DEUTERONOMIO

1

1 Aka arunak Moisesax taqpach Israel markar parläna, kunapachatix jupanakax Cadés-barnea sat moabita markan jikxatasipkän ukapacha, Arabá sat wasarana, Jordán jawirat inti jalsu tuqinkir Suf chiqa uñkatasina. Uka jak’an Parán, Tófel, Labán, Haserot, Dizahab markanakax jikxatasi. 2 Cadés-barnea sat markar puriñatakisti, Seír qullun thakhipanjam sarasaxa, Horeb qulluta tunka mayan uru sarañäskiwa. 3 Kunapachatix pusi tunka maräxän ukkhaxa, tunka mayan phaxsina mä uru saraqatarusti, Moisesax taqi Israel markaruw parläna taqi kuntix Tatitu Diosax juparu iwxawaykatayna ukanaka. 4 Thakhinjam sarkasasti, Moisesax reyinakaruw atipjatayna: Hesbón uraqinxa amorreonakan Sihón sat reyiparu, Edrei uraqinsti Astarot sat chiqanxa, Basán markankir Og sat reyiparuraki. 5 Israelitanakax Jordán jawirat inti jalsu tuqin jikxatasipkän ukkhaw Moisesax jupanakar aka iwxa arunak säna: 6 “Jiwasan Tatit Diosasax Horeb qullun jikxataskäyätan ukkhaxa, aka arunak sistu: ‘Jumanakax walja maranakaw aka qullunkxapxtaxa. 7 Jichhasti taqi yänakam apthapisxapxam, ukatsti amorreonakan qullunakaparu, jupanak jak’an utjir uraqinakar sarapxam: Arabá wasararu, qullu chiqanakaru, qhirwanakaru, Négueb pampanakaru, quta thiyanakaru, cananeonakan uraqiparu, Líbano uraqiru, Éufrates sat jach’a jawirar puriñkama. 8 Nayaw taqi uka uraqinak amparamar katuyapxsma; jichhasti sarapxamay uka uraqinak katuntiri, naya Diosaw uka uraqinak Abrahamampiru, Isaacampiru, Jacobumpiru, jupanakat saraqir wawanakapampir churañatak juramentomp arsta’ sasa. 9 Moisesasti saskakïnwa: “Nayax khaya urunakan jumanakarux sapxäyäsma: ‘Naya sapakix janiw taqi jumanakar apnaqirjamäkti. 10 Tatit Diosax jumanakar walja wawanak churapxtam, jichhasti jumanakax wali jach’a markäpxtawa, alaxpach warawaranakjam jan jakt’kayäpxaraktawa. 11 ¡Awkinakaman Tatit Diosapay jumanakarux waranqan waranqap jiltaypan, arsuwayapktam ukhamarjam aski waxt’äwinak churarakpan! 12 Ukampis naya sapax janiw jumanakan jan walt’añanakamxa, ch’axwanakamsa askichirjamäkti. 13 Ukhamïpansti jichhax ayllunakam taypit suma amuyt’an chachanak ajllisipxam, ch’ikhi jaqinaka, aski lurir jaqinaka, jupanakar jach’a jilïrimat nayan uskuñaxataki’ sasa. 14 “Ukatsti jumanakax sapxistawa: ‘Kuntix jumax lurañ munkta ukax, nanakatakix walikiwa’ sasa. 15 “Ukat nayax sapaqat ayllunakam taypit amuyt’ani jaqinak ajllïyäta, yatiñan jaqinakaru, jumanakar apnaqañapataki; yaqhiparux waranqa jaqinak apnaqañapatakiw uchäyäta, yaqhiparusti patak jaqinak apnaqañapataki, mayninakarux phisqa tunka jaqinak apnaqañapataki, mayninakarusti tunka jaqinak apnaqañapataki, yaqhanakarusti sapaqat ayllunakan jilïripäñapataki. 16 Ukhamarusa, jumanakan ajllit taripirinakarux aka arunak iwxarakta: ‘Taqinir sum uñjapxam, marka masinakamaru, yaqha markat jutir jaqinakarusa, sapaqat maynir suma chiqa kankañamp uñjapxarakim; 17 kunapachatix jumanakax juchanakap uñjapxäta ukkhaxa, janiw jumanakax ajanu uñkatasaki taripapxätati, jan ukasti pist’añan sarnaqir jaqirusa, qamir jaqirusa khuskak uñjapxäta, jan khitir axsarasa, juchañchañasti Diosankiwa. Mä kunasa jumanakatak jan askichkayänixa, nayaruw yatiyanipxitäta, nayaw ukanak uñjä’ sasa. 18 “Ukapachasti nayax walja iwxanak churapxäyäsma, kunanaktix lurapxañamäki ukanakxata. 19 “Uka qhipatsti, Tatitun iwxanakap ist’asinxa, Horeb qullut sartawayxtan, ukatsti amorreonakan qullup tuqiruw sarapxtan. Ukatsti uka jach’a axsarkañ wasar chiqaw muytanipxaraktan, Cadés-barnea chiqar puriñkama. 20 Uka chiqan nayax sapxsma: ‘Purinxtanwa, amorreonakan qullunakaparu, Tatit Diosasax churkistu uka uraqiru. 21 Jumanakan Tatit Diosamaw aka uraqinak churapxtam, jichhasti mantapxamaya, awkinakaman Tatit Diosapan arsutaparjam utjantasipxam. Jan axsarapxamti janirak ch’amanakamsa jiwt’ayasipxamti’ sasa. 22 Ukampis jumanakax taqiniw jutasin nayar sapxista: ‘Jiwasanakat mayni chachanak nayraqat khithañäni, uka uraqi uñaqanipxañapataki, ukat kuttanisin jupanakax kawki thakhinjamsa sarsna, kawkïri markanakarus mantaraksna ukanak yatiyistani’ sasa. 23 “Uka amuyt’asti nayatakix walikïnwa, ukat nayax jumanak taypit tunka payan jaqinak ajllïyäta, sapa ayllut mayniru. 24 Jupanakasti qullunak tuqiruw uñjir sarapxäna, ukatsti Escol qhirwanakar purisax taqi uka chiqanak muytanipxäna. 25 Ukatsti jupanakax uka uraqin achunakap jiwasar uñacht’ayir apanipxäna, akham sapxarakistu: ‘Tatit Diosasax churkistu uka uraqix wali sumawa’ sasa. 26 Ukampis jumanakax janiw sarañ munapktati, Tatit Diosasan arsutaparux janiw jaysapktati, 27 utanakamansti jupataki arusisax, sapxaraktawa: ‘Tatitux janiw munkistuti, jiwasanakar q’al tukjañatakiw Egipto markat amorreonakan amparapar katuyañatak irpsunistu. 28 Jichhasti, ¿kawkirurak sarañänisti? Jilanakasax sapxiwa, ukan wali ch’amani jach’a tansa jaqinak utjatapa, ukhamarak jach’a pirqanakan muyuntat markanak utjatapa, Anac jach’a tansa jaqin yuqanakaparus uñjapxataparaki. Taqi ukanakasti ch’am jiwt’ayapxitu’ sasa. 29 “Ukat nayax jumanakar sapxsma: ‘Jan llakisipxamti, janirak jupanakarus axsarapxamti. 30 Tatit Diosamaw jumanakan nayräxam saraski, jumanakat arxatasisaw nuwasirakini, kamisatix Egipto markan lurir uñjapxta, 31 wasaran lurkän uksa uñjapxarakta ukhama. Jumanakan Tatit Diosamaw kawkha thakhinjamtix jutapkta ukanxa amparapar irpanipxtam, aka chiqar puriniñkama, kunjämatix mä awkix wawapar irpki ukhama.’ 32 Ukampis jumanakax janiw Tatit Diosamar taqi chuymampi iyawsapkäyätati, 33 jupasti saräwiman jumanakan nayräxam saräna, kawkharutix puripxañamäki ukawja thaqhañataki. Arum sarañatakisti ninampi qhant’ayasa, urusti mä qinayampi thakhi uñacht’ayasa. 34 “Tatitux jumanakan arusitanakam ist’asasti, walpun q’apisïna, ukat juramentomp arsurakïna: 35 ‘Aka ñanqha jaqinakat janiw maynisa, kuna suma uraqtix nayra awkinakapar churañ arskäyät ukarux mantkaniti, 36 Jefuné jaqin Caleb yuqapakiw mantani, jupampiru, wawanakapampiruw kawkharutix takt’apkani uka uraqinak churä, Tatitur taqi chuymampi arkapxatap layku’ sasa. 37 “Jumanakan jucham laykuw Diosax nayatakis q’apisïna, ukat situ: ‘Janirakiw jumas uka uraqirux mantkätati. 38 Juma lantisti Josué yanapirimaw mantani. Jichhasti jupar ch’amañcht’am, jupaw aka uraqinak Israel markar katuyani. 39 Jumanakax sapxäyätawa: Uñisirinakasaw warminakasa, wawanakas aparistani, sasa; ukampis uka wawanakawa, kawkïrinakatix janïra sum amuyt’asirïpki uka wawanakaw uka uraqinakarux mantani, nayaw uka uraqinak jupanakar churä. 40 Jumanakasti, ¡wasarar kuttapxam, Mar Rojo quta tuqir wasitat sarapxam!’ sasa. 41 “Nayax ukanak yatiyapxsma, jumanakasti ukxar sapxistawa: ‘Dios nayraqatan jach’a jucha nanakax lurapxta, ukampis jichhax sarapxäwa, Tatit Diosasax iwxawaykistu ukhamarjamaw nuwasipxarakï’ sasa. Ukatsti sapa mayniw nuwasiñ yänakam aptasipxtaxa, qullur makhatañax janis ch’amäkaspa ukhama. 42 Ukampis Tatituw nayarux situ: ‘Jupanakar sarakim: Jan jumanakax nuwasir sarapxamti, uñisirinakamax atipjapxiristamwa, nayax janiw jumanak chikäkti’ sasa. 43 “Nayasti jumanakarux uk sapxsma, ukampis janiw nayarux ist’apkistati, jumanakax janiw Diosan arsutapar yäqapktati, ukatsti jach’a jach’a tukusaw qullur makhatapxtaxa. 44 Ukatsti uka qullunakan jakir amorreo jaqinakaw jumanakamp nuwasir mistunipxäna, jupanakasti wayrunqunakar uñtataw alisinipxtamxa, ukatsti atipjapxtamwa, Seír chiqat qalltasina, Hormá sat chiqakama. 45 Kuttanxapxta ukkhasti, jumanakax Tatit nayraqatan jachapxtaxa, ukampis jupax janiw jachatanakam ist’känti. 46 Ukat jumanakax Cadés chiqan qhiparapxtaxa, walja maranakaw ukan utjasipxaraktaxa.

2

1 “Ukatsti wasar tuqiruw sarapxtan, Mar Rojo qutar sarki uka thakhinjama, Tatitux nayar siskitu ukhamarjama, Seír qullunak thiyan jaya maranakaw sarnaqtan. 2 Tatitusti nayar situwa: 3 ‘Wali jaya pachaw aka qullunak muyxapxtaxa, jichhasti amsta tuqir sarxapxam. 4 Markarusti akham iwxarakim: Jumanakax Esaú chachan wawanakapan uraqip chiqaw sarakipapxäta, jupanakasti Seír chiqan jakapxi, jumanakan wila masinakamawa, jumanakarux axsarapxtamwa, ukampis wal amuyasipxam, 5 janirak jumanakax jupanakar nuwantapxamti, nayax janiw mä jisk’a uraqsa uka markat jumanakar churapkämati, uka Seír sat qullunakasti Esaú chachan wawanakapankiwa. Nayaw jupanakar churxta. 6 Qullqimpiw manq’añanak jupanakat alasipxäta, umt’apkäta uka umsa alasipxätawa’ sasa. 7 Jumanakan Tatit Diosamax taqi luräwinakaman aski waxt’äwinak churapxtam; jupaw aka pusi tunka maranakas jumanakamp chikäski, aka jach’a wasaranjam sarnaqañansa jan kun pist’ayas imapxaraktam. 8 “Ukatsti Arabá, Elat, Esión-guéber ukar sarañ thakhipanjam sarxapxtan, wila masinakasan uraqip chiqa sarakipasina, kawkhantix Esaú chachan wawanakapax jakapki uka Seír qullunak chiqa. Ukawjat muytapxaraktan Moab wasara thakhinjam sarañataki. 9 Ukapachaw Tatitux sarakitu: ‘Moabita jaqinakar jan axsarayamti, janirak nuwasimsa, jupanakax Lot chachan wawanakapawa; nayasti janirakiw mä jisk’a uraqsa uka markat churkämati. Nayaw jupanakar Ar sat uraqinak churta’ sasa. 10 (Uka uraqix nayratpach emita sat jaqinakan jakäwipänwa, jupanakasti jach’a tansa jaqinakänwa, waljanïpxarakïnwa, Anac sat jach’a tansa jaqin wawanakapjam jach’a tansarakïnwa. 11 Chiqpachansa jaqinakax refaíta jaqinakat uñt’apxäna, moabitanakax emitanaka sasa sutichapkchïn ukasa. 12 Uka Seír uraqinxa, nayrapachax horeo sat jaqinakaw jakapxatayna, ukampis Esaú chachan wawanakapaw jupanakarux tukjatayna, ukat uraqinakapan utjantasipxatayna, kunjämtix Israel markax lurkatayna kawkïr uraqtix Tatitux jupanakar churkatayna ukhama.) 13 Tatitusti sänwa: ‘Jichhasti sarantapxam Zéred sat jisk’a jawir makhatapxam’ sasa. Ukatsti ukhamaw jiwasanakax uka jawir makhatapxtan. 14 “Kunapachatix Cadés-barnea chiqat mistunipktan, ukat Zéred sat jisk’a jawir makhatapktan uka urkamaxa, kimsa tunka kimsaqallqun maraw mäkipxäna. Ukchañkamasti campamenton jikxatasipkän uka nuwasiñatak wakichat jaqinakax jiwarxapxänwa, Tatitux juramentomp arskatayna uka arsutarjama. 15 Tatitun jach’a ch’amapaw jupanakxar purïna taqinir jiwarayasa. 16 “Nuwasiñatak wakichat jaqinakax jan mayan jiwarxapxän ukapachasti, 17 Tatitux nayarux sitänwa: 18 ‘Jichhürpachaw Moab uraqin qurpanakap makhatäta, ukatsti Ar sat uraqiruw sararakïta. 19 Ukampisa, amonita jaqinakamp jikiskät ukapachaxa, janiw kuns jumax arxayätati, janirakiw nuwasiñ munätasa, jupanakax Lot chachan saraqirinakaparakiwa, janiw nayax uka uraqit kuns churkämati, uka uraq jupanakaruw churxta’ sasa. 20 (Uka uraqix refaíta jaqinakan uraqipat uñt’atarakïnwa, nayrapachax refaíta sat jach’a tansa jaqinakaw uka chiqan jakapxarakitayna, jupanakarusti amonita jaqinakax zamzumita sasaw sutichapxäna. 21 Uka zamzumita markasti walja jaqinakani jach’a markänwa, jaqinakapas jach’a tansanakänwa, Anac sat jach’a tansa jaqin wawanakapjamänwa, ukampis Tatituw jupanakarux amonita jaqinak tuqi t’unjäna, ukatsti amonitanakaw uka uraqinakanxa utjantasipxäna. 22 Kunjämatix Seír uraqin jakir Esaú chachan wawanakapax uka uraqinakan utjantasiñatak horeo sat jaqinakar tukjkatayna ukhama. 23 Uka pachparakiw heveo sat markampix lurasïna, jupanakasti jisk’a markanakan jakapxäna Gaza uraq jak’ana, ukatsti Creta uraqit jutir filisteo jaqinakaw jupanakarux tukjäna, uraqinakap katuntasinsti ukan jakapxarakïna.) 24 Tatitusti sänwa: ‘¡Jichhasti sarantapxam, uka Arnón jawir makhatapxarakim! Nayaw uka amorreo Sihón sat Hesbón markan reyiparu, ukhamarak markaparusa jumanakar katuyapxäma. ¡Uraqip katuntasipxam, jupanakamp nuwasipxarakim! 25 Jichhürut uksarusti taqi markanakaw jumanakatak axsarapxani. Jumanakat parlir ist’asinsti, jupanakax wal khathatipxani, llakisipxarakini’ sasa. 26 “Cademot sat wasaratpach nayax jaqinak khithäyäta, Hesbón markan Sihón reyiparu sumat akham sañapataki: 27 ‘Uraqim chiqa sarakipt’apxä, nanakax thakhi chiqakiw sarapxä, uraqinakamat yaqha chiqanak jan takt’asaki. 28 Qullqiruw manq’añ aljapxitäta, umapkä uka umsa alasipxämawa. Uraqimanjam sarakipt’añak munapxta, 29 kunjämtix Seír chiqan jakir Esaú chachan wawanakapasa, Ar chiqan jakir moabita jaqinakas sarakipt’ayapkitu ukhama, Jordán jawir khurkatar makhatañkama, ukhamat kawkïri uraqtix nanakan Tatit Diosaxax churapkitani ukar puriñataki’ sasa. 30 “Ukampis Sihón reyix janiw uraqip chiqa sarakipañas munkänti, jumanakan Tatit Diosamaw jan munañapatak uka reyin chuymap mayjt’ayäna, ukhamat jumanakan amparamar katuyañataki, kamisatix jichhürun jikxataski ukhama. 31 “Ukat Tatitux nayar situ: ‘Jichhatpach nayax Sihón reyir katuysma, taqi uraqinakapsa katuyaraksma; uraqipar mantam, ukatsti jumatak katuntasim’ sasa. 32 “Sihón reyisti taqi ejercitopampiw jiwasamp jikintasir mistunïna, Jahas chiqan nuwasiñataki, 33 ukampis jiwasan Tatit Diosasaw amparanakasar katuyistu, ukatsti jupampiru, wawanakapampiru, taqi ejercitopampiruw atipjaraktan. 34 Taqpach markanakap katuntasin t’unjaraktanxa; ukatsti chachanakampiru, warminakampiru, wawanakampiruw jiwaraytanxa, janiw maynirus jakayktanti. 35 Jiwasanakatakisti uywanakampi, jila alan jilt’ir yänakampik uka atipjat markanakat katustanxa. 36 Janiw kawkïri markas jiwasan amparanakasat jaltirjamäkänti; Tatit Diosasaw taqi aka markanak amparasar katuyistu, Arnón jawir thiyankir Aroer sat markat qalltasa, qhirwa chinqankir marka, Galaad uraqkama. 37 Ukat sipansa kawkïr uraqinaktix jan katuntkäyätan ukanakax akanakänwa: Amonitanakan uraqipa, Jaboc jawir tuqinkir taqi uka uraqinaka, qullunakankir markanaka, ukhamarak taqi kawkïri uraqinaktix Tatitu Diosax ‘Janiw nuwantapxätati’ siskäna uka uraqinaka.

3

1 “Uka qhipatsti yaqha thakhinjam Basán tuqir sarapxtan, ukampis Edrei sat chiqar purisasti Basán marka apnaqir Og sutin reyipax taqpach ejercitopampiw jiwasamp nuwasir mistunïna. 2 “Ukat Tatitux nayar sarakitu: ‘Jan jumax axsaramti, nayaw jupampiru, ejercitopampiru, ukhamarak taqi markaparus amparamar katuyaskäma, ukhamat jumax kunjämtix Hesbón markan jakir amorreonakan Sihón sat reyipar lurkta, uka kipka jupar lurañamataki’ sasa. 3 “Ukasti ukhamänwa. Tatit Diosasax jiwasan amparanakasaruw Og reyimpiru, taqpach ejercitopampir katuyistu. Ukatsti jupanakarux taqiniruw jan maynin jiwaraytan. 4 Argob sat chiqankir suxta tunka markanakapsa taqpach katuntapxaraktan, janiw mä markas jan katuntatax uñjaskänti. 5 Taqi uka markanakasti suma jach’a pirqanakan muyuntatänwa, jach’a punkunakani, hierrot lurat barranakani; ukatsti walja jan uyuchrantat markanaksa t’unjaraktanwa. 6 Taqi uka markanak t’unjapxtan, kunjämtix Hesbón markankir Sihón reyimpix lurktan ukhama, ukhamarak chachanakarusa, warminakarusa, wawanakarusa jiwarayasa, 7 jiwasanakatakisti taqi uywanakampi, taqi kunanakatix jila alanïki ukanakampik katuntastanxa. 8 “Ukhamaw jiwasax khä urunakan uka pä amorreo reyinakan uraqinakap katuntastan, jupanakax Jordán jawirat inti jalsu tuqin jakapxäna, Arnón jawira chiqat Hermón sat qullukama. 9 (Sidonio jaqinakax uka Hermón sat qullurux Sirión sasaw sutichapxäna, amorreo jaqinakasti Senir sasaw sutichapxarakïna.) 10 Og reyin apnaqatäkän taqi uka markanak katuntapxäyätan, pata pampanakankir markanakata, Galaad, Basán uraqinakata, Salcá, Edrei chiqakama. 11 (Og sat reyikiw refaíta sat jach’a tansa jaqinakat qhiparxäna. Ikiñapax hierrot luratänwa; sayt’urux pusi metronïnwa iranarusti pä metronïnwa. Uka ikiñasti jichhakamaw amonitanakan Rabá sat markapan utjaski.) 12 “Kawkïr uraqinaktix katuntapkäyätan uka uraqinakatsti, Rubén, Gad uka ayllunkirinakaruw churäyäta, Arnón jawir thiyankir Aroer sat chiqata, Galaad chikat qullunakkama, markanakapamppacha. 13 Ukatsti Manasesan chikat aylluparuxa, Galaad uraqit jilt’askäna, taqi Basán uraqinaka Og reyix apnaqkatayna uka uraqinak churäyäta, Argob uraqinakamppacha; uka uraqinakasti refaíta jaqinakan uraqipat uñt’atänwa. 14 (Manasesan Jaír sat yuqapaw Argob uraqinak katuntasxäna, Guesur, Maaca uraqinakamp qurpaski uka chiqakama. Jaír chachax Basán uraqirux Havot-jaír sasaw sutichäna pachpa sutipampi, uka sutimpiw jichhürunsa uñt’atäski.) 15 Maquir chacharusti Galaad uraqi churäyäta, 16 Rubén, Gad ayllunkirinakarusti Galaad uraqita Arnón jawirkamäkis uka uraqinak churäyäta, chika qhirwata, Jaboc sat jawirkama, amonitanakan uraqipampi qurpäki ukakama. 17 Inti jalsu tuqirusti Arabá sat uraqi churäyäta, Pisgá sat qullu kayu chiqaru, Jordán jawirampi qurpaski uka uraqi, Quinéret qutat Mar Muerto sat qutäki ukakama. 18 “Uka urun nayax akham iwxapxaraksma: ‘Jumanakan Tatit Diosamaw aka uraqi jumanakar katuyapxtam. Khitinakatix nuwasiñ yatipkta ukanakax nuwasiñ yänakam apxarusin israelit jilanakam nayräxap sarantapxam. 19 Churapksma uka markanakansti warminakampi, wawanakampi, walja uywanakamampikiw qhiparani, jumanakan walja uywanakanïpxatam yattwa. 20 Janiw jumanakax churapksma uka uraqir kuttanipkätati, Tatitux jilanakamar samarañ churkani ukkhakama, kunjämtix jumanakar churapktam ukhama, jupanakan kawkïr uraqtix Tatit Diosamax Jordán jawirat khursar churkani uka uraqinak katuntasiñapkama’ sasa. 21 “Josué chacharusti aka iwxa churarakta: ‘Taqi kuntix Tatit Diosamax uka pä reyir lurki ukxa kipka nayranakamampiw uñjtaxa. Kawkhanjamtix sarkäta uka markanakarux, uka pachparak lurani. 22 Uka markanakar jan axsaramti, juman Tatit Diosamaw jumanakat arxatasis nuwasiskani’ sasa. 23 “Ukapachaw Tatitur achikt’asta: 24 ‘Dios Tatay, jumaw aka luqtirimar ch’amam uñacht’aytaxa. Janiw jumjam jach’a muspharkañanak lurir yaqha Diosax utjkiti alaxpachansa, akapachansa. 25 Jordán jawir khurkatar makhatt’ayakitaya, khä suma uraqi uñjañ munta, khä suma qullunaksa, Líbano uraqsa uñjañ munarakta’ sasa. 26 Ukampis Diosax jumanakan jucha luratanakam laykuw nayatak q’apisïna, janirakiw mayisitaxarux ist’añ munkitänti. Ukat sipan akham sitäna: ‘¡Jan juk’ampi ukxat parlistati! 27 Jichhasti khä Pisgá sat qullur makhatam, uka patat uñatatam amsta tuqiru, aynach tuqiru, inti jalsu tuqiru, inti jalanta tuqiru, ukampis jumax janiw Jordán jawir khurkatarux makhatkätati. 28 Jichhasti Josué yanapirimar kunatix iwxañäki ukanak iwxam, ch’aman sayt’añapatak jupar ch’amañcham, jupaw markan nayräxap sarani, uka uraqinaksa katuntarakini, kawkïr uraqtix jichhax uñjkäta ukanaka’ sasa. 29 “Uka qhipatsti, jiwasax Bet-peor sat qhirwan qhiparapxtan.

4

1 Moisesasti saskakïnwa: “Jichhasti Israelit jaqinaka, yatichapksma uka kamachi arunak ist’apxam, uka kamachi arunakarjam phuqhas sarnaqapxarakim, kawkïri uraqtix nayra awkinakaman Tatit Diosapax churapkätam ukan jakapxañamataki. 2 Churapksma uka kamachi arunakarux janipun jilxatayapxamti, janirak apaqapxamsa; jan ukasti, Tatit Diosaman kamachi arunakap phuqhapxam. 3 Jumanakasti uñjapxtawa, kuntix Tatitux Baal-peor sat chiqan lurki ukxa, ukhamarak kunjämtix jumanak taypit ukan utjir diosar yupaychirinakar jiwaraykän uksa. 4 Ukampis jumanakat khitinakatix Tatit Diosamar taqi iyawsañampi arkapkta ukanakax jakasipktawa. 5 Nayasti jumanakarux Tatit Diosax iwxawaykitu taqi uka kamachi arunak yatichapxsma, katuqapkäta uka uraqin uka kamachinakarjam sarnaqapxañamataki. 6 Uka kamachi arunak phuqhasaraki sarnaqapxam, ukhamat taqi markanakas yatini, jumanakan yatiñ kankañanïpxatama, suma amuyt’anïpxatama; kunapachatix uka kamachinakxat yatipkani ukkhasti, jupanakax sapxaniwa: ‘Kunja suma amuyt’an markas aka markaxa’ sasa. 7 ¿Kawkïr jach’a markan diosaparak jupanak jak’anki, kamisatix Tatit Diosasax jupar art’asipktan ukapacha jiwasanak jak’ankki ukhamsti? 8 ¿Kawkïr jach’a markarak utji, kamachinakapasa, arsutanakapas chiqa, nayax jumanakar jichhürun yatiyapksma ukhamasti? 9 Jichhasti sum imapxam, janipun armasipxamti taqi kuntix uñjapkta ukanaka, janirak chuymanakamatsa mistpanti; ukat sipana, wawanakamansa wawanakapar yatichapxam. 10 “Kunürutix Horeb qullun jumanakax Diosan nayraqatapan jikxatasipkäyäta ukkhaxa, Tatitux nayaruw sitäna: ‘Taqpach markar tantachthapim, arunakax ist’añapataki, jakañanakapan nayar waqaychañ yatiqañapataki, ukatsti wawanakapar kipkarak yatichapxañapataki’ sasa. 11 Jumanakasti qullu kayuruw jak’achasipxtaxa, qullutsti aqaskir ninanakaw wali alaykam mistüna, ch’iyar ch’amak qinayaw uñjasirakïna; 12 ukatsti Tatitux nina taypit parlanipxtam. Jumanakasti arunakap ist’apxtawa, ukampis janiw jupar uñjapktati. 13 Tatitusti jumanakarux jupan suma arust’äwip yatiyapxtam, ukasti Tunka Kamachinakawa, pä qala tablar qillqt’at churapxtam, jumanakan uka kamachinakarjam sarnaqapxañamataki. 14 Nayaruw Tatitux iwxitu kamachinakapa, arsutanakap jumanakar yatichañataki, churapkätam uka uraqin phuqhañanakamataki. 15 “Kunürutix Tatitux Horeb qullun nina taypit parlanipktam ukkhax janiw kunsa uñjapktati. Walpun ukanakat amuyasipxam, 16 jan jumanakan uka yaqha diosanak lurañ juchar puripxañamataki, kawkïrinakatix chacharu, warmiru uñtat luratäki ukanaka, 17 janiraki animalanakaru, jamach’inakaru, 18 asirunakaru, chawllanakar uñtat luratäki ukanaksa. 19 Ukatsti alaxpach uñtasina, intiru, phaxsiru, warawaranakaru, taqpach warawaranakar uñtapkät ukapachaxa, jan ukanakar yupaychapxamti, ukanaksti Tatit Dios awkisaw taqi akapach uraqinkir markanakatak luri. 20 Jumanakarusti Tatituw irpsunipxtam khä Egipto hierro umatatayañ hornota, ukatsti jupan markaparuw tukuyapxtam, kunjämatix jichhax jikxatasipkta ukhama. 21 Ukampisa, Tatitux jumanakan juchanakam laykuw nayatak q’apisi, ukatsti juramento luri nayan Jordán jawir jan makhatañaxataki, churapkätam uka suma uraqir jan mantañaxatakisa. 22 Ukhamasti nayax aka markan jiwä, janirakiw Jordán jawir khurkatarus makhatkäti, ukampis jumanakax uka jawir makhatapxätawa, uka suma uraqsa jumanakatakiw katuntasipxäta. 23 Ukampis amuyasipxam janipun kuna suma arust’äwtix Diosampi lurapkta ukanak armasipxamti. Janirak kuna idolonaksa, kunar uñtat yaqha diosanaksa lurasipxamti. Tatitun arunakap phuqhapxam, janipun kuna idolonakarus yupaychapxamti. 24 ¡Jumanakan Tatit Diosamasti tumpasir Diosawa, taqi kuns nakhantir ninjamawa! 25 “Kunapachatix jumanakax uka uraqin wawanakanïxapxäta, allchhinakanïxapxäta, jumanakas awkiptxapxarakïta, ukatsti jumanakax kuna uñtat yaqha diosanak lurasisa jucharu puripxäta, ukhamat Tatit Diosam nayraqatan mä jach’a jucha lurasina, ukat jupar q’apisiyapxät ukkhaxa, 26 alaxpachampi, akapachampiw qhanañchirit sayt’ani, janiw walja urunak Jordán jawira khurkatankir uraqin jakapkätati, jan ukasti taqi jumanakax t’unjataw uñjasipxäta. 27 Tatitusti jumanakarux taqi markanakaruw ananukupxätam, ukatsti mä juk’anikirakiw jumanakat uka markanakan jilt’ani. 28 Uka markanakansti jaqin lurat diosanakaruw luqtapxäta qalata, lawata lurat idolonakaru, ukanakasti janiw uñjapkiti janirakiw ist’apkisa, manq’apkisa, samsupkisa. 29 Ukampis jumanakatix uka chiqan Tatit Diosamar taqi chuymampi, taqi jakañampirak thaqhapxäta ukaxa, jikxatapxätawa. 30 Kunapachatix jumanakax taqi uka t’aqhisiñanakana, llakisiñanakan uñjasisina, Tatitur kuttapxäta, iyawsapxarakïta ukkhaxa, 31 Diosan suma chuymanïtap laykux janiw jaytanukupkätamti, t’unjapkätamsa, janiw awkinakamamp lurat arust’äwit armaskaniti, janirakiw arupampi arsuwayki ukanak phuqhañsa armaskaniti. 32 “Jichhasti jumanakat nayra pacha urunak uñtapxam, Diosax jaqir aka uraqin irnuqkän uka pachatpach yatxatapxam; taqi akapach uraqinjam sarasin jiskt’apxarakim, kunapachach kunjämatix jichhax muspharkañanak luraski ukhama jach’a lurasïwinakax utjpachäna. 33 ¿Utjpachati kuna markasa jumanakjam Diosan nina taypitpach parlanitap ist’irixa? 34 ¿Utjarakpachati mä diosasa markaparu yaqha markanak taypit ajlliri, wali yant’anakampi, uñacht’äwinakampi, muspharkay luräwinakampi, nuwasiñanakampi, ukatsti wali ch’aman amparampi katuntasa, wali axsarkañ luräwinak luriri, kunjämatix Tatit Diosamax jumanakatak Egipto markan lurkäna ukhamsti? 35 Ukanakasti Tatitun chiqpach Diosätapa yatipxañamataki uñacht’ayatawa, jupat sipansa yaqhax jan utjatap yatiñamataki. 36 Jupasti alaxpachatpach jumanakar chiqachañatak parlanipxtam, aka uraqinxa jach’a ninap uñacht’ayapxtam, arunakapsti nina taypit ist’apxaraktaxa. 37 Jupaw nayra awkinakamarux munäna, ukatsti wawanakaparuw ajllirakïna, Egipto markat jach’a ch’amapamp qhispiyanisa. 38 Jumanak nayräxatsti walja jaqinakan markanakaruw jaqunuku, jumanakat sipansa juk’amp ch’aman markanakaru, jupanakan uraqinakap katuntasisin utjasipxañamataki, kunjämtix jichhax luraski ukhama. 39 “Ukhamasti, chuymanakamar sum imapxam Tatitukiw Diosaxa, alaxpachansa, akapachansa, janiw yaqhax jupat juk’amp utjkiti. 40 Jichhürun churapksma uka kamachi arunakap phuqhapxam, ukatsti jumanakasa, wawanakamasa, sumakiw sarnaqapxäta, walja maranakarakiw jakapxäta Tatit Diosamax wiñayatak churapkätam uka uraqina.” 41 Ukatsti Moisesax kimsa markanak ajllïna Jordán jawirat inti jalsu tuqiru, 42 ukhamat khiti jaqitix masipar jan munkasin jiwaykaspa, jani uka masipampix ch’axwirïkasina, ukhamat uka kimsa markanakat maynïr markar jaltxasin qhispiyasiñataki. 43 Uka markanakasti akanakänwa: Rubén ayllunkirinakatakixa, wasara pata pampankir Béser marka; Gad sat ayllunkirinakatakisti, Galaad uraqinkir Ramot sat marka; Manasesan chikat ayllunkirinakatakisti, Basán uraqinkir Golán sat marka. 44 Aka yatichäwinak Moisesax Israel markar churäna, 45 ukhamarak kamachinaka, kamachi arunaka, arsüwinak yatiyäna, kunapachatix jupanakax Egipto markat mistunisina, 46 Jordán jawirat inti jalsu tuqin jikxatasipkän ukapacha, Bet-peor sat uraqi uñkatas qhirwana; amorreonakan Sihón sat reyipan uraqipana. Sihón reyisti Hesbón markan jakäna, ukatsti Moisesampi Israel markampiw jupar atipjapxäna, israelitanakax Egipto markat mistunipkän ukapacha. 47 Israelitanakasti Sihón reyin taqpach uraqinakap katuntäna, Og sat Basán markan reyipan uraqinakapamppacha, Jordán jawirat inti jalsu tuqin jakapkän uka pani amorreo reyinakan uraqinakapa. 48 Jupanakan uraqinakapasti Sirión sat qullut qalltäna, uka qullusti Hermón sutimpi uñt’atarakiwa. Aroer chiqata, aynach tuqir muytanïna, Arnón jawir thiyanakata, Pisgá sat qullukama. Ukatsti Mar Muerto sat quta sarakipäna, Arabá sat taqpach uraqinakampi. Uka chiqan Moisesax, Jordán jawirat inti jalsu tuqin israelitanakarux Tatitun kamachi arunakap katuyäna.

5

1 Moisesasti Israel markar tantachthapisin säna: “Israelankir jaqinaka, sum ist’apxam kawkïr kamachinaka, kamachi arsutanaktix jichhürun yatiyapkäma ukanaka. Sum p’iqinakamar yatiqapxam, ukatsti taqi sarnaqäwiman ukarjam sarnaqapxarakim. 2 “Tatit Diosasax mä suma arust’äwi jiwasampi Horeb qullun lurawayi. 3 Janiw Diosax awkinakasampikiti uka suma arust’äwi lurki, jan ukasti taqi jiwasanakampiw luraraki, khitinakatix jichhürun aka chiqan tantacht’ata jikxatasktan ukanakampi. 4 Diosasti mä nina taypit jumanakampix ajanuy ajanu parli. 5 Nayasti ukankaskäyätwa, Tatitumpi jumanakampi uka chika taypina, Diosan arunakap jumanakar yatiyasa, jumanakasti ninaru axsarapxatamat qullurux jan makhatapktati. Tatitusti akham säna: 6 “ ‘Nayätwa juman Tatit Diosamaxa, nayarakiw Egipto markat irpsunsma, kawkhantix t’aqhisiyat jaqïkäyat uka markata. 7 “ ‘Janiw nayat sipan yaqha diosanakanïyätati. 8 “ ‘Janiw yaqha diosanak lurasïtati kunar uñtatsa, alaxpachankirir uñtatsa, aka uraqinkirir uñtatsa, quta manqhankirir uñtatsa. 9 Janiw ukanakar killisïtati yupaycharakïtasa; nayätwa Tatit Diosamaxa, janiw yaqhampïpxañam munkti. Nayasti nayar uñisiri awkinakan juchanakapat wawanakapan wawanakaparuw mutuyta; 10 ukampisa munasiñampiw uñjarakta, khitinakatix nayar munasipkitu, kamachi arunakaxsa phuqhapkaraki jupanakan waranqa mita wawanakan saraqirinakaparusa. 11 “ ‘Janiw Tatit Diosaman sutip inamayatak aytasïtati. Jupasti inamay sutip aytasirinakarux mutuyaniwa. 12 “ ‘Sábado urut amtasïta, uka urun Tatit Diosar jach’añchañamataki, kunjämtix Tatit Diosamax iwxawayktam ukhamarjama. 13 Suxta uruw irnaqäta, taqi kuntix lurañamäki ukanakxa, ukürunakaw luräta, 14 ukampis paqallqüri urux Tatit Diosamar luqtat samarañ uruwa. Uka urux janiw jumax kuns lurätati, yuqamasa, phuchhamasa, uywatamasa, kawkïri uywanakamasa, asnomasa, markanakaman utjasir jaya markat jutir jaqisa janirak kuns lurpati; ukhamat uywatamax chachäpasa, warmïpasa, jumjamarak samarañapataki. 15 Egipto markan t’aqhisiyat jaqïtam amtasim, Tatit Diosamaw jach’a ch’amapamp uka markat irpsuntam, ukat Tatit Diosamax iwxtam sábado urun samarañamataki. 16 “ ‘Awkimaru, taykamaru waqaycham, Tatit Diosamax iwxawayktam ukhamarjama, Tatit Diosamax churkätam uka uraqina walja maranak jakañamataki. 17 “ ‘Janiw jiwayätati. 18 “ ‘Janiw wachuq jucha lurätati. 19 “ ‘Janiw lunthatasïtati. 20 “ ‘Janiw jaqi masimatak kuna k’ari arunaksa parlätati. 21 “ ‘Janiw jaqi masiman warmip munapayätati. Janirakiw jaqi masiman utapsa, uraqinakapsa, uywatapsa, uywanakapsa, asnopsa, kunatix jupankki ukanaksa munapayätati.’ 22 “Aka arunaksti Tatituw jach’at parläna, kunapachatix taqi jumanakax qullu kayun tantachasipkta ukapacha. Arupasti nina taypita, mä ch’iyar qinay taypit mistunïna. Tatitux pä qala tablanakaruw kamachinak qillqäna, uksti nayaruw katuyitu, ukatsti janiw kunampsa arskxänti. 23 Ukampis jumanakax Tatitun arup uka ch’amak taypit arsunitap ist’asaxa, ukatsti qullun nina aqaskatap uñjasaxa, axsarayasipxäyätawa, ukat jumanakax ayllunakan jilïrinakapampi, Israelan jilïrinakapampix nayamp parlir jutapxtaxa, 24 ukatsti sapxistawa: ‘Chiqpachapuniw jiwasan Diosasax qhapaq kankañapampi, jach’a ch’amapamp uñacht’ayistu, arupsa nina taypitpach ist’apxtan. Jichhüruw uñjtan Tatitu Diosan jaqimpi parlatapa, jaqir jan jiwayasa. 25 Ukampisa, ¿kunatarak jiwasasti uka ninan nakhantat jiwañänisti? Wasitattix Tatit Diosasan arup ist’añänixa, jiwañäniwa; 26 ¿khiti jaqirak jiwasanakjam jakkir Diosan arup nina taypit parlaskir ist’asin, jan jiwkisti? 27 Jumakiy jak’achasim, ukatsti taqi kuntix Tatit Diosasax siskätam uk ist’arakïta, ukat nanakar yatiyapxitäta kuntix parlkätam ukanaka; nanakasti kuntix sapkitäta ukanak phuqhapxäwa’ sasa. 28 “Tatit Diosasti taqi parlatanakam ist’äna, ukat nayarux situ: ‘Aka markan taqi parlatanakap ist’ta, sapki ukax walikiwa. 29 ¡Walïspaw jupanakan ukham amuyunïpxaspa ukaxa, ukatsti jach’añchapxitaspa, kamachi arunakaxsa taqi urunakan phuqhapxarakispa ukaxa, ukhamat wawanakapasa, jupanakas wiñay sum sarnaqapxaspa! 30 Jichhasti jupanakar sanim: Utjäwinakamar kuttxapxam, sasa; 31 ukampis jumax akankañatakiw kuttanïta. Kamachinak katuyäma jupanakar yatichañamataki, ukhamat jupanakax uka kamachi arunakarjam kuna uraqtix churkä ukan sarnaqapxañapataki’ sasa. 32 Ukhamasti israelitanaka, Tatit Diosaman taqi iwxanakaparjamay jan kawksarus jithiqtasa jakäwinakaman sarnaqapxam. 33 Tatit Diosamax uñacht’ayapktam uka thakhinjam sarapxam, katuqapkäta uka uraqin walja maranak jakapxañamataki.

6

1 “Aka kamachi arunaka, kamachinaka, arsutanakap Tatit Diosamax nayar churitu jumanakar yatichañataki, ukhamarjam jumanakan sarnaqapxañamataki, kawkïr uraqinaktix jupax churapkätam uka uraqina. 2 Ukhamat jumanakax Tatit Diosamar jach’añchapxäta, ukatsti taqi jakañaman phuqhapxarakïta, jichhürun jumanakaru, wawanakamaru, allchhinakamar churapksma uka kamachinakampi, kamachi arunakampi, ukhamat walja maranak jakapxarakïta. 3 Ukhamasti israelit jaqinaka, ukhamarjam sarnaqapxam, uka arunak phuqhañatak ch’amañchasipxam. Ukhamat kusisita sarnaqapxäta, ukatsti mä jach’a markaw uka uraqin tukupxarakïta, kawkhantix lechesa, misk’is umjam jalaski uka uraqina, kunjämatix nayra awkinakaman Tatit Diosapax arupampi arsuwaykän ukhama. 4 “Ist’am Israel marka: Jiwasan Tatit Diosasax mä sapakiwa. 5 “Tatit Diosamarux taqi chuymamampi, taqi jakañamampi, taqi ch’amamampi munam. 6 “Jichhürun sisksma uka arunak chuymamaruw katuqasïta, 7 ukatsti wawanakamaruw uka arunakxat yaticharakïta; utamankkasina, thakhinjam sarkasina, ukhamarak ikintañatakisa, sartañatakis parläta. 8 Uka kamachi arunaksti amparamaruw ñach’antasïta, paramaruw mä chimpur uñtat uchasirakïta, 9 uta punkumaruw qillqantäta, markaman jach’a punkunakaparuw qillqantarakïta. 10 “Jumanakan Tatit Diosamax kuna uraqtix Abraham, Isaac, Jacob awkinakamar churä siskatayna ukaruw puriyapxätam. Uka uraqisti wali jach’awa, suma markanakaniwa, uka markanakasti janiw jumanakan luratäkiti. 11 Suma yänakan phuqhantat utanakan jakapxäta, ukanakasti janiw jumanakan ch’amamäkiti, phuch’unakat uma umt’asipxäta, uka phuch’unaksti janiw jumanak allisipktati; ukatsti uva, olivo yapunakat sist’asiñkam manq’asipxäta, uka yapunaksti janiw jumanak satapktati. 12 Taqi ukanakax ukhamäxani ukapachaxa, janipun jumanakax Tatitut armasipxamti, jupaw Egipto markat irpsunipxtam, t’aqhisiyat sarnaqapkäyäta uka markata. 13 Ukhamasti, jumanakan Tatit Diosamar yupaychapxam, jupa saparukirak luqtapxam, ukatsti kunapachatix juramento lurapkäta ukkhaxa, Tatitun sutipxaruk lurapxam. 14 Janipuni yaqha markanakan diosanakaparux yupaychapxamti. 15 Jumanakampïki uka Tatitu Diosamasti janiw yaqhampïpxañam munkiti, jupasti jumanakatakiw q’apisispa, ukatsti q’alpun jumanakar t’unjapxiristam. 16 “Janirak jumanakan Tatit Diosamarux yant’apxamti, kunjämtix Masá chiqan lurapkta ukhama. 17 Taqi chuymampirak Tatit Diosaman kamachi arunakap phuqhapxam, churapktam uka iwxanakapsa, kamachinakapsa phuqhapxarakim. 18 Ukatsti Diosan nayraqatapan chiqäki, askïki ukanak lurapxam, kusisit jakapxañamataki, kawkïr uraqtix Diosax arupampi awkinakamar churañ arskäna uka uraqir mantapxañamataki. 19 Tatituw taqi uñisirinakamar jumanak nayräxat ananukuni, kunjämtix arsuwaykän ukhamarjama. 20 “Kunapachatix wawanakamax mä uru jiskt’apxätam: ‘¿Kun sañarak muni uka kamachi arunakampi, arsutanakampi, Tatit Diosasax churawaykistu ukanakasti?’ sasa, 21 jumanakasti jupanakarux sapxätawa: ‘Nanakax Egipto markan faraón reyin t’aqhisiyat uywatapäpxayätwa, ukampis Tatituw wali ch’amapampi ukat irpsunipxitu. 22 Nanakax Diosan jach’a uñacht’äwinakapampi, jach’a muspharkañ luräwinakapamp uñjapxta, Egipto markan faraón reyipar mutuyki, taqi utapankirinakarus mutuykaraki ukanaka. 23 Ukampis Tatitux uka markat nanakarux irpsunipxitu, ukatsti kawkïr uraqtix nayra awkinakaxar churañ arskatayna ukaruw irpanipxarakitu. 24 Ukatsti Tatit Diosasax taqi uka kamachi arunakarjama, axsartañ chuymampi sarnaqañ iwxapxitu, jiwasanakan wiñay kusisit jakañasataki, kamisatix jichhürkam jakayaskistu ukhama. 25 Chiqapar uñjatäñäniwa, jiwasatix uka kamachi arunakap axsartañ chuymampi Tatit Diosan nayraqatapan phuqkañäni ukapacha, kunjämtix iwxawaykistu ukhamarjama’ sasa.

7

1 Moisesasti saskakïnwa: “Tatit Diosasaw churapkätam uka uraqir puriyapxätam, ukatsti jumanakat sipan paqallqu wali jach’a ch’amani markanakaruw jaqunukuni: hititanakaru, gergeseonakaru, amorreonakaru, cananeonakaru, ferezeonakaru, heveonakaru, jebuseonakaru. 2 Kunapachatix Tatit Diosamax uka markanak jumanakar katuyapkätam, ukatsti jupanakar atipjapxarakïta ukkhasti, janiw jumanakax jupanakat khuyapayasipxätati, janirakiw kuna suma arust’äwirus jupanakampi mantapxätati; q’alpun uka markanak t’unjapxäta. 3 Janiw jumanakax jupanakamp mä wila masir tukupxätati, janirakiw yuqall wawamarusa, imill wawamarus uka jaqinakan wawanakapamp jaqichasiñap munapxätati. 4 Ukham lurapxasma ukkhasti, jupanakax wawanakamarux Tatitut armasiyapxaspa, yaqha diosanakaruw yupaychayapxarakispa. Ukatsti Tatitux jumanakatakiw q’apisispa, ukatsti jank’akiw t’unjapxiristam. 5 Ukat sipana, jupanakarux akanak lurapxäta: Altaranakap tinkuyapxäta, yupaychañ qalanakapampi, lawanakapamp t’unjapxarakïta, idolonakapsa taqpach phichhantapxäta. 6 Jumanakasti Tatit Diosamatak ajllit markäpxtawa; Tatituw jumanakarux aka uraqin utjir taqi markanak taypit ajllisipxtam, ukhamat jumanakan jupatak yaqhachat markäpxañamataki. 7 “Tatitusti janiw jumanakarux yaqha markanakat sipan jach’a markäpxatam laykuti ajllisipktamxa, jan ukasti jumanakax taqi markanakat sipan jisk’a markakïpxtawa. 8 Tatituw Egipto markan t’aqhisiyat jakañat irpsunipxtam, ukatsti jach’a ch’amapampiw faraón reyin apnaqäwipat qhispiyanipxtam, jumanakar taqi chuymapampi munatapata, awkinakamar arupampi arsuwaykatayna uka arunak phuqhañ munasa. 9 Yatipxam, Tatit Diosax chiqa Diosawa, jupakirakiw arust’äwipsa munasiñampi wawanakapana, wawanakapamp phuqharaki, jupar taqi chuymampi munasirinakaru, kamachi arunakapsa phuqhirinakaru. 10 Ukampis jupar uñisirinakarux jank’akiw t’unjaraki. 11 Ukhamasti, kamachi arunakampiru, arsüwinakampir phuqhapxam, kunjämtix jichhürun churapksma ukhamarjama. 12 “Jumanakatix uka arsutanak ist’asin phuqhapxäta, uka kamachinakarjam sarnaqapxarakïta ukkhaxa, Tatit Diosax munasiñampiw phuqhani nayra awkinakamamp lurat suma arust’äwipampi, arsutapampi. 13 Jumanakarusti munasiñampiw uñjapxätam, aski waxt’äwi churapxätam, mirantayapxarakïtamwa; wawanakamar aski waxt’äwinak churani, yapunakamaru, taqi achunakamaru, trigo yapunakamaru, vinomaru, aceitemaru, ukhamarak vacanakamana, ovejanakaman qallunakapar aski waxt’äwinak churani, nayra awkinakamar juramentomp churañ arsuwaykän uka uraqina. 14 Jumanakasti taqi markanakat sipan walja aski waxt’äwinak katuqapxäta; janiw jumanak taypin jan wawachasir warmisa, jan wawani jaqisa utjkaniti; uywanakam taypinsa janiw jan mirir uywax utjkaniti, qachu uywatsa, urqu uywatsa. 15 Tatitusti taqi usunaka, mutuñanaka jumanakat apaqapxätam, Egipto markar apaykän uka usunak apanukuni; ukampis Tatitux taqi uka usunakampiw uñisirinakamar t’aqhisiyani. 16 Jumanakasti kawkïri markanaktix Tatit Diosamax amparanakamar katuyapkätam uka markanakarux t’unjapxätawa; jan jumanakax jupanakat khuyapayasipxamti, diosanakaparus jan yupaychapxamti, ukham lurapxätaxa, aynacht’añaruw puripxasma. 17 “Inas jumanakax chuymanakaman amuyapxchïta: ‘Aka markanakax jiwasat sipan juk’ampi jilt’atawa, ¿kunjämaraki t’unjapxiriststi?’ sasa. 18 ¡Ukampis jumanakax jan axsarapxamti! Sum amtasipxam kunjämtix Tatit Diosamax faraón reyimpiru, egipcionakampir lurkän ukanaka. 19 Amuyt’asipxarakim, nayranakamamp uñjapkta uka jach’a uñacht’äwinakata, uka jach’a muspharkañ luräwinakatsa, kunja jach’a ch’amampis Tatit Diosamax Egipto markat irpsunipxtam ukanakata. Uka pachparak Tatit Diosamax lurani, axsarapkta taqi uka markanakaruxa. 20 Ukhamarusa, Tatitux jupanak taypir wali axsarkañanak apayanini, jiwañat qhispirinakampiru, imantasirinakampir jiwarayañataki. 21 Ukhamasti jumanakax jan jupanak nayräxan khathatipxamti, jumanakan Tatit Diosama, jach’a axsarkañ Tatituw jumanakampïski. 22 Tatitux juk’at juk’at uka markanakar jaqunukuskani; jumanakasti janiw jupanakar jank’aki tukjapkasmati, qullun jakir qhuru animalanakaw mirantaspa, ukatsti muyuntasin chhukxatapxiristam. 23 Ukampis Tatit Diosamaw uka markanak jumanakar katuyapxätam, juk’at juk’at jupanakar q’al tukjañkama. 24 Reyinakaparus jumanakaruw katuyapxätam, ukatsti jumanakaw jupanakarux chhaqtayapxäta aka uraqin khitis jupanakat jan amtaskiri. Janiw jupanakat khitis jumanak nayräxan sayt’asirjamäkaniti, jumanakaw taqi jupanakarux jiwarayapxäta. 25 Uka markanakar atipjasasti, diosanakapsa ninampiw phichhantapxäta, ukampis janiw uka diosanakapar lip’suyat quripsa qullqipsa katusiñ yant’apxätati; jumanakax jan ukamp yant’ayasipxamti, uk lurasasti Tatit nayraqatan jan wali lurapxasma. 26 Ukhamasti, jumanakax utanakamar kunatix ñanqhachatäki ukanak jan apasipxamti, taqi ukanakax ñanqhachatawa, uk lurapxäta ukasti, jumanakas t’unjataw uñjasipxarakïta.

8

1 Moisesasti saskakïnwa: “Wali amuyumpiy jichhürun sapksma uka kamachi arunak phuqhapxam, ukhamat kawkïr uraqtix Diosax nayra awkinakamar churañ arskän uka uraqir mantasin jakapxañamataki, mä jach’a marka tukupxañamatakiraki. 2 Tatit Diosamax wasaranjam pusi tunka mara sarnaqayasa irpanipktam taqi uka thakhit amtasipxam, jumanakar t’aqhisiyañataki, yant’añataki, amtäwinakam uñt’añataki, kamachi arunakap phuqhirjamäpxtati janicha uk yatiñataki. 3 Diosax t’aqhisiyapkchïyätam, manq’atsa awtjayapkchïyätam ukasa, jupax maná sat manq’añ manq’ayapxtam, uka manq’añsti janiw jumanakasa, nayra awkinakamas uñt’apkataynati, ukhamat jumanakan yatipxañamataki: jaqix janiw t’ant’a sapampiki jakkiti, jan ukasti Tatitun lakapat mistki uka arunakampiw jakaraki. 4 Uka pusi tunka maranak sarnaqasinxa, isinakamas janiw thanthaskänti, kayunakamas janirakiw p’usurkänti. 5 Amuyasipxamaya, kamisatix mä awkix wawapar iwxki, uka kipkarak Tatit Diosamax jumanakar iwxapxäyätam. 6 Tatit Diosaman kamachi arunakap phuqhapxam, jupar jach’añchapxam, yatichäwinakaparjam arkapxarakim. 7 Diosasti mä suma uraqiruw irpapxätam, jalaskir jawiranakan markaru, qhirwanakapansa, qullunakapansa uma jalsurinakan uraqiru; 8 uka uraqisti trigo, cebada, uva, higo, granado, olivo achuyi, walja aceite, walja misk’iw utjaraki. 9 Uka markansti jumanakax janiw manq’at t’aqhisipkätati, janirakiw kunas pist’apkätamti; qalanakapatsa hierro apsupxäta, qullunakapatsti cobre apsupxarakïta. 10 Ukatsti kunapachatix manq’asxapxäta sist’asipxarakïta ukkhaxa, Tatit Diosamaruw yupaychapxäta uka suma uraqi jumanakar churatapata. 11 “Tatit Diosamat amtasiñ jan armasipxamti, jichhürun churapksma uka kamachi arunakapa, arsutanakapa phuqhañsa jan armasipxamti. 12 Kunapachatix jumanakax manq’asisin sist’asipkäta, ukatsti uka suma lurat utanakan jakapxarakïta, 13 ukatxa vacanakamsa, ovejanakamsa mirantir uñjapxäta, qurimsa, qullqimsa taqi yänakamsa jilxatir uñjapxarakïta ukapachasti, 14 jumanakax janipuniw jach’a jach’a tukupxätati, janirakiw Tatit Diosamatsa armasipxätati, jupaw Egipto markan t’aqhisiyat jakañat irpsunipxtam. 15 Jupaw uka axsarkañ jach’a wasaranjam irpanipxtam, mich’intasir asirunakani, ajarankhunakan phuqhantata, kawkhantix umas jan utjkäna uka chiqa, ukampis Tatitux mä qarqat uma jalsuyäna jumanakan umapxañamataki. 16 Ukatsti wasaran maná sat manq’a manq’ayapxtam, janiw nayra awkinakamas uka manq’a uñt’apkataynati, ukhamat jumanakar yant’añataki, llamp’u chuymanïñ yatiqapxañamataki, ukasti jumanakan askimatakirakïnwa. 17 “Janirak ukatxa chuymanakaman amuyapxamti: ‘Taqi aka yänak ch’amasampiw jikxatasisktan’ sasa. 18 Tatit Diosamat amtasipxam, jupaw uka yänak jikxatañatakix ch’am churapxtam, ukhamat jumanakampi phuqhasi kawkïr arust’äwtix nayra awkinakamamp lurkatayna ukaxa. 19 “Ukampisa, jumanakatix Tatit Diosamat armasipxäta, yaqha diosanakan qhipap arkapxäta, ukanakar yupaychapxarakïta ukaxa, nayax jichhatpach sapxsma, taqi jumanakax t’unjataw uñjasipxäta. 20 Kamisatix Diosax markanakar jumanak nayraqatan t’unjkani ukhamarakiw jumanakax t’unjat uñjasipxäta, Tatit Diosamar jan ist’apxatamata.

9

1 Moisesasti saskakïnwa: “Israelit jaqinaka, ist’apxam: Jordán jawira khurkatar makhatañampïpxtawa, jumanakat sipan juk’amp jach’a ch’aman markanak katuntapxäta, ukhamarak jach’a pirqanakan uyuchrantat suma markanaksa; 2 markachirinakapasti jach’a tansa jaqinakawa, Anac sat jach’a tansa jaqin saraqirinakapjama, jumanakasti aka säwi yatxapxtawa: ‘¿Khitirak Anac jach’a tansa jaqin wawanakapar saykataspasti?’ sasa. 3 “Jichhasti jumanakax yatipxañamawa, Tatit Diosamaw jumanak nayram saraski, mä ninar uñtataw jumanak nayräxan uka markanakar t’unjani, jisk’achjarakini. Jumanakax uka markanakarux mä ch’ipxtanak jaqunukupxäta t’unjapxarakïta, kunjämtix Tatit Diosamax arsuwayki uka aruparjama. 4 Tatit Diosamax nayraqatanakamat uka markanakar jaqunukkani ukapachaxa, jumanakax chuymanakaman jan sapxamti: ‘Jiwasan aski luräwinakas laykuw Diosax aka markanak churistu’ sasa, Diosax jupanakar juchan sarnaqatanakap laykuw uka uraqinakat jaqunukuni. 5 Janiw jumanakan aski luratanakam laykuti uka uraqinak katuntapkäta, Tatitux jan wali luratanakapat uka markanakarux jumanak nayräxat jaqunukuni. Ukhamat Abraham, Isaac, Jacob nayra awkinakamar arsutap phuqhañataki. 6 Jichhasti yatipxätawa, janiw Diosax jumanakan aski luratanakam laykuti uka suma uraqinak churapktamxa, chiqpachansa, jumanakax mä jan ist’asir markäpxtawa. 7 “Janipun jumanakax armasipxamti wasaran Tatit Diosamar q’apisiyapxatama. Egipto markat mistunipkta uküruta, aka chiqar puriniñkamaw Diosarux saykatapxtaxa. 8 Horeb qullun Diosarux q’apisiyapxtaxa, jupasti ukham wali q’apisitax niyapuniw jumanakar t’unjapxtam. 9 Nayax Horeb qulluruw makhatäyäta, qalat lurat tablanak aptiri, Diosax jumanakampi suma arust’äwi lurkatayna uka qala tablanaka, nayasti pusi tunka urumpi, pusi tunka arumampiw uka qullunkäyäta jan manq’ata jan umata. 10 Tatitusti ukapachaw nayarux qalat lurat pä tablanak amparapamp qillqata churanitu, kuna arunaktix jumanakar qulluna nina taypitpach parlanipkäyätam uka arunakampi qillqata, kunürutix qullun tantachaskäyätan uküru. 11 Tatitusti pusi tunka urumpita, pusi tunka arumampit qalat lurat uka pä tablanak churitu, arust’äwi qillqat qala tablanaka, 12 ukapachaw situ: ‘Jank’ak aka chiqat saraqawayam, Egipto uraqit irpsunkta uka markax juchan jikxatasi. Mäkiw jupanakax nayan iwxa arunakaxar phuqhañ apanukupxi, ukatsti metal umatatayasin mä dios lurasipxi’ sasa. 13 “Ukatsti Diosax sarakituwa: ‘Niy uñjtwa, aka markax jan ist’asir markawa. 14 Jumax sartam, nayaw aka marka t’unjä, aka uraqit chhaqtayarakï, jan mayamp amtasiñataki, ukampis jumarux jupanakat sipan ch’amani mä jach’a marka tukuyäma’ sasa. 15 “Nayasti nina aqaskir qullut saraqanxta ukapachaxa, suma arust’äwi qillqat pä tablanakxa, amparaxaruw apanïyäta. 16 Ukampis jumanakan ukar purisasti, Tatit nayraqatan jucha luratanakam uñjta, metalat mä dios vaca qallu uñtani lursusipxatätaxa. Tatitux uñachayapktam uka thakhit jank’akiw saranukupxatätaxa, 17 ukapachaw nayax amparaxar apankta uka qalat lurat pä tablanak uraqir jaqunukta, jumanak nayräxaru jisk’a jisk’a t’unjasa. 18 Uka qhipatsti Tatitun nayraqatapan killt’asta, ukatsti, kamisatix nayrïr kutix lurkta ukhamaw pusi tunka urumpi, pusi tunka arumampi jan kuna manq’ata, umas jan umt’ata ukankäyäta, jumanakan jucha luratanakam layku, Diosar ñanqhachapxatamata, q’apisiyapxatamata. 19 Nayax Tatitun jumanakatak q’apisitapata, jumanakar t’unjañ munatapat wali mulljataw uñjasïyäta; ukampis Tatitux mä kutimpiw mayitaxar ist’itu. 20 Ukhamarakiw Tatitux Aarón chachatak wal q’apisïna, juparusti tukjañ munäna, ukampis nayaw jupatak Tatitur mayïyäta. 21 Ukatsti lurasipkatäta, jucha lurañar puriyapktam uka vaca qallu katusinxa, ninaruw jaquntäyäta, ukatsti ñut’u laq’ar tukuyasin qullut saraqanki uka jisk’a jawir umaruw warantäyäta. 22 “Ukatsti jumanakax Taberá, Masá, Quibrot-hataavá uka chiqanakan Tatiturux q’apisiyapxaraktaxa. 23 Ukatsti kunapachatix Tatitux Cadés-barnea chiqat sartawayapxañamatak arskäna, churapktam uka uraqi katuntasir sarañataki ukapachaxa, ukhamarakiw jumanakax arsutanakapar jan ist’apktati, janiw jupar iyawsañanakamas utjkänti, janirakiw jaysapkäyätasa. 24 ¡Nayax uñt’apksma ukkhatpach jumanakax Tatitur qallasipxtaxa! 25 Tatitux jumanakar t’unjañ amtatayna, ukat nayax Tatit nayraqatan pusi tunka urumpi, pusi tunka arumampi killt’asta, 26 achikt’asisaw juparux sarakta: ‘Dios Tatay, janikiy jumax aka markamar t’unjamti, juman markamawa, jach’a kankañampiw qhispiytaxa, jach’a ch’amamampiw Egipto markatsa irpsuntaxa. 27 Amtasimay Abraham, Isaac, Jacob wawanakamata. Janiy aka markan jan ist’asirïtapa, ñanqha jaqinakätapsa, juchapsa amtasimti, 28 irpsunipkista uka markan jan sasipkañapataki: Diosax janiw kawkïr uraqtix churañ amtkatayna ukar puriykxataynati, jupanakar uñisisaw wasaran jiwarayir akat irpsuwayi, sasa. 29 Ukhampachas jupanakax juman markamawa, jumaw Egipto markat jach’a ch’amamampi irpsuntaxa’ ” sasa.

10

1 Moisesasti saskakïnwa: “Ukapachaw Tatitux nayar sarakitu: ‘Qalat lurat pä tablanak wakichasim, nayrïr tablanakjama, ukxarusti lawat mä arca luram, ukatsti nayamp parliri qullur makhatanim. 2 Nayaw uka tablanakar wasitat qillqä, p’akjktas uka nayrïr tablanakar qillqatäkän uka pachpa kamachi arunaka, ukatsti uka tablanakxa arcaruw imxarakïta’ sasa. 3 “Ukatsti nayax acacia lawat mä arca lurta, uka pä tablanak qalat k’utharakta, ukatsti ukanak apt’ataw qullu patar makhatawayta. 4 Tatitusti uka tablanakaruw Tunka Kamachinak qillqantäna, kamisatix nayrïr kutix lurkatayna ukhama, kunürutix taqpachani tantachaskäyätan, qullu patan nina taypitpach jumanakar parlapkäyätam ukapacha. Ukat uka tablanak nayar churitu, 5 ukatsti nayax qullut saraqanxasinxa; lawat lurat arcaruw uka tablanak uchta, kunjämtix Tatitux siskitu ukhamarjama, ukan jichhakamas imatäskaraki” sasa. 6 Israelitanakasti Beerot-bené-jaacán sat chiqat mistuwayasax Moserá sat chiqaruw puripxi. Uka chiqan Aarón chachax jiwxäna, amayapsti ukan imt’xapxarakïna, ukatsti Eleazar yuqapaw jupa lanti sacerdotexäna. 7 Uka chiqat mistuwayasinxa Gudgoda sat chiqaruw puripxäna, Gudgoda chiqatsti Jotbata tuqiruw sarapxarakïna, kawkhantix walja jisk’a jawiranakax utjki ukaru. 8 Ukapachaw Tatitux Leví ayllurux ajllïna, suma arust’äwi arca apañapataki, Tatitun nayraqatapankapxañapataki yupaychäwinak luqtañataki, jupan sutipxar aski waxt’äwinak churañataki, kamisatix jichhürkam lurasipki ukhama, 9 ukat Leví ayllunkirinakax jilanakap taypin jan uraqinïpkiti, jupanakan katuqäwipax Tatituwa, kamisatix Tatitux arskäna ukhamarjama. 10 “Nayasti pusi tunka urumpi pusi tunka arumampiw Horeb qullunkäyäta, kamisatix nayrïr kutin qullu patan jikxataskäyät ukhama, Tatitusti ist’ituwa, ukat jumanakarux jan t’unjapktamti, 11 jan ukasti, Tatitux situwa: ‘Sartasim, markan nayräxap sarantañatak wakicht’asim, kawkïr uraqtix awkinakamar churañatak nayax arskta uka uraqi katuntapxañamataki’ sasa. 12 “Jichhasti israelit jaqinaka, ¿kunarak Tatitu Diosamasti jumanakan lurapxañam munisti? Jupax jupar jach’añchañanakam muni, jupan thakhipanjam arkañanakama; ukatsti jupar munañanakama, taqi chuymamampi, taqi jakañamamp jupar yupaychañanakama, 13 kusisit sarnaqapxañamatakisti, kamachi arunakapa, kamachinakap phuqhañanakam muni. 14 Amuyapxarakim, jumanakan Tatit Diosamankiw alaxpachasa, alaxpachan alaxpachapasa, uraqisa, taqi kunatix ukan utjki ukanakasa. 15 Ukampis Diosax jumanakan awkinakamaruw ajllïna, jupanakarux munasirakïnwa, ukatsti taqi markanak taypit jupanakan wawanakaparuw ajllirakïna, ukanakasti jumanakäpxtawa, kamisatix jichhürun uñjaski ukhama. 16 “Suma arust’äwin chimpup chuymanakamar uchapxam, jan juk’amp chuymanakam qalarayasipxamti. 17 Jumanakan Tatit Diosamax diosanakan Diosapawa, tatitunakan Tatitupawa; jach’a ch’amani, axsarkay Diosawa, janiw jaqir yaqha yaqha uñjkiti, janirakiw churäwinakampi alayaskiti. 18 Jupasti chiqa kankañampiw wajcharusa, ijmarusa uñji, jumanak taypin jakki uka jan uñt’at jaqirux munasiwa, manq’ayiwa, isi churaraki. 19 Jumanakasti munasiñ chuymampiy yaqha markat jutir jaqirux khuyapayapxam, jumanakax Egipto markan yaqha markankir jaqjam sarnaqapxatam layku. 20 “Tatit Diosamar jach’añchapxam, jupa saparuk yupaychapxarakim; jupar jaysirïpxam, juramento lurapkäta ukkhasti Diosan sutipxar lurapxam. 21 Juparukiw q’uchunak q’uchupxäta, jupakiw jumanakan Diosamaxa, jumanak laykuw jumanakan uñjkañ jach’a muspharkañanak luraraki. 22 Nayra awkinakamax paqallq tunkanikiw Egipto markar puripxäna, ukampis jichhax Tatit Diosamax alaxpach warawaranakjam waljaniruw tukuyapxtam.

11

1 Moisesasti saskakïnwa: “Jumanakax Tatit Diosamar munasipxam, ukatsti iwxanakapa, kamachinakapa, arsutanakapsa phuqhapxarakim. 2 Tatit Diosaman chiqachäwinakap jichhürun uñt’apxam, wawanakamax uka chiqachäwinak janiw uñt’apkiti uñjapkarakisa. Jach’a kankañapampi, ch’amapamp uñt’apxam, 3 ukhamaraki, kunjämtix Egipto markan faraón reyitaki, taqpach markapatak sayt’askäna, jach’a uñacht’äwinaka, muspharkay luräwinak lurkarakïna ukanaksa, 4 kunjämtix egipcio ejercitoru, caballonakaparu, nuwasiñ carronakapar lurkarakïna ukanaka, kunjämtix jumanakar arktanipan Mar Rojo umanak manqhar jupanakar chhaqtaykäna ukanaka. Diosaw jupanakarux jan mayampitak t’unjäna. 5 Ukatsti taqi kunanaktix jumanakatak wasaran lurki aka chiqar jumanakar puriyaniñkama taqi ukanakat amtasipxarakim; 6 ukatsti kunjämtix Datanampiru, Abiramampiru Rubenat saraqir Eliab chachan wawanakaparux lurkäna ukanak amtasipxam; kunjämtix jupanakatak uraqix jist’artkäna, ukatsti Israel jaqinakan uñjkaña uraqix jupanakaru, wila masinakaparu, chhujllanakaparu, yänakapamppachar manq’antkäna ukanaka. 7 Jumanak kipkaw Diosan jach’a muspharkañ luräwinakap pachpa nayranakamamp uñjapxtaxa. 8 “Jumanakasti jichhürun churapksma uka kamachi arunakarux phuqhapxamaya, ukhamat ch’amañchasisin uka uraqinak katuntasipxañamataki, 9 ukatsti walja maranak uka uraqin jakapxañamataki, kawkïr uraqtix Diosax nayra awkinakamar arupamp arskatayna wawanakapar churañataki, kawkhantix lechesa, misk’is umjam jalaski uka uraqina. 10 Katuntapkäta uka uraqix janiw Egiptot mistunipkta uka uraqjamäkiti; khä markan jumanakax yapuchapxäyätawa, ukatsti kayumpiw qarpapxäyätaxa, kamisatix huertanakan luraski ukhama, 11 ukampis katupkäta uka uraqix wali qullunakani, qhirwanakan uraqiwa, alaxpach jallumpi qarpat uraqirakiwa. 12 Tatitu Diosaw uka uraqi uñjaski, marpacharakiw jupax uñch’ukisinki. 13 “Jumanakatix jichha uruna churapksma uka kamachi arunakaru phuqhapxäta, ukatsti Tatit Diosamar munasipxäta, ukat taqi chuymampi, taqi jakañamampi yupaychapxarakïta ukkhaxa, 14 jupaw wakisitapar nayra jallsa qhipa jallsa apayanipxätam, jumanakan trigo, aceite, vino apthapipxañamataki, 15 ukhamat jumanakax suma manq’at sarnaqapxäta, uywanakaman manq’añapatakisti pampanakaman ch’uxñanak jilayarakini. 16 Ukampis jumanakax amuyasipxam, jan sallqjayasipxamti, janirak Diosat jayan sarnaqapxamti, yaqha diosanakarus yupaychapxamti, jupanakatakis alt’asipxarakimti, 17 ukham lurapxasma ukaxa, Diosax jumanakatakiw q’apisispa, janiw jallux purxatkaspati, uraqisti janiw juk’ampi kuna achunak churkaspati, ukatsti Diosax churapkätam uka suma uraqinxa, jumanakax jank’akiw jiwarapxarakisma. 18 “Aka arunaksti chuymanakamaru, p’iqinakamar uchapxam; mä chimpur uñtat amparamarusa, paramarus uchasipxam. 19 Wawanakamar uka arunakat yatichapxarakim utamankkasina, thakhi sarkasa, ukhamarak ikintañataki, ikiñat sartañatakisa. 20 Ukatsti uta punkunakamaru, markanakaman jach’a punkunakapar qillqantapxarakim; 21 ukhamat alaxpachampi, uraqimpi utjañapkamax jumasa, wawanakamas walja maranak jakapxäta, kawkïr uraqtix Diosax awkinakamar churañ arskatayna uka uraqina. 22 “Jumanakatix aka kamachi arunak suma amuyumpi phuqhapxäta, jichhürun sapksma ukhamarjam sarnaqapxarakïta, ukatsti suma chuymampirak Tatit Diosamar munapxäta, thakhipansa suma iyawsañamp arkapxäta ukkhaxa, 23 Tatitux jumanakan nayräxanakamat taqi uka markanakaruw jaqunukuni, jumanakasti juk’amp ch’amani walja jaqinakani markanak katuntapxäta. 24 Kawkharutix jumanakan kayunakamax takt’kani ukawjax jumanakankaniwa. Uraqinakaman qurpanakapax wasarat qalltasin Líbano uraqkamäniwa; ukatsti Éufrates jawirata Mar Mediterráneo jach’a qutakamäniwa. 25 Janiw khitis jumanakar atipjir markax utjkaniti. Jumanakan Tatit Diosamaw kawkha chiqanjamtix sarapkäta uka markanakar axsarañat khathatiyani, Diosan arsutaparjam phuqhasa. 26 “Jichha urun nayax aski waxt’äwimpita, ñanqhachäwimpita ajllisipxañamatak churapxsma. 27 Jumanakatix jichhürun churapksma uka Tatit Diosaman kamachi arunakap phuqhapxätaxa, aski waxt’äwinak katuqapxäta; 28 ukampis jumanakatix Tatit Diosaman kamachi arunakapar jan phuqhapkäta, yaqha jan uñt’at diosanakar arkañ laykus thakhipat saraqapxarakïta, jichhürun yatichapksma uka iwxanak apanukupxarakïta ukaxa, ñanqhachäwi katuqapxäta. 29 “Tatit Diosamax kawkïr uraqtix katuntapkät uka uraqir puriyapkätam ukkhaxa, Guerizim sat qullur sarasin uka patan aski waxt’äwinak arsupxäta. Ñanqhachäwinaksti, Ebal sat qullu patanarak arsupxäta. 30 Uka pä qullux Jordán jawirat inti jalanta tuqinkiwa, Guilgal sat uraqi uñkatasina, Moré sat quqanak thiyana, cananeonakax jakapki uka qhirwana. 31 Jumanakax Jordán jawira makhatañampïpxtawa, Tatit Diosamax churapkätam uka uraqi katuntapxäta. Jumanakax uka uraqi katuntasin uka uraqin jakasipxarakïta ukapachaxa, 32 jichhürun churapksma uka kamachinakarjama, kamachi arunakarjam taqi chuymampiy sarnaqapxam.

12

1 Ukxarusti Moisesax markaruw akham säna: “Taqi aka kamachinakarjama, arsutanakarjamaw jakañanakaman jumanakax sarnaqapxäta, kawkïr uraqtix awkinakaman Tatit Diosapax utjäwinakamatak churapkätam uka uraqina. 2 “Kawkha markanaktix katuntapkäta uka markanakanxa, diosanakapar yupaychañ chiqanakxa q’al t’unjapxäta: qullunakana, jisk’a qullunakana, ukhamarak jach’a quqa manqhanakansa. 3 Altaranakap t’unthapipxäta, qalanakapsa jisk’a jisk’a tukjapxarakïta; kawkïr lawanakarutix yupaychapki ukanaksa phichhantapxätawa, uka kunayman uñtan diosanakapsa, jan mayampitakiw t’unjapxarakïta. 4 “Tatit Diosamarux janiw uka markanakan saraparjam yupaychapxätati. 5 Ayllunakam taypit Diosax mä chiqawja ajllisini sutipan ukankañapataki, jumanakasti uka chiqaruw jupar yupaychir sarapxäta. 6 Uka chiqan jumanakax uywa wilañchanak jupar yupaychañatak luqtapxäta, sapa tunkat maya churäwinak jupatak aparapipxäta, churäwinakam Diosar churasa, arsut phuqhañ luqtanaka, chuymamatjam luqta katuyañanaka, ukhamarak vacanakamana, ovejanakaman nayrïr qallunakap churañanaka. 7 Uka chiqan Tatit Diosaman nayraqatapan manq’apxäta, ukatsti wila masinakamamp chikaw kusisipxarakïta, irnaqäwinakamamp jikxatat achunakata, Diosaman aski waxt’äwinak jumanakar churatapata. 8 “Uraqinakaman jakxapxäta ukkhaxa, janiw khitis jupan munañapar kuns lurkaniti, akanxa sapa maynis munañaparuw kuns luri. 9 Chiqpachansa janïraw jumanakax samarañ uraqir puripktati, Diosax churapkätam uka uraqiru. 10 Ukampis Jordán jawir khurkatar makhatxapxäta, ukatsti Tatit Diosamax churapkätam uka uraqin jakapkäta, ukhamarak uñisirinakamat qhispita, jan kunar axsarasa uñjasipkäta, 11 ukapachaw jumanakax kawkha chiqarutix Tatit Diosamax sutipan utjasiñapatak ajlliskani, uka chiqan taqi kunanaktix sapksma ukanak luqtapxäta: jupar yupaychañatak nakt’at uywa wilañchanak luqtasa, sapa tunkat maya churäwinak luqtasa, taqi kuntix sum ajllisin Tatit Diosamar churañ arsupkta ukanak luqtasa. 12 Ukatsti mä jach’a kusisiñ uru jumanakax Tatit Diosaman nayraqatapan lurapxäta taqi wawanakamampi, uywatanakamampi chika, jumanak taypin jakir levita jaqinakamp chika, jupanakasti janiw jumanak taypin kuna uraqinaksa katuqapkiti. 13 “Ukatsti sum amuyasipxam, uywa wilañcha luqtäwi Tatitur katuyañ munapkäta ukapachasti, janiw jumanakax kawkhantix munapkta uka chiqan luqtapxätati. 14 Jan ukasti ukxa Tatit Diosamax ayllunakam taypit ajlliskani uka chiqanak lurapxäta. Uka chiqan jumanakax taqi kuntix sapksma ukanak phuqhapxäta. 15 “Ukampisa, munapxät ukapachaxa, markanakaman uywanak jiwayasin aycha manq’asipkasmawa, Tatit Diosamax aski waxt’äwinak churapktam ukhamarjama. Uka aychsti taqi jumanakaw manq’apxäta, gacelana, tarujana aychapäkaspas ukhama, q’umachatäpxamsa janis q’umachatäpxam. 16 Ukampis janiw wilxa manq’apxätati jan ukasti uraqiruw waranukupxäta umäkaspas ukhama. 17 “Jumanakasti janiw markanakaman jakañamkamaxa, trigomata, vinomata, aceitemat sapa tunkat maya churañanakatxa manq’apxätati, janirakiw vacanakamana, ovejanakaman nayrïr qallunakapatsa, Tatitur churañ arsupkta ukanakatsa, chuymanakamat waxt’anak churä sapkta ukanakatsa manq’apxätati. 18 Jan ukasti Tatit Diosaman nayraqatapana, jupan ajllisita chiqawjanak manq’apxäta; Tatit Diosaman nayraqatapan wawanakamampi, taqi uywatanakamampi, jumanak taypin jakir levitanakamp chikaw taqi irnaqäwiman achunakapat kusisipxäta. 19 Uka uraqin jakkasasti janipuniw levitanakarux apanukupxätati. 20 “Ukampisa, kunapachatix jumanakan Tatit Diosamax jupan arsutaparjam uraqinakam jach’aptaykani, ukatsti aycha manq’añatix jumanakar munasipxätam ukkhaxa, kuna pachas manq’asipkätawa. 21 Tatit Diosamax ajlliskani uka chiqatix jumanakan utjäwinakamat jayankani ukapachaxa, nayax sapksma ukhamarjam uka utjäwinakaman Tatitux churapktam uka vacama, ovejama kharsusin qawqtix munapkta uk jumanakax manq’apxam. 22 Kamisatix gacelana, tarujana aychap manq’apkta ukhama, jumanakax q’umachatäpxamsa, janis q’umachatäpxam. 23 Ukampis janiw kuna laykus wilap manq’apxätati, wilax jakañawa; ukhamasti janiw jakañxa wilampi chika manq’antapkasmati. 24 Jan ukasti uraqiruw umäkaspas ukham waranukupxäta. 25 Janipun wila manq’apxamti, ukat jumanakas wawanakamas suman jakapxäta, Diosan nayraqatapan suma luräwinak chiqap uñacht’ayapxatamata. 26 Ukampisa kawkïr yänaktix Diosar luqtä sapkta ukanakxa, kawkha chiqarutix Diosax ajlliski ukaruw apapxäta, 27 uka chiqansti, Tatit Diosaman altarap patxaruw nakt’at wilañchanakam luqtapxäta, ukatsti kawkïr uywanaktix luqtañatak churapkäta ukanakan wilap Tatit Diosaman altarap patxaruw warakipapxäta, ukat aychap manq’apxäta. 28 “Ist’apxam, phuqhapxarakim, taqi kuntix sapksma uka arunaka, ukhamat jumanakasa, wawanakamas sum sarnaqapxañamataki, kunatix Diosan nayraqatapan askïki, chiqäki ukanak luratamata. 29 Moisesasti markar saskakïnwa: “Kunapachatix Tatit Diosamax kawkïri uraqinaktix katuntapkäta uka markanak t’unjkani, ukatsti uka t’unjat uraqinakan jumanakax utjantasin jakasxapxäta ukkhasti, jumanakax amuyasipxam uka markanakan sarnaqäwinakaparjam jakañata, jupanakan utjir diosanakapar yupaychañatsa. 31 Jan jumanakax Tatit Diosamar ukham lurapxamti, kunjämtix uka markanakax diosapar waqaychapki ukax Diosar axtasiyiwa. Jupanakax ninampi phichhantasaw kipka wawanakapsa wilañcha luqtapxi. 32 “Ukhamasti, taqi aka kamachinak phuqhapxam, ukhamarjam sarnaqapxarakim, jan kunsa k’ichxatasa, janirak kuns k’ichiqasa.

13

1 “Jumanak taypintix khiti profetasa, jan ukax unañchäwinak uñjir jaqis uñstani, ukatsti unañchanakampi, jach’a uñacht’äwinakamp lurani, 2 ukatsti ukanakan phuqhasitapat jumanakar sapxiristam: ‘Sarapxañäni, jan uñt’apkta uka yaqha diosanakar arkapxañäni, yupaychapxarakiñäni’ sasa, 3 ukapachasti jan jumanakax jupanakar ist’apxamti; Tatit Diosamaw uka tuqit jumanakar yant’añ munasipktam, jumanakax taqpach chuymampiti, taqpach jakañamampit jupar munapxta uk yatiñataki. 4 Tatit Diosam saparukiw arkapxäta, jach’añchapxarakïta, kamachi arunakap phuqhapxam, arunakap ist’apxam, juparu yupaychapxam; jupamp chikt’atapun jakapxarakim. 5 Uka unañchäwinak uñjir profetasti jiwayataw uñjasini, jumanakar Tatit Diosamatak sayt’asiñ amtayatapata, thakhipat jithiqtayañ munatapata. Ukhamat jumanak taypit taqi jan wali luräwinakxa saphitpach jik’inukupxäta. Tatitusaw jumanakar Egipto markan t’aqhisiyat sarnaqañat qhispiyanipxtam, ukhamasti juparukiw jaysapxäta. 6 “Juman jilamatixa, pachpa jilamäkasina, jan ukax yuqall wawamasa, imill wawamasa, munat warmimasa, wali munat masimasa, jamasat jumar yaqha diosanakar yupaychayañ amtayätam, kawkïr diosanakarutix jumasa, awkinakamas jan uñt’kän ukaru, 7 jaya markankir diosäpasa, jak’a markankir diosäpasa, 8 janipuniw jupanakan munañanakap lurätati janiw ist’ätasa; janirakiw jupanakat khuyapayasïtati, jupat khuyapt’ayasisas imt’amti, 9 ukat sipan jupar jiwayam. Jumaw jiwayañatak nayraqat amparam aytäta, juma qhipatsti uka kipkarak taqpach markax lurani. 10 Jiwayañkamaw qalamp k’upjäta, Tatit Diosamat jumar armasiyañ munatapata, Egipto markan t’aqhisiñat qhispiyanktam uka Tatitumat jithiqtayañ munatapata. 11 Ukhamat taqpach Israel markax yatini, ukatsti mayampi ukham jucha lurañsa axsarayasipxaniwa. 12 “Ukhamasti, kawkïr marktix Diosax jakañatak churapkätam uka markanakantix yatipxäta, 13 Diosar jan jaysir jaqinakan uñstatapa, markachirinakar Diosat jithiqtayaskatapa, yaqha jan uñt’at diosanakar yupaychayaskatapa ukkhasti, 14 ukanak ist’asin jumanakax sum yatxatapxäta, ukattix taqi ukanakan chiqätap yatipxäta, jumanak taypin jan wali luräwinak lurasitapsa, 15 jumanakax espadampkamaw uka markan jakir jaqinakarux jiwarayapxäta, taqpach uywanakapsa, uka markan utjir yänakapsa t’unjapxätawa. 16 Uka markan taqpach qamir yänakapsti chika plazaruw phint’apxäta, ukatsti ninampiw markarux phichhantapxäta taqi kunanaktix uñisirimat aparanipkta ukanakamp chika, taqpach t’unjasina, ninampi phichhantasina, Tatit Diosamataki nakhantat luqtäkaspas ukhama. Uka markasti laqayanakar tukuyata, jan mayampitaki t’unjataw uñjasini, janirakiw mayamp sayt’ayatäkaniti. 17 “Jan jumanakax kunatix t’unjañataki uchatäki ukanak aptasipxamti, Diosasti janirakiw ukapachax jumanakatak q’apiskaniti, ukampis jupax jumanakat khuyapayasini, mirantayapxarakïtamwa, jumanakan nayra awkinakamar arsuwaykän ukhamarjama, 18 jumanakatix Tatit Diosamar jaysapxäta, jichhürun churapksma uka kamachi arunakarjam phuqhapxäta, arunakaparjam sarnaqapxarakïta ukapacha, jupan nayraqatapan chiq sarnaqasa.

14

1 “Jumanakax Tatit Diosaman wawanakapäpxtawa. Maynitix jiwani ukkhaxa, jan jumanakax janchinakam kharintasipxamti, janirak ñik’utanakamsa mururasipxamti. 2 Jumanakax Tatit Diosamatak yaqhachat markäpxtawa; jupaw aka uraqin utjir taqi markanak taypit jumanakar ajllisipxtam, jupan markapäpxañamataki. 3 Moisesasti saskakïnwa: “Jan jumanakax kuna q’añunaksa manq’apxamti. 4 “Aka uywanak jumanakax manq’asipkasma: Urqu vacanaka, urqu ovejanaka, cabritonaka, 5 tarujanaka, gacelanaka, gamos sat animalanaka, qullun jakir cabritonaka, kunayman antílope sat animalanaka. 6 Jumanakasti ch’uxñanak khisthuri, sillunakapas payar jaljtatäki uka animalanakan aychap manq’asipkasmawa. 7 Ukampisa janiw camello, wank’u, tejón uka animalanak manq’apxätati, ch’uxñanak manq’irïskpansa, sillunakapax jaljtatäskpansa. Uka animalanakarusti q’añut uñt’apxäta. 8 “Janirakiw khuchhi manq’apxätati, kayunakapan sillunakapax jaljtayatäkchi ukasa, janiw ch’uxñanak manq’asin khisthupkiti uka layku. Q’añu animalat uñt’apxäta. Janiw uka animalan aychap manq’apxätati, janirakiw jiwat janchipsa llamkt’apxätati. 9 “Uma manqhin jakir animalanakatsti kawkïrinakatix jisk’a chhiqhanakanïki, k’ilinïki ukanak manq’apxäta, 10 ukampis jan chhiqhanïki, janirak k’ilinïki uka animalanak janiw manq’apxätati; ukarusti q’añut uñt’apxäta. 11 “Ukatsti chhiqhani q’uma animalanak manq’asipkasmawa. 12 Ukampis janiw chhiqhani animalanakat akïrinak manq’apxätati: pakalinaka, ch’akhanak p’akintir satäki uka pakalinaka, uman sarnaqir pakalinaka, 13 aycha manq’ir 14 kunayman jamach’inaka, 15 avestruz sat jach’a jamach’i, arum sarnaqir ch’usiqa, qillwanaka, gavilán sat jamach’inaka, 16 arum sarnaqir juku, ibis sat jach’a surun jamach’inaka, cisne sat jach’a kunkan jamach’i, 17 ukatsti pelícano, siwiq’ara, cormorán sat uman sarnaqir jamach’i, 18 cigüeña sat uman jakir jamach’i, abubilla sat laq’unak manq’ir jamach’i, chiñi, taqi ukanaka. 19 “Chhiqhani laq’unakxa q’añut uñt’apxäta janirakiw ukanak manq’apxätati. 20 Ukampis q’umat uñt’atäki uka jamach’inakak manq’apxäta. 21 “Janiw jumanakax jupapach jiwat animalanakan aychap manq’apxätati, jumanakax Diosatak yaqhachat markäpxtawa; ukampis ukanakxa yaqha markat jutiri, jumanak taypin jakir jaqirux churasipkasmawa; jupax manq’askaspawa; jan ukax markam chiqa sarakipir jaya jaqiruw uk aljasipkarakisma. “Janiw cabritonakan aychapxa taykapan lechepar phayapxätati. 22 “Sapa maraw jumanakax jan armasisa taqpach grano achunakamat sapa tunkat maya yaqhachapxäta. 23 Sapa tunkat mayäkis uka trigo, vino, aceite yaqhachatxa, ukhamarak vacanakamana, ovejanakamana nayrïr wawachat qallunakapatxa, jumanakax Tatit Diosaman nayraqatapan manq’apxäta, kawkha chiqarutix Tatit Diosamax utjäwipatak ajlliskani uka chiqana, ukhamat Diosar yupaychañ yatiqapxäta. 24 Ukampisa Diosatix jumanakar waxt’äwinakap churapxstam, ukatsti sapa tunkat maya churañäki ukanak jan apirjamäpksta, Diosax jupan utjäwipatak ajlliski uka chiqan wali jayätap layku, 25 ukapachasti jumanakax uka sapa tunkat mayxa aljxapxätawa, uka aljat qullqinaksti Tatit Diosamax jakañatak ajlliski uka chiqaruw apapxarakïta. 26 Uka qullqimpisti kuntix munapkäta ukanak ukawjan alasipxäta: vacanaka, ovejanaka, vino, p’usqtata umañanaka; taqi kuntix jumanakax munapkäta ukanaka, ukatsti uka pachpan manq’apxäta Tatit Diosaman nayraqatapana, wila masinakamamp chikaw k’uchirt’asipxarakïta. 27 “Markanakaman jakir levitanakarusti janipuniw apanukupxätati, jupanakasti janiw uraqinak jumanakjam katuqapkiti. 28 “Sapa kimsa maraw jumanakax taqi achunakamat sapa tunkat maya apaqapxäta, uka juyranaksti markanakamaruw imapxarakïta. 29 Ukhamat jan uraqini levitanakasa, jumanak taypin jakapki uka jayat jutir jaqinakasa, wajchanakasa, ijma warminakasa sist’asiñkam manq’apxañapataki. Aka yatichäwinaktix jaysapxätaxa, Tatit Diosamax taqi luratanakaman aski waxt’äwip churapxätam.

15

1 Moisesasti saskakïnwa: “Sapa paqallqu marat manumäkani ukarux pampachäta. 2 “Uka pampachañasti akhamäniwa: Khiti jaqitix israelita masipar kunsa mayt’kani, mayt’ki ukxa janiw mayiskxaniti. Janiw jaqi masiparusa, marka masiparus kuttayxit sasax wayt’añapäkiti, uka marax, Diosar jach’añchasin manunakat pampachasiñ marätap layku. 3 Markaman jakki, yaqha markat jutir jaqirusti kuntix mayt’kta ukxa mayisxätawa, ukampis kuntix israelita jilamax mayt’asktam ukxa pampachätawa. 4 Ukhamat jumanak taypin pist’añan jakasir jaqinakax jan utjkaniti, Tatit Diosamax churkätam uka uraqinxa, aski waxt’äwinakap churätam, 5 jumanakatix jupan arunakap ist’apxäta, jichha urun iwxawayksma uka kamachi arunakarjam phuqhas sarnaqapxarakïta ukapacha. 6 Tatit Diosamax arsuwayktam ukhamarjamaw aski waxt’äwinakap churätam, yaqha markanakar mayt’añatakis utjarakïtamwa, ukampis jumax janiw kunsa mayt’askätati. Walja markanak apnaqarakïta, jupanakasti janiw jumar apnaqapkätamti. 7 “Jumanak taypintix pist’añan jakasir mayni jaqix utjani, Tatitux churkätam uka markanak taypinsa, janiw pist’añan jakasir masimatakix chuymam qalarayasïtati, janirakiw janiw sätasa uka masimar yanapt’añatakixa, 8 jan ukasti, juparux khuyapt’ayätawa, ukatsti kuntix munki ukanak mayt’äta. 9 Janirak chuymaman aka jan wali amtäwix utjkpanti: ‘Niyaw paqallqüri marax jak’äxi, manunakat pampachañ maraxa’ sasa, ukat jan wali ajanump pist’añan jikxatasir marka masimar uñkatxasma, janirak kunsa mayt’kxasmati; jupasti ukapachax Diosaruw jumar ñanqhachas mayisini, uka luratamasti jucharakïniwa. 10 Jumax suma munasiñ chuymampipun yanapt’am, Tatit Diosamasti uka luratamat aski waxt’äwinak churätam taqi luräwinakamana. 11 Aka uraqinxa pist’añan jakasir jaqinakax utjapuniniwa, ukat nayax jumar aka iwxa arunak chursma, pist’añan jakasir marka masimataki, t’aqhisiñan sarnaqirinakatak khuyapayasir chuymanïñamataki. 12 “Hebreo marka masimatix chachäpansa, warmïpansa; uywatamäñapatak jumar aljasïtam ukaxa, jupasti suxta marakiw luqtätam; paqallqüri mararusti janiw uywatamäkxaniti, utamat khithanukxätawa. 13 Ukampis khithanukxät ukkhaxa, janiw jan kunan khithanukütati, 14 jan ukasti uywa tamanakamat uywanak churäta, walja trigompi, vinomp churarakïta. Kuntix Tatit Diosamax churktam ukanakat jupampiw jaljasïta. 15 Janiw jumax Egipto markan t’aqhisiyat sarnaqatam armasïtati, Tatit Diosamaw qhispiyantam. Ukat nayax jumar aka iwxanak chursma. 16 “Ukampis uywatamatix jumampiru, utamankirinakampir munatapata, juman jupar sum uywatamat jumat jan saraqañ munkätam ukasti, 17 mä p’iyañ aytasaw uta punkumar saykatayasin jupan jinchup p’iysüta; ukhamat jupax wiñayatak uywatamar tukuni. Uka pachparak juman uywat warmimpix luräta. 18 Jan jumax chuymaman mayjt’asimti uywatanakamar antutxasaxa. Jupanakan suxta mara jumar luqtatapaxa, mä irnaqir jaqir chikat qullqik churkasma ukhamakiwa, ukhamarusa, Tatit Diosamax taqi luräwinakaman aski waxt’äwinakap churätam. 19 “Vacanakama, ovejanakamatix nayrïr qallup urqu wawachani ukanakxa, Tatit Diosamatakiw yaqhachäta. “Janiw vacaman nayrïr wawachat qalluparux irnaqayätati, janirakiw ovejaman nayrïr qallupatsa t’awra yawirätati. 20 Sapa maraw uka uywanak utamankirinakamamp chik manqäta, Tatit Diosaman nayraqatapana, jupax ajlliskani uka chiqana. 21 Ukampisa uka nayrïr wawachat qallunakatix jan k’umaräkani, kayu wixchünisa, juykhünisa, janiw ukham uywanak Tatit Diosamatak wilañcha luqtätati. 22 Kawkha markantix jakaskät uka markan uka uywanak manq’äta, uksti taqiniw manq’apxarakini, q’umachatäpxamsa, janisa, kamisatix gacelana, tarujan aychapax manq’atäki ukhama. 23 Ukampis janiw uka uywanakan wilap manq’ätati, uraqiruw waranuküta, umäkaspas ukhama.

16

1 Moisesasti markar saskakïnwa: “Abib sat phaxsix purinkani ukkhaxa, jumanakax Pascua uruyapxäta Tatit Diosamar jach’añchasa; uka phaxsin Tatit Diosamax mä aruma Egipto uraqit jumanakar irpsunipxatam layku. 2 “Pascua urunakanxa vacanakampi, ovejanakampi luqtapxäta, Tatit Diosamar wilañcha luqtasa, kawkha chiqarutix jupax sutipan utjäwipatak ajlliskani uka chiqana. 3 “Luqtapkäta uka animalxa jan levaduran t’ant’ampiw manq’apxäta. Paqallqu uruw jan levaduran t’ant’a manq’apxäta, t’aqhisiñ t’ant’äki uka, jumanakan Egipto markat jank’aki mistunipxatamata; ukham jumanakax jakkasin Egipto markat mistunipxatam amtasipxäta. 4 Uka paqallqu urunakan janiw jumanakan uraqinakaman levadurax utjañapäkiti; ukatsti nayrïr uruna jayp’u tuqir wilañcha luqtapkäta uka aychatxa, janiw qhipärmanthitak jilt’ayasipxätati. 5 Tatit Diosamax churapkätam uka markanakanxa, janiw jumanakax Pascua wilañcha luqtapxañamäkiti, 6 jan ukasti, kawkïr chiqtix Diosax sutipan utjäwipatak ajlliskani ukawjanak luqtapxäta, jayp’u tuqiru, intix jalantkani ukapacha, Egipto markat jayp’u tuqiru mistunipxatam amtasisa. 7 Luqtat aychxa qhatiyapxätawa, ukatsti kawkha chiqtix Tatit Diosamax ajlliskani ukan manq’apxarakïta, qhipärmanthi willjtasti utanakamaruw kuttawayxapxäta. 8 Suxta uruw jan levaduran t’ant’a manq’apxäta, paqallqüri urunsti mä jach’a tantachasïwi lurapxäta, Tatit Diosamar jach’añchañataki, ukürusti janiw jumanakax kuna irnaqäwinaksa lurapxätati. 9 “Trigo apthapiñ qallta uruta paqallqu semana saraqxipansti, 10 jumanakax Semananaka sat phunchhäwi uruyapxäta Tatit Diosamar jach’añchañataki, ukatsti chuymanakamatjam waxt’anak luqtapxäta, Tatit Diosamax aski waxt’äwinak churapktam ukhamarjama. 11 Ukatsti Tatit Diosam nayraqatan uruyapxäta, kawkha chiqarutix jupax sutipan utjäwipatak ajlliski uka chiqana, taqpach wawanakamampi, uywatanakamampi, levitanakampi, yaqha markat jutir jaqinakampi, wajchanakampi, ijmanakampi, khitinakatix jumanak taypin jakapki ukanakamp chika. 12 Amtasipxam, jumanakas Egipto markan t’aqhisiyat uywatäpxayätawa, ukat taqi aka kamachinakarjam sarnaqapxañamaxa. 13 “Kunapachatix trigo apthapiñ tukuyxapxäta, uvanak ch’irwsuñsa tukuyxapxarakïta ukkhaxa, paqallqu uruw Chhujllanaka lurañ sat amtasin uruyapxäta. 14 Uk uruyasasti, wawanakamampi, uywatanakamampi, levitanakampi, yaqha markat jutir jaqinakampi, wajchanakampi, ijmanakampi, taqi jupanakampiw kusisipxäta. 15 Paqallqu uruw Tatit Diosamar jach’añchas uruyapxäta, kawkha chiqtix jupax ajlliskani uka chiqana, Tatit Diosamax jumanakar yapu apthapitanakamaruw askimpi phuqt’apxätam, ukhamarak taqi irnaqäwinakamarusa, jumanakasti kusisitapuniw sarnaqapxäta. 16 “Taqi chachaw Tatit Diosam nayraqatan maran kimsa kuti uñstani, kawkha chiqtix jupax ajlliskani uka chiqana, aka urunak uruyañataki: Jan Levaduran T’ant’a manq’añ uruyañ uruna, Semananaka sat uruyañ uruna, ukhamarak Chhujllanakan sat uruyañ uruna. Jupanakasti janiw Tatitun nayraqatapar ch’usa amparaki uñstkaniti, 17 jan ukasti sapaqat mayniw churäwinak apani, Tatit Diosamax askinak churki ukhamarjama. 18 “Tatit Diosamax sapa aylluruw markanak churani, jumanakasti sapa markanakan taripirinakampi, jilïri jaqinakamp utt’ayasipxäta, jupanakan suma chiqa kankañampi markar taripañapataki. 19 Chiqa kankañampiw markar taripapxani, apnaqapxarakini, janiw kuna qullqsa chilltayasipkaniti, qullqi chilltayasiñax jach’a amuyt’an jaqinakarux juykhu tukuyi, chiqa kankañampi parlir jaqinakan arunakapsa maysaruw uñtayi. 20 Chiqa kankañarukipuniw jumanakax arkapxäta, ukhamat Tatit Diosamax churapkätam uka uraqin utjantasisin jakapxañamataki. 21 “Jan kuna quqanaksa yaqha diosanakar jach’añchañatak ayrupxamti, janirak Tatit Diosaman altarap jak’arus uka quqa uchapxamti. 22 Jan jumanakax kuna qalanaksa ukanakar yupaychañatak pirqsusipxamti, taqi ukanakasti Tatit Diosamarux axtasiyiwa.

17

1 “Janiw Tatit Diosamarux kuna usuchjat vacanaksa, ovejanaksa wilañcha luqta katuyapxätati, ukanakasti Tatitutakix axtaskañawa. 2 “Tatit Diosamax churapkätam uka markanakantix khiti jaqisa, warmisa Diosar ñanqhachäwinak lurani, suma arust’äwipsa p’akintarakini, 3 yaqha diosanakar yupaychasina, ukanakar killt’asisaraki, phaxsirüpasa, intirüpasa, warawaranakarüpasa, kuna luräwinaktix Diosax jan lurañas munki ukanak lurasa, 4 uk yatipxäta ukapachasti, wali amuyumpiw sum yatxatapxäta; ukatix chiqächi Israel markan uka axtaskañ luräwinakax utjapunchi ukaxa, 5 uka jan wal lurir jaqirux markan taripirinakap nayräxaruw irpapxäta, ukatsti qalampi k’upjasin jiwayatäñapatakiw juchañchapxarakïta. 6 “Jiwayatäñataki juchañchäwisti kunapachatix pani, jan ukax kimsanisa qhanañchapxani ukapachakiw juchañchäwix utjani, ukampis janiw mayni sapan qhanañchatapampikix khitis jiwayatäñatak juchañchatäkaspati. 7 Nayraqatax irkatirinakaw uka juchañchat jaqirux jiwayañatak qalanakamp k’upjani, ukxaruw taqpach markachirinakax k’upjarakini. Ukhamat uka jan wali luräwinak jumanak taypit tukjapxäta. 8 “Kawkïr ch’axwanakatix jan taripkayänixa, kuna jiwayasiñxatsa, nuwasiñxatsa, janchi usuchjasiñxatsa, jan ukax, kuna jan walinakas markaman utjkani ukkhaxa, Tatit Diosamax ajlliski uka chiqaruw sarapxäta, 9 ukatsti levita sacerdotenakampiru, kawkïri taripiritix uñjañapäki jupampiruw uka ch’axwanak yatiyapxarakïta, jupanakaw uka juchañchañ tuqinakat uñjani, 10 jumanakasti, jupanakax sapkani ukhamarjamaw phuqhapxäta, kawkïr juchañchäwtix jupanakax arsupkani ukhamarjama, jan kunsa maysar uñtayasa. 12 Ukampisa jumanakat kawkïritix, jach’a jach’a tukuñampi Diosan luqtirip sacerdoten arsutaparu, jan ukax taripirin arsutapar jan ist’kanixa, uka jaqisti jiwayatäñatak juchañchatäniwa. Ukhamat jumanakax ñanqha luräwinak Israel markan tukjapxäta, 13 markankir jaqinakax ukanak yatisin taqiniw axsarapxani, jach’a jach’a tukuñanak apanukupxarakini. 14 “Tatit Diosamax churapkätam uka uraq katuntapkäta, ukatsti markanakaman utjantasxapxäta ukapachax sapxarakisma: ‘Nanakar apnaqañapatak mä reyinïñ munapxta, kamisatix nanak jak’ankir markanakan reyix utjki ukhama’ sasa. 15 Ukhamäni ukaxa, kawkïr jilamarutix jumanak taypit Tatit Diosamax ajlliskani ukarukiw reyit utt’ayasipxäta. Janiw mä yaqha markat jutir jaqirux reyit utt’ayasipxätati, jan ukasti marka masimarukiw reyit utt’ayasipxäta. 16 Ajllitäkani uka reyisti janiw walja caballonak alañapäkiti, janirakiw jaqinaksa Egipto markar khithañapäkiti caballeriap yapxatañatakixa; Tatitusti jumanakarux sapxtamwa: ‘Jan mayampis uka thakhinjam kuttapxamti’ sasa. 17 Janiw uka reyix walja warminïñapäkiti, jupan Tatitut jan maysar saranukuñapataki; janirakiw sinti walja quripasa, qullqipas utajañapäkiti. 18 “Kunapachatix reyix qunuñapar qunt’asxani ukkhasti, levita sacerdotenakax katki uka nayrïr qillqatat aka yatichäwinak qillqaqayasini. 19 Ukatsti jupampi chikpun uka qillqatanak apnaqasini, jakañapkamasti sapüruw uka kamachi ullarani, Tatit Diosapar yupaychañ yatiqañapataki, taqi uka yatichäwinak axsartañ chuymampi imañapataki, uka kamachi arunakarjam sarnaqañapataki, 20 israelita jila masinakap taypin jach’a jach’a jan tukuskañapataki, uka kamachi arunakatsa jan maysar saranukuskañapataki. Reyitix aka yatichäwinakarjam sarnaqanixa, jupasa, wawanakapasa, walja maranakaw Israel marka apnaqapxani.

18

1 Moisesasti saskakïnwa: “Leví ayllunkir levita sacerdotenakaxa, janiw maynïr israelit jaqinakjam kuna uraqinïpkanisa. Jupanakasti Tatitur luqtatäkis uka waxt’anakat manq’asipxani. 2 Janiw levitanakax israelit jilanakap taypin uraqinak katuqapkaniti, pachpa Diosaw jupanakan katuqäwipaxa, kamisatix jupax arsuwayki ukhamarjama. 3 “Sacerdotenakarux Tatitur luqtat vaca aychanakampita, oveja aychanakampitxa; jikhanïwja, änkha, purakäwja ukanakaw wakt’ani, 4 ukhamarakiw nayrïr achur trigo, vino, aceite, ovejan nayrïr yawiqat t’awrapas wakt’arakini. 5 Tatit Diosamaw taqpach ayllunak taypit jupanakar ajllisi, awkinakapat wawanakapkama, Tatitun sutipar wiñay luqtapxañapataki. 6 “Khiti levitatix kawkha markanakamat mistunini, Israel uraqinakata, chuymapar jaysasin Tatitun ajllit chiqawjar jutañ munkan ukaxa, 7 uka chiqan Tatitun sutipxaruw sacerdote lurañap lurani, kamisatix ukankir levita jilanakapax Diosar luqtasipki ukhama, 8 ukatsti qawqtix mayni sacerdotenakax manq’añanak katuqapki ukkharak jupax katuqani, awkipat yaqha katuqäwi katuqkani ukanakampi. 9 Moisesasti jupanakarux saskakïnwa: “Kunapachatix jumanakax Tatit Diosaman churat uraqir mantapkäta ukkhaxa, jan jumanakax uka q’añu luräwi sarnaqäwinakapat yatiqasipxamti. 10 Jan jumanakat khitis ninar nakhantayas wawanakamar wilañcha luqtpati, janirak layqasiñanakan sarnaqpati, jutir urunakat yatxatañanakarus uchasipxpati, janiraki layqasir jaqïpxpati, 11 chinkänanakar jiskt’asiri, ajayunakar jawsiri, jiwatanakar jiskhir jaqïpxpati. 12 Tatiturux, ukham lurir jaqinakax axtasiyiwa. Ukham axtaskañ luräwinakanïpxatap laykuw Tatit Diosamax taqi uka markanakar jumanak nayräxat jaqunuku. 13 Jumanakasti Diosampix chiqa chuymampipuniw sarnaqapxäta. 14 Kawkïr uraqinaktix katuntapkäta ukan jakir jaqinakaxa, jutir urunakxat yatir jaqinakampiru, layqanakampiruw ist’apxi, ukampis jumanakan Tatit Diosamax janiw ukanak lurapxañam munkiti. 15 “Tatit Diosamax jumanak taypit nayjam mä profeta sayt’ayarakini, juparuw jumanakax ist’apxäta. 16 Chiqpachansa jumanakaw Tatit Diosamarux Horeb qullun uk mayipxtaxa, kunürutix taqpachani uka chiqan tantachasipkta ukapacha, sapxaraktawa: ‘Janiw mayampis Tatit Diosasan arupa ist’añ munapkti, janirakiw uka jach’a nina lawra uñjañ munapkti jan jiwaskañataki’ sasa. 17 Ukat Diosax nayar sitäna: ‘Kuntix sapki ukax walikiwa. 18 Nayaw jilanakap taypit jumjam profeta sayt’ayä, ukatsti kuntix nayax, parlam siskä uk jupanakar parlañapataki, nayax arskä ukanak sañapataki. 19 Khitinakatix nayan sutixar arsuri profetan parlatap jan ist’kani ukarux, nayaw juchañchaskä. 20 Ukampis kawkïr profetatix nayan sutixar parlañ munkani, ukatsti kuna arunaktix nayax jupar jan siskta ukanak parlani, jan ukax yaqha diosanakan sutipar parlkarakini ukaxa, uka profetax jiwayatäñatak juchañchataw uñjasini’ sasa. 21 Jumanakatix chuymaman jiskt’asipxarakïta: ‘¿Kunjämatarak yatsna kuntix parlaski ukan Diosan arunakapätapsti?’ sasa, jumanakax akanak sum amuyapxäta: 22 Kuntix profetax Tatitun sutipxaru parlkani, ukatsti janirak uka parlatapax phuqhaskani ukasti jumanakatakix qhanäniwa, uka parlatapax janiw Diosan arunakapäkiti, jan ukasti uka profetax jach’a jach’a tukusakiw ukanak parli, ukhamasti jumanakax jupar jan axsarapxamti.

19

1 Moisesasti saskakïnwa: “Kunapachatix Tatit Diosamax taqi markanaka t’unjkani, jupanakan uraqinakapäki ukanak amparamar katuyapxarakïtam, jumanakasti markanakapsa, utanakapsa katuntasipxarakïta ukkhaxa, 2 Tatit Diosamax churapkätam uka markanakat kimsa markanak yaqhachapxäta, 3 ukatsti uka markar sarki uka thakhip sum askichapxäta. Ukhamarusa, Tatit Diosamax churapkätam uka uraqinak kimsaruw jaljapxäta, ukhamat taqi khititix jaqi jiwaykani ukaxa, uka markar jaltxañapataki. 4 Khititix jaqi masipar jiwayki ukax uka markaruw jakañap qhispiyasir jaltxani, nayraqatasti jan munkasin ukham luratap uñacht’ayañapa, ukhamarak jupanak pura jan uñisisiñan sarnaqatap uñacht’ayañaparaki. 5 Sañäni: Maynitix masipamp lawa ch’iyañatak ch’umir saraspa, ukatsti lawar phat’antasin hachapax katuñapat jalstawayaspa, ukhamat jaqi masipar jiwayaspa ukaxa, uka jaqix uka markanakaruw jaltxani, ukhamat jakañap qhispiyasini. 6 Ukat sipana, thakhitix jaya sarañächi ukasti, jiwatan wila masipax phuqsusiñ munasin jiwayir jaqir katjasax jiwt’ayaspawa, ukampis uka jiwayir jaqin jiwañapax janiw wakiskänti, jupanakan janipun kunapachas uñisiñan sarnaqapxatap layku. 7 Ukat jumanakarux uka kimsa markanak yaqhachapxam sapxsma. 8 Kunapachatix Tatit Diosamax jumanakan uraqinakam jach’aptaykani, ukatsti taqpach uraqinak churapkätam, jumanakan nayra awkinakamar arsutaparjama, 9 ukapachasti jumanakax yaqha kimsa imantasiñ markanakamp yapxatapxäta, utjki uka kimsa markanakxaru (kunapachatix jumanakax aka kamachi arunakar ist’apxäta, ukarjam sarnaqapxäta, Tatit Diosamarus munapxäta, thakhipanjam sarapxarakïta ukapacha). 10 Ukhamat Tatit Diosamax churapkätam uka uraqinxa, jan juchan jaqin wilapa jan wartasiskañapataki, uka wila wartatat jumanakan jan juchanïsipkañamataki. 11 “Ukampis mä jaqitix maynir uñisisina jupar arkanaqani, ukatsti qhipan jiwayxapunini, ukat uka imantasiñ markanakar jaltawayxarakini, 12 ukapachasti uka markan jilïr jaqinakapax uka jaqirux katuntayapxaniwa, ukatsti jiwat jaqin wila masinakaparuw katuyapxani juchañchasin jiwayatäñapataki. 13 Jan jumanakax jupat khuyapayasipxamti, ukhamat Israel markax jan juchan jaqin wilap wartasitapat jan juchanïkaniti. Jumanakatakisti taqi kunas walikïskaniwa. 14 “Tatit Diosamax churapkätam uka uraqinxa, janiw jaqi masiman qurpanakap jithiyapxätati, qurpa uchatäki uk yäqapxapunïtawa. Uka qurpanakax nayratpach ukham uchatapunïnwa. 15 “Mä taripäwinxa, jaqi jiwayatapat khitir juchañchañatakisa, pani, jan ukax kimsa irkatirin arsutapaw askïni. Janiw mä sapa irkatirin arsutapax juchañchañatak askïkaniti. 16 “Mä qhuru jaqitix k’ari irkatirit maynitak sayt’asisin mä juchat irkataspa, 17 ukapachasti ch’axwir jaqinakat panpachaniw Tatitu nayraqatar uñstapxani, ukhamarak sacerdotenakana, taripirinakan nayraqataparu. 18 Taripirinakasti wali suma amuyumpiw ukanakxat yatxatapxani, ukattix uka irkatirin jilaparu k’arisiñamp irkatatap amuyapxani ukapachasti, 19 juparuw mutuyapxani, kunjämtix jupax jilapan mutuñap munkäna ukhamarjama. 20 Ukatsti kunapachatix mayninakax ukham lurasitap yatipxani ukkhax, jaqi masipatak k’arinak arsuñ axsartapxaniwa, janirakiw mayampis uka jan wali luräwinak lurañ munapkaniti. 21 Ukham jan wal lurir jaqinakat jan khuyapayasipxamti: Jiwayatax jiwayapxarakim; uñkatatax uñkatapxarakim, tuqitax tuqipxarakim, nuwatax nuwapxarakim, takintatasti takintapxarakim.

20

1 Moisesasti saskakïnwa: “Kunapachatix jumanakax uñisirinakamamp nuwasir sarantapkät ukapachaxa, janiw jupanakar axsarapxätati. Uñisirinakamax jumanakat sipan juk’amp ch’amanïskpasa, walja caballonakani, walja nuwasiñ carronakanïskpasa; Egipto uraqit irpsunipktam uka Tatit Diosamaw jumanakampïskani. 2 Nuwasiñ urux purinkani ukkhasti, sacerdotew taqpach ejercitor parlani, 3 akham sasa: ‘Ist’apxam israelit jaqinaka; jichhürux uñisirinakamampiw nuwasipxäta. Janiy ch’amanakamax jiwt’pati, janirak axsarapxamsa; jan khathatipxamti, janirak mulljasipxamsa, 4 jumanakan Tatit Diosamaw jumanakampïski; jupaw uñisirinakamamp nuwasiskani, jupanakarux atipjapxarakïtawa’ sasa. 5 “Ukxarusti ejerciton jilïrinakapaw soldadonakar parlarakini, akham sasa: ‘Jumanakat khititix mä machaq uta utachaschi, ukat janirak uka utan jakkchiti ukasti, utapar sarxpan, inampis jupax nuwasiñan jiwaspa ukat yaqha jaqik uka utapan utjasxaspa. 6 Jumanakat khititix uva yapu ayruschi, ukatsti janirak uka achunakat manq’kchiti, jupasti utapar sarxpan, inampis nuwasiñan jiwaspa ukat yaqha jaqik uka uva yapupat manq’xaspa. 7 Jumanakat khititix jaqichasiñatak parlatanïchi, ukatsti janirak jaqichaskchiti, jupax utapar sarxpan, inampis nuwasiñan jiwaspa ukat yaqhak parlatapamp jaqichasxchispa’ sasa. 8 “Ukatsti jilïrinakax ejercitonkirinakar sasipkakiniwa akham sasa: ‘Jumanakat khititix axsarayaschi, ch’amapsa jiwt’ayasirakchi ukax, utapar sarxpan jan mayni jilanakapar llajllasiyañapataki’ sasa. 9 Kunapachatix jilïrinakax parlañ tukuyxapxan ukkhasti, ejerciton jilïrinakapax soldadonakapan nayraqatap nuwasïwir sarantapxani. 10 “Jumanakax mä markar katuntañatak jak’achasipkät ukapachaxa, nayraqatax sumankañxat jupanakamp parlapxäta. 11 Ukatsti uka markankir jaqinakatix sumankañ munapxani, markaparus mantayapxarakïtam ukapachax, jupanakar wali ch’ama irnaqañanak lurayasaw luqtayasipxäta. 12 Ukampis jupanakatix jumanakamp jan sumankañ munapkani, ukat nuwasiñ qalltapxani ukkhaxa, jumanakax markar muyuntasin nuwantapxäta. 13 Tatit Diosamaw jumanakar katuyapxätam, jumanakasti espadampkamaw taqi chachanakar jiwarayapxäta. 14 Taqi warminaka, wawanaka, uywanaka, taqi kunatix markan utjki ukanakax jumanakankaniwa, ukatsti uñisirinakamat aparanipkta ukanakat Tatit Diosamax manq’ayapxarakïtam. 15 Uka pachparak jumanakat jayankir taqpach markanakar lurapxäta, uraqimat jayankapki ukanakaru. 16 Ukampis Tatit Diosamax churkätam uka uraqin utjir markanakapanxa, janiw maynirus jakaskir jaytapxätati, 17 jan ukasti, Diosan arsutaparjam jan maynin t’unjanipxäta, hititanakaru, amorreonakaru, cananeonakaru, ferezeonakaru, heveonakaru, jebuseonakaru, Tatitur wilañcha luqtapkasma ukhama, 18 ukhamat uka axtaskañ sarnaqäwinakapa, kunjämtix diosanakapar yupaychapki ukanak jumanakar jan yatichaskañapataki, ukham lurasin Tatit Diosamatak jucha jan lurasipkañamataki. 19 “Mä marka katuntañatakitix walja urunak uka markar muyuntapxañamächi ukapachaxa, janiw jumanakax achuni quqanakap hachamp tinkurayapxätati, achunakapax jumanakan manq’añamatakïniwa; ukhamarus pampankir quqanakakiwa, janiw jaqinakjam jumanakar saykatapkätamti. 20 Ukampis kawkïr quqanakatix achunak jan achurïki ukanak tinkurayapxäta, katuntapkät uka markar muyuntañatakiw lawanak munapxasma, amparanakamar jalt’añapkama.

21

1 Moisesasti saskakïnwa: “Tatit Diosamax churkätam uka uraqintix mä jiwayat jaqir uñjapxäta, janirak khitin jiwayatapas yatiskani 2 ukapachasti, jilïr jaqinakampi, taripirinakampiw uk uñjani, ukat kawkhantix jiwat jaqix jaquski uka chiqata, kawkïr markanakatix jak’ankki ukakam tupt’apxani. 3 Ukatsti uka jak’ankir markan jilïri jaqinakapax mä vaca qallu katupxani, yukump janïr ayxatat vaca qallu. 4 Ukatsti uka vaca qallxa mä qhirwaruw apapxani, kawkhantix kuna yapus jan luratäki, kunas jan satatäki, uma jalaskir jawiras jan wañskaraki ukaru, ukan uka vaca qallun kunkap q’iwinukupxani. 5 “Ukapachasti levita sacerdotenakaw ukar jak’achasipxani, Tatitux jupanakaruw ajllisi jupar luqtiritaki, yupaychiritaki, Diosan sutipar markar aski waxt’äwinak churiritaki. Taqi ch’axwañanakansa, tuqisiñanakansa jupanakan arsutanakaparjam t’aqañataki. 6 Ukatsti markan jilïr jaqinakapax uka jiwat vaca qallxan amparanakap jariqasipxani, 7 aka arunak arsupxarakini: ‘Diosaxay, janiw nanakax aka jaqir jiwayapkti, janirakiw kunjämat jiwatapsa uñjapkti. 8 Dios Tatay, juman qhispiyat Israel markamarux pampachakimaya, aka jan juchan jaqin jiwatapat janirak juchañchamti’ sasa. Ukhamat uka jaqin jiwatapat jan juchañchat uñjasipkätati, 9 jumanakasti kunatix chiqäki ukanak Diosan nayraqatapan lurapxäta, jumanak taypitsa uka jan juchani jaqin jiwatapat juchañchäwi apaqapxäta. 10 “Kunapachatix uñisirinakamamp nuwasir sarapxäta, ukatsti Diosamax uñisirinakamar atipjasin amparamar katuyapxätam, 11 ukatsti, jumanakat khitis uka jaqinak taypin mä suma warmir uñjani, ukat jupan warmipäñapatak munarakin ukapachasti, akham lurani: 12 jupax utaparuw irpasini, ukansti uka warmix ñik’utanakap mururasini, ampar sillunakap khuchhurasirakini. 13 Ukxarusti uchatäkän uka isip apsusisin machaq isimpiw uchasini, ukatsti uka utan jakiriw qhiparxarakini. Awkiparu, taykapar jaytjanitapatsti, mä phaxsiw jachani; ukanak qhipatsti, israelit jaqix uka warmimpiw jaqichasxani; ukatsti chacha warmïxapxaniwa. 14 Ukattix israelit jaqix uka warmir jan munkxani ukkhasti, khithanukxaniwa; ukampis janiw qullqir aljkaspati, janiw t’aqhisiyat uywatarjamas uñjkarakispati, jupan warmisitap layku. 15 “Mä jaqitix pä warminïni, mayni warmiparusti wal munasini, maynirusti janirak munaskaniti, ukatsti panpach warmirak jupatakix wawanïni, ukatsti tayna wawax jan munat warmïkis ukankarakini, 16 ukatsti uka jaqin yänakap wawanakapar jaljañ urux purinkani ukkhaxa, janiw munat warmin wawapäkis ukarux tayna wawäkaspa ukham uñjkaspati, ukham lurasasti jan munat warmin wawaparux jan wal luraspa, chiqpachan tayna wawapäki uka wawaru. 17 Uka uñisita warmin wawaparuw tayna yuqall wawapat uñt’asiñapa, ukatsti taqi yänakapat mä ukkhamp churañapa; uka wawaw nayrïr wawapaxa, juparurakiw tayna wawa kankañax wakt’i. 18 “Jumanakat khititix jan ist’asiri, qallasir wawanïchi, uka wawasti janirak awkiparusa, taykaparus jaysirïkchi, qawqha jawq’katas janipun ist’asirïkchi ukapachasti, 19 awkipampi, taykapampix marka mantañankir jilïrinakan ukaruw wawapar irpapxani. 20 Ukat jupanakar sapxani: ‘Aka wawaxax jan ist’asiri, qallasiriwa; janiw kun satas yäqapkituti, munañap sarnaqiriwa, ukhamarus machirirakiwa’ sasa. 21 Ukatsti markankir taqpach jaqinakaw qalamp k’upjasin uka qallasir wawar jiwayapxani. Ukhamat jumanakax markaman uka ñanqha luririnak tukjapxäta, uk yatisinsti israelit jaqinakax wal axsarapxani. 22 Moisesasti sarakïnwa: “Khiti jaqitix mä quqar warkkatat jiwayatäkani mä jach’a jucha luratap layku, 23 uka jaqin janchipax janiw uka arumax uka quqan warkusiñapäkiti, jan ukasti ukürpachaw imt’xapxäta; quqar warkkatat jiwir jaqix Diosan ñanqhachatawa, Tatit Diosamax jumanakar churapkätam uka uraqxa, janiw jumanakax ñanqhachapxañamäkiti.

22

1 “Jumanakat maynitix jilaman vacapsa, ovejapsa chhaqhat uñjapxäta ukasti, janiw jan uñjir tukupxätati, jan ukasti irpasin jilaman ukaruw jaytanxapxäta. 2 Ukampisa uywanitix jan marka masimäkchi, janirak jumax jupar uñt’kstati, ukapachax uka uywarux utamaruw irpäta, uywasti marka masiman tumpasiñapkamaw ukankani, tumpasxani ukapachaw jumax katuyxäta. 3 Uka pachparak asnopampisa, isipampisa, chhaqhat yänak jikxatapkät ukanakampis lurapxäta, janiw jan uñjir tukupxätati. 4 “Jumanakat maynitix marka masipan asnoparu, vacaparusa thakhin liwitattata uñjani ukkhax, janiw maysa uñtas sarakipawayätati, jan ukasti sayt’añapatakiw yanapt’äta. 5 “Mä warmisti janiw chacha isimpi uchasiñapäkiti, mä chachas janirakiw warmi isimpi uchasiñapäkiti, ukanak lurañasti Tatitutakix axtaskañawa. 6 “Maynitix thakhi sarkasin mä quqansa, jan ukax uraqinsa mä jamach’in tapap jikxatanixa, uka tapansti tayka jamach’ix jamach’i qallunak patana, jan ukax k’awna patan jipiskchi ukax, janiw taykapamppach jamach’i qallunak apasiñapäkiti; 7 jan ukasti, jamach’i qallunakak apasiñapa, tayka jamach’irusti antutnukxañapawa. Ukham lurapxäta ukax walja maranakaw kusisit jakapxäta. 8 “Jumanakat maynitix mä machaq uta utachasini ukapachaxa, uta patarux mä pirqampiw muyuntayañapa; jan khitin uka patat jalaqtasin jiwaskañapataki; ukhamat wila masinakapan juchañchat jan uñjasiskañapataki. 9 “Jan jumanakax uva yapunakamar yaqha jathanak satapxamti; ukham satapxasma ukasti, yapuchkta ukasa, uva yapumas taqpachaw qullanat uñt’atäxaspa. 10 “Janiw yapunakam asnompi vacampi yapthapis qhullipxätati. 11 “Janiw t’arwampi, linompi kittata p’itat isinak uchasipxätati. 12 “Janxatasiñ isimarux pusi thiyanakapar chhaxchhanakan t’ikhanak uchapxäta. 13 “Mä chachatix mä warmir warmipäñapatak irptasini, ukat warmisxatatsti janirak uka warmir munkxaniti ukasti, 14 jupamp jaljtañatakisti k’ari arunakak thaqhaspa, jaqinak nayraqatan ‘Sallqjituwa’ sasa, jan wal uñjayañatakisti akham parlarakispa: ‘Nayax aka warmimpiw jaqichasta, ukampis jupamp ikintxasinxa jupan chacha uñt’irïtap jikxatta’ sasa. 15 Ukat tawaqun awkipampi, taykapampix markan jilïrinakapan ukar sarasin, phuchhapan chacha jan uñt’irïtap uñacht’ayapxani. 16 Ukapachasti tawaqun awkipax jilïrinakaruw sani: “Nayaw phuchhaxarux aka jaqin warmipäñapatak churta, jichhasti jupax janiw wawaxar munkxiti, 17 jan ukasti jupax jan walinakak wawaxat parli, akham sasa: ‘Sallqjituwa, chacha uñt’ir tawaqütaynawa’ sasa, ukampis phuchhaxan chacha jan uñt’irïtap uñacht’ayä” sasa. Uk sasin warmin awkipax jilïr jaqinak nayraqatan ikiñapan wilararätap uñacht’ayani. 18 Ukat jilïrinakax uka jaqir katuntasin mutuyapxani, warmipar k’arintatapata, 19 ukhamarusa, uka jaqix warmipan awkiparux patak qullqi churañapaw wakt’ani, mä israelita aski warmit jan wal parlatapata. Uka jaqisti janiw warmipar irpanukkaniti, jan ukasti jupampix jakaskakiniwa. 20 “Ukampis uka tawaqutix chacha uñt’irïsin jaqichaschi ukaxa, 21 ukapachax markankir jaqinakaw awkinakapan utapat jupar irpsunipxani, ukatsti ukarpachaw qalampi k’upjasin jiwayapxani, jupan mä jach’a jucha Israel markan luratapata, awkipan utap p’inqachayatapata. Ukhamat jumanak taypin jan wali lurañanak tukjapxäta. 22 “Mä chacharutix chachan warmimpi ikintatäskir katjatänixa, panpachaniw juchañchasin jiwayatäpxani. Ukhamat jumanakax Israel markan jan wali lurañanak tukjapxäta. 23 “Chacha jan uñt’ir mä tawaqutix jaqichasiñatak parlatanïchi, ukatsti yaqha chacharak uka tawaqur markan jikxatasin jupamp ikintani ukax, 24 panpachaniw markan jilïrinakap nayraqatar irpat uñjasipxani, uka jilïrinakasti qalampi k’upjasa jiwayatäpxañapatakiw juchañchapxani, tawaqurux markankkasin jaqinakar yanap jan mayitapata, chacharusti jaqi masipan warmipar p’inqachatapata. Ukhamat jumanak taypin ñanqha lurañanak tukjapxäta. 25 “Ukampisa mä jaqitix jaqichasiñatak parlatani mä tawaqur pampan jikxatani, ukatsti munkir jan munkir jupamp ikintani ukkhasti, chacha sapakiw uka warmimpi ikintatapat jiwayat uñjasini, 26 tawaqurusti janiw juchañchatäkaniti, jupasti jiwayatäñatakix janiw kuna juchsa lurkiti. Uka jaqin luratapasti kunjämatix mä jaqix mayni jaqi masipar jiwayañatak jikxatki ukhamawa; 27 uka jaqix tawaqurux sapak pampan jikxatäna, uka tawaqux qawqhas warariskasapänwa, janiw khiti arxatiris utjkasapänti. 28 “Mä jaqitix chacha jan uñt’ir mä tawaqur jikxatani, ukatsti uka tawaqux janirak jaqichasiñatak kuna parlatanïkanisa, ukatsti munkir jan munkir uka jaqix jupamp ikintani, ukatsti jupanakax katjayasipxarakin ukapachasti, 29 uka jaqix phisqa tunka qullqi tawaqun awkiparux churani, uka tawaqur p’inqachatap laykusti, jupampiw jaqichasini, taqi jakañapan janiw uka warmimpix jaljtañapäkiti. 30 “Janiw khiti jaqis awkipan warmipampix ikintañapäkiti, ukham lurasasti kipka awkiparuw p’inqachaski.

23

1 Moisesasti saskakïnwa: “Janiw Tatitun tantachasïwipar mantañapäkiti khiti jaqin q’urutapatix usuchjatächi, jan ukax chhuxurasiñapas khariqatächi ukaxa. 2 “Janiw q’axat wawax Diosan tantachasïwipar katuqatäkaspati, janirakiw jupan saraqir wawanakapas katuqatäkaspati, tunka mita jaqi sarakipkani ukkhasa. 3 “Janirakiw amonitanakasa, moabitanakasa, wawanakapan wawanakapas Diosan tantachasïwipan katuqatäkaspati; 4 kunapachatix jumanakax Egipto markat mistunisin jupanakan uraqipanjam sarakipawayapkta ukapachaxa, janiw kuna manq’añsa, umañsa waxt’apkäyätamti; ukat sipan jupanakax Mesopotamia uraqit jutir Petor markankir Balaam sat Beor chachan yuqaparuw qullqi churapxäna jumanakar ñanqha arunakamp ñanqhachañapataki. 5 Ukampis jumanakan Tatit Diosamax janiw Balaam chacharux ist’känti, jan ukasti uka ñanqhachäwirux jumanakar munasitap laykux mä aski waxt’äwiruw jumanakatak tukuyäna. 6 Jan jumanakax taqi jakäwiman jupanakan sumankañapsa, askipsa thaqhapxamti. 7 “Ukampisa janiw jumanakax edomita sat jaqinakarux jisk’achapxañamäkiti, jupanakax jumanakan wila masinakamawa; janirakiw egipcionakar jisk’achapxañamäkiti, jupanakan markapan jumanakax jakapxäyätaxa; 8 wawanakapan kimsïr mita jaqi saraqirinakapax Diosan tantachasïwipar katuqatäñapawa. 9 Moisesasti q’uma sarnaqañxat sarakïna: “Jumanakax uñisirinakamamp nuwasiñan jikxatasipkät ukapachaxa, jan kuna jan wali luräwinakampis juchañchasipxamti. 10 Jumanakat maynitix arum ikiskasin chhuxurasiñapat aywiyatap layku q’añu jikxatasini ukasti, uka jaqix campamento anqaruw mistuni, ukatsti jayp’untañkamaw uka anqankani. 11 Jayp’untxipansti, umampiw jariqasxani, ukatsti intix jalantkani ukkhaw wasitat campamentor mantxani. 12 “Yaq’arañatakisti, campamento anqäxaruw mä chiqawja wakichasipxäta. 13 Yaq’arañ munkäta ukkhasti, mä jisk’a ch’akur ayasïta, uka ch’akurumpiw uraq p’iysüta ukar yaq’arañamataki, tukuyxät ukkhasti uka p’iyarux laq’ampiw allxatxäta. 14 Jumanakan Tatit Diosamax jumanak taypin campamenton sarnaqi, jumanakar imañataki, ukhamat uñisirinakamar atipjayañataki, ukhamasti, jumanakan campamentomax qullan chiqäñapawa, ukhamat jan kuna q’añunak Diosan uñjañapataki; janitix ukhamäkaspa ukasti, Diosax janiw jumanakampïkaspati. 15 “Mä t’aqhisiyat uywatatix uywiripan ukat jaltanxaspa, ukatsti imantasir jumanakan ukar jutaspa ukapachaxa, janiw jumanakax uywiripar irpxaruyapxätati. 16 Jan ukasti jumanak taypin jakayapxäta, kawkïr markantix jupax jakañatak ajlliskani uka markana, jumanakasti jupar sum uñjapxäta. 17 “Janiw khiti israelit chachasa, warmisa q’añu lurañanakan sarnaqañapäkiti, yaqha markanakax diosanakapar yupaychañatak lurapki ukhama. 18 Janirak jumanakax Tatit Diosaman utapan uka q’añu sarnaqañan jikxatat qullqinak katuqapxamti, ukham lurañanakasti Diosarux axtasiyiwa. 19 “Kuntix israelit masimar mayt’apkta ukatxa, janiw jalaqtampi mayisïtati, qullqïpansa, manq’añäpansa, jan ukax kunäpansa. 20 Yaqha markat jutir jaqirusti kuntix mayt’käta ukan jalaqtap apsusipkasmawa, ukampis janiw mä marka masimar ukham lurätati. Ukhamat Diosamax katupkäta uka uraqin irnaqatanakamar askinak churapxätam. 21 “Tatit Diosamar mä kun phuqhañatak arsupxäta ukaxa, jank’akiw phuqhapxäta, jan phuqhapkasma ukaxa, Tatit Diosamax wayt’apxiristamwa, juchañchataw uñjasipxarakisma. 22 Mä kun phuqhañataki jan arsupkät ukaxa, janiw kuna juchsa lurapkätati. 23 Ukampis juman chuymamatjam Tatit Diosamar mä kun churañatak arsütaxa, uka arsutam phuqhañamaw wakisi. 24 “Jaqi masiman uva yapupar mantapkäta ukkhaxa, qawqtix munapkta ukkha manq’antasipkasmawa, ukampis janiw kunsa canastamar apasipxätati. 25 Trigo yapupar mantapkäta ukkhasti, trigo puyanak amparanakamamp k’ichirasipkasmawa, ukampis janiw mä yawiñampi trigo yawthapipxätati.

24

1 Moisesasti jaljtañxat sänwa: “Mä jaqitix mä warmimpi jaqichasini, uka qhipat warmix jupatak jan walïkchi ukasti, warmirux jaljtañ qillqat churxani, ukatsti utapat khithanukxarakini. 2 Uka warmisti uka utat sarxasax, yaqha chachampix jaqichasiskaspawa; 3 qhipa chachapatix jupar kipkak jisk’achjani, ukat jaljtañ qillqat churxani, utapatsa khithanukxarakini, jan ukax uka qhipa chachapax jiwxarakini ukasti, 4 nayrïr chachapax janiw uka warmimpi jaqichaskaspati, jupan jan q’umätap layku; ukham lurañasti Diosatakix axtaskayawa, jumanakax janiw jisk’achayapxätati Tatit Diosamax katuyapkätam uka uraqxa. 5 “Mä jaqitix jichhaki jaqichasiskchi ukaxa, janiw nuwasïwirux sarañapäkiti, janirakiw kuna yaqha luräwinakas uka marpacha wakt’añapäkiti; ukhamat uka urunakan utapankaskani warmipan kusisiñapataki. 6 “Maynitix kuns mayt’asipxätam ukaxa, jan juparux uka mayt’atat piqañ qalap mayipxamti; ukham lurapxäta ukasti, jakañapan manq’sa apaqapkasma ukhamäspawa. 7 “Mayni israelit jaqirutix jila masipar t’aqhisiyat uywatar tukuyañataki, jan ukax aljañatak imantaskir katjatäni ukasti, uka jaqirux jiwañapatakiw juchañchasini, ukhamat jumanak taypit ñanqha lurañanak tukjañataki. 8 “Lepra usunak tuqitsti, sacerdotenakan yatichäwiparjamaw phuqhapxäta. Ukanaksti kunjämtix nayax jupanakar iwxawaykta ukhamarjamaw lurapxäta. 9 Amtasipxam kuntix Tatit Diosamax Egipto markat mistunipkta ukapachax thakhin María kullakaxar lurkän ukata. 10 “Jumanakatix jaqi masimar kuns mayt’apxäta ukkhax jan utaparu mantasin kuna yänakapsa uka manut aptasinipxamti. 11 Uta punkupan suyt’apxam, jupaw kuna yänaksa jumar churañatak apsusinkani. 12 Uka jaqitix pist’añan sarnaqaskchi, ukatsti jupan mä isipaki mayt’atamat churañatak utjchi ukasti, janiw mä arumas uka isipxa katxäsipxätati; 13 jan ukasti, intis janïr jalantkipan churxapxäta, uka isipamp janxatasis ikxañapataki. Ukhamat jupax jumanakar yuspagarapxätam, uka luratamasti Tatit Diosam nayraqatan askïniwa. 14 “Jumanakatix pist’añan jikxatasir jaqiru irnaqayasipxäta ukkhaxa, jan jumanakax juk’ampi ch’am tukuyapxamti, janirak irnaqatapat qullqi churañäki uksa katxäsipxamti, jumanakan israelita masimäpansa, jan ukax jaya markat jutir jaqïpansa. 15 Ukürpachaw irnaqatapat qullqi churxapxäta, intin janïra jalantkipana; jupax pist’añan jikxatasir jaqiwa, manq’añ alasiñatakiw uka qullqi munaraki. Janitix ukham lurapkäta ukkhaxa, uka jaqix Diosaruw art’asini, jupasti jumanakarux juchañchapxätamwa. 16 “Janiw awkimpi, taykampix wawanakapan jucha luratanakapat jiwayatäñatak juchañchatäkaniti, janirakiw wawanakas awkipana, taykapan jucha luratanakapat jiwayatäkaniti, jan ukasti sapaqat mayniw jucha luratap layku jiwañapatak juchañchat uñjasiskani. 17 “Janiw yaqha markat jutir jaqinakarusa, wajchanakarus t’aqhisiyapxätati, janirakiw mayt’asir ijma warmitsa isipa apaqätati. 18 Janipuniw jumanakax armasipxätati Egipto markan t’aqhisiyat jaqïpxatama, Tatit Diosamaw uka markat qhispiyanipxtam. Ukat jumanakar iwxapxsma taqi uka yatichäwinak phuqhapxañamataki. 19 “Jumanakax yapunakamat apthapisipkät ukapachatix, mä pichu trigo aptawayañ armasipxäta ukaxa, janiw uka pichu aptir kuttapxätati; pachparuw jaytawayapxäta, pist’añan sarnaqir jaqinakataki, jumanak taypin jakasir jaya markat jutir jaqinakataki, wajchanakataki, ijma warminakataki, jupanakaw ukanak apthapisiskani; Tatit Diosamasti taqi lurañanakaman askimpiw phuqt’apxätam. 20 “Olivo yapunakamat aceitunanak apthapipkät ukapachaxa, janiw layminakap taypi mayamp thaqsupxätati; qhiparkani uka achunakxa, jaya markat jutir jaqitaki, wajchataki, ijma warmitakiw jaytapxäta. 21 “Uva yapumat uvanak apthapisipkät ukapachaxa, janiw layminakap taypi mayampi thaqsupxätati; qhiparkani uka uva achunakxa, jaya markat jutir jaqitaki, wajchataki, ijma warmitakiw jaytapxäta. 22 Amtasipxapunim, jumanakax Egipto markan t’aqhisiyat jaqïpxayätawa, ukat nayax iwxapxsma taqi uka yatichäwinak phuqhapxañamataki.

25

1 “Kunapachatix yaqhipanakax ch’axwañan sarnaqapkani ukkhaxa, jupanakax taripatäñatak jilïrinak nayraqatar uñstapxañapawa, ukatsti taripir jilïrinakaw juchan jaqir juchañchaskani, jan juchan jaqirus jan juchanirjamaw uñjarakini. 2 Juchan jaqirutix juchapat jawq’jañ wakischi ukapachasti, taripirix uraqiruw liwnuqayani, ukatsti jupa nayräxan jawq’jayani, kuna juchanaktix lurki ukhamarjama. 3 Janiw kunäkipansa pusi tunkat juk’amp jawq’antapxätati, uka marka masiman jan juk’ampi usuchjatäñapataki, ukhamat jumanak nayräxan jan p’inqachat uñjasiñapataki. 4 “Janiw vacarux trigo taksuskirir ñuku uskupxätati. 5 Moisesasti saskakïnwa: “Mä utantix pani jila sullka jakapxani, uka paninit maynix jan wawan jiwxaspa ukapachasti, jiwirin warmipax janiw yaqha utankir chachamp jaqichaskaniti; jan ukasti jiwirin jilapax jilapan warmipampiw jaqichasini, ukhamat jupax jilapan warmipampi jila kankañ phuqhani. 6 Jupanakat yurir tayna wawax, jiwirin sutipanïniwa, Israel marka taypin jiwirin sutipax jan chhaqhañapataki. 7 Ukattix uka jaqix jilapan ijmapampi jaqichasiñ janipun munkanixa, warmix jilïrinakar yatiyiriw sarani akham sasa: ‘Jiwir chachaxan jilapaxa, janiw Israel taypin jilapan sutip jakayañ munkiti, janiw jupax jila kankañ phuqhañ munkiti’ sasa. 8 Markan jilïrinakapasti juparuw jawsayapxani jupamp parlañataki, jupatix uka warmimpi jan jaqichasiñ munkani, 9 ukapachasti warmix taqi jilïrinakan uñjkataw chachapan jilapar jak’achasisin kayupat wiskhup thatsuni, ukatsti ajanupat thuskatarakini, akham sasa: ‘Akhamaw luraña khiti jaqitix jilapan sutip jan jakayañ munki ukaruxa’ sasa. 10 Ukatsti uka jaqin wila masinakapax Israel markan: ‘Jan wiskhun wila masinaka’ sutimpi uñt’atäniwa. 11 “Pani chachatix nuwasisipkani, ukat mayni jaqin warmipax jak’achasini, chachapat arxatasis maynirux chhuxurasiñapat katuntani, 12 ukkhasti uka warmirux jan khuyapt’ayasisaw maysa amparap khariqapxäta. 13 “Alasiñansa, aljasiñansa janiw k’ari tupunak apnaqapxätati. 15 Ukat sipan aljasiñ tupunakamax suma phuqhatapunïpan, ukhamat walja maranak jakapxäta, Tatit Diosamax churapkätam uka uraqina. 16 Ukham jan chiqa kankañan sarnaqirinakax Diosar axtasiyiwa. 17 Moisesasti sarakïnwa: “Janipun jumanakax armasipxamti kuntix Amalec markankirinakax thakhin lurapktam ukanaka, jumanakax Egipto markat jutasipkäyät ukapacha. 18 Uka jaqinakax janiw Diosarus axsarapkänti; ukat sipana, kunapachatix jiwasax wali qarjata, ch’ama thayjtata uñjasipkäyätan ukkhaw jalxatistu; ukatsti ch’ama thayjtat qhipa jutirinakarus jiwayapxarakïnwa. 19 Ukhamasti, kunapachatix Tatit Diosamax churkätam uka uraqin taqi uñisirinakamat qhispiykätam ukapachaxa, jumanakax Amalec chachan sutip aka uraqit chhaqtayapxañamawa. ¡Janipun uk phuqhañ armasipxamti!

26

1 Moisesasti sarakïnwa: “Kunapachatix Tatit Diosamax churkätam uka uraqin jikxatasxäta ukapachaxa, 2 uraqix achuyarapkätam uka taqi apthapitanakamat nayrïr achunak apaqäta, ukatsti mä canastar uchasin kawkha chiqtix Tatit Diosamax sutipan ukankañatak ajlliskani uka chiqaruw apäta. 3 Ukatsti ukawjan luqtir sacerdoter uñstasin säta: ‘Nayax Tatit Diosaxan nayraqatapan arsta: jichhürunxa, jupan churat uraqiruw purxta, kamisatix Tatitux juramentomp nayra awkinakasar churañ arsuwaykatayna ukhamarjama’ sasa. 4 Ukatsti sacerdotex amparamat uka canasta katuqätam, ukat Tatit Diosaman altarap nayraqatar uchani; 5 jumasti aka arunak Diosam nayraqatan qhanañchäta: ‘Nayra awkinakaxax arameo muyuyku jaqinakänwa, juk’anikirakïnwa. Egipto markar jakiriw jupanakax sarxapxatayna, ukansti mä jach’a markaw tukupxatayna, wali ch’amani, waljani tukuñkama. 6 Ukampis egipcionakax janiw wal uñjapkitänti, jawq’japxitänwa, llakisiyapxitänwa, wal t’aqhisiyapxitäna, ch’ama lurañanak lurayapxitäna. 7 Ukapachasti nanakax awkinakaxan Tatit Diosaparuw mayipxäyäta nanakar yanapt’añapataki, Diosasti mayisitanakax ist’apxituwa, pist’añan sarnaqatanakaxsa, wali irnaqatanakaxsa, wali t’aqhisitanakaxsa uñjarakiwa. 8 Diosax jach’a ch’amap uñacht’ayäna, ukatsti muspharkañ luräwinakampi, jach’a axsarkañ luräwinakampiw Egipto markat irpsunxapxitu, 9 ukhamat aka uraqir irpantanipxitu, lechempi, misk’imp umjam jalaski uka uraqi nanakar churasa. 10 Ukat jichhax apanta, kawkïr uraqtix Diosax churkitu uka uraqin nayrïr achunakapa’ sasa. “Ukatsti Tatit Diosaman nayraqataparuw uka canasta uchäta, ukat jupan nayräxapar killt’asirakïta. 11 Uka qhipatsti mä phunchhäwi luräta taqi kuntix Diosamax jumampiru utamankirinakampir churktam ukanakat yuspagarasa. Ukatsti levitanakampi, jumanak taypin jakir jaya markat jutir jaqinakamp chikaw kusisirakïta. 12 “Sapa kimsa maraw taqpach achunakamat sapa tunkat maya apaqäta, ukatsti uka achunakat levitanakaruw churäta, jumanak taypin jakir yaqha markat jutir jaqinakaru, wajchanakaru, ijmanakarus churarakïta. Ukhamat markanakaman jan khitis manq’atjam t’aqhiskaniti. 13 Ukapachaw jumax Tatit Diosamar säta: ‘Tatay, jumatak yaqhachat achunakaxat apaqxta, ukatsti levitanakarux churxtwa, yaqha markat jutir jaqinakaru, wajchanakaru, ijmanakarus churxaraktwa. Taqi iwxanakamar phuqhasa, kamachi arunakamarjam jan kun armasisa. 14 Janiw uka yaqhachat achunakat manq’kti, llakisita, ukhamarak q’añuchat jikxataskäyät ukkhasa, janirakiw jiwatanakarus luqtkti. Tatit Diosaxay, taqi arunakamaruw jaysta, ukhamarjamaw phuqharakta. 15 Jichhasti alaxpachatpach uñtanim, qullan jakäwimata, Israel markamar aski waxt’äwimp phuqt’am, ukhamarak churapkista uka uraqiru, kawkhantix lechempi, misk’impix umjam jalaski uka uraqiru; nayra awkinakaxar arsuwaykta ukhamarjama’ sasa. 16 Moisesasti sarakïnwa: “Tatit Diosamaw jichha urun iwxtam juman uka kamachi arunakaparjam jakañamataki; taqi chuymampi, taqi jakañamampiw uka yatichäwinak phuqharakïta. 17 Jumaw jichhürun qhanañchtaxa, Tatitun juman Diosamätapa, ukatsti arumampiw arsuraktaxa jupan thakhipan arkaña, kamachinakapa, kamachi arunakap wiñayapun phuqhañsa. 18 Tatitusti jichhüruw qhanañcharaki, juma Israel markan jupan markapätama, kunjämatix arupampi arsuwayktam ukhama, taqi kamachi arunakap phuqhañamataki. 19 Jupaw jumarux taqi markanakat sipan mä jach’a marka tukuyätam, jach’a kankañani, aytat kankañani; ukhamat Tatit Diosamatak yaqhachat qullan markar tukurakïta, jupax sisktam ukhamarjama.”

27

1 Moisesampi, Israelan jilïr jaqinakapampix aka arunak taqpach markar sapxäna: “Jichhürun churapksma taqi uka kamachi arunakar phuqhapxam. 2 Kunapachatix Jordán jawira makhatapkäta, ukatsti Tatit Diosamax churapkätam uka uraqir mantapkarakïta ukapachaxa, jach’a qalanak sayt’ayapxäta, uka qalanakarusti q’atawimpiw llusikipapxäta, 3 churapksma taqi uka yatichäwinak ukar qillqañataki. Uka uraqir mantapkäta ukspachaw lurapxäta, Tatit Diosamax churapkätam, kawkhantix lechempi, misk’impix umjam jalaski uka uraqir mantasina, nayra awkinakamar arsuwaykän ukhamarjama. 4 Ukhamasti, Jordán jawira khurkatar makhatapkäta ukapachaxa, Ebal sat qullu patxan qalanak sayt’ayapxäta, sapksma ukhamarjama, ukatsti q’atawimpiw uka qalanak llusikipapxäta. 5 Uka chiqaruw Tatit Diosamatak qalanakat mä altar lurapxarakïta. Uka qalanakasti maypachäñapawa, janiw k’uthatäñapäkiti. Uka altaran Tatit Diosamarux nakt’ayat wilañchanak luqtapxäta, 7 sumankañ wilañchanaksa luqtapxarakïta; ukatsti Tatit Diosam nayraqatan manq’apxäta, kusisipxarakïta. 8 Uka qalanakxarusti churapksma taqi uka yatichäwinak suma qhan qillqantapxäta” sasa. 9 Ukatsti Moisesax levita sacerdotenakamp chikt’ataw israelitanakar säna: “Israelitanaka, jan uxupxamti, ist’apxam; jichhürut jumanakax Tatit Diosaman markapar tukupxtaxa. 10 Ukhamasti, jupar jaysapxam, jichhürun sapksma uka kamachi arunakaparjamaw sarnaqapxäta.” 11 Uka pachpa uruw Moisesax markar akham iwxäna: 12 “Kunapachatix jumanakax taqpachani Jordán jawir makhatxapxäta ukkhaxa, Simeón, Leví, Judá, Isacar, José, Benjamín ukïr ayllunakax Guerizim qullu pataruw sayt’asipxani Israel markar aski waxt’äwi arunak arsuñataki. 13 Ukatsti Rubén, Gad, Aser, Zabulón, Dan, Neftalí, uka ayllunkirinakax Ebal qullu pataruw sayt’asipxarakini jan ist’asirinakar ñanqhachañataki. 14 Levitanakasti taqpach israelit jaqinakaruw parlani, ukatsti jach’at arsusaw akanak qhanañchani: 15 “ ‘Ñanqhachatäpan metal umatatayasin yaqha diosanak lurir jaqixa, ukatsti jan uñjkañ chiqar imantarakini ukaxa; uka lurañasti Diosatakix axtaskayawa.’ Uka arsutarusti taqpach markaw sani: ‘Ukhamäpan’ sasa. 16 “ ‘Ñanqhachatäpan awkiparu, taykapar jisk’achañ chuymampi uñjir jaqixa.’ Uka arsutarusti taqpach markaw sani: ‘Ukhamäpan’ sasa. 17 “ ‘Ñanqhachatäpan lunthatañ amtampi jaqi masipan uraqi qurpanakap jithinaqayir jaqixa.’ Uka arsutarusti taqpach markaw sani: ‘Ukhamäpan’ sasa. 18 “ ‘Ñanqhachatäpan juykhu jaqiru thakhipat maysar irpanukur jaqixa.’ Uka arsutarusti taqpach markaw sani: ‘Ukhamäpan’ sasa. 19 “ ‘Ñanqhachatäpan yaqha markat jutir jaqiru, mä ijmaru, mä wajcharus jan chiqa kankañampi uñjir jaqixa.’ Uka arsutarusti taqpach markaw sani: ‘Ukhamäpan’ sasa. 20 “ ‘Ñanqhachatäpan awkipan warmipampi ikintirixa, ukham luratapampix awkiparuw p’inqachayi.’ Uka arsutarusti taqpach markaw sani: ‘Ukhamäpan’ sasa. 21 “ ‘Ñanqhachatäpan mä uywampi q’añusir jaqixa.’ Uka arsutarusti taqpach markaw sani: ‘Ukhamäpan’ sasa. 22 “ ‘Ñanqhachatäpan kullakapamp ikintir jaqixa, awkipan phuchhapäpasa, jan ukax taykapan phuchhapäpasa.’ Uka arsutarusti taqpach markaw sani: ‘Ukhamäpan’ sasa. 23 “ ‘Ñanqhachatäpan taykch’ipampi ikintasir jaqixa.’ Uka arsutarusti taqpach markaw sani: ‘Ukhamäpan’ sasa. 24 “ ‘Ñanqhachatäpan jaqi masipar ch’uxña lurasin jiwayir jaqixa.’ Uka arsutarusti taqpach markaw sani: ‘Ukhamäpan’ sasa. 25 “ ‘Ñanqhachatäpan qullqi layku mä jan juchan jaqir jiwayir jaqixa.’ Uka arsutarusti taqpach markaw sani: ‘Ukhamäpan’ sasa. 26 “ ‘Ñanqhachatäpan aka yatichäwinakar jan yäqirixa, janirak ukhamarjam sarnaqki uka jaqixa.’ Uka arsutarusti taqpach markaw sani: ‘Ukhamäpan’ sasa.

28

1 Moisesasti saskakïnwa: “Chiqpachatix Tatit Diosamar jaysäta, ukatsti jichhürun churksma uka kamachi arunakaparjam sarnaqarakïta ukapachasti, Diosax taqi aka uraqin utjir markanakxaruw uchätam. 2 Ukhamarusa, Diosamar ist’atamat wiñayaw taqi aka aski waxt’äwinak katuqäta: 3 Tatitux aski waxt’äwinak churätam kawkhantix jakaskät ukkhana, markansa, pampa uraqinsa. 4 Wawanakamasa, achunak apthapitamas askimp phuqt’atäniwa, ukhamarak vacanakamana, ovejanakaman qallunakapasa, taqpach uywanakamasa. 5 Achunak imasiñ pirwanakamasa, t’ant’a chapusiñ lamanamas askimp phuqt’atäniwa. 6 Jumasti taqi luräwinakaman askimp phuqt’ataw uñjasirakïta. 7 “Diosaw jumar nuwantir uñisirinakamarux amparamar katuyätam. Jumamp nuwasirix suma siqicht’ataw jutantapxani, ukampis jumar uñjasax janiw kunjäm jaltxapxatapsa amtasipkaniti. 8 “Tatit Diosamaw aski churäwinak apayanïtam, juyra pirwanakamaru, taqi luräwinakamaru, ukatsti churkätam uka uraqin kusisitaw jakäta. 9 “Jumatix kamachi arunakap phuqhäta, thakhipanjam arkarakïta ukkhaxa, Tatit Diosamax jupatak yaqhachat marka tukuyätam, kamisatix juramentomp arsuwayktam ukhamarjama. 10 Taqi akapach uraqin utjir markanakasti Tatitun sutipan jumampïtap uñjapxani, ukat jumar axsarapxätam. 11 Diosax munasiñap uñacht’ayätam, walja wawanak jumar churasa, vacanakaman qallunakapar jiltayasa, uraqinakamar jilarkir achuyasa, kunjämtix awkinakamar churañatak juramentomp arskatayna ukhamarjama. 12 Ukatsti jumatak suma imasitap jist’aranini, ukasti alaxpachawa, uraqinakamar wakisit pachapar jallu puriyaniñataki; ukatsti taqi irnaqäwinakamarux askinakampiw phuqt’ätam. Jumax walja markanakaruw mayt’äta, ukampis jumax janiw khititsa mayt’askätati. 13 Diosax mä jach’a jilïrit utt’ayätam, janiw qhipankkätati, mayninakat sipan amstankapunïtawa, janipuniw kunapachas aynachan uñjaskätati, jumatix jichhürun Tatit Diosaman kamachi arunakap churksma ukhamar phuqhäta, ukarjam taqi axsart’añamampi sarnaqäta, 14 janirak yaqha diosanakarus arkkäta ukapacha. 15 “Ukampis jumatix Tatit Diosamar jan ist’käta, janirak kamachi arunakaparjamasa, kamachinakaparjamas sarnaqkäta, jichhürun churksma uka iwxanakarus phuqkarakïta ukkhaxa, taqi aka ñanqhachäwinakaw jumxar jutani: 16 Jumasti ñanqhachataw uñjasïta markansa, pampansa. 17 Achunak imañ pirwamasa, t’ant’a chapusiñ lamanamas ñanqhachatäniwa. 18 Wawanakamasa, yapu apthapitanakamas ñanqhachatäniwa, vacanakamana, ovejanakaman qallunakapasa, taqi uywanakaman qallunakapas ñanqhachatäniwa. 19 Jumasti taqi luräwinakaman ñanqhachataw uñjasïta. 20 “Taqi luräwinakamanxa, Tatitux ñanqhachäwinaka, pitusiñanaka, llakisiñanak apayanïtam, ukanakasti juk’a urunakan t’unjat uñjasiyätam, juman jan wali luräwinakamampi Tatitur apanukutam layku. 21 Kawkïr uraqtix katkäta uka chiqanxa Tatituw axsarkañ usuñanak jumar tukjañatak apayanini. 22 Ukhamarakiw apayanïtam jiwañ usunaka, ñanqha usunaka, p’usu usunaka, sinti junt’u pachanaka, waña pachanaka, trigo yapunakam tukjir laq’unaka, ukatsti kunayman usunakaw jumar t’unjañkam arkanaqätam. 23 Alaxpachatsti janiw jallux purinkaniti, aka uraqisti janirakiw kunsa achuyarapkätamti. 24 Diosasti jallu lantix laq’ampi ch’allampi jumxarux puriyanini, juman t’unjat uñjasiñamkama, 25 uñisirinakamamp jumar tukjayañkama. Jumax jupanakamp nuwasirix siqikiw sarantaskäta, ukampis janiw kunjäm jaltxatamsa amtaskätati, taqpach uraqin jakir jaqinakatakix axsarañjamäyätawa. 26 Jamach’inakampi, monte animalanakampiw jiwat janchim manq’antani, janiw khiti aliswaqiris utjkaniti. 27 “Tatituw jumar egipcionakarjam llixti usunakamp mutuyätam, p’usu usunakampi, sarna usunakampi, jasi jasi usunakampi, janiw uka usunakat waliptkätati. 28 Ukhamarakiw luqhiptañampi, juykhuptañampi, pixtusiñanakamp t’aqhisiyätam. 29 Ukatsti urunsa mä juykhur uñtataw katt’asis sarnaqäta. Janirakiw kuna luratamas sumäkaniti. T’aqhisiyata, sallqjatapuniw uñjasïta, janiw khitis yanapt’ir jutkarakïtamti. 30 Jaqichasiñatakis parlatanïskätawa, ukampis yaqha jaqiw parlatamampix ikintasini; mä utsa lurasiskätawa, ukampis janiw uka utan jakkätati; uva yapunaksa yapuchasiskätawa, ukampis janirakiw achupat kuns manq’kätati. 31 Nayraman uñjkataw urqu vacamsa kharirapxani, ukampis janiw aychapxa manq’kätati; asnomsa munkir jan munkir aparapxätam, ukatsti janiw kuttayapkätamti; ovejanakamas uñisiriman amparapankaniwa, janiw khitis uka uñisirinakamat aparañ yanapkätamti. 32 Nayraman uñjkataw yuqall wawamasa, imill wawamasa yaqha markankir jaqinakar katuyat uñjasini, jupanakar thaqkäwix qarïtawa, janiw jikxatkätati. 33 Jan uñt’at jaqinakaw yapunakamat manq’asini, jumasti t’aqhisiyata jan wali uñjatapuniw sapürus sarnaqäta. 34 Ukanak uñjasasti luqhirätawa. 35 Tatituw juman qunqurimaru, lankhu charamaru, taqpach janchimar ñanqha llixtinakamp t’aqhisiyätam, janiw kunas k’umarachkätamti. 36 “Diosan munañapat jumasa, reyimasa katuntat uñjasini, ukatsti yaqha markar apataw uñjasipxäta, uka marksti janiw jumasa, awkinakamas uñt’apkänti. Ukatsti uka markan yaqha diosanakar yupaychapxäta, lawata, qalat lurat diosanakaru. 37 Ukatsti kawkha markarutix Diosax irpkätam uka markanakan p’inqachata, axtasita, jaqin parlasitaw sarnaqäta. 38 Yapunakamarux walja jathampiw yapuchaskäta, ukampis juk’a achunakak apthapïta, t’iju t’ijunakaw uka achunak manq’suni. 39 Uva yapunaksa yapuchaskätawa, sumsa uñjaskarakïtawa, ukampis janiw mä uvsa apthapkätati, janirakiw mä juk’a vinopsa umt’kätati, laq’unakaw taqi ukanak tukjani. 40 Taqpach uraqinakamaruw olivo quqanak ayruskäta, ukampis janiw aceitepampix q’aphirt’ayaskätati, aceitunanakax jupapachpakiw jalartxani. 41 Yuqall wawanakamasa, imill wawanakamasa utjaskätamwa, ukampis janiw jumampi chikäkaniti, katuntata yaqha markanakar apataw uñjasipxani. 42 Uraqiman utjir taqi quqanakapasa, achunakapas t’iju t’ijunakan tukjataw uñjasini. 43 Markaman jakapkani uka yaqha markat jutir jaqinakax sapa kutiw juk’ampi juk’ampi qamiriptapxani, ukampis jumax juk’ampikiw pist’añan sarnaqäta. 44 Jupanakasti wali qamirïpxaniwa, qullqsa mayt’ätamwa; ukampis janiw juman kuna mayt’añas utjkätamti. Jupanakax aka uraqin wali aytataw tukupxani, ukampis jumarux janiw yäqapkätamti. 45 “Taqi aka ñanqhachäwinakaw jumxarux jutani, ukatsti jumar tukjañatak jikxatañkamaw arkätam, Tatit Diosamar jan ist’añ munatamata, janirak jupan iwxata kamachi arunakapar phuqhañsa munatamata. 46 Taqi akanakasti jumatakisa, wawanakamatakisa, wiñayatak mä jach’a uñacht’äwïniwa, 47 juman jan kusisiñampi, jan qhana arumpi Diosar yupaychatamata, walja yänak churktam ukasa. 48 Tatitux apayankätam uka uñisirinakaruw luqtäta; umatsa, manq’atsa t’aqhisïtawa, isitsa jalstata, kunayman pist’ayasiñanak uñt’äta. Diosax wali ch’ama lurañanakan t’aqhisiyätam, juman t’unjat uñjasiñamkama. 49 Diosasti wali jayankir uraqit jumar uñisir marka sartayani, juman jan uñt’at markat jutani, janiw jupanakan parlapsa yatktati. Uka jaqinakax jank’akiw nuwantasiñ yati, jaltir pakalir uñtata; 50 wali axsarkay jaqinakäpxiwa, janiw chuyman jaqinakarux axsarapkaniti, janirakiw wawanakatsa khuyapt’ayasipkaniti. 51 Jupanakasti uywanakaman qallunakapa, uraqinakaman achunakap manq’antapxani, jan kunan jumar tukuyañkama; janiw jumatakix trigomsa, aceitemsa, vinomsa jilt’aykaniti, vacamana, ovejaman qallunakapsa janirakiw jilt’aykaniti; jumasti manq’atjamaw jiwäta. 52 “Uka jaqinakasti, Tatit Diosamax churapktam taqi uka markanakamar muyuntasaw t’unjapxani, jumanakan alkatasiñ jach’a thuru pirqanak tinkurayapxani. 53 Uñisirinakamax markanakamar muyuntapkani ukkhaxa, janiw kuna manq’añas utjapkätamti, wali manq’at awtjatätam laykusti, Tatit Diosamax churkätam uka yuqall wawanakamaru, imill wawanakamaruw manq’antasïta. 54 Jumanak taypin utjir wali llamp’u chuymani, munasiñan jaqisa jan wal kipka jilapar uñkatani, ukhamarak wali munat warmiparu, qhiparir wawanakaparusa, 55 jan jupanakamp chika wawanakapankïr aychapat manq’añataki. Janirakiw kuna manq’añas utjkaniti kunapachatix markanakamar nuwantapkani, ukhamarak wali axsarañanakampi, llakisiñanakampi uñisirinakamax markanakaman t’aqhisiyapkätam ukkhaxa. 56 Jumanak taypin jakir llamp’u chuymani warmisa, ukham suma llamp’u chuymanïsin jan q’ara kayus uraqir takt’ir warmisa, munat chachaparusa, wawanakaparus jan wal uñkatani, 57 jan jupanakamp chika jichha wawachasit wawapan janchipa, wawa uywañ parisapsa manqañataki; taqi ukanaksti jamasat manq’antani, kunapachatix uñisirinakamax markanakamar muyuntkani ukkhax janiw kuna manq’añas utjkaniti. 58 “Jumatix jach’a ch’amani Tatit Diosaman sutipar jan yäqkäta, janirak aka qillqatan yatichäwinakaparjamas sarnaqkäta ukkhaxa, 59 Diosax jumampiru, wawanakamampirux mutuyäwinak apayanini, jan qullkaña ñanqha usunakampiw t’aqhisiyapxätam. 60 Ukatsti Egipto markar mutuykäna, jumar ukataq axsarayir uka pachpa mutuyäwiw jumxar jutani, janiw samart’aykätamsa. 61 Ukhamarusa, Diosax yaqha usunakampi, mutuyäwinakamp apayanïtam, ukanakax janiw aka kamachinakan qillqatäkiti, jumar t’unjañkama. 62 Jumasti Israel marka, alaxpacha warawaranakar uñtat waljätawa, ukampis mä juk’anirukiw tuküta, Tatit Diosamar jan ist’atam layku. 63 Kamisatix Tatitux suma askinak churasina, jumar mirantayasin kusiskäna, ukhamarakiw kusisini jumar aynacht’ayata, ch’usar tukut uñjasïta ukapachaxa, katkäta uka uraqitxa jan khuyapt’ayasis jik’inukutaw uñjasïta. 64 Diosax taqi markanakaruw mä thiyat mä thiykam ananukütam, ukansti yaqha diosanakaruw yupaychäta, lawata, qalat lurat diosanakaru, ukanaksti janiw jumasa, nayra awkinakamas uñt’känti. 65 Uka markanakan jakkasin janiw sumankañsa, samarañsa jikxatkätati; qawqhas kusisiñ munaskätawa, ukampis Diosax llakt’atak sarnaqayätam. 66 Jakañamax chijinakan muyuntataw jikxatasini, uruy arumaw axsarayasïta, jiwampis chikakïskätawa. 67 Axsarañampi atipjayasisasti, willjta tuqirux sätawa: ‘Jank’ak arumäxaspa’ sasa. Arumasti: ‘Jank’ak urüxaspa’ sasaraki. 68 Tatitux barconakat Egiptorux kuttayätam, jupax ‘janiw uka thakhinjam kuttätati’ siskchïyätam ukasa; ukatsti uñisirinakamaruw aljätam jupanakan t’aqhisiyat luqtiripäñamataki; ukampis janiw khitis jumar alasiñ munkaniti.”

29

1 Moisesasti israelitanakarux kawkïr arust’äwi arunaktix Diosax jupanakamp Horeb qulluna lurkatayna ukanak iwxañ tukuyäna. Ukat Diosax Moisesar sarakïna Moab uraqin mä machaq arust’äwi jupanakamp lurañapataki. 2 Moisesasti israelitanakaruw tantachthapïna, ukatsti machaq arust’äwin yatichäwinakap jupanakar churasin säna: “Jumanakax niy uñjapxtawa taqi kuntix Tatitux Egipto uraqin faraón reyimpiru, jilïrinakapampiru, taqpach markapampir lurkän ukanakxa. 3 Ukatsti uñjapxaraktawa uka jach’a yant’anaka, uñacht’äwinaka, muspharkañ luräwinaka. 4 Ukampis Tatitux jichhürkamaw jan churapktamti yatiñ kankañ chuyma, janirakiw taqi ukanakan kunat ukham lurasitapsa amuyt’ayapktamti. 5 Nayax pusi tunka maraw wasaranjam irpanipxsma, taqi uka maranakansti janiw isimasa, wiskhumasa mirq’iskänti. 6 Janirakiw t’ant’sa manq’apkäyätati, vinsa, kuna machjayir umañanaksa umapkäyätati, ukhamat Tatitun jumanakan Diosamätapa yatipxañamataki. 7 “Kunapachatix aksa tuqinakar jutaskäyätan ukkhaxa, Sehón sat Hesbón markan reyipaw jiwasampi nuwasir mistunïna, Og sat Basán markan reyipas mistunirakïnwa, ukampis jiwasaw jupanakarux atipjäyätan. 8 Ukatsti uraqinakap katuntastan, uka uraqinaksti Rubén, Gad, Manasesan chikat aylluparuw churaraktan. 9 Ukhamasti, taqi aka arust’äwin arunakapar phuqhapxam, ukarjamarak sarnaqapxam, ukhamat taqi luräwinakaman sum sarañapataki. 10 “Jichhürusti taqpach Israel markaw Tatit Diosaman nayraqatapan tantacht’atäpxta. Akankiw ayllunakaman jilïrinakapa, jilïr awkinaka, jach’a munañan jilïrinaka, chachanaka, 11 wawanaka, warminaka. Jumanak taypinkarakiw yaqha markat jutir jaqinakaxa, khitinakatix jumanakatak lawa ch’iyapki, umsa apanipki ukanaka, 12 Tatit Diosamax jichhürun jumanakamp arust’äwi lurkani uk phuqhañatakiw akankapxtaxa. 13 Jichhüruw uñt’ayasi jumanakax jupan markapäpxatama, jupasti jumanakan Diosamätaparaki, kamisatix Abraham, Isaac, Jacob nayra awkinakamar arsuwaykatayna ukhamarjama. 14 Ukampisa Diosax janiw jumanakampiki uka suma arust’äw lurkiti, 15 jan ukasti, khitinakatix jiwasampi chika Dios nayraqatan jichhürun jan akankapki ukanakampis lurarakiwa. 16 Jumanakasti sum yatipxtaxa, Egipto markan jakatasa, ukhamarak akakam puriniñatak kunjämsa uka markanak sarakipaniwaytan uksa. 17 Uka jaqinakax k’ari diosanakaruw yupaychapxi, jiwasasti lawata, qalata, qurita, qullqit lurat diosanakap uñjapxtan. 18 Jumanak taypinsti janiy utjpati, chachasa, warmisa, wila masinakasa, ayllusa, Tatit Diosasar apanukusin uka markanakan diosanakapar yupaychirixa. Janirak khitis jumanak taypit jiwayasir k’allk’u saphini alinakar uñtatäpati. 19 “Ukhamasti aka juramento arunak ist’asintix jumanakat khitis jupa pachpa suma jaqïtap amuyasis akham sani: ‘Taqi kunaw nayatakix walt’askani, munañaxar lurkä ukkhasa’ sasa, uka jaqiw juchanïni Diosan taqi Israel markpachar mutuyañapatakixa. 20 Tatitux janiw uka jaqirux pampachañ munkaniti, jan ukasti uka jaqirux q’apisiñampiw mutuyani, ukatsti aka qillqatan utjki uka ñanqhachäwinakaw jupxankani, Diosasti uka jaqin saraqirinakap q’al aka uraqit chhaqtayarakini. 21 Diosaw uka jaqirux Israelan ayllunakap taypit apsxani, chijinakaruw puriyani, suma arust’äwin taqi ñanqhachäwinakax aka kamachi qillqatan utjki ukanakarjama. 22 Akat qhipar yurir israelita wawanakampi, yaqha jaya markat jutir jaqinakampiw uñjapxani Diosax aka uraqir apayankani uka axsarkañ mutuñanakampi, usunakampi. 23 Kunapachatix jiwasan uraqinakas uñjapxani ukkhasti, azufrempi, nakhantat jayumpi, laq’ampik uñjapxani. Janirakiw kunas uka uraqirux satañjamäkaniti, uka uraqix janiw kunsa achuykaniti; janiw mä jisk’a quras uka uraqin jilkarakiniti, kamisatix Sodoma, Gomorra, Admá, Seboím markanakax t’unjatäsin uñjaskän ukhama, Diosaw jach’a axsarkañ q’apisiñapamp uka markanak t’unjäna. 24 “Ukapachasti taqi jaqinakaw jiskt’asipxani: ‘¿Kunatsa Tatitux aka markar ukham lurpacha? ¿Kunatsa q’apisiñapax ukataqïpacha?’ sasa. 25 Ukxarusti sapxarakiniwa: ‘Aka markax nayra awkinakapan Diosapan suma arust’äwip p’akinti, Egipto markat irpsunkän ukapachaw uka arust’äwi Diosax jupanakamp luräna. 26 Jupanakasti yaqha diosanakar yupaychiriw sarxapxi, jan uñt’at diosanakatakiw killt’asipxi, jupanakar jan kuns churir diosanakataki. 27 Ukat Diosax aka uraqitak q’apisïna, ukatsti ñanqhachäwinak apayanirakïna, ukanakasti aka qillqatankiwa. 28 Ukatsti jupanakarux taqi q’apisiñapampiw markapat jaqunuku, yaqha markanakar khithanukusa, jichhürun uñjasipki ukhama’ sasa. 29 “Jan yatktan ukanakax Tatit Diosasankiwa, jupakirakiw uñt’i, ukampis jiwasarux taqi uka kamachi arunak qhanañchawayistu, ukhamat jiwasasa, wawanakasas uka kamachi arunakapar jaysañasatakipuni.

30

1 Moisesasti saskakïnwa: “Jichhasti yatxapxtawa kuna aski waxt’äwinaktix Diosar jaysapxatamat katuqapkäta, ukhamarak kuna ñanqhachäwinaktix Diosar jan jaysapxatamat katuqapkäta ukanaka. Tatit Diosamatix jumanakar mutuyasin markamat jayar jaqunukupxätam ukkhaxa, kuntix sapksma ukxat amuyt’asipxäta. 2 Jumanakampi wawanakamampitix amthapisisina, Tatitur wasitat jaysañatak makhatxapxäta, taqi chuymamampi, taqi jakañamampi, ukatsti iwxapksma uka kamachinakar phuqhapxarakïta ukapachasti, 3 Tatit Diosamax jumanakat khuyapt’ayasisin, wasitat jumanakar aski waxt’äwinak churxapxätam; wasitat tantachxapxätam jaqunukupktam uka markanakat irpthapisa, 4 kawkha jaya uraqinakansay jumanakan jaqunukut jaqinakamax jikxatasiskpan, uka chiqanakatpach Tatit Diosamax kuttayanxani, uka chiqakamaw jupanakar thaqhir sararakini. 5 Tatituw wasitat kuttayanipxätam, kawkïr uraqtix jumanakan awkinakamax katupkäna uka uraqiru; jumanakaw ukan utjasipxäta, juparakiw jumanakar jach’aptayapxätam, awkinakamat sipan walja wawanak churapxätam. 6 Tatituw jumanakan chuymanakamampiru, saraqirinakaman chuymapampir uka suma arust’äwin chimpup uchapxätam, juparu taqi chuymamampi, taqi jakañamampi munasiñamataki, ukhamat walja maranak jakapxañamataki. 7 Tatit Diosamaw taqi uka ñanqhachäwinak jumanakan uñisirinakamxar puriyani, khitinakatix uñisis arkanaqapktam ukanakxarus ñanqhachäwinak puriyarakini. 8 Jumanakasti Tatituruw kuttanxapxäta, juparuw ist’apxarakïta, ukhamarus kuntix jichhürun iwxapksma uka kamachi arunakarjamarakiw sarnaqapxäta. 9 Ukapachasti Tatitux taqi luräwinakaman jilarkir churapxätam, yuqall wawamasa, imill wawamasa waljaniw utjätam, uywanakamasa, yapu apthapitanakamas jilt’atäniwa; Tatit Diosamasti jumanakar aski lurasax wasitat kusisini, kamisatix nayra awkinakamar aski lurasax kusiskän ukhama, 10 jumanakatix Tatit Diosamar ist’apxäta, aka qillqatan kamachinakapar phuqhapxarakïta, ukatsti jupar taqi chuymamampi, taqi jakañamampi kunttanxapxarakïta ukapacha. 11 “Jichhürun churapksma uka kamachi arunakax janiw jumanakatak sinti ch’amäkiti, janirakiw jan phuqhañjamäkisa. 12 Janiw alaxpachankkiti, juman sañamataki: ‘¿Khitis jiwas lanti alaxpachar makhataspa, ukatsti apaqanisin jiwasar uñacht’ayistaspa ukat ukarjam sarnaqañasatakisti?’ sasa. 13 Janirakiw jach’a quta khurkatankkisa juman sañamataki: ‘¿Khitiraki jiwas lanti quta khurkatar makhataspa, ukatsti aptanisin jiwasar uñacht’ayistaspa ukat ukarjam sarnaqañasatakisti?’ sasa. 14 Ukat sipan, kamachi arunakax jumanakat wali jak’ankiwa, jumanakan lakamankiwa, amuyumankarakiwa, ukhamat phuqhapxañamataki. 15 “Uñjapxam, jichhüruw ajllisipxañamatak uñachayapxsma, mä tuqitxa jakañampi, suma sarnaqañampi; mä tuqitsti jiwañampi jan walt’añampi. 16 Jumanakatix jichhürun iwxapksma ukar jaysapxäta, Tatit Diosamarus munasipxäta, thakhipanjam arkapxäta, kamachi arunakapsa phuqhapxarakïta ukaxa, jakapxätawa, walja wawanakamaw utjapxarakïtam, Tatit Diosamasti aski waxt’äwinakap churapxätam, katuqapkäta uka uraqina. 17 Ukampis jan ist’asirïpkäta, yaqha diosanakar yupaychapxarakïta ukapachaxa, 18 nayax jichhüruw sapxsma, chiqpachan jiwapxäta, janirakiw walja maranakas Jordán jawir makhatasin katuntapkäta uka uraqin jakapkätati. 19 Alaxpachampi, akapachampiw qhanañchani; jichhürun nayan jumanakar jakañampita, jiwañampita ajllisiñamatak uñachayataxa; ukhamarak aski waxt’äwimpita, ñanqhachäwimpit ajllisipxañamataki. Ukhamax jakañay ajllisipxam, jumanakasa, wawanakamasa jakapxañamataki; 20 Tatit Diosamar munasipxam, jupar ist’apxam, suma iyawsañamp arkapxarakim, ukankiw jumanakan jakañamaxa, Tatitux Abrahamaru, Isaacaru, Jacob nayra awkinakamar churañ amtkatayna uka uraqin walja maranak jakañamasa.”

31

1 Moisesasti wasitat Israel markarux parläna, ukatsti akham säna: 2 “Nayax patak pä tunkan maranïxtwa, janirakiw ch’amaxas maysat maysar sarnaqañatak utjkxiti, ukhamarus Tatit Diosax situwa: ‘Janiw jumax Jordán jawir khurkatar makhatkätati’ sasa. 3 Ukampis Tatit Diosamaw jumanakan nayräxam sarani, juman nayräxamatsa uka markanakar t’unjarakini, uraqipan jakapxañamataki. Josué chachaw jumanakan nayraqatam sarani, jupasti Tatitux siski ukhamarjam jach’a jilïrit utt’ayatawa. 4 Tatituw jumanakar saykatir markanakarux t’unjaskani, kunjämtix Sihón, Og sat amorreo jaqinakan reyinakaparu, taqpach markapamppachar t’unjkän ukhama. 5 Kunapachatix Tatitux jumanakar uka markanak katuyapkätam ukkhasti, kuntix nayax iwxawayapksma ukanak uka markanakarux lurapxäta. 6 Ch’amañcht’asipxam, qamas katxatapxarakim, jupanakamp nuwasipkät ukkhaxa, jan axsarapxamti, janirak khathatipxamsa, Tatit Diosamaw jumanakampïski, janiw jaytapkätamti, janirakiw apanukupkätamsa” sasa. 7 Ukatsti Moisesax Josué chacharuw jawsäna, ukat taqpach Israel marka nayräxan jupar akham säna: “Josué, ch’amañcht’asim, qamas katxatarakim, jumaw aka jaqinakar irpäta, kawkïr uraqtix jumanakan nayra awkinakamar Tatitux churañ arskäna uka uraqiru, ukatsti jumarakiw uka uraqinak jupanakar lakintäta. 8 Tatituw juman nayräxam sarani, jumampïskaniwa; janiw jaytkätamti janirakiw antutkätamsa; ukhamasti, jan axsaramti, janirak llajllasimsa.” 9 Moisesasti aka kamachinak qillqantasin Diosan arust’äwi lurat arcap apiri levita sacerdotenakaruw churäna, Israelan taqpach jilïri jaqinakaparux churarakïnwa. 10 Ukatsti jupanakarux sarakïnwa: “Sapa paqallq maraw manunakat pampachañ marax uruyatäni. 11 Kunapachatix uka marax purinkani, ukatsti israelitanakax Tatit Diosapan ajllit chiqawjar tantachasipkani, Chhujllanakan urup taqpachani uruyañataki ukapachasti, taqi aka kamachi arunak jupanakan nayräxapan ullart’äta. 12 Ukapachasti taqpach markaw tantachasiñapa, taqi jaqinaka, warminaka, wawanaka, jumanak taypin jakir yaqha markat jutir jaqinakas tantachasiñaparakiwa, uka kamachinak ist’apxañapataki, Tatit Diosamar axsartañ yatiqapxañapataki, uka kamachinakarjam sarnaqapxañapatakiraki. 13 Ukhamat jumanakan wawanakamax ist’apxani, janiw jupanakax uka kamachinakat kuns yatipkiti, ukhamat taqi jakañapan Tatit Diosapar jaysañsa yatiqapxani, Jordán jawira khurkatar makhatasin katupkäta uka uraqina.” 14 Tatitux uka qhipat Moisesarux säna: “Niyaw jumatak jiwañam urux jak’achasisinki; ukhamasti Josué chachar jawsam, ukatsti Jikisiñ Carpar panin jutapxam, ukan nayax kuntix lurapxañamäki ukanak sapxäma” sasa. Moisesampi Josué chachampisti Jikisiñ Carparuw sarapxäna, 15 ukansti punku mantañ chiqan Diosax qinay taypin jupanakarux uñstäna. 16 Ukat Tatitux Moisesar säna: “Niyaw jumax jiwxäta, ukapachasti aka markax aka uraqin utjir jaqinakan k’ari diosanakaparuw yupaychani; ukapachasti apanukxitaniwa, jupampi lurat suma arust’äwirux p’akintarakiniwa. 17 Ukampis q’apisiñaxaw jupanakatak aqtani, jupanakarusti apanukurakïwa; janiw kunatakis jupanakat amtaskäti, jan walt’añanaka, llakisiñanak jupanakxar apayanï, ukat jupanakax sapxani: ‘¿Tatit Diosasasti janit jiwasampïkxpacha, ukatti aka t’aqhisiñanakan jikxataspachätansti?’ sasa. 18 Ukampis uka urux juk’amp jupanakat jithiqtäxa, taqi jan walinak luratanakapata, yaqha diosanakar yupaychatanakapata. 19 “Kunapachatix nayax israelitanakar kawkïr uraqtix awkinakapar juramentompi churañatak arskta uka uraqir puriykä ukapachaxa, jupanakax lik’intañkamaw manq’apxani, ukansti lechesa, misk’isa umjamaw jalaski. Ukapachasti jupanakax nayat armasxaniwa, yaqha diosanakaruw yupaychxapxani, jupanakamp lurat suma arust’äwirusti janiw phuqhapkaniti. Jichhasti jumampi, Josué chachamp aka q’uchu qillqapxäta, ukat israelitanakar q’uchuñ yatichapxarakïta, jupanakan q’uchuñapataki, jupanakax q’uchupkani ukkhax taqi kunanaktix nayax jupanakar yatichkta ukanakat amtasipxañapataki, janirak ‘janiw ukxat kuns yatipkäyätti’ saskañapataki. 21 Kunapachatix jupanakxaru wali jan walt’añanakampi, llakinakamp jutkani ukapachasti, aka q’uchux jupanakatak mä qhanañchäwïniwa, qhipa wawanakapasti amtapxaniwa, ukatsti q’uchupxarakiniwa; ukampis kawkïr uraqtix churañ arskta ukar janïr mantapkipanxa, nayax yatxtwa kawksaru chuymanakapan wayusitapsa” sasa. 22 Ukürpachaw Moisesax uka q’uchu qillqäna, ukatsti israelit jaqinakaruw yatiqayarakïna. 23 Tatitux Nun chachan Josué yuqaparux aka iwxanak churäna: “Josué, ch’amañcht’asim, qamas katxatarakim, jumaw israelitanakar puriyäta, jupanakar churañ nayax arskta uka uraqiru, nayarakiw jumampïskä” sasa. 24 Kunapachatix Moisesax uka kamachinak qillqañ tukuyxän ukkhaxa, 25 Diosan arust’äwi lurat arcap apiri levita sacerdotenakaruw säna: 26 “Kamachinakan qillqat aptapxam, ukatsti Tatit Diosaman arust’äwi lurat arcap thiyar uchapxam, uka yatichäwinakaw jumanakan sarnaqatanakam irkatani. 27 Nayax yattwa jumanakan jan ist’asiri, saykatasiri jaqinakäpxatama. Jumanakax nay jakaskipansa Tatitutakix sayt’asipxtawa, ¿kunjämarakïni nay jiwxä ukkhasti? 28 Jichhax markan jilïrinakapampiru, ayllunakan jilïr jaqinakapampir akar irpanipxam, nayan aka arunak jupanakar yatiyañaxataki, alaxpachampi akapachampiw ukanakat qhanañchani. 29 Nayax yattwa, jiwxä uka qhipatxa, jan wali lurañanakaruw katuyasipxäta, nayax uñachayapksma uka thakhi apanukupxäta, jutir urunakansti chijinakaruw puripxäta, Tatitun nayraqatapan jan walinak lurapxatamata, ukampi jupar q’apisiyapxatamata.” 30 Ukatsti Moisesax tantachat israelita jaqinak nayraqatan aka q’uchu arsüna, qalltat tukuykama:

32

1 “Alaxpacha, ist’am, nayaw parlä; uraqi, arunakax ist’am. 2 “Yatichäwixax jallur uñtataw purxatanini, arsutaxas sullar uñtatäniwa, quranakxar purir sulla jallur uñtata, ch’uxñanakxankir uma ch’aqar uñtata. 3 “Diosan sutip qhanañchä: ¡Diosasan jach’a kankañap uñt’apxam! 4 Jupaw jiwasan arxatirisaxa; luräwinakapax jan kamskayawa, luratapas chiqaparakiwa. Jupax chiqa kankañan Diosapawa, janiw ñanqha luratapax utjkiti, ¡jupax chiqawa, askirakiwa! 5 “Qhuru chuymani ñanqha jaqinaka, Diosaru ñanqhachirinaka, wawapat uñt’atäñatakis jan askinaka. 6 ¿Akhamti Diosar yuspagarapxta? Pisi chuyma, jan yatiñan jaqinaka, ¿janit jupasti awkimäki, janit juman irnuqirimäkisti? ¡Jupaw irnuqtam, jupaw jakañsa churaraktam! 7 “Qhipa tuqir uñtam, markaman luräwinakapat amuyt’am; awkimar jiskt’asim, jupasti yatichätamwa, jilïr jaqinakamar jiskt’am, jupanakasti yatiyätamwa. 8 Alaxpachankir awkix mä kutiw jaqinaka, markanak lakintäna, markanakan qurpanakapsa ucharakïna, ukampis Israel markaruw juk’amp yäqäna. 9 Diosan katuqäwipasti, jaqinakapawa, Jacobun markapawa. 10 Diosax wasaran jupanakar jikxatäna, thayan jawq’suta waña uraqina, amparaparuw jupanakar qhumxarusïna, jupanakar yaticharakïnwa, pachpa nayraparjamaw sum uñjäna. 11 Tapap patxan jalnaqir pakar uñtata, chhiwchhinakapan jalnaqañap munasina, Diosax ukham chhiqhanakap janatatasïna, jumanakar apxarusin amstar irpsupxtam. 12 “Diosakiw irpapxtam, janiw khitisa, ¡janiw khiti yaqha diosas yanapkänti! 13 Atipirinakarjamaw jumanakar irpapxtam, uka uraqin qullu patanakanjama, pampankir achunak manq’ayapxtam, qarqat mistur misk’i umayapxtam, ch’ullqhi qalat aceite churapxaraktam; 14 uywanakamatsti lechempi mantequillampi utjayarapipxtam, suma lik’i ovejanak manq’apxaraktaxa, Basán uraqinkir urqu ovejanakampi, urqu cabritonakampi. Suma trigo achunak manq’apxtaxa, suma uvanakat vinsa umapxaraktaxa. 15 “Ukampis israelitanakax jach’aptxänwa, Diosat armasxapxarakïnwa; irnuqasir Diosaparux apanukünwa, arxatir qhispiyiriparusti, jisk’acharakïnwa. 16 Diosaruw q’apisiyapxäna, yaqha axtaskañ diosanakar yupaychasa. 17 Ñanqha ajayunakaruw wilañchanak luqtapxäna, jan uñt’at k’ari diosanakaru, jichha uñstir machaq diosanakaru, awkinakapas ukanakar jan yupaychapxirïki ukaru. 18 “Israel marka, arxatir awkimat armastawa; jakañ churktam uka Diosamat armastawa. 19 Ukham uñjasin Diosax q’apisïna, ukat yuqall wawaparu, imill wawaparus apanuküna. 20 Ukat saraki: ‘Qhiparuw uñtxä, ¡kunakxay lurapxchini! Chiqpachansa qhuru chuyman jaqinakäpxiwa, jan iyawsañan wawanakäpxarakiwa. 21 Jan diosäki uka diosampiw phiñasiyapxitu, uka inamay diosanakampiw q’apisiyapxarakitu; ¡nayasti jan markäki uka markampiw phiñasiyä, jan amuyt’asiñ munir markampiw q’apisiyarakï! 22 Nayan q’apisiñaxax mä ninjamaw aqtani, wali manqhapachkamaw aqantani; uraqsa, achunakapsa q’al tukjani, qullunakan qalltanakapsa q’al naksuni. 23 Jupanakxaruw taqi chijinak puriyanï, jupanakxaruw taqi mich’inakaxsa antutt’anï. 24 Manq’atjamaw jiwarapxani, phuthuti usumpiw jiwarapxani; mä jach’a usuw jupanakar tukjani; jupanakxarux monte animalanak khithanï, jiwayir mich’ini katarinak khithanirakï. 25 Thakhinakan wawanakapax espadampkam jiwarayataw uñjasini, uta manqhanakansa axsarañakiw utjani; yuqall wawasa, imill wawas jiwaraniwa, awkinakasa, ñuñuskir wawanakas jiwararakiniwa. 26 “ ‘Nayax jupanakar taqi tuqir ananukuñ amtäyäta, aka uraqit jan khitinsa amtaskañ chhaqtayaña. 27 Ukampis uñisirinakaxampi jan lart’ayasiñ laykuw jan lurkti; uñisirinakaxan jach’a jach’a tukuñapsa munkaraktti, jupanakax sapxaspawa: Jiwasaw ch’amasamp atipjtanxa; janiw Diosax taqi ukanak lurkiti’ sasa. 28 “Israel markax janiw amuyunïkxiti, ¡janirakiw amuyt’añ kankañapas utjkxiti! 29 Jupanakatix yatiñanïpxaspaxa, amuyt’apxaspawa; kunäkanitix ukanaksa yatipxarakispawa. 30 ¿Kunjämarak mayni sapak waranqanir jaltayisti? ¿Kunjämarak paninikisti tunka waranqanir jaltayisti? ¡Arxatir Dios sapakiw uñisirinakamar atipjaytamxa! 31 “Uñisirinakasax sum yatipxi, jupanakan arxatiripax janiw arxatirisjamäkiti. 32 Jupanakax Sodoma, Gomorra markanakankir jaqinakjamawa. Jan wali uva yapunakar uñtatäpxiwa, k’allk’u uvak achuyapxi; 33 vinopas asirunakan jiwayir mich’ipjamawa, katarinakan jiwayir mich’ipjamarakiwa. 34 Tatitusasti siwa: “ ‘Taqi ukanak imasiskta; mä jila alan yänakar uñtat imasiskta, 35 phuqsusiñ urux purinkani ukkhataki, aynacht’añapax purinkani ukkhataki. ¡Niyaw jak’ankxi jupanakar t’unjañ uruxa, niyaw jak’ankxi mutuyäwipaxa!’ sasa. 36 “Diosaw markapat arxatasini, markapar jan ch’aman uñjasaxa; Diosaw luqtirinakapat khuyapayasini jan kunar tukuyat jikxatasitap uñjasaxa. 37 Ukat uñisirinakasarux sani: ‘¿Kawkinkarak uka diosanakamasti, iyawsapkäyäta uka arxatir diosanakasti? 38 ¿Kawkinkarak waxt’anakam aparapipkäyäta, wilañchanakam luqtapkäyät uka diosanakamasti? ¡Sartasipxpanay jumanakar yanapt’iri! ¡Jutapxpanay jumanakar arxatiri! 39 Jichhax amuyasipxam, naya sapakïtwa Diosaxa. Janiw nayat sipan yaqha diosanakax utjkiti. Nayaw jakañ churta, nayarakiw jakañ apaqta; nayaw usuchnuqta, nayarakiw k’umarachta. ¡Janiw khitis utjkiti ch’amaxat qhispirixa! 40 Alaxpacharuw amparax aytta, wiñay jakañax laykuw juramento lurarakta, 41 lliphipkir espadax ariptayä, uñisirinakaxar phuqsusiñataki. ¡Nayar uñisir jaqinakarux luratapatjam churä! 42 Mich’inakaxsa katuntat jaqinakan wilaparuw juricht’arakï. ¡Taqpach jilïr jaqinakaparuw p’iqinakap khuchhuqä!’ 43 “¡Jumanaka, jak’ankir markanaka, Diosan markapamp chika kusisipxam! Jupaw uywatanakapan jiwatapat phuqsusini, uñisirinakapat phuqsusirakini. ¡Diosax markapar pampachaniwa uraqiparusti juchanakat q’umacharakini!” 44 Moisesax Israel marka nayräxan aka q’uchun arunakap jupanakar ist’ayi, Nun chachan Josué yuqapasti jupa jak’ankaskänwa. 46 Uka qhipatsti, Moisesax aka arunak Israel markarux säna: “Taqi kuntix jichhürun yatichapksma uka arunakxat sum amuyt’asipxam, ukatsti yuqall wawanakamaru, imill wawanakamar sapxam, taqi aka kamachi arunakarjam sarnaqapxañapataki. 47 Janiw aka arunakax aliq arunakakïkiti; jan ukasti aka kamachinakax jumanakan jakañamawa, jumanakatix jaysapxätaxa, walja maranakaw jakapxäta, katupkät uka uraqina, Jordán jawirat khursa tuqina.” 48 Uka pachpa uruw Diosax Moisesar säna: 49 “Abarim sat qullunakar saram, ukatsti Nebo sat qullur makhatam, Moab uraqinkir qulluru, Jericó marka uñkatasina, uka patat Canaán uraq uñtäta, israelitanakan katusiñapatak churkä uka uraqi. 50 Makhatkäta uka qullun jiwxäta, ukanarak imt’xapxätam, kamisatix Aarón jilamax jiwxäna ukapachax Hor qullun imt’atäxän ukhama. 51 Jumanak panix Israel marka nayräxan janiw jaysapkistati, Meribá uma jalsu jak’an jikxatasipkäyät ukapacha, Cadés uraqina, Sin sat wasarana. 52 Ukhamasti jayatak uñtäta, ukampis israelitanakar churkä uka uraqirux janiw mantkätati” sasa.

33

1 Moisesax Diosar luqtir mä jach’a profetänwa. Janïra jiwkasin jupax israelitanakar aski arunak arsüna, 2 akham sasa: “Tatit Diosasax Sinaí qullut juti; qhanapax Edom chiqatpach qhant’anistu. Jupan k’ajatapax Parán qullunakatpach jutanti, Meribá chiqakamaw puri, Cadés uraqina. Kupi amparapar aqkir kamachinak apt’asita. 3 Tatitux markapar munasiwa, Diosax jupankirinakarux imarakiwa; jupanakan jaysasirïpxatapata, arunakapsa kusisiñamp phuqhirïpxatapata. 4 Naya Moisesax Diosan kamachip churapxsma, ukasti jumanakatakix juk’amp munatawa. 5 Jumanakampi, markan jilïrinakamampixa, Diosarux reyimat uñt’asipxtaxa” sasa. 6 Ukatsti, Moisesax Rubén aylluruw sarakïna: “Jumanakax juk’anikïpxtawa, ukampis wiñayaw jakapxäta!” sasa. 7 Judá ayllurusti sarakïnwa: “Tatay, Judá ayllunkirinakan mayisitanakap ist’am; markapamp tantachasiyxam. Ch’amamp arxatam, uñisirinakapar atipt’añ yanapt’arakim” sasa. 8 Leví ayllurusti sarakïnwa: “Diosax israelitanakampiw tuqisïna Masá chiqan jupanakar yant’arakïna, Meribá sat uma jalsu thiyana. Ukampis jupax iyawsañampiw uñjapxtam jupar jaysapxatamata, arust’äwip phuqhas sarnaqapxatamata, awkinakamaru, jilanakamaru, wawanakamar ist’añat sipana. Ukat Tatitux jumanakar Urim, Tumim katuyapxtam, jupan sacerdotenakap utt’ayapxaraktam. 10 Jumanakaw markamarux kamachi arunakap phuqhañ yatichapxtaxa; Diosan altarapxansti, kunayman waxt’anak luqtapxtaxa. 11 Dios Tatituy jumanakar aski waxt’äwinak churpan, kusisiñampirak ch’ama luratanakamsa katuqpan. Uñisirinakamar taqinir tukjpan, jan mayampitak sartañapataki” sasa. 12 Benjamín ayllurux sarakïnwa: “Diosax munastamwa, imaraktamwa; Diosax wiñayaw qullunakam taypin jakani!” sasa. 13 José ayllurusti sänwa: “Diosax aski waxt’äwinak uraqimar churpan, alaxpacha suma sullampi, uraqi manqhit jalsur umanakampi; 14 maran achur suma achunakapampi phaxsinakan achur suma achunakapampi; 15 jach’a qullunakan suma achunakapampi, jisk’a qullunakan suma achunakapampi, 16 uraqir phuqhantir suma achunakapampi ch’aphi taypin uñstir Diosan khuyapayasiñapampi. Taqi uka waxt’anakax jumatakïpan jilanakam taypit ajllitätamata. 17 Efraín, Manasés wawanakaman jaqinakapaxa, jach’a ch’amanïpxiwa, urqu vacanakar uñtata, bufalonakar uñtata. Lanzanakapampiw t’unjapxani uraq tukusinkir uñisirinakaparusa” sasa. 18 Zabulón aylluru, Isacar ayllurusti sarakïnwa: “Zabulón, taqi chiqar alakip lurir saratamat kusisim, jumasti Isacar, chhujllanakaman kusisirakim. 19 Jach’a qutampita, quta lakapampita suma qamir yänak apsupxäta. Jak’ankir markanakaruw jawsthapipxäta, qullumaruw makhatanipxani, ukansti waxt’anak Tatitur luqtapxani” sasa. 20 Gad ayllurusti sarakïnwa: “¡Diosax jach’añchatäpan, jach’a uraqinak jumar churatapata! ¡Leonar uñtataw katuntañatak suyxattaxa! Jumax suma uraqinak kattaxa, Tatitur taqi kunan jaysatamata, chiqa kankañamp Israel markan uñjatamata” sasa. 22 Dan ayllurusti sarakïnwa: “Jumax leonan qallupar uñtatätawa, Basán uraqitpach thuqtaniri” sasa. 23 Neftalí ayllurux sarakïnwa: “Taqi kuna luratamax Tatiturux kusisiyiwa. Ukat Tatitux askinakapamp phuqt’ätam mä jach’a uraqi churarakïtam, Galilea qutat aynach thiyakama” sasa. 24 Aser ayllurux sarakïnwa: “Diosax aski waxt’äwinakap jumar churpan maynïr ayllunakat sipana. Taqpach israelita jaqinakax munasiñap jumar uñacht’ayapxpan. Oliva quqat apsut aceitemas jilarkir utjpan; 25 jakañamkamasti, ch’aman markäyätawa, markanakaman punkunakapas hierrota, broncet luratäniwa” sasa. 26 Tukuyañatakisti Moisesax sänwa: “Israelitanaka, janiw yaqha Diosax utjkiti, jumanakan Diosamjamaxa Diosax alaxpachan reyipawa, jumar yanapirix jutapuniniwa. 27 Diosax wiñay jakir Diosawa, jumarux imaskapunïtamwa; jupaw juma nayräxat uñisirimarus jaltayani, juman jupanakar t’unjañamataki. 28 Israel, jan axsarasaw jakxäta, samarañan jakxarakïta. Janipuniw manq’añamax pist’kätamti, Tatituw yapunakam qarpaskani. 29 Israel marka, kusisim; Tatit Diosam kipkaw qhispiytam, jupaw imasktam, yanapaskaraktam. ¡Jupaw atipt’ayir arxatirimaxa! Jumaw uñisirinakamarux jisk’achjäta, kayumampiw takxatarakïta” sasa.

34

1 Moisesax Moab wasaratxa, Pisgá sat qullu pataruw makhatäna, ukatsti Nebo qullu pataruw purirakïna, Jericó marka uñkatasina. Uka chiqat Tatitux uñtayäna taqpach Galaad uraqinaka, Dan ayllun uraqinakapkama; 2 ukhamarak Neftalí, Efraín, Manasés ayllunakan uraqinakapa, Judá ayllun uraqinakapa, Mediterráneo sat qutäkis ukakama. 3 Uka chiqatpach Moisesax aynach tuqinkir wasar uñtäna, Jordán jawiran qhirwapa, Jericó markar muyuntki uka pampanaka, Sóar markakama. Jericó markax Palmeranakan Marka satarakiwa. 4 Ukan Tatitux Moisesar säna: “Aka uraqinak nayax Israelar churä. Ukham nayax nayra awkinakamar arsuwayta, Abrahamaru, Isaacaru, Jacoburu. Nayax kipka nayranakamamp uñjañam munta, ukampis janiw uka uraqirux mantkätati” sasa. 5 Ukhamaw Tatitun luqtiripa Moisesax, Moab uraqin jiwxäna, kamisatix Tatitux siskatayna ukhamarjama. 6 Ukatsti uka pachpan jupar imt’xapxäna Moab chiqan utjir mä qhirwana, Bet-peor sat uñkatasina, ukampis janiw khitis jichhürkam Moisesan kawkhar imatätapsa yatkiti. 7 Moisesax pataka pä tunkan maranïkän ukkhaw jiwxäna. Jupasti suma k’umarakïskänwa, nayrapas sum uñjaskäna. 8 Israelitanakax Moab wasaran kimsa tunka uruw Moisesat jachapxäna, ukhamat jiwatapat jachaña, llakisiñ urunak phuqhasa. 9 Janïr jiwkasasti, Moisesax Josué chachan p’iqipxarux amparap luqxatäna, Diosasti yatiñ kankañampiw jupar phuqt’äna. Ukat israelitanakax Josué chachar jaysapxäna, ukatsti kamisatix Tatitux Moisesar iwxawaykatayna ukhamarjamaw phuqhapxarakïna. 10 Israel marka taypinsti, janiw Moisés profetjamax yaqha profetax Tatitumpi ajanuy ajanu parlirix utjkxänti. 11 Janipuniw khitis jupjamax muspharkay luräwinak uñacht’aykänti Diosan arsutaparjam Egipto markaru, reyipar ñanqhachañatakixa. 12 Janipuniw khitis Moisesat sipan juk’amp ch’amanix utjkänti, janirakiw kuna jach’a luräwinaktix israelitanakan uñjkañ lurkän uka kipka luriris utjkänti.