SANTIAGO

1

1 Naya Santiago, Jesucristo Tatitu Diosan luqtiripa, Israelan tunka payan ayllunakaru, aka uraqpachan ch’iqitatatäpki ukanakaruw aruntanipxsma. 2 Munat jilatanakaxa, jumanakax kunayman yant’anakan jikxatasipkät ukkhax kusisipxam. 3 Niy yatxapxtawa, iyasañamatix yant’atäni ukkhaxa, jumanakax ch’amampi sayt’asiñ yatiqapxta. 4 Ukampis uka ch’amañchäwix aski lurañaru, phuqhat jiltañar puriypan, ukat jan kunas pist’añapataki. 5 Jumanakat maynintix yatiñ kankañapax jan utjkchi ukaxa, Diosat mayispan, jupasti churaniwa; Diosax jilarkiri, jan kun kamsasaw taqinir churi. 6 Ukampis taqi iyawsañampiw mayiñapa, jan akch’as pächasisa; pächasirix quta mathapimpi sasiwa, thayas uksar aksaruw apani. 7 Ukhamax khititix pächasiski ukax janiw kunsa Tatitut katuqkaspati, 8 jupax jichhürux may amti, qharurusti yaqharaki, janiw jakäwipan may arsur jaqïkiti. 9 Jan yäqat jilatax Diosan jach’ar aptatätapat jach’añchasiñapa; 10 qamir jaqisti aynacht’atapat jach’añchasiñaparaki. Qamirïñax qura panqarampi sasiwa, janiw wiñayäkiti. 11 Kunapachatix intix jalsusin wal lupt’anki ukkhaxa, uka alix wañsuwa, panqaras willirtarakiwa, ukatsti suma uñnaqapas tukusiwa. Qamir jaqix ukhamarakiw luräwinakapampi chik tukusini. 12 Yant’ar ch’amampi atipjir jaqix kusisiñaniwa, yant’ar atipjirix jakañ pillu waxt’äwjam katuqani, Diosax jupar munirinakar churañatakiw arsuwayi. 13 Maynitix jan wali lurañatak yant’at uñjaschi ukkhaxa, janiy siskpanti “Diosaw yant’itu” sasaxa, Diosax janiw khitir jan wal lurañatakis yant’atäkaspati, janirakiw khitirus yant’kiti. 14 Jan ukasti, maynix ñanqha amtäwinakaparjamaw yant’at uñjasi, ukampiw katuntayasi sallqjayasiraki. 15 Uka ñanqha amtäwinakat juchax sarti, jucha luratatsti tukuyarux jiwañ utjayi. 16 Munat jilatanakaxa, jan pantjasipxamti. 17 Kunatix askïki, chiqäki ukax alaxpachankir Diosat juti, jupax alaxpachankir warawaranak lurawayi. Diosax pachpakïskiwa, jupansti janiw mayjt’añasa, ch’amakt’añas utjkiti. 18 Jupax ukham munatap laykux jiwasarux chiqa arunakap tuqiw jakañ churistu, jupan luräwipan nayrïr achupäñasataki. 19 Munat jilatanaka, akanak amtapxam: taqi jumanakasti ist’añatakix jank’akïpxam; ukatsipana, parlañatakisa, thithiñatakis k’achakïpxam. 20 Thithit jaqisti kunatix Diosatak askïki uk janiw lurkiti. 21 Ukhamasti, jumanakax q’añu lurañanak apanukupxam, jan wali lurañax utjki ukanak apanukupxarakim, ukatsti kuna arunakatix chuymanakaman yapuchatäki uka arunak llamp’u chuymampi katuqapxam, uka yatiyäwi arusti jumanakar qhispiyañatakix ch’amaniwa. 22 Ukampis jan aliq isch’ukirinakakïpxamti, jan ukasti luririnakäpxam, jan lurapkät ukasti, jumanakpachakiw sallqjasisipkasma. 23 Khititix aliqak uka arunak isch’ukki, ukat janirak lurkit ukaxa, kunjämtix mä jaqix ajanup espejot uñkataski ukhamakiwa: 24 jupa pachpa uñkatt’asisax ukspachaw kunjämäkäntix uk armasxi. 25 Ukatsipana, jumanakatix Diosan arunakap ist’apxäta, phuqhapxarakïtaxa, taqi luräwinakaman kusisitäpxäta. Diosan arupax askiwa, jumanakarusti juchat qhispiyapxtam. 26 Maynitix Diosar sum arkatap amuyaschi ukatsti kuns parlaskakchi ukaxa, jupa pachpaw k’arintasiski, Diosar arkatapasti inamayakiwa. 27 Dios Awkir q’uma chuymampi arkañax akanakawa: Wajchanakaru, ijmanakaru, llakitanakar yanapt’aña, ukatsti akapach q’añu lurañanakampix janirak q’añuchasiña ukawa.

2

1 Munat jilatanakaxa, jumanakax taqi ch’aman Tatit Jesucristosar iyawsirinakjamaxa, maynit maynikamax jan yaqhachnukusipxamti. 2 Mä qamir jaqitix jumanakan tantachäwimar mantanispa, quri surtijanakani, suma isini, ukat jupar yäqasax sapxasma: “Aka suma chiqawjar qunt’asim” sasa, uka pachparak jan kunani mä jaqix thantha isini purinispa, ukat juparux sapxasma: “Khayawjar sayt’asim, jan ukax pamparus qunt’asim” sasa, 4 ukampix jumanakax yaqhachnukusipktawa, jan wali amtañampiw taripasipktaxa. 5 Munat jilatanakaxa, aka arunak ist’apxam: Diosax aka uraqin jan kunaninakaruw ajllisi, jupanakan iyawsañan qamirïpxañapataki, ukhamat Diosan qhapaq markap mä waxt’äwjam katuqapxañapataki, jupar munirinakatakiw uk arsuwayi. 6 Ukampis jumanakax jan kunaninakarux jisk’achapxtawa. ¿Janit qamir jaqinakasti inak irnaqayapktamsti, janit jupanakasti jilïrinakan nayraqatapar qatatiyapktamsti? 7 ¿Janit jupanakasti Tatituman suma sutipat jan walinak parlapkisti? 8 Jumanakatix Diosan jach’a kamachip phuqhasipksta ukaxa, walik lurasipktaxa, kunjämtix Qillqatan siski: “Jaqi masimarux juma kipkarjam munasim” sasa. 9 Ukampis maynir yaqhachnukutam laykux juch lurapxtaxa, ukatsti Diosan kamachip nayraqatan juchanïpxtawa. 10 Mä jaqitix Diosan kamachipar phuqkas mä kamachin pantjaschi ukkhaxa, taqpach kamachinakat juchaniwa. 11 Pachpa Diosaw arsu: “Janiw wachuq lurätati”. Ukatsti sarakiwa: “Janiw jiwayätati” sasa. Ukhamasti maynitix wachuq juchan jan sarnaqkchixa, ukampis jiwaychixa, ukax niy Diosan kamachip p’akintxiwa. 12 Jumanakasti qhispiyasiñ apanki uka kamachimpi taripatäñatakjamaw parlapxañama, sarnaqapxañamaraki. 13 Ukampis khitinakatix mayninakat jan khuyapt’ayaski ukaxa, jan khuyapt’ayasiñampi taripatäniwa, khuyapayasirinakasti taripäwi urun sumakiw mistupxani. 14 Munat jilatanakaxa, ¿kuna askirakïspa maynitix saspa: “Nayax iyawsañanïtwa” sasa, ukat janirak lurañamp phuqkaspa ukasti? ¿Uka iyawsañapasti qhispiyaspati? 15 Sañäni, mä jilatasa jan ukax mä kullakas isit jalstata, jan maq’añani uka urux uñjasispa; 16 ukat jumanakat maynix saspa: “Waliki, isthapisim, sist’asiñkam manq’asirakim” sasa, ukat janirak kuntix munki uk churkaspa ukasti, ¿kuna askirakïspa uka arsutapasti? 17 Iyawsañampix ukhamaw lurasi: janitix iyawsäwix luräwinïkaspa ukaxa, uka iyawsañ sapakix jiwatawa. 18 Maynix saspawa: “Jumax iyawsañanïtawa, nayasti luräwinakanïtwa. Jan luräwinakan iyawsañam uñacht’ayita; nayasti iyawsañaxa, luräwinakaxampi uñacht’ayäma” sasa. 19 Jumasti mä sapa Diosan utjatap iyawstaxa, uk iyawsasasti walik lurasktaxa; ukampis supayanakax ukham iyawsaraki, axsarañatsti khathatipxarakiwa. 20 Pisi amuyt’an jaqi, ¿yatiñ muntati?, jan luräwin iyawsäwix inamayakiwa. 21 Abraham nayra awkisarux Diosax askit uñt’äna, Isaac wawapar wilañcha luqtatap layku. 22 Abraham tuqit niyaw amuytaxa, iyawsañapax luräwinakap tuqiw uñacht’ayasïna, ukatsti luräwinakap tuqiw iyawsañapax askir tuküna. 23 Ukhamaw qillqatax phuqhasïna: “Abrahamax Diosaruw iyawsäna, ukat Diosax askit katuqäna” sasa. Abrahamasti Diosan jilat masipa satarakïnwa. 24 Jumanakax niyaw uñjapxta, Diosax jaqirux luräwinakap tuqiw katuqi, janiw iyawsäwip laykukiti. 25 Rahab sat jan wali sarnaqir warmimpix uka pachparakiw lurasïna; Diosax luratanakap uñjasaw askit katuqäna. Uka warmisti khithatanakarux utaparuw qurpachäna, ukatsti yaqha thakhinjam sarxañapatakiw yanapt’arakïna. 26 Kamisatix jan ajayun janchix jiwataxa, ukhamarakiw jan luräwini iyawsäwix jiwata.

3

1 Munat jilatanakaxa, jumanak taypin yatichirinakax jan waljan utjpanti, niy yatipxtawa, khitinakatix yatichirïpktan ukanakax jan khuyapt’ayasiñampi taripatäñäniwa. 2 Taqiniw kunayman pantjasiñarux puripxtan; jichhasti, maynitix arsutapamp jan pantjaskchi ukaxa, chiqa jaqiwa, taqpach janchipsa sum apnaqarakispa. 3 Caballonakampi jaysayasiñatakix lakaparux jakimampiw uskunttan, ukat caballorux apnaqtan. 4 Barconak uñtapxarakim: sinti jach’anakäpkchisa, wali ch’aman thayanakampi apnaqatäkchi ukasa, barco apnaqirinakax mä jisk’a timonampikiw apnaqi, kawksarutix munki uksaruw sarayi. 5 Laxrasampix ukhamarakiw lurasi. Laxrasax janchin wali jisk’akiwa, ukampis wali jach’anak luraspa. ¡Mä jisk’a ninakiw jach’a ch’umi nakhantaspa! 6 Kuna arunaktix laxrasamp arsktan ukax ninamp sasiwa. Laxrasax ñanqhanak lurañatak wali ch’amaniwa, jakañasarus janiw walt’aykistaspati, ukatsti manqhapachan nakharaksna. 7 Jaqix kunayman axsarkañ animalanak apnaqaspa, jamach’inaka, katarinaka, qutankir laq’unaka, taqiruw axaptayaspa, 8 ukampis janiw khitis laxrarux apnaqirjamäkiti. Laxrasax jan atipjkay ñanqhawa, jiwayir qullan phuqhantatawa. 9 Uka laxrampix Dios awkisaruw yupaychtan, uka pachpa laxrampiw Diosar uñtasit lurt’at jaqinakarux ñanqhacharaktan. 10 Pachpa lakat aski arunakasa, ñanqha arunakas mistu. Munat jilatanaka, janiw ukhamäñapäkiti. 11 Mä pachpa phuch’utsti janiw muxsa umampi k’allk’u umampix mistkaspati. 12 Janirakiw higo alix aceitunanak achuykaspati, uva alis higo achunak achuykaspati, ukhamarakiw munat jilatanaka, jayuk’ar jalsur umat janiw muxsa umax jalskaspati. 13 Jumanak taypintix maynix wali yatiñani, amuyt’an utjchixa, suma sarnaqäwipamp uñacht’aypan, kunjämtix yatiñ kankañapax llamp’u chuymampi churki ukarjama. 14 Ukampis jumanakan chuymamantix uñisisiñanaka, k’allk’usiñanaka, pixtusiñanak utjchixa, jach’a jach’a jan tukupxamti, chiqa kankañarus janirak k’arintapxamti. 15 Uka yatiñ kankañax janiw Diosat jutkiti, jan ukasti akapach yatiñ kankañakiwa, jaqin amuyt’apakiwa, pachpa supayat juti. 16 Kawkhantix uñisisiñasa, uñkatasiñas utjki ukkhanxa, pixtusiñanakampi jan walt’añanakampikiw utji. 17 Ukampis khitinakatix Diosat jutir yatiñanïpki ukanakax q’uma jakawinïpxiwa; ukhamarus sumankayirinaka, munasirinaka, llamp’u chuymaninakäpxiwa. Jupanakax khuyapt’ayasirïpxiwa, chiqap uñjirinaka, chiq parlirinaka, sum luririnaka. 18 Sumankañ utjayirinakasti sumankañ utjayapxi, aski kankañ achu apthapiñataki.

4

1 ¿Kawkitarak juti, jumanak taypin utjki uka nuwasiñanaka, ch’axwañanakasti? Chuymaman nuwaski uka jan wali amtäwinakat juti. 2 Jumanakax kun munasas janiw jikxatapktati; jiwayapxtawa, mä kunatakis munapayir chuymanïpxtawa, jan kun jikxatxasax ch’axwapxtawa, ukatsti jumanakkamaw nuwasipxtaxa. Kuntix munapkta uk janiw jikxatapktati, Diosar jan mayipxatam layku; 3 maykasas janiw katuqapktati, jan sum mayipxatam layku. Ukampis jumanakax janchin munañanakapatakikiw munapxtaxa. 4 ¡Diosatakjam jan sarnaqir jaqinaka! ¿Janit jumanakax yatipkta akapachampi sumankañ munki ukax Diosampi jan walinkatapxa? Khititix akapachampi sumankañ munki ukaxa, Diosan uñisiripaw tuku. 5 Ukatpï Qillqatax sixa: “Diosax kuna ajaytix jiwasar uchkistu uk walpun munasi” sasa. 6 Ukampis Diosax khuyapayasiñapampiw yanapistu, Qillqatasti siwa: “Diosax jach’a jach’a tukur jaqinakarux janiw munkiti, ukampis llamp’u chuymaninakarux khuyapt’ayiwa” sasa. 7 Ukhamasti Diosaruy jaysapxam. Supayampisti q’iwtasipxam, jupasti jumanakat jaltxaniwa. 8 Diosar jak’achasipxam, jupasti jumanakarux jak’achasiniwa. ¡Jucharar jaqinaka, amparanakam q’umachasipxam! ¡Jumanaka, Diosar munkasin juch luririnakax chuymanakam q’umachasipxam! 9 ¡Llakthapisipxam, jachapxam, wararipxam! Larutamax jachañar kipstpan, kusisiñamasti llakisiñar kipstarakpan! 10 Dios nayraqatan jisk’ar tukt’apxam, jupasti jach’aruw aptapxätam. 11 Jilatanaka, jan jumanakax mayninakat jan wal parlapxamti. Khititix jilapat jan wal parlixa, jan ukax, jisk’achisa, ukampix Diosan kamachiparus jan wal parlasin jisk’achapkasma ukhamawa. Jumanakan luräwinakamax Diosan kamachipar phuqhañawa. 12 Ukampis maynikiw kamach churirix utji, jupa sapakirakiw Taripirixa, jupakiw qhispiyaspa, jan ukax juchañcharakispa. Jumasti ¿khitirakïta jaqi masimar taripañatakisti? 13 Jumanaka, akham arsurinak ist’apxam: “Jichhüru, jan ukax qharürus khä markaruw sarapxañäni, ukansti mä maraw alakip lurañäni, ukatsti qullqi jikxatañäni” sasa, 14 ¡ukampis kunäkanitix qharür jakañamax uk janiw yatisipktati! Jumanakasti mä urpu qinayjamakïpxtawa, ukax mä jisk’apach uñstasax mäkiw chhaqti. 15 Ukampis akham sapxañamawa: “Dios munan ukax jakaskañäniwa, ukatsti uka aka lurañäni” sasa. 16 Ukampisa, jumanakax jach’a jach’a tukuñampiw parlapxtaxa; ukham jach’a jach’a tukuñax janiw walïkiti. 17 Khititix aski lurañ yatkasin jan lurki ukax juch luraski.

5

1 ¡Qamirinaka, aka arunak ist’apxam! ¡Jachapxam wararipxarakim kuna chijinakatix jumanakxar jutkan ukanakata! 2 Jumanakan qamiriptañ yänakamax ñusantatawa, isinakamas thuthan thuthantatawa. 3 Qurimas qullqimas sarun q’ala tukjatawa. Uka saruw jumanakatak qhanañchani, ukatsti ninar uñtataw tukjapxätam. Aka qhipa urunakansti qamiriptañ yänak walpun arkuntasipktaxa. 4 Yapunakam apthapirinakar chanip jan phuqhat churatamax jumanakatakiw warariski. Taqi ch’aman Tatitux yapuchirinakan art’asitap ist’iwa. 5 Jumanakasti aka uraqin taqi kunan phuqt’ataw jakapxtaxa, khariñ uywar uñtataw puquntapxtaxa, ¡jichhasti jumanakar jiwarayañ urux purinxiwa! 6 Jumanakax jan juchan jaqirux juchañchasin jiwayapxtawa, janirakiw jupanakax ch’urkhisipkänti. 7 Ukampis jilatanaka, jumanakax Tatitun jutañapkamax llamp’u chuymanïpxam. Yapuchir jaqix achunak apthapiñatakix llamp’u chuymampiw jallupachan qalltañap suyt’i. 8 Jumanakax llamp’u chuymanïpxam, janirak mayjt’asipxamti, Tatitux jank’akiw jutani. 9 Jilatanaka, janirak jumanakkamax chaxwapkamti, ukhamat jan juchañchayasiskañataki; Taripiristi niyaw punkunkxi. 10 Munat jilatanakaxa, Tatitun sutipxar parlapkän uka profetanakan t’aqhisitapata, llamp’u chuymanïtapat yatiqasipxam. 11 Jiwasasti khitinakatix t’aqhisipki jupanakarux “kusisiñaniwa” sistanwa. Jumanakax kunjämtix Job chachax t’aqhiskän uk ist’apxtawa, ukatsti kunjämtix Tatitux tukuyar jupampi lurkän uk yatipxaraktawa. Tatitux wali munasiri, khuyapayasiriwa. 12 Ukampis jilatanaka, juramento jan lurapxamti: alaxpach laykusa, akapach laykusa, janirak yaqhanak laykusa. “Jïsa” sapkät ukkhax ukhamapunïpan; “janiw” sapkät ukkhasti, ukhamarakïpan, ukhamat Diosax jumanakar jan juchañchaskañapataki. 13 ¿Jumanak taypin llakitax utjiti? Tatitut mayispan. ¿Jumanak taypin kusisitax utjiti? Tatitur q’uchunakampi q’uchpan. 14 ¿Jumanak taypin usutax utjiti? Tatitun utapankir jilïrinak jawsaypan, jupanakax jupatak Tatitut maypan, Tatitun sutipxar aceitempi jawintpan. 15 Iyawsañampi Tatitur mayipkät ukkhaxa, usutax k’umaraptaniwa, Tatituw juparux sartayani; juchanïchi ukas pampachatäniwa. 16 Ukalayku, jumanakax maynit maynir juchanakam arsusipxam, ukatsti k’umaraptañatakix sapa maynitak Tatitur mayipxarakim. Mä aski jaqin taqi chuymampi Tatitur mayitapax wali ch’amaniwa. 17 Elías profetax jiwasjam jaqikïnwa, kunapachatix jan jalluñapatak Tatitur taqi chuymapampi maykän ukkhaxa, jallux kimsa mara chikaniw jan purkxänti. 18 Uka qhipatsti, wasitat Tatitur mayïna, jallux purxatxänwa, uraqisti achunakap achuyxäna. 19 Munat jilatanaka, jumanakat maynitix chiqa thakhit saranukchi ukat maynix kuttayanirakchixa, 20 jumanakax yatipxam, khititix juchanir jan wali thakhit kuttayanki ukaxa, jiwañat qhispiyi, ukatsti taqi juchanakapat Diosan pampachatäñ jikxatayaraki.