HEBREOS

1

1 Diosax khä urunakanxa, walja kutiw nayra awkinakasarux kunaymanita profetanak tuqi parläna. 2 Aka qhipa urunakansti Yuqap tuqiw parlarakistu, juparuw taqi luratanakap katuyi, jupa tuqi aka uraq luratap layku. 3 Jupaw Diosan k’ajkir kankañapaxa, jupan uñnaqaparakiwa, ch’aman arupampikiw taqi kunsa katxäsi. Juchanakasat q’umachasiñ utjayasinsti, Diosan kupïxaparuw alaxpachan qunt’asxi, 4 jupax angelanakat sipan juk’amp jilïriw tukuwayi, jupanakat sipan juk’amp aytat suti katuqaraki. 5 Diosax janiw kawkïr angelarus siskiti: “Jumax nayan Yuqaxätawa; nayaw jichhürux jakañ chursma” sasa. Janirakiw kawkïr angelatsa siskiti: “Nayaw jupan awkipäyä. Jupasti nayan wawaxäniwa” sasa. 6 Ukampis sapa munat Yuqap akapachar khithankän ukapachax siwa: “Diosan taqpach angelanakapax jupar yupaychapxpan” sasa. 7 Diosax angelanakat siwa: “Angelanakax thayjamäpxpan, luqtirinakapasti nina lawranakjamarakïpan” sasa. 8 Ukampis Yuqapat siwa: “Juman qhapaq qunuñamax Dios Tata, wiñayatakiwa, Reyi kankañamas chiqapar uñjañawa. 9 Aski kankañarux munastawa, ñanqharusti uñistawa; ukat Diosamax jumar ajllistam, masinakam taypin kusisiñampiw phuqhanttam.” 10 Sarakiwa: “Tatay, jumaw uraqirux qalltatpach utt’aytaxa, alaxpachasti juman luratawa. 11 Taqi ukanakax tukusxakiniwa, jumasti wiñayatakipunïtawa. Taqi ukanakax isir uñtataw mirq’isini; 12 ¡isirjamaw suk’thapïta, isir uñtat isinukutarakïniwa! Jumasti pachpakïsktawa; jakañamasti janiw tukuskaniti.” 13 Diosasti janiw kawkïr angelarus siskiti: “Uñisirinakamar atipt’ayañaxkamax kupïxaxar qunt’asim” sasa. 14 Diosar luqtañanxa, taqpach angelanakaw ajayüpxi, qhispiyasiñ katuqapkani ukanakar yanapt’añatak khithanitawa.

2

1 Jiwasanakax uka yatiyäwi ist’asax wali amuyumpi jaysañasaw wakisi, ukhamat thakhit jan maysar saranukuñasataki. 2 Khä urunakan Diosax angelanakap tuqi churkän uka kamachinakax wali ch’amanïnwa, juch luririnakasa, jan phuqhirinakas mutuyatänwa. 3 ¿Kunjämarak uka jach’a qhispiyasiñar jan yäqkañän ukasti mutuyatäñat jaltañänisti? Pachpa Tatituw uka qhispiyasiñat nayraqat yatiyäna, ukatsti khitinakatix uka qhispiyasiñat ist’apkän ukanakarakiw jiwas taypin qhanañchistäna. 4 Ukhamarus Diosax unañchanakampi, muspharkañ luräwinakampiw uñacht’ayistu, ukatsti Qullan Ajay tuqiw kunayman lurañanak munañaparjam churistu. 5 Diosax janiw angelanakan munañapar jutir uraqit parlktan uk katuykiti. 6 Jan ukasti, mayniw mä chiqawja Qillqatan qhanañchi: “¿Kunarak jaqisti? ¿Kunarak jaqisti jupat amtasiñamatakisti? ¿Kunatarak jupat amtasis llakistasti? 7 Jaqirux angelanakat sipan mä juk’a sullkak lurtaxa, aytat kankañampi, jach’a kankañampiw pillunttaxa; 8 taqi luratanakam apnaqañatakiw katuytaxa” sasa. Ukhamasti, taqi kun jaqin munañapar katuyasax, Diosax janiw kunsa jan jupan katuyat jaytkänti. Ukampis jichhakamax janïraw uñjktanti taqi kunas jupar jaysapxatapa. 9 Ukampis Jesusarux uñjtanwa, juparusti Diosax angelanakat sipansa mä juk’a pachatak jisk’aruw uskt’i, jiwañampi t’aqhisitap laykusti qhapaq kankañampi, jach’a kankañampi pilluntatawa. Diosax munasiñapan taqinin askipatakiw jiwañap munäna. 10 Taqi kunaw Diosanki, jupan luratarakiwa, taqi wawanakapan qhapaq markapankañap muni. Ukat Diosax t’aqhisiñ tuqi Jesucristorux askir tukuyäna, jupanakan qhispiyiriparuraki. 11 Q’umachatanakasa, q’umachiris taqiniw pachpa Awkinki. Ukat Diosan Yuqapax “Jilatanaka” sañ jan p’inqaskiti, 12 Qillqatansti akham siwa: “Jilanakaxaruw sutimat yatiyä, tantachasïwi taypin q’uchunakampiw yupaychäma” sasa. 13 Sarakiwa: “Nayax Diosaruw katuyasï” sasa. Ukatsti wasitat saskakiwa: “Akankasktwa, Diosax churkitu uka wawanakampi” sasa. 14 Kunjämatix mä utankir wawanakax mä janchita, mä wilat jutixa, ukhamarakiw Jesusax jaqjam janchinïna, jaqjam wilanïna, ukhamat jiwäwipampi atipjañataki, khititix jiwayañatak ch’amanïkän uka supayaru. 15 Ukhamat jupax qhispiyi, khitinakatix jiwar axsaras t’aqhisiyatjam jakasipki taqi jupanakaru. 16 Chiqpachansa janiw angelanakar yanapt’ir jutkiti, jan ukasti Abrahamat saraqir wawanakapar yanapt’iriw juti. 17 Ukatakisti taqi kunansa jilanakapjam tukuñapaw wakisïna, khuyapayasiri, chiqapa, Jilïr sacerdotjam Dios nayraqatan tukuñataki, ukatsti t’aqhisitap tuqi jaqin juchanakapan pampachatäñapataki. 18 Jupa pachpa t’aqhisisaw yant’at uñjasïna, jichhasti khitinakatix yant’ar puripki ukanakaruw yanapt’arakispa.

3

1 Ukhamasti, jilatanaka, jumanakasti Diosan jawsat qullan markapäpxtawa, Cristo Jesusax Apostoluwa, Jilïr sacerdoterakiwa, wali amuyumpi lup’ipxam, iyawsäwisax jupïpan uñacht’ayasi. 2 Jesusasti Diosarux jaysapunïnwa, juparux ukatakiw utt’ayäna, kunjämatix Moisesax Diosan utapan lurañanakamp phuqkäna ukhama. 3 Ukampis Jesusarux Moisesat sipan juk’amp jach’aruw aptäna, kamisatix mä uta luririx utat sipan juk’ampi jach’ar aptatäki ukhama. 4 Taqi utax maynin luratawa; ukampis kunatix utjki ukanak Diosaw lurawayi. 5 Ukhamaw Moisesax Diosan utapan lurañanakampi phuqhäna; jupan lurañapax kuntix Diosax siskän ukanak qhanañchañänwa. 6 Ukampis Cristox Yuqjamax Diosan utapan phuqhäna, uka utasti jiwasanakätanwa, tukuykamatix jupar iyawsañäni, kusisiñampi katuqañatak suyt’añän ukapacha. 7 Ukalayku, kamisatix Qullan Ajayux Qillqatan siski: “Jichhürutix Diosan arsutap ist’apxätaxa, 8 chuymanakam jan qalarayasipxamti, kunjämatix israelitanakax wasaran Diosar kutkatasipkäna, yant’apkän ukhama. 9 Ukawjan nayra awkinakamax nayar yant’apxitäna, pusi tunk mara nayan luratanakax uñjapkchïn ukasa. 10 Ukat nayax uka jaqinakatak phiñasta, saraktwa: ‘Jupanakax chuymapan jayanpun sarnaqapxi, janirakiw nayan thakhinakax uñt’añ munapkiti.’ 11 Ukat q’apisiñaxan juramento lurta: janiw samarañaxar mantapkaniti” sasa. 12 ¡Jilatanaka, amuyasipxam! Janiy jumanakat khitis jan iyawsir ñanqha chuymanix tukpati, janirak jakaskiri Diosatsa saraqpati. 13 Jan ukasti, maynit maynikam sapür ch’amachasipxam, pachax “jichhür” utjkipana, kunjämtix Qillqatax siski ukarjama, ukat jumanakat jan maynis juchampi atipjayasiñapataki, ukatsti chuymapas jan kutkatasir tukuñapataki. 14 Jiwasanakax Cristompi chika katuqirïpxtanwa, jiwasatix tukuykam arkañän ukapacha, kunjämatix qalltatpach iyawsktan ukarjama. 15 Ukhamasti Qillqatax siwa: “Jichhürutix jumanakax Diosan arup ist’apxät ukaxa, janiy maynïr kutkatasirinakjamax chuymanakam qalarayasipxamti” sasa. 16 ¿Khitinakarak Diosan arup ist’kas kutkatasipxänsti? Moisesax khitinakarutix Egipto uraqit irpsunkäna ukanakänwa. 17 ¿Khitinakampirak Diosasti pusi tunk mara phiñasitänsti? Juchachasirinakampi, khitinakatix wasaran jiwarapkän ukanakampi. 18 ¿Khitinakarurak Diosasti juramentompi arsünsti “Janiw samarañaxarux mantapkätati” sasasti? Khitinakatix jan jaysapkän ukanakaru. 19 Ukhamasti jupanakax jan iyawsapxatap laykuw jan mantapkänti.

4

1 Ukhamasti, Diosan samarañapar mantañatak arsüwi utjkipan wal amuyasiñasawa, inampis jumanakat kawkïris jan mantkaspa. 2 Jiwasanakasti jupanakjamarakiw suma yatiyäwi arunak katuqtan; ukampis jupanakan ist’atapax inamayakïnwa, jan iyawsäwi chuymamp ist’apxatap layku. 3 Jiwas iyawsirinakasti uka samarañaruw mantañäni, ukampis jan iyawsirinakarux Diosax sänwa: “Ukat q’apisiñaxan juramento lurta: Janiw samarañaxarux mantapkaniti” sasa. Ukampis Diosax aka uraq lurkän ukampiw luräwip tukuyxäna; 4 Qillqatansti samarañ urut akham siwa: “Paqallqür urusti Diosax taqi luräwinakap tukuyasin samaräna” sasa. 5 Wasitat Qillqatan saskakiwa: “Janiw samarañaxarux mantapkaniti” sasa. 6 Ukampis yaqhipanakax janïraw uka samarañarux mantapkiti, khitinakatix nayraqat yatiyäwi arunak ist’apkän jupanakan jan jaysapxatap layku. 7 Ukat Diosax wasitat yaqha uru chimpunti, uka urusti jichhüruwa. Ukasti nayratpach arsutänwa, Davidax sänwa: “Jichhürutix Diosan arsutap ist’apxät ukaxa, janiy chuymanakam qalarayasipxamti” sasa. 8 Josué chachatix israelitanakar samarañ churasapän ukaxa, Diosax janiw yaqha urut parlkasapänti. 9 Ukhamasti Diosan markapatakix mä qullan samarañaw utjaski; 10 khititix Diosan samarañapar mantkani ukaxa, irnaqäwipat samarani, kunjämtix Diosax irnaqäwipat samarkän ukhama. 11 Uka samarañar mantañatakix wal ch’amañchasiñasaw wakisi, jan khitis khä jan iyawsirinakjam sarnaqaskañapataki. 12 Diosan arupax jakaskiriwa, ch’amanirakiwa. Purapar arini espadat sipan juk’ampi ariwa, ukasti jaqin ajayupkama, ch’akhapkama, parpapkama purir aruwa; lup’ïwinaksa, chuyma manqhan amtäwinaksa qhanstayiwa. 13 Janiw kuna luratapas Diosan nayraqatapan imantaskaspati; taqi kunapuniw jupan nayraqatapan qhanstani, taqi luratasat arsuñasaw wakt’istani. 14 Diosan Jesús Yuqapaw jiwasan jach’a Jilïr sacerdotesaxa, jupax alaxpachkamaw puri. Ukat juparux taqi iyawsañampi arkañasa. 15 Jiwasan Jilïr sacerdotesax t’ukha kankañasan khuyapt’ayistaspa, jupax uka kipkarakiw kunayman yant’anakan jiwasjam uñjasïna, ukampis jupax janipuniw juchar purkänti. 16 Ukhamasti munasir Dios Awkisarux iyawsañasampi jak’achasiñäni, jiwasat khuyapt’ayasiñapataki, munasiñapan wakisir urun yanapt’añapataki.

5

1 Taqi Jilïr sacerdotew jaqinak taypit ajllita, Diosan nayraqatapan jaqinak lanti arsuñapataki, taqi juchanakat waxt’äwinaka, wilañchanak luqtañapataki. 2 Kunjämatix pachpa sacerdotex janchin t’ukhasiñanakap t’aqhisixa, ukat jan amuyt’irinakata, saranukutanakatsa khuyapt’ayasirakispa; 3 uka t’ukhasiñap laykuw juchanakapat wilañchanak luqtañapax wakisi, kamisatix jaqinakan juchanakapat luqtki ukhama. 4 Janiw khitis jupapachpatak Jilïr sacerdotëkaspati, jan ukasti Diosaw jupar jawsasax jach’ar apti, kamisatix Aaronar jach’ar aptkän ukhama. 5 Uka pachparakiwa, Cristox janiw jupan munañapat Jilïr sacerdotet utt’askänti, jan ukasti, Diosaw juparux jach’ar aptäna, sarakïnwa: “Jumax nayan wawaxätawa; nayaw jichhürux jakañ chursma” sasa. 6 Yaqhawja Qillqatan sarakiwa: “Jumax wiñay sacerdotëtawa, Melquisedec sacerdotjama” sasa. 7 Kunapachatix Cristox aka uraqinkaskän ukkhaxa, jupax jach’at arsusa, jacht’asisaw Diosarux achikt’asïna, khititix jiwañat qhispiyañatakix ch’amanïkän juparu; jaysirïtapatsti Diosax juparux ist’änwa. 8 Ukhamaw Cristox Yuqapäkasin t’aqhisiñap tuqi jaysañ yatiqäna; 9 ukham t’aqhisisasti jupar iyawsirinakatakix wiñay qhispiyasiñ chuririw tukuwayi, 10 ukatsti Diosaw Jilïr sacerdotet utt’ayi, Melquisedec sacerdotjama. 11 Aka tuqit arsuñatakix waljaw utjaski, ukampis ch’amaw uk qhanañchañaxa, jumanakan jan mäki amuyt’apxatam layku. 12 Jichhakamax niyaw jumanakax yatichirinak tukupxañamäna; ukampis wakisiskakiw Diosan yatichäwinakapat jumanakar yatichañaxa. Wali t’ukhartatäpxtawa, waña manq’a lantisti, lechek umasipktaxa. 13 Lechempi uywatanakasti ñuñuskir wawanakjamawa, kunäkitix chiqa jakäwix uk janiw jupanakax amuyt’apkiti. 14 Ukampis waña manq’ax jach’a jaqinakatakiwa, khitinakatix amuyt’asiñ yatipki, kunatix walïki, jan walïki uk uñt’añatakis yatitäpki ukanakatakiwa.

6

1 Ukhamasti ajay tuqin jach’a jaqir tukuñkam nayraqatar sarantaskakiñäni, Cristo tuqit nayra yatichäwinak maysar apanukusa, jan juk’amp jasa yatichäwinakat parlkxañäniti. Jan wali lurañanak apanukuñäni, Cristor arkañäni, jan jiwañatakisti juch lurañ apanukuñäni. Diosar iyawsañasäki uk niy yatxtanwa, 2 bautismo katuqañasata; Cristor iyawsirinakan Qullan Ajay katuqatapata, jiwatanakan jaktañapata, taripäwi utjañapatsa yatxaraktanwa. 3 Diosatix ukham munani ukax, taqi akanak yatichaskakiñäniwa. 4 Khitinakatix mä kutix Diosan qhanap katuqapkäna, Diosan luräwip munapkäna, Qullan Ajayu katuqapkäna, 5 Diosan suma arunakap mallt’apkäna, jutir jakañan ch’amapsa suyt’apkäna ukanakasti, 6 wasitattix tinkupxaspa ukkhax janiw Diosan ukar kutikipstayanksnati, jupanakpach Diosan Yuqapar wasitat ch’akkatatapata, taqinimpis phiskasiyatap layku. 7 Jupanakasti walja jallu katuqir uraqjamawa: yapuchiritakitix sum achurapchixa, Diosatsti aski katuqaraki; 8 ukampis ch’aphinakaki, jan wali quranakak achuskchi ukaxa, janiw kunatakis walïkiti; Diosasti ñanqhachiwa, tukuyarux ninar phichhantatäniwa. 9 Munat jilatanaka, nanakan ukham arsuñax wakischi ukasa, jumanakax qhispiyasiñ thakhinkxapxtawa. 10 Diosax chiqapar uñjiriwa, kuntix jumanakax lurapkta ukat janiw armaskaniti, qullan markankir jilatanakar munasiñ uñacht’ayatamatsa, yanapt’atamatsa, jichhakamas ukham lurasipkaktawa. 11 Ukampis uka suma chuymax sapa maynin tukuykam utjañap munapxta, kuntix suyapkta ukan phuqhasiñapataki. 12 Janiw jayra tukupxañam munapkti, jan ukasti, khitinakatix iyawsañ tuqi Diosan arsut churäwipa katuqapki taqi jupanakat yatiqasipxam. 13 Kunapachatix Diosax Abrahamar “Churämaw” siskän ukapachaxa, jupa pachpatakiw juramento luräna, janiw jupat juk’ampi yaqha jilïrix juramento lurañatak utjkänti, 14 ukatsti sänwa: “Jïsa, nayax jilarkir aski waxt’äwi churäma, wawanakamsa waljaniruw tukuyä” sasa. 15 Abrahamax llamp’u chuymampiw suyt’äna, ukatsti Diosan arsutaparjamaw katuqäna. 16 Jaqinakax juramento lurapki ukkhaxa, jupanakat sipan jilïr laykuw lurapxi, kunapachatix juramentompi arsupki ukkhasti, janiw juk’amp kuna arsuñas utjkxiti. 17 Ukhamasti Diosax qhanpach uñacht’ayañ munäna, khitinakarutix churämaw sas arskatayna jupanakaru, jupasti arsutapar jan mayjt’ayas churañatakix jank’akïnwa. Ukat arsutapxarux juramento luräna. 18 Aka pä luräwix janiw mayjt’kaspati, ukanakat Diosax janiw k’ariskaspati; khitinakatix Diosan imantasiñap thaqhapktan ukanakax mä jach’a chuymachasïwi katuqtan, jupax churkistu uka suyt’äwirus iyawsaraktan. 19 Uka suyt’äwiw ajayusarux sum katxäsi, kunjämatix anclax mä barcor katxäski ukhama. Uka suyt’äwix alaxpach qullan utan cortina qhipäxkamaw manti, 20 kawkirutix Jesusax jiwasatak thakhi jist’arañatak mantkän ukawjaru, ukhamaw Jesusax wiñayatak mä Jilïr sacerdote tukuwayi, Melquisedec sacerdotjama.

7

1 Melquisedec chachax Salem markan reyipänwa, alaxpachankir Diosan sacerdoteparakïnwa. Kunapachatix Abrahamax reyinakar atipjanisin nuwasïwit kuttankän ukkhaxa, Melquisedec sacerdotex jupar jikxatiriw mistüna, ukatsti askinak churäna, 2 Abrahamasti nuwasïwit apaqankatayna ukanakat sapa tunkat maya churäna. Melquisedec sutix “Chiqapar uñjir reyi” sañ muni, ukampis Salem markan reyipat uñt’atarakïnwa, ukasti “Sumankayir reyi” sañ munaraki. 3 Jupan awkipatsa, taykapatsa, nayra awkinakapatsa janiw kunas yatiskiti; janirakiw kawkhan yuritapasa, jiwatapas yatiskiti; ukat jupax Diosan Yuqapäkaspas ukham wiñay sacerdotexa. 4 Jichhasti walikiwa, Melquisedec sacerdoten wakiskirïtap amuyapxam, jiwasan nayra Abraham awkisax juparuw reyinakampi nuwasisin apaqkatayna ukanakat sapa tunkat maya churäna. 5 Moisesan kamachi arunakaparjamax Leví chachat saraqir sacerdotenakax jaqinakarux taqi kunat sapa tunkat may wayt’añapänwa, wila masinakapäpkchïna, jupanakjam Abrahamat saraqir wawanakapäpkchïn ukasa. 6 Ukampis Melquisedec sacerdotex janis Leví chachat saraqirïkchïn ukasa, Abrahamarux sapa tunkat maya wayt’äna, Diosan arsutaparjam katuqkatayna ukata. Ukhamat Melquisedec sacerdotex Abrahamar askinak churäna; 7 janirakiw khitis siskaspati aski waxt’äwi churirix aski waxt’äwi katuqirit sipan jilankiw sasaxa. 8 Jiwasanak taypinsti jiwiri jaqinakaw sapa tunkat maya mayipxi; ukampis Qillqatax Melquisedec sacerdoten jakaskatapat parli. 9 Ukat saraksna, Leví chachat saraqir sacerdotenakax, khitinakatix sapa tunkat maya wayt’apki jupanakax Abrahamar churasax, Melquisedec sacerdoteruw sapa tunkat maya churapxarakïna; 10 mä amuyunxa, kunapachatix Melquisedec sacerdotex Abrahamar katuqir mistkän ukkhaxa, Abrahamax janchiparuw janïr yurkän uka wawanakap apäna. 11 Israel markax Levita sacerdotenakan luräwinakapxar lurat kamachi arunak katuqäna, jichhasti, uka sacerdotenakatix jaqinakan askïñapatak yanapt’asapän ukaxa, janiw yaqha sacerdoten uñstañapax wakiskasapänti, janiw Aarón chachat saraqiripatti, jan ukasti Melquisedec sacerdotëñapjamaw wakisïna. 12 Sacerdoten luräwip mayjt’ayasinxa, kamachix mayjt’ayatäñaparakïnwa; 13 Qillqatax parlki uka Tatitusasti Israelan yaqha ayllunkirïnwa, uka ayllut janiw khiti sacerdotes mistkiti. 14 Ukax qhanäskiwa, Tatitusax Judá ayllut saraqiriwa, kunapachatix Moisesax sacerdotenakan luräwipat parlkän ukkhax, janiw uka ayllut kunsa siskänti. 15 Akasti juk’ampi qhanawa, machaq uñstanir sacerdotex Melquisedec sacerdotjamawa, 16 janiw jaqin uchat kamachxar sacerdotëñar purkiti, jan ukasti jan tukuskir jakañ ch’amat juti. 17 Diosasti jupa tuqit akham sänwa: “Jumaw wiñay sacerdotëtaxa, pachpa Melquisedec sacerdotjama” sasa. 18 Ukhamasti, nayrïr kamachix jan ch’amani inamayätap laykux ukkharuw tukusxäna, 19 Moisesan kamachipasti janiw kunsa chiqachkänti. Uka lantisti suma suyt’äwiw utjistu, uka tuqirakiw Diosarux jak’achastan. 20 Uksti Diosax mä juramento lurasaw chiqätap qhanañchäna. Maynïr sacerdotenakax jan juramentompi utt’ayatakïnwa, 21 ukampis Tatitux mä juramentompi utt’ayatänwa, Qillqatansti akham siwa: “Tatitux mä juramento luri, janiw mayjt’aykaniti: ‘Jumaw wiñayatak sacerdotëtaxa,’ ” sasa. 22 Ukhamat Jesusax nayrïrit sipan juk’ampi suma arust’äwïtap qhanañchi. 23 Maynïr sacerdotenakax waljaniruw tukupxi, jiwasti jupanakan jakaskañap janiw munkänti; 24 ukampis Jesusax wiñay jakirïtap laykux sacerdote lurañap janiw yaqhar churkänti. 25 Ukat jupa tuqi Diosar jak’achasirinakarux wiñayatak qhispiyaspa, jupanakatak Diosar mayiñatakix jupax wiñayatakiw jaki. 26 Ukhamasti Jesusax suykäyätan uka Jilïr sacerdotewa. Jupax qullanawa, jan kuna juchani, jan akch’a q’añuni, juchaninakat jithiqtata, alaxpachatsa juk’ampi alayar aptataraki. 27 Janiw maynïr jilïr sacerdotenakjamäkiti, uywanak jiwayasin wilañchanak sapür luqtañapataki, nayraqatax jupanakan pachpa juchanakapata, ukxarusti jaqin juchanakapataraki. Ukampis Jesusax mä kutikiw wiñayatak jupa pachpa luqtasiwayi. 28 Moisesan kamachipax jan q’umäpki ukanakaruw Jilïr sacerdotëñapatak utt’ayi; ukampis Diosax juramentompiw uka kamachi qhipat jupan Yuqapar jilïr sacerdotëñapatak utt’ayi, khititix wiñayatak q’uma tukuyatäki juparu.

8

1 Taqi kun sisktan ukanakat sipan wakiskirix akawa: jiwasan Jilïr sacerdotesax alaxpachan Diosan kupïxapar qunt’atäskiwa, 2 ukatsti sacerdotjamax chiqpach qullan utan lurañampiw phuqhi, uka utasti Tatitun luratänwa, janiw jaqinakan luratäkänti. 3 Taqi Jilïr sacerdotenakax waxt’äwinaka, wilañchanak luqtañatak utt’ayatawa, ukat Jesucriston mä kun luqtañapas wakisi. 4 Jupatix aka uraqinkaspaxa, janiw sacerdotëkaspati, ukampis Moisesan kamachiparjamax waxt’äwinak luqtir sacerdotenakax niyaw akan utjxi. 5 Ukampis uka sacerdotenakax kunjämtix alaxpachan luraski ukanakar uñtat lurapxi. Taqi ukanakan uñtasitätap yatxtanwa, kunapachatix Moisesax qullan uta lurañapäkan ukkhaxa, Diosax juparux sänwa: “Taqi kunsa kunjämtix qullun uñacht’ayksma ukhamar amuyt’asis luram” sasa. 6 Ukampis jiwasan Jilïr sacerdotesax juk’ampi suma sacerdote luräwip katuqi, Diosampi, jaqinakampi sumankthapiyir machaq arust’äwiwa, ukasti suma arsutanakapxar utt’ayatawa. 7 Nayrïr arust’äwitix askïsapän ukaxa, janiw payïr arust’äwix wakiskasapänti. 8 Ukampis Diosax uka jaqinakarux jan aski lurapxatap jikxatäna, sarakïnwa: “Tatitux siwa: Machaq arust’äwi lurañ urunakaw purinini, ukapachaw Israel markampi, Judá markampix machaq arust’äwi lurä. 9 Aka arust’äwisti janiw kunjämatix nayra awkinakapampi lurkäyät ukhamäkaniti, kunapachatix jupanakarux Egipto markat irpsunkta ukhama; jupanakan uka arust’äwir jan phuqhapxatap laykux nayax jaytanuktwa, siw Tatituxa. 10 Kuna arust’äwtix khaya urun Israelampi lurkä ukax akhamäniwa, siw Tatituxa: Nayan kamachinakaxsti amuyuparuw uskü, chuymaparuw qillqantarakï. Nayax jupanakan Diosapäyäwa, jupanakasti nayan markaxäniwa. 11 Janirakiw khitis maynir yatichañapax munaskxaniti, marka masiparusa, jilaparusa: ‘Tatitur uñt’am’ sasaxa. Jupanakax taqiniw uñt’apxitani, jisk’at jach’akamax. 12 Nayaw ñanqha luratanakap pampachä, janirakiw juchanakapat mayampsa amtaskxäti” sasa. 13 Kunapachatix mä machaq arust’äwit Diosax parlki ukkhax, nayrïr arust’äwirux mirq’ïxatap qhanañchi; ukasti niy tukusiñampïskiwa.

9

1 Nayrïr arust’äwinsti Diosar yupaychañatakix sarayañanakapaw utjäna, ukasti akapachankir qullan utatakikïnwa. 2 Tatitumpi jikisiñ utasti akham luratänwa: Nayräx tuqinsti Qullan chiqa satäkis ukawjan candelerompi, Diosar luqtat t’ant’anak uchañ mesampiw utjäna: 3 Payïr cortina qhipäxankki uka chiqax Qullanan Qullanapa satänwa; 4 ukawjansti qurit lurat incienso nakt’ayañ altarampi, qurimpi apakipat arust’äwi arcampiw utjäna. Uka arca manqhansti qurit lurat mä chatuw utjäna, uka chatunsti maná sat t’ant’aw uchatäna; Aaronan thujrupax ch’uxñatatkatayna, ukhamarak tunka kamachi qillqat qalanakas arca manqhankänwa. 5 Arca patxansti querubines sat chhiqhaninakaw utjäna, ukax Diosan ukankaskatap uñacht’ayäna, chhiqhanakapampix arcan qhupiñap imxatapxäna. Jichhasti ukxat juk’ampi qhanañchañax janiw wakiskiti. 6 Ukhamaw taqi kunas wakicht’atäna, sacerdotenakax Qullan chiqarux sapa kutiw Diosar yupaychirix mantapxäna. 7 Ukampis Qullanan Qullanap chiqarux Jilïr sacerdotekiw maran mä kuti mantäna; ukawjarux uywanakan wilap apapxañapänwa, jupa pachpan juchapata, jaqinakan juchanak luratapat luqtañataki. 8 Ukampisti Qullan Ajayux akham uñacht’ayañ munistu, Qullan chiqa utjkipanxa, Qullanan Qullanap chiqar mantañatakix janïraw thakhix jist’aratäkänti. 9 Taqi akanakasti jichhürutakix mä uñacht’äwiwa; Diosar ukham waxt’äwinakampi, wilañchanakampi luqtas yupaychasax janiw q’umachatäksnati. 10 Uka manq’añanaka, umañanaka, yaqhip q’umachasiñanakax patxa luräwikiwa, ukanakax kunapachatix Diosax machaqar tukuykan ukkhakam ch’amanikiwa. 11 Ukampis Cristox niy jutxiwa, jichhasti jupaw aski luräwinakat Jilïr sacerdoter tukxi. Jupasti kawkha qullan utantix sacerdotëki uka utax juk’amp sumawa, phuqhatarakiwa, janiw akapachankir jaqinakan luratäkiti. 12 Cristox uka qullan chiqaruw manti, janiw cabritonakana, vaca qallunakan wilap luqtir mantkiti, jan ukasti, jupan pachpa wilap luqtiriw manti; mä kutikiw wiñayatak manti, ukatsti jiwasatakix wiñay qhispiyasiñ jikxati. 13 Urqu vacanakana, cabritonakan wilapampi, altaran nakhantat qachu vaca qallunakan qhillanakapampi, taqi ukanakamp juchaninakxar ch’axch’ukipatasti, anqäxatak qullanaptayaspa, q’umacharakispa. 14 Ukampis ukatix ukhamächi ukax, ¡qawqha ch’amanïpachas Criston wilapaxa! Cristosti wiñay jakir Ajayu tuqiw Diosarux jupa pachpa jan q’añucht’at luqtasiwayi, uka wilapaw jiwañar apki uka luräwinakasat q’umachistu, ukhamat jakkir Diosar yupaychañasataki. 15 Ukat Jesucristox machaq arust’äwin sumankthapiyiripaxa, jupan jiwatapampiw nayrïr arust’äwirjamax jaqinakan jucha luratanakapat qhispiyi, khitinakarutix Diosax jawski jupanakar churañatak arskatayna uka wiñay jakañ katuqapxañapataki. 16 Mä arust’äwin phuqhasiñapatakix, khititix uka arust’äwi lurki uka luririn jiwatapaw yatisiñapa. 17 Arust’äwi luriritix jakaskchixa, uka arust’äwipax janïraw ch’amanïkiti, jan ukasti kunapachatix jiwxi ukkhakiw ch’amanixa. 18 Ukat nayrïr arust’äwix wila wartäwimpi utt’ayasïna. 19 Moisesax Diosan taqi kamachi arunakap taqpach markar yatiyäna; qhiparusti mä wila t’awrampi, mä hisopo laymimpi aptäna, ukatsti vaca qallunakan wilaparu, cabritonakan umamp kittat wilaparuw chilltäna, ukampiw kamachi qillqataru, taqi jaqinakar ch’allakipäna. 20 Ukatsti sarakïnwa: “Aka wilax kuntix Diosax jumanakamp arust’äwi lurki uk qhanañchi” sasa. 21 Moisesasti qullan chiqaru, yupaychañatak kunanakatix utjkän uka yänakxaruw wilamp ch’axch’ukipäna. 22 Kamachirjamasti, taqi kunaw wilampi q’umachatäñapa; janitix wilax wartaskaspa ukax janiw juchat q’umachasiñax utjkaspati. 23 Ukhamasti, alaxpach yänakat uñaqas luratanakarux, wilañchanakampi q’umachañaw wakisïna; ukampis pachpa alaxpachankir qhapaq yänakarux, ukat juk’ampi suma wilañchanakampi luqtañaw wakisi. 24 Cristox janiw jaqinakan lurat qullan chiqar mantkänti, ukax chiqpach qullan utar uñtatakïnwa, jan ukasti Cristox pachpa alaxpacharuw mantäna, jichhasti ukan Diosan nayraqatapan jiwasatak mayiski. 25 Janirakiw sapa kuti jupa pachpa luqtasirix mantkänti, kunjämatix Jilïr sacerdotex sapa mara qullan chiqar yaqhan wilap luqtir mantirïkän ukhama. 26 Ukhamäsapän ukasti, akapach qalltatpach Cristox walja kutiw jiwañapäsapäna. Ukampis jichhax aka qhipa urunakan Cristox mä kutikiw wiñayatak uñsti, jupapachpaw taqi juchanak pampachañatak t’aqhisis luqtasiwayi. 27 Taqi jiwasanakax mä kutikiw jiwañäni, uka qhipatsti taripäwi uruw jutani. 28 Ukhamarakiw Cristox mä kutik taqinin juchap pampachañatak t’aqhisis luqtasïna. Uka qhipatsti wasitat uñstanini, janiw juchanak pampachiriti, jan ukasti, jupar suyt’irinakar qhispiyiriw uñstanini.

10

1 Moisesan kamachipax jutañapäkän uka askinakat mä unañchäwikïnwa, janiw chiqpachäki ukäkänti. Ukat uka kamachix jan q’umachkaspati, khitinakatix sapa mara Diosar jak’achasis uka pachpa wilañchanak luqtapki ukanakaruxa. 2 Uka kamachitix chiqpachapun juchat q’umachaspa ukaxa, janiw juchanjam amuyasipkaspati, janirakiw wilañchanak luqtañas wakiskaspati. 3 Ukampis aka wilañchanakax jucha luratanakapat sapa mara amtayañatakikiwa. 4 Urqu vacanakana, cabritonakan wilapax janiw juchanak q’umachkaspati. 5 Ukat Cristox akapachar jutasax Diosar säna: “Janiw jumax wilañchanaksa, waxt’äwinaksa munktati, jan ukasti nayarux mä janchi churista. 6 Jumax juch pampachañatakix janiw nakt’äwinaksa, waxt’äwinaksa munktati. 7 Ukat nayax sista: ¡Diosay! ‘Nayax akankasktwa, kamisatix qillqatax nayxat parlki ukarjam munañam phuqhiriw jutta’ ” sasa. 8 Nayraqatax siwa: Diosax juch apaqañatakix janiw wilañchanaksa, uywanakat waxt’äwinaksa, nakt’äwinaksa munkiti, kamachix ukhamar phuqhañaw siskchi ukasa. 9 Ukxarusti saskakiwa: “Nayax juman munañam phuqhiriw jutta” sasa. Ukampiw nayrïr wilañchanak luqtañax tukusxi, uka lantix machaqaw utt’atäxi. 10 Diosasti jiwasarux jupatakiw yaqhachistu, Jesucriston Diosan munañap phuqhatap layku, jupan janchip mä kuti wiñayatak luqtasitap layku. 11 Taqi judío sacerdotenakax sapüruw wilañchanak luqtapxi, sapa kutis pachpak luqtasipki, ukanakasti janipuniw juchanak pampachkaspati. 12 Ukampis Jesucristox juchanak layku mä sapa wilañchak wiñayatak luqtasiwayi, ukatsti Diosan kupïxaparuw qunt’asi. 13 Ukawjan jichhax suyaski taqi uñisirinakapar atipjañkama, 14 Diosax jupar katuyasirirux mä sapa luqtäwi tuqikiw wiñayatak q’umachxi. 15 Qullan Ajayusti akham sasaw qhanañchistu: 16 “Kuna arust’äwtix jupanakampi khä urunakan lurkä ukax akhamäniwa, siw Tatituxa: “Kamachinakaxsti chuymaparuw uskü, amuyuparuw qillqantarakï. 17 Jucha luratanakapsa, jan wali luratanakapsa janirakiw mayampsa amtaskxäti” sasa. 18 Ukhamasti, kunapachatix juchanakax pampachatäxi ukkhaxa, janiw juk’ampi juchat waxt’äwinak luqtañax wakiskxiti. 19 Jilatanaka, jichhax Jesusan wilap tuqix jan axsarasaw Qullan chiqarux mantsna, 20 uka machaq jakañ thakhi arkasina, jupaw janchip tuqi uka machaq jakaskir thakhi jist’ararapistu. 21 Diosan utap apnaqiri mä jilïr sacerdotew utjistu. 22 Ukat Diosarux chiqpach chuymampi, taqpach iyawsañampi, jan walinakat q’umachat chuymampi, janchinakasas q’uma umampi jariqat jak’achasipxañäni. 23 Ch’aman sayt’asipxañäni, jan pächasisa, kuntix suyktan uk iyawsasina, Diosasti kuntix arsuwaykistu uk phuqhaniwa. 24 Maynit maynikam yanapt’asiñatak ch’amachapxañäni, juk’ampi munasiñ utjañapataki, aski luräwinak lurañataki. 25 Janipun tantachasïwinakasar sarañ armasiñäniti, kunjämtix yaqhipanakax armasipki ukhama, jan ukasti, maynit maynikam ch’amañchasipxañäni; Tatitun urup jak’ankatap yatisina. 26 Kunatix chiqäki uk yatkasin juchachasiskakiñän ukax, janiw juchanakasat wilañcha luqtañax wakiskxiti, 27 jan ukasti, axsarkañ taripäwimpi, aqkir ninampikiw suyt’xistu, Diosasti uñisirinakaparux ukham tukjani. 28 Kunapachatix maynix Moisesan kamachipar jan phuqchixa, ukat pani, jan ukax kimsa irkatirinakax utjchi ukaxa, jan khuyapt’ayasis jiwayañatak juchañchatawa. 29 Ukhamasti ¿janit jumanakax amuyapkta, khitinakatix Diosan Yuqapar jisk’achapki, wilaparus jisk’achapki, munasir Diosan Ajayuparus jisk’achapki ukanakan juk’ampi mutuyäwi katuqañapsti? Uka wilaw arust’äwit qhanañchi, ukampirakiw jupanakax Diosatak yaqhachatäpxi. 30 Tatitun arsutap niy yatiraktanwa: “Nayaruw chiqapar uñjañax wakt’itu; nayaw jupanakar kutt’ayaskä.” Ukat sarakiwa: “Tatituw markapar taripaskani” sasa. 31 ¡Jakkir Diosan amparapar jalt’añax axsarkayapuniwa! 32 Ukampis jumanakax nayra urunakat amtasipxam, kunapachatix jumanakax Diosan qhanap katuqapkäyäta, llamp’u chuymampi nuwasiñan t’aqhisipkäyäta ukkha. 33 Jumanakat yaqhipanakax taqi jaqinakan uñjkataw jisk’achat uñjasi, yaqhipanakasti wali nuwjataw uñjasi, mayninakasti t’aqhisirinakamp chikaw muturaki. 34 Jumanakasti carcelankirinakat khuyapt’ayasipxäyätawa, kusisiñampiw yänakamsa aparayasipxäyätaxa, alaxpachan ukat juk’ampi suma wiñayatak katuqañ utjatap yatisina. 35 Ukhamasti, janiy iyawsañanakam chhaqtayasipxamti, uka iyawsañ laykusti mä jach’a churäwi katuqapxäta. 36 Jumanakasti t’aqhisiñan ch’amanïñanakamaw wakisi, Diosan munañap lurañataki, ukhamarak kuntix arsuwaykän uk katuqañataki. 37 Qillqatax siwa: “Khititix jutañapäki ukax jank’akipuniw jutani janiw juk’ampi suykaniti. 38 Nayan aski iyawsirixax iyawsäwi laykuw jakani; qhipar kuttan ukkhasti, janiw jupat kusiskäti” sasa. 39 Jiwasanakasti janiw qhipar kutt’irinakäpktanti, janirakiw juchañchäwir saririnakäpktansa, jan ukasti, iyawsas qhispiyasiñ jikxatirinakäpxtanwa.

11

1 Iyawsañax taqi chuymampi katuqañ suyktan ukawa; jan uñjkasin taqi chuymampi iyawsktan ukawa. 2 Nayra awkinakasax iyawsañanïpxatap laykuw askit uñt’atänxa. 3 Jiwasanakax iyawsäwi laykuw yattan, Diosan arupampik alaxpachampi, akapachampi luratapa, kuntix jichhax uñjktan ukax jan uñjkayat luratänwa. 4 Abel chachax iyawsäwi laykuw Caín jilapat sipan Diosarux suma waxt’äwi luqtäna, ukat Diosax juparux askit uñt’äna, waxt’äwinakapsti katuqarakïnwa. Ukhamasti Abel chachax jiwatäkchisa, iyawsañap tuqix parlaskakiwa. 5 Henoc chachax iyawsäwi laykuw janïr jiwkas alaxpachar aptatäxäna, ukatsti juparux janiw khitis uñjkxänti, Diosaw juparux apasiwayxatayna. Qillqatasti siwa: “Janïr aptatäkasax Henoc chachax Diosaruw kusisiyatayna” sasa. 6 Jan iyawsañampix janiw Diosarux kusisiyksnati, Diosar jak’achasiñatakix maynix Diosan utjatap iyawsañapawa, jupar thaqhirinakar askinak waxt’irïtap iyawsañaparakiwa. 7 Noé chachax iyawsäwi laykuw Diosar jaysäna, ukatsti mä barca luräna, utapankirinakar qhispiyañataki, kunapachatix Diosax jan uñjatäkänsa ukanakan lurasiñap yatiykän ukkhaxa. Noé chachax uka pachpa iyawsañampiw akapachankir jaqirux juchañchäna, ukham iyawsatap laykuw askit katuqatäna. 8 Abrahamax iyawsäwi laykuw Diosan jawsatap jaysäna, ukatsti kawkharutix Diosax churämaw siskän uka chiqar sarañatakiw mistuwayäna. Uraqipat mistusax janiw kawkir saratapsa yatiskänti, 9 iyawsañap utjatap laykuw yaqha markankir jaqjam jakasïna, Diosax kawkïr uraqtix jupar churañatak arskän uka uraqina. Jupax chhujllu utanakan jakasïna, ukhamarak Isaac, Jacob chachanakasa, jupanakasti, Diosax jupanakar churañatak arskäna uka uraq katuqapxarakïna. 10 Abrahamax uka suma utt’ayat marka suyt’askäna, Diosan lurt’at marka. 11 Sara warmix iyawsäwi laykuw jan wawachasirïkasina, Abrahamas wali chuymanïkasin wawanïñatak ch’am katuqäna; wawachasiñapatak Diosax arskatayna ukan arupar iyawsatap layku. 12 Ukhamasti Abrahamax niy ch’ama qaritäxasinsa, alaxpachankir warawaranakjama, quta thiya ch’alljam jan jakt’kay wawanakaniw tukuwayi. 13 Taqi uka jaqinakax kuntix Diosax churañatak arsuwaykän uk jan katuqasaw jiwarapxäna; ukampis iyawsañanïpxatap laykux jayatak uñtapxäna, aruntapxarakïna, ukhamat akapachan mä juk’a pacha sarir jaqinakäpxatap yatisipxäna. 14 Khitinakatix ukham arsupki ukanakaxa, mä marka thaqhasipkatap amuyayistu. 15 Jupanakatix kawkha uraqittix mistunipki ukat lup’isipkasapän ukkhaxa, pachpa uraqiparuw kutt’apxasapäna, 16 ukampis jupanakax mä suma marka munapxäna, ukasti alaxpach markawa. Ukat Diosax jupanakan Diosap satäñxa jan p’inqaskiti, jupanakatakisti mä markaw wakichatäski. 17 Abrahamax iyawsäwi laykurakiw kunapachatix Diosax yant’kän ukapachax Isaac wawap wilañcha luqtañatak irpäna. Jupax uka mä sapa wawap luqtañatak jank’akïnwa, Diosax jupar akham arsuwaykchïn ukasa: 18 “Isaac wawam tuqiw jumax wawanakanïyäta” sasa. 19 Abrahamasti Diosarux jiwatanak jaktayañatak ch’amanïtap uñt’äna; ukatarak Abrahamax wawaparux jiwatanak taypitsa kutsuyaskaspa ukham wasitat katuqxäna. 20 Isaacax iyawsäwi laykuw Jacobumpiru, Esaumpiru qhipa urunakan walja askinak churañatak arsuwayäna. 21 Jacobux iyawsäwi laykuw niya jiwañampïkasin Josean sapa mayni wawanakapar walja askinak churañatak arsüna, ukatsti Diosarux thujrupat thujrt’asisaw yupaychäna. 22 Joseax iyawsäwi laykuw jiwañampïkasas säna: “Israelitanakax akat qhiparux Egipto markat mistxapxaniwa” sasa, ukatsti kuntix ch’akhanakapampi lurapxañapäkän uksa arsuwayarakïna. 23 Moisesax yurkän ukkhax iyawsäwi laykuw awkipa taykapax kimsa phaxsi imantäna; jupanakax wawan wali jiwakïtap uñjapxäna, ukatsti janiw reyin “jiwayapxam” sat arsutaparus axsarapkänti. 24 Moisesax iyawsäwi laykuw chacha wakt’ankxasax faraonan phuchhapan yuqapawa sas jan sayasiñ munkänti; 25 jan ukasti Diosan markapamp chika uñisitäñ munäna, mä juk’a urunak juchan kusist’añanakat sipansa. 26 Jupax Cristo layku t’aqhisiñan askïtap amuyäna, Egipto markan qamir yänakat sipansa; Diosan jupar churañapäkän uk suyt’askäna. 27 Iyawsäwi laykurakiw Moisesax Egipto markat sarxäna, reyin thithitapar jan axsarasa; kuntix amtkän uksti amtapunïnwa, jan uñjkay Diosarus uñjkaspa ukhama. 28 Moisesax iyawsäwi laykuw Pascua uruyäna, ukatsti wilampiw uta punkunakar ch’axch’ukipayäna, ukhamat jiwayir angelax israelitanakan tayna wawanakapar jan jiwarayañapataki. 29 Israelitanakax iyawsäwi laykuw Mar Rojo sat qutxa wañanjam makhatapxäna; ukatsti, kunapachatix egipcionakax ukham makhatañ munapkarakïn ukkhaxa, umampi axskatasaw jiwarapxäna. 30 Jericó markan jach’a pirqanakapas iyawsäwi laykuw allitattäna, israelitanakax paqallq uru muytapkän uka qhipata. 31 Rahab sat jan wal sarnaqir warmix iyawsäwi laykuw jan ist’asir jaqinakamp chikax jan jiwkataynati, Israelankir uñaqa jaqinakar suma chuymampi katuqatap layku. 32 ¿Kunat juk’ampirak arsüsti? Gedeón, Barac, Sansón, Jefté, David, Samuel taqi jupanakat arsuñ janiw tukuykiristti, ukhamarak profetanakatsa. 33 Iyawsäwi laykuw yaqha markanakarus atipapxäna, chiqaparuw apnaqapxarakïna, kuntix Diosax arskatayna uk katuqapxäna. Leonanakan lakanakapsa jist’antapxarakïnwa, 34 jan jiwarkay ninsa jiwarayapxänwa, espadampi jiwayatäñatsa jaltapxarakïnwa, jan ch’amanïkasas ch’am apsusaw nuwasiñatakix sayt’asipxäna, uñisirinakapan ejercitopar atipjasa. 35 Warminakasti jiwirinakapar jakaskir katuqasxapxäna. Yaqhipanakax t’aqhisiñ taypin jiwarapxäna, qhispiyatäñ jan jaysasina, ukhamat mä suma jakañar jakatatañataki. 36 Yaqhipanakasti sawkch’ukita, jawq’jata, cadenanakampi ñach’antata, carcelanakar jist’antataw t’aqhisipxäna. 37 Yaqhipanakax qalamp k’upjataw jiwapxäna, payar khuchjata, jan ukax espadampi jiwarayata; ovejan lip’ichipampi, cabriton lip’ichipampi uskuntataw uksar aksar sarnaqapxäna; jan kunani, llakt’ata, chhuxriñchjataraki. 38 Akapachax janiw jupanakatakix askïkänti; wasaranakana, qullunakana, putunakana, uraq p’iyanakan khuy aka sarnaqapxäna. 39 Taqi jupanakasti suma iyawsañanïpkchïn ukasa, janiw maynis kuntix Diosax churañatak arskatayna uk katuqapkänti. 40 Diosasti jiwasanakat amtasisax juk’ampi sumanak wakichatayna, ukhamat jupanakan jiwasanakamp chikachasisin q’umachatäpxañapataki.

12

1 Ukhamasti, jiwasanakax walja iyawsañan jaqinakampi muyuntatäsaxa, kunatix jark’kistu, ukhamarak jan walt’aykistu uka juchsa maysar apanukuñäni, ukatsti ch’amañchat jalapxañäni kunatix nayraqatar jalañasäki ukana. 2 Jesusaruy uñtañäni, iyawsañasax jupat juti, juparakiw uka iyawsañas askir tukuyi. Jesusasti cruzan mutüna, uka p’inqa tukuñ jiwañar jan yäqasa, jupax t’aqhisiñ qhipat kusisiñ utjañap yatïna; ukatsti Diosan kupïxaparuw qunt’asïna. 3 Ukalayku, Jesusan aski sarnaqäwipat lup’ipxam, jupasti juchararanakan amparapan wal t’aqhisïna; janipun qarjasipxamti, janirak mayjt’asipxamsa. 4 Jumanakasti juchampi nuwasisax janiw jupjam jiwañarux puripktati, 5 Diosax wawanakaparjam iwxt’apktam uk armasipxtaxa. Qillqatan siwa: “Nayan wawaxa, Tatitun chiqachatapar jan jisk’achamti, janirak tuqinuqatapampis mayjt’asimti. 6 Tatitux khitirutix munki ukarux chiqachiwa, wawaparjam katuqki ukarusti mutuyarakiwa” sasa. 7 Jumanakan askimatakiw mutusipktaxa: Diosasti jumanakarux wawaparjamaw uñjasipktam. ¿Khiti wawarak awkipan jan chiqachat utjisti? 8 Diosatix jumanakar jan chiqachapkiristamxa, kunjämtix awkix wawanakapar chiqachki ukhamxa, janiw chiqpach wawanakapäpktati, jan ukasti q’axat wawanakakïpxtawa. 9 Ukhamarus kunapachatix wawanakäkäyätan ukkhax, janchi awkinakasax chiqachistänwa, jiwasanakasti ist’arakïyätanwa. ¿Jichhasti janit ukat juk’ampi jakañ jikxatañatak alaxpach Awkisar ist’añasasti wakiskisti? 10 Janchi awkinakasax juk’a pachatakikiw chiqachawayistu, kunjämtix amuyupan walïki ukhamaru; ukampis Diosax jiwasan askisatakiw chiqachistu, jupjam qullan tukuñasataki. 11 Chiqpachansa mutuyäwi katuqtan ukkhax janiw sumäkiti, jan ukasti usustuwa; ukampis maynitix ukham tuqi yatiqchixa, sumankañan jakaña, chiqapan jakañ yatiqaski. 12 Ukhamasti, qarit amparanakama, aythaptat qunqurinakamsa ch’amañchas chiqaptayapxam, 13 ukatsti chiqap thakhi thaqhapxam, ukhamat uka wixchu kayux waliptañapataki, ukatsti janirak mayampsa q’iwsusxañapataki. 14 Taqinimpis sumankañan jakasipxam, q’uma jakañan sarnaqasa; jan ukampisti janiw khitis Tatiturux uñjkaspati. 15 Janiy khitirus Diosan munasiñapax pist’pati, ukhamat jan maynis mä k’ask’a qurar uñtat jaqinakar jan walt’ayaskañapataki. 16 Jumanakat jan khitis wachuq juchan sarnaqkpati, kunatix qullanäki ukarux janirak jisk’achpati; Esaú chachasti ukham luräna, mä juk’a manq’a laykukiw jilïr kankañap aljasïna. 17 Jumanakax yatipxtawa, kunapachatix Esaú chachax awkipat aski waxt’äwi katuqañ munän ukkhaxa, janiw churatäkänti; wal jachkchïn ukas janiw kun lurañas wakiskxänti. 18 Jumanakasti janiw israelitanakjamax jak’achasipktati, kawkïr qullutix llamkt’añjamäkän ukaruxa, uka qullux ninjamaw aqäna, kawkhantix laxa ch’amakasa, thayas utjkäna ukaruxa; 19 janirakiw trompetan phust’atapsa, Diosan arsutapsa ist’apktati. Uk ist’irinakasti jan juk’amp parlxañapatakiw achikt’apxäna, 20 kuntix siskän uka arunakarux janiw jaysirjamäpkänti: “Khiti jaqitixa, jan ukax uywasa uka qullur takt’ani ukax qalampi k’upjasa, jan ukax espadampi jiwayatäniwa” sasa. 21 Kunatix utjkän ukax sinti axsarkayänwa, Moisés pachpaw säna: “Axsarañat khathatiskta” sasa. 22 Ukatsipan jumanakax Sión qulluru, jakkir Diosan alaxpach Jerusalén markaparu, Diosar yupachañatak tantachat waranqa waranq angelanakaruw jak’achasipxtaxa, 23 ukhamarak alaxpachan qillqantatäpki uka Diosan nayrïr wawanakaparusa. Taqinir taripir Diosaru, Diosax askir tukuyki uka aski jaqinakan ajayuparuw jak’achasipxtaxa, 24 machaq amtäwi arxatir Jesusaru, q’umachatäktan uka wilaparu, ukax Abel chachan wilapat sipan juk’amp yatiyir wilawa. 25 Kunapachatix Diosax qhuru arumpi arxayapkätam ukkhax amuyasipxam. Jan “janiw” sapxamti, israelitanakasti nayra pachax janiw ist’apkänti, ukat mutuyatäpxäna. 26 Khä urunakan Diosax parlxaykän ukkhax, arupax aka uraqirux khathatiyänwa. Jiwasatix Diosan alaxpachat arsutapar jan ist’kañäni ukkhax, mutuyataw uñjasiñäni. Jichhax jupax siwa: “Mä kutimpiw khathatiyä, janiw uraqikti, jan ukasti alaxpachamppach khathatiyä” sasa. 27 “Mä kutimpiw” sasasti, Diosan taqi luräwinak apaqatäñap amuyayistu, unxtirinakas jan unxtañapataki. 28 Diosax kawkïr marktix churkistu ukax janiw unxtayatäkaspati. Taqi ukat yuspagarañäni, Diosarux taqi amuyusampi yupaychañäni, ukhamarak taqi axsart’añampi, ukaw juparux kusisiyi. 29 Diosasasti taqi kun nakhantir ninar uñtatawa.

13

1 Maynit maynikam jilapurjam munasipxam. 2 Utamar purinipki uka jaqinakar katuqt’añ jan armasipxamti, yaqhipanakasti ukham katuqasax jan yatkasaw angelanakar qurpachapxäna. 3 Katuntat jaqinakat amtasipxam, jupanakamp chikas katuntatäpkasma ukhama. Khitinakatix chhuxriñchjatäpki ukanakat amtasipxam, jumanakax jupanakjamaw uñjasipxarakisma. 4 Chacha warmi jaqichasit sarnaqäwirux taqinipun waqaychapxam, chachasa, warmisa jan yaqhanakampix wachuqan sarnaqapxamti; wachuq juchan sarnaqirirux Diosaw taripani. 5 Jan qullqirux munapxamti; qawqhatix utjapktam ukampix kusisitakïpxam, Diosasti siwa: “Janiw jaytjkämati, janirakiw armkämasa” sasa. 6 Ukhamasti taqi iyawsañampi arsuñasawa: “Tatituw yanapt’irixaxa; janiw axsarkäti. ¿Jaqisti kunarak kamachitanisti?” sasa. 7 Irpirinakamat amtasipxam, jupanakaw Diosan arunakap yatiyapxtam; jupanakan sarnaqäwipat lup’ipxam, ukatsti jupanakan iyawsäwip arkapxam. 8 Jesucristox wasürusa, jichhürusa, wiñayas pachpakïskiwa. 9 Jumanakasti janiy yaqha jan uñt’at yatichäwinakampix apayasipxamti. Diosan munasiñapampi chuymar ch’amañchañax juk’amp sumawa, manq’añanakxat kunayman arsutanakar phuqhañat sipana, uka arsutanakax janiw kunapachas askïkänti. 10 Jiwasanakan mä altaraw utjistu, uka altaratsti nayra qullan chiqankir sacerdotenakan manq’añapax janiw wakiskiti. 11 Ukampis Jilïr sacerdotex qullan chiqawjarux uywanakan wilap apapxi, mä waxt’äwjam juchat apaqañataki, ukampis uka uywanakan aychapax campamentot anqäxar nakhantayatawa. 12 Ukhamarakiw Jesusax markat anqäxan jiwayatänxa, wilap tuqi jaqinakar q’umachañataki. 13 Ukhamasti Jesusampi chikay campamento anqäxar mistuñäni, ukatsti kunjämtix jupax t’aqhisiwayki uka kipkarak t’aqhisiñäni. 14 Janiw akapachan wiñayatak utjir markax utjkistuti, jan ukasti jutir marka thaqhasktan. 15 Ukat Diosarux Jesucristo tuqi yupaychañasa. Aka yupaychañsti aski waxt’äwjam luqtañasawa. ¡Ukhamasti lakanakasampi yupaychapxañäni! 16 Jumanakasti mayninakar aski lurañsa, kunatix utjapktam uk mayninakampi jaljasiñsa jan armasipxamti; uka luräwinakaw Diosarux kusisiyi. 17 Irpirinakamar jaysapxam, jupanakarux ist’apxarakim, jupanakax jan inakt’asaw jumanakar uñjapxtam, Diosax taqi luräwinakamat jupanakar maykani uk yatisina. Kunatix jupar kusisiyki uk lurañatak ch’amachasipxam, jan ukhamäkani ukasti jumanakatakix janiw askïkaniti. 18 Nanakatak Diosat mayipxam, nanakax suma chuymampi lurapxatax amuyasipxta, taqi kunansa suman sarnaqañ munapxarakta. 19 Taqi kunat sipansa, Diosat mayipxañamatakiw achikt’asipxsma, nayan jumanakan ukar jank’ak puriniñaxataki. 20 Sumankañ churir Diosax, Tatit Jesucristosaruw jiwatanak taypit jaktayawayi, ovejanakan jach’a Awatiriparu, jupax wilapampiw wiñay arust’äwi arsuwayi, 21 uka Diosay jumanakarux q’uma, taqi kunansa aski tukuypan, munañap phuqhapxañamataki; Jesucristo tuqi kuntix jiwasanakamp lurañ munki uk lurarakpan. ¡Jesucristox wiñayatak jach’añchatäpan! Ukhamäpan. 22 Jilatanaka, aka juk’a iwxa arunak taqi chuymay katuqt’asipxam. 23 Yatipxam, Timoteo jilatasax carcelat mistxiwa; jupatix jank’ak purininixa, nayamp chikaw jumanakar tumpir irpanï. 24 Irpirinakamarux taqinir aruntapxam, ukhamarak qullan markankirinakarusa, Italia markankirinakax aruntanipxaraktamwa. 25 Diosax khuyapayasiñap jumanakar churanpan.