NEHEMÍAS

1

1 Nehemías chachan luräwinakapax akawa, jupasti Hacalías chachan yuqapänwa. Artajerjes reyin pä tunka mara marka apnaqäwipana, Quislev phaxsina, naya Nehemiasax Susa markankaskäyätwa, 2 ukapachasti Hananí mayni jilaxaw Judá uraqit mä qawqha chachanakamp purinïna. Nayasti jupanakarux Jerusalén markat jiskt’asta, kawkïr judionakatix jaya markar apatäñat jaltapkatayna ukanakat jiskt’asirakta. 3 Jupanakasti sapxituwa: “Khitinakatix jaya markar apatäñat jaltapki ukanakaxa, pachpankasipkiwa, jupanakax sinti jan walt’añan jikxatasipxi, wali t’aqhisiyatäpxarakiwa. Jerusalén markan pirqanakapasti tukjatawa, punkunakapas ninamp nakhantayatarakiwa” sasa. 4 Uka arunak ist’asasti qunt’asisin jachta, mä qawqha urunakaw wali llakt’at jikxatasïyäta, ayuno lurasa, alaxpachankir Tatitut mayisisaraki. 5 Jupar akham sarakta: “Alaxpachankir Dios Tatay, axsarkañ jach’a Diosay, jumar munapktam ukanakarusa, kamachi arunakam phuqhirinakarus janiw armktati, chiqa chuymanïtawa, arust’äwir mantat arumsa phuqtawa; 6 jichhasti israelita luqtirinakamatak arumay uru mayisitaxar ist’itaya. Nanak israelitanakax juma tuq juchachasitanakax uñt’asipxtwa; ¡wila masinakaxasa, nayasa juch lurapxta! 7 Juma nayraqatan sinti jan walinak lurapxta; arunakamar jan phuqhasaw sarnaqapxta, Moisés luqtirim tuq churapkista uka kamachinakaru, arsutanakamaru. 8 Moisesar yatiykäyäta uka arunakat amtasim, nanakatix juch lurapxirista ukaxa, wali jaya markanakaruw ananukupxitasma; 9 ukampis nanakatix jumar makhatxapxirisma, ukatsti kamachi arunakamar phuqhasa sarnaqapxarakirist ukaxa, kawki aka uraqi thiyakam jaqunukut uñjaskasasa, ukkhatpach wasitat apthapipxitasma, juman chhijllat qullan chiqaruw wasitat irpapxarakitasma, kawkhantix sutimax jakkani ukkharu. 10 “Nanakax juman uywatanakamäpxtwa, juman markamäpxaraktwa, jach’a ch’amamampiw Egipto markat irpsusinipxistaxa. 11 Dios Tatay, achikt’assmawa, mayisitax ist’itaya, jumar yupaychañ munir luqtirinakaman achikt’asitanakapsa ist’amaya. Jumakiy reyir suma chuym churam nayar katuqañapataki, ukhamat amtäwixan sum phuqhasiñapataki” sasa.

2

1 Mä urusti, Nisán sat phaxsina, Artajerjes reyin pä tunka mara marka apnaqäwipana, jupar vino luqtaskäyäta ukapachaw reyix nayar wali llakt’at uñjitu, 2 ukat jiskt’arakitu: —¿Kunats llakista? Wali llakit uñkatsma. Janirakiw usutjamäktasa, kuna jan walt’añaw utjpachätam —sasa. Ukkhasti wal axsaräyäta, 3 ukat reyir sista: —¡Wiñayataki reyix jakpan! ¿Kamisarak jan llakitäyästi, kawkhantix awkinakaxan janchinakapax imantatäki uka markan tukjatätapata, punkunakapas ninamp nakhantayatätapatsti? —sasa. 4 Reyisti jiskt’ituwa: —¿Kunsa jumatak luriristxa? —sasa. Alaxpachankir Tatitun yanapap mayisisaw 5 reyirux sarakta: —Juma reyitak askïchi, khuyapayasiñamas nayatak utjarakchi ukaxa, juma jach’a reyir Judá markar nayar khithañamatakiw achikt’assma, awkinakaxan janchipax imt’atäki uka marka wasitat sayt’ayañaxataki —sasa. 6 Reyisti jupa jak’an qunt’ata reinan ist’kañaw jiskt’itu: —¿Qawqha urus ukankäta? ¿Kunapachas kutt’anxäta? —sasa. Nayax qawqha urunakatix ukankañaxax wakiski uk jupar yatiyta, jupasti sarañaxatak iyawsituwa. 7 Ukhamarus nayax saraktwa: “Juma reyitak askïchi ukaxa, mä arsüwi qillqt’asin apayita, Éufrates jawirat inti jalant tuqin utjir marka apnaqirinakar churañataki, ukhamat markanakap chiq sarakipawayasin Judá uraqir puriñaxkama; 8 yaqha qillqatsti reyin ch’umip uñjir Asaf chachatak churawayarakita, nayaru lawanak churañapataki; uka lawanakasti Tatitun utapan nayräx punkunakap wasitat lurañataki, markan pirqapataki, ukhamarak nayan utax lurañatakïniwa” sasa. Reyisti, taqi mayitaxaruw iyawsas churitu, Tatitun khuyapayasiñapan nayampïtap layku. 9 Ukatsti reyix ejercitonkir jilïrinakaru, caballería soldadonakaruw nayamp chik sarapxañapatak khithäna, thakhin nayar jan walinakat jark’añataki. Éufrates inti jalant tuqinkapki uka marka apnaqirinakan ukar purisasti, reyin qillqt’atanakap churäyäta. 10 Ukampis kunapachatix Horón chiqankir Sambalat chachampi, Tobías amonita luqtiri chachampi yatipkäna ukkhaxa, walpun phiñasipxäna, jupanakatakix janiw ukax askïkänti nayan israelitanakar yanapt’ir purinitaxata. 11 Jerusalén markar purisinsti, ukat kimsa uru ukankxasinxa, 12 janiw khitirus kuntix Tatitux Jerusalén layku lurañ amuyt’aykitäna uk arskäyätti. Ukatsti arumaw sartasin mistuwayta, mä qawqha chachanakamp chika. Nayax janiw yaqha uywa irpkäyätti, jan ukasti kawkïri uywarutix lat’xatata sarkäyäta ukak irpasiyäta. 13 Uka arumpachaw Qhirwa tuqir mistuñäkis uka punkunjam mistuwayta, Dragón sat uma jalsu tuqir sarasa, ukhamarak T’unanak Warañ punku tuqiru. Ukatsti Jerusalenan tukjat pirqanakapa, ukhamarak ninamp nakhantayat punkunakap uñakipta. 14 Ukatsti, Uma Jalsu sat punku tuqiru, ukhamarak reyin estanquep tuqirux saraskaktwa; ukampis uywaxax janiw uka chiq sarirjamäkänti. 15 Ukkhakamasti arumäskakïnwa. Ukatsti jawir thiyanjam makhatawayta, pirqanak uñaraniwayasinsti Qhirwa sat punkunjam mantasaw kutt’anxarakta. 16 Marka apnaqirinakasti janiw yatipkänti nayan kawkiru sarataxsa, kun lurataxsa. Judionakarusa, sacerdotenakarusa janirakiw yatiykäyätti ukkhakamaxa, jilïrinakarusa, marka apnaqirinakarusa, khitinakatix pirqa lurañanakan yanapasipkani ukanakarusa. 17 Ukat jupanakar sista: —Jumanakax askiw yatipxtaxa jiwasanakan jan walt’añan jikxatasipxatasxa, Jerusalenax sinti tukjatawa, punkunakapas nakhantatarakiwa. Jumanakasti nayamp chik mayacht’asipxam, Jerusalenan pirqanakap wasitat sayt’ayañataki, jiwasat jan juk’amp larusipxañapataki —sasa. 18 Ukatsti, jupanakarux kunjämtix Tatitux khuyapayasiñapamp nayar yanapt’kitän uk yatiyarakta, kuna arunaktix reyis siskitäna ukanakxata, jupanakax sapxarakïnwa: —¡Qalltapxañäni, wasitat pirqa sayt’ayaña! —sasa. Jupanakasti wali q’aphakiw maynit maynikam ch’amañchasipxäna. 19 Ukampis kunapachatix Horón chiqankir Sambalat chachasa, Tobías amonita luqtirisa, Guésem árabe chachasa yatipxäna ukkhaxa, nanakat larusipxitänwa; jisk’achasaw sapxitäna: —¿Kunsa jumanakax lurasipkta? ¿Reyir saykatañti munapxta? —sasa. 20 Nayasti jupanakarux sistwa: —Alaxpachankir Tatituw nanakar atipt’ayapxitani. Nanaka Tatitun luqtirinakapaxa, pirqa sayt’ayañ qalltapxäwa, ukampisa janiw jumanakan kuna arsuñasa, kuna lurañas utjapktamti, janirakiw Jerusalén markan jumanakat kunat amtasiñas utjkiti —sasa.

3

1 Uka qhipatsti, wasitat pirq sayt’ayañ qalltapxäna. Sacerdotenakax Eliasib jilïr sacerdotepamp chikaw Ovejanakan punkupa satäkis uk askichapxäna, ukatsti, Pataka sat torret qalltasina, Hananelan torrepkama, jach’a punkunaksa uchantapxarakïnwa. 2 Ukat ukxar utjir pirqxa Jericönkir chachanakaw askichapxäna, ukxar pirqsti, Imrí chachan Zacur yuqapaw askicharakïna. 3 Senaá chachan wila masinakapasti Chawllanakan punkupa satäkis uk askichapxarakïna. Ukarux viganak uchapxäna, ukhamaraki punkunakapa, cerrojonakapampi, barranakapampi kuna. 4 Ukxar pirqäki uksti Meremot chachaw askichäna, jupax Urías chachan yuqapänwa, Cos chachan allchhiparaki; ukxar pirqäki uksti Mesulam chachaw askicharakïna, jupax Berequías chachan yuqapänwa, Mesezabel chachan allchhiparaki; ukxar pirqäki uksti Baaná chachan Sadoc yuqapaw askichäna. 5 Ukxarüki uksti Tecoankir jaqinakaw askichapxarakïna, ukampis uka markan jilïrinakapax janiw pirqa luririnakan sarayirinakaparux yanapañ munapkänti. 6 Jesaná punksti Paséah chachan Joiadá yuqapampi, Besodías chachan Mesulam yuqapampiw askichapxarakïna. Jupanakasti viganak uchapxäna, punkunakarusti cerrojonakampi, barranakamppach uchantapxäna. 7 Ukxar pirqäki uksti Gabaonankir Melatías, Meronotankir Jadón ukampiw askichapxäna, Gabaonankiri, Mispankir jaqinakamp chika. Jupanakax Éufrates jawirat inti jalant tuqinkir suyun jilïripan apnaqatäpxänwa. 8 Ukxar pirqäki uksti Harhaías chachan Uziel yuqapaw askichäna, jupasti qullqi yänak sum lurirïna; ukxar pirqäki uksti Hananías chacharaki, jupax suma q’apkir qullanak wakichirïnwa; jupanak paniniw Jerusalén markan pirqap thuru pirqäki ukkhakam askichapxäna. 9 Ukxar pirqäki uksti, Hur chachan Refaías yuqapaw askichäna, jupax Jerusalén markan mä chikat suyun apnaqiripänwa. 10 Ukxar pirqäki uksti Harumaf chachan Jedaías yuqapaw askichäna, uka pirqasti utap uñkatasinkänwa, ukxarükis uka pirqxa Hasabnías chachan Hatús yuqapaw askicharakïna. 11 Ukxar pirqäkis uka, ukhamaraki Hornonakan torrepa satäkis ukxa, Harim chachan Malquías yuqapampi, Pahat-moab chachan Hasub yuqapampiw askichapxäna. 12 Ukxaru pirqäki ukxa Halohés chachan Salum yuqapaw askichäna, juparusti phuchhanakapaw yanaparakïna, Halohés chachax Jerusalén markan maynïr chikat suyun apnaqiripänwa. 13 Qhirwa Punku satäkis ukxa, Hanún chachampi, Zanóah markankir jaqinakampiw askichapxäna; jupanakasti punkunakaparux cerrojonakampi, barranakamp uchapxäna, ukatsti pusi patak phisqa tunka metro pirqamp askichapxarakïna, T’unanak Warañ sat punkukama. 14 T’unanak Warañ punksti, Recab chachan Malquías yuqapaw askichäna, jupax Bet-haquérem suyu apnaqirïnwa. Jach’a punkunakapsti, cerrojonakani, barranakani uchantäna. 15 Uma Jalsu punku satäkis ukxa, Mispá suyun Colhozé apnaqiripan Salum yuqapaw askichäna, utachxatarakïna, ukatsti jach’a punkunakaparux cerrojonakampi, barranakapampiw uchantarakïna. Ukatsti Siloé uma estanquen pirqap askicharakïna, ukasti reyin panqar uyup jak’ankänwa, Davidan markapat saraqankis uka makhatañanakkama. 16 Ukxar pirqäki ukxa, Nehemías chachaw askichäna, jupasti Azbuc chachan yuqapänwa, Bet-sur sat chikat suyun apnaqiripa. Jupasti Davidan amayapax imatäki uka uñkatasita, uma imañäkis ukakama, ukatsti soldadonakan cuartelapkamaw askichäna. 17 Ukxar pirqäki ukxa Leví wila masit saraqirinakaw askichapxäna: Baní chachan Rehúm yuqapa; ukxarusti mä chikat Queilá suyu apnaqir Hasabías chacha, uksti suyupan sutipxaruw luräna. 18 Ukxar pirqäki ukxa masinakapaw askichapxarakïna: maynïr chikat Queilá suyu apnaqiri Henadad chachan Bavai yuqapa; 19 ukxar yaqha pirqsti, Mispá markan apnaqiripa, Josué chachan Éser yuqapaw nuwasiñ yänaka imañ utar makhatañäkis uka uñkataskam askicharakïna. 20 Ukxarüki uka pirqsti, Zabai chachan Baruc yuqapaw askicharakïna, pirqax muyt’ki ukkhat qalltasina, Eliasib sacerdoten utapa punkupkama; 21 ukxar pirqäki uksti Urías chachan Meremot yuqapaw askichäna, jupax Cos chachan allchhipänwa, Eliasib sacerdoten utap punkupat qalltasina uka pachpa utan tukuyapkama. 22 Ukxar pirqäki uksti, Jordán jawir qhirwan jakapkäna uka sacerdotenakaw askichapxäna. 23 Benjamín sacerdotempi, Hasub sacerdotempix utap uñkatasinkki uka pirqa askichapxäna. Ukatsti Maaseías chachan Azarías yuqapaxa, Ananías chachan allchhipäkaraki ukax utapa jak’ankkis uka pirq askichäna. 24 Ukxar pirqäki uksti Henadad chachan Binuy yuqapaw askichäna, Azarías chachan utapat qalltasina pirqa muyt’akama. 25 Pirqax muyt’ki uka uñkatasimpi, reyin utapat jach’a jilsut torrëki ukampsti Uzai chachan Palal yuqapaw askichäna, ukasti uñjirinakan uta anqäxapan jikxatasi. Ukxar pirqäki uksti Parós chachan Pedaías yuqapaw askichäna, 26 Uma Punku satäkis uka nayräxkama, inti jalsu tuqina, Ófel chiqankiri templon jakir yanapasirinakaw askichapxäna, jach’a jilsuta torrëki ukkhakama. 27 Ukxar pirqäki ukxa, Tecoankir jaqinakaw askichapxäna, jach’a jilsuta torre nayräxata, Ófel pirqäkis ukkhakama. 28 Sacerdotenakasti sapa maynis utap uñkatas pirqa askichapxäna, Caballonakan punkupa satäkis ukkhat qalltasina. 29 Ukat ukxaru, Imer chachan Sadoc yuqapaw utap uñkatas pirqa askichäna; ukat ukxar pirqxa, Inti Jalsu tuqi mantañ punku uñjir Secanías chachan Semaías yuqapaw askicharakïna. 30 Ukat ukxar pirqsti, Selemías chachan Hananías yuqapaw askichäna; jupasti Salaf chachan suxtïr yuqapänwa. Berequías chachan Mesulam chachasti utap uñkatas pirqa askicharakïna. 31 Ukxar pirqäki uksti, qullqi yänak lurir Malquías chachaw askichäna: Tatitun utapan luqtirinakana, alakipanakan utanakapkama, Uñaraña uta punkükis uka uñkatasita, uñch’ukiñataki utäkis uka pirqa muyt’akama. 32 Ukxar pirqäkis ukxa, qullqi yänak luririnaka, alakip luririnakaw askichapxäna, uñch’ukiñ utäkis uka pirqa muyt’at qalltasina, Ovejanakan punkupa satäkis ukakama.

4

1 Sambalat chachax pirqa askichapxataxat yatkäna ukkhax wal mayjt’asïna, ukatsti wali phiñasitaw 2 masinakap nayraqatana, Samariankir ejército nayraqatan judionakat larusïna akham sasa: “Manq’at jiwat judionakax ¿kuns amuyasipxpacha? ¿Wasitat marka sayt’ayasaxa, wilañchanak luqtasipkakïwa, sapxpachati? ¿Mä urunak lurañ tukuyapxä, sasat amuyapxpacha? ¿Jan ukax, uka allthapit taypit machaq qalanak apsupxä sapxpachacha?” sasa. 3 Jupa jak’ansti, Tobías amonita chachaw ukankaskäna, jupas akham sarakïnwa: “Uñtapxam pirqanak sayt’ayasipkiri: ¡Mä qamaqis uka pirqar jalsusax allinukuwayakispawa!” sasa. 4 Ukat nayax Tatitut mayista: “Nanakan Diosaxay, nanakat larusipxatap ist’am. Nanakatak arusitapax jupanakxar kutxatpan, uñisirinakapan amparapar katuyam, yaqha markar katuntat jupanakax apapxpan. 5 Ñanqha luratanakap jan pampachamti, janirak juchanakap armasimti, jupanakax wasitat pirqa sayt’ayapxataxat larusipxitu” sasa. 6 Ukhamasti, pirqax niya chikakam luratäxänwa, jaqinakasti taqi chuymaw lurapxäna. 7 Ukampis Sambalat, Tobías, árabe jaqinakasa, ukhamarak Amón, Asdod ukankirinakas kunapachatix Jerusalén markan pirqanakapan askichatäxatapa, k’ajllanakapas pirqantatäxatap yatipxäna ukkhaxa, walpun phiñasipxäna. 8 Ukatsti taqiniw mayak amtapxäna Jerusalenar ñanqha luras t’unjaña. 9 Ukatsti nanakax Tatituruw mayisipxta, jupanakat jark’aqasiñatakix uruy arum uñch’ukirinak uchapxta. 10 Judänkir jaqinakasti sapxänwa: “Q’ipirinakan ch’amapax walja t’unanak nayraqatan laq’jtiwa, nanakas wasitat pirqa sayt’ayañatakix janiw ch’amanïkxapkti” sasa. 11 Uñisirinakaxax amuyapxpachänwa nanakax janis amuyasipkirista, janis kuns uñjapkirista ukhama, ukatsti akatjamat nanakar nuwantir mantantanisin jiwayañataki, ukhamat lurañanak sayt’ayañataki. 12 Ukampis jupanak jak’an jakapkäna uka judionakax sapa kutiw yatiyapxitu: “Uka jaqinakax taqi tuqit ñanqha lurañ amtapxtam” sasa. 13 Ukat nayax jaqinakar mayïyäta nuwantasiñatak wakicht’asipxañapataki. Ukatsti ut uta jupanakax pirqa qhipäxan tantachasipxañapataki, ukhamarak kawkhanakantix pirqax janïr askichatäki ukkhanakana, k’ajlla chiqanakana, espadanakani, lanzanakani, mich’inak antutt’añanakani. 14 Nayasti jupanakan axsarayasipxatap uñjasin jilïrinakaru, marka apnaqirinakaru, taqi jaqinakamppacharuw sayt’asisin akham sista: “Jan axsarapxamti. Amtasipxam, Tatitux jach’a ch’amaniwa, axsarkañarakiwa; jumanakax nuwasipxam masinakam layku, wawanakam layku, warminakam layku, utanakam laykuraki” sasa. 15 Kunapachatix uñisirinakaxax nanakan wakichasitanakax yatipkäna, Tatitus jupanakan amtäwinakap mayjt’ayatap yatipkäna ukkhaxa, taqi mayniw nanakax pirqa lurañanakaxarkam kutt’xapxäyäta. 16 Uka urutsti chikat jaqinakax pirqa lurañanakan irnaqapxäna, chikat jaqinakasti lanzanakani, jark’aqasiñanakani, mich’inak antutt’añanakani, qhawanakani kun wakicht’atäpxänwa. Jilïrinakasti Judänkir jaqinakaruxa, 17 khitinakatix wasitat pirqa sayt’ayasipkäna ukanakarux wal yanapapxäna. Q’ipirinakax q’ipisipkakïnwa, ukampis mä amparampix irnaqapxänwa, maysa amparampisti espada ayt’atäpxänwa. 18 Pirqa lurañan irnaqapkäna ukanakan espadapax wak’apan uchatkamänwa, corneta phust’iristi naya jak’ankänwa, 19 nayasti jilïrinakaru, marka apnaqirinakaru, markachirinakarux säyätwa: “Lurañanakax walipuniwa; jiwasanakax pirqa muytpacharu jalanuqatätanwa, jayan jayan jalanuqata. 20 Ukhamasti, corneta phust’ir ist’apxäta ukapachasti, jank’akiw nanakar yanapt’ir jalanipxäta; Tatitusaw jiwas chika nuwasiskani” sasa. 21 Ukhamasti, nanakax willjtatpacha ch’amakthapkamaw luräwin irnaqasipkakïyäta, mä chikat jaqinakasti lanzas ayt’atkamänwa. 22 Ukhamarus jaqinakarux saraktwa, taqini, yanapirinakamppacha Jerusalén marka manqhan qhantatipxañapa, ukhamat yanapirix aruman uñch’ukiñapataki, urusti luräwin lurañapataki. 23 Janiw nayasa, wila masinakaxasa, yanapirinakasa, nayamp chikäpkän uka uñjirinakas ikintañatakix isinak apsusipkäyätti, sapa maynis lanzas apt’atkamakïpxäyätwa.

5

1 Uka qhipatsti, mä jach’a jan walt’añanakaw markan utjarakïna, markachir chachanakampi, warminakampix judío masinakap tuqi walpun arusipxäna, 2 yaqhipanakax sapxänwa: “Nanakax walja wawanakanïpxtwa, manq’atjam jan jiwaskañatakix trigo munapxta” sasa. 3 Mayninakasti sapxarakïnwa: “Nanakax trigo alasiñatakis qullqi mayt’asipxta, uraqinakaxa, uva yapunakaxa, utanakaxa taqi ukanakxaruw mansusipxta” sasa. 4 Yaqhanakasti sapxarakïnwa: “Nanakax reyir impuesto churañatakix, uraqinakaxa, uva yapunakaxa ukanakxaruw qullqi mayt’asipxta” sasa. 5 Ukhamarus sasipkakïnwa: “Marka masinakaxasa, nanakasa mä pachpa wilat jutirkamakïpxtwa; wawanakaxasti jupanakan wawanakapat janiw kunansa mayjäkiti. Ukampis wawanakaxaruxa t’aqhisiyat jaqïñapatak aljañaw wakt’apxitu. Nanakan phuchhanakaxat waljaniw niya aljantat uñjasxapxi, nanakasti jark’añatakix janiw kuns kamacht’irjamäpkti, nanakan uraqinakaxasa, uva yapunakaxasa yaqha jaqinakankxatapata” sasa. 6 Kunapachatix nayax jupanakan arusitanakap ist’ayät ukkhaxa, wal chuymaxan mayjt’asta. 7 Sum amuyt’asisinsti, nayax jilïrinakaru, marka apnaqirinakaruw juchañchta, ukham ch’ama lurañanaka marka masinakaparu uchapxatapata. Ukatsti ukanaka aruskipañatakixa, mä jach’a tantachasïwiruw jaqinakar jawsayta, 8 jupanakarusti saraktwa: “Nanakax kawkhakamatix ch’amanakaxax utjki ukkhakamaw jiwasa marka masi judío jaqinakar kutsuyanipxta, khitinakatix jucharar markanakar aljatäpkäna ukanakaru; jichhasti jumanakax ¿wasitatampit jupanakar aljapxta, nanakan wasitat kutsuyaskañaxatakisti?” sasa. Jupanakasti amukïpxänwa, janiw kuns kamsapkänti. 9 Ukxarusti nayax saskaktwa: “Kuntix jumanakax lurapkta ukax janiw walïkiti. Uñisirinakasan jiwasat jan larusiskañapatakixa, jumanakax Tatitur axsarapxatam uñacht’ayapxañamänwa. 10 Nayasa, wila masinakaxasa, yanapirinakaxasa, jupanakarux qullqi, trigo mayt’apxarakta; ukhamasti, ¡uka manunakxa janiw mayiskxapxäti! 11 Jichhasti achikt’asipxsmawa, jichhpach uraqinakapa, uva yapunakapa, olivo yapunakapa, utanakapsa kutt’ayxapxam, ukatsti qullqi, grano, vino jan ukax, aceite manutxa, jan mayiskxapxamti” sasa. 12 Jupanakasti sapxänwa: “Taqi ukanak kutt’ayxapxäwa, janiw kuns mayiskxapxäti. Kunjamtix jumax siskta ukham lurapxä” sasa. Ukatsti, sacerdotenakaruw jawsta, jupanak nayraqatan juramento lurayta, kuntix arsupkäna uk phuqhapxañapataki. 13 Ukhamarakiw isixsa thalarasta akham sasa: “Ukhamwa Tatitux uka juramento jan phuqhirinakarux utapatsa, uraqipatsa anqäxar thalanukuni, ukhamarak taqi kunapatix utjki ukanaksa aparani” sasa. Jaqinakasti taqiniw arsupxäna: “Ukhamäpan” sasa. Ukatsti Tatituruw yupaychapxäna. Jaqinakasti lurañatak arsupkäna ukxa taqiniw phuqhapxäna. 14 Artajerjes reyisti pä tunka mara marka apnaqäwipana nayarux Judá uraqxar marka apnaqirit utt’ayitäna, kimsa tunka payan marakamaw uka markan apnaqiripat ukankäyäta. Kunatix marka apnaqiriru impuestonakat churañ wakt’käna uksti, tunka payan maranakax janiw nayasa, yanapirinakaxasa mayipkäyätti. 15 Ukampis nayat nayra marka apnaqirinakasti, jan wal markar lurapxäna, jupanakax sapüruw pusi tunk qullqi mayisipxirïna manq’añataki, vinotaki. Ukxarusti yanapirinakapax markachirinakarux t’aqhisiyapxirïnwa. Ukampis nayax janiw ukham lurkti Tatitur axsaratax layku. 16 Mä tuqitxa nayax markan pirqapa wasitat sayt’ayaña amtäwixampix phuqtwa, janiw kuna uraqsa alaskaraktti. Yanapirinakaxax pirqa sayt’ayañ luräwinakan taqiniw irnaqapxi. 17 Ukhamarus nayaw pataka phisqa tunkani judío jaqinakar manq’añ churäyäta, marka apnaqir jilïrinakapamppacharu, jak’ankir markanakat jutirinakarusa. 18 Ukatsti nayankirita sapüru manq’añanak uchäyäta: mä vaca, suxta sumïri ovejanaka, manq’añ jamach’inaka; ukatsti sapa tunka uruw vinox jilarkir utjirïna. Ukampis janipuniw mayiskäyätti, kunatix marka apnaqirïtaxat wakt’kitu ukxa, markachirinakan wali t’aqhisipxatap layku. 19 Ukhamasti, Tatitur mayt’asisaw sarakta: ¡Tatitu Diosaxay, nayan askixatak amtasitaya, taqi kunanaktix aka marka layku lurkta ukanakata! sasa.

6

1 Kunapachatix Sambalat, Tobías, Guésem árabe chachampi, ukhamarak mayni uñisirinakaxampi yatipkäna, nayan wasitat pirqa jan khitins mantkaya askichañ tukuyataxatxa, janïras punkunakax uskutäkchïn ukasa, 2 Sambalat, Guésem uka chachanakax mä yatiyäwi apayanipxitäna, Onó qhirwan mä kawkha jisk’a markansa nayamp jikisiñataki. Ukampis jupanakax nayar ñanqha lurañ amtasipkäna. 3 Ukatsti nayax yatiyirinak khitta akham sañapataki: “Nayax janiw sarirjamäkti, jan inakt’asaw mä jach’a irnaqäwin irnaqaskta, ukhamarusa, nayatix jumanakamp jikisir sarirista ukkhaxa, lurañanakax sayantxaspawa” sasa. 4 Pusi kutiw uka kipka arunak nayar sañapatak khithanipxitu, nayasti jupanakarux uka pachpakirak säyäta. 5 Ukatsti Sambalat chachax phisqïr kutiw maynïr uywatapar mä qillqat apayanitu, 6 ukasti akham sänwa: “Jaqinakax arunak apnaqapxi, Guésem chachas sarakiwa, jumampi judionakampix Artajerjes reyir saykatañatak wakichasipkatama, markan pirqapsa ukatakirak wasitat askichasipkatama. Jaqin parlataparjamasti, Judá uraqin reyipäñ juman munatama, 7 ukatsti profetanakar Jerusalén markan utt’ayatama, ukat jupanakax ‘Judá uraqix reyinïxiwa’ sapxañapataki. Uka arunaksti, Artajerjes reyix yatispawa, ukhamasti jutamaya, purapat parlt’añäni” sasa. 8 Nayasti ukxarux qillqat apayarakta, akham sasa: “Uka arunakax janiw chiqäkiti, jumakiw ukanak amuyasktaxa” sasa. 9 Jupanakax nanakar sustjañ munapxitäna, ukhamat lurañanakax apanukusin jan tukuyañaxataki; ukampis nayax Tatituruw mayisïyäta, juk’amp ch’amamp irnaqaskakiñataki. 10 Ukatsti, Delaías chachan Semaías yuqapäki, Mehetabel chachan allchhipäki ukan utaparuw saräyäta. Semaiasasti utapar jist’antasin situ: “Jichha arumax jumar jiwayiriw jutañ amtapxi, Tatitun utapar imantasir sarañäni, punkunak sum jist’antasiñäni” sasa. 11 Nayasti juparux sistwa: “Nayjam chachanakax janiw jaltapkiti, janirakiw jakañap qhispiyasiñatakix Tatitun utaparus imantasipkiti. Nayax janipuniw imantaskiristti” sasa. 12 Nayasti amuyasïyätwa, Semaiasan ukham parlañapatakix Sambalat, Tobías chachanakan jupar qullqi chilltapxatapa, janiw Tatitun khithanitjam parlkänti. 13 Nayar axsarayañatakisa, juch lurañaxatakisa qullqi churapxäna, ukhamat nayar jan walit uñt’ayañataki, nayar jisk’achayañataki. 14 Nayasti Tatituruw mayista: “¡Nayan Tatituxay, kuntix Sambalat, Tobías chachanakax lurapki ukanakat amtasim! ¡Nayar sustjaña munir Noadías profetisa warmitsa amtasirakim, mayni profetanakatsa janirak armasimti!” sasa. 15 Pirqa lurañasti Elul phaxsina, pä tunka phisqan uru saraqataruw tukuyatäxäna, uka irnaqäwisti phisqa tunka payan urunakan tukuyasïna. 16 Uñisirinakaxax ukanak yatisinxa, nanak jak’ankir markanakax wal axsarayasipxäna, p’inqachjataw uñjasipxarakïna; jupanakan aka luräwix Tatitun yanapapamp phuqhasitap yatipxatap layku. 17 Uka urunakansti Judá uraqinkir jilïri aytat jaqinakax Tobías chachar walja qillqatanak apayapxäna, 18 waljaniw Judänkir jaqinakax Tobiasampïñatak juramento lurapxatayna, jupan Secaniasan tullqapätapata, Secaniasax Árah chachan yuqapänwa, jupan Johanán yuqapasti Mesulam chachan phuchhapampiw jaqichasitayna, Mesulamasti Berequiasan yuqaparakïnwa. 19 Ukat Tobiasxat nayraqataxan sum parlapxäna, juparusti kuntix nayax siskäyäta ukanak yatiyapxarakïna. Nayar axsarayañatakisti Tobiasax qillqatanak apayanitäna.

7

1 Pirqa wasitat lurañ tukuyxasinxa, punkunakap uchantxapxta, ukatsti punku uñjirinaka, q’uchurinaka, sacerdotenakar yanapirinak ajllipxarakta. 2 Jerusalén marka apnaqañapatakisti Hananí jilaxaruw uchta, Hananías chacharusti reyin jach’a utapan jilïripat ucharakta, jupax aski jaqïnwa, ukhamarus yaqha jaqinakat sipan Tatitur axsartirïnwa. 3 Panpacharuw sarakta: “Intix sum jalsunxani ukkhaw Jerusalén markan punkunakapax jist’arasini, jayp’thapxani ukkharakiw jist’antasxani, janïra uñjirinakax sarxapkan ukkha” sasa. Ukhamarakiw Jerusalenan jakirinak taypit uñch’ukirinak ajllirakta, ukhamata mayninakax uchatäki ukkhana, mayninakasti utanakap nayräxan uñch’ukipxañapataki. 4 Jerusalén markax wali jach’änwa, ukampis juk’a jaqinikirakïnwa, utanakan janïra wasitat askichatätap layku. 5 Ukatsti Tatituw nayar ch’amañchitäna aytat jilïr jaqinakaru tantachañataki, marka apnaqirinakarusa, markachirinakarusa; ukhamat taqpach wila masinakan sutinakap qillqañataki. Ukatsti mä qillqata jikxatarakta, kawkïr wila masinakatix nayra purinipkäna ukan sutinakapan qillqata. Ukansti akïrinakaw qillqatäna: 6 “Akanakawa Judá uraqin yurir israelitanakan sutinakapaxa, jupanakasti Babilonia markar Nabucodonosor reyin apataw uñjasipxäna, apatäsinsti Jerusalenaruw kutt’anxapxäna, ukhamarak Judänkir yaqha chiqanakaru, sapa maynisa markaparkama, jupanakarux aka jilïr irpirinakaw yanapapxäna: Zorobabel, Josué, Nehemías, Azarías, Raamías, Nahamaní, Mardoqueo, Bilsán, Mispéret, Bigvai, Nehúm, Baaná uka chachanaka. 8 “Parós chachan wawanakapat pä waranqa patak paqallq tunk payani jaqinakaw kutt’anipxäna; 9 Sefatías chachan wawanakapat kimsa patak paqallq tunk payani; 10 Árah chachan wawanakapat suxta patak phisqa tunk payani; 11 Pahat-moab chachan wawanakapat pä waranqa kimsaqallq patak tunka kimsaqallqun jaqinaka. Taqi jupanakasti Josué chachat saraqiripxänwa. 12 Elam chachan wawanakapat waranqa pä patak phisqa tunk pusini. 13 Zatú chachan wawanakapat kimsaqallq pataka pusi tunka phisqani; 14 Zacai chachan wawanakapat paqallq patak suxta tunkani; 15 Binuy chachan wawanakapat suxta patak pusi tunk kimsaqallquni; 16 Bebai chachan wawanakapat suxta patak pä tunk kimsaqallquni; 17 Azgad chachan wawanakapat pä waranqa kimsa patak pä tunk payani; 18 Adonicam chachan wawanakapat suxta patak suxta tunk paqallquni; 19 Bigvai chachan wawanakapat pä waranqa suxta tunk paqallquni; 20 Adín chachan wawanakapat suxta patak phisqa tunk phisqani; 21 Ater chachan wawanakapat llätunk tunk kimsaqallqun jaqinaka. Taqi jupanakasti Ezequías chachan wawanakapäpxänwa; 22 Hasum chachan wawanakapat kimsa patak pä tunk kimsaqallquni; 23 Besai chachan wawanakapat kimsa patak pä tunk pusini; 24 Harif chachan wawanakapat patak tunka payani; 25 Gabaón chachan wawanakapat llätunk tunk phisqani; 26 Belenankiri, Netofankiristi patak kimsaqallq tunk kimsaqallquni; 27 Anatot ukankirinakasti pataka pä tunk kimsaqallquni; 28 Bet-azmávet ukankirinakasti pusi tunk payani; 29 Quiriat-jearim, Quefirá, Beerot ukankirinakasti paqallq patak pusi tunk kimsani; 30 Ramá, Gueba ukankirinakasti suxta patak pä tunk mayani; 31 Micmás ukankirinakasti patak pä tunk payani; 32 Betel, Ai ukankirinakasti patak pä tunk kimsani; 33 Nebo ukankirinakasti phisqa tunk payani; 34 Elam ukankirinakasti waranqa pä patak phisqa tunk pusini; 35 Harim ukankirinakasti kimsa patak pä tunkani; 36 Jericó ukankirinakasti kimsa patak pusi tunk phisqani; 37 Lod, Hadid, Onó ukankirinakasti paqallq patak pä tunk mayani; 38 Senaá ukankirinakasti kimsa waranqa llätunk patak kimsa tunkani; 39 Sacerdotenakatsti akanakaw kutt’anipxarakïna: Josué chachan wila masipata, Jedaías chachan wawanakapat llätunk patak paqallq tunk kimsani sacerdotenaka; 40 Imer chachan wawanakapat waranqa phisqa tunk payani; 41 Pashur chachan wawanakapat waranqa pä patak pusi tunk paqallquni; 42 Harim chachan wawanakapat waranqa tunka paqallquni. 43 “Josué, Cadmiel chachanakat saraqir levitanakasti, paqallq tunka pusiniw kutt’anipxäna, jupanakax Hodaviasan wila masipäpxänwa. 44 “Asaf chachan q’uchuri wawanakapat patak pusi tunk kimsaqallquni. 45 “Punku uñjirinakasti, aka jaqinakan wawanakapäpxänwa: Salum, Ater, Talmón, Acub, Hatitá, Sobai ukampita; jupanakasti patak kimsa tunk kimsaqallquniw kutt’anipxäna. 46 “Tatitun utapan luqtirïpkäna ukanakasti aka jaqinakan wawanakapäpxänwa: Sihá, Hasufá, Tabaot, 47 Queros, Siahá, Padón, 48 Lebaná, Hagabá, Salmai, 49 Hanán, Guidel, Gáhar, 50 Reaías, Resín, Necodá, 51 Gazam, Uzá, Paséah, 52 Besai, Meunim, Nefusim, 53 Bacbuc, Hacufá, Harhur, 54 Baslut, Mehidá, Harsá, 55 Barcós, Sísara, Temá, 56 Nesíah, Hatifá ukampita. 57 “Salomonan luqtirinakapan wawanakapatsti Sotai, Soféret, Perudá, 58 Jaalá, Darcón, Guidel, 59 Sefatías, Hatil, Poquéret-hasebaím, Amón ukampita. 60 Tatitun utapan irnaqirinaka, ukhamarak Salomonan luqtirinakapat wawanakapax kimsa patak llätunk tunka payanïnwa. 61 “Tel-mélah, Tel-harsá, Querub, Adón, Imer uka markanakat purinirinakasti janiw khiti wila masi tuqit israelitäpxatapsa qhanañchirjamäpkänti, jupanakasti: 62 Delaías, Tobías, Necodá uka chachanakan wawanakapänwa, taqpachanix suxta patak pusi tunka payanïnwa. 63 Sacerdotenakan wila masinakapasti akïrinakan wawanakapäpxänwa: Hobaías, Cos, Barzilai uka chachanakata. Barzilai chachax awkch’ipan sutipat sutinïnwa, jupax Galaadankir Barzilai chachan mayni phuchhapampiw jaqichasitayna. 64 Jupanakasti sutinakap qillqatan thaqtapxäna, ukampis janiw jikxatapkänti, ukat jupanakarux sacerdote irnaqäwinakat jark’apxäna. 65 Ukhamarusa, marka apnaqirixa, jupanakarux luqtat manq’anakat jan manq’apxañapatakiw yatiyäna, mä sacerdoten uk yatxatañapkama, Urim, Tumim sat qalanak tuqi. 66 “Babilonia markat kutt’anir jaqinakasti pusi tunka payan waranqa kimsa patak suxta tunkanipxänwa. 67 Jupanakamp chikasti paqallq waranqa kimsa patak kimsa tunk paqallquni luqtirinakaw jutapxäna, ukhamarakiw pä patak pusi tunk phisqani q’uchurinaka. 68 Jupanakansti, paqallq patak kimsa tunk suxtan caballonaka, pä pataka pusi tunk phisqani mulanaka, 69 pusi pataka kimsa tunk phisqan camellonaka, suxta waranqa paqallq pataka pä tunkani asnonakaw utjarakïna. 70 “Wila masinakan yaqhip jilïrinakapasti, pirqa lurañatakix qullqi churapxäna; marka apnaqiristi qullqi katuriruw kimsaqallqu kilo quri, phisqa tunka jach’a qirunaka, ukatsti phisqa patak kimsa tunkan sacerdote isinak katuyäna. 71 Wila masinakan jilïrinakapasti qullqi katuriruw patak suxta tunkan kilo quri churapxäna, ukhamarak waranqa pä patak tunkan kilo qullqimpi; 72 ukxar utjir jaqinakasti patak suxta tunkan kilo quri, waranqa patakan kilo qullqi churapxäna, ukhamarak suxta tunka paqallqun sacerdote isinaka. 73 “Ukatsti sacerdotenakasa, levitanakasa, punku uñjirinakasa, q’uchurinakasa, markachirinakasa, Tatitun utapan yanapirinakasa, taqi Israel markpachaw utjäwiparkam utt’ayatäxäna.” Paqallqu phaxsïri purinipansti, israelita jaqinakax markanakapar suma utjantatäxapxänwa.

8

1 Ukhamasti markachirinakax taqpachaniw plazan mayaki tantacht’asipxäna, Uma punku satäki uka nayräxana, ukatxa yatichiri Esdrasaruw sapxäna: “Tatitux Israel markaru Moisés tuqi kamachip churkatayna uka qillqat aptanim” sasa. 2 Esdras chachasti paqallqüri phaxsina, nayrïr uru saraqataruw kamachinakan qillqat aptanïna; kawkhantix chachanakasa, warminakas tantachatapkäna, ukhamaraki khitinakatix suma amuyt’irïpkän uka jaqinakan nayraqataparu. 3 Ukatsti willjtat chika urukamaw taqi jupanakan nayraqatapan kamachinak ullaräna, Uma punku sat uñkatasi plaza nayräxana. Taqpach markachirinakaw kamachi qillqat arunak ullart’atarux sum ist’apxäna. 4 Esdras yatichiristi lawat lurat tarima patxan sayt’atänwa; uka tarimasti uka amtäwimpi luratänwa. Esdrasan kupïxapanxa Matatías, Sema, Anías, Urías, Hilquías, Maaseías uka chachanakaw sayt’atäpxäna. Ch’iqäxapansti Pedaías, Misael, Malquías, Hasum, Hasbadana, Zacarías, Mesulam uka chachanakaraki. 5 Ukatsti Esdrasax taqi jaqinakan uñjkañaw qillqat jist’aräna, jupax taqininsa uñjkañarakïnwa; jist’arkäna ukkhasti taqiniw sayt’asipxäna. 6 Esdrasasti taqi ch’aman Tatit Diosaruw yupaychäna, ukatsti taqiniw amparanakap alayar luqtasin arsupxäna: “¡Ukhamäpan! ¡Ukhamäpan!” sasa. P’iqinakapsti uraqir puriyañkamaw alt’apxäna, ukatsti Tatituruw yupaychapxarakïna. 7 Uka qhipatxa, Josué, Baní, Serebías, Jamín, Acub, Sabtai, Odías, Maaseías, Quelitá, Azarías, Jozabad, Hanán, Pelaías uka levitanakasti jaqinakarux kamachi arunakxat sum qhanañchapxäna. Jaqinakasti ukkhakamax pachpankapxänwa, 8 jupanakax Tatitun kamachi arunakap jach’at ullarapxäna, ukatsti yaqha aruruw jaqukipapxäna, ukhamat sum amuyt’apxañapataki. 9 Tatitun kamachi arunakap ist’asinxa jaqinakax taqiniw jachapxäna. Ukatsti, marka apnaqir Nehemiasasa, Esdras yatichir sacerdotesa, ukhamarak jaqinakar Tatitun kamachip qhanañchir levitanakasa, sapxänwa: “Jichhürux Tatit Diosasar luqtat uruwa, jan llakisipxamti, janirak jachapxamsa” sasa. 10 Esdrasasti ukxarux sänwa: “Sarxapxam, manq’asinipxam sumïri manq’anaka, muxsa vino umasipxarakim, ukatsti khitinakantix manq’añapax jan utjki ukanakar churapxarakim; jichhürux Tatitusar luqtat uruwa. Jan llakisipxamti, Tatitusti kusisiñapampiw ch’amañchistani” sasa. 11 Levitanakasti jaqinakarux amukt’ayapxarakïnwa, akham sasa: “Amukt’apxam, jan jachapxamti, aka urux Tatitur luqtat uruwa” sasa. 12 Ukatsti markachirinakax taqiniw manq’iri, umiri sarxapxäna, ukhamaraki manq’anakapa mayninakampi jaljasiri, mä jach’a phunchhäwi lurapxarakïna, kuntix jupanakar yatichaskäna ukanakxat amuyt’apxatapata. 13 Uka qhipürusti wila masinakan jilïr irpirinakapa, sacerdotenaka, levita chachanakax yatichiri Esdrasampiw tantacht’asipxäna, Tatitun kamachi arunakap sum yatxatañataki, 14 ukatsti jupanakax uka kamachi qillqatan jikxatapxäna kuntix Tatitux Moisés tuqi lurañatak arskatayna uka qillqata, israelitanakax paqallqüri phaxsina, phunchhäwi urunakan chhujlla manqhin jakapxañapäki ukxata. 15 Ukatsti yatiyasirakïnwa taqi markanakaru, Jerusalenampiru, jaqinakan qullurkam mistusin olivo layminaka, arrayán layminaka, palmera layminaka, jan ukax walja laphinakani yaqha quqanaksa thaqanipxañapataki, ukanakampi chhujllanaka lurañataki, kunjämatix kamachin qillqatäki ukhamarjam phuqhasa. 16 Jaqinakasti mistuwayasin, layminakas marqt’ataw kutt’anipxäna, sapa maynis chhujllanakap lurasiñataki, mayninakax uta patxanakan lurapxäna, mayninakasti uta anqäxana, yaqhipanakasti Tatitun utap anqäxana, Uma Punku satäki uka plaza uñkatasina, Efrainan punkupa satäkis uka uñkatasin lurapxarakïna. 17 Babilonia markat kutt’anirinakax chhujllanak lurasipxäna, ukatsti ukan jakapxarakïna. Jupanakasti wali kusisitäpxänwa, israelitanakax janiw Nun chachan Josué yuqapan urunakapatpacha khä urukamax, ukham lurapkataynati. 18 Paqallq uruw uka phunchhäwi uruyapxäna; Esdrasasti sapüruw Tatitun kamachi arunakap ullaräna, nayrïr urut qalltasina qhipa urukama, kimsaqallqür urunsti Tatitur yupaychañatakiw tantachasipxäna, kunjämtix kamachin qillqatäkäna ukarjama.

9

1 Uka pachpa phaxsina, pä tunka pusini uru saraqataruw israelit jaqinakax ayuno lurañatak tantachasipxäna; jupanakasti chhankha isinakampiw uchasipxäna, p’iqinakapxarus laq’ampiw willxatasipxäna, 2 ukatsti yaqha markat jutir jaqinakat jithiqtasinxa, sayt’asisin juchanakap arsusipxäna, nayra awkinakapan juchanakapat arsusipxarakïna. 3 Jupanakax kimsa horaw pachpan sayt’atäsipkäna, ukchañkamasti Tatit Diosan kamachi arunakapax taqi jaqinak nayraqatan ullarasïna, ukxar kimsa horasti, juchanakap arsusipxäna, ukatsti Tatituruw yupaychapxarakïna. 4 Ukatsti Josué, Binuy, Cadmiel, Sebanías, Binui, Serebías, Baní, Quenaní uka levita chachanakax tarim patxar makhatasaw Tatit Diosapar jach’at art’asipxäna: “¡Sartasipxam, wiñayan wiñayapataki jakir Tatitu Diosamar yupaychapxam! ¡Tatitux yupaychatäpan jach’a qullan sutipas jach’añchatäpan!” sasa. 6 Esdrasasti sarakïnwa: “Jumakïtaw Tatituxa, janiw yaqha Diosax utjkiti. Jumaw alaxpachsa, alaxpachat juk’amp amstankki uksa, taqi warawaranaksa lurtaxa; jumarakiw uraqsa lurtaxa taqi kunatix ukan utjki ukanakamppacha, jach’a qutanaksa, ukhamarak kunatix ukan utjki taqi ukanaksa. Jumaw taqi kunanakarus jakañ churtaxa. Ukatarak alaxpachankir warawaranakas yupaychapxtamxa. 7 “Juma Tatit Diosaw Abramarus ajllisiraktaxa; jumaw caldeonakan Ur markapat irpsuntaxa, ukatsti Abraham sutimpiw suticharaktaxa. 8 Jumasti jupan jumar iyawsatam uñjtaxa, ukat jupampix mä suma arust’äwi lurtaxa; jupat saraqiri jaqinakaru cananeonakana, hititanakana, amorreonakana, ferezeonakana, jebuseonakana, gergeseonakan uraqinakap churañataki. ¡Jumasti arsutamarux phuqhapuntawa! 9 Jumax uñjtawa, kunjämsa nayra awkinakaxax Egipto markan t’aqhisipkäna ukxa, Mar Rojo quta jak’an jachatanakapsa ist’araktawa. 10 Jumax wali muspharkaya jach’a luräwinak faraonar saykatañatakix lurtaxa, ukhamarak uywatanakaparu, markapankiri taqi jaqinakapar saykatañatakisa; kunja jach’a jach’a tukuñampitix jupanakax israelita jaqinakaru apnaqapkäna ukanaksa jumax amuytawa. Ukhamat sutimax jichhürkam wali aytataxa. 11 Nayra awkinakaxan nayraqatapanxa qutsa payaruw jaljtaytaxa, jupanakasti uka chiqxa waña uraqinjam makhatapxäna; ukampis jupanakar arktirinakarux quta manqhiruw utjantaytaxa, kunjämtix mä qalax uma manqhiru utjantki ukhama. 12 Ukatsti, jumax mä qinay tuqiw urun markamar irptaxa, arumasti mä nina tuqiraki, kawkinjamtix sarapxañapäki uka thakhipa qhant’ayañataki. 13 “Ukatsti Sinaí qulluruw saraqantaxa, jupanakampiw alaxpachatpach parltaxa; jupanakarusti suma aski arsüwinak churtaxa, chiqpach yatichäwinaka, suma kamachi arunakampi. 14 Jupanakarux yaticharaktawa sábado uru jumatak imapxañapataki; ukatsti Moisés luqtirim tuqiw kamachi arunaka, chiqpach yatichäwinak jupanakar churaraktaxa. 15 Manq’at awtjatäpkäna ukkhasti sist’asipxañapatakix alaxpachat t’ant’a churantaxa, umat pharjatäpkäna ukkhasti umt’apxañapatakix qarqat uma jalsuyaraktaxa. Ukatsti jupanakar churañatak arsut uraqiruw mantayaraktaxa. 16 “Ukampis nanakan nayra awkinakaxax jach’a jach’aw tukupxäna, chuymanakapsa qalarayasipxänwa, ukatxa janiw kamachi arunakamar jaysapkänti. 17 Kuna jach’a luräwinaktix jupanak layku lurkta uk janiw jupanakax ist’añ munapkänti, janirakiw amtañsa munapkänti. Jupanakax chuymanakap qalarayasisax mä jilïri ajllisipxäna, Egiptor wasitatampi t’aqhisiyatäñaru irpañapataki. Ukampis jumax pampachasir Tatitütawa, munasiri, khuyapayasir Tatitütawa, llamp’u chuymanïtawa, janiw jank’ak phiñasktati, munasiñamax jach’awa, ukat jupanakar jan jaytanukktati. 18 Jupanakax qhuya umatatayasas mä vaca qallu lursusipkchïna, ukarus diosasawa, Egiptot jiwasar apsunir diosaw sapkchïna, juma tuqi jan walinak lurapkchïna ukasa, 19 juman jach’a khuyapayasiñam laykuw jupanakarux wasaran jan jaytanukktati. Jupanakan thakhip irpañatakixa, qinayax uru phuqhataw thakhinjam jupanakat jan jithiqtas irpäna, arumasti nina qhanarakiw sarañ thakhip qhant’ayäna. 20 Ukhamarus jumax suma chuymanïtam jupanakar uñacht’aytaxa, khuyapayasir ajayumampisti jakañ yaticharaktaxa; janipuniw alaxpach t’ant’a manq’añapataki pist’ayktati, umat pharjatäpkäna ukkhas uma churaraktaxa. 21 Pusi tunka maraw wasaran manq’añ churtaxa, janipuniw kuns jupanakatakix pist’ayktati; janirakiw isinakapas thanthaskänti, kayunakapas p’usuntkarakïnti. 22 “Jupanakarusti marka apnaqäwinaka, markanaka, katuytaxa, jupanakan uraqinakap jalanuqtaxa, ukatsti jupanakax Sihón reyin Hesbón uraqip katuntasipxäna, Og reyin Basán uraqipa katuntasipxarakïna. 23 Jupanakarux alaxpachan utjir warawaranakjam walja wawanak churtaxa, ukatsti nayra awkinakaparu churañatak arsuta uraqi katuqasipxañapatakiw irparaktaxa. 24 Jupanakasti Canaán uraqir mantasin uka uraq katuntasipxäna; jupanakan nayraqatapan uka uraqin jakir jaqinakampiru, reyinakapampir jisk’achjtaxa, ukatxa uka chiqan jakirinakarusa amparanakaparuw katuytaxa, jupanakaru kuntix munapki uk lurapxañapataki. 25 Israel markax suma uraqinak katuntasïna, pirqamp muyuntat markanaka, suma yänakan phuqt’at utanaka, phujunaka, uva yapunaka, olivo yapunaka, walja yaqha achunak churir quqanak katuntasirakïna; sist’asiñkamaw ukat manq’asipxäna, lik’intapxarakïnwa, juman jach’a munasiñamat kusisipxarakïna. 26 “Ukampis jupanakax jan ist’asirïpxänwa, jumatak sayt’asisin kamachimar jisk’achapxarakïna. Ukxarusti profetanakamarux jupanakar juchañchatapat jiwayapxäna, uka profetanakasti jupanakan jumar wasitat makhatxañapatakiw jupanakar parläna; jach’a juchanakpun jumatak sayt’asisin lurapxäna. 27 Ukat jumax uñisirinakapan amparanakapar katuytaxa, jupanakar t’aqhisiyapxañapataki. Ukatsti jupanakax ukham t’aqhisiyat uñjasisaw jumarux yanap mayipxtamxa, jumasti, jach’a khuyapayasiñam laykuw, alaxpachatpach jupanakar ist’taxa; t’aqhisiyiripan amparapat antutayañatakisti jaqinak khithantaxa. 28 “Ukampis jupanakax mä juk’a samarañ jikxatasinxa, wasitatampiw juman nayraqataman jan walinak lurañar kutt’apxäna; ukat uñisirinakapan amparanakapar katuytaxa jupanakar apnaqapxañapataki. Ukatsti wasitatampiw yanap mayipxtamxa, jumasti jach’a khuyapayasiñampiw alaxpachatpach ist’taxa, jupanakar sapa kuti qhispiyasina. 29 Jumax kamachinakam wasitat phuqhapxañapatakiw jupanakar iwxt’äyätaxa; ukampis jupanakax walikjamak amuyasipxäna, ukat kamachinakamarux jan jaysapkänti; kamachinakarjam sarnaqirinakar jakañ churir arsutanakamaruw ñanqhachapxäna; jupanakax jumatakiw sayt’asipxäna, chuymanakap qalarayasisax janiw ist’apkänti. 30 Walja maranakaw jupanakar llamp’u chuymamp uñch’uktaxa, ajayum tuqisa, profetanakam tuqis iwxt’araktawa; ukampis janiw ist’asipkänti, ukat uraqinkir jaqinakan munañapar jupanakar apnaqapxañapatak katuyaraktaxa. 31 Ukampis jach’a khuyapayasiñam laykusti janiw jupanakarux taqi tukjktati, janirakiw jaytanukktasa; juman munasiri, khuyapayasir Diosätam layku. 32 “Ukhamasti, nanakan Diosaxay, taqi ch’amani axsarkañ Diosay, sumankäwir mantatamsa, munasiñamsa imtawa, jichhax uñjamaya ukataq jan walt’añanaka jutatapa, reyinakaxarusa, jilïrinakaxarusa, sacerdotenakaxarusa, profetanakaxarusa, nayra awkinakaxarusa, Asiria markan reyinakapan amparapar jalt’apkta ukkhat jichhürkama. 33 Ukampis jumax chiqapätawa, taqi kunanakatix nanakxaru jutkäna ukanakat mutuñanakaxax wakisïnwa; jumax chiqaparuw uñjapxistaxa, nanakaw kunatix jan walïki uk lurapxtxa. 34 Janiw reyinakaxasa, jilïrinakaxasa, sacerdotenakaxasa, nayra awkinakaxas kamachim phuqhapkänti, janirakiw kamachi arunakamsa ist’apkänti, iwxanakamsa yäqapkänti. 35 Jupanakax munañanïxasinxa, jupanakaru walja yänaksa jumax churkta ukatsa, jach’a suma uraqsa katuykta ukatsa, janiw jumarux yupaychapktamti, janirakiw jan wali luräwinakapsa apanukupkänti. 36 “Jichhürusti nanakax t’aqhisiyat jaqir tukuyatäpxtwa, kawkïr uraqtix nayra awkinakaxaru churkta, achunakapata, utjirinakapat manq’asipxañapataki uka uraqina. 37 Kunanakatix jilarkir achki ukanakax reyinakatakikiwa, nanakan jucha luratanakax laykuw ukar puriyapxista, jupanakax munañaparuw apnaqapxitu nanaksa, uywanakaxsa. Ukat nanakax wali llakt’asitäpxta.” 38 Taqi ukanakat nanak israelitanakax, aka qillqata tuqiw phuqhañatak arsupxta, uka qillqatasti jilïrinakaxana, levitanakana, sacerdotenakan sutinakapamp qillqantatawa.

10

1 Arust’äwi qillqataru sutinakap qillqantirinakax akanakänwa: Naya, marka apnaqir Nehemías, Hacaliasan yuqapa, ukhamaraki Sedequías. Sacerdotenakatxa, 2 Seraías, Azarías, Jeremías, 3 Pashur, Amarías, Malquías, 4 Hatús, Sebanías, Maluc, 5 Harim, Meremot, Abdías, 6 Daniel, Guinetón, Baruc, 7 Mesulam, Abías, Mijamín, 8 Maazías, Bilgai, Semaías, ukanaka. 9 Levitanakatsti Azanías chachan Josué yuqapa, Henadad, Cadmiel chachanakat saraqir Binuy; 10 ukhamarak jilanakapa, Sebanías, Odías, Quelitá, Pelaías, Hanán, 11 Micaías, Rehob, Hasabías, 12 Zacur, Serebías, Sebanías, 13 Hodías, Baní, Beninu, ukanaka. 14 Markan jilïr irpirinakapatsti: Parós, Pahat-moab, Elam, Zatú, Baní, 15 Binuy, Azgad, Bebai, 16 Adonías, Bigvai, Adín, 17 Ater, Ezequías, Azur, 18 Odías, Hasum, Besai, 19 Harif, Anatot, Nebai, 20 Magpías, Mesulam, Hezir, 21 Mesezabel, Sadoc, Jadúa, 22 Pelatías, Hanán, Anaías, 23 Oseas, Hananías, Hasub, 24 Halohés, Pilhá, Sobec, 25 Rehúm, Hasabná, Maaseías, 26 Ahías, Hanán, Anán, 27 Maluc, Harim, Baaná, ukanaka. 28 Ukat ukxar markachirinakasti, sacerdotenaka, levitanaka, punku uñjirinaka, q’uchurinaka, Tatitun utapan yanapirinaka, khitinakatix uka chiqankir jaqinakat Tatitun kamachi arunakapa phuqhañataki saraqtanipkatayna, warminakapamppacha, ukhamaraki amuyt’asiri yuqalla, imill wawanakapamppachax, 29 wila masinakaparu, jilïrinakaparuw mayachasipxäna, ukatsti kuntix Diosax Moisés luqtirip tuqi kamachinak churkatayna ukarjam sum sarnaqañatakiw juramento lurapxäna, ukhamarak Tatitusan taqi kamachinakapsa, arunakapsa, arsüwinakapsa phuqhañataki. 30 Ukhamarusa, nanakax taqiniw arsupxta, imill wawanakaxaru, jani yaqha markanakankir jaqinakampi jaqichañataki, janiraki jupanakan imill wawanakapasa yuqall wawanakaxampi jaqichasipxañapataki. 31 Ukhamaraki, sábado urunsa, mä phunchhäwi urunsa, yaqha markankir jaqinakax achunakapa, ukhamaraki kunaymani granonaksa aljañataki apanipkaspa ukkhaxa, jan kuns jupanakat alasiñataki; uka pachparaki, paqallqüri maranxa uraqi samarayañataki, taqi manunak pampachañataki. 32 Tatitusan utapan lurañanakatakisti, sapa mara pusi gramo qullqi churañ amtasipxarakta: 33 Nayraqatapankir t’ant’ataki, sapüru granonaka waxt’äwitaki, nakt’ayat luqtäwitaki, sábado urunakan wilañchataki, machaq phaxsita waxt’äwinakataki, ukhamarak uruyañ phunchhäwinakatakisa; ukatsti kunayman waxt’äwinakataki, Israel markan juchanakapat pampachäwi jikxatañapatak wilañcha luqtañataki, ukhamaraki Tatitusan utapan taqi luräwinakapatakisa. 34 Ukatsti sacerdotenakasa, levitanakasa, markachirinakamp chikaw suertet jaqtapxta, wakisitaparjam sapa mara Tatitusan utapar lawa apañataki, Tatitu Diosasan altarapan nakt’ayañataki, kamisatix kamachin qillqatäki ukhamarjama. 35 Ukatsti amtasipxaraktwa Tatitun utapar yapunakaxat sapa mara nayrïri achunakampi, quqanakaxat nayrïr muxsa achunakampi apañataki, 36 ukhamaraki jilïri wawanakaxaru Tatitusan utapar irpañataki, ukatxa vacanakaxana, ovejanakaxan nayrïri qallunakap Tatitun utapan luqtir sacerdotenakan nayraqatapar apañatakisa, kunjämatix kamachin qillqatäki ukhamarjama. 37 Tatitusan utapan utjir pirwanakapatakisti nayrïr trigo achut lurat jak’u, taqi quqanakan nayrïr achunakapata, nayrïri vinota, nayrïr aceitet apañatakiw amtasipxarakta, taqi ukanaksti sacerdotenakar churañataki, ukatsti yapunakaxat achur juyranakat sapa tunkat maya, levitanakatak apañataki, jupanakaw taqi yapunakat sapa tunkat mayäki ukanak apthapirixa. 38 Levitanakax sapa tunkat may apthapir sarapkani ukkhasti, Aarón chachat saraqir mä sacerdotew jupanakamp chika sararakini. Ukatsti levitanakax apthapitanakat Tatitusan utapan utjir pirwanakaparuw sapa tunkat mayäki ukan sapa tunkïrip apapxañapa. 39 Israelitanakampi, levitanakampix trigo, vino, aceite, churäwinak pirwanakar apapxani, kawkhantix qullan yänakax imatäki ukaru, sacerdotenakasa, punku uñjirinakasa, q’uchurinakas ukankapki ukaru. Ukatsti nanakax Tatitun utap janipun apanukuñatakiw amtasipxarakta.

11

1 Marka apnaqirinakasti Jerusalén markan utt’asipxäna; ukxaru jilt’iri jaqinakasti suertet jaqupxäna, sapa tunka wila masi tamatxa mä wila masi taman Jerusalén qullan markar jakir sarañapataki, llätunk wila masi tamasti yaqha markanakan jakapxañapatakiraki. 2 Ukatsti markachirinakax khitinakatix chuymapatjam Jerusalén markan jakañatak amtasipkäna ukanakatakix Diosat mayipxäna. 3 Ukxarusti, sacerdotenakasa, levitanakasa, Tatitun utapan yanapasirinakasa, Salomonan uywatanakapat saraqir wawanakapasa, ukat ukxar utjir israelitanakasa Judá uraqin jakañatakiw utt’asipxarakïna, sapa maynisa markapana, uraqipanaraki. Jerusalenan jakapkän uka aytat jilïr irpirinakax akanakawa: 4 Judá ayllunkir Ataías sat chacha, jupasti utapankirinakapampiw Jerusalenan jakäna. Jupan nayra awkinakapaxa: Ozías, Zacarías, Amarías, Sefatías, Mahalalel, Fares ukanakänwa. 5 Maaseías chachan nayra awkinakapa: Baruc, Colhozé, Hazaías, Adías, Joiarib, Zacarías, Siloní, ukanaka. 6 Fares chachat saraqirinakax pusi pataka suxta tunk kimsaqallquni chachanakaw Jerusalenan jakapxäna, taqi jupanakasti jan axsariri ch’amani chachanakäpxänwa. 7 Benjamín ayllunkiritsti Salú chachaw Jerusalenan jakir qhiparäna, jupan nayra awkinakapax akanakänwa: Mesulam, Joed, Pedaías, Colaías, Maaseías, Itiel, Isaías, ukanaka; 8 ukhamaraki Salú chachan Gabai, Salai jilanakapa. Taqpachanisti llätunka pataka pä tunka kimsaqallqunïnwa. 9 Jupanakan jilïri sarayiripasti Zicrí chachan Joel yuqapänwa; Senuá chachan Judá sat yuqapasti, markana payïri jilïrïki ukänwa. 10 Sacerdotenakatsti: Jedaías, Jaquín, 11 ukhamarak Seraías. Jupan nayra awkinakapax Hilquías, Mesulam, Sadoc, Meraiot ukanakänwa, Ahitub chachasti Tatitun utapan jach’a jilïripänwa. 12 Jupamp chikasti Tatitun utapan irnaqapkäna uka masinakapax, kimsaqallqu pataka pä tunka payanïnwa; Adaías sacerdotex uka markan jakarakïna. Jupan nayra awkinakapax akanakänwa: Jeroham, Pelalías, Amsí, Zacarías, Pashur, Malquías, ukanaka. 13 Adaías chachan wila masinakapan jilïri sarayirinakapasti taqpachanix pä pataka pusi tunka payanïnwa; Amasai sacerdotex Jerusalenan jakarakïna, jupan nayra awkinakapaxa: Azarel, Ahzai, Mesilemot, Imer ukanakänwa. 14 Jilanakapasti jan axsariri ch’amani chachanakäpxänwa, jupanakax pataka pä tunka kimsaqallqunïpxänwa, jilïri irpiripax Guedolim chachan Zabdiel yuqapänwa. 15 Levitanakatsti, Semaías, jupan nayra awkinakapaxa: Hasub, Azricam, Hasabías, Binuy ukanakänwa; 16 Sabtai, Jozabad ukanakax levitanakan jilïr sarayirinakapänwa, jupanakasti Tatitun utapat anqäxan lurañanak sarayapxäna. 17 Matanías, jupasti quch’urinakan sarayiripänwa, jupax yupaychañ q’uchunak q’uchuyäna, Tatitur mayisiñäki ukkhax yuspagarañ luqtayarakïna; Mataniasan nayra awkinakapax: Micaías, Zabdí, Asaf ukanakänwa. Bacbuquías chachax, jilanakap taypit payïrïnwa; Abdá chachan nayra awkinakapax: Samúa, Galal, Jedutún ukanakänwa. 18 Levitanakata Jerusalén qullan markan qhiparirinakasti, taqpachanix pä pataka kimsaqallq tunka pusinïnwa. 19 Punku uñjirinakatsti: Acub, Talmón, ukhamarak wila masinakapampi, taqpachanisti pataka paqallq tunka payanïnwa. 20 Ukat ukxar taqi israelitanakasa, sacerdotenakasa, levitanakasa, Judá uraqin utjir yaqha markanakan sapa maynis uraqipankam jakasxapxäna; 21 Tatitun utapan luqtirinakasti Ófel chiqan utjasipxäna; jupanakan jilïr sarayirinakapax Sihá, Guispá ukanakänwa. 22 Jerusalén markan jakir levitanakan jilïripasti Uzí chachänwa; jupan nayra awkinakapax: Baní, Hasabías, Matanías, Micaías, Asaf, ukanakänwa, jupanakarakiw Tatitun utapan q’uchuñanak sarayapxirïna, 23 reyiw q’uchurinakan sapüru lurañanakapat arsurakitayna. 24 Markachirinak taypit reyi nayraqatar uñstañataki uchatax Petahías chachänwa, jupasti Mesezabel, Zérah, Judá uka chachanakat saraqirïnwa. 25 Judá ayllunkirinakat yaqhipanakax aka markanakan jakañatakiw utt’asipxäna: Quiriat-arbá, Dibón, Jecabseel, 26 Josué, Moladá, Bet-pélet, 27 Hasar-sual, Beerseba, 28 Siclag, Meconá, 29 En-rimón, Sorá, Jarmut, 30 Zanóah, Adulam, Laquis, Azecá uka markanakana. Jupanakasti Beerseba uka chiqata, Hinom uka qhirwakamaw jakañatak utt’asipxäna. 31 Benjamín ayllunkirinakasti: Gueba, Micmás, Aías, ukhamarak Betel jisk’a markanakapan jakañatak utt’asipxäna. 32 Yaqhipanakasti: Anatot, Nob, Ananías, 33 Hasor, Ramá, Guitaim, 34 Hadid, Seboím, Nebalat, 35 Lod, Onó uka markanakan utt’asipxäna, ukhamarak kunaymaninaka luririnakan qhirwapana. 36 Ukxarusti yaqhip levitanakarux, Judá, Benjamín uka chiqanakaruw uraqi churapxäna.

12

1 Babilonia markata Salatiel chachan Zorobabel yuqapampi, Josué chachampi kutt’anipkäna uka sacerdotenakana, levitanakana sutinakapax akanakawa: Seraías, Jeremías, Esdras, 2 Amarías, Maluc, Hatús, 3 Secanías, Rehúm, Meremot, 4 Idó, Guinetón, Abías, 5 Mijamín, Maadías, Bilgá, 6 Semaías, Joiarib, Jedaías, 7 Salú, Amoc, Hilquías, Jedaías ukanaka. Josué chachan urunakapanxa, jupanakänwa sacerdotenakan jilïrinakapaxa, ukhamaraki wila masinakapasa. 8 Levitanakatsti yupaychañ q’uchunak q’uchurinakax pä tamaw utjäna, kutt’anirinakata nayrïr tamankirinakax akanakänwa: Josué, Binuy, Cadmiel, Serebías, Judá, Matanías ukanaka. 9 Payïr tamankiristi: Bacbuquías, Uní, jupanakax yanapirinakapamp kunaw kutt’anipxarakïna. 10 Josué yanapirin nayra awkinakapax Joacín, Eliasib, Joiadá, 11 Johanán, Jadúa uka chachanakänwa. 12 Joacín chachan urunakapansti sacerdotenakan wila masinakapan jilïr irpirinakapax akanakänwa: Seraías wila masitxa, jilïr irpiripax Meraías chachänwa; Jeremías wila masitxa, Hananías; 13 Esdras wila masitxa, Mesulam; Amarías wila masitxa, Johanán; 14 Melicú wila masitxa, Jonatán; Sebanías wila masitxa, José; 15 Harim wila masitxa, Adná; Meraiot wila masitxa, Helcai; 16 Idó wila masitxa, Zacarías; Guinetón wila masitxa, Mesulam; 17 Abías wila masitxa, Zicrí; Miniamín, ukhamarak Moadías wila masitxa, Piltai; 18 Bilgá wila masitxa, Samúa; Semaías wila masitxa, Jonatán; 19 Joiarib wila masitxa, Matenai; Jedaías wila masitxa, Uzí; 20 Salai wila masitxa, Calai; Amoc wila masitxa, Éber; 21 Hilquías wila masitxa, Hasabías; Jedaías wila masitxa, Natanael ukarakïnwa. 22 Eliasib, Joiadá, Johanán, Jadúa ukanakan urunakapana, ukhamaraki Persankiri Darío reyin marka apnaqäwip urunakkamaxa, levitanakasa, sacerdotenakasa wila masinakan jilïripäkaspas ukham qillqatäpxänwa. 23 Levitanakan wila masipankir jilïr irpirinakapax crónicas qillqatan qillqantatäpxänwa, Eliasib chachan Johanán allchhipan urunakapkama. 24 Levitanakan jilïri irpirinakapasti akanakänwa: Hasabías, Serebías, Josué, Binuy, Cadmiel, jilanakapampi kuna; jupanakax Diosar luqtäwi katuyatarjamaw jach’añchañ q’uchunak q’uchupxäna, yuspagarapxarakïna, kunjämtix David reyix lurapxañapatak arsuwaykatayna ukhamarjama. 25 Mantañäki uka punkunak uñjirinakasti akanakänwa: Matanías, Bacbuquías, Abdías, Mesulam, Talmón, Acub, ukanaka. 26 Uka chachanakax Josué chachan Joacín yuqapan urunakapan jakapxäna. Kunapachatix Nehemiasax marka apnaqkän uka urunakana, yatichiri Esdras sacerdoten urunakapana. 27 Jerusalén pirqa luqtañ urux purinxän ukkhasti, levitanakarux kawkha chiqanakantix jakapkäna ukkhanakat jawsayanipxäna, ukatsti Jerusalenaruw irpanipxäna, jupanakan kusisiñampi yupaychasin, q’uchunakampi, platillonakampi, arpanakampi, liranakamp chika Jerusalén pirqa Tatitur katuyapxañapataki. 28 Q’uchuri levitanakasti Jerusalén marka thiyanakatpach jutapxäna, ukhamarak Netofá uka jisk’a markatsa, 29 Guilgal chiqan utjkis uka utanakata, Gueba, Azmávet uka uraqinakata; q’uchurinakax Jerusalén thiyanakan jisk’a markanak lurasipxatayna uka layku. 30 Ukapachasti sacerdotenakampi, levitanakampix q’umachasipxänwa. Ukatsti markankir jaqinakaru, markan punkunakapa, pirqanakap q’umachapxarakïna. 31 Ukatxa pirqa patxaruw Judá marka apnaqir jilïrinakar makhatayta, ukatsti pä jach’a tama q’uchurinak wakt’ayarakta. Nayrïri tama q’uchurinakasti pirqa patanjam kupi tuqiruw sarapxäna, T’unanaka Warañ sat punkükis uksa tuqiru. 32 Q’uchurinakan qhipapsti Hosaías chachaw saräna, Judá uraqinkiri chikat jilïrinakampi, 33 ukanakasti: Azarías, Esdras, Mesulam, 34 Judá, Benjamín, Semaías, Jeremías ukanakänwa. 35 Sacerdotenakatsti khitinakatix trompeta phust’asisa sarapkän ukanakasti akanakänwa: Jonatán chachan Zacarías yuqapa, jupan nayra awkinakapax akanakänwa: Semaías, Matanías, Micaías, Zacur, Asaf; 36 ukhamarak Semaías, Azarel, Milalai, Guilalai, Maai, Natanael, Judá, Hananí uka wila masinakapa, jupanakasti Tatitun munat Davidan instrumentonakap toct’apxäna. Jupanak nayraqatsti yatichiri Esdrasaw sararakïna. 37 Uma Jalsu punku satäki ukkhar purisasti, pirqa patanjam sarasipkakïnwa, Jerusalén markan patillpatillapanjam makhatasinxa, Davidan jach’a utap chiq sarakipawayapxäna, ukatsti inti jalsu tuqinkir Uma Punku sat mantañäkis ukakamarakiw puripxäna. 38 Payïri tama q’uchurinakasti ch’iqa tuqinjam sarapxarakïna. Nayasti q’uchurinakan qhipap mä chikat jaqinakampiw sarta, Hornonakan torrepa satäkis ukkhata, wali thuru pirqäkis ukkhakama, 39 Efrainan punkup chiq sarakipawayapxta, ukatsti: Jesaná punku chiqa, Chawllanak sat punku chiqa, Hananel torre chiqa, Patak torre chiqa, Ovejanakan mantañ punkupkama; Guardia sat punkükis ukkharuw sayt’apxta. 40 Ukatxa paypach q’uchur tamanakax Tatitun utapan jupanakatak wakt’ayat chiqaruw puripxäna; nayasa, ukhamarak nayamp chikäpkän uka chikat jilïri irpirinakasa. 41 Trompeta phust’ir sacerdotenakasti akanakänwa: Eliaquim, Maaseías, Miniamín, Micaías, Elioenai, Zacarías, Hananías, 42 Maaseías, Semaías, Eleazar, Uzí, Johanán, Malquías, Elam, Éser. Izrahías chachan sarayat q’uchurinakasti taqiniw mayaki q’uchupxäna. 43 Ukürusti walja wilañchanaka luqtasïna, jaqinakasti walpun kusisipxäna, Tatituw jupanakar jach’a kusisiñamp phuqt’äna. Warminakasa, wawanakasa wali kusisitäpxarakïnwa, Jerusalenan utjkän uka kusisiñax jayatpach ist’asïna. 44 Khaya urunakansti utt’ayasipxänwa kawkïr chachanakatix qullqi imaña pirwanaka, waxt’äwinaka, nayrïri achunaka, sapa tunkat may churäwinak uchañanak uñjapxañapäki ukanakaru, kamachinakarjam phuqhasa, kunanakatix sacerdotenakataki, levitanakataki sapa markan uraqinakapat purinkän ukanak ukarkam imapxañapataki; Judänkir jaqinakasti sacerdotenakana, levitanakana luräwinakapampix kusisitäpxänwa. 45 Diosaru yupaychäwina, q’umachasiñ luräwinsa, jupanakaw luqtäwinak katuyapxirïna, ukhamarak q’uchurinakasa, punkunak uñjirinakasa kunjämtix Davidampi, Salomón yuqapampix iwxawaykatayna ukhamarjama. 46 Nayrapachaxa, David, Asaf chachanakan urunakapanxa, q’uchurinakan sarayiripaw utjäna, uka urunakansti yupaychañ q’uchunaka, ukhamarak Tatitur yuspagarañ q’uchuñanak q’uchupxirïna. 47 Ukhamasti, Zorobabel, Nehemías chachanakan urunakapanxa, israelitanakax taqiniw q’uchurinakaru, punku uñjirinakaru sapüru manq’añanak churapxirïna; levitanakarux kunatix wakt’ki ukanak churapxarakirïna, uka levitanakasti Aarón chachat saraqiri wawanakaparuw churapxäna, kunatix wakt’ki ukhamarjama.

13

1 Mä urusti, Moisesan qillqatapxa, jaqinakan uñjkataw ullarasipkäna, uka qillqatansti mä kamachiw utjäna, ukasti akham sänwa: “Janipuniw amonitanakasa, moabitanakasa Tatitun markapankañapäkiti” sasa. 2 Uka jaqinakasti mä kutix, janiw manq’añsa, umañsa israelitanakar churapkataynati, jan ukasti jupanakax Balaam chacharuw israelitanakar ñanqhachañ arunak arsuñapatak qullq churapxatayna. Ukampis Tatitusax uka ñanqhachañ arunak aski arunakaruw tukuyäna. 3 Ukhamasti, kamachinak ist’asinsti, Israel markat yaqhachapxänwa, taqi khitinakatix jaya markat jutir jaqinakamp mayachaskatayna ukanakaruxa. 4 Uka nayraqatasti, Eliasib sacerdotex Tatitusankir utapan pirwanakap uñjirïnwa. Jupasti Tobías chachan wila masipätap laykusti, 5 Tobiasarux mä jach’a uta churatayna; kawkhantix nayrapachax waxt’äwinaka, inciensonaka, yänak imañäkäna, ukhamarak sapa tunkat maya churäwinaka, trigo, vino, aceite imañäkän uka uta. Taqi ukanakasti levitanakaru, q’uchurinakaru, punku uñjirinakaru, sacerdotenakar churañatakïnwa. 6 Eliasib sacerdotex uk lurkatayna ukkhaxa, janiw nayax Jerusalén markan jikxataskäyätti; Artajerjes reyin kimsa tunka payani mara marka apnaqäwipanxa, nayax Babilonia markaruw reyir uñstañatak sarta; ukat mä qawqha urunakatxa reyiruw kutt’aniñatak achikt’asta, 7 ukat Jerusalenar nayax kutt’anta. Ukhamat uñjta Eliasib ukan jan wali luratapa, Tobías chachar yanapañataki Tatitun utap anqäxan mä uta churatapa. 8 Uka luratapasti janiw nayatak walïkänti, ukat nayax Tobiasan taqi yänakap uka utat anqarkam apsuyta. 9 Ukatxa uka uta q’umachayta, ukatsti Tatitun utapankir yänaka, waxt’äwinaksa, inciensonaksa pachparuw wasitat uchayxta. 10 Ukatsti kuntix levitanakaru churañax wakt’ki ukanak jan churapxatap yatirakta, ukat levitanakasa, yupaychäwin q’uchuyiritaki uskutäki uka q’uchurinakasa uraqiparkam sarxapxatapa. 11 Ukat jilïri irpirinakarux tuqinuqarakta, Tatitun utapa ukham apanukupxatapata. Ukatsti sacerdotenakampiru, levitanakampiruw tantachthapta, ukatxa lurañaparkamaw jupanakar ucharakta. 12 Judänkirinakasti sapa tunkat maya churäwi pirwanakar apanipxäna: trigo, vino, aceite taqi ukanaka. 13 Uka pirwanak uñjañapatakisti Selemías sacerdoteru, Sadoc qillqiriru, Pedaías levitaruw utt’ayarakta; jupanakar yanapañapatakisti Zacur chachan Hanán yuqaparuw ucharakta, Mataniasan allchhiparu, jupanakan aski jaqïpxatap layku. Jupanakaw masinakaparu manq’añanak sum lakipxañapäna. 14 Uk lurasasti, Tatituruw sista: ¡Diosaxay, taqi akanak lurataxat amtasitaya, Diosaxan utapar aski lurataxat janiy jumax armasimti, jupar yupaychañatak askinak lurataxat aytasitaya! sasa. 15 Khä urunakan nayax Judá uraqin uñjta: yaqhipanakax sábado uruna vino lurañatak uvanak takiskiri, trigo pichunak apnaqiri, asnonakxat vino, uva wayunaka, higonaka, kunayman q’ipinak khumunaqiri, ukhamaraki sábado uruna Jerusalén markaru apanipxiri. Ukat nayax jupanakar uka urun aljañanak aljapxatap layku tuqinuqta. 16 Ukhamarakiw Tiro markankiri yaqhipa ukan jakirinakax chawllanaka, kunayman aljañanakap apapxäna, Jerusalenankir judionakar sábado urun taqi ukanak aljapxarakïna. 17 Ukat Judá uraqinkir jilïrinakapar tuqinuqta akham sasa: “¡Luratanakamax janipuniw walïkiti! ¡Janiw sábado uru yäqapktati! 18 Nayra awkinakamax ukhamarak lurapxäna, ukat Tatitusax jiwasanakxar walja jan walt’añanak apayanistu, ukhamarak aka markxarusa. Jumanakasti ¿munasipkaktati Tatitur Israelatak q’apisiyaña sábado uru jan yäqasinxa?” sasa. 19 Ukatsti arsuraktwa: intix jalantkan ukspacha, janïr sábado urux qalltkipan Jerusalenan punkunakap jist’antapxañapataki, ukatsti janirak uka uru phuqhasiñapkam jist’arapxañapataki. Ukxarusti yaqhip uywatanakaxaruw punkunakar ucharakta, sábado uruna jan kuna aljañanaksa mantayaniñapataki. 20 Alakipa jaqinakasa, kunayman aljirinakasa, mä qawqha kutiw Jerusalén marka anqäxan ikipxäna. 21 Nayasti jupanakarux tuqinuqtwa, jupanakan pirqa nayräxan ikipxatapata, ukat sarakta: “Jumanakatix wasitat ukham lurasipkakïta ukaxa, katuntayapxämawa” sasa. Uka urutsti janiw wasitat sábado urun jutkxapxänti. 22 Ukatsti levitanakaruw mayta jupanakan q’umachasipxañapataki, ukatsti punkunak uñjiri sarapxañapataki, sábado urux yäqatäñapataki. Ukat Tatitur akham sista: “¡Diosaxay, aka lurataxat amtasimaya, juman jach’a munasiñamarjam nayat khuyapt’ayasita!” sasa. 23 Uka urunakan uñjarakta yaqhip judionakaru Asdod, Amón, Moab uka markanakankir warminakamp jaqichasiri; 24 jupanakan chikat wawanakaparu Asdod markan arup parliri, ukhamarak yaqha markanakan arupsa, ukampis judionakan arup parlañ janiw yatipkänti. 25 Ukat jupanakar tuqinuqta, ñanqhacharakta. Yaqhipanakarusti nuwjtwa, ñik’utanakap jik’irarakta, ukatsti Tatit layku juramento lurañapatakiw wayt’arakta, jupanakasa, yuqanakapasa, phuchhanakapas janipun yaqha markat jutir jaqinakamp jaqichasiñapataki. Ukxarusti saskaktwa: 26 “Jumanakax Salomón kipkarakiw juchachasipxtaxa. Walja markanak taypin janiw jupjam yaqha reyix utjkänti, Tatitux jupar munasïnwa, ukat jupax Israel markan reyipat uchäna, ukampis yaqha markankir warminakaw juparux juch lurayäna. 27 Ukhamasti, janiw walikiw satäkaniti jumanakan yaqha markat jutir warminakampi jaqichasis jan wali juchanak Tatitusar ñanqhachasin lurapxañamaxa” sasa. 28 Eliasib jilïr sacerdoten Joiadá yuqapan maynïr yuqapasti, Horón chiqankir Sambalat chachan tullqapänwa, juparusti Jerusalén markat jayar sarxañapatakiw alisnukta. Ukatsti Tatitumpiw parlta, juparusti saraktwa: 29 “¡Diosaxay, sacerdotenakaru, levitanakaru, jumampi arust’äwi luratapar jan yäqapxatapat jupanakar mutuyam!” sasa. 30 Ukhamasti, taqi kunatix yaqha markankirïki uka lurañanakat q’umachta, ukatsti sacerdotenakaru, levitanakaruw utt’ayta, sapa mayni lurañanakap phuqhañapataki; 31 lawa apanirinakaruw utt’ayta, kunürutix apaniñapax wakt’ki uküru apaniñapataki, ukhamarak nayrïr achunak katuqañataki. Ukat Tatitur sarakta: “¡Diosaxay, nayat amtasita, askiruy uñjita!” sasa.