2 SAMUEL

1

1 Saúl reyin jiwxatapatsti, Davidax amalecitanakar atipjasin Siclag chiqaruw kuttxäna, ukansti pä uruw qhiparäna. 2 Kimsïr uru saraqatarusti, Saúl reyin soldadonakapat mayniw Siclag chiqar purinïna, isinakapas ch’iyanuqata, p’iqipas qhillamp jach’xatata, llakip uñacht’ayañataki. Davidan jak’apar purisinsti, taqi axsartañ chuymampiw nayraqatapan uraqkam alt’asïna. 3 Davidasti jiskt’änwa: —¿Kawkitsa jutta? —sasa. Soldadosti sänwa: —Nuwasïwit jaltanta, israelitanakax nuwasisipkän ukkhata —sasa. 4 Davidax jiskt’askakïnwa: —¿Kamacharakisti? ¡Yatiyitaya! —sasa. Uka soldadosti sarakïnwa: —Israelit ejercitox nuwasïwit jaltxi. Jupanakat waljaniw jiwarapxaraki. ¡Saúl reyimpi, Jonatán yuqapampis jiwapxarakiwa! —sasa. 5 Davidasti uka yatiyäwi apaniri soldadorux jiskt’askakïnwa: —¿Kunjämatarak jumasti Saúl reyimpina, Jonatán yuqapampin jiwatap yattasti? —sasa. 6 Uka soldadosti sarakïnwa: —Nayax Guilboa qullunkaskäyätwa, ukhamaruw Saúl reyir pachpa lanzapxar liwxattir uñjta, uñisirinakan nuwasiñ carronakapasa, caballeriapas niya jikxatañatakjamaw jak’achasirakïna. 7 Ukapachaw jupax qhipäxar uñtanïna, nayar uñjasinsti jawsituwa. Nayasti jawsataparux ist’araktwa. 8 Ukat jank’akiw nayar jiskt’arakitu: “¿Khitïtasa?” sasa. Nayasti: “Amalecita jaqïtwa” sasaw sista. 9 Ukat nayarux jak’apar jawsasin sarakitu: “Mäpit jiwayxita, t’aqhisisktwa, janiw jank’as jiwirjamäkti” sasa. 10 Ukhamasti nayax jak’achasisin jupar jiwayta, nuwasïwin aynacht’xatapat jakañ jan munxatap amuyasina. Ukatsti jank’akiw p’iqipankkän uka pillu apaqta, ukhamarak amparapankkän uka brazaletsa; juman ukar apanxañataki —sasa. 11 Ukat Davidampi, jupa chikäpkän uka jaqinakampix llakisiñat isinakap ch’iyanuqasipxäna, 12 ukatsti walpun jachapxäna, wararipxarakïna, Saúl reyimpina, Jonatán yuqapampin jiwatap layku, ukhamaraki Tatitun ejercitopan atipjat uñjasitap laykusa, jayp’ukamaw ayuno lurapxäna. 13 Ukatsti Davidax uka yatiyäwi apanir waynarux mä kutimpiw jiskt’äna: —¿Kawkinkirïtas jumaxa? —sasa. Uka waynasti sänwa: —Nayax Israel markan jakir amalecita jaqin yuqapätwa —sasa. 14 Davidasti jach’at arsüna: —¿Kunjämarak jumasti Tatitun ajllit reyir jiwayañatak amparam ayttasti? —sasa. 15 Ukatsti jaqinakapat maynir jawsasin sarakïna: —Saram, ¡aka jaqir jiwt’ayanim! —sasa. Ukat jupax uka amalecita waynar jiwt’ayäna, 16 Davidasti sarakïnwa: —Juma pachpaw jiwañamatak juchanïsktaxa, juma pachparakiw Tatitun ajllit reyipar jiwayatamsa arsusisktaxa —sasa. 17 Davidax jacht’asisaw Saúl reyimpina, Jonatán yuqapampin jiwatapat aka q’uchu q’uchüna, 18 ukatsti uka jachañ q’uchu Judá uraqin yatichasiñapatakiw arsurakïna. Aka jachañ q’uchusti Aski Jaqin Qillqatapankiwa: 19 “¡Israel marka! ¡Juman jach’a kankañamax qullunakan t’unjat uñjasi! ¿Kunjämarak jan axsaririnakasti aynacht’apxisti? 20 Gat chiqan jan khitirus yatiyapxamti, janirak Ascalón marka thakhinakansa parlapxamti, filistea warminakan jan kusisipxañapataki, Tatitur jan uñt’ir warminakan kusisiñat jan sink’usipkañapataki. 21 “¡Guilboa qullunaka, jan jumanakar jallusa, sullasa purxatkpati, janirak trigosa waxt’a churañatak achpati! Atipjirinakan jark’aqasiñanakapax ukan takisit uñjasi. Saúl reyin jark’aqasiñapan k’ajatapas ukan tukusiwayxi. 22 “Saúl reyimpi, Jonatanampix, janipuniw espadanakapsa, mich’inakapsa uñisirin wilapampiru, lik’ipampir jan chilltasax kuttanipxirïkänti. 23 “¡Saúl, Jonatán! Munat jaqinaka! Jakañansa, jiwañansa, janiw jaljtapxirïkiti. ¡Jach’a pakanakat sipan juk’amp jaltirïpxänwa! ¡Leonanakat sipan juk’amp ch’amanïpxänwa! 24 “¡Israelan imill wawanakapa, Saúl reyit jachapxam, jupaw suma wila isinakampi, lino isinakamp isiyapxtam; quri yänakamp k’achachapxtam! 25 ¿Kamisarak ch’aman jaqinakasti nuwasïwin aynacht’apxisti? ¡Jonatanax qullu pataman jiwayat uñjasi! 26 “¡Jonatán jilaxay, jumatjamax wali llakitaw uñjasta! ¡Ukataq suma chuymampiw nayar uñjistaxa! Munasiñamax nayatak warminakan munasiñapat sipan jilt’atänwa. 27 ¿Kunjämarak ch’amani jaqinakasti aynacht’apxisti? ¡Nuwasiñ yänakas q’ala t’unjataw uñjasi!” sasa.

2

1 Uka qhipatsti, Davidax Tatituruw jiskt’asïna, jupar sänwa: ——¿Kawkïri markanakatix Judá tuqinkki ukanakar sarañax wakisispati? —sasa. Tatitusti sarakïnwa: —Jïsa, sarañamax wakisiwa —sasa. Ukat Davidax jiskt’asïna: —¿Kawkirus saräxa? —sasa. Tatitusti ukxaruw sarakïna: —Hebrón markar saram —sasa. 2 Davidasti Hebrón markaruw pani warmipamp saräna: Jezreel markankir Ahinoám sat warmipampi, Carmel chiqankir Nabal chachan Abigail sata ijma warmimpi. 3 Jupamp chika sarnaqir jaqinakapsa irpasxarakïnwa, sapa maynirus wila masinakapamppach irpxäna, ukatsti jupanakax taqiniw Hebrón marka jak’a markanakan utjnuqtapxäna. 4 Uka qhipatsti Judá uraqinkir jaqinakaw ukar purintanipxarakïna, ukatsti ukan Davidarux Judá markan reyipäñapatak utt’ayapxäna. Juparusti Galaad chiqankir Jabés markankir jaqinakan Saúl reyir imt’xapxatap yatiyapxäna, 5 ukat Davidax Jabés markankirinakar jaqinak khithäna akham sapxañapataki: “Tatituw jumanakar aski waxt’äwinak churxapxätam, khuyapt’ayasiñ chuymampi Saúl reyin janchip imt’xapxatamata. 6 Tatituy khuyapayasiñampi, chiqa chuymampi jumanakar uñjpan. Nayasti, ukham lurapxatamat sum jumanakarux uñjapxarakïma. 7 Jichhasti jumanakax ch’am katxatapxam, janirak thayjtapxamti, jumanakar apnaqir Saúl reyix jiwatäkchi ukasa, jichhasti Judá ayllunkirinakaw nayar reyit utt’ayitu jumanakar apnaqañataki” sasa. 8 Ukchañkamasti, Saúl reyin ejercitopan jach’a jilïrïkatayna uka Ner jaqin Abner sutini yuqapax, Saúl reyin Is-bóset sat yuqaparuw Mahanaim sat chiqar irpxaruwayäna, 9 ukan juparux Israel markan reyipat utt’ayäna. Ukhamat Is-bóset chachax Galaad, Gesuri, Jezreel, Efraín, Benjamín, uka markanak apnaqäna. 10 Kunapachatix Is-bóset jaqix Israel marka apnaqañ qalltkän ukapachax, pusi tunka maranïnwa, pä marakiw apnaqawayäna. Ukampis Judá ayllunkirinakakiw Davidarux reyipat uñt’asipxäna. 11 Ukat Davidax Hebrón markan qhiparäna, ukatsti paqallq mara, suxta phaxsiniw Judá marka apnaqäna. 12 Mä urusti, Abner jaqimpi, Is-bosetan yanapirinakapampix, Mahanaim chiqat mistuwayasin Gabaón chiqaruw puripxäna, 13 kawkintix uma imañax utjkäna ukkharu. Ukawjan jupanakax Seruiá jaqin Joab yuqapampi, Davidan jaqinakapampiw jikintasipxäna. Uka pä tamasti purap tuqin wakichrantasipxäna, mayninakax maykatana, mayninakasti maykatanaraki. 14 Ukat Abnerax Joab chachar säna: —Waynanak mistupxpan jiwas nayraqatan nuwasiñataki —sasa. —Walikiwa —sasaw Joab chachax sarakïna. 15 Ukhamasti, Benjamín ayllunkirimpita, Saúl reyin Is-bóset yuqapan tamapankirimpitxa, tunka payan waynanakaw nayraqatar mistüna, Davidan tamapankiritsti tunka payaniw misturakïna. 16 Ukatsti sapa mayniw uñisiriparux p’iqit katuntasin espadamp jaraphit chhuqhuntäna, ukhamat taqini jiwarat uñjasipxäna. Ukat Gabaón marka jak’ankki uka chiqax “Espadanakan pampapa” sataxa. 17 Uka urusti nuwasiñax walt’atapunïnwa, Davidan soldadonakapaw Abnerampiru, Israelan tamanakapampir atipjäna. 18 Seruiá jaqin kimsa yuqanakapax ukankapxänwa: Joab, Abisai, Asael jupanaka. Asaelax pampa tarujar uñtataw wal jalirïna, 19 jupasti Abneraruw arktäna, jan kawksarus jaltxañapataki. 20 Abnerasti qhipäxar uñtasax jach’at arsüna: —¡Jumax Asaelarakïtasä! —sasa. Jupasti ukxaruw säna: —¡Jïsa, nayätwa! —sasa. 21 Ukat Abnerax sarakïna: —Jan juk’ampi arknaqkxistati. Uka uywatanakat maynir katuntam, ukatsti kunanaktix apki ukanak taqpach katusxarakim —sasa. Asaelasti arktaskakïnwa janiw antutañ munkänti, 22 ukat Abnerax wasitat säna: —¡Jan juk’amp arknaqkxistati, jan ukasti jiwayämawa! Ukatsti, ¿kuna ajanumpirak Joab jilamar uñstästi? —sasa. 23 Ukampis Asaelax arktaskakïnwa, ukat Abnerax Asaelan purakapat lanzamp chhuqhuntäna, jikhanïxat junstayañkama, Asaelasti ukkharpachaw jiwat jaqutattäna. Ukatsti taqi khitinakatix uka chiqaru purinipkäna ukanakasti, jupar uñjañatakiw sayt’asipxäna. 24 Ukampis Joab jaqimpi, Abisai jaqimpix Abnerar arktasipkakïnwa. Inti jalantarusti Amá sat qullu pataruw puripxäna, uka qullusti Guíah uñkatasinkiwa, Gabaón wasarar sarañ thakhina. 25 Ukan Benjaminankir jaqinakax Abnerar yanapt’añatak tantachasipxäna, ukatsti mä tamar tukusakiw qullu patan nuwasiñatak wakicht’asipxarakïna. 26 Ukat Abnerax Joab chachar art’äna: —¿Janit aka jiwarayäwix tukuskani? ¿Janit amuykta aka luräwix jan walt’añaki apanirapistani ukxa? ¿Kunapacharak jaqinakamar säta jilanakapar jan juk’amp arknaqxañapatakisti? —sasa. 27 Joab chachasti ukxaruw sarakïna: —Juramentompiw Dios nayraqatan arsurapsma, janitix uk qhanañchkasamän ukaxa, jaqinakaxax qhanjtaniñapkamaw jilanakapar arknaqaskakisapäna —sasa. 28 Ukatsti ukspachaw Joab jaqix trompetanak phust’ayäna, jaqinakapasti israelitanakar arknaqañ suyt’xapxänwa, ukat uksarusti janiw jupanakamp nuwaskxapxänti. 29 Abnerampi, jaqinakapampisti uka paqar arumaw Arabá sat pampanjam sarapxäna. Jordán jawir makhatasasti, chika uruw Mahanaim chiqar puripxäna. 30 Joab chachax janiw Abnerar arknaqkxänti, ukatsti taqpach jaqinakaparuw tantachthapïna, jakthapisinsti Davidan jaqinakapat tunka llätunkaniw jiwaratayna, Asael chachas jiwarakitaynawa. 31 Ukampisa, Davidan arkirinakapax, Benjaminan ayllupankirimpita, Abneran jaqinakapankirimpitxa, suxta tunkan jaqinakaruw jiwarayatayna. 32 Uka qhipatsti, Joab chachampi, jaqinakapampix Asaelan amayap Belén markar apasin awkipan sepulturaparuw imt’xapxäna. Jupanakasti uka arum paqariw sarapxäna, willjtarusti Hebrón markaruw puripxäna.

3

1 Saúl reyin jaqinakapampi, Davidan jaqinakapampix jaya maranakaw ch’axwankapxäna, Davidan jaqinakapax juk’at juk’at ch’amañchasïna, ukampis Saúl reyin jaqinakapax sapa kutiw aynacht’arakïna. 2 Davidax Hebrón markan jakkän ukapachaw jupatak wawanakapax yurirapïna: Amnón sutinïki ukax jilïr wawänwa, Jezreelankir Ahinóam warmin wawapänwa; 3 payïr wawapasti Quilab sutinïnwa, Carmel chiqan utjasir Nabal chachan ijmapäkän uka Abigail warmin wawaparakïnwa; kimsïri wawapasti Absalón satänwa, Maacá warmin wawapänwa, uka warmisti Guesur markan reyipa Talmai sat jaqin phuchhapänwa; 4 pusïr wawapasti Adonías sutinïnwa, Haguit warmin wawaparakïnwa; phisqïr wawapasti Sefatías satarakïnwa, Abital warmin wawapänwa. 5 Suxtïr wawapasti Itream sutinïnwa, Eglá warmin wawapa, jupasti Davidan yaqha warmipänwa. Uka yuqall wawanakasti Davidax Hebrón markan jakkän ukapachaw yuripxäna. 6 Saúl reyin jaqinakapampi, Davidan jaqinakapampisti nuwasiskakïnwa, ukchañkamasti Abner chachax Saúl reyin jaqinakapxar juk’amp munañaniw tuküna. 7 Saúl reyin mä uñt’atapaw utjatayna Rispá sutini, Aiá jaqin phuchhapänwa, Abnerasti uka warmimpiw sarnaqxarakitayna. Ukat Is-bóset chachax Abnerar sarakïna: —¿Kunatarak awkixan uñt’at warmipamp ikintastasti? —sasa. 8 Abnerasti ukham satapat wal q’apisïna, ukat Is-bóset jaqir sarakïna: —¿Nayasti anütti, khitirutix jan kun katuqas Judá markan luqtirïñapatakisti? Nayax Saúl awkiman utapankirinakatakix taqi chuymaw taqi kuns lurta, ukhamaraki jilanakapatakisa, masinakapatakisa, jumarusti janiw Davidan amparapar katuyksmati. ¿Ukatti jichhax, mä warmimp jucha lurataxat juchañchitäta? 9 ¡Tatitux mutuyitpan, Davidar juramentompi arskäna uk phuqhasiñapatak jan kuns lurkä ukaxa! Tatituw jupar arsuwayi 10 Saúl reyin qunuñap churañataki, ukatsti taqpach Israel markxaru, Judá uraqxar reyit utt’ayañataki, Dan sat chiqata, Beerseba sat aynach chiqakama —sasa. 11 Is-bóset jaqisti ukxarux janiw mä arumpsa arskxänti, Abnerar axsaratap layku. 12 Ukat Abnerax jaqinak Hebrón markar khithäna Davidar akham sañataki: “¿Khitinkis aka markaxa? Mä arust’äwi lurañäni, nayaw yanapt’äma taqpach Israel markax jumampïñapataki” sasa. 13 Davidasti ukxarux sarakïnwa: “Walikiwa, ukhamax jumampi mä arust’äwi lurañäni, ukampis mä amtäwimpi: jutkät ukapachaxa, Saúl reyin Mical phuchhaparuw irpanïta” sasa. 14 Ukhamarus Davidax Is-bóset jaqin ukarux jaqinak khitharakïna, akham sasa: “Mical warmixar kutt’ayxita, jupampisti filisteonakan chhuxurasiñanakapat patak lip’ichinak churasaw jaqichasta” sasa. 15 Mical warmix Lais chachan Paltiel yuqapampiw jakäna, Is-bóset jaqisti jupat irparanipxañapatakiw jaqinak khithäna. 16 Ukampis Paltiel jaqix warmipan qhipapat Bahurim sat chiqakamaw jacht’asis arkäna. Ukan Abnerax Paltiel jaqir säna: “¡Jan jachkxamti! ¡Utamar kuttawayxam!” sasa. Paltiel jaqisti iyawsasaw kuttawayxäna. 17 Uka qhipatsti Abnerax Israelankir jilïr jaqinakampiw parläna, jupanakarusti sarakïnwa: “Walja maräxiw Davidar jumanakan reyimatak munapxatamaxa. 18 ¡Uka urux purinxiwa! Amtasipxam, kuntix Tatitux Davidar arskäna uka, Israel markaparux jupa tuqiw filisteonakata, taqi uñisirinakapan amparapat qhispiyani” sasa. 19 Abnerasti Benjamín ayllunkir jaqinakampiw parlarakïna, ukatsti Hebronaruw Davidar yatiyir saräna, kuntix Israelampi, Benjamín ayllunkir jaqinakamp amtkatayna ukanakata. 20 Jupasti pä tunk jaqimpiw Hebronarux purïna, Davidan ukaru, Davidasti Abnerampitaki, jaqinakampitakix mä jach’a manq’äwi wakicharapïna. 21 Ukan Abnerax Davidar säna: —Jichhax taqpach Israel jaqinakar tantacht’ir sarxañaxawa, ukat juma, reyimpi mä arust’äwi lurapxañapataki, ukhamat juma reyix kunjämarutix munkta ukhamarjam apnaqañamataki —sasa. Davidasti Abnerarux mä sum khithanukxäna, Abnerasti k’uchikirakiw sarxäna. 22 Joab chachampi, Davidan soldadonakapampix mä nuwasïwit purisinipkäna, uñisirinakapat aparanipkatayna uka walja yänakas apt’ata. Abnerax janiw Davidamp chika Hebronan jikxataskxänti, jan ukasti Davidan khithanukutax k’uchikiw jupax sarxatayna. 23 Joab chachan taqpach ejercitopamp chika purxipansti, Abner jaqin reyimp jikisir jutatapa, reyin jupar sum khithanukxatap jupar yatiyapxäna. 24 Ukanak ist’asinsti Joab jaqix reyin ukaruw saräna, ukat jupar sarakïna: —¿Kunatarak juma reyisti uk lurtasti? Abneran juman ukar jutkipansti, ¿kamisarak ukhamak khithanukxtasti? 25 ¿Janit yatktasti, Abner jaqix jumar sallqjiri, jumar uñaqiriki, ukatsti taqi kuntix juma reyix lurkta uk yatxatirik jutatapsti? —sasa. 26 Joab jaqix Davidamp parlañ tukuyxasin mistunxatapatsti, Abner jaqir thaqtayiriw jaqinak khithäna, Davidar jan yatiyasaki, ukatsti uka khithanakax Sirá sat uma phuch’u chiqat Abnerar kutt’ayanipxäna. 27 Abneran Hebronar puripansti, Joab jaqix markat mistuñ punkut khursa tuqiruw jupar irpäna, jupampikis parlañ munkaspa ukhama. Ukan purakat chhuqhuntasin Abnerar jiwayäna, Asael jilapar jiwayatapat phuqsusisa. 28 Uka qhipatsti, Davidax uk yatisin säna: “Nayampi, markaxampix Tatitu nayraqatan janiw kuna juchanïpktsa, Ner jaqin Abner yuqapan jiwatapatxa. 29 ¡Taqi juchas Joab jaqin p’iqipxar puriskpan, ukhamaraki taqi wila masinakapxarusa, utapansti utjapunpan wila apa usumpi t’aqhisirixa, lepra usunisa, wixchutirisa, jan ukax jaqin jiwayatasa, manq’atjam t’aqhisirisa!” sasa. 30 Ukhamaw Joab jaqimpi, Abisai jilapampix phuqsusisin Abnerar jiwayapxäna, jupanakan Asael jilapar Gabaón chiqan Abneran jiwayatap layku. 31 Ukat Davidax Joab jaqimpiru, jupamp chika ukankir jaqinakampir säna: “Llakisiñat isinakam ch’iyanuqasipxam, chhankha isinakamp uchasipxam, Abneran jiwatapat jachapxam” sasa. David reyisti jiwat amaya kallirinak qhipap saräna, 32 Abnerarusti Hebrón markaruw imt’xapxäna. Ukansti reyix Abneran sepulturap jak’an wali jach’atpun jachäna, taqpach markaw jupamp chik jachäna. 33 Reyisti Abneran jiwatapat aka jachkañ q’uchu q’uchüna: “Abner, ¿kunatarak jumasti ukham jiwta, jan wali ñanqha jaqjamasti? 34 Janiw amparanakamax chinuntatäkänti, janirakiw kayunakamas cadenampi ñach’antatäkänti. ¡Jan wali jaqinakan amparapan jiwapki, ukhamaw jiwawaytaxa!” sasa. Jaqinakasti Abneratjam jachasipkakïnwa. 35 Ukatsti taqiniw Davidar jak’achasisin achikt’apxäna janïr jayp’untkipan manqt’asiñapataki, ukampis Davidax juramento luräna, akham sasa: —¡Diosax wal mutuyitpan nayatix mä t’ant’sa, jan ukax kunsa janïra inti jalantkipan mallt’ä ukapachaxa! —sasa. 36 Davidan arunakap taqiniw sum amuyapxäna, ukatsti walikiw sapxarakïnwa, reyin luratanakapax jaqinakan chuymapar purt’kirïnwa. 37 Ukürusti israelit jaqinakax sum amuyxäna, Abneran jiwañapatakix Davidan jan kuna juchanïtapa. 38 Reyisti yanapirinakaparux sarakïnwa: —¿Amuyapxtati? Jichhürux Israel markan mä jach’a jilïri, aytat jaqiw jiwi. 39 Ukat nayax Tatitun ajllita reyïkasinsa, Seruiá jaqin yuqanakapan jan wali luratanakap uñjasax t’ukhaw uñjasta. ¡Tatitux ukham ñanqha luririrux luratapatjam mutuypan! —sasa.

4

1 Saúl reyin Is-bóset yuqapasti, Abner chachan Hebrón chiqan jiwatap yatisinxa, ch’am thayjtayasïna, taqinirakiw Israel markan axsarayasipxäna. 2 Is-bóset jaqix pani yanapirinïnwa, uka jaqinakasti mä tama lunthatanakan jilïripänwa. Maynïrix Baaná sata, maynïristi Recab sataraki. Jupanakasti Beerot chiqankir Rimón sat jaqin yuqanakapänwa, Benjaminat saraqir wawanakänwa, Beerot markax Benjamín ayllunkirïkaspa ukhamänwa, 3 Beerot markankirinakax Guitaim chiqaruw jaltxapxatayna, ukat jichhakam ukan jakasipki. 4 Saúl reyin Jonatán yuqapax mä wawanikïnwa, Mefi-bóset sata, jupasti paypach kayut suchünwa. Kunapachatix Mefi-bosetax phisqa maranïkän ukkhaxa, Jezreel chiqat mä yatiyäwiw purinïna, Saúl reyimpina, Jonatanampin jiwatapata; uk ist’asaw wawa uywir warmix Mefi-bóset wawar ichxaruwayasin jaltxäna, ukampis ukham jank’ak jaltxasaw wawax tinküna, ukat ukham suchuptäna. 5 Beerot chiqankir Rimón chachan Baaná, Recab yuqanakapasti Is-bóset jaqin utaparuw sarapxäna, ukatsti wali lupt’ankän uka chika uruw puripxäna, Is-bosetax manq’añ tukuyasin ikt’askän ukapacha. 6 Uta uñjir warmisti trigo khuyskäwiw jupax ikjawayatayna, ukhamat Recab sat chachax Baaná jilapamp utar jan khitinsa uñjkat mantapxäna. 7 Uta manqhar mantapkän ukkhasti Is-bóset jaqirux ikiñapan ikiskir jikxatapxäna; ukatsti mä cuchillompi purakapat chhuqhuntasaw jiwayapxäna, p’iqi apaqapxarakïna, uka qhipatsti jan khitin uñjkataw jaltawayxapxäna, p’iqi apasipxarakïna, ukatsti uka arum paqariw Arabá thakhinjam sarapxäna, 8 Hebrón markar purisasti, Is-bóset jaqin p’iqip Davidar katuyapxäna, akham sasa: —Munañan rey, akax Saúl uñisiriman Is-bóset yuqapan p’iqipaxa, jupax jumar jiwayañ amtäna. Ukampis jichhürux Dios Tatituw muni juma jach’a reyin Saúl reyimpita, wawanakapampit phuqsusiñama —sasa. 9 Davidasti ukxaruw sarakïna: —Taqi llakisiñanakat nayar qhispiyir Tatitun sutipxaruw juramentompi sapxsma, 10 kunapachatix maynix Saúl reyin jiwatapat mä suma yatiyäwïkaspa ukham amuyasin nayar yatiyir jutkatayna ukkhax, juparux katuntasaw Siclag chiqan jiwayta. 11 ¡Jichhax ukat sipan juk’ampi juma ñanqha lurir jaqinakarux mutuyapxäma, mä jan juchan jaqir pachpa ikiñapan ikiskirir jiwayapxatamata! Ukhamasti, ¡jichhax nayaw uka jaqin jiwatapat jumanakarux jucham uñt’asiyapxäma! ¡Aka uraqit jan mayan chhaqtayapxarakïma! —sasa. 12 Davidasti ukspachaw jilïrinakapan Baaná jaqimpiru, Recab jaqimpir jiwayapxañapatak arsüna; jilïrinakasti uka jaqinakan amparanakapsa, kayunakapsa khuchhuqapxänwa, janchinakapsti Hebrón marka uma imañäwja jak’aruw warkuranipxäna. Ukampis Is-bóset jaqin p’iqipxa, Hebrón markan Abneran sepulturaparuw imt’xapxäna.

5

1 Uka qhipatsti, Israelan taqpach ayllunakapax Hebrón markarkamaw sarapxäna, Davidamp parliri, juparusti sapxänwa: “Nanakax wilamat wilanïpxtwa, 2 chiqpachansa Saúl reyix nanakan reyixäkchïna ukasa, jumaw Israel markarux nuwasïwinakapan sarayaskäyätaxa. Ukhamarus Tatitux jumaruw arsuwaytam Israel markapar sarayañamataki, apnaqañamatakiraki” sasa. 3 Ukhamaw Israelankir taqpach jilïr jaqinakapax Hebrón markar David reyimp parlir sarapxäna, jupasti Tatitun nayraqatapan mä arust’äwi jupanakamp lurarakïna. Ukatsti jupanakax Israelan reyipat Davidar utt’ayapxäna. 4 Davidasti marka apnaqañ qalltkän ukapachax, kimsa tunka maranïnwa, jupax pusi tunka maraw markar apnaqawayäna: 5 Hebrón markanxa paqallqu chikatan maraw Judá uraqin reyipäna, Jerusalén markansti kimsa tunka kimsan maraw taqpach Israel markampiru, Judá markampir apnaqawayäna. 6 Uka qhipatsti, David reyimpi, jaqinakapampix Jerusalenaruw sarantapxäna, uka uraqin jakir jebuseo jaqinakar katuntañataki. Jebuseonakan amuyatapatxa, janis Davidax uka markar mantirjamäkaspa ukhamänwa, ukat jupanakax Davidar sapxäna: “Janiw jumax akar mantankätati, juykhunakampi, kayu wixchunakampikiw jumarux jarkt’apxätamxa” sasa. 7 Ukampis, Davidax Sión suma utt’ayat marka katuntäna, jichhasti uka chiqax Davidan Markapat uñt’atawa. 8 Uka urusti Davidax akham satayna: “¡Jebuseonakar katuntirinakax uma canalanjam mantapxpan, ukatsti juykhunakampiru, kayu wixchunakampir jiwaraypan, nayax jupanakar walpun uñista!” sasa. Ukat uka säwix utjaraki: “Janiw juykhunakasa, kayu wixchunakasa Tatitun utaparux mantkaniti.” 9 Uka qhipatsti Davidax suma utt’ayat markan utjantasïna, ukarusti “Davidan Markapa” sasaw sutichäna, ukatsti uka markarux anqa thakhita, reyin utapkam pirqanakampiw uyuchrantayäna. 10 Davidan munañan kankañapax juk’amp jilxatäna, taqi ch’aman Dios Tatitusti jupampïskänwa. 11 Ukat Tiro markan Hiram sat reyipax Davidan ukar jaqinak khithäna; ukhamarus lawat yänak luririnaka, qala ch’iyirinak khithäna, jupanakasti cedro lawanak apapxäna, ukatsti David reyin jach’a utap utachapxäna. 12 Ukapachaw Davidax Tatitun jupar Israelan reyipat utt’ayatap amuyasïna, ukhamarak marka apnaqäwip Israel markapar munasitap layku jiltayatapa. 13 Davidax Hebrón markat Jerusalenar jakiriw sarxäna. Ukansti, Davidax juk’amp warminaka, uñt’atanak katusïna, jupanakasti Davidatakix juk’amp yuqanaka, phuchhanak yurirapipxäna. 14 Jerusalenan yurir wawanakapan sutininakapasti akanakawa: Samúa, Sobab, Natán, Salomón, 15 Ibhar, Elisúa, Néfeg, Jafía, 16 Elisamá, Eliadá, Elifélet ukanaka. 17 Filisteonakax Davidan Israel markxar reyit utt’ayatäxatap yatisasti, jupanakax taqiniw Davidar thaqtir sartapxäna; Davidasti uk yatisin imantasiñ chiqaruw sarxäna. 18 Filisteonakasti sarantasipkakïnwa, ukatsti Refaim sat qhirwa katuntapxäna. 19 Ukat Davidax Tatitur yanap mayisin jiskt’asirakïna: —¿Filisteo jaqinakar katuntiristti? ¿Jupanakar atipjayitätati? —sasa. Tatitusti ukxaruw sarakïna: —Jïsa, katuntaskakim, nayaw jupanakar atipjañamatak yanapäma —sasa. 20 Ukat Davidax Baal-perasim chiqar purïna, ukawjan filisteonakarux atipjäna. Ukat sarakïna: “Jalir umar uñtataw Tatitux uñisirinakax taypin thakhi jist’ararapitu” sasa. Uka chiqarusti Baal-perasim sasaw sutichäna. 21 Filisteo jaqinakasti jaltxasax idolonakap pachparuw apanukusiwayapxatayna, Davidampi jaqinakapampisti ukanak apthapipxäna. 22 Ukampis filisteonakax uka Refaim qhirwa katuntir kuttanipxarakïnwa. 23 Davidasti wasitat Tatitur jiskt’asïna, Tatitusti juparux sarakïnwa: —Janis jupanakar nayräxat nuwantkam, jan ukasti, jupanakar muyuntam, bálsamo quqanakäkis uka chiqar purisin qhipäxat jupanakar katuntäta. 24 Uka quqanak patan jaqi sarnaqirjam suxuqir ist’käta ukapachasti, jupanakar ch’amampiw katuntäta, nayaw juma nayraqatam sarantaskä, filisteonakar jiwarayañkam katuntañataki —sasa. 25 Davidasti Tatitun arsutaparjamaw luräna, ukürusti filisteonakar atipjarakïnwa, Gueba sat chiqata Guézer sat chiqakama.

6

1 Davidax wasitat Israel markat ajllit soldadonakar taqpachanir tantachthapïna, jupanakasti kimsa tunka waranqanïnwa, 2 ukatsti jupanakampiw Judá uraqinkir Baalá chiqat mistuwayäna, Tatitun arust’äwi arcap Jerusalenar apxañataki, uka arca nayraqatana, querubines sat chhiqhaninak taypin qunt’ata taqi ch’aman Tatitut mayisitarakixa. 3 Tatitun arcapasti Abinadab sat jaqin utapankänwa. Uka utasti mä jisk’a qullu patankänwa. Uka utat arca apsusinsti, mä machaq carreta patxaruw uchapxäna, uksti Abinadaban Uzá, Ahió sat yuqanakapaw apapxäna. Ahió chachasti arca nayräx saräna. 5 Ukchañkamasti Davidampi taqpach israelitanakampix, wali kusisitaw Diosan nayräxap sarapxarakïna, taqi ch’amapamp q’ucht’asisa, thuqt’asisa, arpanakampi, salterionakampi, panderonakampi, castañuelanakampi, platillonakampi kusist’asisa. 6 Nacón chachan uraqipar purisasti, carreta qatatir vacanakax lanktasipxänwa, Tatitun arcapasti niyapuniw jalaqtäna, ukat Uzá jaqix arca katthapiñatak amparap luqtäna. 7 Ukampis Diosax ukham amparap luqtatap laykuw Uzá chachatakix q’apisïna, juparusti pachparuw jiwayäna, Uzá jaqix Tatitun arcap jak’arpachaw jiwat uñjasïna. 8 Davidasti Tatitun Uzá jaqir ukham jiwayatapat phiñasïnwa, ukat jupax uka chiqar Peres-uzá sasa sutichäna, ukasti jichhürkamaw ukham sutichatäski. 9 Ukürusti Davidax Tatit nayraqatan axsaränwa, jach’at sarakïna: “Tatitun arcap apañaxax janiw wakiskpachati” sasa. 10 Ukat Davidax Jerusalén markar Tatitun arcap jan apañ munkxänti, ukhamasti Gat chiqan jakir Obed-edom sat jaqin utaparuw jaytayanxäna. 11 Kimsa phaxsiw Tatitun arcapax Obed-edom sat jaqin utapankäna. Tatitusti juparusa, taqpach wila masinakaparus aski waxt’äwinakampiw phuqt’äna. 12 Kunapachatix Davidar yatiyapxäna, kunjämtix Tatitux Obed-edom jaqimpiru, taqi wila masinakapampir aski waxt’äwinakamp phuqt’katayna arcan utapankatap layku, ukapachasti Davidax jach’a kusisiñampiw Diosan arcap Obed-edom jaqin utapat aptawayxäna Davidan Markaparu. 13 Tatitun arcap apirinakasti, suxta chillqiki sartasipktayna ukapachaw, Davidax mä urqu vacampi, mä lik’i urqu ovejamp wilañcha luqtäna. 14 Davidax taqi ch’amapampiw Tatit nayraqatan thuqt’asïna, efod sat lino isimpi isthapita. 15 Ukhamaw, Davidampi, taqpach israelitanakampix kusisiñat wali arnaqt’asisa, trompetanak phust’asis Tatitun arcap Jerusalenar apapxäna. 16 Tatitun arcapax Davidan Markapar purxän ukapachasti, Saúl reyin Mical sat phuchhapax ventanat uñtasinïna; David reyir Tatitun nayraqatapan t’isktiri, thuqt’iri uñjasinsti, chuymapan walpun Davidarux jisk’achäna. 17 Tatitun arcapax mä chhujllaru apatäxänwa, Davidaw uka chhujlla wakichatayna. Ukatsti Davidax jank’akiw nakt’at waxt’anaka, sumankthapiñ wilañchanak Tatitun nayraqatapan luqtäna, 18 uka wilañchanak luqtañ tukuyxasinsti, taqi ch’aman Tatitun sutipxaruw markpachatak aski arunak arsüna, 19 ukatsti ukan tantachat israelit jaqinakarux, sapa mayni chacharu, warmiru, mä t’ant’kam lakiräna, dátiles achunakat lurat tortampi, waña uvanakat lurat tortampi. Uka qhipatsti taqiniw utanakaparkam kuttawayxapxäna. 20 Davidasti utaparuw kuttawayxäna, wila masinakapar aski waxt’äwi arunak churañataki; ukampis Saúl reyin Mical phuchhapaw jupar jikxatir mistunïna, ukatsti sarakïnwa: —¡Israel markan reyipax jichhürux ukkha sumsa lurixä, jilïr jaqinakapan uywat warminakap nayraqatan jan p’inqan jaqir uñtatas tukuxä! —sasa. 21 Davidasti ukxaruw sarakïna: —Jïsa, thuqt’asiskapuntwa, Tatitun nayraqatapan thuqt’asta, jupaw nayarux awkim lanti, taqi utamankirinakam lanti ajllisitu, Israel markapan nayan jach’a jilïrïñaxataki. Ukat jupa nayraqatan thuqt’asta. 22 Ukat juk’ampi nayax, nayramatak jisk’ar tukuskakïwa, ukampisa, khiti uywat warminakattix jumax parlkta, ukanakax jach’aruw aptapxitani —sasa. 23 Tatitusti Saúl reyin Mical phuchhaparux mutuyänwa; jupasti jakañapan janiw mä sapa wawanïkänsa.

7

1 David reyix jach’a utapan suma utt’asxäna, Tatitusti jupar uñisirinakapat jark’aqasin sumankañ jakañ churxatayna, ukapachasti, 2 Davidax Natán profetaruw akham säna: —Amuyam, nayax cedro lawat lurat mä suma jach’a utan utjasta, Tatitun arcapasti cortinanak manqhanak jikxatasi —sasa. 3 Natán profetasti ukxaruw sarakïna: —Chuymaman amtataparjam luraskakim, Tatitux jumampïskiwa —sasa. 4 Ukampisa, uka arumpachaw Tatitux Natán profetar parläna, akham sarakïna: 5 “Saram, David luqtirixar yatiyanim, naya Tatitun arsutaxa: ‘Janiw jumat nayatakix mä uta utacharapkitäta, ukan jakañaxataki. 6 Israelitanakar Egipto markat irpsunkta uka urut jichhakamax, janipuniw nayax templonakan utjaskti, jan ukasti mä jan yäqkay chhujllanakpun utjastxa. 7 Taqi uka maranak jupanakamp sarnaqasasti, janipuniw nayax jupanakat khiti jilïr irpirinakaparusa, Israel markaxar apnaqañapatak utt’aykta ukanakarux maykti, cedro lawat mä uta nayatak utachañapataki.’ 8 Ukhamasti, David luqtirixarux saskakim, naya, taqi ch’aman Tatituw jupar sista: ‘Nayaw jumarux uywa awatkirit irpsunsma, oveja taman qhipap sarañatsa irpaqaraksma, Israel markaxan jilïripäñamataki; 9 kawkirutix jumax sarkta ukansa, juma chikaw nayax sarta, jumar katuntir uñisirinakamarus taqiniruw tukjta, ukatsti jach’aruw aptaraksma, kamisatix aka uraqin utjir jach’a jilïri jaqinakax jach’ar aptatäpki ukhama. 10 Ukhamarus Israel markaxatakix mä chiqawja wakicharakta, ukaruw jupanakar uchta pachpa uraqipan jakasipxañapataki, jan khitis kun jupanakar saskañapataki, janiraki jan wali jaqinakas t’aqhisiyaskañapataki, kunjämtix qalltan lurapkän ukhama, 11 kunapachatix nayax Israel markaxar apnaqañapatak jilïrinak utt’aykäyäta ukapacha. Nayaw taqi uñisirinakamat qhispiyat uñjasiyäma. Yatiyaraksmawa, walja wawanakamaw utjani, 12 ukatsti jakañamax tukusxani, ukat jiwxarakïta ukapachasti, nayaw mayni wawamar markaxan reyipäñapatak utt’ayä. 13 Jupaw nayatakix mä uta utacharapitani, nayasti marka apnaqäwip wiñayatakipuniw utt’ayarakï. 14 Nayaw jupan awkipäyä, jupasti nayan wawaxäniwa. Jupatix kuna jan walsa lurkani ukapachasti, juparux jawq’antäwa, kamisatix awkix wawapar jawq’antki ukhama, 15 ukampis khuyapayasiñaxax janiw jupat apaqatäkaniti, kunjämtix Saúl reyit apaqaskäyät ukhama, juparusti nayaw apaqxarakta, jupa lanti jumar utt’ayxañataki. 16 Ukhamarusa, nayaw wawanakaman marka apnaqäwip ch’amaniptayä, reyi qunuñamasti wiñayatak utt’atapunirakïniwa’ ” sasa. 17 Natán profetasti taqi akanak Davidarux yatiyäna, kunjämtix uñjkatayna, ist’karakitayna ukhampacha. 18 Ukat David reyix Tatitump parlir jupan nayraqatapar mantawayäna, juparusti sänwa: “Dios Tatitu, ¿khitirakït nayasti, kuna askirak wila masinakaxasa, akakam nayar puriyaniñamatakisti? 19 ¡Dios Tatay, taqi ukanakax jumatak juk’akïkaspa ukham aka luqtirimarux wawanakaxan apnaqäwipax akat qhipar kunjamäkanitix uka tuqinakat qhanañcharaktaxa! ¡Dios Tatay, ukhamaw juman amtäwimax taqi jaqitaki! 20 ¿Kunat juk’ampirak sirisma? Tatituxay, jumaw aka luqtirimar sum uñt’taxa. 21 Taqi aka muspharkañanaksti jumaw arsutamarjama, munatamarjam nayan uñt’añaxatak lurtaxa. 22 ¡Kunja jach’ätas jumax Tatituxay! Nanak pachpaw yatiqapxta, janiw khitis jumjamax utjkiti, janiw yaqha diosas jumat sipan utjkiti. 23 ¡Janirakiw Israel markamjamas yaqha markax aka uraqin utjkiti! Jumaw Tatay, juman markamäñatak qhispiytaxa, ukatsti wali aytat markaruw tukuyaraktaxa, jach’a muspharkañ luräwinak jupanakatak lurasa. Egiptot qhispiyanit markam nayraqatatsti jumaw yaqha markanakarusa, diosanakaparus jaqunuktaxa. 24 Jumaw amtarakta Israelan wiñayatak juman markamäñapataki, jumasti Tatit Diosapäñamatakiraki. 25 “Ukhamasti, Dios Tatay, luqtirimataki, wawanakapatak arsutanakam wiñayatak amxäsikimaya, uka arsutam phuqhapunimaya. 26 ¡Sutimax jach’ar aptatapunïpan, ukatsti sapxarakpan, taqi ch’aman Tatitux Israelan Diosapawa! sasa. ¡David luqtiriman wawanakapasti, juman yanapamampix wiñayatakipun sayt’aspan! 27 Taqi ch’aman Tatituxay, jumaw wawanakaxan marka apnaqañap tuqit nayar yatiyista; ukat nayax juman luqtirimäkasinsa, aka mayisïwimpi achikt’assma. 28 Jumätaw Tatitu Diosaxa, arsutanakamax chiqpachawa, aka luqtirimarusti ukkha suma munasiñampiw arsuraktaxa; 29 luqtiriman wawanakaparux askinakampi phuqt’akimaya, juman khuyapayasiñaman wiñayas sarnaqapxañapataki. Jumaw Tatitu Diosay arstaxa, aski waxt’äwinakamampisti luqtiriman wawanakapax wiñayatakipunïniwa” sasa.

8

1 Uka qhipatsti, Davidax filisteonakaruw atipjäna. Jupanakarusti Meteg-hamá sat marka aparäna, munañaparuw jupanakar apnaqarakïna. 2 Moabita jaqinakarux atipjarakïnwa, ukatsti uraqir siqiki liwirtayasaw jupanakar mä ch’ankhampi tupt’äna, khitinakatix pä tupu taypinkapkän ukanakarux jiwayänwa, mä tupu taypinkirinakarusti jakayänwa. Ukhamaw moabita jaqinakax Davidan apnaqat uñjasipxäna, qullqsa churapxarakïna. 3 Davidasti Rehob jaqin Hadad-ézer yuqaparux atipjarakïnwa, Sobá uraqin reyiparu, kunapachatix uka reyix Éufrates jawir tuqi uraqi wasitat apnaqañampïkän ukapacha. 4 Atipjasinsti Davidax waranqa paqallq patakan caballería soldadonak katuntanïna, pä tunka waranqa kayuk sarantir soldadonakampi; carronak qatatir caballonakat taqpacharuw kayunakap q’ala p’akiranïna, patak caballonakak jilt’ayanxäna. 5 Ukatsti, Damasco markankir sirio jaqinakaw Sobá markan Hadad-ézer reyipar yanapt’ir purinipxäna, ukampis Davidax uka sirionakar atipjarakïnwa, jupanakat pä tunka payan waranqa jaqinakaruw jiwarayäna. 6 Ukatsti Davidax Siria tuqin jank’akiw Damasco markarux uñjirinak uskurakïna, sirio jaqinakasti Davidan apnaqataw uñjasipxäna, juparuw qullqsa churapxarakïna. Tatitux Davidar ukham atipjayäna, kawkharutix sarkäna uka chiqanakana. 7 Ukatsti Davidax, Hadad-ézer reyin jilïrinakapan apnaqañ quri jark’aqasiñanakap katuntasirakïna, ukanaksti Jerusalenaruw apxäna. 8 Ukatsti Beta, Berotai sat markanakan walja bronce katuntasirakïna, uka markanakasti Hadad-ézer reyin markanakapänwa. 9 Hamat markankir Toi reyisti, Davidan Hadad-ézer reyin ejercitopar ukham atipjatap yatisinxa, 10 Joram yuqaparuw khithäna, David reyir aruntiri, jallallt’iri, Hadad-ézer reyir atipjatap layku, jupatakisti qullqita, qurita, broncet lurat yänak apayäna; Toi sat reyisti Hadad-ézer reyimpix ch’axwankarakitaynawa. 11 Davidasti taqi uka yänak Tatituruw luqtäna, atipjkatayna uka yaqha markanakan quripampi, qullqipamp chika, 12 Edom, Moab, Amón, Filistea, Amalec, Sobá markanakata, ukhamaraki kuntix Sobá markan reyiparu, Rehob reyin Hadad-ézer yuqapar apaqankatayna ukanakamppachata. 13 Davidasti taqininsa wali uñt’ataw tukxäna. Mä urusti tunka kimsaqallqun waranqa edomita jaqinakaruw jiwayäna, Jayu Qhirwa satäki uka chiqana. 14 Ukatsti Edom uraqpachan uñjirinak uskurakïna, edomita jaqinakasti Davidan apnaqataw uñjasïna, Tatituw Davidar taqi tuqin atipjayäna. 15 Davidax taqpach Israel marka apnaqäna, markachirinakarusti chiqa kankañampi, aski kankañampirakiw apnaqäna. 16 Ejerciton jach’a jilïripax Seruiá jaqin Joab yuqapänwa; Ahilud jaqin Josafat yuqapasti reyin qillqiripänwa. 17 Ahitob jaqin Sadoc yuqapampi, Abiatar jaqin Abimélec yuqapampisti sacerdotenakäpxänwa; Seraías jaqisti qillqirïnwa. 18 Joiadá jaqin Benaías yuqapasti cereteo jaqinakaru, peleteo jaqinakar sarayirïnwa. David reyin yuqanakapasti sacerdotenakänwa.

9

1 Mä urusti, Davidax yanapirinakaparuw jiskt’äna: “¿Saúl reyin wila masinakapat maynis jakaskiti, nayan Jonatanat amtasisa yanapt’añaxataki?” sasa. 2 Saúl reyin utapan yanapasir mä uywataw utjäna, Sibá sutini, juparusti Davidan ukar uñstañapatakiw jawsanipxäna. Sibá jaqix Davidan nayraqatapar uñstkän ukkhasti, reyix jupar jiskt’änwa: —¿Jumax Sibätati? —sasa. Sibasti: —Jïsa, juman luqtirimätwa —sarakïnwa. 3 Ukat reyix jiskt’arakïna: —¿Saúl reyin wila masinakapat maynis jakaskiti, ukhamat Diosan sutipxar kunampis nayan yanapt’añaxataki? —sasa. Sibá jaqisti ukxaruw sarakïna: —Jonatanan mä yuqapaw jakaski, jupasti purap kayut suchuptatawa —sasa. Reyix jiskt’askakïnwa: 4 —¿Kawkinkisa? —sasa. Sibá jaqisti sänwa: —Amiel jaqin Maquir yuqapan utapankaskiwa, Lodebar markana —sasa. 5 Ukat David reyix uka chiqat Mefi-bosetar irptayanïna; 6 kunapachatix Saúl reyin allchhipa, Jonatanan Mefi-bóset yuqapax, Davidan ukar purinkän ukapachax, wali axsart’añ chuymampiw alt’asïna. Davidasti jach’at säna: —¡Mefi-bóset! —sasa. Jupasti sänwa: —Akanktwa, jach’a munañan rey —sasa. 7 Davidasti sarakïnwa: —Jan axsaramti, nayax Jonatán awkimat amtasitax laykuw jumarux wali sum uñjäma. Saúl achachilaman uraqinakap taqpach kuttayxäma, jichhat uksarusti naya chikapuniw manq’äwixan manq’asirakïta —sasa. 8 Mefi-bosetasti alt’asisin sarakïna: —¿Kunatarak juma jach’a reyisti, naya uywatamar khuyapayasistasti? Nayax mä jiwat anumpi sastwa —sasa. 9 Ukat reyix Sibá jaqir jawsäna, jupasti nayrax Saúl reyin uywataparakïnwa, juparusti sänwa: —Nayra uywiriman allchhiparux, kunatix jupankki, ukhamaraki wila masipankki taqi ukanak katuyxta. 10 Ukhamasti, jumampi, wawanakamampi, uywatanakamampix jupatakiw jichhax yapucharapipxäta, kunatix achkani ukanaksti sum imarapipxäta, ukhamat uywiriman utapan manq’ax jan pist’añapataki, Mefi-bóset allchhipax nayamp chika manq’äwixan manq’kchini ukasa —sasa. 11 Sibá jaqix tunka phisqan yuqani, pä tunka uywatanïnwa, reyirusti akham säna: —Reyixay, taqi kuntix siskista ukarjamaw naya uywatamax phuqhä —sasa. Mefi-bosetasti Davidan manq’äwipatpun manq’asïna, reyin mayni wawapäkaspas ukhama. 12 Ukhamarus jupax mä jisk’a yuqall wawanïnwa, Micaías sata; Sibá jaqin utapan jakirinakasti, Mefi-bosetampiru, jupan jisk’a wawapampiruw luqtapxäna. 13 Ukampis Mefi-bosetax purap kayut suchütap laykux Jerusalenan jakäna, David reyimpipuniw manq’asirakïna.

10

1 Mä qawqha pachatsti, amonitanakan Nahas reyipax jiwxänwa, jupa lantisti Hanún sat yuqapaw reyit qunt’asxäna. 2 Ukat Davidax amuyt’asïna Nahas jaqin Hanún sat yuqapar sum uñjaña, kamisatix awkipax jupar suma uñjkatayna ukhama, ukat jupax mayni yanapirinakap Hanún sat reyin ukar khithäna, awkipan jiwatapat chuymacht’apxañapataki. Ukampis kunapachatix Davidan yanapirinakapax amonitanakan uraqipar puripkän ukapachasti, 3 amonitanakan jilïrinakapax Hanún sat reyipar sapxänwa: “¿Jumasti walikiw sistati Davidan yanapirinakapan awkiman jiwatapat jumar chuymacht’ir jutapxatapatsti? ¡Jupax markas t’unjañ amtampiw jupanakarux uñaqayir khithanpacha!” sasa. 4 Ukat Hanún sat reyix Davidan yanapirinakapar katuntayäna, ukatsti sunkhanakapsa chikatpach mururayäna, isinakapsa qhipäxkamaw ch’iyaqayäna. Ukat jupanakar khithanukxäna. 5 Uka jaqinakasti wali p’inqachataw kuttanxapxäna, Davidasti uk yatisin ukspachaw jupanakar jikxatayir jaqinak khithäna, akham sapxañapataki: “Jericó markar qhiparapxam, sunkhanakam jilantañapkama, ukat kuttanxapxäta” sasa. 6 Amonita jaqinakasti Davidampi wali uñisiyasipxatap amuyasisinxa, qullqi layku nuwasir pä tunka waranqa sirio soldadonak anthapipxäna Rehob, Sobá chiqankirinakata; Maacá markan reyipat waranqa jaqinak achikapxäna; Tob sat reyitsti tunka payani waranqa jaqinak achikapxarakïna. 7 Davidasti uk yatisin, Joab yanapiriparux ejerciton taqpach soldadonakapampiw khithäna. 8 Amonita jaqinakasti jutantapxänwa, ukatsti nuwasiñatakiw wakichasipxäna pachpa markar mantañ punkuna, ukchañkamasti Sobá, Rehob chiqankir sirio soldadonakampi, Tob, Maacá reyinakan soldadonakapampixa, uka pampanakan nuwasiñatakiw wakichasipxarakïna. 9 Kunapachatix Joab chachax nayräx tuqita, ukhamaraki qhipäx tuqita katuntatäñatak wakichasipxatap amuyasisinsti, israelitanakat wali nuwt’asir soldadonak ajllïna, ukatsti sirio jaqinakar katuntañatakiw wakichasirakïna. 10 Ukatsti mayni soldadonakxa Abisai jilaparuw jaytawayäna, ukhamat jupan amonitanakar jarkt’añapataki, 11 juparusti sänwa: “Sirio jaqinakatix nayar atipjirjamäni ukapachax mäkiw yanapt’ir jutäta; amonita jaqinakatix jumar atipjirjamäni ukapachasti, nayaw jumar yanapt’ir jutarakï. 12 Ch’am katxatam, markasar arxatañ layku, Diosasan markanakap arxatañ layku jan axsaras nuwasiñäni. ¡Tatituy jupan amtataparjam lurpan!” sasa. 13 Joab chachasti sirionakar katuntiriw soldadonakapamp sarantäna, ukampis uka sirio jaqinakax jupan nayraqatapat jaltxapxänwa. 14 Amonita jaqinakasti, sirio jaqinakar ukham jaltxiri uñjasax, jupanakas Abisai nayraqatat jaltxapxarakïnwa, ukatsti markaruw mantxapxäna. Ukhamasti Joab chachax amonitanakampi nuwasiñ suyt’xänwa, ukat jupax Jerusalén markar kuttawayxäna. 15 Sirio jaqinakasti israelitanakampi atipjat uñjasisinxa, wasitat tantacht’asipxäna. 16 Hadad-ézer jaqisti Éufrates jawirat khurkatankir sirio jaqinakaruw jawsayanïna, uka jaqinakasti Helam chiqaruw purintanipxäna. Jupanakan jilïr irpiripasti Sobac chachänwa, Hadad-ézer jaqin ejercitopan jach’a jilïripa. 17 Davidasti uk yatisax, jank’akiw taqpach israelita jaqinakar tantacht’asin, jupanakamp Jordán jawir makhatawayäna, ukatsti Elam chiqaruw purïna. Ukansti, sirio jaqinakax Davidamp jikintasisin nuwasipxäna, 18 ukampis uka jaqinakax israelitanakan nayraqatapat jaltxapxakïnwa, Davidasti uka sirio jaqinakat pusi tunka waranq caballería soldadonak jiwarayatayna, ukhamarak nuwasiñ carronak apnaqir paqallq patak soldadonakampiru; ukhamarusa, Davidax Sobac sata, sirio ejerciton jach’a jilïriparuw chhuxriñchjatayna, uka jach’a jilïristi ukawjan jiwxäna. 19 Ukanak uñjasasti Hadad-ézer reyimpi mayacht’asipkatayna uka reyinakax israelitanakamp atipjayasipxatap uñjasinxa, israelitanakamp sumaruw mantxapxäna, ukatsti jupanakar jaysasarakiw sarnaqapxäna. Uka urut uksarusti sirio jaqinakax amonita jaqinakar yanapañ axsarxapxänwa.

11

1 Mä urusti, reyinakax nuwasïwir sarantapxirïkän uka urunak purinkipan, Davidax Joab chachar khithäna, jilïrinakampiru, taqpach israelita ejercitompiru, amonita jaqinakamp nuwasipxañapataki, ukampis jupax Jerusalén markan qhiparäna. Joab chachampi, taqi jaqinakapampisti, amonitanakarux tukjapxänwa, ukatsti Rabá sat marka katuntapxarakïna. 2 Mä jayp’usti, Davidax ikiñapat sartasin reyi uta terrazan sarnaqaskäna, ukatsti akatjamat mä wali suma uñnaqt’an warmir jarisiskir uñjäna. Uka warmisti ukkhakiw phaxsi wilapat q’umachasiskatayna. Davidasti uka warmit yatxatañ munasaw mayni uywatapar khithäna. Uywatasti kuttanisin yatiyxarakïnwa, uka warmin Betsabé sutinïtapa, Eliam jaqin phuchhapätapa, ukhamarak Urías sat mä hitita jaqin warmipätapa. Ukhamasti Davidax mayni jaqinak khithasin uka warmir irptayasinïna, ukatsti jupampiw ikintäna; uka qhipatsti warmix utaparuw kuttawayxäna. 5 Ukatsti Betsabé warmix usur jaqiptänwa; ukham usurïxasinsti Davidaruw yatiyäna. 6 Ukatsti Davidax Joab chacharuw aka iwxa apayäna: “Urías hitita jaqir khithanita” sasa, Joab chachasti ukhamarjamaw phuqhäna. 7 Urías chachax Davidan ukar purkän ukapachasti, Davidax Joab chachampita, soldadonakampita, nuwasïwinakampit jupar jiskt’äna. 8 Ukatsti utapan samart’añapatakiw khitxäna. Uriasax reyin utapat mistuwayxäna uka qhipatpach Davidax mä suma manq’a jupar apayäna mä churäwïkaspas ukhama. 9 Ukampis Urías chachax utapar sarkamayaxa, reyin utap punkun uñjiri soldadonakamp chikaw uka arumax qhantatïna. 10 Qhipürusti Urías chachan utapar jan saratap Davidar yatiyxapxäna, uk yatisinsti, Davidax jupar jawsayasin jiskt’äna: —¿Kunatarak utamar jan sarkta, uka jayat jutasinsti? —sasa. 11 Uriasasti sänwa: —Jan wal lurirista utaxar sarasaxa, ukchañkamasti Tatitun arcapasa, israelita soldadonakas nuwasïwi pampankasipkani, ¿ukham uñjkasati nayax utaxar manqt’asiri, umt’asiri, warmixamp ikintasiri sarästi? ¡Juma jach’a reyin jakañam laykuw sista, janipuniw nayax ukham lurkiristti! —sasa. 12 Ukat Davidax Uriasar sarakïna: —Ukhamasti jichhürux akar qhiparam, arumanthiw nuwasïwir kuttawayxäta —sasa. Ukhamaw Uriasax Jerusalén markan qhipürkam qhiparäna. 13 Davidasti jupan manq’äwiparuw jawsayäna, ukatsti machjayañkamaw umayarakïna. Ukhamäkasasa, Uriasax janiw utapar sarkänti, jan ukasti wasitat uka arumax reyin utap uñjir soldadonakamp chik qhantatïna. 14 Qhipärmanthisti, Davidax Joab chachatakiw qillqäna, uka qillqatsti pachpa Urías chachampiw apayarakïna. 15 Uka qillqatansti akham sänwa: “Urías chacharux nayräx siqirupun uchapxam, kawkhantix nuwasiñax wali ch’amäki uka chiqaru, ukatsti sapak apanukupxam jupar jiwayapxañapataki” sasa. 16 Ukhamaw Joab chachax ejercitopamp Rabá markar katuntañatak muyuntkän ukapachax, Urías chacharux kawkhankkäntix uñisirinakan wali ch’amani soldadonakapax ukkharuw nuwasiñapatak usküna, 17 marka arxatirinakax Joab chachan jaqinakapamp nuwasiriw mistunipxäna, Davidan jilïrinakapatsti mä qawqhanix jiwaqapxänwa, ukanak chikaw Urías hitita jaqix jiwarakïna. 18 Joab chachasti Davidarux kunjamäkäntix nuwasïwix uka tuqit wali sum yatiyäna, 19 uka yatiyäwi apirirusti akham iwxarakïna: “Nuwasïwi tuqit reyir yatiyañ tukuykäta ukapachasti, 20 inas reyix mayjt’asisin jiskt’iristam: ‘¿Kunatarak uka markar katuntasasti sinti jak’ar makhatapxtasti? ¿Janit yatipkta jupanakax pirqatpach kunanakampis jaqt’anirïtapxa, 21 kunjämatix Tebés markan mä warmix Jeroboset chachan Abimélec yuqaparu pirqatpach mä molino qala antutanisin jiwaykän ukxa? ¿Kunatarak sinti pirqa jak’ar makhatapxtasti?’ sasa. Ukxaruw jumax sarakïta: ‘Juma jach’a reyin jilïr yanapir Urías hitita jaqis jiwatarakiwa’ ” sasa. 22 Ukat uka khithat jaqix saräna, purisinsti kuntix Joab chachax siskatayna taqi ukanak Davidar yatiyäna. Davidasti, chiq sasaw Joab chachatakix walpun mayjt’asïna, ukat khithat jaqirux sarakïna: —¿Kunatarak uka markar katuntasasti sinti jak’ar makhatapxtasti? ¿Janit yatipkta jupanakax pirqatpach kunanakampis jaqt’anirïtapxa, kunjämatix Tebés markan mä warmix Jeroboset chachan Abimélec yuqaparu pirqatpacha mä molino qala antutanisin jiwaykän ukxa? ¿Kunatarak sinti pirqa jak’ar makhatapxtasti? —sasa. 23 Khithat jaqisti ukxaruw Davidar sarakïna: —Nanakampi nuwasir mistunipkän uka soldadonakax atipjasipkitänwa, ukampis nanakax marka punkukamaw jupanakarux kutt’ayapxta. 24 Ukapachaw mich’inak antutt’irinakax marka pirqatpach mich’inakap antutt’anipxitu, ukat jiwasan mä qawqha jilïrinakasax jiwari, jupanak chikasti Urías hitita jaqis jiwarakiwa —sasa. 25 Ukat Davidax khithat jaqirux säna: —Jichhax Joab chachar sarakim jan akanak tuqit sinti llakispati, nuwasïwinxa khitis jiwakispawa. Ukampis t’unjañkam wali ch’amampi markar katuntpan. Jumasti ch’amañchätawa —sasa. 26 Uriasan warmipasti, chachapan jiwatap yatisin wali llakt’ataw uñjasïna; 27 llaki urunak phuqhasxipansti, Davidax uka warmir irptayanïnwa, ukatsti reyi utaparuw katuqxäna, jupampiw jaqichasirakïna, uka qhipatsti uka warmix mä yuqall wawa wawachasïna. Ukampis Davidan uka luratapax janiw Tatitutakix askïkänti.

12

1 Tatitux Natán profetaruw Davidan ukar khithäna. Natanasti Davidan nayraqatapar uñstasin jupar sänwa: —Mä markan pani jaqiw utjäna, maynix qamirïnwa, maynisti jan utjirini jaqïnwa. 2 Qamirix walja ovejanakani, walja vacanakanïnwa, 3 ukampis jan utjirin jaqinxa mä sapa jisk’a ovejapakiw utjäna, uksti alasitaynawa. Jupa kipkaw uka oveja uywasïna, uka jisk’a ovejasti jupampi, wawanakapamp chikaw jilasïna; jupan manq’ap manq’asïna, umañapat umasïna, jupampi chikaw ikisirakïna. ¡Uka jaqisti jisk’a ovejaparux mä imill wawaparjamaw munasïna! 4 Mä urusti, thakhi sarir jaqiw uka qamir jaqin utapar sart’äna; qamir jaqisti janiw ovejapsa, vacapsa kharst’añ munkänti, jan ukasti, jan utjirini jaqin jisk’a ovejap aparanïna, ukatsti uka jisk’a oveja kharsusin manq’a wakichayäna sarir jaqir waxt’añataki —sasa. 5 Uk ist’asasti, Davidax walpun uka qamir jaqitak phiñasïna, ukat Natanar sarakïna: —¡Diosan sutipxaruw arsta, khiti jaqitix ukham lurki ukax jiwañapawa! 6 ¡Uka jisk’a oveja jiwayatapatsti pusi ukkhampi kuttayxañapawa, jan akch’a khuyapt’ayasiñanïtap layku! —sasa. 7 Ukat Natanax jupar sarakïna: —¡Jumätaw uka jaqixa! Jichhasti Israelan Tatitu Diosapax akham qhanañchi: ‘Nayaw jumarux Israelan reyipat ajllissma, Saúl reyin amparapat qhispiyaraksma; 8 uywiriman jach’a utapampi, ukan utjir warminakapampi chursma, ukhamarus Israelana, Judá markan apnaqäwipampi churaraksma. Ukax juk’akïchisapän ukasti, juk’amp yänak yapt’iriskasamäna. 9 ¿Kunatarak arunakaxar jisk’achta, ukatsti kunatix nayatak jan walïki uk luraraktasti? Amonita jaqinakampiw Urías hitita jaqirux jiwayaytaxa, warmipsa katuntasiraktawa. 10 Jichhasti, nayar jisk’achatamata, ukatsti Urías hitita jaqir warmip irparatamatsa, janipuniw utamat jan walt’añanakax jayarst’kaniti. 11 Naya, Tatituw arsta: Jumatakisti jan walt’añanak pachpa utamat sartayä, juman uñjkataw warminakamarux pachpa utamankirit maynir katuyarakï, jupasti uru qhanan uka warminakampix ikintarakini. 12 Jumax jamasan ukanak lurtaxa, ukampis nayax uruwa, qhanan lurä, taqpach Israel nayraqatana’ —sasa. 13 Davidasti Natán nayraqatan juchanïtap uñt’asïna, sarakïnwa: —Nayax Tatit nayraqatan jucha lurta —sasa. Natanasti ukxaruw sarakïna: —Tatitux janiw juchamat mutuykätamti, janiw jiwkarakïtasa. 14 Ukampis uka luratamampi Tatitur jan walpun chuymap ust’ayatam laykuw, yurki uka yuqall wawamax jiwani —sasa. 15 Uka arunak sasin Natán profetax utapar kuttawayxäna. Tatitusti Uriasan warmipax Davidatak wawacharapkatayna uka wawar niya jiwt’irpachjam usuntayäna. 16 Ukapachaw Davidax wawatak Tatitur achikt’asïna, janiw kuns manq’känti, arumanakasti uraqir jipt’ataw qhantatïna. 17 Reyi utapan jakir jilïr jaqinakasti, Davidarux uraqit sartxañapatakiw achikt’apxäna, ukampis jupax janiw sartañ munkänti, janirakiw jupanakamp chikas manq’añ munkänti. 18 Paqallq uru saraqatarusti uka wawax jiwxänwa, Davidan jaqinakapasti wawan jiwatap jupar yatiyañ axsarapxänwa, chuymanakapan sapxarakïnwa: “Wawax jakaskipansa parlxayatas janiw ist’kistänti, jichhasti, ¿kunjämarak sañäni wawan jiwxatapatsti? ¡Kunsa lurakispawa!” sasa. 19 Ukampis Davidax jaqinakapan jupanakkam parlasitap uñjasaw yuqall wawan jiwxatap amuyxäna; ukat jupanakar jiskt’äna: —¿Wawax jiwxiti? —sasa. Jupanakasti: —Jïsa, jiwxiwa —sapxarakïnwa. 20 Ukspachaw Davidax uraqit sartäna, jariqasisinsti, suma q’apkir qullampiw jawsusïna, yaqha isimpiw uchasirakïna. Ukatsti Tatitun utapar mantasin jupat mayisïna. Utapar kuttasinsti manq’a mayïna ukat manq’arakïna. 21 Jilïr jaqinakapasti jupar jiskt’apxänwa: —¿Jach’a rey, kunatarak ukham lurtasti? Wawax jakkäna ukkhasti, jumax janiw manq’käyätati, uka wawamat jacharakïyätawa; jichhasti wawa jiwxipan ¡sartasin manq’añaruw uchastaxa! —sasa. 22 Davidasti jupanakar sarakïnwa: —Wawax jakaskän ukapachax nayax ayuno luräyäta, jacharakïyätwa: “Inach Tatitux nayat khuyapt’ayasitaspa, ukat wawaxar qullarapitaspa” sasa. 23 Jichhasti jiwatäxiwa, ¿kunatakirak manq’atjam t’aqhisïsti, nayati wawar jaktayiristxa? ¡Nayax jupamp jikisiriw sarxä, ukampis jupax janiw mayampsa nayan ukar jutkaniti! —sasa. 24 Ukatsti Davidax Betsabé warmipar chuymacharakïnwa, jupar tumpt’ir sarasinsti, jupampiw ikintäna. Mä qawqha pachatsti, Betsabé warmix mä yuqall wawa wawachasïna, uka wawarusti Davidax Salomón sasaw sutiyäna. Tatitusti uka wawarux munasïnwa, 25 Natán profeta tuqiw Davidar uk yatiyarakïna. Ukatsti Davidax Tatitur ist’asaw uka wawar Jedidías sasa sutichäna. 26 Ukchañkamasti Joab chachax amonitanakan Rabá sat markaparuw soldadonakapamp nuwantaskäna, uka reyin markapsti niya katuntirjamäskänwa, 27 ukat Davidar aka iwxa apayäna: “Rabá markaruw nuwantasipkta, ukatsti kawkïr jisk’a markatix umañ umxa jark’xäski uka markxa katuntxaraktwa. 28 Jichhasti, juma jach’a reyix mayni soldadonakar tantacht’asin uka marka katuntir jutam; jan nayan katuntaskañaxataki ukat sutixa uka markar uskuskañataki” sasa. 29 Davidasti taqpach soldadonakapar tantacht’asin Rabá markaruw sarantäna, nuwantasinsti, uka marka katuntarakïna. 30 Ukatsti reyipan p’iqipat quri pillup apaqanïna, uka pillusti suma k’ajkir qalanakamp uchatänwa, kimsa tunka kimsani kilonïnwa, ukatsti uka pillumpix Davidaruw asxatapxäna. Ukhamarus Davidax uka markat jila alani yänak waljpun apsunïna, 31 uka markan qhiparir jaqinakarusti, ananukusin wali ch’ama lurañanakan jupanakar irnaqayäna, serruchonakampi, piconakampi, hierro hachanakampi, ukatsti ladrillo lurañ hornonakan jupanakar irnaqayäna. Uka pachparak taqi amonita markanakarux luräna, ukatsti taqi soldadonakapampiw Jerusalén markarux kuttanxäna.

13

1 Davidan wawapa, Absalón yuqapax mä kullakanïnwa, Tamar sutini, uka kullakapasti wali suma uñnaqt’an tawaqünwa. Ukhamïpansti Davidan Amnón sat mayni yuqapax, Tamar tawaqur walpun munapayatayna, 2 ukham munapayasasti tawaqutjam llakisisax usuntarakïnwa; Tamar kullakapax janirakiw ukakamax chachanakampi sarnaqañsa yatkataynati; ukat Amnón jaqix kullakapar jan kuns lurirjamäkänti. 3 Amnón jaqix mä uñt’at masinïnwa, uka jaqisti sinti sallqa jaqïnwa, Jonadab sata, Simá jaqin yuqapänwa, uka Simá chachasti Davidan jilaparakïnwa. 4 Mä urusti, Jonadabax Amnón jaqiruw jiskt’äna: —Reyin yuqapa, ¿kunas kamachtam? ¿Kunatarak urut urutjam t’ukhantasktasti? ¿Janit nayar yatiykitasma? —sasa. Amnón jaqisti ukxaruw sarakïna: —Absalón jilaxan Tamar kullakaparuw walpun munta —sasa. 5 Jonadab jaqisti akham sarakïna: —Ikiñar ikintam, ukatsti wali usutäkasmas ukhamaw tuküta. Awkimax jumar uñjir jutkani ukkhasti, juparux akham säta: “Tamar kullakaxar nayar uñjir khithanita, aka pachpan manq’a phayt’arapitpan nayan uñjkata, churkitani uk manq’asiñaxataki” sasa, ukhamat jumax jupar uñjäta, churkätam uksa manq’asirakïta —sasa. 6 Ukat Amnonax ikiñar ikintäna, wali usutäkaspas ukhamaw tukurakïna. Reyix jupar uñjir jutkän ukapachasti, Amnonax achikt’asisaw jupar säna: —Tamar kullakaxar khithanita, aka pachpar jutasin pä torta lurt’arapitpan, amparapampi nayar manqt’ayarakitpan —sasa. 7 Ukat Davidax Tamarar jawsayasin jupar säna: —Amnón jilaman utaparuy saram, manq’a phayt’anirapim —sasa. 8 Tamarasti Amnón jilapan utaparuw saräna, jupasti ikiñankaskänwa. Ukatsti jak’u aptasin chapunti, uka pachpan tortanak wakichasin phayt’araki; 9 ukatsti sartén katusin Amnonar tortanak luqtäna; ukampis Amnonax janiw manq’añ munkänti, ukan jikxatasir uywatanakarusti khithanukurakïnwa. 10 Uywatanakax taqini mistuwayxapxän ukkhasti, Amnonax Tamar kullakapar sänwa: —Ikiñaxar manq’a apanirapita, amparamampi manqt’ayita —sasa. Tamarasti phayt’katayna uka tortanak aptasin Amnón jilapatak ikiñ utaparuw aparapïna, 11 ukampis manq’a apt’ata jak’achaskän ukhamaruw Amnón jaqix ch’amamp katthapisin sarakïna: —Kullakaxay, jutam, nayamp ikintam —sasa. 12 Tamarasti sänwa: —¡Janiw jilata, jan ukham nayar jan wal luristati, ukham lurañax janiw Israel markan utjkiti! ¡Jan ukham ñanqha luramti! 13 ¿Kawkirurak nayasti p’inqachat uñjasisin saririststi? Jumasti Israel taypin mä jan chuyman jaqit uñt’atarakïsmawa. Achikt’asïma, reyimp parlam, jupasti nayan jumampïñaxatakix iyawsaniwa —sasa. 14 Amnón jaqisti janiw ist’añ munkänti, jupax Tamar tawaqut sipan juk’amp ch’amanïtap laykux, ch’amampikiw liwnuqasin Tamarampix ikintäna. 15 Ukham warmt’asxatatsti, Amnón jaqix Tamar kullakapar walpun uñisxäna, kunjämtix jupar walpun munapaykäna ukat sipan juk’amp uñisxäna. Ukat tawaqur jach’at säna: —¡Sartam, akat saram! —sasa. 16 Tamarasti achikt’asïnwa: —¡Janiw jilata, jan ukham nayar khithanukustati! Akat nayar jaqunukutamax nayar lurkista ukat sipan juk’amp jan walïspawa! —sasa. Amnón jaqisti janiw jupar ist’añ munkänti; 17 jan ukasti, uywatapar jawsasin säna: —¡Aka warmir akat wayunukum, ukat punku sum jist’antarakim! —sasa. 18 Uywatasti, Tamar tawaqurux anqaruw wayunuküna, punksa sum jist’antarakïna. Tamarax suma isimpi isthapt’atänwa, kunjämtix reyinakan tawaqu phuchhanakapax isthapt’asipxirïkän ukhama, 19 jaqunukut uñjasisasti, qhillampiw p’iqipxar willxatasïna, uka suma isip ch’iyanuqasirakïna, amparanakapampi p’iqip katt’asisaw jacht’asis thakhinjam sarxäna. 20 Absalón jilapasti uk yatisinxa jupar jiskt’änwa: —¿Amnón jilamat akham lurtam? Ukhamächi ukasti, janiw kuns parlätati, munat kullaka, jupax jilamawa. Jan ukxat sinti llakisimti —sasa. Tamarasti ukham apanukut uñjasisax Absalón jilapan utapan qhiparxäna. 21 David reyisti uk yatisinxa, walpun q’apisïna; ukampis Amnón yuqaparux janiw uka luratapat kuns kamskänti, juparux sinti munasirakïna, jilïri wawapätap layku. 22 Absalonax janiw Amnonar parlxaykxänti, walpun jupar uñisïna, Tamar kullakapar ukham ñanqha luratapata. 23 Pä mara qhipatsti, Absalonan jaqinakapax Baal-hasor chiqan ovejanakapat t’awra yawisipkäna, Efraín marka jak’ana, ukat Absalonax manqt’asiñatak reyin wawanakapar taqinir jawsayäna. 24 Jupa kipkaw reyin ukar saräna, juparusti sänwa: —Jaqinakaxax ovejanakaxat t’awra yawisipki, nayax muniristwa, juma reyix, jilïr yanapirinakamamp chik nayar tumpt’añama —sasa. 25 Reyisti sänwa: —Janiw wakiskaspati wawaxay, janiw taqpachan sarapkiristti, jumatak sinti ch’amäspawa —sasa. Absalonax walpun achikt’askchïn ukasa, reyix janiw sarañ munkänti, ukampis aski waxt’äwip jupar churäna. 26 Ukat Absalonax sarakïna: —Jan wakiskchi ukaxa, Amnón jilaxakisay sarpan —sasa. Reyisti jiskt’arakïnwa: —¿Kunatarak Amnón jilaman sarañap muntasti? —sasa. 27 Ukampis Absalonax achikt’askakïnwa, ukat reyix Amnonampiru, mayni wawanakapampir jupamp chik khithäna. Absalonasti reyitakjam mä suma manq’äwi wakichayatayna, 28 uywatanakaparusti sarakitaynawa: “Amnonar walpun amuyapxäta machantatäxani ukapachaw nayax sapxäma: ‘Jiwayapxam’ sasa, ukatsti jumanakax jiwayapxätawa. Jupar jiwayañ janiw axsarapxätati, nayaw sapxsma. Ukhamasti ch’amañcht’asipxam, jan axsarapxamti” sasa. 29 Absalonan uywatanakapasti arunakaparjam phuqhasaw Amnonar jiwayapxäna. Uk uñjasasti reyin maynïr wawanakapax mulanakapar lat’xatasin jaltxapxäna. 30 Jupanakax thakhinjam sarasipkäna ukapachasti, mayniw Davidarux yatiyxatayna: “Absalonax reyin taqpach wawanakaparuw jan maynin jiwayi” sasa. 31 Uk ist’asinsti, reyix qunuñapat sartasin chuyma ust’ataw isinakap ch’iyanuqasïna, uraqiruw liwitattarakïna. Jupa chika ukankapkän uka jilïr yanapirinakapasti, isinakap ch’iyanuqasipxarakïnwa; 32 ukatsti Davidan jilapa, Simá jaqin Jonadab yuqapax akham arsüna: —Jach’a rey, jan amuyamti taqpach wawanakaman jiwaratapxa. Janiw taqini jiwarapkiti, jan ukasti Amnón saparukiw jiwayapxi, ukhampun Absalonax amtatayna, kunürutix Amnonax Tamar kullakapar waynaqkatayna ukürutpacha. 33 Ukhamasti, jach’a rey, jan amuyamti taqi wawanakamas jiwaratäkaspa ukhama. Amnón sapakiw jiwata —sasa. 34 Absalonan jaltañapkamasti, uñch’ukirit uskutäkän uka waynax, akatjamat walja jaqinakar uñjäna, Horonaim thakhi chiqa qullu irananjam saraqasinkiri. Ukat jupax reyir yatiyir saräna, Horonaim thakhinjam walja jaqinak saraqasinkir uñjkatayna uka. 35 Jonadabasti ukapachaw reyir sarakïna: —Reyixay, niyaw wawanakamax jutaski, naya luqtirimax sapunsmawa —sasa. 36 Janïraw parlañ tukuykänti, ukkhaw reyin wawanakapax purintanxapxäna, ukatsti wali jach’at jachapxäna, wararipxarakïna. Reyisa, taqi yanapirinakapas walpun jachapxarakïna. 37 Absalonasti jaltxänwa, Amiud jaqin Guesur markan reyipa, Talmai yuqapan ukaruw sarxäna, ukatsti kimsa maraw uka markankäna. Davidax sapüruw Amnón wawapan jiwatapat jachäna, 39 chuymachasxän ukapachasti, walpun Absalón wawaparux uñjañ munäna.

14

1 Seruiá chachan Joab yuqapax, David reyin Absalón yuqapat llakisitap yatïna, 2 ukhamasti, Tecoa markat mä sallqjir warmi irptayanïna. Ukat jupar sarakïna: “Jumax wali llakt’atäkasmas ukhamaw tuküta, llaki isimpi uchasim; janiw kuna q’apkir qullanaksa uskusïtati, walja urunak ukham llakit sarnaqkasma, wawamas jiwkaspa ukhamaw tuküta. 3 Ukatsti reyin nayraqataparuw uñstäta, kuntix nayax siskäma uka arunakxa, ukhampach jupar säta” sasa. Joab chachasti kuntix warmix arsuñapäki uk yaticht’äna, 4 ukat Tecoankir warmix reyin ukar saräna, p’iqipa uraqkam alt’asinsti axsartañ chuymampiw reyir sarakïna: —¡Yanapt’itay jach’a munañan rey! —sasa. 5 Reyisti jiskt’änwa: —¿Kunarak kamachtamsti? —sasa. Warmisti ukxaruw säna: —¡Nayax ijma warmïtwa, chachaxax jiwxiwa! 6 Pani wawanïyätwa, jupanakasti pampan nuwasipxatayna, janirakiw khiti jaljtayiris jupanakar utjkataynati, ukat maynïrix jilapar jiwayatayna. 7 Jichhasti wila masinakaxax taqiniw nayatak sartapxi. Jilapar jiwaykatayna ukar nayan katuyañax munapxaraki, ukhamat jiwayatapat phuqsusiñataki, ¡jan wawani qhiparirista ukasa, janiw jupanakax nayat khuyapt’ayasipkitaspati! Uka wawaxarutix jiwayapxaspaxa, nayax sapakiw qhiparxirista, chachaxan sutipasti wiñayatakiw chhaqtxaspa —sasa. 8 Ukat reyix uka warmir säna: —Utamar kutt’xam, nayaw jumar arxatäma —sasa. 9 Warmisti sarakïnwa: —Reyixay, maynin aka jucha apañapatix wakischi ukaxa, nayampiru, awkixan wila masinakapampiruw wakt’askañapa, janiw juma jach’a reyirusa, marka apnaqäwimarusa kunat phuqhañapas wakt’añapäkiti —sasa. 10 Reyisti sarakïnwa: —Khititix jumar axsaraykätam ukarux nayan ukaruw irpanïta, ukatsti janiw juk’ampsa jumar parlxaykxätamti —sasa. 11 Ukampis warmix saskakïnwa: —Reyixay, achikt’asïma, Tatit Diosamaruy mayirapita, khiti wila masixatix mayni wawaxan jiwatapat phuqsusiñ amtki ukax, aka wawaxar jan jiwayañapataki —sasa. Reyisti sarakïnwa: —¡Tatitun sutipxaruw arsurapsma, janiw wawamarux kunas kamachkaniti, janirakiw mä ñik’utapas uraqirux jalaqtkaniti —sasa. 12 Warmisti saskakïnwa: —Reyixay, mä arumpi arst’asiñax munakimaya —sasa. —Arst’asiskakim —sasaw reyix sarakïna. 13 Ukat warmix jiskt’äna: —¿Kunatarak Tatitun markapar uka kipka lurañ muntasti? Juma reyin amuyt’ampi arsutamarjamax, jayan apanukut wawamar jan kuttaniñapatak, jumas juchanïkasma ukhamawa. 14 Chiqpachansa taqiniw jiwañäni, uraqir wartat umar uñtatätanwa, uka umasti janiw apthapiñjamäkiti. Ukampisa, Diosax janiw khitirus jakañap apaqkiti, jan ukasti Diosax kunayman tuqit amuyt’ayi jaqunukut jaqin jupat jayan jan jakañapataki. 15 Nayatix juma jach’a reyir akanak sañatak jutsta ukaxa, jaqin nayar jan walinak lurañ munatapat axsarayasitax laykuwa. Reyixay, nayan mayitaxar ist’añam yatipunïyätwa, 16 ukat nayampiru, jiwayañ munapki uka wawaxampirus qhispiyañama. 17 Arunakamampi chuymachat jikxatasiñsa yatirakïyätwa, juma reyisti, Diosan angelapjamätawa, taqi kunsa chiqaparupuniw uñjtaxa. ¡Tatitu Diosay jumar aski waxt’äwipamp phuqt’pan! —sasa. 18 Reyisti warmirux sänwa: —May jiskt’äma, chiqap arsutäta, janiw kunsa imt’itätati —sasa. Warmisti sarakïnwa: —Reyixay, arsuskakim —sasa. 19 Ukat reyix jiskt’äna: —¿Janit taqi akanak Joab chachax lurañamatak amtayktam? —sasa. Warmisti sarakïnwa: —Juma reyin sutimxaruw arsta, ukhamäskapuniwa. Chiqpachansa, Joab yanapirimaw nayarux akar khithanitu, juparakiw kunatix parlañaxäki uksa yatichitu. 20 Jupasti suma amtäwimpiw ak luri. Ukampis juma reyix wali amuyt’anïtawa, taqi kunanakatix aka markan luraski ukanaksa Diosan mä angelapjamaw yatiraktaxa —sasa. 21 Uka qhipatsti, reyix Joab chachar jawsayasin sarakïna: —Ist’ita, aka jan walt’äwix askichatäxiwa. Saramaya, Absalón waynar kuttayanxam —sasa. 22 Joab chachasti uraqkam p’iqip alt’asin axsarañ chuymampiw reyir yuspagaräna, ukat sarakïna: —Jichhüruw nayax yatista, juma reyin nayar munasitama, jumasti nayan mayisitaxarjamaw lurtaxa —sasa. 23 Ukatsti ukspachaw Joab chachax Guesur markar saräna, ukatsti Absalonampiw Jerusalén markar kuttanxäna. 24 Ukampis reyix akham säna: “Utapar sarxpan, jan jak’itpati” sasa. Absalonasti utapar chiqakiw sarxäna, reyir jan uñstasa. 25 Taqpach Israel markan janiw Absalonjam wali suma uñnaqt’ani chachax utjkänti; ukham wali suma waynätapatsti wali jach’añchatarakïnwa; kayut p’iqikamax janiw kuna jan walis jupan utjkänti. 26 Ñik’utapan sinti jach’äxatapatsti, sapa mara tukuyaw mururasirïna, muruqat ñik’utapasti pä kilo jilänwa. 27 Absalonax kimsa yuqall wawani, mä imill wawanïnwa, phuchhapax Tamar sutinïnwa, jupasti wali suma uñnaqt’an tawaqünwa. 28 Absalonax pä maraw Jerusalén markan utjasxäna, ukampis uka maranakan janiw kunapachas reyin nayraqatapar uñstkänti. 29 Mä urusti, Absalonax Joab chacharuw mayïna reyin ukar sart’arapiñapataki, Joab chachasti janiw reyin ukar sarañ munkänti. Mä kutimpsa Absalonax reyin ukar sarañapatak achikt’asiskakïnwa, ukampis Joab chachax janiw sarañ munkänti. 30 Ukat Absalonax uywatanakapar säna: —Ist’apxita, Joab chachan yapunakapax nayan yapunakax jak’ankiwa, cebada yapuchatkamakiwa. ¡Sarapxam, ninamp phichhantanipxam! —sasa. Absalonan uywatanakapasti sarasin Joab chachan yapunakap ninampiw phichhantanipxäna. 31 Joab chachasti jank’akiw Absalonan ukar sarasin jupar jiskt’arakïna: —¿Kunatarak uywatanakamasti yapunakaxar ninamp phichhantanipxisti? —sasa. 32 Absalonasti ukxaruw säna: —Nayax reyin ukar nayatak sart’añamatakiw jawsaysma, ukatsti jupar sañamataki: “¿Kunatakirak Guesur markat jutataxasti walisti? Ukankañaxax walikiskasapänwa; nayax reyiruw uñjañ munta; kuna juchaxas utjchi ukasti, jiwayapxitpan” —sasa. 33 Ukat Joab chachax reyin ukar saräna, Absalonax siskatayna uk jupar yatiyarakïna, reyisti Absalonar jawsayanïnwa. Absalonasti reyin nayraqatapar purisax uraqkamaw p’iqipa alt’asïna. Reyisti jamp’att’asaw katuqarakïna.

15

1 Taqi ukanak qhipatsti, Absalonax mä carrompi, caballonakampi jikxatäna, jupar uñjiritakisti phisqa tunka jaqinak utt’ayasirakïna. 2 Sapüruw wali willjtat sartasïna, ukatsti marka mantañawja thakhi thiyan sayt’asïna. Ukatsti uka chiqaru kuna ch’axwanakatsa reyimp taripayasir purinipkäna uka jaqinakarux, sapa maynir jawsasin jiskt’irïna: “¿Kawki markatsa jutta?” sasa. Uka jaqitix: “Nayax Israelan ayllupankirïtwa” säna ukapachasti, 3 Absalonax sarakirïnwa: “Mayitamax wakiskiriwa, chiqaparakiwa, ukampis reyi lantix janiw jumar khiti ist’iris utjkiti” sasa. 4 Ukxarusti saskakirïnwa: “Nayatix aka markan taripañatak uchatïrista ukax, ch’axwaninakarux ist’iristwa, chiqaparuw uñjarakirista” sasa. 5 Ukhamarusa, kunapachatix maynix jupar aruntir jak’achasïna ukapachasti, Absalonax sum qhumantt’asa, jamp’att’asarakiw katuqäna. 6 Absalonax ukham luräna, reyin ukar taripayasir jutir israelitanakaruxa, ukhamat jaqinakamp munayasïna. 7 Pusi mara qhipatsti, Absalonax reyiruw säna: —Reyixay, achikt’asïma, Hebrón markar kuntix nayax Tatitur arskäyät uka phuqhiri sarañaxataki. 8 Kunapachatix nayax Guesur markana, Siria uraqin jakkäyäta ukapachaw Tatitur akham arsüyäta: “Tatitutix Jerusalén markar kuttayxitani ukapachaxa, nayax Hebronaruw sarä jupar yupaychañataki” sasa. Reyisti sänwa: 9 —Saraskakim —sasa. Ukat Absalonax Hebrón markar saräna. 10 Ukatsti jank’akirakiw mä qawqha jaqinak khithäna taqpach Israel ayllunakar akham sapxañapataki: “Kunapachatix trompeta phust’asir ist’apkäta ukapachasti Absalonan Hebrón chiqan reyit utt’ayatäxatap yatiyapxäta” sasa. 11 Ukhamarus Jerusalén markat pä patak jaqinakaruw jawsayatayna, uka jaqinakasti taqi chuymaw Absalonampi chikax sarasipkatayna, janiw Absalonan amtatanakap amuyapkataynati. 12 Ukatsti, Absalonax Davidan amuyt’ayiri jaqinakapat, Guiló sat markan jakasir Ahitófel sat chacharuw jawsayanïna, jupamp chika wilañchanak luqtañapkam ukankañapataki. Ukchañkamasti sapüruw Absalonar jaqkattir jaqinakax jilxattäna, Davidatak sayt’asiñ amtäwisti wali ch’amampiw jilxataskäna. 13 Mä jaqiw Davidan ukar sarasin jupar yatiyäna: “Israelita jaqinakax Absalonaruw jaqkattasipki” sasa. 14 Ukat Davidax Jerusalenan jupa chika ukankir yanapirinakapar sarakïna: —¡Jichhpach Jerusalén markat jaltxañäni, jan ukasti janiw Absalonat qhispkañäniti! ¡Jank’ak sarxarupxam, inampis jupax purinisin jiwasar jan wali luristaspa, espadampkamaw taqinir jiwarayistaspa! —sasa. 15 Jupanakasti reyir sapxarakïnwa: —Nanakax kuntix juma reyix sapxitäta uk lurañatakix jank’akïsipktwa —sasa. 16 Ukhamaw David reyix, qawqhanitix reyi utan utjkän jupanakamp chika mistuwayxäna. Tunka warminakaparukiw jaytawayäna reyi uta uñjapxañapataki. 17 Reyisti taqi khitinakatix jupampi chika sarkän ukanakampix marka thiya utäkis ukawjaruw sayt’apxäna. 18 Jilïr yanapirinakapasti David jak’an taqpachani sayt’asipxäna, ukchañkamasti reyi uta uñjiri taqpach cereteonakampi, peleteonakampi, Gat markatpach jupar arkanipkatayna uka suxta pataka geteo jaqinakampix, reyin nayraqatapan siqiki sarantapxäna. 19 Ukapachaw reyix Gat markankir Itai sat jaqir säna: —¿Kunatarak jumasti nanakamp chika juttasti? Kutt’xam, machaq reyimp qhiparam, ukhamarus jumax yaqha markat jutiri, apanukut jaqïsktawa. 20 Wasürukiw purisinktaxa, ¿kamisarak jichhürusti nanakamp chika sarañamatak mayïmasti? Janiw naya pachpas yatiskti kawksar sarataxsa. Kuttxakim, marka masinakamarus jumamp chik irpasxam. ¡Tatitusti jumar yanappan, jumamp chikapunïpan! —sasa. 21 Itai chachasti reyir sarakïnwa: —Tatitun sutipxaru, juma reyin sutimxaruw juramentompi arsta, kawkhantix juma reyix jikxatasïtaxa, ukan nayax jikxatasirakï, jiwañansa jakañansa jumamp chikapunïyäwa —sasa. 22 Davidasti sarakïnwa: —Ukhamax nanakamp chika saraskakim —sasa. Ukhamaw Itai jaqix Davidampi sarxäna, taqpach jaqinakapampi, reyi chika sarkän uka jaqinakampi. 23 Davidan jaqinakapamp sarakipañapkamasti, markpachaw jach’at walpun jachapxäna, reyix Cedrón sat jisk’a jawir makhatkän ukapachasti; taqpach jaqinakaw wasar tuqir sarantañ qalltapxäna. 24 Sadoc chachax sararakïnwa, Tatitun arust’äwi arcapa apapkän taqi uka levitanakampi, uka arcsti Abiatar jak’aruw jaytapxäna taqi jaqinakan markat mistuniñapkama. 25 Ukampis reyix Sadoc jaqir sänwa: —Tatitun arcap markar kuttayxam; Tatitutix munani ukapachasti nayarux kuttayasinkitaniwa, arcapsti wasitat uñjaskarakïwa kawkhankkanitix uka chiqana. 26 Ukampis Tatitutix sitani: “Janiw nayatakjamäktati” sasaxa, ukapachasti jupan khuyapayasiñap suyä, kuntix nayampi lurañ munkani uk luraskakpan —sasa. 27 Reyisti Sadoc sacerdoterux sarakïnwa: —Ist’ita, jumampi, Abiatarampix jan axsarasak pani yuqanakamampi markar kuttxapxam. Jumax Ahimaas yuqamampi, Abiatarasti Jonatán yuqapampiraki. 28 Ukchañkamasti nayax wasar pampanakan qhiparä, jumanakat mä yatiyäwi katuqañkama —sasa. 29 Ukatsti Sadoc, Abiatar chachanakax Jerusalén markaruw Tatitun arcap kuttayxapxäna, ukaruw qhiparapxarakïna. 30 Davidasti Olivos qullu amsta makhatäna; llakisiñat q’ara kayukiw saräna, jacht’asisa, p’iqipas ch’uqt’ata. Jupampi chika sarapkäna uka jaqinakasti p’iqinakap ch’uqt’atkamakiw jacht’asis makhatapxarakïna. 31 Ukatsti kunapachatix, Davidaru Ahitófel jaqin Absalonampi chika, Davidatak jan wali amtasipkatap yatiyapxän ukapachasti, Davidax Tatituruw achikt’asïna, Ahitófel jaqin amtatanakapan aynacht’ayañapataki. 32 Qullu patar purisinsti, kawkhantix Tatitur yupaychañäki ukawjaruw, arquita ayllunkir Husai jaqix Davidar jikxatäna, isinakapas ch’iyanuqata, p’iqipas laq’ampi jach’xatataraki. 33 Jupar uñjasasti Davidax sänwa: —Jumatix nayamp chika sarasmaxa, nayatak ch’ama tukuñäspawa; 34 Jerusalenaruk kuttxam, ukatsti Absalonaruw säta: “Reyixay, uywatamätwa, kamisatix nayrax awkimar luqtawaykta ukhamarakiw jumar luqtäma” sasa; ukhamat nayarux Ahitófel chachan amtatanakap t’unjañ yanapt’itäta, 35 ukansti Sadoc, Abiatar sacerdotenakaw jumar yanapt’ätam. Ukhamasti, jupanakar kuntix reyi utan ist’käta taqi ukanak yatiyapunïtawa. 36 Jupanakan Ahimaas, Jonatán yuqanakapas ukankasipkarakiwa, jupanak tuqiw yatiyanitäta, kuntix yatkäta, ist’karakïta taqi ukanaka —sasa. 37 Ukhamaw Davidan jilat masipa, Husai jaqix Jerusalenar kutt’äna, ukatsti kunapachatix Absalonax markar mantaskän ukapachaw purirakïna.

16

1 Davidax ukkhakiw uka qullut mä juk’amp sartaskäna, ukapachaw Mefi-bóset jaqin uywatapa, Sibá sat jaqix jupar jikxatäna, pä asno ant’ata, uka asnonakasti pä patak t’ant’ampi, waña uvanakat lurat patak tortampi, patak muxsa achunakampi, vino lip’ichi wayaqampi khumxatatänwa. 2 Ukat reyix jiskt’äna: —¿Kunatakirak akanak apantasti? —sasa. Sibá jaqisti sarakïnwa: —Asnonakax reyin wila masinakapan lat’xatañapatakiwa, t’ant’anakampi, muxsa achunakampisti soldadonakan manq’añapatakiwa, vinosti wasaran qaripkani ukanakan umt’añapatakiwa —sasa. 3 Reyisti jiskt’änwa: —¿Kawkinkarak uywiriman allchhipasti? —sasa. Sibá jaqisti ukxaruw säna: —Jerusalén markankaskiwa, jupasti siwa: “Israelitanakax achachilaxarux reyi qunuñap kuttayxapxaniwa” —sasa. 4 David reyisti Sibá jaqirux sänwa: —Jichhürut uksarux, taqi kunatix Mefi-bosetankkän ukanakax jumankxiwa. Nayaw chursma —sasa. Sibasti reyi nayraqatan alt’asisaw sarakïna: —Khuyapayasiñam nayax wiñayas jikxatakirista —sasa. 5 David reyix Bahurim chiqar purkän ukapachasti, Saúl reyin wila masinakapat mayni jaqiw ukat mistunïna. Jupasti Guerá jaqin Simí sat yuqapänwa, uka jaqisti kunayman jan wali arunakampiw Davidarux arnaqäna, 6 Davidarusa, jilïr yanapirinakaparus qalampiw jaqunirakïna; reyix jaqinakapampi muyuntatäkchïn ukasa, 7 Simí jaqix kunayman arunakampiw Davidar ñanqhachäna: —¡Akat saram, jaqi jiwayir ñanqha jaqi! 8 ¡Tatituw jumarux mutuyasktam Saúl reyin wila masinakapar jiwarayatamata, jupa lanti marka apnaqañ munatam layku! ¡Jichhasti Tatitux Absalón wawamaruw markar apnaqañam katuyxi, juman pachpa ñanqha luratamatjamaw t’aqhisiskaraktaxa, jaqi jiwayirïtam layku! —sasa. 9 Ukatsti Seruiá jaqin Abisai yuqapax reyir sarakïnwa: —¿Kamisarak aka jiwat anusti reyir ukham ñanqhachxanisti? ¡Jichhpachaw p’iqi apaqä! —sasa. 10 Reyisti sänwa: —Seruiá jaqin yuqanakapa, janiw jumanakan kuna lurañanakamas utjkiti. Ñanqhachaskitpan, Tatituw juparux ukham sispacha. Ukhamächi ukasti, ¿khitiraki: kunats ukham lurta saspasti? —sasa. 11 Ukxarusti Davidax Abisai jaqimpiru, taqi yanapirinakapampiruw sarakïna: —Nayan pachpa wawaxaw jiwayañsa munitu, ¡ukat juk’amp Benjamín ayllunkir jaqix jiwayañ munpachïtu! ¡Jupax ñanqhachaskakitpan sapxam, Tatituw juparux ukham luram sispacha! 12 Inas Tatitux nayaru llakt’ata, t’aqhisiri uñjitani ukapachax, jichhür ñanqhachäwinak katuqataxat, askinak apayanchitani —sasa. 13 Ukhamasti Davidampi jaqinakapampix thakhip sarasipkakïnwa, ukampis Simí jaqix, Davidat mayskatan qullu irananjam sarawayxäna, ñanqhachasa, qalanakamp jaqt’asa, laq’sa sartayasaraki. 14 Reyimpi, jupamp chika saririnakasti Jordán jawir jak’ar purisax, wali qariratäxapxänwa, ukat uka chiqar samart’apxäna. 15 Ukchañkamasti, Absalonax Jerusalén markaruw mantaskäna, taqi israelita jaqinakampi, Ahitófel jaqimp chika. 16 Ukatsti Davidan jilat masipa, Husai sat arquita jaqix, art’asisaw Absalonar jikxatir saräna: —¡Jallalla rey! ¡Jallalla rey! —sasa. 17 Ukat Absalonax jupar jiskt’äna: —¿Kunatarak jilatamamp chika jan sartasti? ¿Kunjäm jilat masirakïtasti? —sasa. 18 Husai jaqisti ukxaruw säna: —Janiw nayax sarkiristti, nayax khitirutix Tatitux ukhamaraki israelita markas ajlliski ukampïñaxawa, jupampi qhiparañaxarakiwa. 19 ¿Nayasti juma reyit juk’ampi, khitirurak luqtiriststi? Nayax kamisatix nayrax awkimar luqtkäyäta ukhamarak jumar luqtäma —sasa. 20 Ukat qhiparusti Absalonax Ahitofelaruw jiskt’arakïna: —¿Kuns jumanakax amuyt’apxta? ¿Kun lurañasas wakisi? —sasa. 21 Ahitofelasti ukxaruw Absalonar säna: —Awkiman uñt’at warminakapamp ikintasim, reyi uta uñjir jaytawayki ukanakampi, ukhamat Israel markan jaqinakax awkimar uñisitam amuyapxani, ukatsti jumar arkirinakax juk’amp ch’amañchasini —sasa. 22 Ukat Absalonatakix uta patar mä carpa lurt’arapipxäna, ukan Absalonax awkipan uñt’at warminakapamp ikintasïna; taqpach israelita jaqinakan uñjkaña. 23 Uka urunakanxa, Ahitófel jaqimpi iwxt’ayasiñax, pachpa Tatitun arsutapäkaspas ukhamänwa. Ahitofelax wali yäqat jaqïnwa, Davidatakisa, Absalonatakis ukhamarakïnwa.

17

1 Uka qhipatsti Ahitofelax Absalonaruw säna: —Nayar tunka payan waranqa jaqinak ajllisiyita, ukatsti jichha arumpachaw Davidar arktañatak mistuwayä. 2 Ukatsti jupax ch’ama thayjtata, qaritaraki jikxatasiskani ukapachaw nayax jupar jalxatä, walpun axsarayä, jaqinakapasti jaltxapxaniwa, nayax reyirukiw jiwayä, 3 ukatsti jank’akiw markpachar jumamp sumankthapiyä, kamisatix jichhaki jaqichasir warmix chachapamp sumankthapki ukhama. Jumax mä jaqin jiwañapak thaqhasktaxa; ukatsti taqpach markaw sumankxapxani —sasa. 4 Uka amtäwisti, Absalonatakisa, Israelan amuyt’ayirinakapatakis walikïnwa. 5 Ukampis Absalonax Husai arquita jaqiruw jawsayanirakïna, jupan amuyt’äwip yatiñataki. 6 Husai jaqisti purinïnwa, ukat Absalonax jupar säna: —Davidar jichhpach arktapxam sasaw Ahitofelax iwxt’apxitu. ¿Wakisispati uk lurañaxa? ¿Kamstas jumaxa? —sasa. 7 Husai chachasti sarakïnwa: —Ahitofelan amtatapax jichha kutix janiw walïkiti. 8 Jumax askiw yattaxa, awkimampi, jaqinakapampix jan axsarir chachanakätapa, jichhasti wali q’apisitäsipkpachawa, kamisatix mä osax qallunakap apaqatax wal qhuruchaski ukhama. Ukhamarus awkimax nuwasiñ yatir jaqiwa, janiw arumax mayni jaqinakap taypin qhantatkaspati. 9 Jichhas yaqha chiqan mä putun imantatäskpachawa. Ukhamaraki juman soldadonakaman nayrïr nuwasïwin mä qawqhani jiwaqatapatix ist’asini ukapachasti, yaqhipanakax juman arkirinakaman q’ala tukjatäpkaspas ukham amuyxapxani; 10 uk ist’asasti, jan axsariri, leonar uñtat wali ch’amanïki ukasa, q’alaw mayjt’asxarakini; Israel markansti taqiniw yati, awkimampi arkirinakapampix jan kunsa axsarir jaqinakäpxatapa. 11 Nayasti jichhax amuyt’ayirismawa: israelitanakax taqpachani jumamp tantacht’asipxpan, Dan chiqata, Beerseba chiqakam utjiri israelitanaka; uka jaqinakax quta iranankir ch’allar uñtasita jan jakt’kayarakiwa, ukatsti nuwasïwin juma kipkaw jupanakar sarayäta. 12 Ukat awkimarux kawki chiqankkanitix ukan katuntañäni. Juparusti kamisatix sullax uraqir purxatki ukhamaw purxatañäni; janiw jupasa, jaqinakapat maynisa, qhispkaniti. 13 Jupatix mä markar imantasispa ukaxa, taqpach israelita jaqinakaw phalanak apasiñäni, ukatsti, mayat mayat qalanakapsa jawirarkam uka marka qatatiñäni, ukansti janiw mä qalas inak qhiparkaniti —sasa. 14 Absalonampi, taqpach israelitanakampisti sapxänwa: “Husai arquita chachan amuyt’atapax, Ahitófel jaqin amtäwipat sipan juk’amp sumawa” sasa. (Tatituw Ahitófel jaqin amtäwinakap t’unjatäñap munatayna, ukhamat Absalonan jan walt’añan uñjasiñapataki.) 15 Uka qhipat Husai jaqix Sadoc, Abiatar sacerdotenakar yatiyäna, kuntix Ahitofelax Absalonampiru, jilïr jaqinakampir iwxkatayna ukxata; kuna amuyt’äwi arunaktix jupa pachpas iwxt’karakitayna ukampita, 16 ukhamat Davidar jank’ak yatiyapxañapataki, uka arumax jan wasar pampankaskañapataki, jan ukasti Jordán jawirat khurkatar makhatxañapataki, ukhamat Davidasa, jaqinakapasa jan jiwarayat uñjasipxañapataki. 17 Ukchañkamasti, Jonatán, Ahimaas sacerdotenakax Roguel uma jalsu chiqan suyasipkäna, jupanakax janiw khitimpis markar mantir uñjayasiñ munapkänti, mä uywat tawaquw jupanakar yatiyir saratayna, ukatsti jupanakax jank’akiw David reyir yatiyir mistupxarakïna. 18 Ukampis mä q’axu waynaw jupanakar uñjatayna, ukat uka waynax Absalonar yatiyir saräna. Jonatanampi, Ahimaasampisti jank’akiw jaltxapxäna Bahurim sat markan jakir mayni jaqin utaparu, ukar purisinsti, uta anqäxan utjkatayna uka phuch’uruw imantasipxäna. 19 Ukatsti uka utanin warmipax mä qhuphiñampiw phuch’ur imxatäna, uka patxarusti jawq’at trigo willitatarakïna. Ukhamat jan khitis ukawjan phuch’u utjatap amuykänti. 20 Absalonan arkirinakapax uka utaru purinipxipansti, warmiruw jiskt’apxäna: —¿Kawkinkapxis Ahimaas jaqimpi Jonatanampixa? —sasa. Warmisti ukxaruw sarakïna: —Aka chiqa sarakipawayasin, jawir tuqiruw sarapxi —sasa. Absalonan arkirinakapasti jank’akiw jupanakar thaqtir sarapxäna, ukampisa jan jikxatxasax, Jerusalenaruw kuttawayxapxäna. 21 Absalonan jaqinakapan sarxatapatsti, Ahimaasampi, Jonatanampix uma phuch’ut mistxapxäna, ukatsti jank’akiw David reyir yatiyir jalapxäna; juparusti sapxarakïnwa: “Jank’ak sartasim, jawir khurkatar makhatxam, Ahitófel jaqix jumanakar katuntañatakiw Absalonar amuyt’ayatayna” sasa. 22 Ukhamasti Davidampi, jupamp chikt’atapkän uka jaqinakampix sartasin jank’akiw Jordán jawir khurkatar makhatxapxäna. Qhipärmanthi willjtasti taqiniw makhatxatayna, janiw maynis qhiparkataynati. 23 Ahitófel jaqisti jupan amtataparjam jan lurapxatap uñjasax, asnop wakicht’asisin yurïwi markapan utjir utaparuw sarxäna; ukatsti wila masinakapan jan walt’añanakap taqi kun sumar askicht’xasinsti, jaychkatasïnwa. Ukhamaw jupax jiwxäna, ukatsti awkipan amay imäwipar imt’atäxänwa. 24 Davidax Mahanaim chiqaruw purïna, ukchañkamasti Absalonax taqpach israelita jaqinakampiw Jordán jawira makhataskäna. 25 Absalonax Amasá jaqiruw ejerciton jilïripat Joab lanti uskutayna. Amasá jaqix Itrá sat mä ismaelita jaqin yuqapänwa, jupasti Abigail warmimpiw jakäna, uka warmisti Nahas sat jaqin phuchhapänwa, Seruiá jaqin kullakapa, Joab chachan taykapa. 26 Absalonasti israelita jaqinakampix Galaad uraqin utjnuqtäna; 27 ukchañkamasti, Davidax Mahanaim chiqaruw purïna, jupar katuqiristi: Sobí sat Nahas jaqin yuqapampi, Amielampin, Barzilai warmimpin Maquir sat yuqapampiw mistunipxäna. Sobí jaqix Rebá sat amonita markankirïnwa, Maquir jaqisti Lodebar markankirïnwa; Barzilai warmisti, Galaad uraqinkir Roguelim markankirirakïnwa. 28 Jupanakasti Davidatakix ikiñanaka, chuwanaka, ñiq’i phukhunak aparapipxäna; ukhamarak trigo, cebada, jak’u, grano jamp’ita, habas, lentejas, 29 misk’i, vaca lechet lurat queso, oveja lechet lurat queso, Davidampi, jupa chik sarir jaqinakampi manq’asiñapataki; wasar tuqit jutasin manq’at wali awtjata, umatsa pharjat jikxatasipxatap amuyasina.

18

1 Davidax ejercitopar sum uñakipäna, ukatsti sapa waranqa soldadonakxaru, ukhamaraki sapa pataka soldadonakxarux mä jilïr usküna; 2 ukatsti taqpach ejercitorux kimsa tamaruw jaljäna. Mayïr tamarux Joab chachaw sarayäna; payïr tamarusti Joab chachan jilapa, Seruiá jaqin Abisai yuqapaw sarayäna; kimsïr tamarusti Gat markankir Itai jaqiw sarayäna. Uka qhipatsti Davidax taqpach ejercitoparuw sarakïna: —Nayax jumanakampi chikaw nuwasïwir sararakï —sasa. 3 Jaqinakapasti ukxaruw jupar sapxäna: —Reyixay, jan uk luramti, uñisirisatakix janiw kunäkis nanakan jaltxapxañaxaxa, chikatpach jiwarapxañaxasa; ukampis jumax rey, tunka waranqa jaqinakat sipan juk’ampïtawa. Jumax markaruk qhiparaskam, ukhamat nanakatakix yanapirinak khithanipxitäta —sasa. 4 Ukxaruw reyix sarakïna: —Jumanakax amuyapkta ukarjamaw lurä —sasa. Ukatsti jank’akiw markar mantañat maysar jitjtäna, ukchañkamasti ejercitox waranqa soldadonakata, pataka soldadonakat tamacht’ataw mistuskäna. 5 Ukhamarus reyix Joabampiru, Abisai jaqimpiru, Itai jilïrimpirux iwxt’arakïnwa, reyi layku Absalonar sum uñjapxañapataki, taqpach soldadonakarakiw kuntix reyix Absalonxat jilïrinakar siskäna uk ist’apxäna. 6 Ukhamaw tamanakax pampa tuqir sarantapxäna Israelan soldadonakapamp nuwantasiñataki. Efrainan ch’uminakapan purapat nuwasiñax utjäna, 7 ukatsti Davidan arkirinakapaw Absalonan ejercitopar atipjäna. Ukürusti walja jaqinakapuniw jiwarayat uñjasïna, Absalonan jaqinakapat pä tunka waranqaw jiwaräna. 8 Nuwasiñasti taqi uksa uraqpacharuw puritayna, uka urusti jaqinakax espadampi jiwarayatäñat sipansa, uka ch’umi taypin waljaniw jiwarapxäna. 9 Absalonasti mä mular lat’xatataw sarantaskäna, ukatsti akatjamat Davidan arkirinakapampi jikintasïna. Uka mulasti mä jach’a encina quqan layminakap taypi jalantawayäna, ukatsti Absalonan p’iqipax quqan layminakap taypin achuranttäna, ukchañkamasti mulax jalaskakïnwa, Absalonasti uka quqan warkutaw uñjasïna. 10 Mayniw Absalonar ukham warkusiskir uñjatayna, ukat Joab chachar yatiyir saräna: —¡Absalonar mä quqat warkusiskir uñjta! —sasa. 11 Ukxaruw Joabax säna: —Uñjsta ukasti, ¿kunatarak uka pachpar jan jiwt’aytasti? Nayax kusisisaw jumarux tunka qullqimpi, mä cinturonamp chuririskasamäna —sasa. 12 Uka jaqisti Joab chachar sarakïnwa: —Waranqa qullqi churkitasamän ukasa, janipuniw nayax reyin yuqaparux jiwaykiriskäyätti; nanakax ist’apxtwa kuntix reyix jumaru, Joabaru, Abisai jaqiru, Itai jach’a jilïrimpir sapktam ukxa, Absalonar sum uñjañataki. 13 Mä tuqitsti, nayatix jiwayiriskäyätxa, inamayakïsapänwa, janiw reyirux kunas imt’añäkiti, jumasti janiw nayarux arxatkitasamänti —sasa. 14 Joab chachasti ukxaruw sarakïna: —¡Inamayaw jumamp parlaskta! —sasa. Ukspachaw Joabax encina quqäkis ukar saräna, kawkhantix Absalonax warkusiskän ukkharu, ukatsti kimsa mich’inak katusin Absalonan chuymapat jakaskiriruw chhuqhuntäna. 15 Ukatsti Joab chachan yanapirinakapat tunkaniw Absalonar muyuntasin jiwayapxäna. 16 Ukxarusti Joab chachax trompeta phust’ayäna, soldadonakapasti israelitanakar arknaqañ suyt’xapxänwa, Joab chachan arsutapar ist’apxatap layku. 17 Ukatsti Absalonan janchip katusinxa, uka ch’umin utjir mä jach’a p’iyaruw jaquntapxäna, uka patxarusti qalanak phint’apxäna. Ukatsti israelitanakax utanakaparuw jaltxapxäna. 18 Absalonax jakkasaw mä jach’a qala pirqa lurayasitayna, ukasti Reyin Qhirwapan jikxatasi, uka pirqarusti sutip uchatayna, jan wawanïtap layku, ukhamat sutipan jan chhaqhañapataki. Jichhakamas uka pirqax “Absalonan pirqapa” satäskapuniwa. 19 Ukatsti, Sadoc jaqin Ahimaas yuqapax Joab chachar sänwa: —Jichhpach reyin ukar aka suma yatiyäwi yatiyanï, Tatitux chiqaparuw jupar uñji, uñisirinakapatsa qhispiyarakiwa —sasa. 20 Ukampis Joab chachax sänwa: —Janiw wakiskit jichhpacha uka yatiyäwi reyir yatiyañamaxa, wawapan jiwatätap layku, yaqha uruw yatiyaskäta —sasa. 21 Ukampisa, Joab chachax mä etiope soldadoruw säna: —Jum saram, ukatsti kuntix uñjktas ukanak reyir yatiyanim —sasa. Etiope soldadosti Joab nayraqatan alt’asisin jalakamakiw mistuwayäna. 22 Ahimaas jaqisti Joab chacharux saskakïnwa: —Kunäpasaya, etiope soldadon qhipap jalakïxaya —sasa. Ukampis Joab chachax sarakïnwa: —Wawaxay, ¿kunarurak jumasti jalañ muntasti? Uka yatiyäwimat janiw kunsa katuqkätati —sasa. 23 Ahimaas jaqisti saskakïnwa: —Kunäpasaya, jalakïxaya —sasa. Ukat Joabax sarakïna: —¡Ukhamax jalamaya! —sasa. Ukhamasti, Ahimaas jaqix uka qhirwanjam jalawayäna, etiope soldadorus nayrt’awayarakïnwa. 24 Ukchañkamasti, Davidax markar mantañäkis uka pä punku taypin qunuskäna, uñch’ukiripasti uta patxaruw misturakitayna, pirqa punku patxaru. Uñatatasinsti uñch’ukirix mä jaqir jalasinkir uñjäna, 25 ukatsti jach’at art’anisaw reyir yatiyäna. Reyisti jach’at sarakïna: —Sapak jutchi ukax, suma yatiyäwinak apanpacha —sasa. Ukchañkamasti jaqix jak’achasisinkänwa, 26 uñch’ukiristi yaqha jaqir jalasinkir uñjarakïna, ukat mantañ punkunkir uñch’ukirir art’äna: —¡Yaqha jaqix jalanirakikiwa! —sasa. Reyisti sänwa: —Suma yatiyäwinak apanirakpacha —sasa. 27 Uñch’ukiristi sarakïnwa: —Jalanitapax Sadoc sacerdoten Ahimaas yuqapan jalanitapjamakiwa —sasa. Reyisti sarakïnwa: —Jupax wali suma jaqiwa, suma yatiyäwinak apanpacha —sasa. 28 Ukapachaw Ahimaasax purinisin reyir aruntäna, nayraqatapan uraqkam alt’asisin jupar sarakïna: —Juma reyin Tatit Diosapax jach’añchatäpan, jichhasti jupax juma reyitak sayt’asirinakarux tukjiwa —sasa. 29 Reyisti jiskt’änwa: —¿Absalón waynax walikïskiti? —sasa. Ahimaas jaqisti sarakïnwa: —Joab chachax juma reyir yatiyir khithankitu ukkhax, wali jach’a ch’axwaw ist’asïna, ukampis janiw yatkti kunatäpachas ukxa —sasa. 30 Ukat reyix sarakïna: —Aksa tuqir sayt’asim, ukan suyt’am —sasa. Ahimaas jaqisti ukham luräna. 31 Ukapachaw etiope jaqix purinirakïna, ukat reyir säna: —¡Reyixay, aka suma yatiyäwinak katuqasim! Jichhüruw Tatitux juma reyirux chiqapar uñjtam, jumatak sayt’asirinakat qhispiytam —sasa. 32 Reyisti etiope jaqirux jiskt’arakïnwa: —¿Absalón waynax walikïskiti? —sasa. Etiope jaqisti ukxaruw sarakïna: —Juma reyin uñisirinakamasa, jumar saykatir jaqinakasa, juman jan walt’añam munirinakas Absalón waynjamarak tukusipxpan —sasa. 33 Uk ist’asasti, reyix chuymap ch’allxtayasïna; ukat punku patankkän uka utar makhatasin walpun jachäna, sarakïnwa: “¡Ay, Absalón, wawaxay! ¡Wawaxay, Absalón wawaxay! ¡Nayakis juma lanti jiwiriskäyäta! ¡Wawaxay, Absalón wawaxay!” sasa.

19

1 Jaqinakasti reyin, Absalón yuqapatjam wali jachatap ist’asinxa, Joab chachan ukaruw yatiyir sarapxäna. Ukhamaw uka urux nuwasïwin atipjañax llakisiñ urur kipstäna. 3 Soldadonakasti janiw markar mantañ munapkänti, wali axsart’asarakiw mantapxäna, nuwasïwitsa jaltanipkaspa ukhama. 4 Ukchañkamasti reyix ajanup imt’asawa, jach’at wararis jachäna: “¡Absalón wawaxay! ¡Absalón wawaxay, wawaxa!” sasa. 5 Joab chachasti reyi utar sarasin reyir sarakïna: —Jichhürux juma, reyix, taqpach yanapirinakamaruw p’inqachapxistaxa, jupanakaw jakañam qhispiyapxtam, ukhamaraki wawanakamana, phuchhanakamana, uñt’at warminakaman jakañap qhispiyapxi. 6 Juma, reyix jichhüruw uñacht’aytaxa, jilïr yanapirinakaman jumatak jan kunätapsa; jumax uñisirinakamarux munastawa, jumar munasirinakarusti uñistawa. Absalonan jakaskañapaw jumatakix askïsapäna, taqi nanakax jiwarat uñjasipkiriskäyät ukasa, jichhüruw nayax uk amuyta. 7 Ukhamasti, mistumaya, arunakamampi arkirinakamar ch’amañcht’anim, jan ukham lurkäta ukasti, Tatitun sutipxaruw juramentompi nayax arsta, jichhärmax janiw maynis jumar arxatirix utjkaniti. Ukasti juma, reyitakix sinti jan walipunïniwa; kuna jan walt’añanakatix wayna kankañamatpach utjarapktam ukanakat sipan juk’ampïniwa —sasa. 8 Ukhamasti reyix sartasisin marka punkur qunt’asiriw saräna. Kunapachatix taqi jaqinakaru reyin marka mantañawjan qunt’atäskatap yatiyatäxäna ukapachasti, taqiniw aruntirix uñstanipxäna. Israelita jaqinakasti taqiniw utanakapar jaltxapxatayna. 9 Ukatsti Israelan taqpach ayllunakapan jaqinakax ch’axwasin sapxarakïna: “David reyiw filisteo jaqinakampita, uñisirinakasampit qhispiyistu, ukampis Absalón wawap laykuw markat jaltawayxi. 10 Jiwasax Absalonaruw reyit utt’ayastan, jichhasti jupax nuwasïwin jiwxi. ¿Kunarak jichhasti suyañäni, David reyir kuttayaniñatakisti?” sasa. 11 Uka arunakasti Israel markpachan ist’asïna, David reyin utapkamarakiw puritayna. Ukat Davidax Sadoc, Abiatar sacerdotenakar mä iwxa apayäna, akham sasa: “Jumanakax Judá markankir jilïr jaqinakamp parlapxam, kunatsa jan jichhakam nayaru reyi utaxar kuttayanxapxitu, 12 jupanakax nayan aylluxankir jaqinakawa, janiw wakiskiti qhipa tuqiruk nayan kuttañaxatak arsupxañapaxa” sasa. 13 Ukxarusti saskakïnwa Amasá jaqir sapxañapataki: “Jumax wilaxat wilanïtawa, ukhamasti jichhürut uksarux jumaw Joab lanti ejercitoxan jach’a jilïripat sayt’äta. Janitix aka arsutaxar phuqkäma ukax, Tatituy nayar jan khuyapt’ayasis mutuyitpan” sasa. 14 Ukhamwa Amasá jaqix Judá markankir jaqinakar iyawsayäna, taqi jupanakasti, mä sapa jaqikïkaspas ukhamaw Davidampiru, taqi jaqinakapampir kuttayanxapxäna. 15 Ukhamasti reyix kuttanxänwa, Jordán jawir chiqaruw purinïna. Judá uraqin utjirinakasti Guilgal chiqakamaw reyir katuqirix mistunipxäna, Jordán jawir makhatañsa yanapt’apxarakïnwa. 16 Benjamín ayllunkiri, Guerá jaqin Simí yuqapax Bahurim chiqat jank’akipuniw Judá markankir jaqinakamp chik saraqanirakïna, David reyir katuqiri. 17 Jupamp chikasti, Benjamín ayllunkirit waranqa jaqinakaw sarapxäna, Sibá sat jaqisa, Saúl reyin wila masipan uywatapäkatayna ukas sararakïnwa, tunka phisqan yuqanakapampi, pä tunka uywatanakapamp chika, jupasti reyis janïr purkipan Jordán jawirar purïna, 18 ukatsti jawir makhatäna, reyin wila masinakapar Jordán jawir makhatañ yanapt’añataki, ukhamat rey nayraqatan mä suma uñjatäñataki. Reyix Jordán jawir makhatañampixän ukkhasti, Simí chachax reyin nayraqataparuw alt’asïna, 19 ukat jupar sarakïna: —Reyixay achikt’asïma, janikiy nayan pantjasitaxat amtasimti, nayax jan wal lursma, kunürutix jumax Jerusalenat mistuwaykta ukapacha, juchachasitaxat jan amtasimti, 20 naya pachpaw juchax uñt’asta, ukat jichhürux taqi israelitanakat sipan nayraqat mistunta, juma reyir katuqiri —sasa. 21 Ukat Seruiá jaqin Abisai yuqapax säna: —¿Janit Simí jaqin jiwañapax wakiski, Tatitun ajllisit reyipar ñanqhachatapatsti? —sasa. 22 Davidasti ukxaruw säna: —¡Seruiá jaqin yuqanakapa, akax janiw jumanakan lurañanakamäkiti! ¿Kunatarak arunakaxar jaysañ jan munapktasti? Jichhax nayax Israelan reyipätwa, janiw khitis Israel markan jichhürux jiwkaniti —sasa. 23 Ukatsti, Simí jaqiruw sarakïna: “Janiw jiwkätati” sasa, reyix juramentompiw arsurapïna. 24 Saúl reyin Mefi-bóset sat allchhipas reyir katuqirix mistunirakïnwa. Jupasti kunürutix Davidax Jerusalenat mistkatayna ukürutpacha, kuttankän ukürkamax, janiw kayunakap jariqaskataynati, sunkhanakapsa mururaskataynati, isinakapsa t’axsuskataynati. 25 Jupax Jerusalenat reyir katuqir purinitayna, reyisti jupar sänwa: —Mefi-bóset, ¿kunatarak jumasti nayamp chika jan sarxayätasti? —sasa. 26 Mefi-bosetasti sarakïnwa: —Reyixay, uywataxaw sallqjitu. Suchütax laykuw uywataxar sista nayatak mä asno wakicht’añapataki, ukar lat’xatasin juma reyimp chika sarxañaxataki. 27 Jupasti juma reyixan nayraqatapan nayar k’arintitu. Ukampisa, juma reyix, Tatitun angelapjamätawa, kunjämarutix munkta ukhamarjamaw uñjitäta. 28 Awkixan wila masinakapax juma nayraqatan jiwarayatäñap wakiskchïn ukasa, nayarux jumamp chik manq’äwiman manq’asiñatakiw jawsayistaxa. Jichhasti, ¿kunat juk’ampirak juma reyit mayirismasti? —sasa. 29 Reyisti sarakïnwa: —Janiw jichhax kuna parlañas utjkxiti. Nayax niy saraktwa, Saúl reyinkkän uka uraqinakxa, jumampi, Sibampiw jaljasipxäta —sasa. 30 Mefi-bóset chachasti sänwa: —Jupa sapaki taqpach uraqinak katusiskpan. Nayatakix reyi utamar, juma reyin suma k’umara jan kamacht’at kuttanxatamaw taqi kunat sipan askixa —sasa. 31 Barzilai sata Galaad tuqinkir jaqisti, Roguelim chiqat saraqanirakitayna David reyimp chika Jordán jawir makhatañataki, ukawjan reyimp jikist’asin sarxañataki. 32 Barzilai jaqix sinti chuymanïxänwa, kimsaqallqu tunka maranïnwa, jupasti David reyix Mahanaim chiqan jikxataskän ukapachaxa, taqi kun reyir churatayna, qamir jaqïtap layku. 33 Reyisti Barzilai jaqirux sänwa: —Nayamp chika Jerusalén markar sarxam, ukan nayax jumar uñjäma —sasa. 34 Ukampis Barzilai jaqix ukxaruw säna: —Mä qawqha maranakakiw jakxä, janiw Jerusalenar jumamp chik sarirjamäkxiristti, 35 nayax kimsaqallq tunka maranïxtwa, manq’asa, umasa, nayatakix janiw sumäkxiti, jayuk’arati ch’aphaqacha uksa janiw amuyirjamäkxti, janirakiw chacha q’uchurinakan arupsa, warmi q’uchurinakan arupsa sum ist’kxtti. ¿Kunarurak reyitaki mä llaki ukar sarästi? 36 Nayax jumamp chika Jordán jawir makhatirikiw jutta, ¿ukatti waxt’äwi churañ munistasti? 37 Nayax achikt’asïma, markaxaruk kuttayxita, ukan jiwxañaxataki, ukat awkinakaxan amay imäwipar imatäñaxataki. Ukampisa, Quimham sat yuqaxaruw juma reyir luqtiritak jaytawayäma. Jumasti reyixay, kunjämtix munkta ukhamarjamaw jupar uñjäta —sasa. 38 Reyisti sarakïnwa: —Walikiwa, Quimham waynax nayamp chika sarpan; nayaw jupar kunjämtix jumax munkta ukhamarjam uñjä. Kuntix maykitäta uksa taqi churarakïma —sasa. 39 Ukatsti jaqinakax taqpachaniw Jordán jawir makhatxapxäna, reyisti makhatarakïnwa, jamp’att’asaw Barzilai jaqirux khithanukxäna. Barzilai jaqisti utjäwiparuw kuttawayxäna. 40 Ukatsti reyix Guilgal tuqiruw sarawayäna, Quimham waynampi, Judá markankir taqpach jaqinakampi, israelitanakat chikat jaqinakamp chikt’ata. 41 Ukapachaw israelitanakax taqpachani reyin ukar sarasin jupar sapxäna: —¿Kunatarak Judá uraqinkir jilanakaxak juma reyir katuntasipxätam, ukatsti juma reyimpiru, wila masinakapampiru, taqpach soldadonakamampir jupanakak Jordán jawirsa makhatayanipxätamsti? —sasa. 42 Judá markankir jaqinakasti israelitanakarux sapxarakïnwa: —¿Kunatarak mayjt’asipxtasti? Reyix nanakan jak’a wila masixawa. ¿Reyin uywatati nanakasti jakasipkta, jan ukax, kuna yänakcha nanakatak katuntasipxtxa? —sasa. 43 Israelitanakasti sasipkakïnwa: —¡Nanakax David reyitxa, jumanakat sipan tunka kutiw jupat arsuñax wakt’apxitu. Ukat juk’ampi, nanakaw nayraqat reyir mayipxta kuttanxañapataki. Ukhamasti, ¿kunatarak nanakar jisk’achañ chuymampi uñjapxistasti? —sasa. Ukampisa, Judá markankir jaqinakax israelitanakat sipan, qhuruchasiñampiw arsusisipkakïna.

20

1 Benjamín ayllun mayni qhuru jaqiw utjäna, Sebá sata, Bicrí jaqin yuqapänwa, jupasti Guilgal markan jikxatasïna. Uka Sebá jaqisti markachirinakaruw sayt’asiñatak amtayäna, akham sasa: “¡Jiwasan janiw Davidampi kuna lurañasas utjkiti! ¡Israelit jaqinaka, utanakamar kuttxapxam!” sasa. 2 Uk ist’asasti, israelita jaqinakax Davidar apanukuwayasin Sebá jaqiruw arkapxäna. Ukat sipan, Judá uraqinkirinakax taqi chuymaw David reyipar arkapxarakïna, Jordán jawirata, Jerusalén markakama. 3 Kunapachatix Davidax Jerusalenan utjir reyi utapar purkän ukapachasti, reyi uta uñjapxañapatak jaytawaykatayna uka tunka uñt’at warminakaparux, mä utaruw irpantayäna, ukarusti uñch’ukirinak ucharakïna. Davidax ukan jupanakarux uñjayaskäna, ukampis janiw maynirus warmiskänti. Ukhamaw jupanakax ukan jist’antatäpxäna, ijma warminakjamarakiw jiwañ urunakapkam jakapxäna. 4 Uka qhipatsti reyix Amasá jaqiruw säna: —Judá uraqinkir jaqinakar jawsayam, ukatsti, akat kimsa ururuw jupanakamp akar uñstanïta —sasa. 5 Amasá jaqisti jaqinakar tantacht’iriw saräna, ukampis qawqha urutix jupar satäkän ukat juk’amp qhiparxatayna. 6 Ukat Davidax Abisai jaqir säna: —Sebá jaqix Absalonat sipansa juk’ampi jan walinak luristani. Ukhamasti jichhpach jumax soldadonakaxan jilïripat sayt’asin jupar arktam, inampis jupax pirqanakan muyuntayat markanakan imantasisin jiwasat jaltxchispa —sasa. 7 Abisai jaqisti Jerusalén markat mistuwayasin Sebá chachar arktiriw saräna, Joab chachan jaqinakapampi, ukhamaraki cereteo, peleteo jaqinakampi, reyin utap uñjirinakampi, jan axsarir jaqinakamp chika. 8 Kunapachatix Gabaón chiqan utjir jach’a qarqa jak’ar purisipkän ukkhaw Amasá jaqix jupanakar jikxatäna. Joab jaqix nuwasiñ isipampi isthapitänwa, wak’apansti mä espada warkt’atänwa, uka espadasti imañapat jasak aynach tuqir jiyt’as apsuñakïnwa. 9 Joab jaqisti Amasá jaqirux kupi amparapampiw jamp’att’añatak sunkhapat waythapïna, ukat jiskt’arakïna: —¿Jilata, walikïsktati? —sasa. 10 Amasá jaqisti janiw amuyaskänti, Joab jaqin maysa amparapan espada ayt’atätapxa. Ukatsti akatjamat Joab jaqix uka espadampi Amasá jaqir purakapat chhuqhuntäna, jiphillanakapasti uraqiruw qutstäna, Amasá jaqisti ukspachaw jiwt’awayxäna. Uka qhipatsti Joab jaqimpi, Abisai jilapampix, Bicrí jaqin Sebá yuqapar arktasipkakïnwa. 11 Ukatsti Joab jaqin soldadonakapat mayniw Amasá jaqin jiwat janchip jak’ar sayt’asisin säna: —¡Khititix Joab chachampïki, Davidampïki ukanakax Joab chachar arkpan! —sasa. 12 Ukampis Amasá jaqix chika thakhinkaskakïnwa, pachpa wilapar qurumsusa; mayni soldadosti jaqinakar uka chiqan uñch’ukiñatak sayt’apxatap uñjasinxa, Amasá jaqin janchip thakhi thiyaruw jitt’ayxäna, ukatsti mä isimpiw janxatarakïna, jupasti amuyarakïnwa taqi khitinakatix purinipkän ukanakan uka jak’aruk sayarapxatapa. 13 Amasá jaqin janchip thakhit maysar jittayxatatsti, Joab chachar arkirinakax taqiniw uka chiqa sarakipapxäna Sebá jaqir arktasa. 14 Ukchañkamasti, Sebá jaqix taqi israelit ayllunak chiqaw sarawayäna, Abel-bet-maacá markar puriñkama, ukansti Bicrí jaqin wila masinakapax tantacht’asisin jupan qhipap markar mantawayapxäna. 15 Kunapachatix Joab chachan jaqinakapax Abel-bet-maacá markar puripkän ukkhasti, uka markar mantañatakix anqa pirqa jak’aruw mä makhatañ lurapxäna, markar katuntañataki, ukatsti taqpachaniw markar uyuchrantat pirqxa tinkuyañ yant’apxäna. 16 Ukatsti, akatjamat sallqantir ch’ikhi warmix marka pirqa patat art’asinïna: —¡Ist’apxita, ist’apxita, Joab chachar sapxam, aka pirqar jak’achasinpan, nayax jupampiw parlañ munta! —sasa. 17 Ukatsti Joab chachax pirqar jak’achaskipan, warmix jupar jiskt’äna: —¿Jumätati Joab chachaxa? —sasa. —Jïsa, nayätwa —sasaw Joab chachax säna. Warmisti sarakïnwa: —Juman uywataman arunakap ist’amaya —sasa. Joab chachasti ukxaruw sarakïna: —Ist’ämawa —sasa. 18 Warmisti saskakïnwa: —Nayrapachanakan mä säwiw utjäna: “Khititix mä kunsa yatiñ munki ukaxa, Abel markar jiskt’pan” sasa, ukhamat taqi kunas askichasirakirïna. 19 Nanakan markaxax janiw nuwasiñ munir markäkiti, ukhamarus Israel uraqin chiqap markawa, markanak taypinsti ¡mä jach’a markarakiwa! Ukampis jumax tukjañ munasktaxa. ¿Kunatarak jumasti Tatitunkki ukanak t’unjañ muntasti? —sasa. 20 Joab chachasti ukxaruw säna: —¡Janiw nanakax uk amtapkti! Janiw nayan amtañaxax aka marka t’unjasin apanukuñäkiti. 21 Janiw nayax uk lurir jutkti, Efraín qullunak tuqinkir Sebá sat mä jaqiw David reyitak sayt’asi. Jichhax uka jaqiruki katuyapxita, ukat nayax aka markat sarawayxäwa —sasa. Warmisti Joab chacharux sarakïnwa: —Ukhamächi ukaxa, jichhpachaw Sebá chachan p’iqip nanakax pirqa patatpach liwt’anipxäma —sasa. 22 Ukatsti ukspachaw warmix jalasin taqpach markachirinakar wali ch’ikhi kankañapamp amtayäna, Sebá jaqin p’iqip apaqañataki, ukat Sebá jaqin p’iqip apaqasinxa, Joab chacharuw uka p’iqi pirqa patatpach liwt’anxapxäna. Ukat Joab chachax trompeta phust’ayarakïna, soldadonakasti taqiniw uka markat jithiqtawayxäna, sapa maynis utaparkamaw sarxapxäna. Joab chachasti Jerusalén markaruw reyimp parlir kuttxäna. 23 Ukhamaw Joab chachax Israel markan taqpach ejercitopan jach’a jilïripat sayt’äna. Joiadá jaqin Benaías yuqapasti, cereteo, peleteo jaqinakan jilïriparakïnwa. 24 Adoram sat jaqisti, ch’ama lurañanaka irnaqir jaqinakar uñjañatak uskutänwa, Ahilud jaqin Josafat yuqapasti reyin qillqiripänwa. 25 Sevá jaqisti taqi kunanakatix luraskän ukanak qillqirïnwa; Sadoc, Abiatar jaqinakasti sacerdotenakäpxänwa. 26 Jair markankir Irá sat jaqisti Davidan sacerdoteparakïnwa.

21

1 Davidan urunakapan mä jach’a mach’aw utjäna, ukasti kimsa maränwa. Ukat Davidax Tatitur jiskt’asïna, Tatitusti jupar sänwa: “Aka mach’ax Saúl reyin juchanakap layku, wila masinakapan juchanakap laykuw utji, gabaonita jaqinakar jiwarayapxatap layku” sasa. 2 Davidasti gabaonita jaqinakar jawsayasin jupanakampiw parläna. (Gabaonita jaqinakax janiw israelita jaqinakäpkänti jan ukasti amorreonakat jilt’ir mä qawqha jaqinakänwa; Josué chachan urunakapan israelitanakax jupanakampiw sumankxañatak juramento lurapxatayna. Ukampisa, Saúl reyix jupanakar tukjañpun munatayna, Israelampi, Judá jaqinakampiki taqpach uraq apnaqañapataki). 3 Davidasti jupanakarux jiskt’änwa: —¿Kunarak nayasti jumanakatak luririststi? ¿Kunjämatsa jumanakar jach’a ñanqha luratat askichirista, Tatitun markapar jach’añchapxañamatakisti? —sasa. 4 Gabaonita jaqinakasti ukxaruw sapxäna: —Janiw nanakax Saúl reyimpina, wila masinakapampin qullqip munapkti, janirakiw Israelan khitin jiwañapsa munapkti —sasa. Davidasti jupanakar sarakïnwa: —Ukhamax sapxitaya, ¿kunsa jumanak laykux luräxa? —sasa. 5 Jupanakasti sapxarakïnwa: —Khiti jaqitix nanakar Israelan uraqipan jan jakapxañaxatak tukjañ munapkitäna, nanakar q’al chhaqtayañ amtkäna, 6 uka jaqin wawanakapat paqallqunir nanakar katuyapxita, nanakasti uka wawanakaparux Guibeá chiqankir Saúl reyin markapan Tatitu nayraqatan warkkatapxä —sasa. Reyisti uka wawanakapar katuyañ iyawsänwa, 7 chuymapan Mefi-bóset chachat khuyapt’ayaskchïn ukasa, Tatit nayraqatan mä juramento Jonatanampi lurapxatap layku, uka chachax Jonatanan yuqapänwa, Saúl reyin allchhiparakïnwa 8 Ukampisa, reyix Aiá jaqin phuchhapa Rispá sat warmin pani yuqaparuw katuntayäna, Armoní, Mefi-bóset jupanakaru, Saúl reyitak wawachkatayna ukanakaru, ukhamaraki Saúl reyin Merab phuchhapan phisqa allchhinakapampiru, Adriel jaqitak wawachkatayna ukanakaru, uka Adriel jaqisti Meholá chiqankir Barzilai jaqin yuqapänwa. 9 Ukatsti Davidax gabaonita jaqinakaruw katuyxäna, gabaonita jaqinakasti mä qulluna, Tatit nayraqatan jupanakar jaychkatapxäna. Ukhamaw paqallqunpach jiwaräna, cebada apthapi qallta urunakana. 10 Ukat Aiá chachan Rispá phuchhapaxa, llakisiñat chhankha isinakampiw uchasïna, ukatsti mä qarqa pataruw winkutatäna, paqallqu jiwat janchinak jak’aru. Ukawjan qhiparäna cebada apthapiñ qallta urunakata, jallupacha qallta urunakkama; uruy arumaw uka jiwat janchinak uñjäna, janiw jamach’inaksa, pampa animalanaksa jak’aykänti. 11 Davidasti kuntix Saúl reyin Rispá uñt’atapax lurkatayna uk yatisinxa, 12 Saúl reyimpina, Jonatán yuqapampin ch’akhanakap aptiriw saräna, uka ch’akhanakasti Galaad uraqinkir Jabés markan utjasir jaqinakan amparapankänwa. Uka jaqinakasti Saúl reyin amayap Bet-sán plazat lunthatawayapxatayna, uka plazaruw filisteo jaqinakax kunürutix Guilboa chiqan Saúl reyir atipjapkäna ukürux amayanak warkkatapxatayna. Ukampis Jabés markankir jaqinakax, uka amayanak lunthatawayasin, markapan imt’xapxäna. 13 Ukhamasti Davidax Saúl reyin ch’akhanakapampi, Jonatanan ch’akhanakapampi, ukhamaraki uka jaychkatata paqallqu jaqinakan ch’akhanakapampsa mayarukiw apthapiyxarakïna; 14 ukatsti, Saúl reyin Quis sat awkipan imäwiparuw imt’ayxäna. Uka amay imäwisti Selá chiqankänwa, Benjamín uraqina. Taqi kunas David reyin arsutaparjam phuqhasipansti, Tatitux mayisitanakap ist’änwa, markarusti askinakampiw phuqt’äna. 15 Filisteo jaqinakax wasitat israelitanakampi nuwasiñar mantapxäna. Ukat Davidampi jilïrinakapampix filisteonakamp nuwasir mistuwayarakïna. Davidasti wal qarjtäna, 16 ukatsti Isbí-benot sat mä jach’a tansa jaqiw juparux niyapun jiwayäna. Uka jaqin lanzapax kimsa tunka kilot jilänwa, ukhamarus wak’aparux mä machaq espadampi warkkatatänwa. 17 Ukatsti, Seruiá jaqin Abisai yuqapaw Davidar yanapt’ir jaläna, ukatsti uka filisteo jaqirux nuwantasin jiwayäna. Uka qhipatsti israelita jaqinakax Davidarux jan mayampis jupanak chika nuwasir sarañapatakiw arsuyapxäna, ukhamat Israelan qhanapax jan jiwt’añapataki. 18 Uka qhipatsti, Gob chiqan filisteo jaqinakamp nuwasiñax utjarakïnwa. Uka nuwasïwinsti, Sibecai sat husatita jaqix Saf sat mä jach’a tansa jaqiruw jiwt’ayäna. 19 Ukxarusti Gob chiqanarak filisteonakampi nuwasiñax utjarakïna, uka nuwasïwinsti Belén markan jakasir Jaaré-oreguim sat jaqin Elhanán yuqapax Gat chiqankir Goliat jaqiruw jiwt’ayäna, uka jaqin lanza katuñapasti sawuñ lawar uñtat jach’apunïnwa. 20 Gat chiqansti, yaqha nuwasïwiw utjarakïna. Uka chiqansti mä jach’a tansa jaqiw utjäna, pä tunka pusin luk’ananïnwa, sapa amparan suxta luk’anani, sapa kayun suxta luk’anani, jach’a tansa jaqinakat saraqirirakïnwa, 21 jupasti israelitanakarux wali axsarayäna; ukampis Davidan Simei jilapan Jonatán yuqapaw uka jaqir jiwayäna. 22 Uka pusi jach’a tansa jaqinakasti Gat chiqankir Refá sat jaqin wawanakapänwa, jupanakasti taqpachaniw Davidampina, yanapirinakapampin amparapar jalt’asin jiwapxäna.

22

1 Davidax aka q’uchu Tatitur q’uchüna, kunapachatix Tatitux jupar Saúl reyin amparapata, uñisirinakapan amparapatsa qhispiykän ukapacha. 2 Sarakïnwa: “Tatay, jumaw ch’amañchirixätaxa, jumaw imantasiñaxätaxa; qhispiyirixätasa. 3 Jumaw Diosaxätaxa, jumaw nayar imantir qarqaxätasa, imir jark’aqasiñaxätasa, qhispiyir ch’amaxätasa, wali amstankir imantasiñaxätasa ¡Nuwasiñanakat nayar qhispiyista! 4 Tatay, jumaw jach’añchatäñatak askïtaxa: art’asinsma ukkhasti, uñisirinakaxat qhispiyistawa. 5 “Jiwax sipitanakapampiw simpantitu, axsarkay t’unjirinakaw axsarayitu. 6 Jiwax chinuñanakapampiw muyuntayitu, ¡jiwañ sipitanakan jikxatasta! 7 Llakisiñaxan Tatitur art’asta, Diosaxat yanap mayista: jupasti utapatpach ist’anitu, ¡arnaqasitaxasti jinchupkamaw puri! 8 “Uraqix ch’amampiw khathatïna, qullunakax saphitpach unxtäna, ¡Tatitun q’apisitap laykuw khathatïna! 9 Nasapat jiwq’iw mistüna, lakapatsti nakhantir ninaw lawrsüna, ¡lakapat k’illim sank’anak thusanïna! 10 Alaxpach jist’arasin saraqanïna. ¡Kayunakap takt’añapan, ch’iyär qinayanakaw utjäna! 11 Mä chhiqhanin chhiqhapxaruw qunxatäna, thayan chhiqhanakap patanjam jaltäna. 12 Ch’amak manqhin imantasïna; uman phuqhantat qinayanak taypina, qinayanakasti q’al jupar muyuntäna. 13 ¡Nayraqatapatsti llijtir qhixu qhixuw mistüna, nakhaskir sank’anakaw jallüna! 14 “Alaxpachankir Tatitux alaxpachatpach jach’a arup ist’asiyäna, 15 lliju llijunak jaquqanïna mich’inak antutankaspas ukhama; ¡uñisirinakaparux tutukiyänwa, luqhinakjamaw jaltayäna! 16 Lamar quta manqhax uñstxänwa, aka uraqin saphipas uñstxarakïnwa, Tatitun axsarkañ arup ist’asitap layku, q’apisiñat samanap ch’amamp phust’atap layku. 17 “Tatitux alaxpachatpach amparap luqtanitu, amparapampiw jach’a lamar quta manqhat waysutu. 18 Jach’a ch’aman uñisirinakaxat qhispiyitu, nayat juk’amp ch’aman timanakat antutnukuyitu. 19 Chijinkkipan nayarux chhukxatapxitu, Tatitusti yanapt’apampiw arxatitu, 20 qhispiñ thakhiruw irpsutu, ¡nayar munatap laykuw qhispiyitu! 21 Tatitux q’uma sarnaqataxatjam churäwip waxt’itu. 22 Nayax Tatitun thakhipanjam sarnaqta, ¡janipuniw Diosaxat saraqaskti! 23 Taqpach arsutanakapax chuymaxankaskiwa; ¡janipuniw kamachinakapat jithiqtaskti! 24 Jan kamskayaw nayraqatapan sum sarnaqta, ñanqha lurañat jithiqtasta. 25 Tatitusti nayraqatapan q’uma chuymani sarnaqatax laykuw, churäwip waxt’itu. 26 “Tatay, aski jaqitakix askirakïtawa, jan kamskaya suma jaqitakix jan kamskayarakïtawa. 27 Qhana chuyman jaqitakix qhana chuymanirakïtawa, sallqa chuyman jaqitakisti ch’ikhi chuymanïtawa. 28 Jumaw t’aqhisiyat jaqinakarux qhispiytaxa, jach’a jach’a tukurinakarusti jisk’achtawa. 29 Tatay, jumaw nayan qhanaxätaxa, Diosaxay, jumaw arum ch’amakaxar qhantaytaxa. 30 Juman yanapamampiw timanakaxar jalxatä, yanapamampirakiw markanakap katuntä. 31 “Tatitun thakhipax chiqapawa, Tatitun arsutanakapax taqi chuymampi iyawskayawa, ¡Tatitux jupar taqi chuymampi alkatirinakarux imaskapuniwa! 32 ¿Khitirak Tatitut sipan yaqha diosasti utjisti? ¿Khiti diosarak jiwasanakar arxatiristi utjisti? 33 Diosaw nayarux ch’am churitu, juparakiw sarnaqäwixar q’um tukuyi, 34 tarujan kayunakapjam jaltir kayunak churitu, alax chiqawjanakan kayunakaxar sum thuruñchitu, 35 jupaw nuwasiñatak amparanakax sujaptayitu, broncet lurat mich’inak antutt’añ jiyintañatakiw ch’am churitu. 36 “Jumaw arxatista, qhispiyarakista, khuyapayasiñamaw aytat jaqir tukuyitu. 37 Jumaw thakhixar q’umachtaxa, kayunakaxasti janiw llust’kiti. 38 “Timanakaxarux arktasin jikxatta, jupanakar tukjanisaw kuttanxta. 39 ¡Jupanakar jisk’a jisk’a tukjanta, kayunakaxamp takxatataw uñjasipxi, jan mayamp sartkir lurjanta! 40 Jumaw nuwasïwin ch’am churista, qallasirinakarusti nayraqataxaruw alt’aytaxa, 41 nayraqataxat timanakaxar chhukhutataytaxa, ukhamat nayar uñisirinakarux tukusiytaxa. 42 Jupanakax yanap mayisipxäna, janiw khitis jupanakar yanapkänti; Tatituruw art’asipxäna jupasti janiw ist’känti. 43 ¡Thayan apat laq’arjamaw jupanakarux tukusiyta! ¡Thakhinkir ñiq’irjamaw taksurakta! 44 Qallkatasir markat qhispiyista, markanakan jilïripat utt’ayista, jan uñt’at jaqinakampiw luqtayista. 45 Arux ist’asax mäkiw jaysapxitu; yaqha markankir jaqinakax q’ayachapxituwa, 46 yaqha markankirinakax llajllasipxiwa, khathatisaw imantasïwinakapat mistunipxi. 47 “¡Tatitux jallallatäpan! ¡Arxatirixax qullanäpan! ¡Qhispiyir Diosaxax jach’añchatäpan! 48 Jupaw naya lanti phuqsur Diosaxa, jupaw amparaxar markanak katuyitu. 49 Jupaw timanakaxan q’apisiñapat qhispiyitu, nayar qallkatir jaqinakat antutayitu. ¡Tatay, jumaw qhuru jaqinakat qhispiyistaxa! 50 Ukatpï Tatay, markanak taypin jach’añchsmaxa, sutimar waqaychasaw q’uchunak q’uchurakta. 51 Jumaw ajllit reyimar nuwasïwinakan atipjaytaxa; Davidampiru, wawanakapampirusti munasiñampipuniw uñjtaxa.”

23

1 Aka arunakax Davidan qhip qhipa arunakapawa: “David, Jesé chachan yuqapa, Tatitun jach’ar aptat jaqi, Jacob chachan Diosapan ajllisit reyi, Israelan suma q’uchunakap q’uchuri, jupasti siwa: 2 “Tatitun Ajayupaw naya tuqi parli; arunakapasti laxraxankiwa. 3 Israelan Diosapaw arsu; Israelar arxatiriw sarakitu: ‘Khititix jaqinakar chiqa kankañamp apnaqkani, khititix Diosar axsartas apnaqkani ukaxa, 4 qhantati warawarar uñtatäniwa, jan qinayan urun, qhantkir intiru uñtatäniwa, quranaksa jallu purintipan inti qhanapampi jiltayki ukhamäniwa’ sasa. 5 Tatitux nayampi mä arust’äwi luri; suma khuskhachata, chiqapar lurat arust’äwi ukasti wiñayatakïniwa. Wila masinakaxax suma utt’ayatäniwa, Tatitusti nayan amtatanakax phuqhaniwa. 6 Ñanqha lurir jaqinakax jan khitinsa aptata, apanukut ch’aphinakjamäniwa. 7 Uka ch’aphinakar llamkt’añatakisti, mä hierrompi jan ukax mä lanzampi aptasin, ninar willintatawa, ukan q’al nakhantañapataki.” 8 Davidan ejercitopan jan axsarir soldadonakax kimsanïnwa. Jupanakat nayrïrix Joseb-basébet sat hacmonita jaqïnwa, jupasti uka kimsanin jilïripänwa, mä kutisti, lanzapampix kimsaqallq pataka jaqinak jiwarayäna. 9 Jupxarusti, Ajoj chiqankir Dodó sat jaqin Eleazar yuqapänwa, jupasti uka kimsanitxa sinti jan axsarir soldadopunïnwa. Eleazarax Davidamp chikaw Pasadamim chiqankäna, kunapachatix filisteonakax Israelar katuntañatak tantachasipkäna, ukat israelitanakax jaltxapxarakïn ukapacha, 10 ukampis Eleazarax ch’amampiw sayt’asïna, filisteonakarusti ampar t’ukjayasiñkamaw jiwarayäna, amparapas espadaruw lip’kattäna. Khä uruw Tatitux atipjayäna. Ukatsti ejercitox Eleazararuw arkäna kuntix uñisirinakat aparanipkatayna ukanak katuntasiñataki. 11 Kimsïr jan axsarir soldadosti, Arat chiqankiri Agué jaqin Samá sat yuqapänwa. Mä kutix, filisteonakax Lehi sat chiqan tantachasipxatayna, kawkhantix lentejanakax yapuchatäkän ukawjana, ukapachasti israelita soldadonakax filisteonakar uñjasinxa jaltxapxänwa; 12 ukampis Samá chachax janiw jaltkänti, uka pamparuw sayantasïna, ukat israelitanakar arxatäna, filisteonakar jiwarayasa. Ukürusti Tatitux atipjayänwa. 13 Mä kutix, yapu apthapi urunakana, kimsa tunkan jan axsarir soldadonakat kimsaniw, Davidamp jikisir sarapxäna Adulam sat puturu. Filisteo ejercitosti Refaim qhirwaruw purintarakitayna. 14 Ukapachasti Davidax imantasiñ utäki ukankaskänwa, ukchañkamasti filisteo soldadonakat mä tamax Belén markankänwa. 15 Davidasti umat pharjayasisin säna: “¡Khitikis Belén punkunkir phuch’ut umt’añaxatak um churitaspa!” sasa. 16 Ukat ukspachaw uka kimsa jan axsarir chachanakax, filisteonakan campamentop chiqa mantasin Belén punkunkir phuch’ut uma apsunipxäna, ukatsti Davidan ukaruw aparapipxäna. Ukampis jupax janiw umt’añ munkänti, jan ukasti uka um Tatitutak mä waxt’äwïkaspas ukham waranuküna, 17 akham sasa: “¡Tatitux aka uma umt’añat qhispiyitpan! ¡Aka uma umañax aka jaqinakan wilapsa umkirista ukhamäspawa, jupanakasti jiwañarus jan axsarasaw aka uma apsurix sarapxi, jakañapsa apt’asirjama!” sasa. Jupasti janiw umt’añ munkapunïnti. Ukham uka kimsa jan axsarir chachanakax lurapxäna. 18 Abisai jaqisti, Seruiá jaqin yuqapa, Joab chachan jilapäkän ukaxa, kimsa tunkan jan axsarir soldadonakan jilïripänwa. Mä kutisti kimsa patak jaqinakaruw lanzapamp jiwarayäna. Ukhamat uka kimsa tunkan jaqinak taypin aytat uñjasïna, 19 ukatsti taqinit sipansa, jupaw jach’añchäwinak katuqäna, jupanakan jach’a jilïripaw tukurakïna, ukampis janiw uka kimsani jan axsarir chachanakjamäkänti. 20 Joiadá jaqin Benaías sat yuqapax jan axsarir soldadorakïnwa, jupasti Cabseel chiqan utjasïna, wali jach’a luräwinak luräna. Jupaw Moab markankir Ariel jaqin pani yuqapar jiwarayäna. Mä urusti, khunuw khununtaskäna, jupasti mä jach’a p’iyar saraqasin mä leonar jiwt’ayäna. 21 Ukatsti mä jach’a tansa egipcio jaqiruw jiwayarakïna, lanzapas ayt’at saraskiriru, Benaías jaqisti mä lawampiw uka jaqir jalxatäna, lanzapa ayarasin pachpa lanzapampiw uka egipcio jaqirux jiwt’ayäna. 22 Benaías jaqin ukham luratapatsti, uka kimsa tunka jan axsarir jaqinak taypin, aytat jaqiw tukurakïna; 23 ukatsti jupanakat sipansa juk’ampi jach’añchäwinak katuqarakïna, ukampis janiw uka kimsani jan axsarir chachanakarux chikachaskänti. Davidasti juparux jupan uñjirinakapan jilïripat uskurakïna. 24 Uka kimsa tunka jan axsarir chachanak taypinsti akanakaw jikxatasïna: Asael, Joab chachan jilapa; Elhanán, Belenankiri Dodó jaqin yuqapa; 25 Harod chiqankir Samá, Elicá chachanaka; 26 Bet-pélet chiqankir Heles; Tecoankir Iqués jaqin Irá yuqapa; 27 Anatot chiqankir Abiézer; Husá chiqankir Sibecai; Ajoj chiqankir Salmón; Netofá chiqankir Maharai; 29 Netofá chiqankir Baaná jaqin Héleb yuqapa; Ribai jaqin Itai yuqapa, jupasti Guibeá chiqankirïnwa, Benjamín uraqina; 30 Piratón chiqankir Benaías; Hidai sat chacha, jupasti Gaas sat jisk’a jawir jak’an utjasïna; 31 Arbá chiqankir Abí-albón; Bahurim chiqankir Asmávet; 32 Saalbón chiqankir Eliahbá; Guisón chiqankir Jasén; Harar chiqankir Samá jaqin Jonatán yuqapa; 33 Harar chiqankir Sarar sat jaqin Ahiam yuqapa; 34 Maacá chiqankir Ahasbai jaqin Elifélet yuqapa; Siló chiqankir Ahitófel jaqin Eliam yuqapa. 35 Carmel chiqankiri Hesrai; Arbá chiqankir Paarai; 36 Sobá chiqankir Natán jaqin Igal sat yuqapa; Gad chiqankir Baní; 37 Amón chiqankir Sélec; Beerot chiqankir Naharai, jupasti Seruiá jaqin Joab yuqapan yanapiripänwa. 38 Jatir chiqankir Irá; Jatir chiqankir Gareb; 39 Urías sat hitita chachampi. Davidan ejercitopan utjir jan axsarir soldadonakapax, kimsa tunka paqallqunïnwa.

24

1 Tatitux wasitat israelitanakatak q’apisirakïna, ukatsti Davidaruw amtayäna, Israel markampita, Judá markampit jaqinak jakthapiñapataki. 2 Ukat reyix ejercitopan jach’a jilïripa Joab chachar säna: —Israel uraqin utjir taqpach ayllunakapar muytanim, Dan chiqata Berseba chiqakama, ukatsti markachirinakar jakthapim, qawqha jaqinakas utjatayna uk nayan yatiñaxataki —sasa. 3 Ukampis Joab chachax reyir sänwa: —Tatitu Diosamax, markamar patak ukkhampi utjki ukar yapxatpan, jumasti uka uñjañatak jakarakim; ukampisa, ¿kunatakirak juma reyisti jaqinak jakthapiñ muntasti? —sasa. 4 Ukampis reyin arsutapax jan atipkayänwa, ukhamasti Joab chachampi, ejerciton jilïrinakapampix reyin nayraqatapat mistuwayxapxäna, Israel markankirinakar jakthapiri. 5 Jupanakasti Jordán jawir makhatawayapxäna, ukatsti Aroer markan jaqinak jakthapiñ qalltapxäna, kawkïr markatix qhirwa taypin jikxataskän ukata, Gad, Jazer chiqanakar sarañ thakhina. 6 Ukatsti Galaad markaruw sarapxäna, ukawjatsti hitita jaqinakan uraqipankir Cadés sat chiqaru. Ukatxa Dan chiqaruw puripxäna, ukawjat muytawayapxäna Sidón markar puriñkama. 7 Ukatsti Tiro chiqankir uyuchrantat markaruw sarapxäna, ukhamaraki, heveonakana, cananeonakan taqpach markanakaparu, Judá uraqin aynacha tuqir mistuñkama, Beerseba markäki ukkhakama. 8 Jupanakasti llätunk phaxsi, pä tunka urumpi taqpach markanak muytanisinxa, Jerusalén markaruw purinxapxäna. 9 Joab chachasti reyiruw yatiyxäna, jakt’at jaqinakax qawqhäkäntix ukanaka, ukat yatisirakïna, Israelan kimsaqallqu patak waranqa nuwasiñatak wakicht’at chachanak utjatapa, Judá uraqinsti phisqa patak waranqa chachanaka utjataparaki. 10 Davidasti taqi jaqinak jakthapiyasax chuymapan jan wali luratap amuyasïna, ukat Tatitur arsusxäna: “Tatay, nayax uk lurasax mä jach’a jucha lurta, ukampis Tatay, juchaxat pampacht’itaya, jan amuyt’asir jaqjamaw uk lurta” sasa. 11 Qhipärmanthisti, Davidax sartasiskän ukapachaw, Tatitux Davidan yatiyiripa Gad profetar säna: 12 “Davidar uñjir saram, nayan sutixaruw säta, juparux mutuyäwa, aka kimsa mutuyäwinakat ajllispan” sasa. 13 Gad profetasti Davidan ukar sarasin jupar jiskt’äna: —Kawkïrsa jichhax munta: ¿Aka markan mach’ax paqallqu mara utjañapti, jan ukax, kimsa phaxsi uñisirinakaman arknaqatäñcha, jan ukax, kimsa uru mä jach’a usu aka markan utjañapcha muntaxa? Ukhamasti jichhax amuyt’asim, khithankitu ukar yatiyxañaxataki —sasa. 14 Davidasti ukxaruw Gad profetar sarakïna: —¡Nayatakix wali ch’amaw uka kimsat may ajlliñaxa! Ukampis Tatitux khuyapayasiriwa, ukhamasti jupakiy kunjämarutix munki ukhamarjam mutuyitpan. Janiw uñisirinakaxan t’aqhisiyat uñjasiñ munkti —sasa. 15 Ukhamasti, Tatitux mä jach’a usu taqpach Israel markxar apayanïna, ukärmanthit qalltasina, kimsïr urukama; ukatsti Dan markata, Beerseba markakamax paqallq tunka waranqa jaqinakaw jiwaräna. 16 Kunapachatix Tatitun angelapax Jerusalén markar niya t’unjañampïskän ukapachasti, Tatitux chuymapan amthapisïna uka jach’a jan wali apayanitapata, ukat uka angelarux säna: “¡Ukkhakamaki, jan juk’ampi lurkxamti!” sasa. Ukapachasti Tatitun angelapax kawkhantix Arauna sat jebuseo jaqix trigo jawq’askän uka jak’ankaskänwa. 17 Davidasti angelar jaqinak tukjir uñjasaxa, Tatituruw säna: —¡Nayaw jucha lurta! ¡Nayaw juchanïtxa! ¿Aka jaqinakasti kuna juchanirakisti? ¡Nayasti achikt’asiraksmawa, mutuyäwimax nayampitaki, wila masinakaxampitakïpan! —sasa. 18 Uka pachpa uruw Gad profetax Davidan ukar saräna, ukat jupar sarakïna: “Makhatam, ukatsti Tatitutak mä altar sayt’ayam, kawkhantix Arauna jebuseo jaqix trigo jawq’askän ukawjaru” sasa. 19 Davidasti sarawayänwa, Tatitux Gad profeta tuqi arskatayna ukarjam lurañataki. 20 Arauna jaqix reyimpiru, luqtirinakapampir jupa tuqir jutasipkir uñjasinxa, mistuwayasin reyin nayraqatapan uraqkam alt’asaw killt’asïna, 21 akham sasa: —¿Reyixay, kunatarak naya uywatamar uñjt’ir juttasti? —sasa. Davidasti sarakïnwa: —Trigo jawq’añ chiqawjam alasiñ munta, uka chiqar Tatitutak mä altar sayt’ayañataki, ukhamat aka jach’a usux markat sarxañapataki —sasa. 22 Arauna jaqisti sarakïnwa: —Reyixay, aka uraqi katusiskakim, ukatsti munkta ukhamarjam nakt’at waxt’äwinak Tatitur luqtarakim. Akansti urqu vacanakax wilañcha luqtañatakix utjiwa, jawq’añanakampi, yukunakampix phäñatakïniwa. 23 Nayax taqi ukanak jumar churxsma, juman waxt’äwimasti Tatitu Diosan chuymapar purt’kirïpan! —sasa. 24 Reyisti ukxaruw sarakïna: —Janiw lurataxax Diosatakjamäkaspati, nayax qullqimpiw alasiñ munta, janiw nayax Tatitu Diosaxar kunatix jan alanïki uka waxt’äwinak luqtkiristti —sasa. Ukhamaw Davidax uraqimpi, uka urqu vacanakamp phisqa tunka qullqimpi aläna, 25 ukawjaruw jupax Tatitutak mä altar sayt’ayäna, ukatsti nakt’at waxt’äwinaka, sumankañ wilañchanak luqtarakïna. Tatitusti Davidan marka layku mayisitanakap ist’änwa, Israel markar t’aqhisiykän uka jach’a ususti chhaqtawayxänwa.