 Misk’i apsuñatakisti amparampiw jat’süna, uk manqt’asisaw saräna. Ukat awkipar taykapar jikxatasin uka misk’i churäna, jupanakasti manq’asipxänwa, ukampis janiw kawkhat uka misk’i apsunitapsa jupanakar yatiykänti. 10 Sansonan awkipasti tawaqun utaparuw saräna; Sansonasti ukan mä phuñchhäwi luräna, kunjämtix waynanakax lurapxirïki ukhamarjama. 11 Filisteo jaqinakan Sansonar axsaratap laykusti, kimsa tunka waynanak jupan ukar irpapxäna, jupampi chika ukankapxañapataki. 12 Sansonasti uka waynanakarux sänwa: —Nayasti mä jiskt’a jiskt’apxäma. Aka paqallqu uru phuñchhäwintix uka chiqt’apxätaxa, nayax sapa mayniruw linot lurat suma isimpi, phuñchhäwir sarañ suma isimpi churapxäma. 13 Ukampis janitix chiqt’apkätaxa, jumanakat sapa mayniw nayarux linot lurat suma isimpi, phuñchhäwir sarañ suma isimpi churapxitäta —sasa. Jupanakasti sapxänwa: —Jiskt’apxitaya nanakan yatxatañaxataki, nanakax taqiniw ist’añ munapxta —sasa. 14 Ukatsti Sansonax sänwa: “Manq’antirit manq’aw mistu, ch’amanit misk’iw mistu” sasa. Kimsa uru sarakipxipansti, waynanakax janiw uka jiskt’aru qhanañchirjamäpkänti; 15 ukat pusïr urun Sansonan warmiparux sapxäna: —Chachamar arsuyam, kuntix uka jiskt’apax sañ munki uka, jan ukasti jumampiru, awkiman wila masipampirux ninampiw phichhantapxäma. ¡Jumanakasti nanakarux yänakaxa apaqañ laykukjamakiw jawsapxistaxa! —sasa. 16 Ukatsti jupax Sansonar uñjt’iriw saräna, ukatsti jacht’asisaw säna: —¡Jumax janiw nayar munkistati! ¡Jumax uñisistawa! Marka masinakaxarux mä jiskt’anak chiqt’añatak churatätaxa, nayarusti janiw kunäkitix uk yatiykistati —sasa. Sansonasti sänwa: —Janiw nayax awkixarusa, taykaxarus uk yatiykti, ¿ukatti jumarux uk yatiyirisma? —sasa. 17 Ukampis Sansonan warmipax paqallqu urpachaw phuñchhäwin chachap jak’an jachäna, ukham sinti jachir uñjasin chachapax juparu khuyapt’ayasaw kuntix uka jiskt’ax sañ munki uk yatiyxäna. Ukatsti warmipax jank’akiw marka masinakapar yatiyir saräna. 18 Paqallqüri urusti, janïr intix jalantkipan, filisteonakax Sansonan ukar sarasin sapxäna: “Janiw misk’it sipan juk’amp muxsax utjkiti, janirakiw leonat sipan juk’amp ch’amanix utjkiti” sasa. Sansonasti ukxaruw jupanakar säna: “Jumanakasti vaca qalluxampi qhullisakiwa uka jiskt’aru chiqt’apxtaxa” sasa. 19 Ukatsti ukspachaw Tatitun ajayupax Sansonxar purïna; ukat Sansonax Ascalón chiqaru saräna, ukawjansti kimsa tunka jaqinakaruw jiwarayäna, ukanakat isinakap aparaniwayasin, ukampiw jiskt’anak chiqt’apkatayna ukanakarux arsutap phuqhäna. Uka qhipatsti wali phiñasitaw awkipan utapar kutt’xäna, 20 Sansonan warmipasti mayni jilat masipar churatäxänwa.

15

1 Mä qawqha urunakatsti, trigo apthapiñ urunakan Sansonax mä cabrito apt’ataw warmipar tumpt’ir saräna. Purisasti sänwa: —Nayax warmixar uñjiriw utapar mantañ munta —sasa. Ukampis awkch’ipax janiw mantayañ munkänti, 2 jan ukasti, sänwa: —Nayax janiw phuchhaxar munkxpachati sismawa, ukat juman jilat masinakamat maynïrir churxta. Ukampisa, sullka kullakapaw utjaski, jupat sipan juk’amp jiwakiwa, ukay jilïri lanti katusxam —sasa. 3 Sansonasti sänwa: —¡Jichhasti, kuna jan walinaktix filisteonakar lurkä ukatxa janiw nayax kuna juchanïkäsa —sasa. 4 Ukat jupax sarasin kimsa patak qamaqinak katuranïna, qamaqinakan wich’inkhanakap payat payakam chinthapisasti, mä nina wiyampiw wich’inkhanakap taypir chinkatäna; 5 ukatsti uka wich’inkhanaka ninamp wiykatasin, qamaqinakxa filisteonakan yapunakap taypiruw antutnuküna. Ukhamat apthapit trigonaka, janïr apthapit trigonaksa phichhantäna, uva yapunaka, olivo quqanakamppacha. 6 Filisteonakasti yatxatañaruw uchasipxäna, khitisa ukham lurpacha uk jiskt’asa, ukatsti Sansonan phuqsusiñat ukham luratapa, timnateo awkch’ipax warmip aparasin Sansonan mayni jilat masipar churatapata yatisinxa, filisteonakax sarasin warmimpiru, awkipampiruw ninampi phichhantapxäna. 7 Uk yatisasti, Sansonax sänwa: —Niyakixay jumanakax ukham lurapxstaxa, ¡juramentompiw arsta, jumanakat phuqsusiñaxkamax janipuniw inakt’käti! —sasa. 8 Ukspachaw wali q’apisita jupanakar katuntäna, ukatsti jupanakat waljaniruw jiwarayäna. Uka qhipatsti Etam chiqankir qarqa putur jakiriw sarxäna. 9 Filisteonakasti jutasin Judá chiqaruw utjnuqtapxäna, Lejí chiqakam purisina, 10 Judá chiqankirinakasti jupanakarux jiskt’apxänwa: —¿Kunatsa nanakampi nuwasir jutapxta? —sasa. Jupanakasti sapxänwa: —Sansonar katjiriw jutapxta, kuna jan walinaktix jupax lurapkitu ukanak phuqhañapataki —sasa. 11 Ukham ist’asinsti, Judá ayllunkirit kimsa waranqa jaqinakaw Etam chiqankir qarqa putur sarapxäna, Sansonarusti sapxänwa: —¿Janit yatkta filisteonakan jiwasanakat sipan juk’amp ch’amanïtapxa? ¿Kunatarak akham jan walt’añar puriyapxistasti? —sasa. Sansonasti sänwa: —Nayax kunjämtix jupanakax nayar lurapkitu, ukakirak nayax jupanakar lurta —sasa. 12 Ukat juparux sapxäna: —Nanakax jumar katjiriw jutapxta, ukat filisteonakan amparapar katuyxañataki —sasa. Sansonasti sänwa: —Juramento lurarapipxita, jumanakan nayar jan jiwayañamataki —sasa. 13 Jupanakasti sapxarakïnwa: —Janiwa, janiw jiwayapkämati, jan ukasti katuntapxakïmawa, ukat filisteonakar katuyxañataki —sasa. Ukatsti pä machaq wiskanakampi chinuntasin imantaskän uka qarqa p’iyat irpsunipxäna. 14 Kunapachatix Lejí chiqar puripkän ukkhasti, filisteonakax kusisiñat wali arnaqt’asisaw jupar jikxatir mistunipxäna. Ukampis Tatitun ajayupaw Sansonxar jutäna, ukat jupax amparanakapan ñach’antata wiskanakxa, jan kunak t’aqaräna, ninampi nakhantat lino ch’anqhäkaspas ukhama; 15 ukatsti ukawjan asnon chhuyu änkha ch’akhap uñjasin, ukampiw waranqa filisteonakarux jiwarayäna. 16 Ukatsti sänwa: “Mä asnon änkha ch’akhapampiw maya, paya phinanak lurta; asnon änkha ch’akhapampiw waranqa jaqinak jiwarayta” sasa. 17 Uka arunak arsusinsti, uka änkha ch’akhxa jaqunukxänwa. Ukat uka chiqax Ramat-lejí sutimpi uchata, ukasti “Änkha ch’akhan qullupa” sañ muni. 18 Sansonasti umat wali pharjatänwa, ukat Tatitur art’asïna akham sasa: “Jumaw aka jan walt’añan atipt’ayistaxa, jichhasti, ¿aka jucharar jaqinakan amparapan umat pharjata uñch’ukikitätati?” sasa. 19 Tatitusti Lejí chiqan mä p’iyat um jalsuyäna, Sansonasti uka jalsur umat umt’asinxa, jakatatänwa. Ukat jichhürkamasa Lejí chiqankki uka uma jalsux En-hacoré sas sutichata, ukasti “Achikt’asirin uma jalsupa” sañ muni. 20 Sansonax Israel markarux pä tunka maraw irpäna, filisteonakax taqi uksa tuqinak apnaqapkän uka urunakana.

16

1 Mä urux Sansonax Gaza markaruw saräna. Ukansti jan wali sarnaqir mä warmiruw uñjäna, ukatsti utaparuw mantäna, uka arum jupampi ikiri. 2 Kunapachatix Gaza chiqankirinakax Sansonan markankatap yatipkän ukkhaxa, uka markar muyuntasin marka mantañawjan uñch’ukiyapxäna. Jupanakax arum paqaraw ukankapxäna, willjta tuqir Sansonar jiwayañ amtampi. 3 Ukampis Sansonax chika arumkamakiw ikt’awayäna. Uka chika aruma sarthapisinsti, marka mantañawjar sarasin, marka punkxa chakañanakapamppacha khaksuwayäna, kallachipxar q’ipxaruwayasinxa, Hebrón uñkatasi qullu pataruw apäna. 4 Uka qhipatsti, Sansonax Dalila sutin warmiruw walpun munasïna, uka warmisti Sorec sat qhirwan jakäna. 5 Filisteonakan jilïrinakapasti Dalilan ukaruw sarapxäna, juparusti sapxänwa: —Sansonar sallqjasin arsuyam, kunatsa jupax ukataq chamanïpacha, kunjämatsa jupar atipjsna uk yatxatarakim; ukhamat jiwasax jupar ñach’antasin munañasar apnaqañasataki. Arsuyatamatsti sapa mayniw nanakax waranqa pataka qullqi churapxäma —sasa. 6 Ukatsti Dalilax Sansonarux sänwa: —Amp suma, sitaya, ¿kunatarak ukataq ch’amanïtasti? ¿Kunampirak jan sartañamatak ñach’antapxirismasti? —sasa. 7 Sansonasti sänwa: —Jumanakatix paqallqu ch’uxña phalanakampi ñach’antapxitäta ukkhaxa, jan ch’amanikiw uñjasxirista, ukatsti mä kawkïr jaqjamakïxiristwa —sasa. 8 Filisteonakan jilïrinakapasti, Dalilan ukarux paqallq machaq phalanak apapxäna, ukampiw Dalilax Sansonar ñach’antäna. 9 Dalilax utapar mä qawqha jaqinak imantatayna, ukat jupax jach’at art’äna: —¡Sansón, filisteonakaw katuntapxätam! —sasa. Sansonasti may thuqthapisin uka phalanakxa jan kunak t’aqanuqäna, nakhantat phalanakäkaspas ukhama. Filisteonakasti janiw Sansonan ch’amapa kawkhankatapsa yatxatirjamäpkänti. 10 Dalilasti Sansonar sänwa: —¡Jumax nayat phiskasistawa! ¡K’arintarakistawa! Jichhasti, sitaya, ¿kunampirak ñach’antapxirismasti? —sasa. 11 Sansonasti sänwa: —Jumanakatix jan apnaqat machaq wiskanakampi ñach’antapxitasmaxa, nayax jan ch’amani mä kawkïr jaqjamakïxiristwa —sasa. 12 Ukatsti Dalilax machaq wiskanakampiw ñach’antäna, ukat art’äna: —¡Sansón, filisteonakaw katuntapxätam! —sasa. Uka utansti jaqinakax jamasat uñch’ukisinipkäna; ukampis Sansonax uka wiskanak juch’us ch’ankhar uñtatak t’aqthapïna. 13 Dalilasti Sansonarux sänwa: —¡Sallqjaskakistawa! ¡Mayampsa k’arintaskakistawa! Sitaya, ¿kunampipunirak ñach’antapxirismasti? —sasa. Sansonasti sänwa: —Jumasti nayan paqallqu pichikanakax katusin telaran ch’ankhapampi k’anthapim, ukatsti ch’akurur katt’ayasin uraqir liq’intam. Ukhamat nayax jan ch’amanïkxäti, ukatsti mä kawkïr jaqjamakïxäwa —sasa. Ukatsti Dalilax Sansonar ikjayänwa, ukat paqallqu pichikanakap katusin telaran ch’ankhapampiw k’anthapïna, 14 ukatsti ch’akurur katt’ayasax uraqiruw liq’intäna, ukat jach’at art’äna: —¡Sansón, filisteonakaw katuntapxätam! —sasa. Ukampis Sansonax may thuqthapisin jan kunak uka ch’akurumpi, telarampi t’aqthapïna. 15 Ukat Dalilax säna: —¡K’ari! ¿Kunatarak munsmaw sistasti? Akampix kimsa kutiw nayat sawkasistaxa, janiw kawkhankkitix ch’amamax uk siskistati —sasa. 16 Dalilax jan inakt’asapuniw jiskhïna, sapa kutis ukak jiskhiskäna, Sansonasti wali mayjt’ataw uñjasxäna, jiwañak munxäna; 17 ukat jupax kuntix Dalilar imt’kän uk arsxäna: —Nayarusti janipuniw kunapachas ñik’utax mururapkituti, janïr yurkta ukkhatpach nayax mä nazireo jaqjam Diosar luqtatätwa. Ñik’utaxtix mururapxitaspa ukkhaxa, nayax mä kawkïr jaqjam jan ch’amanikïxiristwa —sasa. 18 Dalilax jichha kutin Sansonan jupar chiqpach arsutap amuyxäna, ukat jupax filisteonakan jilïrinakapar yatiyir khithäna, akham sasa: “Jutapxam, Sansonax jichha kutin chiqpun arsxitu” sasa. Ukatsti filisteonakan jilïrinakapax qullqi apt’ataw jupan ukar sarapxäna. 19 Dalilasti Sansonarux jarphipxaruw ikjayäna, ukatsti mä chachar jawsasin paqallqu pichikanakap khuchhurayäna. Ukatsti Dalilax khuy aka wayunaqasin, 20 jach’at art’äna: —¡Sansón, filisteonakaw katuntapxätam! —sasa. Sansonasti sarthapïnwa, maya kutinakanjam atipt’añ amuyasa, ukampis janiw amuyaskänti Tatitun jupar apanukxatapxa. 21 Filisteonakasti jupar katuntasin nayranakap apsupxäna, ukatxa Gaza markaruw apapxäna, ukawjansti broncet lurat cadenanakampiw ñach’antapxäna, ukatsti carcelan utjki uka molinompiw irnaqayapxäna. 22 Ukchañkamasti, Sansonan ñik’utapax wasitat jilantxäna. 23 Filisteonakan jilïrinakapasti Sansonar atipt’apxatapat uruyañatakiw tantachasipxäna, Dagón sat diosapar wilañchanak luqtañataki. Jupanakasti akham sasaw q’uchupxäna: “Jiwasan diosasawa, Sansón uñisirisarux amparasar katuyistu” sasa. 24 Ukatsti jaqinakax Sansonar uñjasinxa, diosapar yupaychasaw q’uchupxäna, akham sasa: “Jiwasan diosasaw Sansón uñisirisarux amparasar katuyistu, jupax yapunakas tukjirïna, walja jaqinakas jiwarayirïna” sasa. 25 Jupanakasti sinti k’uchikiw jikxatasipxäna, ukatsti Sansonar irpanipxañapatakiw mayipxäna jupat sawkasiñataki. Ukhamasti carcelat Sansonar irpsunipxäna, jupar uñjasinsti wal kusisipxäna, ukat pä piläranak taypiruw sayt’ayapxäna. 26 Sansonasti amparat irpkän uka waynuchurux sänwa: —Yupaychañ uta katxäsir piläranak jak’ar irpita, ukanakat katt’asiñ munta —sasa. 27 Ukapachasti filisteonakan taqpach jilïrinakapaw yupaychañ utan phuqha jikxatasipxäna, chachanaka, warminaka. Alay patxansti niya kimsa waranqa jaqinakaw jikxatasipxäna, kunjämtix Sansonampi phiskasisa mayninakax anatapki uk uñch’ukisa. 28 Sansonasti Tatituruw art’asïna, sarakïnwa: “Dios Tatay, jichha kutimpiy nayat amtt’asita, filisteonakat paypach nayrax apsupxatapat mäpit phuqsusiñaxatakiy ch’ama churita” sasa. 29 Ukatsti amparanakapampiw chikachikankir pä piläranak thaqtäna, uka piläranakaw uka utarux katxäsïna, uka piläranakaru amparanakapampi limkatasinsti, 30 jach’at art’äna: “¡Filisteonaka, nayamp chika jiwarapxam!” sasa. Ukatsti taqi ch’amapampiw nukt’äna, uka yupaychañ utasti filisteonakan jilïrinakapxaru, taqi uka manqhinkirinakxaruw allxattäna. Sansonax jiwañapanxa waljanirupuniw jiwarayawayäna, jakkasin jiwaraykatayna ukat sipan juk’amp walja jiwarayäna. 31 Uka qhipatsti, Sansonan jilanakapax taqpach wila masinakapampi jutasin janchip apasxapxäna, ukatsti Sorá, Estaol chiqanak taypinkir uraqiruw imt’xapxäna, Manoa awkipan imäwiparu. Sansonax pä tunka maraw Israelitanakarux irpatayna.

17

1 Efraín sata qullunakan mä jaqiw jakäna Micaías sutini, 2 jupasti mä urux taykaparuw säna: —Waranqa patakan qullqi lunthatktam uka lunthatar ñanqhachir ist’sma. Nayätwa jumaru uka qullqi lunthatirixa; nayaw katuskta, jichhasti kuttayxämawa, Tatitutak yaqhachatam ist’ta, qullqimpi jawikipat mä ídolo lurayañataki. Ukat uka qullqi kuttayxäna. Taykapasti sänwa: —¡Munat wawaxay, Tatituy jumar aski waxt’äwip churpan! —sasa. 4 Micaiasax taykapar qullqi kutkatayxatapatsti, jupax qullqi yänak lurir jaqiruw uka pä patak qullqi churäna, qullqimpi jawikipat mä ídolo lurañapataki, lurayasinsti, Micaiasan utaparuw uka ídolo uchäna. 5 Micaías chachan utapansti mä chiqaw utjäna yupaychañataki. Jupax efod sat isi lurasïna, ukhamaraki utapankirinakan yaqha diosanakapa, ukatsti maynïr yuqaparuw sacerdotet utt’ayäna. 6 Uka urunakansti Israelan reyipax janiw utjkänti, uka laykusti sapa mayniw munañapak lurasipxäna. 7 Uka urunakansti, Judá uraqinkir Belén markan mä jayankir waynaw utjäna, jupasti Leví ayllunkirïnwa. 8 Uka waynasti Belén markat mistusin yaqha chiqar jakiriw sarxäna, Efraín qullunakanjam sarkasasti Micaías chachan utaparuw purïna. 9 Micaías chachasti jiskt’änwa: —¿Kawkitarak juttasti? —sasa. Waynasti sänwa: —Belén markat jutta, nayax Leví ayllunkirïtwa, jakañatak mä chiqa thaqhasaw sarnaqta —sasa. 10 Micaías chachasti sarakïnwa: —Ukhamasti akawjan nayampi qhiparaskam, nayan sacerdotexäyätawa, nayan amuyt’ayirixäyätawa. Nayasti jumarux maran tunka qullqi churäma, isinakampi, manq’añamp kuna —sasa. 11 Uka levita waynasti iyawsasaw Micaías chachampi jakañataki qhiparäna, jupatakisti wawapäkaspas ukhamänwa. 12 Micaías chachax jupan sacerdotepat utt’ayäna, jupasti ukawjan jakiriw qhiparäna. 13 Ukhamasti Micaías chachax, mä levita sacerdotënisax Tatitux jupar jilarkir yänaksa utjayarapkaspa ukham amuyäna.

18

1 Khä urunakansti Israel markan janïraw reyix utjkänti. Dan ayllunkirinakax janirakiw uraqinïpkarakïnsa, ukhamasti jupanakax utjasiñatak uraq thaqhasaw sarnaqasipkäna. 2 Ukat Dan ayllunkirinakax Sorá, Estaol chiqanakat phisqa jan axsarir jaqinak uraq uñaqanipxañapatak khithapxäna. Uka phisqa uñaqanakax Efraín qullunakaruw sarapxäna, ukatsti Micaías chachan utaparuw puripxäna, ukan uka arumax qurpachasipxäna. 3 Micaías chachan utapankasinsti, levita waynarux parlasitapat yaqha chiqankirïtap amuyapxäna, ukat jupar jiskt’apxäna: —¿Khitirak akar irpantamsti? ¿Kunatarak akanktasti? ¿Kunatakirak akar juttasti? —sasa. 4 Uka levita waynasti kunjämtix Micaías chachampi jupampi mä amtäwi lurkatayna, ukatsti kunjämtix jupan sacerdotëñapatak mink’katayna ukanak yatiyäna. 5 Ukat jupanakax sapxäna: —Ukhamax Tatituruy jiskt’arapipxita, nanakan jutataxax walikïskaniti, janicha, uk yatiñataki —sasa. 6 Levita sacerdotex sänwa: —Jan axsaras sarasipkakim, kawkharutix jumanakax sarapkäta ukkhanxa, Tatituw imasipkätam —sasa. 7 Uka chiqawjatsti, uka phisqa uñaqanakax Lais markaruw sarxapxäna. Uka markan jakir jaqinakax Sidón markankirïpxänwa, jupanakasti kusisitakiw sumankañan jakasipxäna; janiw khitis kunsa kamskänti, janirakiw kunas jupanakar pist’känti. Sidón markapat jayan jakapxäna, janiw khitimpis parlapkänti. 8 Ukhamasti uka phisqa uñaqanakax Sorá, Estaol chiqaruw kutt’xapxäna, kawkhankkäntix masinakapax ukawjaru, jupanakasti jiskt’apxänwa: —¿Kunjämakis sarnaqanipxta? —sasa. Jupanakasti sapxänwa: 9 —Nanakax taqi uka chiqa uñjanipxta, uraqisti wali sumawa. ¡Sarantapxañäni! ¡Jupanakar katuntir sarapxañäni! ¡Janiy ukhamak qunurapxamti! ¡Wakisiw uka uraqinak katuntir sarañasaxa! 10 Ukawjar purisinsti jaqirux wali kusisita, jach’a uraqinakani jikxatapxäta, jupanakarux janiw kunas pist’kiti. Diosaw uka uraqinak churapxätam —sasa. 11 Ukatsti Sorá, Estaol chiqanakat Dan ayllunkiri jaqinakax suxta patakaniw nuwasiñatak wali wakicht’ata mistuwayapxäna, 12 ukatsti Judá chiqar purisin ukawjan utjnuqtapxäna, Quiriat-jearim chiqat inti jalanta tuqina, kawki chiqatix jichhax Dan chachan campamentopa satäki uka chiqana. 13 Ukawjatsti Efraín qullunakaruw sarapxäna, ukatsti Micaías chachan utaparuw puripxäna. 14 Ukhamasti Lais uraqi uñaqiri sarapki uka phisqa chachanakax, masinakaparuw sapxäna: —¿Yatipxtati? Aka utanxa efod sat isimpi, wila masinakan diosanakapampiw utji, qullqimpi jawikipat suma lurat idolow utji. ¿Kun lurañsa amuyapxtaxa? —sasa. 15 Ukhamasti uka uñaqanakax mayninakat jithiqtawayasin levita waynan utaparuw sarapxäna, uka utasti Micaías chachan utapänwa. 16 Ukchañkamasti, suxta patak danita soldadonakax wali wakicht’ataw punkut suyt’apxäna. 17 Uka phisqa uñaqanakax nayraqat utar mantasin, suma lurata qullqimpi jawikipat ídolo, ukhamaraki efod isimpi, wila masinakan diosanakapampi apsupxäna, ukchañkamasti sacerdotex uta punkun suxta patak soldadonakampïskänwa. 18 Sacerdotex uka phisqa uñaqanakar Micaías chachan utapar mantiri, idolompi, efod isimpi, wila masinakan diosanakap apsunir uñjasasti, sänwa: —¿Kunarak lurasipktasti? 19 Jupanakasti sapxänwa: —¡Amukïma, nanakamp chika jutam! Jumax nanakan amuyt’ayirixa, nanakan sacerdotexäyätawa. ¿Janit jumatak walïkaspasti israelankir mä aylluna sacerdotepäñamaxa, mä sapa jaqin wila masipan sacerdotepäñat sipansa? —sasa. 20 Uk ist’asinsti sacerdotex chuymapan wal kusisïna, ukatsti efod isimpi, qullqimpi jawikipat idolompi, wila masinakan diosanakapampi apxaruwayasin, danita jaqinakamp chikaw sarxäna, 21 jupanakasti, wawanakas irpt’asita, uywanakas ant’asita, taqi yänakapas apt’asitaw sarantawayxapxäna. 22 Niya wali jaya sarxapxäna ukkhaw, Micaías chachax masinakapamp tantacht’asisin arktañatak mistuwayapxäna. 23 Arktanirinakan arnaqasitanakap ist’asasti, danita jaqinakax kutikipstanisin Micaías chacharuw jiskt’apxäna: —¿Kunas kamachtam? ¿Kunatsa ukataq arnaqanipxista? —sasa. 24 Micaías chachasti sänwa: —Jumanakax nayan lurata diosanakax apasipxtaxa, sacerdotexarus irpasxapxaraktawa, nayarux jan kunan jaytaniwayapxista, ukham lurkasasa nayar jiskhisipkakistawa “¿kunas kamachtam?” —sasa. 25 Ukampis danita jaqinakax sapxänwa: —Jan ukham jach’at parlapxistati, ukatarak nanakat maynisa chuyma mayjt’ayasisin katuntapxiristam, ukatsti, jumasa wila masinakamas jiwarapxasmawa —sasa. 26 Micaías chachasti jupanakar waljanïtap uñjasax, utaparuw kuttxäna; ukampis danita jaqinakax thakhip sarantasipkakïnwa 27 Micaías chachax lurkatayna uka yänak apt’ata, ukhamaraki sacerdoteparu irpasa, ukatsti Lais chiqaruw puripxäna. Ukansti jaqinakax wali kusisitakiw jakasipkäna, ukhamaruw danita jaqinakax taqi ukankirinakar espadampkama jiwarayapxäna, marksa ninampiw phichhantapxäna. 28 Uka markax Sidón markat jayankänwa, janirakiw khitimpis parlkänti, ukat jupanakarux khiti arxatiris jan utjkänti, uka markax Bet-rehob qhirwan jikxatasïna. Uka qhipatsti danita jaqinakax uka marka askichasin sayt’ayapxäna, ukat ukan jakxapxarakïna. 29 Uka markan sutipax Lais satäkchïna ukasa, jupanakax Dan sasaw sutichapxäna nayra awkipan sutip amtasina, uka awkipasti Israelan wawapänwa. 30 Danita jaqinakax uka chiqaruw Micaías chachan lurata idolopa uchapxäna, ukaru yupaychañataki, sacerdotepasti Jonatán chachänwa, jupasti Guersón chachan yuqapänwa, Moisesan allchhiparakïnwa. Uka qhipatsti danita jaqinakan sacerdotenakapax Jonatanan wawanakapänwa, jayaru apanukuta uñjasipkän uka urunakkama. 31 Micaías chachan lurata idolox ukawjan jupanak taypinkäna, Tatitun qullan utapax Siló chiqankkän uka urunakana.

19

1 Israel markan reyix janïr utjkän uka urunakansti, Efraín qullunakan mä levitaw jakäna, jupasti Judá uraqin Belén markankir mä warmimpiw chikäna. 2 Uka uñt’atapasti jupampi tuqisiwayasinxa, Belenankir awkipan ukaruw jakir sarxäna. Pusi phaxsi ukankxasinsti, 3 levitax jupar thaqhiriw saräna, wasitat jupampïxañapataki. Jupax mä uywatampi, pä asnompi irpäna, uñt’atapasti awkipan utapan sumak katuqt’äna. 4 Awkipax kusisiñampiw katuqt’äna, ukatsti jupanakampi qamarañapatakiw achikt’äna. Levitampi, uywatapampix kimsa uruw uñt’atapan awkipan utapan qamarapxäna; ukanwa manq’apxäna, umapxänsa, ikipxarakïnsa, 5 ukat pusi urüxipansti wali willjtat sarxañatakix sartasipxäna. Ukampis niya sarxarusipkäna ukkhaw tawaqun awkipax tullqaparux säna: —Janïra sarkasin mä jisk’a t’ant’say manq’asiwayam, uka ch’amaniw sarxäta —sasa. 6 Ukatsti panpachaniw qunt’asis manq’apxäna, umapxäna, ukatsti tawaqun awkipax mä arumampi k’uchik qhiparañapatakiw achikt’äna. 7 Levitax sarxarkchïn ukasa, awkch’ipax achikt’asïnwa, ukat jupax qhiparäna. 8 Phisqa uru qhipatsti, levitax sarxañatakiw willjtat sartasïna, ukampis tawaqun awkipax wasitat achikt’äna, janïr sarkasin manq’asiwayañapataki uka ch’amani sarxañapataki; ukhamaw panpachani manq’asipxäna, ukchañkamasti jayp’untxänwa. 9 Kunapachatix levitax uñt’atapampi, uywatapampi sarxañatak sartxän ukkhaxa, awkch’ipax sarakikïnwa: “Niy jayp’üxiwa, jichha arumampi qhiparapxakim, qharüruw willjtat sarxapxäta” sasa. 10 Ukampis levitax janiw uka arumampi qhiparañ munkxänti, jan ukasti uñt’atapampi, uywatapampiw sarawayxäna, ukhamaraki pä karunt’at asnopampi. Kunapachatix Jebús sat Jerusalén markar jak’achasipkän ukkhasti, 11 uywatapax levitaruw säna: —¡Jichha arumax jebuseonakan markapan ikt’awaysna, ukax walïspati! —sasa. 12 Ukatsti levitax sänwa: —Janiwa, janitix israelitanakan markapäkchi ukax janiw ukar sarksnati, Guibeá markar puriñkam saraskakiñani, 13 Guibeá chiqana, jan ukax Ramá sat markan ikt’awayañäni —sasa. 14 Ukhamaw jank’aki sarapxäna, ukampis intix jalantxäna ukkhaxa, Guibeá chiqaruw puripxäna, ukasti Benjamín ayllun markapänwa. 15 Ukhamasti thakhit mistusin Guibeá markan ikt’iriw mantapxäna, levitasti marka plazar sarasin qunt’asïna, janiw khiti qurpacht’iris utjkänti. 16 Uka arumax mä awkiw yapu luräwit kutt’anisin uka chiqa saraskäna. Uka awkisti Efraín qullunakankirïnwa, ukawjansti jupax jayankir jaqjamaw jakäna, Guibeá markan jakirinakax Benjamín ayllunkirïpxänwa. 17 Uka awkix uka sarir jaqir plazan qunt’atäskir uñjasinxa, sänwa: —¿Kawkitsa jutta, ukat kawkirus saräta? —sasa. 18 Levitasti sänwa: —Nanakax Judá uraqinkir Belén markat jutasipkta, jichhasti Efraín qullunakat juk’amp jayaruw sarasipkta, ukawjan nayax jakasta. Nayax Belenankaskäyätwa, jichhasti utaruw kutt’askta, akan janiw khitsa nayaru qurpacht’iri jikxatkti. 19 Nanakansti, wichhusa, chhuxllanakas asnonakaxatakix utjasipkituwa, t’ant’asa, vinosa warmixataki, uywataxataki, nayatakis utjaskiwa. Janiw kunas pist’apkituti —sasa. 20 Awkisti sarakïnwa: —Walik jutapxtaxa. Nayaw kuntix munapkta ukanak churapxäma. Nayax janiw jumanakan aka arumax aka plazan qhantatipxañam munkti —sasa. 21 Uka awkisti utaparuw irpäna, ukansti saririnakax kayunakap jariqt’asiñapkama, manqt’asiñapkama, umt’asiñapkamax, jupax asnonakaruw manq’añ churäna. 22 Ukhama kusisitäpkan ukkhawa, markankir jan wali jaqinakax utar muyuntasin punkut liq’intapxäna, ukatsti utani awkirux sapxänwa: —¡Utamar sart’ir jaqir irpsunim! ¡Nanakax jupamp ikintasiñ munapxta! —sasa. 23 Ukampis utanix jupanakaruw achikt’äna: —¡Jilat masinaka, jan kuna jan walinaksa lurapxamti, aka jaqisti utaxan qurpacht’asiski! 24 Nayan mä phuchhaxaw utjitu, jupasti janïraw chacha uñt’kiti. Aka jaqin uñt’atapas akankaskarakiwa, jupanak nayax irpsunï, ukatsti jumanakax kunjämtix munapkta ukham jupanakar lurasipkakim. Ukampis aka jaqirux jan kuna jan walsa lurapxamti —sasa. 25 Ukampis uka jaqinakax janiw awkir ist’apkänti, ukat levitax uñt’atap irpsunisin anqaruw khithanuküna, uka jaqinakasti warmirux uka arum paqaraw willjtakam jan wali lurapxäna, ukat khithanukxapxäna. 26 Niy willjtanxipansti warmix uka awkin utaparuw kutt’anxäna, kawkhankäntix chachapax ukkharu, uta punku nayraqatar purisinsti, ukkharuw liwnuqtasa jiwxäna. 27 Ukampis chachapax willjtat sartasin sarxañatakiw punku jist’aqäna, ukatsti uñt’ataparux punkun liwnuqtat uñjäna, amparanakapas uta punku tuqir luqtanita. 28 Ukat jupar säna: —Sartam sarxañäni —sasa. Ukampis uñt’atapax janiw arskänti. Ukhamasti jupax jiwat janchip asnopar khumxatasin utaparuw sarxäna. 29 Utapar purisasti, uñt’atapan janchip cuchillompiw jisk’a jisk’a tunka payanir kharinuqäna, ukatsti Israel uraqpacharuw apayäna. 30 Taqi ukanak uñjirinakasti sapxänwa: —Israelitanakax Egiptot mistunktan uka urut jichhakamax janipuniw akham uñjirïktanti. Jichhasti akham lurat uñjasax amuyt’añasawa, ukat kuna lurañas wakisispa uka —sasa.

20

1 Ukhamasti israelitanakax taqpachaniw Dan, Beerseba, Galaad chiqankirinakax mayar tukt’asin Tatit nayraqatan tantacht’asipxäna. 2 Israel markan ayllunakapan jilïrinakapax taqiniw ukankapxäna, Diosan markapax pusi pataka waranqa soldadonakaw tantacht’asïna. 3 Benjamín ayllunkirinakax maynïr israelitanakan Mispá markan tantacht’asipxatap yatipxäna. Israelitanakasti levitarux kunjämatsa uñt’atapax jiwatayna uk jiskt’apxäna. 4 Jiwat warmin levita chachapasti sänwa: —Nayax uñt’ataxampiw Benjamín ayllunkir Guibeá markapar purta, ukana uka arumax ikt’awayañataki. 5 Ukampis uka arumpachaw markankir jaqinakax, qurpachatäpkta uka utar muyuntapxitu, nayar jiwayañataki, ukatsti uñt’ataxaruw jan wali lurasin jiwayapxi. 6 Nayasti jiwat janchip jisk’a jisk’a kharinuqasinxa, Israel markpacharuw apayta, ukhamat israelitanakan uka axtkañ luräwit yatipxañapataki. 7 Jichhasti jumanakaruw amuyt’añax wakt’apxtam, israelitanakjamax kamsapxätasa, kun lurañasa wakisispa —sasa. 8 Israelitanakasti mä sapa chachäkaspas ukhamaw taqin sayt’asipxäna, ukatsti sapxarakïnwa: —Jiwasanakat janiw maynis utasarux kutt’kañäniti. 9 Jichhasti suertenak jaqtañäni, ukat khititix Guibeá markampi nuwasiri sarkani uk yatiñäni. 10 Israelan taqpach ayllunakapata, sapa tunka chachanakat mayniw ejercitotaki manq’añ thaqhapxani; mayninakasti Guibeá markankirinakar tukjiriw sarañäni, uka axtkañ luräwi Israel marka taypin lurapxatapata. 11 Israelitanakasti Guibeá markar katuntañatakix taqpachaniw mayacht’asipxäna. 12 Ukatsti Benjamín ayllun uraqinakaparux yatiyirinak khithapxäna, jupanakar akham sapxañapataki: “¿Kunatsa jumanakat mä yaqhipanakax ukham jan walinak lurasin jiwayapxta? 13 Jank’aki Guibeá markankki uka jan wali jaqinakar katuyapxita, nanakan jupanakar jiwarayañataki, ukhamat Israel markax uka jan wali luratat q’umachatäñapataki” sasa. Ukampis Benjamín ayllunkirinakax janiw Israelita jilanakaparux yäqapkänti, 14 jan ukasti, taqi markanakapat benjaminitanakax Guibeá chiqan tantacht’asipxäna, maynïr israelitanakampi nuwasiñataki. 15 Benjamín ayllunkir markanakapatxa, pä tunka suxtan waranqa soldadonakaw wakicht’asipxäna, Guibeá markankirinakat paqallq patak ajllita jaqinakax janiw jakhutäkänti. 16 Taqi uka jaqinak taypinsti, ch’iqa amparampi q’urawt’iri paqallq pataka jaqinakaw utjäna, jupanakax mä ñik’utarus jan pantjas qalampi q’urawt’irinakänwa. 17 Mä tuqitsti, maynïr israelitanakax pusi patak waranqa nuwasirinakaruw tantacht’apxäna. 18 Israelitanakasti Betel markaruw sarapxäna, ukawjan Diosarux jiskt’asipxäna, kawkïr ayllusa Benjamín ayllunkirinakar nayraqat katuntaspa uk yatiñataki. Tatitusti Judá ayllunkiri nayraqat sarañapa yatiyäna. 19 Ukhamasti israelitanakax willjtat sartasipxäna, ukatsti Guibeá marka uñkatasiruw utjnuqtapxäna. 20 Benjamín ayllunkirinakamp nuwasiñatakisti, Guibeá marka uñkatasin wakicht’asipxäna. 21 Benjamín ayllunkirinakasti markat mistunipxäna, uka urusti pä tunka payan waranqa israelitanak jiwarayapxäna. 22 Ukat israelitanakax Betel markaru kuttapxäna, Tatitun nayraqatapan arumkamaw jachapxarakïna, ukan jupar jiskt’apxäna, akham sasa: “Nanakan Diosaxay, ¿Benjamín ayllunkir jilanakaxarux wasitat katuntapxiristti?” sasa. Tatitusti sänwa: “Jïsa, sarasipkakim” sasa. Ukhamasti israelitanakax Tatitun arsutaparjamaw ch’amañchasipxäna, ukatsti wasitat nuwasiñatakiw wakicht’asipxäna, kawkhantix nayrïr urux nuwasipkatayna ukawjan nuwasiñataki. 25 Ukampis Benjamín ayllunkirinakax, wasitatampi Guibeá markat mistusin, kimsaqallq waranqa israelita soldadonak jiwarayapxäna. 26 Ukhamasti Israelan taqpach soldadonakapampi, taqpach markampix Belenaruw wasitat sarapxäna, Tatit nayraqatan jachiri. Uka urux jan manq’ataw Tatiturux sumankthapiñ nakt’at waxt’äwinakampi, wilañchanakampi luqtapxäna. 27 Khä urunakansti Diosan arust’äwi arcapax Betel markankaskänwa, sacerdotepasti Finees sat Eleazar chachan yuqapänwa, Aaronan allchhiparaki. Israelitanakasti Tatituruw jiskt’apxäna: “¿Benjamín ayllunkir jilanakaxar katuntañax wakisispati, jan ukax atipjatäxapxakïcha?” sasa. Tatitusti sänwa: “Katuntir sarasipkakim, qharüruw jupanakar atipt’ayapxäma” sasa. 29 Ukhamasti yaqhip israelita soldadonakax Guibeá marka thiyanakaruw imantasipxäna, 30 ukchañkamasti mayninakax uka kimsïr urun Benjamín ayllunkirinakamp nuwasiriw sarantasipkäna, ukatsti payïr kutinjam Guibeá marka nayraqatar nuwasiñatak siqicht’asipxäna. 31 Benjamín ayllunkirinakasti wasitatampiw markat mistunipxäna, israelitanakampi nuwasiñataki, jupanakasti Betel, Guibeá markanakar sarki uka thakhinakana, ukhamaraki pampanak tuqinakansa, kimsa tunka israelitanak jiwarayapxäna, 32 Benjamín ayllunkirinakax israelitanakan nayrïr pä kutinjam jupanakat jaltxatap amuyapxäna. Ukampis israelitanakax janiw jaltapkänti, jan ukasti, uñisirinakan jupanakar arktapxañapatakiw markat jayarst’asipkäna. 33 Akatjamat israelitanakax kawkhankapkäntix ukkhat mistunipxäna Baal-tamar chiqan nuwasiñataki; mä tuqitsti, khitinakatix Guibeá marka thiya pampanakan imantasitäpkän ukanakaxa, mistunisin 34 markar katuntapxäna. Tunka waranqa suma nuwasir israelitanakaw Guibeá marka katuntapxäna. Uka nuwasiñansti q’al tukjasipxäna, Benjamín ayllunkirinakasti janiw niya aynacht’atäpxatanakap amuyasipkänti. 35 Tatituw israelitanakarux Benjamín ayllunkirinakar atipt’ayäna, ukürusti israelitanakax pä tunka phisqan waranqa patakan jaqinak Benjamín ayllunkirinakarux jiwarayapxäna. 36 Ukapachaw Benjamín ayllunkirinakax atipjatäxäpxatap amuyasipxäna. Israelitanakasti Benjamín ayllunkirinakan jupanakar nuwantatapatsti, qhiparuw kuttapxäna, jupanakan Guibeá marka thiyanakan imantasitäpkän uka jaqinakan atipjañap suyapxatap layku. 37 Uka jaqinakasti akatjamat Guibeá markarux katuntapxäna, espadampkamaw taqi uka markankirinakar jiwarayapxäna. 38 Markar katuntañatak imantasitäpkän ukanakasti, mayni israelitanakampiw mä amtäwir mantapxatayna, kunapachatix marka katuntapkani ukapachax mä jach’a nina jiwq’i tuqi yatiyañataki. 39 Ukatsti jaltapkaspa ukhama tukur israelitanakax nina jiwq’ir uñjasin, Benjamín ayllunkirinakampi nuwasir kuttanipxañapataki. Benjaminitanakasti niya kimsa tunka israelitanak jiwarayapxäna, jupanakax nayrïr nuwasïwinjam atipjapkaspa ukham amuyapxäna; 40 ukampis ukapachaw jiwq’ix marka taypit mistunïna, benjaminitanakasti qhipa tuqir uñtasinxa, markata jiwq’impi nina lawranakampi alaxpachkam makhatiri uñjapxäna. 41 Ukat israelitanakax jupanakar saykatapxäna, benjaminitanakasti jan walt’añankatap amuyasisin axsarthapipxänwa. 42 Jupanakax israelitanakan nayraqatapat wasar thakhinjamaw jaltxapxäna, ukampis janiw jaltirjamäpkänti, markat mistsunirinakaw jark’antasin jiwarayapxäna. 43 Benjaminitanakax israelitanakampi muyuntataw uñjasipxäna, israelitanakasti arktasin q’al tukjapxäna, Menuhá chiqata Guibeá markat inti jalsu tuqikama. 44 Benjamín ayllunkirinakat tunka kimsaqallqun waranqa soldadonakaw jiwarapxäna. 45 Maynïrinakasti kuttanisin wasar tuqiruw jaltxapxäna, Rimón chiqan utjiri qala jankhara tuqiru, ukampis jupanakat phisqa waranqa jaqinakaw thakhin jiwarayata uñjasïna. Israelitanakasti arktasipkakïnwa, ukatsti pä waranqa jaqinak jiwarayapxäna. 46 Uka urusti, Benjamín ayllunkirinakat taqpachax pä tunka phisqan waranqa suma nuwasir soldadonakaw jiwarapxäna. 47 Ukampis suxta patak benjaminitanakaw kuttanisin wasar tuqir jaltxapxäna, ukatsti pusi phaxsiw Rimón chiqankir qala jankharan qhiparapxäna. 48 Israelitanakasti uka qhipat maynïr benjaminitanakaruw katuntapxarakïna, cuchillompkamaw sapa markankir jaqinakarux jiwarayapxäna, uywanaksa, sarkasin jikxatapki ukanaksa taqi jiwarayapxäna, markanaksa ninampiw phichhantapxarakïna.

21

1 Israelitanakax Mispá chiqan juramento lurapxatayna, phuchhanakapan benjaminita jaqinakampi jan jaqichasiñapataki. 2 Ukatsti Betel markan tantachasipxäna, ukatsti Tatit nayraqatan arumkamaw jacht’asis ayqupxäna: 3 “¡Israelan Tatit Diosapa! ¿Kunatsa akham jan walt’añanakax utjapxitu? ¿Kunjämaraki Israel taypin mayni ayllusti chhaqhtaspasti?” sasa. 4 Qhipürusti israelitanakax willjtat sartasisin mä altar lurapxäna, ukatsti Tatituruw nakt’at waxt’äwinaka, sumankthapiñ wilañchanak luqtapxäna. 5 Ukatsti jupanakkamaw jiskt’asipxäna: “¿Jiwasanak taypit khitisa Mispá chiqan tantachäwir jan sarkänxa?” sasa, jupanakax tantachäwir jan saririrux jiwayañatakiw juramento lurapxatayna. 6 Israelitanakasti wali llakitäpxänwa, kunatix benjaminita jilanakapampi luraskatayna ukata, sapxarakïnwa: “Jichhüruw Israel marka taypit mayni ayllux chhaqtayata” sasa. 7 “Jichhasti, ¿kunjämatsa qhiparapki uka benjaminitanakatak warminak jikxatarapiñäni? Jiwasax Tatit nayraqatan juramento lurtan phuchhanakasax jupanakamp jan jaqichasiñapataki. 8 Ukat jiskt’apxäna: ¿Akan utjpachati Mispá markana Dios nayraqatar jan uñstir israelitaxa?” sasa. Ukapachaw jupanakax amtapxäna, Galaad chiqankir Jabés markat jan maynisa uka tantachasïwiru jutapxatapa, 9 sutitkama art’atäkän ukkhaxa, janiw khitis uka markankirit ukankapkänti. 10 Ukhamasti taqi markpachaw tunka payan waranqa wali nuwasir soldadonak khithäna, Jabés markankirinakaru, wawanakamppacha, chachan warminakamppacha jiwarayapxañapataki. 12 Jabés markan jakirinak taypinxa, pusi patak tawaqunak jikxatapxäna, jupanakax janïraw chacha uñt’apkataynati, jupanakarusti Canaán uraqinkir Siló campamentoruw irpapxäna. 13 Ukhamasti taqpach markawa, Rimón qala jankharankapki uka benjaminitanakar jawsayir khithapxäna, sumankthapiñatak aruskipiri. 14 Benjaminitanakasti kutt’anxapxänwa, ukatsti israelitanakax Jabés markat irpanipkatayna uka tawaqunak jupanakar churapxäna. Ukampis warminakax janiw taqinitak utjkänti. 15 Israelitanakasti Benjamín ayllunkirinakat wal llakt’asipxäna, Tatitux Israelan ayllunakap taypin mä ayllu chhaqtayatapata. 16 Markan jilïrinakapasti jiskt’asipxänwa: “¿Kunjämatarak mayninakatak warmi jikxatañänisti? benjaminitanakan warminakapax taqinixay jiwarayat uñjaschixa, 17 Benjamín ayllux jiwasan ayllunakas taypin utjaskañapakïskiwa, kawkïrinakatix jakasipki ukanak tuqi, Israel markan ayllunakap taypin janiw mayni ayllus chhaqhañapataki. 18 Ukampis jiwasanakax janiw phuchhanakasa jupanakamp jaqichasiñapatakix churksnati, jiwasa israelitanakax taqpachaniw juramento lurtan, benjaminitanakaru phuchhanakasa jan churañataki, uk luriristi ñanqhachatäñapataki. 19 Ukampisa, Tatitun kusisiñ urupax niyaw jak’anki, ukasti Siló chiqan sapa maraw uruyasi, Betel markat amsta tuqina, Siquem chiqat Betel markar sarki uka thakhit inti jalsu tuqina, Leboná markat aynach tuqina” sasa. 20 Ukhamasti israelankir jilïrinakax akham yatiyäwi benjaminitanakaru apayapxäna: “Sarapxam, Siló marka jak’an utjki uka uva yapunakan imantasipxam, 21 ukat ukan suyt’apxam. Kunapachatix Siló markankir tawaqunakax tam tama thuqt’asisa mistunipkani ukkhaxa, jumanakax uva yapunakat mistunisin sapa mayniw mä tawaqu lunthatapxäta, ukatsti uraqinakamaruw sarxapxäta. 22 Uka tawaqunakan awkinakapampi, jan ukax jilanakapampitix arsusiri jutapxanixa, nanakax sapxäwa: ‘Nanakax achikt’asipxsmawa, jupanakat khuyapt’ayasipxam, Jabés markampi nuwasiñan janiw taqinitak warmi jikxatarapipkti. Ukhamarus jumanakax phuchhanakam jan churapxatam laykux janiw juchanïpktati’ ” sasa. 23 Benjaminitanakax uka arunakar iyawsasinxa, sapa mayniw mä tawaqu thuqhuskirit lunthatasin irpasipxäna. Ukatsti uraqinakaparuw kuttxapxäna, ukansti wasitat markanak sayt’ayapxäna, ukan jakasiñataki. 24 Maynïr israelitanakasti sarxapxarakïnwa, ukatsti sapa mayniw uraqiparu, aylluparu, wila masipan ukar kutt’xäna. 25 Uka urunakansti Israel markan janïraw reyix utjkänti, ukhamïpansti sapa mayniw munañanakapar sarnaqapxäna.