SALMOS

1

1 Ñanqha lurir jaqinakan amtayataparjam jan sarnaqirix kusisiñan jaqiwa, jupax janiw jucharar jaqinakan thakhipan sarnaqkiti, janirakiw Diosampi sawkasirinakampis chikachaskiti, 2 jan ukasti, jupan kusisiñapax Tatitun arupawa, uka arupatsti arumay uruw lup’i. 3 Jupax, jawir thiyan ayruntat quqar uñtatawa: wakisitarjamaw achunak churi, laphinakapax janiw wañskiti. ¡Taqi luräwinakapasti walt’askakipuniwa! 4 Jan wali jaqinakampisti janiw ukhamäkiti: jupanakax thayan apat jipir uñtatäpxiwa. 5 Ñanqha lurir jaqinakax janiw taripäwit jaltapkaniti; jucharar jaqinakas janirakiw aski jaqinak taypinkapkaniti. 6 Tatituw aski jaqinakan sarnaqäwip imaski, ñanqha lurir jaqinakan thakhipasti aynacht’añaruw puriyi.

2

1 ¿Kunatarak markanakasti Diosar saykatasipxisti? ¿Kunatarak ñanqha amtanak amtasipkisti? 2 Akapach reyinakax mayacht’asipxiwa, jilïr jaqinakax mä amtañaruw puripxi, Tatitumpiru, ajllit reyipampir qallkatañataki. 3 Jupanakax jach’at arsupxi: “¡Chinuntatäpktan ukanak t’aqanukupxañäni! ¡Ñach’antatäpktan ukanakat jararasipxañäni!” sasa. 4 Ukampis alaxpachan jakir Tatitux jupanakat larusiwa; 5 q’apisiñampiw jupanakar mulljanti, tipusiñampiw saraki: 6 “Naya pachpaw reyixarux ajllista, Sión, qullan qullux patxaruw utt’ayta” sasa. 7 Tatitun arsutap yatiyä: Jupax situwa: “Jumaw nayan wawaxätaxa: jichhüruw jumarux jakañ chursma. 8 Jumax nayat mayiskakita: katuqäwimjam markanak katuyxäma, uraq tukuskam apnaqañamatakiw churxarakïma. 9 Hierro thujrumpiw jupanakarux apnaqäta, ¡ñiq’i phukhunakarjamaw t’unjarakïta!” sasa. 10 Aka uraqinkir reyinaka, amuyt’asipxam, ¡aka yatichäwinak sum yatiqapxam! 11 Tatiturux axsart’añampi yupaychapxam; jupan nayraqatapan khathatiñampi alt’asipxam, q’apisini ukapachasti, jiwarataw uñjasipxasma, Tatitun jank’aki q’apisirïtap layku. ¡Jupampi arxatayasirinakax kusisiñanïpxiwa!

3

1 Tatay, waljaniw nayar uñisirinakaxa, waljaniw nayatakix sayt’apxi, 2 waljaniw nayat sapxi: “Diosax janiw jupar qhispiykaniti” sasa. 3 Ukampis Tatay, jumaw nayan arxatirixätaxa, jumaw jach’ar aptirixätaxa, jumarakiw ch’amañchirixätasa. 4 Jach’at art’asisaw Tatitut mayista, jupasti qullan qullupatpach ist’itu. 5 Ikintkäsa, ikkäsa, uñatatkä ukapachasa: Tatituw nayarux yanapaskitu. 6 Nayar katuntañatak muyuntir uñisirinakax janiw axsaraykituti. 7 ¡Tatay, sartasikimaya! ¡Dios Tatituxay, qhispiyasikitaya! Jumaw uñisirinakaxan ajanupat t’axllinuqäta; ¡ñanqha luririnakan laka ch’akhanakap t’unsurakïta! 8 Tatay, jumaw qhispiyirïtaxa; ¡askinakampiy markamar phuqhantam!

4

1 Arxatir Diosaxay, ¡mayisitaxar ist’akitaya! Jumaw llakisiñaxan chuymax qhanartayista, ¡nayat khuyapt’ayasita, mayisitaxarus ist’arakita! 2 Jach’a jach’a tukur jaqinaka, ¿kunapachkamas jisk’achapxitäta?, ¿kunapachkamas jan walïki ukak munasipkäta?, ¿kunapachkamas sallqjañak munasipkäta? 3 Yatipxam: Tatitux jupar iyawsirirux munasiwa; jupar art’askta ukkhasti Tatitux ist’ituwa. 4 ¡Axsarthapipxam, jan juk’amp juch lurapxamti! Ikintxapxät ukkhasti, kuntix lurapkta ukanakat sum amuythapisipxam; 5 chiqpach luqtäwinak Tatitur katuyapxam, taqi chuymampirak iyawsapxam. 6 Waljaniw sapxi: “¿Khitirak kusisiñ churistanisti?” sasa. ¡Tatay, khuyapayasiñampiy uñtanipxita! 7 Jumaw chuymaxarux juk’amp kusisiñ uchtaxa jilarkir trigoninakat sipansa, vinoninakat sipansa. 8 Nayax jan kuna llakiniw ikintta, mäkirakiw ikt’awayxta, Tatay, jumakiw iyawsañ chuyman jakayista.

5

1 Tatay, Reyixay, Diosaxay, arsutanakaxarux ist’akimaya, ayqutanakaxarus jaysakimaya, arnaqasitanakaxarux iyawsakimaya, jumarukiw mayisitax luqtansma. 3 Qhantatiw mayisitaxar ist’taxa, willjtaw llakix yatiyasinsma, nayasti ist’añam suyaskta. 4 Jumax janiw ñanqhampi kusisir Diosäktati, ñanqha lurir jaqinakax janiw jak’aman jakapkaspati, 5 jach’a jach’a tukur jaqinakasa, janirakiw nayraqataman utjapkaspati. Jumax ñanqha lurir jaqinakarux uñistawa, 6 k’arinakarux t’unjtawa; ch’uxña chuyman jaqinakampiru, jaqi jiwayirinakampirux uñisnuktawa. 7 Ukampis nayax jach’a munasiñam laykuw qullan utamarux mantä; qullan utam manqhansti, alt’at chuymampiw yupaychäma. 8 Tatay, nayar uñisirinakan utjatap laykux aski kankañamampiy irpita, suma thakhimanjamay irpita. 9 Jupanakax k’arikamakïpxiwa, nayar aynacht’ayañak munasipki. Janipuniw kunsa chiqap sapkiti, jiwañatak parlt’asipki. 10 ¡Diosaxay! ¡Jupanakarux mutuyamaya, amtatanakap aynacht’ayam! Jumar qallkatapxatap laykusti, juchanak luratapat jaqunukum. 11 Jumampi arxatayasiñ thaqhirinakax kusisipxpanaya; jupanakar imaskatam laykux, kusisiñat wiñayapun q’uchupxpan. Jumar munasirinakax jumïpan kusisipxi, 12 Tatay, jumaw chiqa jaqirux askinak churtaxa, khuyapayasiñamax jark’aqasiñar uñtataw muyuntaski.

6

1 Tatay, janikiy q’apisiñamampix tuqintistati; janirak phiñasiñamampis mutuyistati. 2 Tatay, nayat khuyapt’ayasita, ch’ama pisiw uñjasta. Tatay, wasitat k’umaraptayxita, taqpach janchixaw khathatiski. 3 ¡Axsarañat inakiw khathatiskta! Tatay, jumasti ¿kunapacharak jutätasti? 4 Tatay, jutakimaya, ¡jakañax qhispiyakitaya! ¡Khuyapayasiñam laykuy qhispiyita! 5 Janiw khitis jiwatanak taypin amtaskiristamti, ¿khitirak manqhapachan jach’añchiristamsti? 6 Jachkäwix qaritäxtwa. Paqar paqariw ikiñaxan jachta, jachaxampix ch’ijmaxarus juriptaytwa. 7 Jachkäwix nayraxax ch’amakt’xituwa; ¡uñisirinakaxan juchap laykuw nayraxax ch’amakt’xi! 8 Ñanqha lurir jaqinaka, nayat jithiqtapxita, Tatituw jachataxarux ist’itu; 9 Tatituw achikt’asitaxar jaysitu, Tatituw mayisitax katuqitu. 10 Nayampi timasirinakax axsarañat aynacht’apxani, ¡mä ch’ipxtanak p’inqapat jaltxapxani!

7

1 Tatit Diosaxay, taqi chuymampiw jumar alkatsma; ¡nayar arknaqirinakat qhispiyasita! Janitix qhispiykität ukax leonanakjamaw q’al tukjapxitani; janirakiw khitis arxatkitaniti. 3 Tatit Diosaxay, ¿kuna jan walsa jupanakar lurtxa? ¿Khitiruch jiwaytxa? 4 ¿Uñt’at jaqi masixar ñanqha lurataxach utji? ¿Jan ukax uñisirixaruch jan kunat t’aqhisiytxa? 5 Ukhamächi ukasti, uñisirixax arktasin katjitpan; katjasin uraqinjam qatatitpan, jaqi kankañaxsti takisirakpan. 6 ¡Tatay, q’apisiñampiy sartasim! ¡Uñisirinakaxan q’apisiñaparux jumay saykatam! Jumax chiqapar uñjañatakiw arstaxa, ¡jichhax nayaruy arxatt’ita! 7 Markanakampiy muyuntayasim, qhapaq qunuñam jach’ar aptam, markanak apnaqañatak qunt’asirakim. 8 Tatay, jumaw markanakar tariptaxa: aski kankañaxarjamay uñjita; jan juchanirjamay taripita. 9 Chiqapar uñjir Tatay, jumaw amtäwinak uñakiptaxa, chuyma manqha amtäwinaka, ¡juchararanakan ñanqha lurañanakap tukusiyam, aski jaqirusti thuruñchat sayt’ayam! 10 Alaxpachankir Tatituw imantasiñaxaxa, q’uma chuymaninakaruw jupax qhispiyi. 11 Tatitux chiqapar uñjir taripiriwa, jucharar jaqirux mutuyapuniwa. 12 Janitix jaqix Tatitur kutikipstkanixa, Tatitux espadap wakicht’asini; mich’ip antutt’añas niy jiyintatpachawa, 13 nina aqtat mich’inakapax wakicht’atawa, ¡jiwayir yänakapax wakicht’atawa. 14 Ñanqha jaqir uñtapxam: wawachasir warmjamaw t’aqhisiski, ñanqhampi wallq’iptatawa, k’ari kankañ wawacharakini. 15 Wali manqha p’iypun allisi, pachpa allisitaparuw jalantani. 16 ¡Ñanqha luratanakapatxa jupa kipkaw t’aqhisiskani! 17 Nayasti, Tatituruw chiqapar uñjatapat jach’añchä, alaxpachankir Tatitun sutiparuw q’uchunak q’uchü.

8

1 Tatay, nanakan reyixay, ¡sutimax taqpach uraqin muspharkayawa! ¡Qhapaq kankañamax alaxpachat juk’ampi khurikamawa! 2 Uñisirinakaman utjatap laykux ñuñuskir wawanakan jach’añchatapampiw ch’amam uñacht’aytaxa, timasirinakampiru, qallasirinakampir t’unjañataki. 3 Juman lurat alaxpach uñatatta, juman uchat phaxsimpiru, warawaranakampir uñtkta ukapachax, 4 sistwa: ¿Kunarak jaqisti, jupat amtasiñamatakisti? ¿Kunatarak jupat llakistasti? 5 Jaqirux niyas mä diosarjamaw lurtaxa, jaqjam aytat kankañampiw juparux pillunttaxa; 6 taqi luratanakam apnaqañapatakiw katuytaxa, taqi kunxaruw utt’ayaraktaxa: 7 ovej tamanakxaru, vacanakxaru, ch’uminkir animalanakxaru, 8 alax chiq thuqnaqir jamach’inakxaru, lamar qutankir chawllanakxaru, lamar qutan taqi utjirinakxaru. 9 Tatay, nanakan reyixay, ¡taqi uraqpachan jach’a Diosapunïtawa!

9

1 Tatay, taqpach chuymaxampiw yupaychsma muspharkañ luratanakamat yatiyasa. 2 Alaxpachankir Diosay, jumïpan kusisiñat arnaqasiñ munta; sutimaruw q’uchunak q’uchuñ munta. 3 Uñisirinakaxax juman nayraqatamat jaltxapxiwa; tinkurapxiwa, jiwarapxarakiwa. 4 Jumätaw chiqap taripirixa: qunuñamar qunt’asaw nayarux chiqapar uñjista. 5 Jumar jan yupaychir markanakarux tuqinuqtawa, ñanqha lurir jaqinakarux t’unjtawa, sutipsti jan mayampitakiw chhaqtaytaxa. 6 Uñisirix jiwatäxiwa, jupamp chikaw markanakapax t’unjataraki, sutipasti wiñayatak chhaqtayatawa. 7 Ukampis Tatitux wiñayatakiw reyit qunt’asi; taripañatakiw qunuñap sum utt’ayasi: 8 aski kankañampiw akapacharux taripani, markanakarusti chiqaparuw uñjani. 9 T’aqhisiyat jaqinakarux Tatituw arxataski, jupaw llakisiñ pachanakan imaski. 10 Tatay, jumar uñt’irinakax jumaruw katuyasipxtam, jumar thaqhirinakarus janipuniw apanukktati. 11 Sión qullun jakir Tatitur q’uchupxam; muspharkañ luratanakap markanakar yatiyapxam. 12 Tatitux t’aqhisirinakat amtasipuniwa, jachatanakapatsa janiw armaskiti, jupanakar t’aqhisiyirinakarux mutuyiwa. 13 Tatay, nayat khuyapt’ayasita, uñisirinakaxan nayar t’aqhisiyatap uñtanim, ¡jiwañ punkutsa wayst’asita! 14 Ukhamat Jerusalén punkunakanxa, taqi jaqinakar Tatitur yupaychapxam sä, nayar qhispiyatamat kusisitaxsa yatiyarakï. 15 Jumar jan uñt’ir jaqinakax jupanakan wakichat sipitaruw jalt’apxi; kayunakapax jupanakan imantat pachpa sipitapan simpantatawa. 16 Tatitux chiqapar uñjirïtap uñt’ayasi: ñanqha lurir jaqisti pachpa sipitaparuw jalt’i. 17 Ñanqha lurir jaqinakampi, Tatitur jan uñt’irinakampi, jupat armasirinakampix jiwañ mik’ayan jiwarapxani. 18 T’aqhin jakir jaqinakax janipuniw armatäpkaniti, janirakiw suyt’añapas wiñayatak tukuskaniti. 19 Tatay, sartasikimaya; janikiy jaqin jach’a jach’a tukuñaparux walikiw samti; ¡jumar jan uñt’irinakarux nayraqataman taripam! 20 Tatay, axsarañ chuymay jupanakarux churam, ¡jupanakax jaqikïpxatap yatipxpan.

10

1 Tatay, ¿kunatarak nayat jayanktasti? ¿Kunatarak t’aqhisiñaxan nayat imantastasti? 2 Qhuru jaqin jach’a jach’a tukuñapax q’apisiñampiw llakit jaqirux t’aqhisiyi; ukampis jupan wakichat pachpa sipitaruw jalt’askani. 3 Ñanqha lurir jaqix munapayatapat jach’achasi; Tatiturusti ñanqhachji, jisk’achjarakiwa. 4 Ñanqha lurir jaqix, nasa qhiwtasaw arsu: “Janiw Diosax utjkiti, janiw khitis lurataxat wayt’irix utjkiti” sasa. Ukak jupax lup’iski. 5 Taqi kunas jupatakix walikipuniwa. Jupatakix juman kamachinakamax wali jayankiwa. Uñisirinakapatsa sawkasiwa, 6 janis khitis tinkuykaspax ukham amuyasi, janis jan walt’añanakar purkaspax ukham amuyasi. 7 Arunakapax chuyma ust’ayir arunakawa; suma arunïpkaspas ukhamäpxiwa, ukampis ñanqhachaña, t’aqhisiyañ amtanïpxiwa. 8 Jamasanakar qunt’asaw suyxati, jan juchan jaqirux uka jamasan jiwayi. Jan arxatirin jaqirux aliqapuniw qhamisiyi: 9 mä leonar uñtataw putupar imantasis jan arxatirin jaqirux suyanti, akatjamat jupar katjañatakix suyxati, katji ukkhasti, sipitapar uskuntasaw qatati. 10 Jupax alt’araki, lip’t’arakiwa, jan arxatirin jaqinakasti jach’a sillunakaparuw jalt’i. 11 Ñanqha chuyman jaqix siwa: “Diosax aka jaqit armasiwa, jupar jan uñjañatakix ajanupsa imantasiwa” sasa. 12 ¡Tatay, sartasikimaya, amparam luqatatasim! ¡T’aqhisir jaqinakat janikiy armasimti! 13 Diosaxay, ¿kunatarak ñanqha lurir jaqinakast sawkasipxätamsti, janis jupanakar kuns wayt’kasma ukhamsti? 14 Juma pachpaw ñanqha luratanakap uñjtaxa, ¡jumaw uñjtaxa, jupanakarusti juchap uñt’ayätaxa! Jumaruw jan arxatirin jaqinakax makhatxapxtam; jumaw wajchanakan yanapiripätaxa. 15 ¡Ñanqha lurir jaqinakan amparap t’unaram! ¡Ñanqha luratanakapat wayt’am, taqi kunat phuqhañapkama! 16 Tatitux wiñayapuniw reyit qunt’asi, ¡Tatitur jan uñt’irinakasti uraqipat jaqunukutäniwa! 17 Tatay, jumaw jan yäqat jaqinakan mayisitap ist’asktaxa, jumaw chuymachtaxa, ch’amañcharaktaxa. 18 Wajcharusa, t’aqhisiyatarus chiqaparuy uñjam: ¡laq’at lurat jaqisti, janipun axsarayañ wasitat utjaypati!

11

1 Tatituw nayan imantasiñaxaxa. Inamayaw sasipkitu: “Jamach’ir uñtat qullur jaltxam. 2 Ñanqha lurir jaqinakar uñtam: mich’i antutt’añatakiw wakichrantapxi, mich’i antutt’añsa sum jiyintapxi, jamasawjat aski jaqinakar wakt’ayañatak mich’ip antutt’apxi. 3 Kunapachatix qalltapax t’unasispa ukkhax ¿kamachaspas aski jaqixa?” sasa. 4 Ukampis Tatitux qullan utapankiwa. Tatitun qunuñapax alaxpachankiwa, nayranakapas arikipuniw taqi jaqinakar uñch’ukiski. 5 Tatitux juchanirus jan juchanirus taqiniruw uñch’ukiski, ñanqha lurañ munirinakarusti walpun uñisi. 6 Tatitux ñanqha lurir jaqinakxarux nina sank’ampi, azufrempi jalluyanini, mä junt’u thayaw jupanakarux q’al tukjani. ¡Tatitux lurataparjamaw mutuyani! 7 Tatitux chiqapar uñjiriwa, kunatix chiqäki ukarux munasiwa; ¡ukat aski jaqinakax ajanup uñkatapxani!

12

1 Tatay, qhispiyapxitaya, aski jaqinakax tukusiskiwa, chiqap sarnaqir jaqinakax janiw utkxiti. 2 Maynit maynikamaw k’arintasipxi, sallqa chuymampiw parlapxi, ch’uxña chuymampiw arsupxi. 3 Tatay, jach’achasir jaqinakaru, ch’uxña jaqinakarus jik’inukum, 4 khitinakatix sapxi: “Jiwasax arsuñatakix lakanïtanwa; wali sum arsuñ yattanxa. ¿Khitis apnaqistaspasti?” sasa. 5 Tatitux jupanakarux siwa: “T’aqhin jakir jaqinakampi, jan yäqat jaqinakampix mutuyata, t’aqhisiyataw uñjasipxi. Jupanakar yanapt’añatakiw sartasï, yanapt’ayasiñ munataparjamaw yanapt’ä” sasa. 6 Tatitun arsutanakapax chiqpachawa; ninampi paqallq kuti q’umachat qullqir uñtatawa. 7 Tatay, jumaw nanakarux imasipxitäta; ¡uka jaqinakat jark’aqapxitäta. 8 Ñanqha lurir jaqinakax taqi chiqan muyupayapxi, taqi jaqiw ñanqharux jach’ar apti.

13

1 Tatay, ¿kunapachkamarak nayat armasitätasti? ¿Wiñayatakipunit armasitätasti? ¿Kunapachkamarak nayatak imantasïtasti? 2 ¿Kunapachkamarak ajayuxas t’aqhisiñankanisti? ¿Kunapachkamarak sapürus llakt’at sarnaqästi? ¿Kunapachkamarak uñisirixasti apnaqitanisti? 3 Tatit Diosaxay, ¡uñtanikitaya, ist’akitaya, suma qhanam uñjayakitaya! ¡Janikiy wiñay jiwañar puriyistati! 4 Janikiy uñisirixax sispati: “Nayaw atipjta” sasa. Aynacht’ataxatsa janikiy kusispati. 5 Nayax khuyapayasiñamaruw iyawsta; chuymaxax nayar qhispiyatamat kusisi. 6 ¡Tatituruw nayax aski luratapat q’uchü!

14

1 Pisi chuyman jaqinakax siwa: “Janiw Diosax utjkiti” sasa. Taqiniw ñanqha lurir tukupxi; kunayman ñanqhanak lurapxi; ¡janiw khitis aski luririx utjkiti! 2 Tatitux alaxpachatpach jaqinakarux uñtani, inach khitis amuyt’asirix utjaspa, inach khitis Diosar thaqtirix utjaspa. 3 Jaqinakasti taqiniw jan wali thakhir saranukupxi; taqpachaniw ñanqha lurir tukupxi. ¡Janiw khitis aski luririx utjkiti! ¡Janiw maynis utjkiti! 4 Ñanqha luririnakax jan amuyunïpxiwa, markaxarux t’ant’jam manq’antapxi, janiw Tatitun sutipsa art’asipkiti. 5 Jupanakax axsarañat khathatipxani, Diosasti jupar jaysirinakampipunïskiwa. 6 Jan yäqat jaqin amtäwinakapat larusipxi, ukampis Tatituw jupanakarux imaski. 7 ¡Israel markan qhispiyasiñapax Jerusalén markatpach jutakispa! Tatitux t’aqhisiyat markapar kusisiykan ukapachaxa, Jacobun wawanakapax kusisiniwa, Israel markpachaw kusisirakini.

15

1 Tatay, ¿khitirak qullan utaman jakaspasti?, ¿khitirak qullan qulluman utjasispasti? 2 Khititix juch jan luras jakki uka, khititix aski lurasapun sarnaqki uka, khititix taqi chuymamp chiqap arski uka; 3 khititix jaqi masipar jan k’arintki uka, jilaparus jan ñanqha lurki uka, uta jak’a masiparus jan jisk’achki uka; 4 khititix ñanqha lurañarux jisk’achki uka, Tatitur axsartirirus jach’añchki uka; khititix jan walir purkasas arsutap phuqki uka; 5 khititix qullqi mayt’asin jalaqtap jan apski uka, jan juchanir aynacht’ayañatak qullqi jan katuqaski uka. Khititix ukham lurasapun sarnaqki ukaxa, janipuniw aynacht’kaniti.

16

1 Diosaxay, imasikitaya; taqi chuymampiw jumar alkatsma. 2 Nayax jumaruw sisma: “Jumaw nayan Tatituxätaxa, askixätasa, janiw khitis jumjamax utjkiti” sasa. 3 Akapach aytat jaqinakan kusisiñ jikxatirinakax sapxiwa: aka uraqinkir diosanakax ch’amaniwa, sasa. 4 Kunayman diosanak jupanakax uñstayapxi, ukanakarusti alt’at chuymampiw luqtapxi. Ukampis nayax janipuniw wilañcha luqtäwinakapampi chikachaskäti, janirakiw sutinakapsa aytaskäti. 5 Tatay, jumaw nayan taqi kunaxätaxa; jumaw askinakamampi phuqhantista; jakañaxax amparamar katuyatawa. 6 Mä suma chiqawjaw nayarux wakt’itu, katuqäwixax walpun kusisiyitu. 7 Nayar irpatapat Tatituruw jach’añchä, arumanakasa chuymax manqhan chiqachitu. 8 Nayax Tatitumpi chikapuniw sarnaqaskta; jupaw kupi tuqixanki, janiw kunas tinkuykitaniti. 9 Ukat chuymaxax walpun kusisi, ajayuxasa k’uchisi, janchixasa samararaki. 10 Janiw jumax jiwar katxaruykitätati, ¡janirakiw arkiriman janchipa ñusantañapsa munkätati! 11 Jumaw jakañ thakhi uñacht’ayitäta. Nayraqataman jach’a kusisiñaw utji; jak’amansti wiñay kusisiñaw utjaraki.

17

1 Tatay, chiqapat mayisitaxarux ist’akimaya, arnaqasitaxar jaysakimaya, mayisitaxar iyawsakimaya, janiw k’ari arunakampi mayisksmati. 2 Nayar juchañchañax jumat jutpan, jumaw chiqapäki uk yattaxa. 3 Jumaw taqpach amuyunakax yattaxa; arumanakaw chuymax uñaqir jutista; ninampjamaw yant’ista, janirakiw kuna ñanqhsa jikxatkistati. Lakaxax janiw k’ari arunak arskiti, 4 kunjämtix jaqinakax k’arisipki ukhama; ch’axwañ thakhinakat jithiqtasta, juman arsutamarjamaw phuqta. 5 Kayunakaxax thakhiman thurt’ataw sarnaqi; chillqtanakaxasti janiw thakhimat jithiqtkiti. 6 Diosaxay, ist’asirïtam laykuw mayisinsma, naya tuqiruy jinchum alkatanim, arunakaxar ist’arakim. 7 Munasiñamay uñacht’ayita, ch’amamar taqi chuymamp iyawsirirux jumaw uñisirinakapat arxattaxa. 8 Nayarusti, nayranakaman qalaparjamay imita, chhiqhanakaman ch’iwipar imantita, 9 nayar chhukxatir qhuru jaqinakata, ¡jiwayañatak muyuntir uñisirinakaxata! 10 Jach’a jach’a tukurinakäpxiwa, jach’a jach’a tukuñampiw kuns arsupxi; 11 nayan sarnaqatax sum yatxatapxi, nayar jaqunukuñatakisti taqi tuqit uñch’ukiyapxitu. 12 Katuntañatak jalxatir leonanakar uñtatäpxiwa, imantasiñapan jalxatañatak suyantir leonanakar uñtatäpxarakiwa. 13 Tatay, sartasikimaya, ¡saykatasin killt’ayam! Ñanqha lurir jaqit espadamampi qhispiyita; 14 Tatay, ch’amamampiy jupanakat qhispiyita; ¡akapachat jupanakar jaqunukum, akapachan jakañapax tukuspan! Yänakampix qamirkipstasipkakpan, wawanakapax phallañkam manq’apxpan, allchhinakapatakis jilt’askakpan. 15 Nayasti kusisitaw jikxatasï; ajanuy ajanu jumar uñkatasina, ¡uñatatkä ukkhax nayraqataman jikxatasisina!

18

1 Tatay, jumaw ch’amañchirixätaxa, jumaruw taqi chuymamp munassma. 2 Jumaw arxatirixätaxa, imantasiñaxätasa, jumaw qhispiyirixätaxa, Diosaxätasa, nayar imantir qarqaxätasa, imir jark’aqasiñaxätasa, qhispiyir ch’amaxätasa, wali amstankir imantasiñaxätasa. 3 Tatay, jumaw jach’añchatäñatak askïtaxa: art’asinsma ukapachax uñisirinakaxat qhispiyista. 4 Jiwax sipitanakapampiw simpantitu; axsarkay t’unjirin nayraqatapan axsarta. 5 Jiwax chinuñanakapampiw muyuntayitu, ¡jiwañ sipitanak taypin jikxatasta! 6 Llakisiñaxan Tatitur art’asta, Diosaxat yanap mayista: jupasti qullan utapatpach ist’anitu; ¡arnaqasitaxax jinchupkamaw puri! 7 Ukapachaw uraq khathatix utjäna, qullunakasti saphitpach unxtäna; Tatitun q’apisiñapampi khathatiyatäpxänwa. 8 nasapat jiwq’iw mistüna, lakapatsti nakhantir ninaw lawrsüna, ¡lakapat k’illim sank’anak jutayäna. 9 Alaxpach jist’arasin saraqanïna. Ch’iyär juri qinayxaruw takt’äna. 10 Mä chhiqhanin chhiqhapxaruw qunxatäna, thayampi chikaw chhiqhanakap patanjam jaltäna. 11 Ch’amak taypiruw imantasïna, ch’iyär ch’amaka uman phuqhantat qinayanak taypiru, uka qinayaw q’al chhaqtayäna. 12 Jach’a qunuñap taypitsti, qinayampi, chhijchhimpi, nakhaskir sank’anakampiw mistüna. 13 Jach’a munañan Tatitux alaxpachatpach axsarkañ jach’a arup ist’asiyäna; chhijchhjama, nakhaskir sank’jama. 14 Mich’inakap antutt’asaw uñisirinakaxar tutuktayäna. 15 Lamar quta manqhax uñstxänwa; aka uraqin qalltapas uñstxarakïnwa, Tatitun axsarkañ arup ist’asitap layku, q’apisiñ samanap ch’amampi phust’atap layku. 16 Tatitux alaxpachatpach amparap luqtanitu, amparapampiw jach’a lamar qutat waysutu. 17 Wali ch’aman uñisirinakaxat qhispiyitu, nayat juk’amp ch’aman timanakat antutnukuyitu. 18 Llakinkipan nayarux chhukxatapxitu, Tatitusti yanapt’apampiw arxatitu: 19 qhispiñ thakhiruw irpsutu, ¡nayar munatap laykuw qhispiyitu! 20 Tatitux q’uma sarnaqataxatjam churäwip waxt’itu, 21 nayax Tatitun thakhipan sarnaqta, ¡janipuniw Diosaxarux armanukkti! 22 Taqpach arsutanakapax chuymaxankaskiwa; ¡janipuniw kamachinakapat jithiqtaskti! 23 Janiw nayraqatapan juchachaskti, ñanqha lurañat jithiqtasta. 24 Tatituw churäwip waxt’itu, nayraqatapan q’uma chuyman sarnaqataxata. 25 Tatay, aski jaqitakix askirakïtawa, jan kamskayäki uka jaqitakis jan kamskayarakïtawa, 26 qhana chuymanitakix qhana chuymanirakïtawa, sallqa chuymanitakisti ch’ikhi chuymanïtawa. 27 Jumaw t’aqhisiyat jaqinakarux qhispiytaxa, jach’a jach’a tukurinakarusti jisk’achjtawa. 28 Tatay, jumaw nayarux qhana churista; Diosaxay, jumaw arum ch’amakaxar qhantaytaxa. 29 Juman yanapamampiw uñisirinakaxarux atipjä, yanapamampiw uyuchrantat markanakapar mantantä. 30 Tatitun thakhipax chiqapawa, jupan arsutanakapax taqi chuymamp iyawskayawa, ¡Tatitux jupar taqi chuymamp alkatirinakarux imaskapuniwa! 31 Israel markan Diosapa, juma sapakiw chiqpach Diosätaxa, ¡juma sapakiw arxatir Diosätaxa! 32 Tatituw nayarux ch’am churitu, juparakiw sarnaqäwixar q’um tukuyi, 33 jupaw tarujan kayupjam jaltir kayunak churitu, alax chiqawjanakan kayunakaxar sum thuruñcharakitu, 34 jupaw uñisirinakaxamp nuwasiñatak yatichitu, jupaw atipjañatak ch’am churitu. 35 Jumaw arxatista, qhispiyarakista, kupi amparamampiw katxarusista, khuyapayasiñamaw aytat jaqir tukuyitu. 36 Jumaw thakhixarux jasaptaytaxa, kayunakaxasti janiw llust’kiti. 37 Uñisirinakaxarux arktasin jikxatta, jupanakar tukjanisaw kutinxta. 38 Jisk’a jisk’a tukjanta, jan mayampi sartkir lurjanta. ¡Kayunakaxampi takxatataw uñjasipxi! 39 Jumaw nuwasïwin ch’am churista; qallasirinakarux nayraqataxaruw alt’aytaxa, 40 nayraqataxat uñisirinakaxan jaltxapxañapataki. Ukhamat nayar uñisirinakarux q’al tukjanta. 41 Jupanakax yanap mayisipxäna, janiw khiti yanapt’iris utjkänti, Tatituruw art’asipxäna, jupasti janiw ist’känti. 42 ¡Thayan apat laq’arjamaw jupanakarux tukusiyta! ¡Thakhinkir ñiq’irjamaw taksurakta! 43 Qallkatasir markat qhispiyista, markanakan jilïripat utt’ayista, jan uñt’at jaqinakampiw luqtayista. 44 Arux ist’asax mäkiw jaysapxitu; yaqha markankir jaqinakaw jach’achapxitu, 45 yaqha markankirinakax llajllasipxiwa, khathatt’asisaw imantasïwipat mistunipxi. 46 ¡Tatitux jallallatäpan! ¡Arxatirixax qullanäpan! ¡Qhispiyir Tatituxax jach’añchatäpan! 47 Jupaw naya lanti phuqsur Tatituxa, jupaw amparaxarux markanak katuyitu. 48 Jupaw uñisirinakaxan phiñasitapat qhispiyitu, nayar qallkatir jaqinakat antutayitu. ¡Tatay, jumaw qhuru jaqinakat qhispiyista! 49 Ukatpï markanak taypin yuspagarsmaxa, sutimarus q’uchunak q’uchuraktxa. 50 Jumaw ajllit reyimarux atipaytaxa; Davidampiru, wawanakapampirux munasiñampipuniw uñjtaxa.

19

1 Alaxpachax Diosan qhapaq kankañap yatiyi, alaxpachax amparapan luratap qhanañchi. 2 Urunakax jupanakkamaw yatiyasipxi, arumanakas jupanakkamaw yatiyapxaraki. 3 Janis arsupkchixa, janis arunakapax ist’askchixa, 4 uraqpacharuw yatiyatapax ist’asi, uraq tukuskamaw arupax puri. Tatitux alaxpachan mä chiq intitakix uskt’arapi, 5 intisti jaqichasir waynjamaw utapat misttani, jalir jaqjamaw thakhip jalañatakix kusisi. 6 Intix maysa thiyat uñstani, maysa thiyar puriñkamaw muyti, janiw kunas lupi junt’upat imantaskaspati. 7 Tatitun kamachinakapax chiqapawa, jaqin chuymap machaqaptayiriwa. Tatitun arunakapax askiwa, llamp’u chuyman jaqir yatiñan tukuyiriwa. 8 Tatitun kamachi arunakapax chiqapawa, chuymar kusisiyiriwa; Tatitun arsutanakapax q’umawa, yatiñ kankañ chuririwa. 9 Tatitun arunakapax q’umawa, wiñayatak utt’atawa; Tatitun arsutanakapax chiqapawa, taqpachax askirakiwa, 10 ¡suma qurit sipan juk’amp sumawa!, ¡chhuyu misk’it sipan juk’amp muxsawa! 11 Arkirimatakis iwxt’a arunakawa, uka arunakam imañax askinak jikxatañawa. 12 Janiw khitis pantjasitap amuyaskasamachiti. ¡Tatay, jan amuyaskasin juchanak lurataxat q’umacht’asita! 13 Jach’a jach’a tukuñ chuym apaqt’asita; janikiy jach’a jach’a tukuñampix atipjayistati. Ukhamat jan juchan jaqirux tukü; jach’a juchat qhispirakï. 14 Tatay, arsutaxasa, chuymaxan lup’itapas jumar kusisiykirïpan, Tatay, nayan qhispiyirixa, imantasiñaxa.

20

1 Tatitux llakisiñaman jumarux ist’pan; Jacobun pachpa Diosapax jumar arxatpan. 2 Qullan chiqawjatpach yanap apayanpan, Sión qullutpach jumarux yanappan. 3 Taqpach luqtäwinakamat jupax amtaspan, wilañcha luqtatanakamax jupar kusisiypan. 4 Chuymaman munataparjam phuqpan, taqi amtäwinakam phuqhasiypan. 5 Atipjatamat taqpachaniw kusisipxä, Tatitusan sutiparusti wiphalanak khiwtapxä, ¡Tatitux taqpach mayisitanakamar jayspan! 6 Jichhakuchaw amuyta, Tatitux ajllit reyiparuw atipt’ayani; qullan alaxpachatpach juparux ist’ani, ch’amapampiw jach’a atipt’äwinak churani. 7 Yaqhipanakax nuwasiñ carronakanïpxiwa, yaqhanakasti walja caballonakanïpxiwa; jiwasanakasti Tatit Diosasan yanapt’apanïtanwa. 8 Jupanakax tinkurayataw uñjasipxi, jiwasanakasti ch’aman sayt’atakïsktanwa. 9 Tatay, ¡reyirux atipjañ ch’am churam! ¡Mayisipkäm ukapachasti, ist’apxakitaya!

21

1 Tatay, reyix ch’am churatamat walpun kusisi; ¡atipjayatamat wal kusisiraki! 2 Munataparjamaw phuqtaxa; mayisitanakaparuw ist’araktaxa. 3 Jach’a askinak churasaw jupar katuqtaxa, p’iqiparusti quri pillumpiw asxattaxa. 4 Jupax jakañ mayisïyätam, jumasti churtawa: walja maranak jakañampi, jan tukusir jakañampi churtaxa. 5 Yanapt’am laykuw jupax ch’aman uñjasi; aytat jaqiruw tukuytaxa, aski jaqiruw tukuytaxa. 6 Jan tukuskir askinak jupar churtaxa; jupamp chik sarnaqatam laykuw kusisiytaxa. 7 Jumasti rey, janipuniw tinkkätati, Tatitur taqpach chuymamp katuyasitam layku; ¡Taqi ch’aman Tatituruw katuyastaxa! 8 Ch’iqa amparamax taqpach timanakamaruw katuntani; kupi amparamasti uñisirinakamaruw katjarakini; 9 taripañatak uñstkät ukapachaxa, parintat hornorjamaw jaquntäta. Tatitux q’apisiñapampiw ninampi nakhantayani. 10 Jumaw akapachat wawanakapar chhaqtayäta. Jumaw aka uraqit allchhinakapar chhaqtayäta. 11 Ñanqha lurañsa munapkchïtam, jan walinak lurañsa amtapkchïtam, janiw kamachapkätamsa, 12 kunapachatix jalxatkäta ukkhasti, taqi tuqiruw jaltxapxani. 13 ¡Tatay, ch’amamampiy sayt’asim! ¡Nanakasti q’uchunakampiw atipjäwimat kusisipxä!

22

1 Diosaxay, Diosaxay, ¿kunatarak jaytanukustasti?, ¿kunatarak qhispiyir jan jutistasti?, ¿kunatarak arnaqasitaxar jan ist’istasti? 2 Diosaxay, uruy arumaw arnaqasinsma, jumasti janiw ist’kistati; ¡janiw nayatakix samart’añax utjkiti! 3 Jumasti qullanätawa; jumaw Israel markan jach’añchatätaxa. 4 Nayra awkinakaxax jumaruw alkatasipxäyätam, jupanakarusti qhispiytawa; 5 yanap mayipxäyätam, jumasti jupanakarux qhispiytawa; jumaruw alkatasipxäyätam, jumasti janiw inamay suyayktati. 6 Nayasti janiw jaqïkti, laq’ur uñtatakïtwa, ¡jaqin p’inqachatakïtwa! 7 Nayar uñjasax larusipxiwa; nayatakix jan wal uñanaqapxi, p’iqipsa khiwisipxiwa, 8 ukat sapxaraki: “Aka jaqix Tatituruxay alkatchïnxa; Tatituy jichhax qhispiypan. Juparuxay munchixa, qhispiypanaya” sasa. 9 Kunsay parlapxpan, jumaw taykaxan purakapat yuriyista; jarphipar samart’ayasaw uywasista. 10 Nay janïr yurkipan uñjasista, taykaxan purakapatpach nayan Diosaxätaxa. 11 Janikiy nayat jayarst’amti, t’aqhisiñar jalantirpachätwa, janiw khiti yanapt’iris utjkituti. 12 Uñisirinakaxax urqu vacanakjamaw muyuntitu, Basán uraqin waxrasir urqu vacanakjamaw jalxatitu; 13 leonanakar uñtataw wararipxi, lakanakap jist’arataw chhukt’anipxitu. 14 Nayasti waranukut umjamätwa, ch’akhanakaxas qhaqhanukutkamakiwa; chuymaxasti lik’ir uñtataw naya manqhan umatati, 15 mallq’axax q’ala wañkatatawa, laxraxas laka manqhan lip’katatawa, ¡jiwañ laq’ar puriyañkamaw jumax jaquntista! 16 Jan wali jaqinakax anunakjamaw q’al muyuntitu; amparanakaxsa, kayunakaxsa q’al jurqhiritu. 17 ¡ch’akhanakaxsa jakht’asiristwa! Uñisirinakaxasti aliqapuniw uñch’ukipxitu, 18 jupanakkamaw isinakax jalanuqasipxi, suerte jaqtasaw isix katuntasipxi. 19 Jumasti, Tatay, nayar ch’amañchirïtawa, ¡janikiy nayat jayankamti!, ¡jank’akiy nayar yanapt’irix jutam! 20 Espadampi jiwañat qhispiyita, anunakan amparapat jakañax qhispiyita; 21 leonanakan lakapat qhispiyita, ¡urqu vacanakan waxranakapat tuwaqt’ita! 22 Nayasti jilanakaxaruw jumat yatiyä, tantachasïwinakapan yupaychäma. 23 Tatitur alkatirinaka, ¡Diosaruy jach’ar aptapxam! ¡Jacobun wawanakapa, juparuy jach’añchapxam! ¡Israelan wawanakapa, juparuy yupaychapxam! 24 Jupax janiw jan utjirin jaqinakarux jisk’achkiti, janiw jan yäqasas uñjkarakiti, janirakiw jupanakatakix imantaskiti. ¡Yanap mayipki ukapachax, jupax ist’iwa! 25 Arsutam phuqhirïtamat markam taypin jach’añchäma; arsutanakaxsti iyawsirinakam nayraqatan phuqharakï. 26 T’aqhisiyat jaqinaka, sist’asiñkam manq’apxam; Tatitur thaqhirinaka, jupar yupaychapxam, walja maranak jakapxarakim. 27 Taqpach jaqinaka, taqpach markanaka, aka uraqpachan jakir jaqinaka: Tatitut amtasipxam, jupar makhatxapxam; ¡nayraqatapar killt’asipxam! 28 Tatituw reyixa, jupaw taqi markanakarux apnaqi. 29 Nayraqatapan alt’apxam, juparuk yupaychapxam, jilarkir utjirin jaqinaka, laq’ar tukur jaqinaka, jumanak pachpax janiw jakañanïpktati. 30 Wawanakaxax Tatituruw yupaychapxani, jupatsti wiñayaw parlapxani; 31 jupanak qhipat yuririnakarusti, Tatitun chiqapar uñjirïtapat yatiyapxani, aski luratanakapat yatiyapxarakini.

23

1 Tatituw awatirixaxa, janiw kunatsa t’aqhiskäti: 2 suma ch’uxña ch’ijinakaruw samart’ayitu; q’uma uma thiyanakaruw awatitu, 3 jupaw machaq ch’am churitu, chiqa thakhinjam irpitu, sutipar jach’añchañ layku. 4 Axsarkay laxa ch’amak chiqawja sarkasasa, janipuniw kunarus axsarkäti, nayampi chik saratam layku; uywa awatiñ lawamasa, thujrumasa, ch’am churitu. 5 Uñisirinakaxan uñjkañaw manq’añ wakicharapista; kusisiñampiw phuqhantista, wali sumpun uñjarakista. 6 Munasiñamampi khuyapayasiñamampix sapürupuniw nayampi chikäski, Tatay, utamansti wiñayapuniw jakä.

24

1 Taqpach uraqix Tatitunkiwa, ukan utjirinakas jupankiwa, ukan jakirinakas jupankiwa. 2 Tatituw aka uraqirux lamar qutxar utt’ayi, jupaw jawiranakxar utt’ayaraki. 3 ¿Khitirak Tatitun qullupar makhataspasti? ¿Khitirak qullan utapankaspasti? 4 Jan juch lurir jaqiw ukankaspa, q’uma chuyman jaqiw ukankaspa, yaqha diosanakar jan yupaychir jaqiw ukankaspa, k’ari juramento jan lurir jaqiw ukankarakispa. 5 Tatitu Diosapa, Qhispiyiripa, jupakiw taqi kun churani, chiqaparuw uñjarakini. 6 Ukhamäñapaw Tatitur thaqhirinakaxa, Jacobun Diosapar thaqhirinakaxa. 7 ¡Wiñay punkunaka, jist’artapxam! ¡Jist’arat qhiparapxam, qhapaq markankir Reyiw mantani! 8 ¿Khitirak qhapaq markankir Reyisti? ¡Taqi ch’aman atipir Tatituwa! ¡Nuwasïwin jan axsarir Tatituwa! 9 ¡Wiñay punkunaka, jist’artapxam! ¡Jist’arat qhiparapxam, qhapaq markankir Reyiw mantani! 10 ¿Khitirak qhapaq markankir Reyisti? ¡Taqi atipir Tatituwa! ¡Qhapaq markankir Reyiwa!

25

1 Tatay, jumaruw mayisinsma; 2 Diosaxay, jumaruw taqi chuymamp alkatsma: janikiy p’inqa tukuñar jalantañax munamti. ¡Janikiy uñisirinakaxas nayat larusipxitpati! 3 ¡Jumar taqi chuymamp alkatirinakax janipun p’inqa tukupxpati! ¡Ina ch’usat jumar qallasir jaqinakay p’inqa tukuñarux puripxpan! 4 Tatay, thakhim uñacht’ayita, thakhiman irpnaqasita; 5 jumat jan jithiqtas sarnaqayita; jumaw Diosaxätaxa, Qhispiyirixätasa. ¡Jumarukiw sapürus suyt’asksma! 6 Tatay, munasiñama, khuyapayasiñam churapkistäyäta ukat amtasikimaya, 7 janikiy jucha luratanakaxat amtasimti, janirak wayna kankañaxan ñanqha luratanakaxatsa amtasimti. Tatay, khuyapayasiñam laykuy nayat amtasita, munasiñam laykuy amtasita. 8 Tatitux askiwa, chiqaparakiwa; jupaw juchararanakan luratap chiqacht’i; 9 llamp’u chuymaninakarus jupaw chiqa thakhinjam irpi; aski kankañapan yaticharaki. 10 Tatitux khuyapayasiñampi aski kankañampipuniw irpi, arust’äwipampi, arsutanakapampi imir jaqinakaruxa. 11 Tatay, juchanakaxax waljapuniwa; sutiman jach’ätap laykuy pampacht’ita. 12 Tatitur waqaychir jaqirux, kawkïr thaktix sarañapäki uk uñacht’ayi; 13 askinakampiw juparux phuqhanti, wawanakaparusti uraq katuyxaraki. 14 Tatitux arkirinakapampix sum parlasi, jupanakarusti arust’äwir mantatap uñt’ayi. 15 Nayax Tatiturukipuniw uñtta, jupaw taqi jan walt’añanakat qhispiyitu. 16 Tatay, uñtanikitaya, nayat khuyapt’ayasita, sapakiw uñjasta, llakt’atarakïtwa. 17 Chuymaxax juk’ampipuniw llakisi; taqi llakinakaxat irpst’asita. 18 Llakinakaxaru, ch’ama tukutanakaxar uñtanim, taqi juchanakaxat pampacht’arakita. 19 Uñisirinakaxan waljanïtap uñtanim, jiwayañ chuymampiw uñisipxitu. 20 ¡Arxatt’asikitaya, jiwañat qhispiyakitaya! ¡Janikiy p’inqa tukuñar jalantañax munamti, nayax jumampi arxatayasiñatakiw thaqsma! 21 Aski kankañaxampi, chiqa kankañaxampix arxatapxitpan, jumaruw taqi chuymamp katuyassma. 22 ¡Diosaxay, Israel markamarux taqi t’aqhisiñanakapat qhispiyakimaya!

26

1 Tatay, chiqaparuy uñjita, jakañaxax jan kamskayawa. Tatay, jumaruw taqpach katuyassma; 2 chuymax uñantita, ¡yant’arakita!, ¡taqi amuyunakax yant’ita, chuymax manqhan amtatanaksa yant’arakita! 3 Munasiñamat amtasipuntwa, jumarusti chiqpach chuymaxampiw arksma; 4 janiw k’ari jaqinakampix qunt’askti, janirakiw ch’uxña chuyman jaqinakampis chikachaskti. 5 Ñanqha lurir jaqinakan tantachasïwinakaparux uñistwa; ¡janipuniw ñanqha luririnakampix utjaskti! 6 Tatay, amparanakaxas q’umachataw makhatansma, juchaxatsa pampachataw altaramar jak’achasinsma, 7 jach’añchañ q’uchunak q’ucht’asisa, muspharkañ luräwinakam yatiyasa. 8 Tatay, qullan utamarux munastwa, qhapaq kankañamax ukankiwa. 9 Janikiy jucharar jaqinakampi chikax jakañax apaqistati; janikiy jaqi jiwayirinakarjamas puriyistati, 10 uka jaqinakan amparanakapax ñanqha lurañanakampi, qullqi chilltayasiñanakampi phuqt’atawa. 11 Sarnaqäwixasti jan kun kamskayawa; ¡nayar qhispiyasita, nayat khuyapt’ayasita! 12 Kayuxax ch’ullqhi uraqxar suma takt’atawa; ¡Tatiturux qullan markap taypin jach’añchä!

27

1 Tatituw qhanaxasa, qhispiyasiñaxasa, ¿khitirurak axsarästi? Tatituw jakañaxar arxati, ¿khitirurak axsarästi? 2 Ñanqha lurir jaqinakasa, uñisirinakaxasa, nayar chhukxatasin jiwayañatakiw mayacht’asipxi; ukampis jupanakakiw lanqtasxapxi, tinkxapxaraki. 3 Nuwasir tamas nayatak tantachasiskpan, chuymaxax janiw khathatkaniti; nayar jalxatañatakis wakichasisipkpan, janiw nayax llakiskäti. 4 Tatitur mä mayisiñaxakiw utji, ukakirak munta: jakañaxkam utapan utjasiña, utapan jupar yupaychañataki, qhapaq kankañap uñjasin kusisiñataki. 5 Jan walt’añ urunak purinkan ukapachaxa, Tatituw utapan imantitani; ch’iwipampiw imxäsitani. ¡Mä qarqa patxarjamaw sayt’ayitani! 6 Ukapachaw p’iqix waytä, uñisirinakaxar aynacht’ayasa; ukapachaw utapan wilañchanak churä, kusisiñat arnaqasï, Tatituruw kusisiñat q’uchurakï. 7 Tatay, jumaruw arnaqasinsma, ist’akitaya. Nayat khuyapt’ayasita, ¡jaysakitaya! 8 Chuymaxax situwa: “Tatitur thaqtam.” Nayasti, Tatay, jumaruw thaqtsma. 9 ¡Janikiy nayatak imantasimti! ¡Janikiy q’apisiñampi jaqunukustati! ¡Jumakiw nayan arxatirixätaxa! Janikiy jan arxatirin sapak jaytanukustati, jumätaw Diosaxaxa, qhispiyirixasa. 10 Awkixas, taykaxas apanukchitani, juma, Tatituw nayar uywasiskitäta. 11 Tatay, thakhim uñacht’ayita; chiqa thakhiman irpita, uñisirinakaxan utjatap layku; 12 janikiy uñisirixan amparapar katuyistati, k’ari irkatirinakaw nayatak sarti, qhuru jaqinakaw sartaraki. 13 Nayasti aka jakañ uraqinxa, Tatitun munasiñap uñjapunïwa. 14 ¡Tatitur taqpach chuymamp iyawsam! ¡Ch’amañchasim, jan axsaramti! ¡Tatitur taqpach chuymamp iyawsam!

28

1 Arxatir Tatituxay, jumaruw art’asinsma. ¡Janikiy mayisitaxar jan ist’irix tukumti! Janitix ist’kitasma ukasti, jiwatanakampi chikäxiristwa. 2 Arnaqt’asis yanap mayisksma ukapachax ist’akitaya, qullan utam uñkatat amparanakax aytankta ukapachax jaysakitaya. 3 Janikiy qhuru jaqinakamp chika qatatistati, janikiy ñanqha luririnakampis chikachasiyistati, pata chuymakiw jaqi masipampi sumankirix tukupxi, chuymapasti ñanqhan phuqhantatawa. 4 Luratanakaparjam jupanakarux uñjam; jan wali sarnaqäwiparjam uñjam; jan wali luratanakaparjam mutuyam. 5 Jupanakax janiw Diosan luräwinakapat amtasipkiti, janiw luratanakapat yatiñ munapkiti, ¡jupay jan mayampitak jupanakar tukjpan! 6 ¡Tatitux qullanäpan!, jupaw mayisitaxarux ist’i; 7 Tatituw jach’a ch’aman arxatirixaxa; juparuw taqpach katuyasta, jupasti yanapt’ituwa. Chuymaxax kusisitawa, Tatituruw q’uchü, yuspagararakï. 8 Tatituw markapar ch’amañchirixa, juparakiw ajllit reyipar yanapirisa, arxatirisa. 9 Tatay, markamarux qhispiyakimaya; jumar iyawsirinakar askinak churam. Mä awatirjamay jupanakar uñjam; ¡wiñayapun amparamamp irpam!

29

1 Tatitun wawanakapa, Tatitur yupaychapxam, qhapaq kankañaparusa, ch’amaparus jach’añchapxam, 2 Tatitun qhapaq sutip jach’ar aptapxam, qullan utapan Tatitur yupaychapxam. 3 Tatitun arupax lamar qutan ist’asi, qhapaq kankañan Diosax arup qhuxuqiyi; ¡Tatitux jach’a lamar qutxan ist’asiyi! 4 Tatitun arupax wali ch’amaniw ist’asi; Tatitun arupax axsarkayaw ist’asi. 5 Tatitun arupax cedro quqanak qhaqhari, ¡Líbano uraqinkir cedro quqanak tinkurayi! 6 Líbano qullunakarux urqu vacanakarjamaw t’isktayi, Sirión qullunakarusti vaca qallurjamaw thuqtayi. 7 Tatitun arupax taqi tuqiruw nina lawrayi; 8 Tatitun arupax ch’usa wasararuw khathatiyi; ¡Tatituw Cadés wasararux khathatiyi! 9 Tatitun arupax roble sat quqanak khiwiliyi, ch’uminaksti jan quqan tukusiyaraki. Qullan utapan taqiniw jupar jach’añchapxi. 10 Tatituw jallurux apnaqi; ¡jupaw wiñay reyjamax qunt’asi! 11 Tatituw markaparux ch’am churi; jupaw markaparux sumankañ churi.

30

1 Tatay, jumaruw yupaychsma, nayar qhispiyatamata, uñisirinakaxan nayat jan larusiyatamata. 2 Dios Tatay, jumaruw art’asinsma, jumasti waliptayistawa; 3 Tatay, jumaw jiwañat qhispiyista; jakañ churista, jiwañat qhispiyista. 4 Tatitun arkirinakapa, ¡jupar q’uchupxam!, ¡qullan sutipar yuspagarapxam! 5 Q’apisiñapax mä juk’atakikiwa, munasiñapasti wiñayatakiwa. Jayp’u tuqirutix jachañax puristanixa, willjta tuqirux kusisiñaw utjxistani. 6 Nayax walin jikxatasisax säyätwa: “Janipuniw kunas tinkuykitaniti” sasa. 7 Tatay, khuyapayasiñaman suma chiqaruw sayt’ayista, ukampis nayatak imantasitamatxa, axsarañat pächasiñaruw purta. 8 Tatay, jumaruw art’asinsma; Tatay, jumaruw achikt’asinsma: 9 ¿Kunarak jiwataxamp jikxatasmasti?, ¿kunarak amay imäwir mantataxamp apsusmasti? ¡Jiwatanakax janiw yuspagarkiristamti, janirakiw aski kankañamatsa parlapkaspati! 10 Tatay, ist’akitaya, khuyapt’ayasikitaya; Tatay, ¡nayar yanapt’akitaya! 11 Jachañaxarux kusisiñaruw kipstaytaxa; llaki isi apaqasinxa, kusisiñ isimpiw isthapiyista. 12 Dios Tatay, ukat ajayuxax jan amukt’as ¡jach’añchañ q’uchunak q’uchuni, jumarusti yuspagarapunïmawa!

31

1 Israelan Diosapa, jumax chiqapar uñjir Diosätawa; janikiy p’inqachjat uñjasiyistati. ¡Qhispiyasikitaya, jumaruw katuyasinsma! 2 Ist’akitaya, ¡jank’akiy nayar qhispiyir jutita! Nayan imantasiñ qarqaxaruy tukum, ¡qhispiyasiñ utaxaruy tukurakim! 3 Jumaw arxatir qarqaxätaxa, imantasiñ utaxätasa. Sutim laykuy irpita, imarakita. 4 ¡Sipit uchatanakat wayst’ita, jumakïtaw nayan arxatirixaxa! 5 Amparamaruw ajayux katuyassma; ¡Tatay, chiqpach Diosay, qhispiyasikitaya! 6 Yaqha diosanakar yupaychirirux uñisipuntwa. Nayasti Tatituruw taqi chuymamp katuyasta. 7 Munasiñamaw kusisiñ churitu. Jumaw llakinakax amuyista, jakañaxan chijinakapsa uñjarakta; 8 uñisirinakaxat qhispiyista; ¡suma thakhiruw kayunakax takt’ayista! 9 Tatay, nayat khuyapt’ayasita, jan walt’añar jalantirjamätwa. Nayranakaxax llakimp ch’amakt’atawa, taqpach janchixasa, chuymaxas tukusiskiwa. 10 ¡Jakañaxax llakimpiw aynacht’aski, sarnaqañ urunakaxax ayquñampiw tukusiski! Llakisiñaw ch’amaxarux tukuntaski; ¡janchixas jan ch’amaniw jikxatasi! 11 Uñisirinakaxatakix larusiñakïxtwa, uta jak’a masixatakis sawkasiñakïxtwa, nayar uñt’irinakatakis axsarkañätwa. ¡Nayar uñjasax kawkhansa jaltxapxakiwa! 12 Jiwatarjamaw armanukxapxitu, t’unjat qirur uñtatakïxtwa. 13 Jaqinakan nayxat parlasitanakap ist’ta: “Taqi chiqas axsarañan phuqhantatawa.” Mayar tukt’asakiw nayar aynacht’ayañatakix amtapxi; ¡nayar jiwayañatakiw amtapxaraki! 14 Nayasti, Tatay, jumaruw katuyassma; “¡jumaw nayan Diosaxäta!” saraksmawa. 15 Jakañaxax amparamankiwa; ¡nayar arknaqir uñisirinakaxat qhispiyita! 16 Uywatamarux khuyapayasiñampiy uñtanim, munasiñam laykuy qhispiyita. 17 Tatay, jumaruw art’asinsma, ¡janikiy p’inqa tukuñar nukt’istati! ¡Ñanqha lurir jaqinakar p’inqa tukuyam; jupanakarux manqhapachar jaquntam! 18 K’arisir jaqinakax amukt’apxpan, jisk’achjasiñampiw aski jaqinakxat parlas chuymanakap ust’ayapxi. 19 ¡Tatay, kunja jach’as munasiñamax jumar waqaychirinakatakixa! Mä qurïkaspas ukham imtaxa, jumar katuyasirinakarusti, taqin uñjkañaw munasiñam lakirpaytaxa. 20 Jupanakampïtamat ñanqha luririnakan jan wali amtäwinakapat qhispiytaxa; uñisirinakapampi jan tuqiyañatakisti jupanakarux utamaruw imanttaxa. 21 Tatitux jach’añchatäpan, jupax llakisiñ urunakaxan, munasiñapampiw muspharkañanak lurarapitu. 22 Llakimp atipjatax säyätwa: “Tatitux nayraqatapat jaqunukxituwa” sasa; jumar arnaqasinsma ukapachasti, art’asitaxarux ist’istawa. 23 Tatitur iyawsirinaka, jupar munasipxam. Tatitux aski arkirinakaparux imiwa, jach’a jach’a tukurinakarusti lurataparjamaruw juchañchi. 24 Tatitur suyt’irinaka, ch’amañchasipxam, jan axsarapxamti.

32

1 Khititix taqpach juchapat q’umachat jikxataski uka jaqix kusisiñaniwa. 2 Ñanqha jan amtir jaqix kusisiñaniwa, juchapat Tatitump jan irkatayasiñ utjatap layku. 3 Juchanakax janïr arsusiñkamaxa, janchixax k’achat k’achataw jachataxat aynacht’askäna, 4 amparamax uruy arumaw jatxattasin t’aqhisiyitäna. Lupin suwantir panqarjamaw wañsurakiyäta. 5 Jucha lurataxatsti, jan akch’as imaqasaw arsusta; juchanakax jumar arsusiñatakiw amtta, Tatay, jumasti juchanakaxat pampachistawa. 6 Ukatpï jumar iyawsirinakax jan walt’añanakan jumar mayisinipxätamxa, jan walt’añanakax walja umanakjamas llumintasinkpan, janipuniw jupanakan ukakamax purkaniti. 7 Jumaw imantasiñaxätaxa: jan walt’añanakat qhispiyista, atipjäwi q’uchunakampiw muyuntayista. 8 Tatitux situwa: “Nayranakaxax jumaruw uñch’ukisktam. Nayaw yatichaskäma, nayaw amuyt’ayaskäma, nayaw sarañamäki uka thakhi uñachayaskäma. 9 Jumasti jan caballor uñtatämti, janirak mular uñtatämsa ukanakax janiw amuyapkaspati, ukanakar apnaqañatakix jakimampi uchantas apnaqañawa, jan ukham uchatax janiw jak’achasipkiristamti” sasa. 10 Ñanqha lurir jaqinakax llakinakampiw t’aqhisipxani; Tatitur iyawsirinakarusti munasiñapaw imani. 11 Aski jaqinaka, Tatitun kusisipxam, chiqa chuymaninaka, Tatitur kusisiñat jach’añchapxam.

33

1 Aski jaqinaka: Tatitur art’asipxam, aski jaqinakan yupaychäwipax askipuniwa. 2 Tatiturux q’uchunakampi yupaychapxam, arpa, salterio ukanakampi chik q’uchupxam, 3 machaq q’uchumpi yupaychapxam, ¡juparux wali sumpun jallallt’apxam! 4 Tatitun arunakapax chiqapawa, luratanakapax arsutap phuqhirïtap uñachayi. 5 Tatitux askimpiru chiqapampiruw munasi; ¡munasiñapax uraqpacharuw phuqhanti! 6 Tatitux arupampiw alaxpach lurt’i; inti, phaxsi, warawara taqi ukanak utjayi. 7 Jupaw lamar quta umanak mayawjaruk tantthapi. 8 Aka uraqin taqpachan Tatitur axsartapxam; ¡akapachan jakirinakax jupar waqaychapxpan! 9 Jupax arupampikiw taqi kun utt’ayawayi; arsutapampikiw taqi kun sayt’ayawayi. 10 Tatitux ñanqha lurir markanakan amtatanakap q’al aynacht’ayi, 11 Tatitun amtäwinakapasti wiñayatakipuniw sayt’i. 12 Tatitut Diosanïki uka markax kusisiñaniwa, jupar ajllisipki uka markax kusisiñaniwa. 13 Tatitux alaxpachatpach uñtani, taqi jaqinakaruw uñjaraki; 14 akapachan taqpach jakir jaqinakarux utjäwipatpach uñch’ukisinki; 15 jupaw taqinir amuy churi, juparakiw taqi luräwinakap uñch’ukiski. 16 Janiw kawkïr reyis jach’a nuwasir tamanïtap layku atipkiti, janirakiw nuwasir jaqis wali ch’amanïtap layku qhispkiti; 17 caballonakapax atipañatak janiw kunäkisa; wali ch’amanïsipkpasa, janiw qhispiyapkaspati. 18 Tatitusti iyawsirinakaparux sum uñjaski, munasiñapar katuyasirinakarus imaskiwa, 19 jiwan amparapat jupanakar qhispiyañataki, mach’a pachanakan chuymachañataki. 20 Jiwasanakax Tatituruw taqi chuymamp iyawsapxtan: ¡jupaw arxatirisaxa, jark’aqirisasa! 21 Jupampiw chuymanakasax kusisi; qullan sutiparuw taqi chuymamp iyawsapxtan. 22 ¡Tatay, khuyapayasiñamax nanakxar purinpan, kamisatix jumat suyapksma ukhamarjama!

34

1 Jan qarjasisaw Tatiturux jach’añchä, lakaxax jupar jach’añchapuniniwa. 2 Ajayuxax Tatitunkasaw jach’achasi; ¡llamp’u chuymaninaka, ist’apxam, kusisipxam! 3 Tatitun jach’a kankañap taqpachan yupaychapxañäni. 4 Tatituruw nayax art’asta, jupasti ist’ituwa, taqi llakinakaxatarak irpsutu. 5 Jupar uñtirinakasti, kusisitaw qhiparapxani, janipuniw p’inqachat uñjasipkaniti. 6 Tatitur art’asir llakit jaqirux, jupax ist’iwa, taqi llakinakapat qhispiyaraki. 7 Tatitun angelapaw iyawsirinakarux uñjaski, Tatitur waqaychirinakarus imaskaraki. 8 Yant’apxam, uñjapxarakim, Tatitux suma jaqiwa. ¡Jupar taqi chuymamp makhatirix kusisiñaniwa! 9 Jupan qullanañchat jaqinakapa, Tatitur axsartapxam, jupar axsartirinakarux janiw kunas pist’kaniti. 10 Qamirinakax jan kunaniruw tukupxi, manq’at t’aqhisipxaraki, Tatitur thaqhirinakasti janiw kunatsa t’aqhisipkaniti. 11 Wawanakaxay, jutapxam, ist’apxita: Tatitur axsartañ yatichapxäma. 12 ¿Walja maranak jakañ munasmati? ¿Taqi kunan phuqt’at jakañ munasmati? 13 Ukhamax ñanqha arunak jan arsumti, janirak k’ari arunaksa parlamti. 14 Ñanqha lurañat jithiqtasim, askïki ukakpun luram, sumankañ thaqham, qhipap arkarakim. 15 Tatitux aski jaqinakaruw imaski, arnaqasitanakaparus ist’arakiwa. 16 Tatitux ñanqha luririnakatakiw sayt’i, aka uraqit jupanakar chhaqtayañataki. 17 Tatitux aski jaqin arnaqasitaparux ist’iwa, taqi llakinakapatsa waysurakiwa. 18 Tatitux llakimpi aynacht’atanakan jak’apankaskiwa, aynacht’at chuymap qhispiyañatakix jak’apankaskiwa. 19 Tatitunkirinakax t’aqhisiñankapxiwa, ukampis Tatituw uka t’aqhisiñanakar atipjañ yanapi. 20 Tatituw jupanakarux imaski, janiw kuna jan walt’añas jupanakxar purkaniti. 21 Ñanqha lurir jaqirux pachpa ñanqha luratapaw jiwayi, aski jaqir uñisirinakasti mutuyatäpxaniwa. 22 Tatitusti uywatanakaparux qhispiyiwa; ¡jupar iyawsirinakax janiw juchañchatäpkaniti!

35

1 Tatay, nayar nuwirinakampix jumay nuwasim; nayampi ch’axwirinakampix jumay ch’axwam. 2 Jark’aqasiñam katxarusim, yanapt’iriy jutita; 3 lanzam apxarusim, nayar nuwañatak jalxatirinakar saykatam; ¡nayaw atipjayirimätxa! sitaya. 4 Nayar jiwayañ munirinakax, mä p’inqay atipjayasipxpan, nayatak ñanqha amtirinakasa, p’inqachat jaltxapxarakpan; 5 ¡thayan apat jipir uñtatäpxpan; Tatitun angelapan jaqunukut uñjasipxpan! 6 ¡Thakhipax ch’amakäpan, llust’arakïpan, Tatitun angelapamp arktat uñjasipxpan! 7 Ina ch’usat nayatakix sipit wakichapxi; jiwañ p’iyanak jalantañaxatak wakichapxi. 8 ¡Chijix akatjamat jupanakar katuntpan! ¡Pachpa sipitanakapar jalt’apxpan! ¡Jan walt’añar puripxpan! 9 Nayasti Tatitumpiw kusisï, nayar qhispiyatapat layku. 10 Taqpach chuymaxampiw arsü: “Tatay, ¿khitirak jumjam utjisti? Jila ch’aman jaqinakan amparapata, jan yäqat jaqirux qhispiytaxa, ch’ama apjir jaqita jan kunan jaqirux qhispiytaxa.” 11 K’ari irkatirinakaw nayatakix uñsti, kuntix jan yatkta uk jiskhipxitu. 12 Aski lurataxatxa, jan walimpiw kutiyapxitu, ukhamätanakapax walpun llakisiyitu; 13 jupanakar usuntir uñjasaxa, walpun jupanakat llakisïyäta, khankha isimpi isthapisisaw ayuno luräyäta, chuyma manqhixansti, Tatituruw mayirapïyäta. 14 Taykaxas jiwkaspa, jilaxasa, masixas jiwkaspa ukhamaw chuymas kawkst’at sarnaqäyäta. 15 Liwisitax uñjasasti, taqpachaniw nayat larusipxi; jan uñt’at jaqinakjamaw nayarux wal nuwjapxitu. 16 Qhuru kankañampiw nayat sawkasipxitu, uñisiñat laka ch’akhanakap t’urusirapipxitu. 17 Tatay, ¿janit kuns jupanakarux lurkäta? ¡Uka jan wali jaqinakax jiwayañpun munapxitu! ¡Jakañaxay qhispiyita, ukakiw utjxitu! 18 Nayasti qullan tantachasïwin yuspagaräma; ¡waranq waranqa jaqinak taypin yupaychäma! 19 Uñisirinakaxax janikiy nayat larusipxitpati; uñisirinakaxax janikiy ina ch’usat nayranakapsa ch’irmisipxpati. 20 Jupanakax janiw suman jakasiñ thaqhapkiti, suman jakasir jaqinakar k’arintañatakikiw amtasipki; 21 wali jach’at nayatak lakapsa jist’arapxi: “Uñtapxam, nayrasampiw uñjtanxa” sasa. 22 ¡Tatay, jumaw taqi kun uñjtaxa! ¡Janikiy amukt’amti! ¡Janikiy nayat jayarst’amti! 23 Dios Tatay, ¡arxatt’asitaya! Tatay, chiqaparuy uñjita. 24 Dios Tatay, chiqapar uñjañamampiy taripita. ¡Janikiy nayat larusipxitpati! 25 Janikiy jupanakax sapxpati: “¡Ukpï uñjañ munäyätanxa! ¡Jichhax jan mayampitakiw aynacht’aytanxa!” sasa. 26 Llakir puritaxat kusisirinakax p’inqachjatay uñjasipxpan; nayat juk’ampi amuyasirinakax p’inqachjatay sarnaqapxpan. 27 Nayan atipañax munirinakasti q’uchupxpan, kusisipxarakpan, jan qarjasis arsupxpan: “¡Tatitux jach’a ch’amaniwa, uywatapar sum jakasir uñjasax kusisiwa!” sasa. 28 Aski kankañamat arsupunïwa; ¡sapüruw yupaycharakïma!

36

1 Ñanqha lurir jaqirux ñanqhaw chuymapar parlxayi. Diosar axsartañasti janipuniw jupan utjkiti. 2 Jupax aytat jaqïkaspas ukham amuyasi, ñanqha luratapan jan walïtapsa janiw amuykiti. 3 Q’añu arunak parlir k’ari jaqiwa, aski lurañanakxa, janipuniw amuykiti. 4 Ikiñapan ikintatax jan wali lurañanak amti; ñanqha lurañ thakhir chinkatatjamawa, ñanqha lurañsa janiw apanukuñ munkiti. 5 Tatay, munasiñamax alaxpachkamaw puri; aski kankañamasti alaxpachkamaw makhati. 6 Chiqapar uñjañ kankañamax jach’a qullunakjamawa; arsutanakamasti jach’a lamar umanakjamawa. Tatay, jumaw jaqinakarusa, animalanakarus imasktaxa. 7 ¡Dios Tatay, munasiñamax muspharkayawa! ¡Chhiqhanakamampi imantayasiñatakiw jaqinakax jumar thaqhapxtam! 8 Utaman utjir manq’ampix sist’atäpxiwa; muxsa uman jawirat umayaraktaxa, 9 juman jakkir umax utji, qhanamasti qhan uñjayapxitu. 10 Jumar uñt’irinakarux khuyapt’ayaskakim, q’uma chuymaninakarusti chiqapar uñjaskakim. 11 Jach’a jach’a tukurinakax jan takisitpati, ñanqha lurir jaqinakas janirak jaqunukutpati. 12 ¡Ñanqha luririnakan aynacht’añap uñjapxpan! ¡Jan mayampitak sartkiriw tinkupxi!

37

1 Ñanqha lurir jaqinakar uñjasax jan q’apisimti, janirak ñanqha luririnakarus yäqamti, 2 jupanakax jank’akiw alinakjam pharsupxi; ¡ch’uxña qurjamaw wañsupxi! 3 Tatitur taqi chuymamp alkatasax ask luram, aka uraqin utjasim, chiqaparak sayt’am. 4 Tatiturux suma chuymamp munasim, jupasti mayisitamarjamaw churätam. 5 Tatitun amparapar sarnaqäwim katuyasim; jupar taqi chuymamp alkatam, jupasti jank’akiw yanapt’ätam. 6 Aski kankañam taqinin uñjkay qhantayani, kunjämtix chika urun intix qhantki ukhama. 7 Tatitun nayraqatapan amukt’am; jupan yanapap llamp’u chuymamp suyam. Ñanqha lurir jaqin nayrar sartatapat jan q’apisimti, ñanqhanak amtir jaqitsa janirak mayjt’asimti. 8 Q’apisiñ apanukum, chuym ch’amakt’ayasiñ jaytanukum, ukham lurasax jan walirupuniw purisma. 9 Ñanqha luririnakax markat jaqunukutäpxaniwa, Tatitur katuyasirinakasti suma uraqi katuqapxani. 10 Mä juk’a urunakatsti ñanqha lurir jaqinakax janiw utjkxaniti; jupanakar thaqkätasa, janiw jikxatkätati. 11 Llamp’u chuymaninakax suma uraqi katuqapxani, sumankañan jakasipxani. 12 Ñanqha lurir jaqix, aski jaqirux jan wal lurañ amti, phiñasit nayrampiw uñkati. 13 Tatitusti uka ñanqha jaqit larusiwa, tukusiñ urus jupatakix purinxarakiwa. 14 Ñanqha jaqinakax espadanakap apsusipxi, mich’inak antutt’añ sum jiyantapxi, jan kunan jaqinakar aynacht’ayañataki, ¡chiqap sarnaqir jaqinakar jiwayañataki! 15 Ukampis pachpa espadapaw chuymapar chhuqhuntani, mich’inak antutt’añapas p’akinuqatäniwa. 16 Aski jaqin mä juk’ak utjatapaxa, ñanqha jaqin yänakapat sipansa wali askiwa. 17 Tatitux ñanqha jaqinakarux tukjaniwa, aski jaqinakarusti uywasirakiniwa. 18 Tatitux aski jaqinakarux imasipuniwa, suma uraqi katuqapki ukax wiñayatakïniwa. 19 Jan wali urunakan manq’añax jan utjkani ukkhaxa, janiw p’inqachatäpkaniti, manq’añapasti jilarkiripunïniwa. 20 Ñanqha jaqinakax waña alinakar uñtataw nakhapxani, Tatitur uñisirinakax jiwq’ir uñtataw chhaqtapxani. 21 Ñanqha jaqix mayt’asisin janiw kutt’aykxiti, aski jaqisti khuyapt’ayasiri, suma chuymaniwa. 22 Tatitun qullanaptayat jaqinakax suma uraqi katuqasipxani, jupan ñanqhachatanakasti jaqunukutäpxaniwa. 23 Tatitux jaqirux suma thakhinjam irpi, jupar kusisiykir thakhiruw irpxati; 24 liwisin ukasa, jank’akiw sarthapini, Tatituw juparux amparapat wayxäsiski. 25 Nayax waynäyätwa, jichhasti ch’ama tukutäxtwa, ukampis janipuniw aski jaqir apanukut uñjkti, janirakiw wawanakapar mayjasir uñjkti. 26 Aski jaqix sapüruw khuyapayasi, mayt’araki; wawanakapasti aski katuqäwïkaspas ukhamawa. 27 Ñanqha lurañat jithiqtasim, kunatix askïki ukarak luram, jakañamatakisti utax utjapunïtamwa. 28 Tatitux aski kankañar muniriwa, arkirinakaparusti janiw jaytanukkiti; jucharar jaqinakarux tukjiwa, jan wawanakanirak jayti. 29 Aski jaqinakax suma uraqi katuqapxani, wiñayatakiw ukan jakapxarakini. 30 Aski jaqix yatiñ kankañampiw parli; chiqa jaqisti chiqap parli. 31 Tatit Diosapan kamachinakap chuymapar katxäsi; ¡kayunakapasti janipuniw llust’kaniti! 32 Ñanqha jaqix aski jaqiruw uñch’uki, jupar jiwayañataki amtaraki; 33 Tatitusti janiw amparapar jalt’aykaniti, janirakiw juchañchat uñjasiñap munkaniti. 34 Tatitur taqpach chuymamp katuyasim, juparurak jaysam, jupaw uraqi katuqañamatakix ch’amañchätam. ¡Pachpa nayranakamampiw ñanqha jaqinakan t’unjatätap uñjäta! 35 Ñanqha jaqiruw jach’achasir uñjta, mä jach’a quqjam jilantaskir uñjta; 36 jupasti jiwxataynawa, thaqhiriw sarta, janiw jupar jikxatkti. 37 Aski jaqir sumpach uñtam: jutir jakañapax sumankañ jakañawa. 38 Tatitur kutkatasirinakax tukjatäpxaniwa; akat qhiparusti taqpach t’unjatäpxaniwa. 39 Aski jaqinakax Tatitut yanap katuqapxi, juparakiw jan walt’añ urunakan arxatiripaxa. 40 Tatituw jupanakar qhispiñ yanapi, qhuru jaqinakan amparapat jaltayi, qhispiyaraki, jupar taqpach chuymamp thaqhapxatap layku.

38

1 Tatay, janiy q’apisiñamamp tuqintistati, janikiy phiñasiñamamp mutuyistati. 2 Mich’inakamax nayaruw chhuqhuntitu; ¡amparamax walpun nayar t’aqhisiyitu! 3 Jucha lurataxat q’apisitamatxa, taqpach janchixaw usuntata; ¡ch’akhanakaxas taqpach p’akiratawa! 4 Juchanakaxax sintipuniw jatxattitu; janipuniw q’ipxäsirjamäkxti. 5 Jan amuyt’asirïtax laykux chhuxrinakaxax thujsantaskiwa. 6 Sapürus llakitakiw sarnaqta, p’iqixas alt’ata, q’ala aynacht’ata. 7 Jikhanixax ninjamaw nakhitu; ¡janchixas q’ala usuntatawa! 8 Jan akch’as ch’amani, q’ala tukjatätwa; ¡ayqutaxas chuymax manqhitpach mistu! 9 Tatay, jumaw taqpach amtatanakax uñt’taxa, ¡chuymaxan llakisitapas jumatakix qhanäskiwa! 10 Chuymaxax walipuniw putuqi, janiw ch’amas utjkxituti, ¡nayraxas juykt’xarakiwa! 11 Uñt’at masinakaxasa, nayar uñt’irinakas jithiqtxapxituwa, wila masinakaxas jayatak uñch’ukipxitu. 12 Nayar jiwayañ munirinakax sipitanak ucharapipxitu; aynacht’añax munirinakasti jiwayañ munapxitu, sapüruw nayar jan walt’ayañatak lup’ipxi. 13 Janis ist’kiristxa ukham uqaraw tukta; amutükiristsa ukhamaw lakax jan jist’arkti. 14 Jan ist’ir jaqir uñtatätwa, jan arsusir jaqjamarakïtwa. 15 Dios Tatay, jumarukiw nayax suyt’sma, jumakiy jupanakarux saykatam. 16 Nayat jan larusipxañapatakiw mayt’assma, liwiskä ukkha jan kusisipxañapatakiw achikt’assma. 17 Chiqpachansa, niya tinkurjamätwa; llakixasti janipuniw apaqtkituti. 18 ¡Taqi juchanakax arsusxä, ukanakaw walpun t’aqhisiyitu! 19 Uñisirinakaxax waljaniptiwa; waljanipuniw ina ch’usat uñisipxitu. 20 Aski luratat jan walimpiw kutiyapxitu; aski lurañ munataxat nayatakiw thuqtasipxi. 21 Tatay, ¡janikiy apanukt’asistati! Diosaxay, ¡janikiy nayat jayankamti! 22 Qhispiyir Diosaxay, ¡jank’akiy yanapt’ir jutita!

39

1 Nayax sum sarnaqañatakiw arsta, arsutaxampis juch jan lurañataki, uñisirixan nayraqatapansa lakaxsa llupt’asiñataki. 2 Nayasti amutuw tuküyäta; janiw kuns arskäyätti. ¡Janiw askit kuna parlataxas utjkänti! T’aqhisiñaxasti juk’ampiw jilxatäna; 3 ¡chuymaxax ninjamaw nakhäna! Ukxat lup’kasasti, juk’ampiw nakhantitu, ukham uñjasisaw jach’at jupar art’asta: 4 Tatay, kunjämarus purt’askä ukay yatiyita, qawqha pachampis jakaskä ukay yatiyita, kunja jisk’akis jakañaxax ukay yatiyita. 5 Jakañaxatakix juk’a urunakak churistaxa; jakañaxax janiw nayraqataman kunäkisa. ¡Jaqin jakañapax mä samsuñampi sasikiwa! 6 ¡Jaqin jakañapax mä ch’iwjamakiwa! Inamayaw yänaksa arkuntaski, ukanak khitis katuntasini uksa janiw yatkiti. 7 Jichhasti, Tatay, ¿kunsa suyt’iristxa? ¡Jumakiw nayan suyt’añaxätaxa! 8 Taqi juchanakaxat qhispiyita; t’axmar jaqinakan nayat larusiñap jan munamti. 9 Nayasti amutuw tukta, janiw lakax jist’arkti, jumaw taqi kuns luraskta. 10 Janikiy nayarux juk’ampi t’aqhisiyistati; nuwantatanakamax q’alpun aynacht’ayitu. 11 Jumaw jaqirux juchapat mutuyas chiqachtaxa, thuthar uñtataw yänakap tukjtaxa. ¡Jaqix mä samsuñampi sasikiwa! 12 “Tatay, mayisitaxar ist’ita, ¡t’aqhisiñat jakhusitanakaxar ist’ita!, ¡janikiy jachataxatakix uqar tukumti! Nayax jumatakix jayat jutir jaqïtwa, nayrapach awkinakaxjam sarir jaqikïtwa. 13 Janiy ukhamak uñch’ukistati, janïr nay jiwkipana, mä juk’a samart’ayita” sasa.

40

1 Nayax Tatituruw taqpach chuymaxamp suyt’ta: jupasti naya tuqir alt’anisin arnaqasitax ist’itu; 2 jiwañ p’iyat waysusitu, mik’ayar jalantkiriruw qhispiyitu. Qarqa patxaruw kayunak takt’ayitu; takt’añaxaruw ch’amañchi. 3 Machaq q’uchu lakaxar uchitu, Diosaxar yupaychañ q’uchu. Uk uñjasax waljaniw chuym ch’allxtayasipxi, Tatiturusti taqi chuymampiw iyawsapxaraki. 4 ¡Taqpach chuymamp Tatitur alkatir jaqix kusisiñaniwa, jupax janiw qallasirinakar thaqkiti, janirakiw k’ari diosanakar yupaychirinakarus thaqkiti! 5 Dios Tatay, muspharkañ luratanakamax waljawa, nanakat khuyapayatamas waljarakiwa. ¡Janiw khitis jumjamax utjkiti! Ukanakxat yatiyañ munta, arsuñ munarakta, ukampis nayatakix janiw jakht’añjamäkiti. 6 Janiw jumax wilañchanakampix kusisktati, janirakiw luqtanakas kusisiyktamti; janiw jucha pampachañatakix wilañchanak mayktati. Ukatsipan nayarux jinchunakax jist’arista. 7 Ukat nayax sista: “Akankasktwa” sasa, kamisatix qillqatax nayxat parlki ukarjama. 8 Dios Tatituxay, munañam lurañaw kusisiyitu; ¡yatichäwinakamax chuymaxankiwa! 9 Markam taypin qhispiyäwimat yatiyta; ¡Tatay, nayan jan amukt’ataxat jumakiw yattaxa! 10 Aski kankañamat arsuñxa, janiw chuymaxar imantkti; arsutam phuqhirïtamampita, qhispiyäwimampit yatiyta. Jach’a tantachasïwi taypinsti, janipuniw khuyapayasiñamampita, aski kankañamampit amukt’kti. 11 ¡Tatay, munasiñam churakitaya! ¡Khuyapayasiñamampi aski kankañamampix imapunitpan! 12 Walja llakinakaw muyuntitu, jan jakht’kay llakinakaw muyuntitu. Pachpa juchanakaxaw katuntitu; ¡juykhur uñtataw jikxatasta! P’iqi ñik’utaxat sipan juk’amp jilawa, ch’amas pist’xarakituwa. 13 Tatay, ¡nayar waytir jutakimaya! Tatay, ¡jank’akiy nayar yanapt’irix jutam! 14 ¡Nayar jiwayañatak thaqhirinakax, p’inqachjat jikxatasipxpan! ¡Nayar ñanqha lurañ amtirinakax, mä p’inqa jaltxapxpan! 15 ¡Nayat larusir jaqinakax, p’inqapat jaltxapxpan! 16 Jumar thaqhirinakasti kusisiñampi phuqhantasipxpan; qhispiyasiñam munirinakax arsupxapunpan: “¡Tatitux jach’a ch’amanipuniwa!” sasa. 17 Tatay, nayax jan kunanïtwa, llakitarakïtwa, janikiy nayat armasistati. Jumaw nayan arxatirixätaxa, qhispiyasiñaxätasa: ¡Diosaxay, jank’akiy jutam!

41

1 Jan kunan jaqimpiru, pisi ch’aman jaqimpir uñjir jaqix kusisiñaniwa; Tatituw jan walt’añ urunakan juparux qhispiyani. 2 Tatituw juparux imaskani, jupaw akapachan jakayani, kusisiñ churarakini, janiw uñisirinakapan munañapar katuykaniti. 3 Tatituw usuntäwipan ch’am churani, ¡uka usupsti juyartayaniwa! 4 Nayax jupar sistwa: “Tatay, nayat khuyapt’ayasita, juch lurkta ukasa, k’umaracht’asita” sasa. 5 Uñisirinakaxax juk’ampi aynacht’añax muni: “Jiwxpan, sutipasti chhaqtpan” sapxiwa. 6 Nayar tumpir jutapki ukkhasti, jan wali arunakak apanipxi; sarxapxi ukkhasti nayxat parlasakiw misttawayxapxi. 7 Uñisirinakax tantachasisin mayar tukt’asakiw nayatak achusipxi; juchaxatsa t’aqhiskirista ukham amuyapxi, 8 ukat sapxi: “Jan qullkay ñanqha usuniwa, jan mayampi sartañatakiw ikinti” sasa. 9 Nayan munat masixamppacha, khitirutix alkataskäyät ukamppacha, khititix nayamp manq’kän ukamppachaw nayarux ch’uxña luritu. 10 Tatay, nayat khuyapt’ayasita; usuxat k’umaraptayita, ukat jupanakat phuqsusï. 11 Uñisirixax jan atipjkitan ukapachaw yatï, juman nayar munasiskatama. 12 Nayarusti chiqap sarnaqataxatxa, amparamampi waythapt’ita, nayraqataman wiñay jakayarakita. 13 ¡Israelan Tatit Diosapax jach’añchatäpan, jichhasa, wiñayan wiñayapansa! ¡Ukhamäpan!

42

1 Diosaxay, kunjämatix tarujax umat pharjatax jalkir uma thaqkixa, ukhamaw nayax jumar thaqsma. 2 Nayax jakkir Diosat pharjatätwa: ¿Kunapacharak Diosan nayraqatapar uñstir sarästi? 3 Urus arumas jachaxakiw manq’añaxaxa, ukchañkamasti uñisirinakaxax wal jiskhipxitu: “¿Kawkinkarak Diosamasti?” sasa. 4 Ukanakxat amthapisisasti, jan chuymachkayaw jachta. Diosan utapar jaqinakar irpataxat amtasta, q’uchunakampi, yuspagarañanakampi. ¡Khä urunakax kusiskañ urunakänwa! 5 ¿Kunatarak chuym mayjt’ayasïsti? ¿Kunatarak llakthaptästi? Diosarukiw nayax suyt’ä, juparukiw yupaycharakï. ¡Jupaw Qhispiyirixaxa, Diosaxasa! 6 Wali mayjt’atapuniw jikxatasta. Ukat jumat walpun lup’ta, Jordán jawiratpacha, Hermón, Mizar qullunakatpacha. 7 Uka manqhanakatpach ist’asi, uma waraqtaman qhuthutinakapaxa; juman apayanit lluxlla uma waraqtanakax, naya patanjam llumikipi. 8 Uru tuqirux Tatituw khuyapayasitu, arum tuqirusti janiw q’uchuñ qarjaskti, janirakiw jakayir Diosaxat mayisiñsa armaskti. 9 Arxatir Diosaxarux sistwa: “¿Kunatarak armasistasti? ¿Kunatarak llakit sarnaqañaxasti wakisi, uñisirixansa t’aqhisiyat kunasti?” sasa. 10 Timanakaxan sawkasitanakapatxa, ch’akhanakaxamppachaw usutu, sapa kutiw jiskhipxitu: “¿Kawkinkarak Diosamasti?” sasa. 11 ¿Kunatarak chuym mayjt’ayasïsti? ¿Kunatarak llakthaptästi? Diosarukiw nayax suyt’ä, juparukiw yupaycharakï. ¡Jupaw Qhispiyirixaxa, Diosaxasa!

43

1 Diosay, chiqapar uñjita; ¡qhuru jaqinakat arxatita! ¡K’ari, ñanqha lurir jaqit qhispiyasita, 2 jumästaxay Diosaxasa, arxatirixasa! ¿Kunatarak jan ist’añ munistasti? ¿Kunatarak timaxan t’aqhisiyata, llakit sarnaqañaxasti wakisisti? 3 Qhanamampi chiqa kankañamampiy apayanita, ukanakan thakhim nayar uñacht’ayañapataki, qullan qullumkam purki uka thakhi, utjäwimkam purki uka thakhi. 4 Diosay, nayax altaramaruw jak’achasï, arpampi chikaw yuspagaräma, Diosaxay, jumaw jakañaxarux kusisiytaxa. 5 ¿Kunatarak chuym mayjt’ayasïsti? ¿Kunatarak llakthaptästi? Diosarukiw nayax suyt’ä, juparukiw yupaycharakï. ¡Jupaw Qhispiyirixaxa, Diosaxasa!

44

1 Tatit Diosay, jinchunakaxampiw ist’apxta, awkinakaxaw yatiyapxitu kuntix khaya urunakapan lurkta taqi ukanakata: 2 Diosar jan uñt’irinakarux amparamampiw jaqunuktaxa, markanakaruw mutuytaxa, ukarurakiw nayra awkinakaxar utt’aytaxa. 3 Janiw ch’amampiti, espadampisa atipjapkiti, jupanak sapakix janiw uka uraq katuntasipkiti. ¡Jan ukasti, amparamampi, ch’amamampiwa! ¡Juman qhanamampiw atipjapxi, jupanakar munasitam layku! 4 ¡Reyixay! ¡Diosaxay! Jumaw Israel markaman atipjañapatak ch’am churtaxa; 5 yanapamampiw uñisirinakarux atipt’apxta; ¡sutimaruw nanakar uñisirirux takxatapxta! 6 Janiw nayax mich’inak antutt’añaru, mich’inakarus alkatkiristti, janirakiw espadaxas atipaykitaspati; 7 jumaw uñisirinakarux atipjayapxista, jumarakiw jupanakarux mä p’inqa tukuyaraktaxa. 8 ¡Tatit Diosay, wiñayaw jumat jach’añchasipxä, sutimarus wiñayaw yupaychapxarakï! 9 Jichhax juman apanukutaw uñjasipxta; mä p’inqa tukuyapxarakista. Nuwasir tamaxampi chikax janiw mistkxtati. 10 Timasirinakaxan jak’apat jaltayapxista, uñisirinakaxasti yänakax aparapxitu; munataparjamaw taqi kun apasipxi. 11 Khariñ ovejanakarjamaw amparapar katuyapxista; Diosar jan uñt’ir markanak taypiruw anatatapxista; 12 wali iraqataruw markamarux aljanuktaxa, aljatampisti janiw kuns jikxatktati. 13 Jaqi masixan tuqiñatakiw uchapxista, nanakar uñt’irinakan sawkasiñapatakikiw utjayapxista. 14 Diosar jan uñt’irinakampiw larusiyapxista; markanakasti nanak uñjasax p’iqip khiwisipxi. 15 Sapüruw jisk’achat uñjasta; ajanuxas p’inqaxat uraqinkiwa, 16 nayar tuqitanak ist’asina, uñisirixar uñjasina. 17 Taqi ukanakan nanakxar jutatapaxa, janiw jumar armat laykükänti. ¡Janiw arust’äwim p’akintat laykükänsa! 18 Janiw jumar apanukuñsa amtapkti, janirakiw thakhimatsa saranukupkti. 19 Ukampis jan walt’añ chiqanakan aynacht’ayapxista, ¡Axsarkañ ch’amakampiw muyuntayapxista! 20 Dios Tatay, jumarutix armanukupxiriskasamäna, yaqha diosarutix yupaychapxiriskäyätxa, 21 jumax yatxasamänwa, chuyma manqhankir amtäwinak yatitam layku. 22 Jumar arkatax laykuw jiwayañ munapxitu, khariñ ovejanakarjamaw uñch’ukipxitu. 23 Dios Tatay, p’arxtasikimaya, ¿kunatarak iktasti? ¡Sartasikimaya, jan wiñayatak armanukupxistati! 24 ¿Kunatarak nanakatak imantastasti? ¿Kunatarak ukataq t’aqhisipxataxat armastasti? 25 Qarjata, p’inqachjataw jikxatasipxta, janchinakaxsa uraqinjamak qatatinxapxta. 26 ¡Sartasikimaya, nanakar yanapt’irix jutakimaya, khuyapayasiñam laykux qhispiyapxakitaya!

45

1 Muxsa arunakaw chuymaxan phullch’iraski; laxraxax qillqirin suma qillqañapjamawa. ¡Reyin nayraqatapan q’ucht’arapï! 2 ¡Jaqinakat sipan juk’ampi sumätawa! ¡Lakamat munayasiñ arunakax mistsuski! Tatitusti wiñayatakiw askinak churtam. 3 Jan axsarir jaqi, espadam wak’ar uskuntasim, ukaw k’achachirimaxa, ukarakiw jach’añchirimasa. 4 Atipjañampi sarantam, chiqa layku ch’amachasisa, llamp’u chuymaninakar chiqapar uñjasa. ¡Kupi amparamax muspharkañanak lurpan! 5 Mich’inakamax wali arinakawa, markanakax jumaruw makhatxapxtam, reyimpi timasirinakax axsarayasxiwa. 6 Dios Tatay, reyi kankañamax wiñayatakiwa, reyi kankañamax chiqapar uñjañawa. 7 Aski kankañarux munastawa, ñanqharusti uñistawa. Ukat Diosamax jumar ajllistam, masinakam taypin kusisiñampiw phuqhanttam. 8 Isinakamax suma q’apkir qullanakaniw mukt’asi; mirra, áloe, canela ukanakampi; marfilat lurat reyin utapatpach arpanakax jumar kusisiytam. 9 Reyinakan phuchhanakapaw juma taypinki, reinax kupïxaman qunt’atäskiwa, qurit lurat k’achachañanakampi uchantata. 10 Phuchhaxay, uñtanim; jinchum alkatanisin ist’ita: Markamat armasxam, wila masinakamat armasxarakim, 11 reyix suma uñnaqt’anïñam muni; jupaw uywirimaxa, juparux jaysañamawa. 12 Tiro markankir reyin phuchhapa, qamir markanakax churäwipampiw suma chuymam jikxatañ munapxi. 13 ¡Akaxay, reyin phuchhapax wali k’achachataw mantani! ¡Isipas qurimp k’achachatawa! 14 Reyin ukarux suma isthapitpun irpapxi; qhipap nayrap sarir tawaqunak taypina. 15 Wali kusist’asisaw sarantapxi; reyin utaparuw kusisit mantapxaraki. 16 Jach’a rey, wawanakamax nayra awkinakam lantiw reyit qunt’asipxani, taqpach uraqir jilïrit utt’ayarakïta. 17 Nayax sapa mita jaqinak taypin sutim aytatäñapatakix ch’amachasï, markanakasti wiñayan wiñayapaw jumarux jach’añchapxätam.

46

1 Diosaw imantasiñasaxa, juparakiw ch’amañchirisasa, jupaw chijinakan arxatirisaxa. 2 Ukat jan axsarapkañäniti, uraqis khathatiskpan, qullunakas lamar qutar tinkuntaskpan, 3 lamar qutan mathapinakapas qhuthutiskpan, qullunakarus uxix khathatiyaskpan. 4 Mä jawiraw Diosan markaparux kusisiyi, Alaxpachankirin qullan markaparu. 5 Tatit Diosax markap taypinkiwa, jupaw imaskani; Diosaw qhanjtatpach markaparux yanapaskani. 6 Markanakax uxuwa, reyinakasti khathatiwa, uraqix khathatiwa, ch’aman arup ist’asiyki ukapachaxa. 7 ¡Taqi ch’aman Tatitux jiwasampïskiwa! ¡Jacobun Diosapaw arxatirisaxa! 8 Tatitun muspharkañ luräwinakap uñjir jutapxam, uraqin lurki uka muspharkañ luräwinaka: 9 aka uraq tukuskamaw nuwasiñ t’akurayi; mich’i antutt’añanak jisk’a jisk’a p’akinuqi, lanzanak t’unarpayi, ¡nuwasiñ carronaksa ninampiw phichhantaraki! 10 “¡Amukt’xapxam! ¡Nayan Diosätax yatipxam! ¡Nayax markanakat juk’ampïtwa! ¡Uraqitsa juk’ampirakïtwa!” 11 ¡Taqi ch’aman Tatitux jiwasampïskiwa! ¡Arxatirisax Jacobun Diosapawa!

47

1 ¡Taqpach markanaka, ampar t’axllirasipxam! ¡Kusisiñat art’asiñampi Diosar jach’añchapxam! 2 Tatitux muspharkañ axsarkayawa, taqi akapachan jach’a Reyipawa. 3 Jupaw markanakarux t’unji, amparasaruw uka markanak katuyi. 4 Jupaw markapäñatak ajllisistu, munat Jacobun jach’añchatäñapataki. 5 ¡Tatit Diosax qunuñaparuw makhati, kusisiñat arnaqt’asis taypina, trompetanakan phust’asitap taypina! 6 ¡Q’uchupxam, Diosatak q’uchupxam! ¡Q’uchupxam, Reyisatak q’uchupxam! 7 ¡Kusisiñampi Diosar q’uchupxam, jupaw taqpach uraqin Reyipaxa! 8 Diosax markanakan Reyipawa! ¡Diosax qullan qunuñapxan qunt’atäskiwa! 9 Akapach markanakan jilïrinakapax Abrahaman markapampiw tantachasipxi, 10 akapachan jilïr kankañax Diosankiwa. ¡Jupax taqi kunxar jilïriwa!

48

1 ¡Tatitux jach’a ch’amaniwa! ¡Diosasax jach’añchatäñatakix askiwa, qullan markapansa, qullan qullupansa! 2 ¡Qullan jach’a qullux munkayawa, alay tuqin jikxataski uka qulluxa! ¡Taqi akapachan kusisiñapawa! ¡Jach’a ch’aman reyin markapawa! 3 Tatit Diosax Jerusalén utjäwip taypinkiwa; jupax suma arxatirit uñt’ayasi. 4 Akapachankir reyinakax mayakiw jupatakix sayt’apxi; 5 Diosan markap uñjasasti wal mulljasipxi, axsarañatsti jaltxapxakiwa. 6 Ukan axsarañax jupanakar katunti, wawachasiñatak ayquskir warmir uñtata; 7 wasar thayax Tarsis markankir barconakar tukjki ukhama. 8 Kuntix ist’apkäyät uk uñjapxta, taqi ch’aman Tatitun markapana, Diosasan markapana: ¡Jupaw wiñayatak Jerusalén markar utt’ayi! 9 Tatit Diosay, qullan utam taypin khuyapayasiñamat amtasipxta. 10 Tatit Diosay, taqi uraqpachan sutimax jach’añchatawa, kunjäm jach’añchatäñapäkitix sutimax ukhama. Ch’amamampix kunatix askïki uk lurtaxa. 11 ¡Sión qullux kusispan! Chiqap arsutanakamampix Judá uraqinkir markanakax kusisipxpan. 12 Sión qullu muytapxpan, torrenakap jakht’apxpan; 13 pirqanakap amuyapxpan, suma utanakap uñakipapxpan, jutir mita jaqinakar yatiyañataki: 14 “Akapï Tatit Diosasaxa” sasa. ¡Jupaw wiñay irpirisaxa!

49

1 Taqpach markanaka, aka arunak ist’apxam, akapachan jakirinaka, sum ist’apxam, 2 qamir jaqinaka, jan kunan jaqinaka, aytat jaqinaka, jan yäqat jaqinaka. 3 Lakaxax yatiñ kankañampiw arsuni, arsutaxax wali amuyt’kayäniwa; 4 säwi arunak arsü; arpa toct’asin kuntix sañ munki uk qhanañchä. 5 ¿Kunatarak axsaraskästi jan wali urunak jutipansti? ¿Kunatarak axsaraskästi timanakaxan muyuntat jikxatasisasti? 6 Jupanakax yänakaparuw chuymap uchapxi, qamir kankañapat jach’a jach’a tukupxi, 7 ukampis janiw khitis jupa pachpax qhispiyaskaspati, janirakiw qhispiyasiñatakix Diosar qullqi churapkaspati. 8 ¡Jaqin jakañapax janiw qullqimpi alatäkaspati, 9 wiñay jakañapataki, jiwañat qhispiñapataki! 10 Uñjatakiwa, taqiniw jiwarapxi, yatiñaninakasa, pisi chuymaninakas pachpak jiwarapxi, yänakapasti yaqhanakatakiw qhiparxi. 11 Uraqinakapas sutipankaskpan, amay imäwiw wiñay utjäwipänixa, ¡ukan wiñayatak utjapxani! 12 Jaqix janiw wiñay jakirïkiti; qamirïskpasa, uywanakjam jiwirikiwa. 13 Ukhamaw ch’amapar alkatirinakax tukusipxi; ukhamaw jupa pachpa jach’añchasirinakan tukuyapaxa. 14 Uka jaqinakatakix jiwaw awatiripaxa, ovejanakarjamaw amay imäwirux anakiski. Willjtankan ukapachasti, aski jaqinakaw jupanakarux atipjani; ch’amapax aynacht’aniwa, utapasti manqhapacharakïniwa. 15 Nayarusti Diosaw qhispiyitani, jiwañan amparapat antutnukuyitani, jupampi chikaw irpasxarakitani. 16 Maynitix qamiriptchi ukaxa, jan mayjt’asimti, yänakapas jilxatchi ukas janirak llakisimti, 17 jiwxan ukapachax janiw kuns apaskaniti, yänakapax janiw jupampi chiq imantatäkaniti. 18 Jakkasax kusisitas sarnaqaskpan, qamirïtapat jach’ar aptatas uñjasiskpan, 19 mä uruw jiwañapax purinini, janiw mayampsa qhana uñjkaniti. 20 Jaqix qamirïskpasa, janiw wiñayatakïkiti, uywanakjam jiwirikiwa.

50

1 Khititix diosanakan Diosapäki uka Tatituw arsu; inti jalsuta, inti jalantat jakirinakarux jawsthapi. 2 Jerusalén markatpacha, k’ajkir markatpach Diosax qhantaski. 3 Diosasax jutaskiwa, janiw amuk jutkiti: nakhantir ninaw nayraqatapanjam jutaski; jach’a tutukampi muyuntataw jutaski. 4 Diosax alaxpacharu akapacharuw jawsi, markapar taripäwi uñjayañataki. 5 “Nayar iyawsirinakar tantacharapipxita, arusjäwixar wilañchampi chimpuntirinakaru” sasa. 6 Alaxpachasti Diosan aski taripirïtap yatiyi. 7 “Israel markaxay, ist’ita, jumaruw qhan parlxayäma. ¡Nayaw Diosätxa! ¡Nayaw jumar juchanchir Diosamätxa! 8 Janiw luqtanakamar jisk’achkti, janiw wilañchanakamatakis q’apiskti. 9 Janiw utamankir vaca qallu luqtañam mayksmati, janirakiw tamanakamat mä cabrito mayksmati, 10 ch’umi manqhankir animalanakax nayankituwa, qullunakankir uywanakas nayankarakituwa; 11 qullunakankir jamach’inakax nayan uñt’atawa, pampanakan utjirinakas amparaxankiwa. 12 Manq’at awtjayaskirista ukas janiw jumat maykirismati, akapachasa, ukan utjirisa, nayankatap layku. 13 ¿Vaca aychti manq’txa jan ukax, cabritonakan wilapcha umtxa? 14 ¡Diosar luqtañamax yuspagarañ chuymäpan; Alaxpachankir Diosar arsutanakam phuqham! 15 Llakitäkät ukkhax nayar jawsita; nayasti qhispiyämawa, jumax jach’aruw aptarakitäta” sasa. 16 Jucharar jaqirusti Diosax siwa: “¿Kuna munañanïtas kamachinakax aynaqasiñataki, jan ukax arust’äwix aytasiñamatakisa, 17 nayampi jan chiqachayasiñ munkasasa, arunakaxarus jan jayskasasa? 18 Lunthatarux qhumantasaw katuqtaxa; ¡wachuqan sarnaqirinakampiw chikachastaxa! 19 Ñanqha lurañatakiw lakam jist’artaxa, lakamax k’ari arsuñatakiw wakichasi. 20 Jilamaruw ina ch’usat k’arinttaxa; ¡pachpa jilamaruw jisk’achtaxa! 21 Ukanak lurkipansa, amukïskäyätwa; nayax jumjamäkirista ukham amuytaxa. Jichhasti jumaruw juchañchäma, ajanumaruw irkatäma. 22 Naya Diosat armasirinaka, sum ist’apxam, ukatarak q’al tukjasipkirisma; janirak khiti arxatirsa jikxatasisipkasma; 23 nayar yuspagaririx jach’aruw aptitu; thakhixan sarnaqirirusti nayaw qhispiyä” sasa.

51

1 Dios Tatay, munasiñam laykuy khuyapt’ayasita; khuyapayasirïtam laykuy juchanakaxat pampachita. 2 ¡Ñanqha luratanakaxat jariqt’ita! ¡Jucha luratanakaxat q’umacht’ita! 3 Jucha luratax uñt’astwa; juchaxax janiw amuyuxat chhaqtkiti. 4 Jumataki, jumatakiw juchachasta, jumax juchañchkta uka juch lurta. Ukat juchañchatamax chiqapa; taripäwimas jan kamskayaraki. 5 Nayax yuritaxatpach juchanïtwa; taykaxan purakapatpach juchanïtwa. 6 Jumax q’uma chuymaniruw munastaxa, chuymaxarusti yatiñ kankañ uchtaxa. 7 Hisopo alimp ch’axch’ukipita: nayasti q’umachataw uñjasï; jariqt’itaya, nayasti khunut juk’ampi janq’uw tukxä. 8 K’uchirt’asiñampi phuqhantita, usuchjkchista ukas wasitat kusisiyxita. 9 Janikiy juchanakaxarux uñtanimti, taqi ñanqha luratanakaxat q’umachita. 10 Dios Tatay, ¡q’uma chuymay churita!, ¡machaq aski ajayuy churita! 11 Nayraqatamat jan apanukusistati, janirak qullan ajayumsa irpaqasistati; 12 qhispiyäwi kusisiñam wasitat churxita; ch’aman ajayumampi thurt’ayita, 13 jucharar jaqinakar thakhimat yatichañataki, juchaninakasti jumaruw makhatxapxätam. 14 ¡Dios Tatay! Nayan qhispiyirixa, jiwañat qhispiyita, q’ucht’asisaw juman chiqätam qhanañchä. 15 Tatay, lakaxay jist’arita, lakaxampisti jumar jach’añchasaw q’uchü. 16 Jumax janiw luqtanak munktati; wilañchanaksa luqtirismawa, ukampis janiw ukanakax kusisiyktamti. 17 Diosatak chiqpach luqtäwix llamp’u chuyma luqtañawa; ¡Diosay, llamp’uptat chuymarux janiw jumax jisk’achktati! 18 Tatay, munasiñam laykuy Jerusalén markarux ask luram; pirqanakapsa wasitat sayt’ayam. 19 Ukapachaw luqtäwinak katuqasxäta, churäwinakampi, wilañchanakampi; ukapachaw altaramxarux vaca qallunak luqtasxani.

52

1 Munañan jaqi, ¿kunatarak ñanqha luratamat jach’achastasti? ¡Diosan munasiñapax jan tukuskiriwa! 2 Ñanqha lurañak sapürus lup’isktaxa; laxramax ari cuchillor uñtatawa. 3 Askir munañat sipanxa, ñanqharuw muntaxa, chiqapar munañat sipansti, k’ariruw muntaxa. 4 K’arinak parlir laxra, chuym usuchrantir arunakak arsuñ munasktaxa; 5 ukampis Diosax wiñayatakiw tukjätam: t’aqhisiyasin utamat jaqunukütam; aka uraqit jakañam apaqarakïtam. 6 Diosar jaysir jaqinakax uk uñjasax axsarapxaniwa; khä jaqitsti larusisaw sapxani: 7 “Uñtapxam, jan axsarir jaqiru, Diosar jan iyawsañ munir jaqiru, qamir yänakapar alkatasir jaqiru, ñanqha luras sarnaqir jaqiru” sasa. 8 Nayasti Diosan utapanxa, ch’uxñaskir olivo quqar uñtatätwa; ¡wiñayatakiw Diosan munasiñapar alkatä! 9 Diosay, nayatak ask luratamatxa jumarux yuspagarapunïmawa; aski jaqinakam nayraqatan jach’añchäma, juman sinti munasirïtam layku.

53

1 Pisi amuyt’an jaqix siwa: “Janiw Diosax utjkiti” sasa, taqiniw ñanqhanak lurasax aynacht’apxi; ¡janiw aski luririx maynis utjkiti! 2 Diosax alaxpachatpach jaqinakarux uñtani: “Inach khitis amuyt’asirix utjaspa, inach khitis Diosar thaqhirix utjaspa” sasa. 3 Ukampis taqiniw jan walir saranukupxi, taqiniw ñanqhanak lurapxi. ¡Janiw aski luririx khitis utjkiti! ¡Janiw maynis utjkiti! 4 Ñanqha luririnakax jan amuyunïpxiwa, markaxar t’ant’jam manq’antirinakax jan amuyt’anïpxiwa, Diosar jan art’asirinakax jan amuyt’asirïpxiwa. 5 Janis kunat khathatiñas utjkpan, jupanakax axsarañat wal khathatipxani, uñisirin ch’akhanakap Diosan willitatatap layku. Jupanakasti mä p’inqaw uñjasipxani, jupanakar Diosan jan katuqatap layku. 6 ¡Israel markan qhispiyasiñapax Jerusalén markat jutakispa! Diosax markapar wasitat kusisiykan ukapachaxa, Jacobun wawanakapax kusisiniwa, taqpach Israel markax k’uchirt’asiniwa.

54

1 ¡Diosaxay, sutim laykuy qhispiyasita! ¡Ch’amamampiy arxatasita! 2 Diosaxay, mayisitaxarux ist’akimaya, arunakaxarux jaysakimaya, 3 jach’a jach’a tukurinakaw nayatak sartasipxi, qhuru jaqinakaw jiwayañ munapxitu. ¡Janiw Diosar axsartañapax utjkiti! 4 Nayatakisti Diosaw arxatirixaxa, Tatituw jakañ churirixaxa. 5 Jupaw uñisirinakaxan ñanqha luratanakapxa, jupanak pachpar kutt’ayani. ¡Arsutam phuqhirïtam laykuy jupanakar t’unjam! Nayasti taqi chuymaw luqtäwi katuyäma, aski sutimar yuspagarasaw q’uchüma, 7 jumaw taqi llakinakat waysusta, uñisirinakaxan aynacht’atap uñjayarakista.

55

1 Diosaxay, mayisitaxarux ist’akimaya; janikiy jan ist’ir tukumti. 2 Jaysakitaya, ist’akitaya; llakitäsin mayisinsma. Uñisirixan arupaw axsarayitu, ñanqha lurir jaqinakan wararitanakapaw khathatiyitu. Kunayman llakimpiw apxatapxitu; q’apisiñampiw katjañ munapxitu. 4 Axsarañat chuymaxax walpun putuqi; jiwayir axsarañaw nayar katuntitu. 5 Mulljasiñampi axsarañampiw muyuntitu, axsarañat khathatkiriw uñjasta. 6 Ukat sista: “paloman chhiqhapanikïrista; ukapachax thuqtiristwa, samart’arakiristwa. 7 Thuqtasax wali jayaruw sarxirista; wasaran jakiriw qhiparxirista. 8 Kunayman jach’a thayanakatakiw imantasxirista, jach’a tutukanakatakiw jaltxirista” sasa. 9 Tatay, jupanakarux tukjam, amtäwinakapsa t’unjam, nuwasiñampi uñisisiñampik jupanak taypin uñjta, 10 uruy arumaw markar muyupayapxi. Markansti jaqi jiwayañampi, ñanqha lurañampikiw utji; 11 thakhinakapansti, qhuru kankañampi, k’arisiñampikiw phuqhäski. 12 Uñisirixatix tuqitaspaxa, nayax amukïskiristwa; timaxatix nayatak sayt’aspaxa, jupatakix imantasxiristwa; 13 ukampis jumaw nayampi chik sarnaqirïtaxa, jumätaw nayan alkatañaxaxa, 14 jumampiw wali sum parlt’asïyätan; kusisisaw jaqinak taypin Diosan utapar saräyätan. 15 ¡Jiwax akatjamat uñisirinakaxar katuntpan! ¡Manqhapacharux jakkirpach mantapxpan, ñanqhan chuymapankatap layku! 16 Nayax Diosarukiw art’asï; Tatitusti qhispiyitaniwa. 17 Willjtasa, jayp’usa, arumasa, jacht’asisaw jupar yatiyasï. Diosasti mayisitaxarux ist’aniwa. 18 Nuwasïwinakan imitani; jakañax qhispiyani, uñisirinakaxax waljanïkchi ukasa. 19 Wiñay jakir Diosaw ist’itu, jupanakarusti aynacht’ayaniwa, sarnaqäwinakapsa janiw chiqachasiñ munapkiti, janirakiw Diosarus axsarapkiti. 20 Masinakapatakiw amparanakap luqtapxi, arust’äwinakaparus janiw phuqhapkiti. 21 Arunakapax lik’it sipan juk’ampi quñawa, amuyunakapasti nuwasiñ amuyunakawa. Arsutanakapax aceitet sipan juk’ampi llamp’uwa, ukampis ari espadanakar uñtatawa. 22 Diosar llakinakam katuyam, jupasti ch’aman tukuyätam; Diosar jaysirin aynacht’añapxa, janipuniw jupax munkaniti. 23 Diosaxay, k’arinakampi, jaqi jiwayirinakampix janiw jakañapat chikatsa jakapkaniti; jumaw jupanakarux mik’ay manqhar jaquntäta, ukampis nayax jumarukiw katuyassma.

56

1 Diosaxay, nayat khuyapt’ayasita, nayar arknaqir jaqinakaw utji; uruy arumaw t’aqhisiyapxitu. 2 Jan qarjasisaw timasirinakax arknaqapxitu, waljaniw jach’achasiñampi jalxatapxitu. 3 Axsarayaskta ukapachax jumarukiw alkatsma. 4 Diosaruw taqpach chuymamp iyawsta, arunakap jach’ar aptarakta; Diosaruw taqpach chuymamp alkatta, janiw kunarus axsarkti: ¿Kamacharakitan jaqisti? 5 Sapüruw arsutanakapampix chuym usuchjapxitu; nayar ñanqha lurañak amtasipki. 6 Ukkhar akkhar imantasisaw sarnaqapxi, sartataxampi, qunt’ataxampi uñch’ukipxi, akatjamat jalxatasin nayar jiwayañataki. 7 ¿Ñanqha luräwinakapat jaltapxpachäniti? Diosay, q’apisiñamampiy markanakarux t’unjam. 8 Diosaxay, jaltatanakaxax juman jakhutawa; jumaw jachatanakaxsa yattaxa. ¿Janit ukanakast qillqataman qhanäkisti? 9 Jumat yanap maykäm ukapachaxa, nayampi timasirinakax jayaruw jaltxapxani. Nayax yattwa, Diosan nayar arxatirïtapa. 10 Diosaruw taqpach chuymamp iyawsta; arunakap jach’ar aptarakta; Tatituruw taqpach chuymamp alkatta, arunakap jach’ar aptarakta; 11 Diosaruw taqi chuyma katuyasta, janiw kunarus axsarkti: ¿Kamacharakitan jaqisti? 12 Diosaxay, jumar arsutanakaxsti, yuspagarañ chuymampiw phuqhäma, 13 jiwañat nayar qhispiyatam layku, tinkuñat nayar jark’aqatam layku, Diosan nayraqatapansti jakañ qhanan sarnaqañaxataki.

57

1 Diosaxay, nayat khuyapt’ayasita, jumampi arxatayasiñatakiw thaqsma, nayat khuyapt’ayasipunita. Jan walt’añ nayat jithiqañapkamasti, amparamampi imantayasiñ munta. 2 Alaxpachankir Diosaruw art’asï, taqi kunan yanapir Diosat mayisï. 3 Jupaw alaxpachat munasiñapa, chiqa kankañap apayanitani, jupaw nayar jiwayañ munirinakat qhispiyitani. 4 Jaqnuqataw uraqin uñjasta, jaqi manq’an leonanak taypinjam jikxatasta; laka ch’akhanakapax lanzanakjama, mich’inakjamawa, laxrapax ari espadar uñtatarakiwa. 5 Diosaxay, jumax alaxpachat sipan jilanktawa, ¡Qhapaq kankañamax taqpach uraqiruw phuqhanti! 6 Nayampi timasirinakax sipit uchantapxi, uka sipitar jalt’añaxataki; mä jach’a p’iya jalantañaxatak lurapxi, ukampis jupanakakiw ukarux jalantxapxi. 7 Diosaxay, chuymaxax wakichatawa, q’uchunak jumatak q’uchuñatak wakichatawa. 8 Ajayuxay, p’arxtasimaya; arpa, salterio p’arxtasipxam; ¡nayasti machaq qhantatin yupaychä! 9 Tatay, markanak nayraqatan jach’añchäma, markanak nayraqatan q’uchunakamp yupaychäma. 10 Munasiñamax alaxpachat juk’ampi jach’awa; aski kankañamax alaxpachkamaw puri. 11 Diosaxay, jumax alaxpachat sipan jilanktawa, ¡Qhapaq kankañamax taqpach uraqiruw phuqhanti!

58

1 Marka apnaqirinaka, ¿chiqaparut taqi kunsa uñjapxta?, ¿chiqaparut jaqinakar uñjapxta? 2 Janiw ukham lurapktati; jan walinak lurañ amtapxtaxa, jaqinak taypinsti, nuwasiñanak utjayapxtaxa. 3 Ñanqha luririnakax taykapan purakapatpach ukham ñanqha lurirïpxi; k’arinakasti janïr yurkasaw k’arinak arsxapxi. 4 Katarinakjam jiwayir mich’inïpxiwa, jiwayir mich’in katarir uñtataw jinchunakapsa llupantasipxi, uqaraw tukupxi, 5 ukhamat amulljayirin arup jan ist’añataki, layqirin arsutap jan yäqañataki. 6 Diosaxay, ¡laka ch’akhanakap t’unaram! Tatay, ¡uka leonanakan kiwunakap t’unsum! 7 Ch’umarir umar uñtat chhaqtapxpan; takisit qurar uñtat pharsupxpan; 8 ch’urur uñtat phusak tukupxpan, ¡inti jan uñjir wawa sullur uñtat tukusipxpan!, 9 janïr amuyasipkipan ch’aphinakjam nakhantapxpan; ch’uxña qurar uñtat qhurutasiñamp jik’inukutäpxpan. 10 Aski jaqisti, phuqsur uñjasax kusispan; ¡ñanqha luririn wilapamp kayunakap wilachsuspan! 11 Ukapachaw sapxani: “¡Aski jaqix walirukis puriskixä! ¡Diosax chiqapar uñjirïskapunisä!” sasa.

59

1 Diosaxay, nayamp timasirinakat qhispiyita, nayar uñisirinakat arxatita. 2 Ñanqha lurir jaqinakat qhispiyita, jaqi jiwayirinakat jark’aqita, 3 wali ch’aman jaqinakaw utji, nayar jiwayañatakiw suyxatasipkitu. Tatay, janiw qallasirïkti, janirakiw juchsa lurkti; 4 janiw kuna ñanqhsa lurkti, jan kuna juchatak katuntañ munapxitu. ¡Sartasikimaya! ¡Nayar yanapt’irix jutakimaya! 5 Tatay, taqi ch’aman Diosay, Israelan Diosapa, sartasikimaya, khä ñanqha lurir markanakarux mutuyamaya; khä ch’uxña chuyman jaqinakat jan khuyapayasimti. 6 Arumthapirux anunakjam wajasisaw kutt’anipxi, markansti uksar aksaruw muytapxi. 7 Kuns arsusipkakiwa, arsutanakapampis chuym ust’ayapxi: “Janiw khitis ist’kistaniti” sasa. 8 Jumasti, Tatay, jupanakat larustawa; juchaninakat phiskastawa. 9 Diosaxay, juman imataw sarnaqaskta, jumaw ch’amañchirixätaxa, imirixätasa. 10 Nayar munasir Diosax jikxatitaniwa; uñisirixan aynacht’atap uñjayitani. 11 Diosaxay, jupanakat jan khuyapayasimti, markaxan ukxat jan armasiñapataki; jupanakarux ch’amamampiy ananukum, mä p’inqa aynacht’ayarakim. ¡Tatay, jumaw nanakar arxatirïtaxa! 12 Taqi arsutanakapampiw juch lurapxi; jach’a jach’a tukuñapan katuntatäpxpan, k’ari juramentonakapan chinuntatäpxpan. 13 ¡Q’apisiñamax jupanakar tukjpan! ¡Jupanakax jiwarapxpan! Jacobun markapar Diosan apnaqatap yatipxpan, akapach tukuskam apnaqirïtap yatipxarakpan. 14 Arum tuqirux anunakjam wajasisaw kutinipxani, markansti manq’a thaqhasaw muytapxani, jan jikxatasasti anunakjamaw awullipxani. 16 Nayasti willjtaw jumarux q’uchüma; munasiñamampita, ch’amamampit yatiyä. Jumaw nayan arxatirixätaxa, jumaw llakisiñaxan imantasiñaxätaxa. 17 Diosaxay, jumaruw q’uchunak q’uchüma, jumaw nayan imantasiñaxätaxa, nayan arxatirixätasa; ¡jumaw nayar munasir Diosätaxa!

60

1 Diosay, q’apisiñaman jaytanukupxista, q’alpun tukjapxista; ¡jichhasti wasitatay ch’am churapxita! 2 Uraqirux khathatiytawa, q’awanak jist’artaytaxa; ¡jichhax uka q’awanak jist’antxam, niya alliranttañampïskiwa! 3 Markamarux jach’a yant’anakampiw t’aqhisiytaxa, luqhiptayir vino umantayapxistaxa. 4 Arkirinakamarux mä chimpu churtaxa, mich’inakat jaltxapxañapatakiw churtaxa. 5 ¡Ist’apxakitaya, ch’amamampiy qhispiyapxita! ¡Munatanakamarux qhispiyakimaya! 6 Diosax qullan utapan sänwa: “¡Kusisisaw Siquem uraq jalanuqä, Sucot qhirwa uraq lakinuqarakï! 7 Galaad uraqix nayankiwa, Manasés uraqis nayankiwa; Efraín uraqix p’iqixar asxatasiñawa, Judá uraqisti, jilïr kankañ thujruxawa; 8 Moab uraqix jarisiñ llataxawa; Edom uraq patxaruw wiskhunakax uchasï; ¡Filisteo jaqinakar atipjataxat arnaqasï!” sasa. 9 ¿Khitirak uyunakampi muyuntat markar irpitanisti? ¿Khitirak Edom uraqkam puriyitanisti? 10 Diosay, jumax apanukupxistawa, nuwasir tamaxampi chikax janiw mistkxtati. 11 Uñisirinakaxat arxatapxita, jaqin yanapapax inamayakiwa. 12 Diosan yanapapampix muspharkañanak lurañäni; ¡jupaw uñisirinakasarux takxatani!

61

1 Diosaxay, ayquskir arnaqasitaxar ist’akimaya, ¡mayisitaxarux jaysakimaya! 2 Chuymaxan aynacht’atap laykux uraq tukuyatpach jumar art’asinsma. Jach’a qarqa patxaruy sayt’ayita, 3 jumaw nayan imantasiñaxätaxa. ¡Jumaw timasirixat jark’aqir ch’aman pukarätaxa! 4 Wiñayatakiw utaman jakañ munta, amparamampi jark’aqataw utjasiñ munta. 5 Diosaxay, jumaw arsutanakax ist’ista, sutim waqaychirinakan katuqäwip churxarakista. 6 Reyirux jaya maranak jakañay churam; jupax walja maranakay jakpan, 7 askinakam katuqasay markarux apnaqpan. Munasiñamampi aski kankañamampi imam; 8 nayasti sutim jach’aruw aptä, arsutanakaxsti sapüruw phuqharakï.

62

1 Dios sapanak ajayuxax samarañ jikxati; qhispiyasiñaxax jupat juti. 2 Jupakiw qhispiyitu, arxatarakitu. Janiw pächaskäti, jupaw imantasiñaxaxa. 3 ¿Kunapachkamarak nuwañatak arknaqapxitätasti? ¿Kunapachkamarak tinkuyañ munapxitätasti? ¿Kunapachkamarak lluxisir pirqarjam uñjapxitätasti? ¿Kunapachkamarak tinkuñampïskir uyurjam uñjapxitätasti? 4 Nayar tinkuyañak lup’isipki; k’arisiñax walpun kusisiyi. Lakakiw jach’añchapxitu, chuymampisti ñanqhachapxituwa. 5 Nayax Dios sapanak samarañ jikxatta, suyt’añaxax jupat juti. 6 Jupakiw qhispiyitu, arxatarakitu. Janiw tinkkäti, jupaw imantasiñaxaxa. 7 Diosaw qhispiyirixaxa; jach’a kankañaxas jupat juti; jupaw arxatirixaxa, juparakiw imantasiñaxasa. 8 ¡Markaxay, jupar taqi chuymamp iyawsam! ¡Taqi chuymamp jupar mayisim! ¡Diosaw jiwasan imantasiñasaxa! 9 Jaqix mä samsumpi sasikiwa, qamirisa, jan kunanisa; jupanakarutix balanzampi waytasispaxa, mä samsut sipan phisnakïspawa. 10 Ch’axwañanakarux jan wayusipxamti; ¡janirak lunthatasiñarus chuym katuyasipxamti! Qamiris tukusipkätaxa, qullqir jan alkatapxamti. 11 Diosan arsutap ist’ta, jupan arup yatta: “ch’amasa, munasiñas jupankatapa, jupax sapa mayniruw lurataparjam waxt’i” sasa.

63

1 ¡Diosaxay, jumaw Diosaxätaxa! Jumarux walpun thaqsma, ajayuxax jumatjam pharjatawa; taqi chuymapuniw jumarux munsma, jan umani, jan jakañan waña uraqir uñtata. 2 ¡Qullan utaman uñjañ munsma, ch’amamampi jach’a kankañamampi uñjañ munta, 3 munasiñamax jakañat sipan juk’ampiwa! Lakaxampiw jumarux yupaychäma; 4 taqi jakäwixampiw jach’añchäma, jumat mayisiñatakix amparanakax aytä. 5 Jach’a manq’äwinkir jaqjamaw kusisï, lakaxasti kusisitaw yupaychätam. 6 Arumanakax ikiñan jumat amtasta, ikintataw jumxat lup’irakta; 7 jumaw nayan yanapirixätaxa. ¡Amparamankasax kusisitätwa! 8 Jakañaxax jumampi chikt’atawa; kupi amparamasti janiw antutnukkituti. 9 Nayar jiwayañ munirinakasti, manqhapacharuw jalantapxani; 10 ¡espadampi jiwarayataw uñjasipxani, qamaqinakan manq’antataw tukusipxani! 11 Reyisti Diosankasaw kusisini; sutip layku juramento luririnakaw q’uchupxani, k’arinakan lakapasti llupt’atäniwa.

64

1 Diosaxay, ayqutaxar ist’akimaya; axsarkay uñisirinakat jakañax jark’aqita. 2 Ñanqha lurir jaqinakat imantita, nayatak ñanqha amtir jaqinakat jark’aqita, nayar jiwayañ munirinakat qhispiyita, 3 jupanakax espadar uñtat laxranakap ariptayapxi, mich’inakar uñtat ñanqha arunak antutt’apxi. 4 Jan juchan jaqirux jamasat chhuxriñchapxi, jan khuyapt’ayasisaw akatjamat chhuxriñchapxi. 5 Ñanqha lurañatakix purapat ch’amañchasipxi; jamasar imantat sipitanak uchañatakiw amtapxi, janis khitis uñjkaspa ukham amuyapxi, 6 janis khitis ñanqha luratanakap yatxatkaspa ukham amuyapxaraki. Ukampis jaqin chuyma manqhip uñt’iristi, taqi jan wali luratanakap yatxatani. 7 Diosaw mich’inakapampi chhuxriñchjani, akatjamat chhuxriñchjataw uñjasipxani; 8 pachpa arunakapaw aynacht’añarux puriyani, jupanakar uñjirinakasti larusipxaniwa. 9 Taqiniw ukapachax Diosar jach’añchapxani, luräwinakapat yatiyapxani; luratanakap amuyapxarakini. 10 Aski jaqix Tatitumpiw kusisini, jupampiw arxatayasini, q’uma chuyman jaqinakasti kusisitaw jakasipxani.

65

1 Sión markan Diosapa, ¡jumax jach’añchatäñatakix askïtawa!, ¡arsutanak jumar phuqhañax wakisiwa, 2 jumax mayisitanakar ist’irïtawa! Taqi jaqinakaw juman ukarux jutapxi. 3 Jucha luratanakaxaw aynacht’ayapxitu, ukampis jumaw juchanakaxat pampachapxista. 4 Juman ajllit jaqix kusisiñaniwa, juma jak’an jakañapataki, qullan utaman utjasiñapataki. ¡Utaman utjir yänakampiy kusisiyapxita, qullan churäwinakamampiy phuqt’apxita! 5 Qhispiyir Diosaxay, muspharkañ aski kankañampiw jaysapxista; taqi uraqpachaw jumarux alkatapxtam, qutat khurin jakirinakas alkataraktamwa; 6 jumïpan qullunakax sayt’atäski, juman ch’amam laykuw thurt’atäski. 7 Jumaw lamar quta mathapinakarux t’akuraytaxa, jumaw markanakan ch’axwatap amukt’aytaxa; 8 uraq tukuyan jakirinakax muspharkañ luräwinakamat khathatipxi; inti jalsu tuqita, inti jalanta tuqikamax, jumïpan kusisiñat art’asiñax utji. 9 Jumaw akapach uraq uñjasktaxa; jallumpiw achunak utjaytaxa; jilarkir uma qarpampiw trigo yapunak jilaraytaxa. ¡Ukham lurasaw uraq wakichtaxa! 10 Jumaw sukanak umampi qarptaxa, khulanaksa khuskhachtaxa, jallumpiw uraqirux jasak tukuytaxa, ukhamat jilarkir achuytaxa. 11 Jumaw askinakam marpach churtaxa, qinayanakamax jilarkir askinak warxatani; 12 wasarankir ch’ijinakax ch’uxñatatiwa, qullunakasti kusisiñ isimpjamaw isthapisi; 13 pampanakax ovej tamanakampiw phuqhantasi, qhirwanakas yapunakampiw phuqhantasi; ¡taqiniw q’uchupxi, taqiniw kusisiñat arnaqasipxi!

66

1 Taqi akapachankir jaqinaka, Tatitur kusisit q’uchupxam; 2 qullan sutipar q’uchunak q’uchupxam, q’uchunak q’uchusax jach’ar aptapxam; 3 Diosarux sapxam: “Luratanakamax muspharkañapuniwa. Timanakamax jach’a ch’amam laykuw nayraqataman axsarañat tinkurapxi; 4 taqpach jaqinakaw nayraqataman killt’asipxi, sutimaruw q’uchunak q’uchupxaraki” sasa. 5 Diosan luratanakap uñjir jutapxam, jaqin askipatak muspharkay luräwinakap uñjapxam: 6 lamar qutarux waña uraqiruw tukuyäna, nayra awkinakasax wañanjam jawir makhatapxäna; ¡jichhasti Diosampi kusisipxañäni! 7 Ch’amapampiw wiñayatak markanakar apnaqi; nayranakapax markanakaruw uñch’ukiski, qallasir jaqinakan jupatak jan sayt’añapataki. 8 ¡Markanaka, Diosasar jach’añchapxam!, ¡jach’añchañ q’uchunak jach’at q’uchupxam! 9 Jupaw jakayasiskistu; janiw jiwañas munkiti. 10 Diosay, jumaw yant’arux puriyapxista, ¡qullqirjamaw q’umachsupxista! 11 Sipitaruw jalt’ayapxista; jach’a llakinakampiw apxatapxista. 12 Khitimpis takisiyapxakistawa; nina chiqa, uma chiqaw makhatapxta, ukampis qhipa tuqiruw samart’ayapxista. 13 Utamar mantasin luqtäwinak churäma; ukhamat jumar arsutanakax phuqhä, 14 chijinkasin jumar arskäyäsma, uka arsutanak phuqhä. 15 Lik’i uywanak nakt’ayat luqtanïma, urqu vacanakampi, cabritonakamp churanïma, urqu ovejanakampi kun luqtanïma. 16 ¡Jumanakax taqin jutapxam, jutapxam, Diosar yupaychirinaka! ¡Ist’apxam, kuntix Diosax nayatak lurki ukanak yatiyapxäma! 17 Lakaxampi, laxraxampiw juparux jawsta, ukatsti yupaycharaktwa. 18 Jan wali amuyutix utjitasapänxa, Tatitux janiw ist’kitasapänti; 19 ¡ukampis Diosax ist’ituwa, mayisitaxarus jaysituwa! 20 ¡Diosax jach’añchatäpan, mayisitaxarux ist’apunituwa, munasiñapsa churapunituwa!

67

1 Diosaxay, nanakat khuyapayasipxita, askinakay churapxita nayramampiy uñtanipxita, 2 aka uraqin utjki uka markanakax, munañamampi, qhispiyäwimampi uñt’apxpan. 3 Diosay, markanakax jumar yupaychapxpan; ¡taqpach markanak jumarux jach’añchapxpan! 4 Markanakax kusisiñat q’uchupxpan, aski kankañampi akapachar apnaqatam layku; ¡jumaw taqpach markanak irpxartaxa! 5 Diosay, markanakax jumar yupaychapxpan, ¡taqpach markanak jumarux jach’añchapxpan! 6 Uraqix achunakap churi; ¡Tatit Diosasaw askinak churistu! 7 ¡Diosax askinakap churistpan! ¡Akapachankirinakax jupar jach’añchapxpan!

68

1 Diosax sayt’aski ukapachaxa, jupampi timasirinakax chhuktxapxiwa, jupar uñisirinakax nayraqatapat jaltxapxiwa; 2 jiwq’ir uñtataw chhaqtapxi, ninampi umatatayat lik’jamaw umatatapxi; ñanqha lurir jaqinakax Diosan nayraqatapan tukusipxi. 3 Aski jaqinakasti kusisipxiwa; Diosan nayraqatapan kusisipxi, kusisiñat t’isktapxi. 4 Diosar q’uchupxam, sutipar jach’añchapxam; qinay patan sarnaqirir jach’añchapxam. ¡Tatitump kusisipxam! ¡Nayraqatapan k’uchisipxam! 5 Diosax wajchanakan awkipawa, ijma warminakan arxatiripawa, jupax qullan utjäwipan jaki. 6 Diosax aynacht’at jaqinakatak uta wakicharapi, katuntat jaqinakar antutayasin askinak churi; qallasir jaqinakasti jan achur uraqin qhiparapxi. 7 Diosaxay, jumax markaman nayraqatap sarkäyäta, wasar chiqanjam sarantkäyät ukapachaxa, 8 uraqix khathatïnwa, jallux alaxpachat purintäna, Sinaí qullux Diosan nayraqatapan khathatïna; Israelan Diosap nayraqatan axsaräna. 9 Diosaxay, jumaw walja jallunak apayantaxa; markamax q’ala aynacht’atänwa, ukampis jumaw ch’am churtaxa. 10 Markamax uka uraqin utjantasïna, juman munasiñam laykuw jan kunan jaqirux wakisirinak churtaxa. 11 Tatituw mä yatiyäw arsu; walja warminakaw ukxat yatiyapxäna: 12 “¡Reyinakampi, nuwasir tamanakapampix jaltxapxiwa!” sasa. Warminakax utanakapan katuntat yänak jalanuqasipxäna, uñisirinakat aparapkatayna uka yänaka, 13 ukampis jumanakax uywa uyunakan qhiparapxtaxa. ¡Qullqimpi llusikipata paloma chhiqhanaka! ¡suma qurimpi apakipata phuyunakapa! 14 Taqi Munañanix, reyinakar chhukjaykäna ukkhax, khunux Salmón qulluruw khununtäna. 15 ¡Basán qullunakax wali jach’anakawa, qullunakapax wali qhathanakawa! 16 Jach’a qullunaka, ¿kunatarak uñisiñampi Diosan utjasiñapatak ajllit qullur uñch’ukipxtasti? ¡Tatitux uka qullun wiñayatakiw jakani! 17 Diosan nuwasiñ carronakapax waranqanakawa; Diosax Sinaí qullut ukanakxat utapar jutanti. 18 Diosay, alay qullunakaruw makhattaxa, katuntat jaqinak ukarux irptaxa; jaqinak taypin jach’añchatäñ katuqtaxa, Tatay, jumar qallkatir jaqinakamppachaw jumar makhatxapxtam. 19 ¡Tatitux jach’añchatäpan, jiwasan Diosasaru, Qhispiyirisaru, jupax sapüruw jan walt’añanakas apaski! 20 Diosasax qhispiyir Diosawa, jupaw jiwañat qhispiyistaspa. 21 Diosax uñisirinakapan p’iqip jaljtayani, juch lurasipkaki uka jaqinakan p’iqi ch’akhap t’unjani. 22 Tatitux siwa: “Basán uraqitpach kutiyanxäma, lamar quta manqhatpach irpsunxäma, 23 timasirinakaman wilapampiw kayum ch’aranachasïta, anunakamasti uka wil jallq’apxarakini” sasa. 24 Diosay, jumar waqaychirinakaw uñstasinki, qullan chiqawja tuqiruw sarantasipki. Diosaxan, Reyixan waqaychirinakapawa. 25 Q’uchurinakax nayraqat sarantapxi, arpa jachsuyirinakasti qhipat arkapxi, chika taypinsti tawaqunakaw chhullu chhullunakampi sarantapxi. 26 ¡Tatit Diosar kusisiñampi jach’añchapxam, Israel markpach tantachat jupar yupaychpan! 27 Jupanakan nayraqatapsti, sullkïr Benjaminaw sarantaski, Judá markankir jilïrinakampi chikaw sarantaski, Zabulón, Neftalí markanakan jilïrinakapamp chikaw sarantaraki. 28 Diosaxay, ch’amam uñacht’ayam; nanak layku luratam wasitat qhanañcham. 29 Jerusalenankir utamatpacha, kawkharutix reyinakax jumataki churäwinak apanipki, 30 ukawjatpach Egipto markar tuqinuqam, khä ch’uxña taypinkir animalaru, khä waxrasir urqu vaca tamanakaru, khä muqisir vaca qallunakaru, jupanakax juk’ampi qamiriptañ munasinxa, markanakar jisk’achasaw t’aqhisiyapxi; ¡nuwasiñ munir jaqinakar chhukhunukuyam! 31 Munañan jaqinakax Egiptot purinipxani, Etiopía markax Diosatakiw amparanakap luqtapxani. 32 ¡Uraqinkir reyinaka, Diosar q’uchupxam. Tatitutak q’uchunak q’uchupxam, 33 alaxpachanjam sarnaqiriru, wiñay alaxpachan utjasiriru! Ch’aman arupampi arnaqasir ist’apxam. 34 Diosan ch’amap uñt’apxam: qhapaq kankañapax Israel markan uñsti, ch’amapasti alaxpachkamaw puriraki. 35 Diosax qullan utapan muspharkayapuniwa; jupaw Israelan Diosapaxa, jupaw markaparux ch’am churi. ¡Diosax jach’añchatäpan!

69

1 Diosaxay, qhispiyasikitaya, umampi axskatirjamätwa; 2 ñiq’i phuch’uruw jalantaskta, janiw kawkhar takt’asiñas utjkiti. Uma manqharuw purta, uka walja umaw apxitu. 3 Arnaqaskäwix q’ala chhajantatätwa, mallq’as walipuniw usxitu; ¡Diosaxar uñch’ukkäwix nayraxas juykhuptatäxiwa! 4 Ina ch’usat uñisirinakaxax ñik’utanakaxat sipansa juk’amp jilawa; ina ch’usat nayar uñisipxitu, jiwayañpun munapxitu; jan lunthataskta ukanak kutiyañatakiw wayt’apxitu. 5 Diosaxay, jumaw jan amuyt’asirïtax uñt’ista; janiw juchanakax jumat imt’kiristti. 6 Taqi ch’aman Dios Tatay, ¡jumar iyawsirinakax janikiy juchax laykux p’inqa tukupxpati! Israel markan Diosapa, ¡jumar thaqhirinakax janikiy juchax laykux aynacht’añar puripxpati! 7 Juma laykuw jisk’achat uñjasta; p’inqatsa ajanuxax ninapuniw nakhi; 8 jilanakaxatakix yaqha markankir jan uñt’at jaqjamätwa. 9 Utamar munañax ninjamaw nakhitu; jumar tuqirinakan arunakapax, nayxarkamaw wakt’itu. 10 Llakisiñat jan manq’kta ukkhaxa, nayat larusipxitu; 11 llaki isimp uchasta ukapachasti, nayat taqinipuniw sawkasipxitu. 12 Taqi jaqin parlasitaw sarnaqta, machatanakas nayxat jayllipxi. 13 Tatay, nayasti jumaruw art’asinsma. Diosaxay, ¡jichhax yanapt’akitaya! Jach’a munasiñam laykux ¡ist’akitaya! Yanapt’asir kankañam laykuy qhispiyita. 14 ¡Janikiy nayan ñiq’ir jalantañax munamti! ¡Nayar uñisirinakat qhispiyakitaya, walja uma manqhanakat wayst’asikitaya! 15 ¡Janikiy ch’aman umax apitpati! ¡Janikiy mik’ay chinkänax manq’antitpati, janirak nayxarus jist’antaspati! 16 Tatay, ist’akitaya; ¡jumax suma jaqïtawa, khuyapayirirakïtawa! Jach’a munasiñanïtam laykux, uñjt’akitaya; 17 ¡janikiy aka uywatamatakix ajanum imantasimti! ¡Jan walinpun uñjasta, jank’akiy jaysita! 18 Nayaruy jak’achasinim, qhispiyarakitaya; ¡nayampi timasirinakat jark’aqita! 19 Jumaw llakinkatax uñjaskistaxa, jumaw p’inqa tukutaxsa, jisk’achatsa uñjistaxa; jumaw uñisirinakaxarux uñt’araktaxa. 20 Jaqin tuqitanakapax chuymaxaruw t’unanti; jan ch’amanipuniw uñjasta. Inamayakiw nayar khuyapt’ayiri, nayar chuymacht’iri thaqta. 21 Manq’axarusti jiwayañ qulla warantapxi, umat pharjayaskta ukkhasti, vinagre churapxitu. 22 ¡Jach’a manq’äwinakapasti, jupanakatakix sipitapar tukpan! 23 ¡Juykhu tukupxpan, kayunakapas aliqapun khathatpan! 24 Q’apisiñam jupanakxar samarasim; aqkir q’apisiñamax jupanakar katjpan. 25 Utjäwinakapax ch’usa wasarar tukpan, janirak khitis chhujllanakapan jakpati; 26 jupanakax juman usuchjat jaqiruw arknaqapxi; juman chhuxriñchat jaqiruw sawkxayapxi. 27 Ñanqhat ñanqha jupanakar kutt’ayam; janipun khuyapayasiñam jikxatapxpati. 28 ¡Jakañ qillqat taypit sutip apsum! ¡Janipun aski jaqinakampi chik qillqantamti! 29 Naya usuntata, llakit jaqirusti, Diosaxay, waytakitaya, qhispiyarakita. 30 Q’uchunakampiw Diosan sutiparux jach’añchä; yuspagarasaw juparux yupaychä, 31 Tatitusti ukampix juk’ampi kusisini, mä toro wilañcha luqtäwit sipana, waxranakani, sillunakani vaca qallu luqtäwit sipana. 32 Uk uñjasax llakitanakax kusisipxaniwa, Diosar thaqhirinakan chuymanakapasti ch’amañchasiniwa; 33 Tatitux jan kunan jaqinakarux ist’iwa, jupankir katuntat jaqinakarux janiw jisk’achkiti. 34 ¡Diosar jach’añchapxam, alaxpachas akapachasa, lamar qutasa, taqi ukan jakirinakasa! 35 Diosaw Jerusalén markarux qhispiyani, Judá uraqinkir markanak wasitat sayt’ayani. Uywatanakapan wawanakapaw uka marka katuqasxapxani; uka markan jakapxani; ¡sutipar munirinakaw ukan jakasxapxani!

70

1 Diosaxay, ¡nayar qhispiyirix jutakimaya! Tatay, ¡nayar yanapt’irix jank’akiy jutam! 2 ¡Nayar jiwayañ munirinakax mä p’inqa atipjayasipxpan! ¡Nayar ñanqha lurañ amtirinakax mä p’inqa jaltxapxpan! 3 ¡Nayat larusirinakax p’inqachat jaltxapxpan! 4 Jumar thaqhirinakasti taqinipun kusisipxpan; qhispiyäwim thaqhirinakax wiñayapun arsupxpan: “¡Diosax jach’a ch’amaniwa!” sasa. 5 Naya, llakita, jan kunan jaqirusti, Diosaxay, ¡jank’akiy yanapt’ir jutita! Jumaw arxatirixätaxa, qhispiyasiñaxätasa; ¡Tatay, jank’akiy jutam!

71

1 Tatay, jumaruw alkatasinsma; janikiy mä p’inqa tukuyistati. 2 Aski kankañam laykuy qhispiyita, ist’akitaya, qhispiyarakitaya. 3 Jumay nayan arxatir qarqaxäma, jumarak imantasiñ jach’a utaxäma, ¡jumaw qarqaxätaxa, jach’a utaxätasa! 4 Diosaxay, ñanqha lurir jaqin amparapat qhispiyita, jaqi jiwayirin amparapata, qhuru jaqit jark’aqita, 5 Tatay, jumaw nayan suyt’añaxätaxa, wayna kankañaxatpach alkatañaxätasa. 6 Taykaxan purakapankkäyät ukkhatpach jumarux alkatäyäsma. ¡Jumaw nayarux qhan uñjayista! ¡Nayasti jumarux yupaychapunïmawa! 7 Waljaniw sarnaqäwixampix muspharapxäna, jumakiw nayan arxatirixätaxa. 8 Lakaxax sapüruw qhapaq kankañamatxa, jach’añchäwi q’uchunakampi phuqt’atäski; 9 janikiy ch’ama qarit tuqir jisk’achistati; ch’amaxax tukusxani ukkhax janikiy jaytanukustati. 10 Timasirinakaxax nayxat jan wal parlapxi, aliqapuniw uñch’ukipxitu, jupanakax jiwayañ munapxitu. 11 Ukatsti sapxiwa: “Arktapxam, katuntapxam, Diosax jupar apanukxiwa, janiw khitis arxatkaniti” sasa. 12 Diosaxay, janikiy nayat jayarst’amti; ¡jank’akiy nayar yanapt’ir jutam! 13 ¡Nayar jiwayañ munirinakax p’inqachjatäpxpan, tukjatäpxarakpan! ¡Nayar ñanqha luririnakax axtañar tukuyatäpxpan! 14 Nayasti jumarukiw suyt’askäma, juk’ampi juk’ampirak yupaychäma; 15 lakaxax arxatatamat yatiyani, qhispiyäwimat sapüruw arsuni. Ukax janiw nayatak amuyañjamäkiti. 16 Tatay, jach’a luräwinakamat yatiyä; juma sapak chiqätamat arsurakï. 17 Diosaxay, wayna kankañaxatpach yatichasista, nayasti jichhakamas muspharkañ luratanakamat yatiyaskaktwa. 18 Diosaxay, ch’ama qaritäxä ukapachaxa, janq’u ñik’utanïxä ukkhasa, janikiy jaytanukt’asistati, jichhür jakirinakaru, janïra yuripki jupanakar jach’a ch’amamat yatiyañaxaw wakt’askitu. 19 Diosay, muspharkañ aski kankañamax alaxpachkamaw puri; jumax jach’a luräwinak uñachaytaxa; ¡janiw khitis jumjamax utjkiti! 20 Chijinak tuqi irpakipasista, jach’a llakinak uñt’ayista, ukampis machaqat jakayxitäta; uraq manqhatpach wayst’asxitäta, 21 aytat kankañaxaruw jiltayxitäta, wasitat chuymachxitäta. 22 Israel markan Qullan Diosapay, nayasti yuspagar churäma, arsutam phuqhirïtamatsti, arpampi, salteriompiw q’uchüma. 23 Tatay, lakaxax jumar q’uchusax kusisiniwa, juman qhispiyat ajayuxas kusisirakiniwa. 24 Laxraxax taqi pachan askïtamat arsuni, nayan aynacht’añax munirinakasti mä p’inqaw atipjat uñjasipxani.

72

1 Diosaxay, aski kankañam reyir churam, chiqapar uñjañam reyin yuqapar churam, 2 chiqapar uñjañamp markamar irpañapataki, jan yäqat wawanakamar chiqap uñjañapataki. 3 Jach’a qullunakax sumankañ apanpan, jisk’a qullunakas aski kankañ puriyanpan. 4 ¡Reyix jan yäqat jaqinakar arxatpan! ¡Jan kunan jaqin wawanakapar qhispiypan, t’aqhisiyir jaqinakarusti takxatpan! 5 ¡Reyix jumar wiñay axsartirïpan, intin phaxsin utjañapkama! 6 ¡Ch’ijinakar purxatir jalljamäpan, uraqir jasaptayir jallur uñtatäpan! 7 ¡Aski kankañax marka apnaqäwipan panqarpan, sumankañasti phaxsin tukusiñapkam utjpan! 8 ¡Maysa lamar qutat maysa lamar qutkam apnaqpan, Éufrates jawirat qalltasa, aka uraq tukuskama! 9 ¡Wasaran jakir timanakapax ch’amamp apnaqirïtap yatipxpan, jisk’achjat uñjasipxpan! 10 ¡Tarsis markankir reyinakasa, quta wat’ankir reyinakasa, jupar qullqi churapxpan, Arabiankir reyinakasa, Etiopiankir reyinakasa churäwinak luqtapxpan! 11 ¡Taqpach reyinakax jupa nayraqatar killt’asipxpan! ¡Taqpach markanakarak juparux luqtapxpan! 12 Jupaw art’asir jan kunan jaqirux antutayani, yanap jan jikxatir llakit jaqirus yanapani. 13 Jupaw jan aytat jaqinakat khuyapt’ayasini, jan kunan jaqinakarus qhispiyarakini. 14 Jupaw t’aqhisiñ taypit waysuni, jakañanakapan jila alanïtap layku. 15 ¡Reyix jallallatäpan! ¡Sabá uraqit apanit quri churapxpan! ¡Jupatakix Diosat mayipxapunpan! ¡Jupax wiñayapun jach’añchatäpan! 16 ¡Trigox yapunakan jilarkir utjpan, qullu patanakansti jilantarakpan! ¡Líbano uraqinjam granox achuntpan, pampa alinakjam trigo puyanakax puqurpan! 17 ¡Reyin sutipax wiñayatakïpan; aytat kankañapasti intir uñtat utjapunpan! ¡Taqpach markanakax jupa tuq askinak katuqapxpan! ¡Taqpach markanakasti “kusisiñanïtawa” sapxpan! 18 Israelan Tatit Diosapax jach’añchatäpan, jupakiw muspharkañanak luririxa; 19 qullan sutipax wiñayatak jach’añchatäpan. ¡Qhapaq kankañapasti uraqir phuqhantpan! ¡Ukhamäpan! 20 Akawjaruw Jesé chachan David yuqapan mayisitanakapax tukuyi.

73

1 ¡Diosax Israel markatakix munasiñaniwa, q’uma chuyman jaqinakatakis munasiñanirakiwa! 2 Nayasti, mä juk’ampïsapänxa, tinkuriskäyätwa; kayunakaxax niyapuniw llust’äna, 3 jach’achasir jaqinakar uñisitax layku, ñanqha jaqinakar qamirkipstir uñjatax layku. 4 Jupanakarux janiw jiwañax llakisiykiti, k’umarakiw sarnaqasisipki; 5 janiw jaqin llakip uñt’apkiti, janirakiw mayninakjamas t’aqhisipkiti. 6 Jach’achasiñampiw k’achachasipxi, nuwasiñampiw isthapisipxi; 7 ñanqha lurañampi puquntatäpxiwa, nayranakapas thuqhurirjamawa, ñanqha amtäwinakapax walipuniwa. 8 Jaqinakat jan wal parlapxi; ¡taqinit phiskasipxi! Jach’a jach’a tukuñapax jach’apuniwa, ñanqha lurañatak parlt’asipki. 9 Arunakapampix Diosaruw ñanqhachapxi, parlatapampisti jaqinakaruw jan walt’ayapkiti. 10 Ukat jaqinakax jupanakar jach’añchi, janirakiw kuna juchsa jupanakan jikxatkiti. 11 Jupanakax akham jiskt’asipxi: “¿Diosasti uk yatispati? ¿Alaxpachankiristi uk amuyaspati?” sasa. 12 Ukhamäpxiw ñanqha lurir jaqinakaxa, jan khitir yäqasaw qamirkipstapxi. 13 ¡Inamayakiw chuyma q’umachasitaxaxa! ¡Inamayakiw amparanakax ñanqhat jariqasitaxasa! 14 Jan inakt’asaw nuwat uñjasta, sapa willjtaw mutuyat uñjasirakta. 15 Nayatix jupanakjam amtiriskäyätxa, wawanakamarux aljantiriskäyätwa. 16 Nayax ukxat amuyt’añ munäyäta, nayatakisti ukax wali ch’amänwa: 17 Diosan qullan utapar mantasinak amuyta, kunarutix puripkan uka. 18 Jupanakarux llust’a chiqaruw uchtaxa, aynacht’añaruw nukt’araktaxa. 19 ¡Akatjamat t’unjatax uñjasipxani! ¡Axsarañampi tukjataw tukusipxani! 20 Tatay, ikit p’arxtasir jaqjam sartaskät ukapachasti, k’ari uñnaqaparux jisk’achätawa. 21 Nayax wali llakitäskayätwa, chuymaxas walpun usutänxa, 22 nayax jan amuyt’asir jalta chuyma jaqïyätwa; ¡nayraqatamansti uywar uñtatäyätwa! 23 Kunäkipansa, jumampi chikapuniw utjasïyäta, jumaw kupi amparaxat wayxarustaxa, 24 amtatamarjamaw irpistaxa, tukuyarusti jach’achasaw katuqitätaxa. 25 ¿Khitis alaxpachan utjitu? ¡Juma sapakïtawa! Jumampi chik utjasax janiw kuns aka uraqin munkti. 26 Chuymaxasa, janchixas tukusiskiwa, ukampis Diosaw wiñay katuqäwixaxa, jupaw chuymaxarux katxäsiski. 27 Jumat jayarst’irinakax jiwapxaniwa; arsutam jan phuqhirinakarusti t’unjätawa. 28 Nayasti Diosaruw jak’achasï, ukaw nayatakix askixa. Dios Tatay, jumaw arxatirixätaxa, taqpach luräwinakamat yatiyä.

74

1 Diosay, ¿kunatarak apanukt’asipxistasti? ¿Kunatarak q’apisiñamasti tamamankir ovejanakatak nakhisti? 2 Nayra pachatpach jikxatasit markamat amtasim, jumankañapatak qhispiyat markamat khuyapayasim; kawkhantix utjaskäyäta uka Sión qullut amtasirakim. 3 Aka t’unjat markamar uñjir jutakimaya; ¡uñisirix qullan utamarux taqpach t’unjawayi! 4 Timanakamax atipjasin qullan utaman waruripxi; ¡yaqha markankir wiphalanak sayt’ayasipxi, 5 mantañawja punkuruw uchapxi! Ch’umi taypinkir lawa ch’iyirinakjamaw, 6 hachampi, martillomp jawq’antasax lawat lurat k’achachatanak t’unthapipxi. 7 Qullan utamarux ninampiw irkatapxi; uraqitpach allinukusaw sutiman utjäwip ñanqhachapxi. 8 Nanakar taqpach tukjañatakiw amtapxi; jumar yupaychañ chiqawjanak ninampiw phichhantapxi. 9 Janiw qullan chimpunakax uñjatäkxiti; janirakiw profetas utjkxiti, janiw khitis kunapachkam ukhamäñapsa yatkiti. 10 Diosaxay, ¿kunapachkamarak nanakar uñisirinakasti t’aqhisiyapxitanisti? ¿Kunapachkamarak sutim jisk’achapxanisti? 11 ¿Kunatarak ch’iqa amparam aythapistasti? ¿Kunatarak kupi ampar qhumthapit qhipartasti? 12 Diosaxay, jumaw nayratpach reyixätaxa, jumaw aka uraqin walja kuti atipjtaxa. 13 Jumaw lamar qutarux ch’amamampi payar jaljtaytaxa, lamar qutankir axsarkañ animalan p’iqip phallaytaxa, 14 jumaw Leviatán axsarkañ animalan p’iqip pallalljtaxa, wasarankir animalanakan manq’añapatakiw jaqunuktaxa. 15 Jumaw uma jalsunaksa, jawiranaksa jalsuytaxa, jumaw jan wañsur jawiranak wañt’aytaxa. 16 Jumankiw urusa, arumasa; jumaw phaxsimpiru, intimpirux uchtaxa; 17 jumaw akapach qurpanak ayrunttaxa; jumarakiw jallupacha, awtipacha uchtaxa. 18 Tatay, janikiy armasimti, timasirix jisk’achtamwa, jan amuyt’asir jaqisti jumat jan wal parli. 19 ¡Janikiy nanakat armasipxistati! Qhurukutur uñtat pisi ch’amäpxtwa; ¡janikiy axsarkañ animalanakar katuyapxistati! 20 ¡Nanakampi arust’äwi luratamat amtasim, akapachax jan wali lurañanakamp phuqhantatawa! 21 T’aqhisiyat jaqirux janikiy p’inqachayamti; jan kunan jaqinakarusa, llakitanakarusa, sutim jach’añchir tukuyam. 22 ¡Diosay, sartasikimaya! ¡Amtatamax amtatapunïpan! Jan amuyt’an jaqinakan jumar ñanqhachatapat amtasim. 23 Janikiy timanakaman uxutanakap armasimti, janirak jumar qallantañatak wararitapatsa armasimti.

75

1 Diosay, yuspagarapxsmawa, sutim aytasipxta, muspharkañ luräwinakam q’uchupxta. 2 Tatitux siwa: “Wakiskani ukapachaw, chiqa kankañampi taripä. 3 Aka uraqix jaqinakapamppach khathatki ukkhaxa, nayaw saphitpach thuruñchiripätxa” sasa. 4 Jach’a jach’a tukur jaqinakarux sistwa: “Jan jach’achasipxamti; ñanqha lurir jaqinakarusti saraktwa: p’iq jan waytapxamti; 5 munañanïtamat jan ukataq p’iq waytapxamti, janirak q’añu arunak parlirïpxamti” sasa. 6 Yanapax janiw inti jalsutsa, inti jalantatsa jutkiti, janirakiw wasaratsa, qullunakatsa jutkiti, 7 jan ukasti, taripir Diosat juti: mayninakarux aynacht’ayiwa, yaqhanakarusti jach’aruw aptaraki. 8 Tatitux wali q’apisitawa, mutuyañatakix jank’akiwa. May chuym ch’amakt’ayasin ukkhasti, jan khuyapt’ayasisaw q’apisiñapampix ñanqha lurir jaqinakar mutuyani. 9 Nayasti Jacobun Diosapat yatiyä, q’uchunak jupatakiw q’uchurakï; 10 jupaw ñanqha lurir jaqinakan munañap tukjani, aski jaqin ch’aman kankañapsti jilxatayaniwa.

76

1 Diosax Judá uraqin uñt’atawa; sutipax Israel markan wali aytatawa. 2 Qullan utapax Jerusalenankiwa, utjäwipax Sión qullunkiwa; 3 ukawjan nuwasiñ yänak t’unjäna: jark’aqasiñanaka, espadanaka, mich’inak antutt’añanak tukjarakïna. 4 ¡Diosay, jumax qhapaq kankañanïtawa! ¡Jach’a qullunakat sipan juk’amp jach’ätawa! 5 Ch’aman jaqinakax jaqunukutäpxänwa; nuwasir jaqinakax janiw nuwasirjamäpkänti; ¡jupanakax wiñayatakiw ikxapxäna! 6 Jacobun Diosapa, axsarayañampikiw carronaka, caballonak sayantaytaxa. 7 ¡Jumax axsarkayapunïtawa! ¿Khitirak nayraqataman sayt’aspasti, q’apisiñaman ninjam aqtatap laykusti? 8 Diosay, alaxpachatpach arsutam yatiytaxa; uraqix axsariwa, amukt’arakiwa, 9 kunapachatix jumax taripañatak sayt’askta, t’aqhisiyatanakar qhispiyañatak sartaskta ukapachaxa. 10 Jaqin tipusiñapax jumar jach’añchañaruw tuku; juk’a q’apisiñapas jumaruw jach’añchi. 11 Tatitutak arsupxam, phuqhapxarakim, jupan jaqinakapa, axsarkañ Diosar luqtäwinak churapxam. 12 Jupaw p’iqichirinakarux jisk’achji, akapachankir reyinakarus axsarayaraki.

77

1 Diosaruw jach’at art’asta, nayar ist’añapatakiw mayista. 2 Llakisiñaxan Tatituruw thaqta, arum paqariw amparas luqtat jupat mayista. Ajayuxasti janiw chuymachasiñ jikxatkiti. 3 Diosat amtaskta ukkhasti; ch’ama laq’jtatak amuyasta walpun jachañ munarakta. 4 Tatay, jumax janiw ikthapiykistati, ¡q’ala mayjt’atätwa, janiw arsurjamäkti! 5 Nayra pacha urunak amthapta, nayra maranakat amtasta; 6 arumanakax q’uchurïkäyät ukxat amtasta. Chuyma manqhixan naya pachpaw jiskt’asta: 7 ¿Tatitux wiñayatakipunit jaytanukpachïstu? ¿Janipunit mayampis khuyapayaskxistani? 8 ¿Munasiñapax tukusxapunpachati? ¿Arsutapax jan mayampitakich tukusxpacha? 9 ¿Diosax munasiñapat armasxpachati? jan ukax, ¿q’apisiñach chuymap jist’antpacha? sasa. 10 Naya pachpaw sista: “¡Tatitun jiwasanakar jan khuyapayasxatapax walpun chuym usuyitu!” sasa. 11 Nayra pachan Tatitun muspharkañ luratanakapat amtasï; 12 taqi kun luratapat lup’isï. 13 Diosay, thakhinakamax qullanawa; ¿khiti diosarak jumjam ch’amanisti? 14 ¡Jumaw muspharkañanak lurir Diosätaxa! ¡Jumaw markanakar ch’amam uñacht’aytaxa! 15 Ch’amamampiw markamarux qhispiytaxa: Jacobun wawanakaparu, Josean wawanakaparu. 16 Diosaxay, lamar qutax jumar uñjasax axsarthapïnwa, walja umanakapas khathatirakïnwa; 17 qinayanakax waraskir jall purxatayäna, alaxpachansti q’ixu q’ixunakaw sartäna, lliju llijunakaw taqi chiqan llijtarakïna. 18 Q’ixu q’ixunakamax jach’a thayampi chikaw ist’asïna, lliju llijunakamax taqi akapach qhant’ayäna, uraqisti khathatirakïnwa. 19 Jumax lamar qutan thakhi jist’arastaxa, walja umanak taypinjam makhattaxa, ukampis janiw khitis takt’atam jikxatkänti. 20 Markamarux ovej tamar uñtat irpäyätaxa, Moisesampin Aaronampin amparap tuqi.

78

1 Markaxay, yatichäwinakaxar ist’am; kuntix siskäma uk sum ist’am. 2 Säwinak tuqiw arsü; nayra pachatpach imantatanakat parlä. 3 Kuntix nanakax ist’apkta, yatipkarakta, kuntix awkinakax yatiyapkitu ukanakxa, 4 janiw wawanakaxarux imt’apkäti. Jutir wawanakampiw Tatitur jach’añchapxä, ch’amapampita, muspharkañ luräwinakapampit yatiyapxä. 5 Diosaw Jacobutakix mä kamachi uñstayäna; Israel markaruw kamachi arunak churäna: jupaw nayra awkinakasarux mayïna, wawanakapar yatichañataki, 6 jutir wawanakan uka kamachinak yatipxañapataki, uka qhipat yurir wawanakas uñt’apxañapataki, jupanakasti wawanakapar yatiyapxañapatakiraki; 7 Diosar taqpach chuymapampi iyawsapxañapataki, luräwinakap jan armapxañapataki; arsutanakap waqaychapxañapataki, 8 nayra pachan jakir awkinakapjam jan sarnaqapxañapataki, qallasir t’axmar jaqir jan tukupxañapataki, pächasir chuyman jaqir jan tukupxañapataki, Diosat saraqtir jaqir jan tukupxañapataki. 9 Efraín ayllunkir mich’inak apnaqir jaqinakax, nuwasïwi urun qhiparuw uñtxapxäna, 10 janiw Diosamp arust’äwi luratanakap yäqapkänti, janirakiw yatichäwinakaparus jaysañ munapkänti. 11 Diosan luräwinakapat armasipxäna, muspharkañ luräwinak uñjayatapat armt’asipxäna. 12 Diosax Egiptonkir Soan uraqinxa, awkinakapan uñjkañaw muspharkañanak luräna: 13 lamar qutarux payaruw jaljtayäna, uka chiq jupanakarux makhatayäna, pirqanakar uñtat umanak sayt’ayäna. 14 Mä qinayaw urux irpäna, nina qhanaw arumax irparakïna. 15 Wasaran payaruw qarqa jaljtayäna, jupanakarusti jilarkir uma umapxañapatak churäna. 16 Diosax jach’a qarqat uma jalsuyäna, walja umanakan jawira jaltayäna. 17 Jupanakasti juch lurasipkakïnwa; Alaxpachankirirux wasaran qallasisipkakïnwa. 18 Diosaruw yant’añ munapxäna, munañaparjam manq’a mayisa; 19 Diosatakix arusipxänwa: “¿Diosasti wasaran manq’añ wakichaspati? 20 Chiqansa jupax qarqaruw sak’antäna, umasti waljapuniw uka qarqat jalsüna, ukampis, ¿t’ant’a churarakistaspati?, ¿markapatak aycha utjayarakispati?” sasa. 21 Tatitux uk ist’asinxa, phiñasïnwa; q’apisiñapasti ninjamaw Jacobutak aqtäna. 22 Janiw jupanakax Diosar taqi chuymamp alkatapkänti, janirakiw yanapaparus iyawsapkänti. 23 Diosasti qinayanakaruw mayïna, alaxpach punkunak jist’aräna; 24 ¡maná sat t’ant’a jupanakxarux jalluyäna, alaxpach t’ant’a manq’añapatak churäna! 25 Jaqisti angelanakan t’ant’ap manq’äna, Diosax jilarkir manq’añ apayanïna. 26 Inti jalsu thayampi, aynach thayampiw alaxpachan thayt’äna; ¡Diosaw ch’amapampi thayt’ayäna! 27 Laq’a tutukar uñtat aycha jalluyäna; ¡quta ch’allar uñtataw jamach’inakax purintanïna! 28 Diosax chhujllanak taypiruw ukanak puriyäna, chhujllanakap anqäxaruw puriyarakïna. 29 Jupanakasti sist’asiñkamaw manq’apxäna, ukhamat Diosax jupanakan munataparjam phuqhäna. 30 Ukampis, janïraw manq’at awtjatap apartayasipkänti, lakapas manq’ampi phuqhantatäskän ukapachaw 31 Diosan q’apisiñapax jupanakatak purinïna; wali ch’aman jaqinakaruw jiwarayäna. ¡Israelankir aski chachanakaruw tukusiyäna! 32 Ukanak uñjkasasa, juch lurasipkakïnwa; janiw Diosan muspharkañ luratanakaparux iyawsapkänti. 33 Ukat Diosax jupanakar jiwarayäna, mä samsukïkaspas ukhama, wali t’aqhisiñ taypin tukusiyäna. 34 Diosax jupanakar mutuykäna ukapachakiw juparux thaqhapxäna, jank’akiw Diosar makhatxañatakix thaqhapxäna; 35 ukapachakiw alaxpachankir Diosat amtasipxäna, ukapachakiw jupanakar imaskatapa, qhispiyatap amuyasipxäna. 36 Lakakiw juparux parlapxäna, laxrampisti k’arintapxänwa, 37 janiw chuymanakapan qhan arsupkänti, janirakiw arust’äwiparjamas phuqhapkänti. 38 Diosasti jupanakat khuyapayasïnwa, ñanqha luratanakap pampachäna, janiw jupanakarux tukjkänti; walja kutiw q’apisiñap t’akurayasïna, janiw phiñasiñapampi atipjayaskänti. 39 Diosax jupanakan janchïpxatap amtasïna; jan kuttanir thayar uñtatäpxatap amuyarakïna. 40 ¡Walja kutiw Diosarux jan jaysapkänti, wasarankasaw chuym usuyapxäna! 41 Wasitatsa, yant’asipkakïnwa; ¡Israelan Qullanaparuw llakisiyapxäna! 42 Janiw jupanakax amtasipkänti, Diosax uñisiripan amparapat ch’amapamp qhispiykän uka urutxa; 43 Egipto uraqin muspharkañanak lurkän ukanakata; 44 jawir umanakar wilar tukuykän ukata, Egiptonkirinakax uka umanak jan umirjamäpkän ukata. 45 Mich’isir chhichhillankhanakampi, jamp’atunakampi apayanïna, ukanakasti taqi kun manq’antapxäna, tukjapxarakïna; 46 ch’amapampi achuyat yapunaksti, t’iju t’ijunakaruw katuyäna. 47 Higo yapunakarux chhijchhimpiw t’unjäna, uva yapunakarusti juyphimpiw tukjäna. 48 Vaca tamanakapax chhijchhimpiw jiwarapxäna, ovej tamanakapasti q’ixu q’ixumpiw tukusipxäna. 49 Diosaw jach’a q’apisiñap jupanakatak apayanïna: q’apisiña, juchañchatäña, llakisiñ apayanïna, ukanakax t’unjir khithanakar uñtatäpxänwa. 50 ¡Ukanak tuqiw Diosax q’apisiñap samarayasïna! Jupanakarux janiw jiwañat qhispiykänti, jan ukasti jiwañaruw katxaruyäna; 51 ¡pachpa Egipto markan jiwarayäna, sapaqat utankir tayna yuqall wawanakaru! 52 Israel markarux mä ovej tamar uñtat irpsunïna; tamar uñtat wasar chiqanjam anakïna. 53 Wali thuriñchat jupanakarux irpäna, jan axsarasipkañapataki, timanakaparusti lamar qutaw p’amp’antäna. 54 Diosaw markaparux qullan uraqir irpantäna, jupan kutsuyasit qullunakaruw puriyäna. 55 Israel markan nayraqatapatxa, Tatitur jan uñt’ir markanakarux ananukünwa; ayllunakaparuw uraqinak lakintäna, chhujllanakapan jakayarakïna. 56 Jupanakasti Alaxpachankir Diosarux, arsutanakapar jan yäqasaw yant’apxäna, qallasipxarakïna; 57 awkinakapjamaw Diosarux apanukupxäna, maysa uñtapxarakïna; ¡p’akisir mich’i antutt’añar uñtataw k’umthapipxäna! 58 Jucha lurañ altaranakapampiw Diosarux q’apisiyapxäna, akapach diosanakar yupaychatapampiw Diosan chuymap mayjt’ayapxäna. 59 Diosax uk uñjasax q’apisïnwa, Israel markarusti apanukupunïnwa, 60 ukat Siló chiqan utjäwip jaytanukxäna, jaqinak taypin qullan utjäwip apanukxäna. 61 Aytat kankañ chimpupsa, ch’aman kankañ chimpupsa, timasirinakapampiw apaqayxäna. 62 Markapatakix wali q’apisitänwa, uñisirinakapampiw q’al atipjayäna. 63 Waynanakax ninamp nakhantayataw jiwarapxäna; jaqichasir tawaqunakatakix janiw warurt’añanakax utjkxänti; 64 sacerdotenakax espadamp jiwayatäpxänwa, warminakapasti janiw jupanakat jachapkänti. 65 Tatitusti ikïwitjam sartäna, vinomp machjat nuwasir jaqjamaw p’arxtäna, 66 timanakaparux atipjasin alisnuküna; ¡wiñayatakiw p’inqa tukuyäna! 67 Josean wawanakaparus jaqunukünwa, janirakiw Efraín ayllurus ajllkänti; 68 Judá aylluruw ajllïna, munat Jerusalén markaparuw chhijlläna. 69 Qullan utapxa, alaxpachjam jach’a utachäna, uraqjama wiñayatak thuriñchat sayt’ayarakïna. 70 David uywataparuw ajllisïna, ovej awatirïkän ukaru; 71 ovej tamanakan qhipap sarañat irpaqanïna, Jacobun markapar awatiñapataki, Israel markan awatiripäñapataki. 72 Davidasti taqpach chuymampiw Tatitun markapar awatïna; ch’ikhi kankañampiw uñjäna, irparakïna.

79

1 ¡Diosaxay, Tatitur jan uñt’ir jaqinakaw uraqimarux mantantanipxi! ¡Qullan utamaruw ñanqhachapxi, Jerusalenarusti t’unjat markaruw tukuyapxi! 2 Chiqpach arkirinakaman amayanakapxa, allqamarinakan manq’añapatakiw jaqunukupxi, animalanakan manq’añapatakiw liwtapxi. 3 Jerusalén thiyanakanxa, umar uñtat wilanakap wartapxi, jiwatanakar janiw khiti p’amp’iris utjkiti. 4 Nanak jak’an utjir markanakan phiskasiñapäpxtwa; nanakar muyuntirinakan larusiñapäpxaraktwa. 5 Tatay, ¿kunapachkamarak q’apisitakïskätasti? ¿Kunapachkamarak q’apisiñamasti ninjam nakhanisti? 6 ¡Jach’a q’apisiñampiy t’aqhisiyam, jumar jan uñt’ir markanakaru, sutim jan aytasir reyinakaru! 7 Jupanakaw Israel markarux t’unjapxi, utanakap q’al tinkurayapxi. 8 Nayra awkinakaxan juchanakapatxa, janikiy nanakar mutuyapxistati; ¡khuyapayasiñamax jank’akiy purinpan, nanakax aynacht’ataw uñjasipxta! 9 Qhispiyir Diosaxay, ¡juman jach’a sutim laykuy arxatapxita, qhapaq sutim laykuy qhispiyapxita, juchanakat pampachapxarakita! 10 ¿Kunatarak jucharar jaqinakast sasipkani: “Kawkinkarak Diosapasti?” sasa. Nanakan uñjkañay Diosar jan uñt’irinakax mutupxpan, chiqpach arkirinakamar jiwayapxatapat t’aqhisipxarakpan. 11 Katuntat jaqin ayqutap ist’am: jiwañar juchañchatanakarusti ch’amamampiy qhispiyam. 12 Tatay, marka masinakaxarux paqallq kutimp kutiyam, jumar jan walinak luratapata; 13 nanakasti markamjamaxa, wiñayaw yuspagarapxäma, tamamankir ovejanakjamaxa, wiñayaw jach’añchapxäma, yupaychañ q’uchunak wiñayaw q’uchupxarakï.

80

1 Israel markan awatiripa, ist’apxakitaya, ovej tamar uñtat Josean markapar irpiripa, jaysapxakitaya; querubines sat taypin qunuñaman qunt’asiri, ist’apxakitaya. Efrainan ayllunakaparux uñtanikimaya, 2 Benjamín, Manasés ukanakan ayllunakaparus khuyapt’ayanikimaya. ¡Sartasikimaya, ch’amamamp qhispiyir jutakimaya! 3 Diosay, kunjamäpkäyättix ukhamaruy kutjtayxapxita, ¡khuyapayasiñampiy uñtanipxita, nanakasti qhispiyataw uñjasipxä! 4 Taqi ch’aman Dios Tatay, markaman mayisitapampisti, ¿kunapachkamarak q’apisitakïskätasti? 5 Manq’añ lantxa, jachañ churapxista, uma lantsti, juk’amp jachañ utjayarapipxista. 6 Marka jak’a masinakaxan sawkasiñaparuw tukuyapxista, timanakaxasti nanakat larusipxituwa. 7 Taqi ch’aman Diosay, kunjamäpkäyättix ukhamaruy kutjtayxapxita, ¡khuyapayasiñampiy uñtanipxita, nanakasti qhispiyataw uñjasipxä! 8 Jumaw Egiptot uva alir uñtat apsuntaxa, Diosar jan uñt’ir jaqinak jaqunukusin ayrunttaxa. 9 Jumaw uraq sum q’umachtaxa, uva alisti, saphintänwa, uraqpacharuw phuqhantarakïna. 10 Ch’iwipax qullunak imt’äna, layminakapasti jach’a quqanakaruw imt’arakïna. 11 Layminakapax lamar qutkamaw purïna, külltir alinakas Éufrates jawirkamaw purirakïna. 12 ¿Kunatarak muyuntat pirqanakap tinkunukuytasti? ¿Kunatarak thakhi saririnakampi uva alinak jik’iraytasti? 13 Ch’uminkir khuchhix q’alpun yapu tukji, ch’umi manqhankir animalanakasti manq’supxarakiwa. 14 Taqi ch’aman Diosay, kuttanxakimaya; khuyapayasir nayramampi alaxpachat uñtanikimaya, uva yapum tumpasir jutakimaya, 15 amparamamp ayruntat uva alïchixaya, juman ch’amaniptayat alirakïchixaya. 16 Uka alir khuchhuririmpiru, ninampi phichkatirimpirux q’apisiñamamp tukjam; 17 juman ajllita chacharusti yanapt’akimaya, jumaw uka chacharux ch’amañchtaxa, 18 nanakasti janipuniw mayampis jumat saraqapkäti. ¡Jakañay churapxita, juma saparukiw yupaychapxäma! 19 Taqi ch’aman Diosay, kunjamäpkäyättix ukhamaruy kutjtayxapxita, ¡khuyapayasiñamampiy uñtanipxita, nanakasti qhispiyataw uñjasipxä!

81

1 ¡Kusisiñamp Diosar q’uchupxam, jupaw ch’amañchirisaxa! ¡Jacobun Diosapar kusisiñamp yupaychapxam! 2 Chhullu chhullunakampi chik q’uchupxam, munkay arpampi, salteriompi chik q’uchupxam. 3 Machaq phaxsi uñstipan trompet phust’apxam, urt’a puripansti, phust’apxarakim ukürux jiwasanakan jach’a urusawa. 4 Ukax kamachi arunakapawa, Jacobun Diosapaw Israel markar churawayi; 5 Josearus uka arunak churawayaraki, Diosax Egiptor jan walt’aykän ukapacha. Nayax jan uñt’at aru akham sir ist’äyäta: 6 “Jatxattir q’ipim kallachimat apaqxsma, ch’ama tukuñ lurañamat samart’aysma. 7 T’aqhisiñaman jawsista, nayasti qhispiysmawa; q’ixuqir qinay taypitpach nayax jaysansma; Meribá uma jalsu jak’an yant’sma. 8 Markaxay, iwxanakaxar ist’am; ¡Israel marka, inachay ist’itasma! 9 Janiw yaqha markankir diosanakanïyätati, janiw yaqha markankir diosanakarux yupaychätati. 10 Nayaw Tatitu Diosamätxa, nayaw Egipto markat irpsunsma, kuns manq’añ munta, nayax jilarkir churäma” sasa. 11 “Markaxasti janiw ist’añ munkitänti; ¡Israel markax janiw jaysañ munkitänti! 12 Ukat munañaparjam sarnaqayta, munataparjamaw jakapxarakïna. 13 Markaxatix ist’itasapänxa, Israel markatix thakhixanjam sarnaqasapänxa, 14 mä ch’ipxtanak timanakaparux aynacht’ayiriskäyäta, uñisirinakaparus mutuyiriskäyäta.” 15 Tatitur uñisirinakax axsarañat liwirtapxaspa, juchañchäwipasti jan mayampitakïspawa. 16 Diosax sumïr trigompiw markaparux manq’ayaspa, wasar misk’impiw umat pharjatap apaqarakispa.

82

1 Diosax qullan tantachasïwin sayt’asïna, jilïr taripirinakaruw taripäna: 2 “¿Kunapachkamarak jan wal taripapxätasti? ¿Kunapachkamarak ñanqha lurir jaqinakar arxatapxätasti? 3 ¡Jan yäqat jaqiru, wajchar yanapt’apxam! ¡Jan kunan jaqiru, pist’ayasir jaqir chiqapar uñjapxam! 4 ¡Jan yäqat jaqiru, jan kunan jaqinakar qhispiyapxam, ñanqha lurir jaqinakat arxatapxam! 5 “Jumanakasti janiw yatipktati, janirakiw amuyt’apktasa, ch’amakan sarnaqapxtaxa. Ukat aka uraqin utt’äwipas khathatixa. 6 Nayax sapxsmawa: Jumanakax diosanakäpxtawa; taqpachanix Alaxpachankirin wawanakapäpxtawa; 7 ukampis taqi jaqjamaw kipkak jiwapxäta, munañan kankañampi apnaqir jilïrinakjamaw aynacht’apxäta” sasa. 8 ¡Diosay, aka uraqi apnaqañatakix sartasikimaya, jumankiw taqpach markanakaxa!

83

1 Tatay, janikiy amukïmti, Diosaxay, unxtasikimaya. 2 Uñtam, timasirinakamax uxupxiwa, uñisirinakamasti jumaruw saykatapxtam. 3 Markamatakiw jan walinak amtapxi, juman arxatat jaqinakatakiw ñanqha amtapxi. 4 Jupanakax nanakar t’unjiriw jutañ amtapxi, markarux chhaqtayañ munapxi, Israelan sutipan jan mayampi amtatäñapataki. 5 Jumar jan walt’ayañatakiw arust’asipxi, mä wawakiw akïr markanakax jumatak arusipxi: 6 Edom, Ismael, Moab, Agar ukanakan wawanakapa, 7 Guebal, Amón, Amalec jaqinaka, Tiro uraqin jakir filisteonaka, 8 asirionakas jupanakampiw chikachasipxi, Lot chachan wawanakaparus yanapt’apxiwa. 9 Madián jaqinakarjam jupanakarux tukjam, Sísara jaqirjam lurjam, kunjämtix Quisón jawira jak’an Jabín jaqirux lurjkta ukhama, 10 kamisatix jupanakax Endor chiqawjan t’unjat uñjasipkäna, uraqitakis wanur tukupkän ukhama. 11 Oreb, Zeeb uka jilïrinakarux tukjam; Zébah, Zalmuná, uka jilïrinakarjam lurjam, 12 jupanakax Diosan suma uraqinakap katuntasiñ munapxäna. 13 Diosaxay, tutukan apat ch’aphirjam tukuyam, thayan apat waña laphinakarjam tukuyam; 14 kamisatix ninax ch’umir nakhantki ukhama, kunjämtix nina lawranakax qullunak nakhantki ukhama, 15 ¡t’aqhisiñanakampi jupanakar ukham arktam, jach’a tutukanakamampi axsarayam! 16 ¡Tatay, jupanakarux p’inqa tukuyam, ukhamat juman Diosätam yatipxañapataki! 17 Wiñayatak p’inqachat uñjasipxpan, ¡atipjat jiwarapxpan! 18 ¡Juma sapak Diosätam yatipxpan, aka uraqxar juma sapak Alaxpachankirïtam yatipxarakpan!

84

1 ¡Taqi ch’aman Diosay, qullan utjäwimax munkayawa! 2 ¡Taqpach ajayuxampiw qullan utaman uyupankañ munta! ¡Taqpach chuymaxampiw jakkir Diosar kusisit q’uchta! 3 Taqi ch’aman Tatituxay, Reyixay, Diosaxay, phichhitanka jamach’inakas jak’aman tapacht’asi, golondrina sat jamach’isti, chhiwlinakapatak altaraman tapa jikxataraki. 4 ¡Utaman jakirinakax kusisiñanïpxiwa, jan qarjasisaw jumarux yupaychapxtam! 5 Juman ch’amam katuqirinakax kusisiñanïpxiwa, qullan utamkam puriñ munirinakax kusisiñanïpxiwa. 6 Jachañ qhirwa taypinjam sarakipapkani ukapachaxa, uma jalsuruw tukuyapxani, jallumppachaw askinakampi phuqhantani; 7 ch’amanakapax jilxataniwa, Sión markansti Diosaruw uñjapxani. 8 Taqi ch’aman Diosay, ¡mayisitaxarux ist’akimaya! Jacobun Diosapa, ¡arnaqasitaxarux jaysakimaya! 9 Nanakar arxatir Diosay, juman ajllit reyirux khuyapayasiñampiy uñtanim. 10 ¡Mä urukis utaman qamañax juk’ampi sumawa, waranq urunak anqankañat sipana! Nayax Diosan utap q’umachirïñ munta, ñanqha lurañ chiqawjan jakañat sipana. 11 Diosaw qhan churistu, imarakistu; jan kamskay askin jakirinakarux, jupaw khuyapayasiñampi, aytat kankañampi churi, Tatitux taqi kun churi. 12 ¡Taqi ch’aman Diosay, jumar alkatir jaqinakax kusisiñaniwa!

85

1 Tatay, aka markamatakix sinti munasiñanïtawa, katuntat Israelarux wasitat kusisiñar kuttayanxta, 2 markaman ñanqha luratanakap pampachtawa, taqpach juchanakapax pampachatawa; 3 q’apisiñam apanukxtawa. 4 Qhispiyir Diosaxay, jichhax mayampi qhispiyapxakita, janikiy nanakampix q’apisitäxamti. 5 ¿Nanakatakix q’apisitakïskätati, mara marapunit q’apisïtaxa? 6 ¿Janit wasitat jakañ churapkitäta, markaman jumamp kusisiñapatakixa? 7 Tatay, ¡munasiñam uñacht’ayapxita, qhispiyapxarakita! 8 Kuntix Tatitux arskän uk ist’ä: Diosax sumankañxat markaparux yatiyani, taqpach chuymamp jupar iyawsirinakaru, wasitat ñanqha jan lurapxañapataki. 9 Diosax jak’asankapuniwa, iyawsirinakapar qhispiyañatakixa; qhapaq kankañapasti uraqisan utjasini. 10 Khuyapayasiñampi, aski kankañampix jikisipxaniwa, sumankañampi, chiqapar uñjañampiw mayacht’asipxani, 11 aski kankañax uraqit mistuni, chiqapar uñjañasti alaxpachatpach uñtanini. 12 Tatit pachpaw jallu apayanini, uraqisasti sum achurakini. 13 Aski kankañax jupan nayraqatap sarani, jupatakisti thakhi wakicharapini.

86

1 Tatay, ist’akitaya, llakimp atipjatätwa, jan kunanirakïtwa; 2 arxatt’akitaya, juman aski arkirimätwa. Jumaw Diosaxätaxa; ¡jumar iyawsir uywatamarux qhispiyakimaya! 3 Tatay, nayat khuyapt’ayasita, jumaruw sapür art’asinsma. 4 Tatay, uywataman chuymaparux kusisiyakimaya, jumaruw mayisinsma. 5 Tatay, jumax munasiñanïtawa, juch pampachirirakïtawa; jumar art’asirinakatakix munasirïtawa. 6 Tatay, mayisitaxarux ist’akimaya, ¡achikt’asitaxarux jaysakimaya! 7 Llakisiñaxan jumar art’asinsma, juman ist’asirïtam laykuw mayisinsma. 8 ¡Tatay, janiw khiti diosas jumjamax utjkiti! ¡Janirakiw luratanakamjamax utjkiti! 9 Tatay, jumaw taqpach markanak utjaytaxa, jupanakasti jumar yupaychiri, sutim jach’añchiriw jutapxani. 10 Juma sapakiw jach’a Diosätaxa; muspharkañanak lurtaxa. 11 Tatay, thakhimay uñacht’ayita, jan saraqtas arkañaxataki. Chuymaxasti sutim waqaychirïpan. 12 Diosaxay, Tatituxay, taqpach chuymaxampiw yupaychäma, sutimsti wiñayatakiw jach’añchä. 13 ¡Munasiñamax nayatak jan tupt’kayawa! ¡Wiñay mik’ayar jalantañat qhispiyista! 14 Diosaxay, jach’a jach’a tukurinakaw nayatak sartapxi, qhuru jaqinakaw nayar jiwayañatak thaqhapxitu, janiw jumarus axsarapktamti. 15 Jumasti, Tatay, khuyapayasir Diosätawa, llamp’u chuymani, munasiñani, aski Diosätawa. 16 Uñtanikitaya, ¡nayat khuyapt’ayasita! ¡Aka uywatamar qhispiyam! ¡Ch’amam churam! 17 Qhanpun munasiñam uñacht’ayita, uñisirinakaxasti uk uñjapxpan, p’inqa tukupxarakpan. ¡Tatay, jumaw yanapista, chuymacharakista!

87

1 Diosan markapax qullan qullunakxar utt’ayatawa. 2 Tatitux Jerusalén markarux wal munasi, Israelan taqpach markanakapat sipana. 3 Diosan markapa, aski aytkañanakaw jumxat yatiyasi: 4 “Nayar uñt’ir markanak aytä: Egipto, Babilonia, Filistea, Tiro, Etiopía; uka markanakax jumïpan utjapxi.” 5 Jerusalén markatxa, sapxaniwa: “Aka markasa, khaya markas jupan utjayatawa, Alaxpachankir pachpaw Jerusalén marka utt’ayi” sasa. 6 Tatitux markanakan sutip mä qillqatar qillqanti: “Aka markax jupïpan utji” sasa. 7 Uka markanakasti q’uchkasasa, thuqkasasa sapxaniwa: “Jerusalén markan Diosarux uñt’apxta” sasa.

88

1 Tatituxay, Qhispiyir Diosaxay, uruy arumaw yanapam maysma, 2 ¡mayisitaxar jaysakitaya!, ¡arnaqasitaxar ist’akimaya! 3 Ajayuxax llakinakampi aynacht’atawa, jakañaxasti jiwañar jalantañampiwa; 4 ¡jiwatanakampi chik jakhutäxtwa, jan ch’aman jaqiw uñjasta! 5 Jiwatanak taypin jaytanukutätwa; nuwasïwin jiwirinakar uñtatätwa, amay imäwin p’amp’antatanakar uñtatätwa; juman jan tumpatäki jupanakjama, juman armatäki jupanakjama. 6 Wali mik’ay manqharuw jaquntista, ch’amak manqhanakaruw liwintista. 7 Nayaruw q’apisiñam samarasista, ¡kunayman jan walinakampiw aynacht’ayista! 8 Uñt’at masinakaxat jayarst’ayista; jupanakan uñiskay nayarux tukuyista. ¡Jan jaltkir katuntat jaqjamätwa! 9 Nayranakaxasti jachkäwix juykhuptatawa. ¡Tatay, sapüruw arnaqasinsma, amparanakax juma tuqir luqtansma! 10 ¿Jiwatanakatakisti muspharkañanak lurasmati? ¿Jiwatanakasti jumar yuspagarapxiristamti? 11 ¿Chiqa kankañamatsti amay imäwin yatiyasispati? ¿Munasiñamatsti jiwatanak taypin parlasispati? 12 Taqi kun armt’añ jiwañ ch’amak chiqansti, ¿khitirak chiqa kankañamampita, muspharkañ luräwinakamampit aytanisti? 13 Nayasti, Tatay, jumaruw art’asinsma, wali willjtat jumar mayisinsma. 14 Tatay, ¿kunatarak jisk’achistasti? ¿Kunatarak nayatak maysa tuq uñttasti? 15 Wayna kankañaxatpach llakit uñjasta, niya jiwirpachaw uñjasirakta; axsarkay jan walinak jumat katuqsma, janiw juk’ampi katuqirjamäkxti. 16 Axsarkañ q’apisiñamax nayxaruw puriwayi, atipjataw uñjasirakta; 17 uruy arumaw q’añu umar uñtat muyuntitu. 18 Uñt’at masinakaxa, nayampi chik sarnaqirinak apaqista, jichhasti, ch’amakanakakiw nayampi chik sarnaqirïxi.

89

1 Tatay, khuyapayasiñamat wiñayapuniw q’uchü, juman askïtamat jan qarjasisaw yatiyä. 2 Wiñay munasiñamat arsü; arsutam phuqhirïtamat yatiyä, alaxpachjam jan mayjt’irïtamat parlarakï. 3 Jumaw Davidampix arust’äwi luräyätaxa, ajllit uywatamarux arsüyätawa: 4 “Wawanakamaruw wiñayatak utt’ayä, reyit juma lanti qunt’asiñapataki” sasa. 5 Tatay, alaxpachax muspharkañ luratanakam yatiyi, aski kankañamasti angelanak taypin yatiyasi. 6 ¡Tatay, janiw kawkïr diosas alaxpachanxa, jumampi chikachaskaspati! 7 Taqi ch’aman axsarkay Diosätawa, alaxpachankirinakampi muyuntatätawa. 8 Taqi ch’aman Tatit Diosay, taqpach ch’amax jumankiwa, chiqa kankañasti jumar muyuntiriwa; janiw khitis jumjamax utjkiti. 9 Jumaw lamar qutarux llamp’uraytaxa, jach’a mathapinakarus t’akuraytaxa; 10 jumaw lamar qutankir axsarkañ animalar t’unjtaxa, ch’aman amparamampiw timanakamarux ananuktaxa. 11 Alaxpachas akapachas jumankiwa, jumaw akapach lurtaxa, taqpach uraqin utjirinak luraraktaxa. 12 Jumaw amsta tuqsa, aynach tuqsa lurtaxa; Tabor qullumpi, Hermón qullumpix kusisitaw sutim jach’añchapxi. 13 Amparamax taqi ch’amaniwa; kupi amparamasti wali ch’amaniwa. 14 Chiqapar uñjañampi, aski kankañampiw markarux apnaqtaxa, munasiñaman wiñayatakïtap uñacht’ayapxistaxa. 15 Tatay, jumar kusisiñampi yupaychir markax kusisiñaniwa, qhanamamp qhant’ayat sarnaqir markax kusisiñaniwa, 16 juman sutim laykuw sapür kusisiñanïpxi, juman aski kankañam laykuw kusisipxi. 17 Jumaw ch’amapätaxa, aytat kankañapätasa, khuyapayasiñam laykuw ch’amanakaxax jilxati. 18 ¡Jiwasanakan arxatirisax Tatituwa! ¡Reyisasti Israel markan Qullanapawa! 19 Nayra pachanxa, unañchäwi tuqiw parläyätaxa, iyawsirinakamarusti akham säyätaxa: “Markax taypit jan axsarir chacharuw ajllista, juparuw jach’ar aptta, yanaparakta. 20 ¡David uywataxaruw jikxatta! qullan aceitempi jawintasaw reyit utt’ayta; 21 yanapaxax janipuniw jupatak pist’kaniti. Ch’amaxampiw jupar ch’amañchä, 22 janiw timanakax jupar jalxatapkaniti, janirakiw qhuru jaqinakas atipapkaniti. 23 Timanakaparux takxatäwa; uñisirinakaparusti t’unjäwa, jan mayampi uñjkay tukjä. 24 Munasiñaxampi, aski kankañaxampi katuqani, sutix laykuw ch’amapax jilxatani. 25 Jupax wali ch’amampiw apnaqani, Mediterráneo lamar qutat qalltasa, Éufrates jawirkam puriyasa. 26 Jupax nayaruw art’asitani: ‘Jumaw Awkixätaxa, Diosaxätasa, jumaw qhispiyista, arxatarakista’ sasa. 27 Nayasti tayna yuqall wawat uñt’asxä, akapachankir reyinak taypin jilïrit utt’ayä. 28 Munasiñaxax jupatak wiñayäniwa, jupampi arust’ataxasti jan t’unjkayäniwa. 29 Wawanakapax jupa lantiw markarux wiñay apnaqapxani, alaxpachan utjañapkamaw reyit utt’atäpxani. 30 “Wawanakapatix yatichäwinakax jaytanukupxani, janirak arsutanakaxarjamas jakapkani, 31 kamachinakaxtix ñanqhachapxani, janirak arsutanakax imapkan ukaxa, 32 ñanqha luratanakapat mutuyä, jawq’añ thujrumpiw juchanakapat t’aqhisiyä; 33 Davidar munasitaxsti janiw jaytanukkäti, janirakiw jupar arsutax phuqhañsa armaskäti. 34 Janiw jupamp lurat arust’äwirux p’akintkäti, janirakiw arsutanakaxsa mayjt’aykäti. 35 Qullan kankañax laykuw juramento lurta, janiw juparux k’arintkäti: 36 wawanakapax jupa lantiw marka apnaqapxani, intin utjañapkamaw reyit utt’atäpxani. 37 ¡Phaxsir uñtat thurt’atäpxaniwa! ¡Alaxpach utjañkamax jan unxtkayäpxaniwa!” 38 Ukampis juman ajllit reyirux jaqunuktawa, jisk’acharaktawa; jupampix jachjayastawa. 39 Uywatamampix arust’äwi p’akinttaxa; pillupsti uraqiruw jaqunuktaxa. 40 Jerusalén markar jark’ir pirqanakapxa, q’al allinuktaxa. 41 Taqi jaqiw uka chiq sarakipasax lunthatji; marka jak’a masinakapasti jupat larusipxi. 42 Jumax timasirinakaparuw ch’amañchtaxa, uñisirinakapampiw larusiytaxa. 43 Jupatakix espadap muthuptaytaxa, nuwasiñansti janiw yanapktati. 44 Aytat kankañap alt’aytaxa; reyi kankañapsti uraqiruw jaqnuqtaxa; 45 walja maranak jakañap apaqtaxa, p’inqa tukuñampiw phuqhantaraktaxa. 46 Tatay, ¿kunapachkamarak imantasïtasti? ¿Q’apisiñamasti ninjamapunit aqtani? 47 Tatay, amtasim, jakañ urunakaxax juk’atakikiwa; juman irnuqat jaqix juk’a urunakakiw jaki. 48 ¡Janiw khitis wiñay jakkaspati! ¡Janiw khitis jiwan ch’amapat qhispkaspati! 49 Tatay, ¿kawkinkarak nayra munasiñamasti, Davidar churañatak juramentomp arsutamasti? 50 Tatay, uywatanakaman t’aqhisitapat amtasim: jaqinakan tuqitanakapxa, chuymaxaruw apaskta. 51 Tatay, ¡timasirinakamax ukham t’aqhisiyapxitu!; ¡ajllitamarux sapa kutiw ukham jisk’achapxi! 52 Tatitux wiñayatak jach’añchatäpan: ¡Ukhamäpan!

90

1 Tatay, mitat mita jaqinak taypin, jumaw nanakan imantasiñaxätaxa. 2 Qullunak janïr utjkipana, akapachas janïr utjkipana, wiñayan wiñayapatakiw jumax Diosätaxa. 3 Jumaw jaqirux laq’ar tukuytaxa, “Jaqinaka, laq’ar kuttxapxam” sasa. 4 Jumatakix waranq maraxa, wasür tukusir urur uñtatakiwa. ¡Arum ch’amakax tukuski ukhamakiwa! 5 Jaqirux munkir jan munkir aptaxa, samkäkaspas ukham chhaqtaytaxa; 6 jaqinakax qurar uñtatakïpxiwa, alsusinxa willjta tuqiruw panqarsu, jayp’u tuqirusti pharsusin jiwsuraki. 7 Juman q’apisiñamaw tukjapxitu, jan amuyun antutapxitu. 8 Jucha luratanakaxaxa, ñanqha luratanakaxasa juman nayraqataman uñsti. 9 Chiqpachansa, jakañanakaxax q’apisiñam laykuw tukusi; maranakaxasti mä samanjamakiw tukusi. 10 Yaqhipanakax paqallq tunka maraw jakapxi; ch’amaninakasti kimsaqallq tunka marakamaw puripxi; ukataq jakañasti, jan walt’añanakampi, qhathami sarnaqañampik apani. ¡Urunakasti jaqinakjam jank’akiw tukusi! 11 ¿Khitirak phiñasiñamampi lurjatanak yatisti? ¿Khitirak q’apisiñam uñt’isti? 12 Jakañ urunakaxay jakhuñ yatichapxita, amuyunakaxan yatiñ kankañ jikxatañapataki. 13 ¡Tatay, uñtanxapxakitaya! ¿Kunapachkamarak apanukupxitätasti? ¡Aka uywatanakamat khuyapt’ayasim! 14 ¡Willjtatpach khuyapayasiñamamp phuqt’apxita, jakañaxansti kusisiñampiw q’uchupxä. 15 ¡Qawqha urunakatix t’aqhisiyapkista ukkha urunakarak kusisiyapxita. 16 ¡Uywatanakamax luratanakam uñjapxpan, wawanakapasti qhapaq kankañam uñt’apxarakpan! 17 Tatitun munasiñapax jiwasanakampïpan. ¡Tatay, luräwinakaxarux juk’ampiy jilxatayam! ¡Jïsa, irnaqatanakaxarux juk’ampiy yapxatam!

91

1 Alaxpachankir Taqi ch’amanin imat sarnaqir jaqixa, 2 Tatiturux siwa: “Jumätaw imantasiñaxaxa, jark’aqasiñaxasa, Diosaxay, jumaruw taqpach chuymamp alkatsma” sasa. 3 Jupakiw sipit qänat qhispiyätam, jupakiw jiwayir usut jark’aqätam, 4 chhiqhanakapampiw imxatätam, chhiqhanakap manqhäxan imantasïta. ¡Amparapax jark’aqasiñar uñtataw imätam! 5 Axsarkay arum ch’amakarux jan axsarkamti, urun antutat mich’inakarus jan axsarkamti, 6 ch’amakampi chik purinir usunakarux jan axsarkamti, uru qhanan jiwarayir usunakarus janirak axsarkamti; 7 ch’iqäxamarux waranqanakaw jiwarat liwirtapxani, kupïxamarusti tunka waranqaw tukusipxani, jumarusti janiw kunas kamachkätamti. 8 Nayranakamamp uñjañatakikiw ukankäta, ñanqha lurir jaqinakan katuqäwip uñjäta. 9 Jumax Tatitumpiw imayastaxa, Alaxpachankiriruw arxatirimat uchastaxa, 10 chijix janiw jak’achaskätamti, usus janirakiw utamar purinkaniti, 11 Diosax angelanakaparuw khithanini, sarnaqäwim imañataki. 12 Amparapxaruw apapxätam, kayuman qalar jan lanqtasiñapataki. 13 Katarinakarusa, asirunakarus takxataskakïtawa, leonanak taypinsa, sarnaqaskakïtawa. 14 “Nayar munasitap laykusti, juparux qhispiyäwa, nayar uñt’atap laykusti, juparux imarakïwa. 15 Nayar art’asitan ukapachaxa, mayisitaparux jaysäwa. Jupamp chikaw t’aqhisiñankä, llakisiñat irpsü, jach’aruw aptä; 16 walja maranakaw jakayä: ¡qhispiyäwixampiw jupar kusisiyä!”

92

1 Alaxpachankir Tatay, ¡jumar yupaychañax sumapuniwa, sutimar q’uchuñas kusisiñawa! 2 Willjtanakan khuyapayasiñamat yatiyañax askiwa, arumanakan arsutam phuqhirïtamat parlañax askirakiwa, 3 arpanakampi chika, salteriompi chika q’uchuñax kusisiñawa. 4 Tatay, ¡luräwinakamax nayatak kusisiñawa! ¡Luratanakamax kusisiñampiw phuqt’itu! 5 Tatay, ¡luratanakamax sinti muspharkayawa!, ¡amtatanakamax jan amuyt’kayawa! 6 ¡Jan amuyt’an jaqikiw ukanak jan amuyt’kaspati! 7 Jucharar jaqinakax qurar uñtatas alintasipkpan, ñanqha luririnakax panqarasipkpansa, jupanakax wiñayatak tukjatäpxaniwa. 8 Jumasti, Tatay, wiñayatakiw alaxpachan apnaqtaxa. 9 Tatay, timasirinakamax tukusipxaniwa, ñanqha luririnakasti ananukutäpxaniwa. 10 Jumaw ch’am yapxatista, urqu vacan ch’amapar uñtata, p’iqixarusti q’apkir qullampiw warxatista. 11 Nayax timanakaxar aynacht’ir uñjä, ñanqha jaqinakan ayqutap ist’arakï. 12 Aski jaqinakax palma quqanakjamaw jilapxi, Líbano qullunkir cedro quqanakjamaw jiltapxi. 13 Tatitun utapan ayruntatäpxiwa, Diosasan uyupan panqarapxi. 14 ch’ama qarita tuqirus achu churasipkakiniwa, wali ch’amani, k’umarakïsipkaniwa, 15 Arxatir Tatituxan askïtap yatiyapxani, imasirixan ñanqha jan lurirïtap arsupxani.

93

1 ¡Tatitux reyiwa, reyi isimp isintatawa, Tatitux ch’aman kankañampi isthapitawa! Jupaw akapach sum thurt’ayi, jan unxtkir utt’ayi. 2 Tatay, qunuñamax qalltatpach jan unxtkiriwa. ¡Jumasti wiñay jakirïtawa! 3 Tatay, jawiranakax qhuthutiwa, jawiranakax mathapinak sartayi; 4 Tatay, jumasti alaxpachanxa, ch’aman mathapinakat juk’amp ch’amanïtawa, lamar qutanakan uxinakapat jila ch’amanïtawa. 5 Tatay, arsutanakamax jan unxtkiriwa. ¡Qullan kankañax utamar wiñay k’achachiriwa!

94

1 ¡Ukhamat ukham kutsuyasir Tatay, uñachayasikimaya! 2 Jumaw akapachar taripirïtaxa, jach’achasirinakarusti lurataparjamay mutuyam. 3 Tatay, ¿kunapachkamarak juchararanakast utjanisti? ¿kunapachkamarak ñanqha luririnakast kusisinisti? 4 Ñanqha lurir jaqinakax q’añu arunak parlirïpxiwa, jach’a jach’a tukurïpxiwa. 5 Tatay, jupanakaw markamarux tukjapxi; ¡jumar iyawsirinakaruw jisk’achapxi! 6 Ijma warminakaruw jiwayapxi, qurpachayasir jaqinakaruw jiwayapxi, wajchanakaruw jiwayapxi, 7 Tatitux janis uñjkaspa ukham amuyapxi, Jacobun Diosapax janis amuykaspa ukham lup’ipxi. 8 ¡Pisi amuyt’an jaqinaka! ¿Kunapacharak amuyt’asxapxätasti? 9 Jinchu luriristi, ¿janit ist’kanisti? nayranak utjayiristi, ¿janit uñjkanisti? 10 Markanakar chiqachiristi, ¿janit mutuykanisti? Jaqir yatichiristi, ¿janit yatkanisti? 11 Tatitux yatiwa, t’axmar amuyunakak jaqin lup’irïtapa. 12 Tatay, juman yatichat jaqix kusisiñaniwa, kamachi arunakam yatichat jaqix kusisiñaniwa, 13 t’aqhisiñ urunakan samarañ katuqani, ñanqha lurir jaqitakisti, aynacht’añap wakicharapiski. 14 Tatitux janiw markaparux apanukkaniti, janirakiw jupankirinakarus jaytanukkaniti. 15 Taripirinakax chiqa taripirinakäxaniwa, aski jaqinakasti jupanakat yatiqasipxani. 16 ¿Khitirak jucharar jaqinakat arxatitanisti?, ¿khitirak ñanqha luririnakat jark’aqitanisti? 17 Tatitutix jan yanapkitasapänxa, niyaw jiwatanakampi chikäxiriskäyäta. 18 Tatay, niy lanqtasiñampïskäyät ukapachaw, khuyapayasiñamax yanapt’itu. 19 Llakinakaxax walipun yapxataskän ukapachaw chuymachäwimamp kusisiyista. 20 Jan wali taripirinakampix janiw chikachaskasmati, kamachinak p’akintirinakampi, jan walinak amtirinakampi; 21 aski jaqir ñanqha lurañ amtirinakampi, jan juchan jaqir jiwayañatak juchañchirinakampi. 22 Tatitusti nayan imantasiñaxawa; imantasiñ qarqaxax Diosawa. 23 Tatituw ñanqha luratanakapat mutuyani, pachpa ñanqha luräwinakap laykuw t’unjatäpxani, ¡Diosasaw jupanakarux tukusiyani!

95

1 Jutapxam, Tatitur q’uchupxañäni, arxatir qhispiyirisar kusisit yupaychapxañäni. 2 Yuspagarañ chuymamp nayraqatapar mantapxañäni, jupar jach’achañatak q’uchupxañäni. 3 Tatitux jach’a ch’aman Diosawa, k’ari diosanakat sipan munañaniwa. 4 Akapach mik’ay manqhanakax amparapankiwa, jach’a qullunakas jupankiwa. 5 Jach’a lamar qutax jupankiwa, jupaw lamar qutarux utjayi; amparapampiw waña uraq lurt’i. 6 Jutapxam, killt’asis yupaychapxañäni; Tatitun nayraqatapar killt’asipxañäni, jupaw jiwasanakarux irnuqistu. 7 Jupaw Diosasaxa, jiwasanakasti jupan awatit markapäpxtanwa, jupan irpat ovej tamapäpxtanwa. Tatitun arup jichhür ist’apxam: 8 “Meribá uraqinjam chuymanakam jan qalarayasipxamti, Masá wasaranjam chuymanakam jan ch’ullqhiptayapxamti, 9 nayra awkinakamax luräwinakax uñjkasasa, nayarux yant’apxitänwa. 10 Pusi tunk maraw khä jaqinakatakix q’apisïyäta, ukat säyäta: ‘Aka markax wali pantjataw sarnaqi; ¡janiw arsutanakaxar jaysapkiti!’ sasa. 11 Ukat q’apisiñaxan juramento lurta: janiw samarañaxar mantapkaniti” sasa.

96

1 Tatitutakix machaq q’uchu q’uchupxam, akapachankir jaqinaka, Tatitur q’uchupxam; 2 Tatitur q’uchupxam, sutip jach’añchapxam, sapürupun atipjäwipat yatiyapxam. 3 Aytat kankañapat markanakar yatiyapxam, muspharkañ luräwinakapat taqi jaqinakar parlapxam, 4 Tatitux taqi ch’amaniwa, yupaychatäñapax wakisipuniwa, ¡k’ari diosanakat sipan wali axsarkayawa! 5 Yaqha markanakan diosanakapax janiw kunäpkisa, Diosasti alaxpach luririwa. 6 ¡Aytat kankañampi, lliphipkir qhanampiw nayraqatapanki! ¡Ch’amampi, muspharkay kankañampiw qullan utapanki! 7 Taqi markankir jaqinaka, Tatitur jach’añchapxam, Tatitun aytat kankañapampiru, ch’amapampir jach’añchapxam; 8 Tatitun qhapaq sutip waqaychapxam; qullan utapan anqäxaparux luqtanakamp mantapxam; 9 qullan utapan Tatitur yupaychapxam. ¡Taqpach jaqipun nayraqatapan khathatpan! 10 Markanakarux sapxam: “¡Tatituw reyixa!” sasa. Jupaw akapacharux jan unxtañapatak utt’ayi; jupaw markanakarux chiqapar uñjas apnaqi. 11 ¡Alaxpachax kusispan, uraqix k’uchiraspan! ¡Lamar qutas qhuthutpan, ukan utjirinakas kusisipxpan! 12 ¡Pampanakasa, ukan utjirinakas jallallapxpan! ¡Ch’uminkir quqanakas kusisiñat arnaqasipxpan, 13 jutaskir Tatit nayraqatan wararipxpan! ¡Akapachar apnaqiriw jak’achasisinki, chiqapar uñjasaw akapacharux apnaqani, chiqa kankañampiw markanakarux sarayani!

97

1 ¡Taqpach uraqix kusispan! ¡Jan jakht’kay wat’anakax kusisipxpan! ¡Tatituw Reyixa! 2 Jupax ch’amak qinayanakamp muyuntatawa; chiqapar uñjañampi, aski kankañampiw reyi qunuñaparux ch’amañchi; 3 ninax jupan nayraqatap saranti, muyuntir timanakaparuw nakhanti. 4 Lliju llijunakapax akapach qhantayi; ¡uk uñjasinsti uraqix axsarañat khathati! 5 Qullunakax lik’ir uñtataw umatati, taqpach uraqin Tatitun nayraqatapana. 6 Alaxpachax aski kankañap yatiyi; markanakasti qhapaq kankañap uñjapxi. 7 Akapach diosanakar yupaychirinakax jisk’achjatäpxiwa, uka diosanakat jach’achasirinakas aynacht’apxiwa. ¡Taqpach diosanakaw nayraqatapan qunqurt’asipxi! 8 Tatay, Jerusalén markampi, Judá uraqinkir markanakampix arsutanakamat walpun kusisipxi; 9 Tatay, jumaw taqi uraqpachan jilïrïtaxa, taqpach diosanakat sipan juk’amp jilanktawa. 10 Tatitux ñanqhar uñisir jaqinakarux munasiwa; aski arkirinakapan jakañaparux imiwa; ñanqha lurir jaqinakan amparapat qhispiyaraki. 11 Qhanax aski jaqitakix k’ajtiwa; kusisiñasti chiqap chuyman jaqinakatakiwa. 12 ¡Aski jaqinaka, Tatitump kusisipxam, qullan sutip jach’añchapxam!

98

1 ¡Tatitutakix machaq q’uchu q’uchupxam, muspharkañanak luratap layku! ¡Ch’aman amparapampiw atipji, qullan amparapampiw timasirinakar atipji! 2 Tatituw atipjatap yatiyi, aski kankañap markanakar uñacht’ayi; 3 Israel markapatakisti, khuyapayasiñapata, arsutap phuqhirïtapat amtasi. Taqpach uraqin jakirinakaw Diosasan atipjatap uñjapxi. 4 Uraqpachan jakirinaka, Tatiturux kusisiñamp q’uchupxam; art’asipxam, jallallapxam, q’uchunak q’uchupxam. 5 Tatitutakix q’uchupxam, arpampi chik q’uchuntapxam. 6 Tatit Reyir kusisiñampi yupaychapxam, kunayman phust’añanakamp chik q’uchupxam. 7 Lamar qutampi ukan utjirinakampix qhuthutipxpan, akapachasa, ukan jakirinakas uxtapxarakpan; 8 jawiranakax amparanakap t’axllirasipxpan; qullunakax mayachasisin Tatitu nayraqatan 9 kusisiñampi art’asipxpan, aka uraq apnaqir jutir Tatitutaki. ¡Jupax chiqpach aski Diosawa, markanakarusti chiqap kankañampiw apnaqani!

99

1 ¡Tatitux Reyiwa! ¡Reyi qunuñapax querubines sat chhiqhaninakxar utt’atawa! Markanakax khathatipxpan, taqpach uraqis unxtarakpan. 2 Tatitux Jerusalén markan ch’amaniwa, taqpach markanakxar qunt’atawa. 3 Axsarkañ sutipax jach’añchatäpan; ¡Tatitux qullanawa! 4 Jumax ch’aman reyïtawa; aski kankañar munasirïtawa; jumaw chiqap sarnaqañ uñstaytaxa. Jumaw Jacobun wawanakaparux sum uñjtaxa, chiqaparuw taqi kuns tariptaxa. 5 ¡Tatit Diosasar jach’añchapxam, kayunakap nayraqatar killt’asipxam! ¡Tatitux Qullanawa! 6 Moisesampi Aaronampix jupan sacerdotenakapänwa; Samuel profetax jupan luqtiripänwa. Jupanakax Tatituruw yanap mayipxäna, Tatitusti mayitanakaparux ist’änwa. 7 Diosax qinay taypitpach jupanakarux parläna, kamachi arunakap churäna jupanakasti uka arunakap phuqhapxäna. 8 Tatay, Diosaxay, jupanakarux ist’äyätawa, ñanqha luratanakapat t’aqhisiykchïyät ukasa, jupanakatakix juchat pampachir Diosäyätawa. 9 Tatit Diosasar yupaychapxam, ¡qullan qullup nayraqatar killt’asipxam! ¡Tatit Diosasax Qullanawa!

100

1 ¡Taqpach aka uraqin jakirinaka, Tatitur kusisiñamp q’uchupxam! 2 Kusisit chuymamp Tatitur yupaychapxam; ¡jallallt’asis nayraqatapar mantapxam! 3 Tatitun Diosätap uñt’apxam; jupaw irnuqistu, jiwasanakax jupankapxtanwa; jupan markapäpxtanwa, ovej tamapäpxaraktanwa. 4 Tatitun utap punkupar jutapxam; yupaychañ q’uchunakampi, yuspagarañampi jak’achasinipxam. ¡Tatiturux yuspagarapxam, sutip jach’añchapxarakim! 5 Tatitux khuyapayasiriwa, munasiñapax wiñayatakiwa, chiqa kankañapasti jan tukuskiriwa.

101

1 Munasiñaruw jach’añchañ munta, aski kankañaruw aytañ munta, Tatay, jumatakiw q’uchuñ munta; 2 chiqap jakañpun munta. ¿Kunapacharak nayar tumpitätasti? Utaxanxa, sarnaqäwixax jan kamskayäniwa; 3 ñanqha amtäwinakarux janipuniw uñtkäti. Diosat saraqtirinakarux uñisipuntwa; ¡janipuniw jupanakampix jak’achayaskäti! 4 Ñanqha lurañ lup’iñanak apanukü: ¡janipuniw ñanqha lurañ munkti! 5 Jamasat jaqi masipxat parlirirux amukt’ayäwa; uñch’ukisir jaqimpiru, jach’a jach’a tukurimpirux janipuniw jak’axankañap munkti. 6 Aski jaqinakaruw nayax uñtä, nayampi chik jakapxañapataki; chiqap sarnaqir jaqikiw luqtitani. 7 Sallqantañampi sarnaqir jaqix janiw utaxan jakkaniti; ¡k’ari jaqinakax janiw nayraqataxankkaniti! 8 Ñanqha lurir jaqinakarux urut ururuw chhaqtayä, jan wali jaqinakarux Tatitun markapat jaqunukü.

102

1 Tatay, mayisitaxarux ist’akimaya, ¡arnaqasitaxax jak’amkam purinikpanaya! 2 Janikiy llaki urun nayatak maysa uñtamti; ¡nayar ist’añatakix jank’akïmaya!, ¡art’asinsma ukapachax ist’akitaya! 3 Jakañaxax jiwq’ir uñtataw tukusiski, ch’akhanakaxasti nina sank’jamaw nakhantaski, 4 chuymaxax aynacht’atawa, qurar uñtataw wañsuski; ¡janiw manq’as munaskituti! 5 Jachkäwi sarnaqataxatxa janchixas ch’akhanakaruw lip’katxi. 6 Wasarankir ch’usiqar uñtatätwa, laqayanakan jakir jukjamätwa. 7 Janiw ikis purkituti, uta patxankir saparst’at jamach’jamätwa. 8 Timasirinakaxax jan inakt’asaw tuqitu, sutix aytasisaw ñanqhachapxitu. 9 T’ant’a lantix qhillak manq’ta; umañaxasti jachaxampiw kituntasi, 10 q’apisiñam layku, phiñasiñam layku, jumaw sayt’ayista, uka qhipat tinkuyarakista. 11 Jakañ urunakaxax ch’iwir uñtataw sarakipi, qurar uñtataw wañsuskarakta. 12 Jumasti, Tatay, wiñayapuniw jaktaxa, ¡sutimax wiñayapuniw amtatäni! 13 Sartasimaya, Sión markat khuyapt’ayasim, t’aqhisiñ urunakax phuqhasxiwa; ¡pampachxañam urux purinxiwa! 14 Uywatanakamax markapan qalanakaparuw munasipxi, t’unjat pirqanakapat jachapxi. 15 Taqpach markanakaw Tatitun qhapaq sutip waqaychapxani, akapach reyinakasa, aytat kankañamatakiw axsarthapipxani, 16 Tatitux Sión markar wasitat utachkani ukapacha, qhapaq kankañapan uñstkan ukapacha, 17 apanukut jaqin mayisitap ist’kan ukapacha, achikt’asitanakapar jayskan ukapacha. 18 Akax jutir mita jaqinakatak qillqatäpan, machaqat utt’ayat markan Tatitur jach’añchañapataki. 19 Tatitux qullan utjäwipatpach uñtanïna, alaxpachatpach uraqirux uñtanïna, 20 katuntatanakan ayqutanakap ist’añataki, jiwañatak juchañchatanakar qhispiyañataki; 21 Tatitun sutipat Jerusalén markan yatiyañataki, Tatitun aytat kankañap Jerusalenan jach’achañataki; 22 jaqinakax Tatitur yupaychañatak taqi markanakat mayachasipkan ukapacha. 23 Jupaw chika thakhin ch’amaxar thayjtayi, jakañ urunakax juk’aptayaraki. 24 Nayasti juparux sistwa: “Diosaxay, janikiy jakäwix chikatpach apaqistati” sasa. ¡Maranakamax janiw tukuyanïkiti! 25 Uraqirux qalltatpach sum utt’aytaxa; alaxpachasti amparamamp luratawa. 26 Taqi ukanakax tukusxakiniwa, jumasti pachpakïsktawa. Ukanakax isir uñtataw mirq’isini; wariraptir isir uñtataw tukusini. 27 Jumasti pachpakïsktawa, jakañ maranakamax janiw tukuskaniti. 28 Uywatanakaman wawanakapax suma uñjataw jakapxani; nayraqataman wiñayaw jakapxani.

103

1 Taqpach chuymaxampiw Tatitur jach’añchä, taqpach chuymaxampiw qullan sutip jach’ar aptä. 2 Taqpach chuymaxampiw Tatitur jach’añchä, janiw khuyapayasiñapat armaskäti. 3 Tatituw taqpach juchanakaxat pampachitu, jupaw taqi usunakaxat k’umarachitu, 4 jupaw amay imäwit qhispiyitu, juparakiw munasiñamp phuqt’itu, 5 Tatituw askinakamp kusisiyitu, pakar uñtat machaqar tukuyarakitu. 6 Tatitux chiqaparuw uñji, t’aqhisir jaqinakaruw arxati; 7 Moisesaruw thakhip yatichäna, Israelan wawanakaparusti muspharkañ luräwinakap uñachayäna. 8 Tatitux munasiriwa, khuyapayasiriwa; janiw mäk q’apisirïkiti, khuyapayasiñan phuqhantatawa. 9 Janiw wiñay tuqinuqkistuti, janirakiw wiñayas tima amxäskiti; 10 janiw jucha luratasarjam t’aqhisiykistuti, janirakiw juchanakasatjam mutuykistuti; 11 kamisatix alaxpachax uraqit jayankixa, ukhamaw munasiñapax arkirinakapatakixa. 12 Kamisatix inti jalsut inti jalantkam wali jayaxa, ukham jiwasanakat juchanakas jayarst’ayistu. 13 Kunjämatix mä awkix wawanakapat khuyapayaski, ukhamaw Tatitux iyawsirinakapat khuyapayasi; 14 jupaw yati jiwasanakax kunat luratätansa uka: jupax ask yati laq’at luratätasxa. 15 Jaqin jakañapax qurar uñtatakiwa; pampankir panqarar uñtatakiw panqarsu: 16 may thayax thayt’anki ukatsti, q’alaw jiwsuwayxi, janirakiw khitis jupat juk’amp yatkxiti. 17 Tatitur waqaychirinakatakisti munasiñapax wiñayawa; aski kankañapax wawan wawapatakis utjaskakiwa, 18 arust’äwiparjam sarnaqirinakataki, arsutanakaparjam phuqhirinakataki. 19 Tatitux alaxpachan qunuñap utt’ayasi, ch’amapampiw alaxpach akapach apnaqi. 20 ¡Wali ch’aman angelanaka, Tatitur jach’ar aptapxam! Arsutanakap phuqhirinaka, arupar jank’ak jaysirinaka, Tatitur jach’añchapxam! 21 ¡Tatitun alaxpach tamanakapa, jupar jach’añchapxam, munañap phuqhir luqtirinakapa, jach’ar aptapxam! 22 ¡Taqpach luratanakapa, Tatitur jach’añchapxam, jupan apnaqat uraqpachan jach’ar aptapxam! ¡Taqpach chuymaxampiw Tatitur jach’añchä!

104

1 ¡Taqpach chuymaxampiw Tatitur jach’añchä! ¡Tatituxay, Diosaxay, jach’a ch’amanipunïtawa! K’ajkir qhapaq kankañampiw isthapistaxa; 2 qhankir isimpiw llawuntastaxa. ¡Alaxpacharux isir uñtat janatattaxa! 3 ¡Jumaw utjäwimarux umanakxar utt’aytaxa! Qinayanakax juman sarnaqañ carronakawa; ¡thayan chhiqhanakapxan sarnaqtaxa! 4 Thayanakax khithanakamawa, nina lawranakasti arsutam phuqhirinakawa. 5 Uraqirux qalltapxaruw sum thurt’aytaxa, utt’ayatäkän ukawjat janipun unxtañapataki. 6 Uraqirux lamar qutaw imxatäna, isïkaspas ukhamaw janxatäna. Umanakasti qullunakaruw chhaqtayäna. 7 Ukampis ch’aman arunakam ist’asax sarxänwa, q’ixu q’ixu arunakam ist’asax jank’akiw jaltxäna: 8 Qullunakar makhatasa, pampanakar saraqasa, kawkharutix uchktas ukawjar puriñkama, 9 kawkhakamatix puriñapäkän ukkhakama, ukhamat uraqir jan mayamp chhaqtayañataki. 10 Jumaw uma jalsunakat jawiranak utjaytaxa, qullu taypinjam jalañapatakiw uchtaxa. 11 Uka umanakat pampankir animalanakax umapxi; ch’uminkir asnonakas uka uma umt’asaw umat pharjayasitap apaqtayasi. 12 Jawir jak’anakan jamach’inakax tapachasipxi, layminak taypin chhiwiqipxaraki. 13 Jumaw alaxpachatpach qullunakarux qarpantaxa, alaxpach umampiw uraqirux sisantaytaxa. 14 Uywanakatakiw quranak jiltaytaxa, jaqin yapuchat alinak jilaytaxa, uka yaput manq’añ apsusiñapataki, 15 ch’amanchir t’ant’a jikxatañapataki, chuymapar kusisiyir vino apsusiñapataki, ajanupas aceitjam lliphipiñapataki. 16 Tatitun ayrut Líbano qullunkir cedro quqanakasti, uka uma umt’asaw umat pharjatap apaqasipxi. 17 Uka quqanakanxa, jisk’a jamach’inakamppachaw tapachasipxi, cigüeña jamach’inakas ukan jakasipxaraki. 18 Jach’a qullunakax cabranakatak uchatawa, qarqanakasti añathuyanakan imantasiñapawa. 19 Phaxsirux pachanak jakhuñapatakiw uchtaxa; intisti kuna pacha jalantañapsa sum yatisi. 20 Ch’amakanak uchtaxa, ch’amak arum purinipansti, ch’uminkir animalanakax misturanipxiwa. 21 Leonanakax manq’atjam wararipxi, Diosat manq’a mayisipxi. 22 Inti jalsunipansti, sarxapxiwa, utjäwinakaparuw ikintxapxi. 23 Jaqisti luräwiparuw mistu, jayp’ukamaw yapupan irnaqi. 24 ¡Tatay, luräwinakamax waljapuniwa! Yatiñ kankañampiw taqi kuns lurtaxa; ¡uraqix luratanakaman phuqhantatawa! 25 Lamar qutax jan tupt’kayawa, jan jakht’kay animalanakaw utji; jach’anaka, jisk’anaka; 26 lamar quta chiqaw barconakax tuyupxi, Leviatán jach’a laq’us ukankiwa, uka laq’umpi anatasiñamatakiw lurtaxa. 27 Taqi ukanakax jumaruw suyasipktam, wakisitapar manq’a churañamataki. 28 Jumaw manq’a churtaxa, jupanakasti katuqasipxiwa; amparam luqatattaxa, jupanakasti sumanak manqapxi; 29 ajanum imantaskta ukapachax mulljasipxiwa; samanap apaqkta ukkhasti jiwt’apxiwa, laq’aruw tukxapxaraki. 30 Jakañ samanam khithankta ukapachasti, machaqat utjayataw uñjasipxi. Ukham lurasaw uraqir machaqaptaytaxa. 31 ¡Tatitun qhapaq kankañapax wiñayawa! ¡Tatitux luratanakapampiw kusisi! 32 Diosax uñtanki ukapachax uraqix khathatiwa; ¡qullunakar llamkt’ki ukapachasti, jiwq’i mistuyapxi! 33 Jakañaxkamaw Tatitur yupaychä, jakkasaw Diosaxatak q’uchü. 34 Lup’itaxax Tatitun chuymapar purkirïpan, nayasti jupanakpun kusisiñ jikxatta. 35 ¡Jucharar jaqinakax aka uraqin tukusipxpan! ¡Ñanqha lurir jaqinakax jiwarapxpan! ¡Taqpach chuymaxampiw Tatitur jach’añchä! ¡Tatitux jach’añchatäpan!

105

1 ¡Tatitur yuspagarapxam, sutip aytapxam! Muspharkañ luratanakapat markanakar yatiyapxam. 2 Aytat kankañapar q’uchupxam. ¡Muspharkañ luratanakapat yatiyapxam! 3 Qullan sutipat jach’achasipxam. ¡Tatitur thaqhirinakax chuymanakapan kusisipxpan! 4 Tatitur jak’achasipxam, ch’amapar alkatapxam; jan qarjasis Tatitur thaqhapxam. 5 Muspharkañ jach’a luratanakapat amtasipxam, kamachi arsutanakap amthapipxam; 6 Abraham uywatapan saraqirinakapa, jupan ajllit Jacobun wawanakapa. 7 Tatituw jiwasanakan Diosasaxa; ¡jupaw taqpach uraq apnaqi! 8 Waranqa mita jaqinakas sarakipaskpan, janipuniw arust’äwipax armatäkaniti, 9 Abrahamampi arust’äwi luratapata, Isaacar juramentomp arsutapata, 10 Jacobutak kamachi utt’ayatapata, Israel markatak wiñay arust’äwi luratapata, 11 jupax sänwa: “Jumaruw Canaán uraq churxäma, jumar wakt’ir churäwimjam katuyxäma” sasa. 12 Jupanakax mä juk’anikïpchïn ukasa, yaqha markankir jaqinakakïpchïn ukasa, 13 markat marka muyupkchïn ukasa, jach’a markat yaqha markar sarapkchïn ukasa, 14 Diosax janiw khitin t’aqhisiyañapsa munkänti; jupanak laykuw reyinakarus tuqïna. 15 Jupax sänwa: “Ajllitanakaxarux jan llamkt’apxamti, profetanakaxarus janirak t’aqhisiyapxamti” sasa. 16 Khä uraqirux mach’a apayanïna, manq’añanak jupanakat apaqäna. 17 Ukampis Josearuw jupanakat nayraqat khithäna, uywatarjam aljantapkän ukaru. 18 Egipcionakax Josearuw cadenanakampi kayunakapat ñach’antapxäna, ¡carcelaruw uchantapxäna! 19 Tatitun arupaw Josearux yant’äna, Josean yatiyäwip phuqhasiñapkama. 20 Reyix Josear antutayañatakiw arsüna, walja jaqinakar apnaqirix antutnukuyxänwa; 21 reyix utap apnaqirit Josearux utt’ayäna, taqpach yänakap uñjañapatakiw katuyäna, 22 jilïrinakar yatichañapatakiw utt’ayäna, jilïr jaqinakaruw yatiñanïpxañapatak yatichayäna. 23 Jacob sat Israelax Egipto markaruw mantäna, Cam uraqin jakäna. 24 Diosax markaparux waljaniptayänwa, egipcionakat juk’ampi ch’aman tukuyäna. 25 Egipto uraqinkirinakarusti chuymanakap mayjt’ayäna Diosan markapar uñisipxañapataki, uywatanakapar jan walinak lurapxañapataki. 26 Diosasti Moisesampiru, Aaronampiruw khithäna, luqtiripat ajlliskatayna jupanakaru, 27 jupanakasti Diosan muspharkañanakap wasaran uñacht’ayapxäna: ¡Egipto uraqin muspharkañanak lurapxäna! 28 Diosax ch’amak apayanisin ch’amakt’ayäna, egipcionakasti janiw arunakapar ist’apkänti. 29 Jawir umanakap wilaruw tukuyäna, chawllanakaparusti jiwarayänwa; 30 uraqipax jamp’atunakamp phuqhantatänwa, jamp’atux reyin ikiñ utapamppachan aywtäna. 31 Diosax arumpikiw jach’a chhichhillankhanak apayanïna, Egipto uraqpacharuw chhichhillankhamp phuqhantayäna. 32 Jallu lantix chhijchhi apayanïna, uraqirusti nina lawranak apayanïna. 33 Uva alinakampi, higo alinakampi tukjäna, Egipton utjir quqanak tinkurayäna. 34 Diosax t’iju t’ijunakan puriniñapatakix aruk arsüna, jan jakht’kay t’iju t’ijunakaw purintanïna, 35 uraqipan utjir quranak manq’supxäna, yapunakapan achunakap tuksupxäna. 36 Pachpa Egiptoruw jiwampi mutuyäna, sapa utankir tayna yuqall wawaruw jiwayäna. 37 Diosax quri, qullqi, apt’asit markaparux irpsunïna, ayllunakap taypinsti, janiw khitis aynacht’känti. 38 Egiptonkirinakax mistxir uñjasax kusisipxänwa, jupanakax wali mulljatäpxänwa. 39 Diosax mä qinayampiw jupanakarux imxatäna, arum ch’amakarusti ninampiw qhantayarapïna. 40 Manq’añ mayitaxa, khullunak apayanïna, alaxpach t’ant’ampiw sisarayäna. 41 Qarqaruw jist’jäna, umasti qarqat jalsunïna, wasaran jawir umanakax jaltäna. 42 Qullan arust’äwit amtasïna, Abraham luqtiripar arsutat amtasïna. 43 Diosax ajllit markaparux ukham irpsunïna, kusisiñat arnaqt’asisaw mistunxapxäna, 44 Diosar jan uñt’ir jaqinakan uraqinakap katuyäna, yaqha markanakan uraqinakap churxäna, 45 ukhamat Tatitun arsutanakap imapxañapataki, kamachinakap phuqhapxañapataki. ¡Tatitux jach’añchatäpan!

106

1 ¡Tatitux jach’añchatäpan! Tatitur yuspagarapxam, munasiñapax jan tukuskiriwa, khuyapayasiñapax wiñayawa. 2 ¿Khitirak Diosan muspharkañ luräwinakap arsuspasti? ¿Khitirak aytat kankañapat jach’añchaspasti? 3 Chiqa kankañar yäqirinakax kusisiñaniwa, chiqapar uñjirinakas kusisiñaniwa. 4 Tatay, markamar munasitam laykuy nayat amtasita, qhispiyir jutkät ukapachay nayar tumpasita, 5 ajllitanakaman kusisiñap uñjañaxataki, markaman kusisiñapamp kusisiñaxataki. 6 Nayra awkinakaxar uñtataw jucha lurapxta; kunayman ñanqhanaka, juchanak lurapxta. 7 Egipto markankapkäna ukkhaxa, janiw muspharkañ luräwinakam amuyapkänti; jach’a khuyapayasiñamat armasipxäna, Mar Rojo quta jak’an jumarux qallkatapxäyätam. 8 Ukampis juma, Diosaw jupanakarux qhispiyäyätaxa, ukhamat juman sutimax jach’achatäñapataki. 9 Mar Rojo qutaruw tuqinuqäyätaxa, qutasti wañt’änwa, waña uraqinjam irpkatäyätaxa. 10 Ukham lurasaw uñisirin amparapat qhispiyäyätaxa, timasirin amparapat antutnukuyäyätaxa. 11 Jalxatirinakarux umaw axskatayäna, janiw maynis jupanakat qhispkänti. 12 Ukat Diosan arunakapar iyawsapxäna, juparurakiw q’uchupxäna. 13 Ukampis mäkiw Diosan luräwinakap armasipxäna, janiw amtäwinakap uñt’añatak suyapkänti. 14 Khä ch’usa wasaran Diosarux yant’apxäna, munatanakaparjamaw manq’a mayipxäna. 15 Ukat Diosax jupanakan mayitaparjam churäna, jiwarayir usunak jupanakar apayanïna. 16 Chhujllanak taypin Moisesar uñisipxäna, Tatitur katuyat Aarón chacharus uñisipxarakïnwa. 17 Ukat uraqix jist’artäna, Datán chachampiru, Abiram chachan tamapampiruw manq’antäna. 18 ¡Ninaw jupanakxarux nakhäna! ¡Nina lawrax ñanqha luririnakaruw nakhantäna! 19 Horeb qullun vaca qallu lursusipxäna, quri umatatayasaw mä dios lursupxäna, ukaruw yupaychapxäna: 20 ¡qhapaq Tatit Dios lantix qura manq’ir vacan uñnaqap uchasipxäna! 21 Qhispiyir Diosapat armasipxäna, muspharkañanak Egipton lurkipansa, 22 Cam uraqin muspharkañanak lurkipansa, Mar Rojo qutan jan amuyt’kañanak lurkipansa. 23 Diosax jupanakar tukjañ munäna; jupan ajllit Moisesasti, nayraqatapan achikt’äna, ukat q’apisiñap t’akurayäna. 24 Uka qhipatsti munkay uraqiruw jisk’achapxäna, janiw Tatitun arupar iyawsapkänti; 25 utanakap taypin Tatitutak arusipxäna, janiw arsutanakap ist’apkänti. 26 Tatitusti jupanakar jan walt’ayañatakiw juramento luräna, jupanakar wasaran jiwarayañatakiw arsüna, 27 wawanakapar jiwarayañataki, yaqha markanak taypir ananukuñataki. 28 Pegor chiqan Baal diosan luqtiriparuw tukupxäna, jiwat diosanakar luqtatanak manq’apxäna. 29 Ñanqha luratanakapampix Diosaruw q’apisiyapxäna, jupanak taypinsti jach’a usuw sartäna. 30 Finees chachasti juchanirux juchap uñt’ayäna, ukhamat uka jach’a usux jan purinkxänti, 31 Finees chachan aski luräwipatxa, wawapan wawapansa aytatapunïniwa. 32 Meribá umanak jak’an Tatiturux q’apisiyapxäna, jupanak laykuw Moisesax jan walir purïna, 33 jupan chuymap mayjt’ayapxäna, lakapasti jan arsuñanak parläna. 34 Tatitun aruparjamax janiw markanakar t’unjapkänti, t’unjapxañapäkän uka markanakarux janiw tukjapkänti. 35 Diosar jan uñt’ir jaqinakampiw chikachasipxäna, luräwinakap yatiqasipxäna: 36 diosanakaparuw yupaychapxäna, ukat jan walt’añanakar puripxäna, 37 yuqanakapampi, phuchhanakapampi jiwayasax ñanqhanakaruw luqtapxäna. 38 Jan juchan jaqin wilap wartapxäna, wawanakapan wilap wartapxäna, Canaán uraqi diosanakaruw wila luqtapxäna. Uraqix wilampi q’añuchataw uñjasïna, 39 luräwinakapampiw q’añuchasipxäna, ñanqha luratanakapampiw wachuqapxäna. 40 Tatitux markapatakiw q’apisïna, jupankirinakarux uñisïnwa; 41 Diosar jan uñt’ir jaqinakaruw katxaruyäna, uñisirinakapasti jupanakaruw apnaqäna; 42 timanakapax t’aqhisiyänwa, ch’amapampiw axsarayäna. 43 Walja kutiw Tatitux jupanakar qhispiyäna: jupanakasti amtataparux saykatapxänwa, pachpa juchanakapampiw aynacht’apxäna. 44 Ukampis Tatitux ayqupxatap uñtanïna, arnaqasitanakaparuw ist’äna; 45 jupanakamp arust’äwi luratat amtasïna, jach’a khuyapayasiñampiw ch’allxtayasïna, ukat jan mutuykxänti: 46 jupanakar katuntirinakampis khuyapayasiñampiw uñjayäna. 47 ¡Tatit Diosaxay, qhispiyapxakitaya! ¡Yaqha markanak taypit irpthapxapxita, qullan sutim jach’añchañataki, kusisiñampi jumar yupaychañataki. 48 Israelan Tatit Diosapax wiñayan wiñayapatak jach’añchatäpan. Taqpach markax sispan: “¡Ukhamäpan!” sasa. ¡Tatitux jach’añchatäpan!

107

1 Tatitur yuspagarapxam, munasiñanïtap layku, khuyapayasiñapax wiñayawa. 2 Tatitun qhispiyatanakax arsupxpan, timasirin amparapat antutayatanaka, 3 markanak taypit tantachthapitanaka, amsta tuqita, aynach tuqita, inti jalsu tuqita, inti jalanta tuqita. 4 Jupanakax ch’usa wasaran muyupxäna, janiw markar irpir thakhi jikxatapkänti; 5 manq’at awtjayasipxäna, umat pharjayasipxäna, ¡jupanakax jiwarirjamäpxänwa! 6 Ukampis t’aqhisiñankasin Tatitur art’asipxäna, jupasti uka llakisiñat waysüna. 7 Chiqa thakhiruw jupanakarux irpxatäna, jakañ markaruw irpäna. 8 Tatiturux khuyapayasiñapat yuspagarapxam, jaqinakatak muspharkañanak luratapata. 9 Umat pharjatanakaruw um churi, manq’at awtjatanakarusti jilarkir manq’a churaraki. 10 Jupanakax axsarkay ch’amakan jakapxäna, cadenanakampi, llakisiñampi ñach’antataw jakapxäna, 11 Tatitun arsutanakapar qallasipxatap laykuw t’aqhisipxäna, Alaxpachankirin amtäwipar jisk’achapxatap laykuw mutupxäna. 12 Diosax ch’ama tukuñ lurañanakampiw aynacht’ayäna; lanqtasisaw liwisipxäna, janiw khiti waytiris utjkänti. 13 T’aqhisiñankasinsti Tatitut art’asipxäna, jupasti t’aqhisïwit waysüna; 14 ch’amak laxa taypit irpsüna, cadenanakampi chinuntatat jaranuküna. 15 Tatiturux munasiñapat yuspagarapxam, jaqinakatak muspharkañanak luratapata. 16 ¡Jupaw broncet lurat punkunak t’unjäna! ¡Jupaw hierrot lurat jist’añanak p’akiräna! 17 Ñanqha luratanakap laykuw usuntapxäna, juchanakap laykuw t’aqhisipxäna, 18 manq’atakix axtasxapxänwa; ¡jiwan punkupan jikxatasipxäna! 19 T’aqhisiñankasinsti Tatitut art’asipxäna, jupasti t’aqhisïwit waysüna; 20 may arsusakiw jupanakarux k’umaraptayäna; ¡manqhapachat qhispiyäna! 21 Tatiturux munasiñapat yuspagarapxam, jaqinakatak muspharkañanak luratapata. 22 Jach’añchañ luqtäwinak jupar katuyapxam, luräwinakapatsti kusisiñamp yatiyapxam. 23 Aljasirinakax lamar qutaruw barconakat mantantapxäna. Lamar qutanjam aljañanak apapxäna, 24 lamar qutan Diosan luräwinakap uñjapxäna, muspharkañ luratanakap uñatatapxäna. 25 Tatitun arsutaparjamaw jach’a thayax sartäna, thayasti jach’a mathapinak sartayäna; 26 alayaru, manqhäxar jaqnaqataw uñjasipxäna, liwnaqkäwix aynacht’atäxapxänwa. 27 Machatanakjamaw aytilipxäna, ¡yatitanakapax janiw kunatakïkänsa! 28 T’aqhisiñankasinsti Tatitut art’asipxäna, jupasti t’aqhisïwit waysüna; 29 jach’a thayarux llamp’u thayaruw tukuyäna, lamar quta mathapinakasti llamp’uchataw uñjasïna. 30 Uxinak t’akurir uñjasax kusisipxänwa, Diosasti kawkharutix mistuñ munapkäna, ukaruw puriyäna. 31 Tatiturux munasiñapat yuspagarapxam, jaqinakatak muspharkañanak luratapata. 32 ¡Markan tantachasïwipan jach’añchapxam! ¡Jilïr jaqinakan tantachasïwipan yupaychapxam! 33 Diosaw jawiranakarux wasarar tukuyi, uma jalsunaksti waña uraqiruw kipstayi; 34 purum uraqinak qullpa uraqir tukuyi, jaqinakapan ñanqha lurirïpxatap layku; 35 wasar uraqirux uma sayt’anakaruw tukuyi, waña uraqirux uma jalsunakaruw kipstayi; 36 ukaruw manq’at awtjatanakarux uchi, jupanakasti markanakap sayt’ayapxi. 37 Yapunak yapuchapxi, uva alinak ayruntapxi, achunak jilarkir apthapipxaraki. 38 Tatituw askip churi, juk’ampi jilxatayi, uywanakap mirantayaraki. 39 T’aqhisiyat uñjasipxatap layku jiwarapkchi ukasa, chijinak layku, llakinak layku juk’aniptapkchi ukasa, 40 Diosax t’aqhisiyir jilïr jaqinakarux jisk’achiwa, jan thakhin wasaranakaruw irpanti. 41 Jan kunan jaqinakarusti Tatituw llakipat waysu; ¡uywa tamar uñtat wila masinakaparux mirantayi! 42 Aski jaqinakax uk uñjasax kusisipxiwa, ñanqha lurir jaqinakasti lakap llupantasipxi. 43 Ch’ikhi jaqix ukanak amuypan, Tatitun munasiñap amuyt’arakpan.

108

1 Diosaxay, chuymaxax wakichatawa, ¡jumar q’uchuñatakix wakicht’atawa! Ajayuxay, sartasikimaya; 2 arpa, salterio, sartasipxam, ¡nayax qhantat willjtaruw sartayä! 3 Tatay, markanak nayraqatan q’uchunakamp yupaychäma. 4 Munasiñamax alaxpachat juk’amp jach’awa. ¡Aski kankañamax alaxpachkamaw puri! 5 Diosaxay, jumax alaxpachat juk’amp jach’ätawa, jach’a kankañamax uraqiruw phuqhanti. 6 Ch’amamampiy qhispiyapxita, munat wawanakaman antutatäpxañapataki. ¡Mayisitanakaxarux ist’akimaya! 7 Diosax qullan utjäwipatpach arsüna: “¡Atipjañampiw Siquem uraq jalanuqä, Sucot pampa uraq lakinuqarakï! 8 Galaad uraqixa, Manasés uraqis nayankiwa; Efraín uraqix p’iqixar jark’aqiriwa, Judá uraqix jilïr kankañ thujruxawa; 9 Moab uraqix jariqasiñ llataxawa, Edom uraqiruw wiskhunakax liwnuqä; ¡filisteonakar atipjasin q’uchü!” sasa. 10 ¿Khitirak uyuchrantat markar irpitanisti? ¿Khitirak Edom markar sarir thakhi uñacht’ayitanisti? 11 Diosay, jumax nanakar apanukupxistawa; nuwasir tamanakaxampi chikax janiw mistkxtati. 12 Timanakaxar saykatañatakiy yanapt’apxita, jaqin yanapapax janiw kunatakïkisa. 13 Diosan yanapapampix muspharkañanak lurañäni, ¡jupaw timanakasarux takxatani!

109

1 Dios Tatay, mayisitaxatakix janikiy amukïmti, 2 ñanqhar jichuntat k’ari jaqinakaw nayxat jan walinak parli, k’arinak nayxat parlapxi. 3 Uñisisiñ arunakampiw muyuntayapxitu, ¡ina ch’usat nayatak sayt’apxi! 4 Munasiñanïtax laykuw k’arintapxitu; ukchañkamasti Diosat mayista. 5 Aski lurataxatxa, ñanqhampiw kutt’ayapxitu, munasiñatsti uñisisiñampiw phuqhapxitu. 6 Ñanqha lurir jaqiruy taripiripatak ucham, pachpa arxatiripax juchañchpan; 7 taripäwin juchañchat uñjaspan, pachpa arxatiripak juchañchpan. 8 Jakañ urunakapax juk’akïpan, yänakapsti yaqha jaqi katuntaspan. 9 Wawanakapax wajcha qhiparapxpan, warmipasti ijmarakïpan. 10 Wawanakapax mayjasis muyupxpan, manq’añ mayjasipxpan, t’unjat utapat jaqunukutäpxpan. 11 Qullqi mayt’irix yänakap katuntasxpan, jan uñt’at jaqinakax yänakap aparxapxpan. 12 Jan khitis jupat khuyapayaspati, wajcha wawanakapat janirak khuyapayaspati. 13 Wawapan wawapax jiwarayatäpan, sutipax wiñayatak chhaqtpan. 14 Awkipan ñanqha luratanakap Tatitux amtaspan, taykapan juchapsti janirak pampachpati; 15 Tatitux ukanak amxäsiskakpan, sutipasti uraqit chhaqtayatäpan. 16 Janipuniw jupax khuyapayasiñat amtaskänti; jan kunan jaqiru, mayjasir jaqiru, llakit jaqirux jiwayañatakiw arknaqäna. 17 Ñanqhachañ munirïtap laykux ñanqhachatäpan; askinak jan munirïtap laykux uka askinakax jupat jayankpan. 18 Ñanqhachäwix isimpjam imxatpan; purakaparux umjam ch’ach’antpan, ch’akhaparus aceiter uñtat mantpan; 19 ¡mä isimpjam imxatpan, wak’ampi jiyintatjam t’aqhisiypan! 20 ¡Ukhamay Tatitux nayamp timasirinakarux phuqpan, nayar k’arintirinakarus lurarakpan! 21 Jumasti, Tatay, sutim laykuy sum uñjita. ¡Qullan munasiñamampiy qhispiyita! 22 Nayax aynacht’at mayjasir jaqïtwa, chuymaxas chhuxriñchjatawa; 23 ch’iwir uñtataw chhaqtaskta; ¡thayax pilpinturjamaw jalayitu! 24 Manq’atjamaw qunqurinakaxax khathati; manq’atjamasti t’ukharnukstaraktwa. 25 Jaqin larusiñakiw sarnaqta, nayar uñjasax p’iqi khiwisipxi. 26 Tatit Diosaxay, yanapt’itaya; ¡munasiñam laykuy qhispiyita! 27 Tatay, jupanakax yatipxpan, amparamampi taqi akanak luratama. 28 Jupanakax ñanqhachapxitpasa, jumax askimay churita. Timanakaxax aynacht’apxpan, uywatamasti ukchañkamax kusispan. 29 ¡Nayampi timasirinakax p’inqampi aynacht’apxpan! ¡P’inqax isimpjam jupanakar llawuntpan! 30 Nayasti lakaxampiw Tatitur wiñay yuspagarä; ¡jaqinak taypin jupar yupaychä! 31 Jupaw jan kunan jaqirux arxati, juchañchirinakat jakañap qhispiyaraki.

110

1 Tatitux reyixarux sänwa: “Kupïxaxar qunt’asim, timanakamar atipjañaxkama” sasa. 2 Tatitux Sión qullutpach ch’aman kankañ thujru ayxaruyätam. ¡Jumamp timasirinakarux atipjamaya! 3 Markamax atipt’añam urunxa, jumaruw katuyasxätam. Qullan qullunak patxanxa, willjta sullar uñtataw wayna kankañamax sapür machaqaptani. 4 Tatitux mayak arsu, arsutapatsti janiw yaqha amtkiti: “Jumaw wiñay sacerdotëtaxa, Melquisedec sacerdotjama” sasa. 5 Tatitux kupïxamankaskiwa; q’apisiñap urunxa, reyinakaruw t’unjani; 6 markanakatakiw juchañchäwinak mistuyani; jaqi jiwatanak arkthapini; ¡uraqpachan p’iqi ch’akhanak p’akirani! 7 Thakhinsti, jalaskir umat umt’ani, umasti machaq ch’am churani.

111

1 ¡Tatitux jach’añchatäpan! Tatiturux taqi chuymampiw yupaychä, aski jaqinakan tantachasïwipan jach’añchä. 2 Tatitun luratanakapax muspharkañawa, luratanakapar munirinakax sum yatxatapxi. 3 Jupan luräwipax k’ajkiriwa, munkañarakiwa, aski kankañapax wiñayawa. 4 Amtaskay muspharkañanak jupax luri. Tatitux munasiñaniwa, khuyapayasiriwa; 5 jupar iyawsirinakarux manq’añ churi; arust’äwipat wiñayapuniw amtasi. 6 Tatitux luratanakapan ch’amap markapar uñacht’ayi, Diosar jan uñt’ir jaqinakan uraqip churxaraki. 7 Luratanakapax askiwa, chiqaparakiwa; kamachinakapax taqi chuymamp iyawskayawa, 8 wiñayatak suma utt’ayatawa, chiqapampi, aski kankañampi luratawa. 9 Markaparux qhispiyiwa, arust’äwipsti wiñayatakiw utt’ayi. Diosax qullanawa, axsarkayarakiwa. 10 Yatiñ kankañan qalltapax, Tatitur axsartañawa, jupar waqaychirinakax wali amuyt’anïpxiwa. ¡Tatitux wiñayaw yupaychatäni!

112

1 ¡Tatitux jach’añchatäpan! Tatitur axsartir jaqix kusisiñaniwa, arsutanakapar munasir jaqix kusisiñaniwa. 2 Aski jaqin wawanakapax qullanäpxaniwa, aka uraqinsti munañanïpxaniwa. 3 Walja yänakaw utapan utji, jaqir khuyapt’ayañapasti jan tukuskiriwa. 4 Khuyapayasiñan aski jaqix, ch’amakan qhantir qhanjamaw k’ajti. 5 Aski jaqix khuyapayasiñ chuymamp mayt’iriwa, chiqap chuymampiw yänakap apnaqi; 6 aski jaqix janipuniw kunapachas aynacht’kaniti. ¡Aski jaqix aytatapunïniwa! 7 Jan wali yatiyäwinakarux janiw axsarkiti, Tatitunkasax chuymapax wali thurt’atawa. 8 Chuymapax ch’amañchatawa, janiw axsarkiti, timasirinakaparux phiskasiñampiw uñkati. 9 Jan kunan jaqinakaruw churäwinak waxt’i, jaqir khuyapt’ayañapax jan tukuskiriwa, jan khitin kamskañaw p’iqip wayti. 10 Ñanqha lurir jaqisti jupar uñjasax q’apisiwa; jan kamachirjamäxasax laka ch’akhanakap t’urusi. Ñanqha jaqinakan inampst’añ chuymapasti aynacht’aniwa.

113

1 ¡Tatitux jach’añchatäpan! Tatitur luqtirinaka, sutip jach’añchapxam. 2 ¡Tatitun sutipax jach’ar aptatäpan, jichhasa, wiñayan wiñayapataki! 3 ¡Tatitun sutipax yupaychatäpan, inti jalsu tuqita, inti jalanta tuqikama! 4 Tatitux markanakxar jilïrit qunt’atawa; ¡qhapaq kankañapax alaxpachat jilankiwa! 5 Janiw khitis Tatit Diosasjamäkiti, jupax wali alayan reyi qunuñapxan qunt’atawa; 6 Alaxpachampiru, uraqimpirux alxatasin uñtani. 7 Tatituw laq’a uraqitpach pist’at jaqirux wayti, q’añu taypit jan kunan jaqirux waysu, 8 aytat jaqinakampi chik qunt’ayañataki, markapan jilïrinakap taypir uchañataki. 9 Jan wawachasir warmirux pä kusisiñ churi: wawanakanïña, utapan suman uñjatäña. ¡Tatitux jach’añchatäpan!

114

1 Israel markax Egipto markat mistunkän ukapacha, uka yaqha markat mistunkän ukapachaxa, 2 Judá markax Tatitun qullan utjäwiparuw tuküna; Israel markax jupan apnaqat markaruw tuküna. 3 Lamar qutax Israel markar uñjasax jist’jtänwa, Jordán jawir umasti qhiparuw kuttäna. 4 ¡Jisk’a qullusa, jach’a qullusa, ovej qallunakar uñtataw t’isktapxäna! 5 Lamar quta, ¿kunatarak jist’arttasti? Jordán jawira, ¿kunatarak qhipar kuttasti? 6 Jach’a qullunaka, ¿kunatarak ovejanakar uñtat t’isktapxtasti? Jisk’a qullunaka, ¿kunatarak ovej qallunakar uñtat thuqtapxtasti? 7 ¡Uraqi, Tatitun nayraqatapan khathatim, Jacobun Diosap nayraqatan axsartam! 8 ¡Jupaw qarqanakat uma sayt’anak utjayi! ¡Jupaw qarqanakat uma jalsunak mistuyi!

115

1 Tatay, qhapaq sutimarux jach’añchasikimaya, janis nanakarux jach’añchapkita; munasiñam layku, chiqapätam laykuy jach’añchasim. 2 ¿Kunatarak ñanqha lurir jaqinakast jiskhisipkitani: “Kawkinkarak Diosamasti” sasasti? 3 Diosasax alaxpachankiwa; kuntix jupax munki uk luri. 4 Diosar jan uñt’irin diosanakapax qurimpita, qullqimpit luratakiwa, jaqin amparapampi luratakiwa: 5 lakanïkasas janiw arsupkiti; nayranïkasas janiw uñjapkiti; 6 jinchunïkasas janiw ist’apkiti; nasanïkasas janiw mukt’apkiti; 7 amparanïkasas janiw llamkt’apkiti; kayunïkasas janiw sarnaqapkiti; mallq’anïkasas janiw arsupkiti. 8 Uka diosanakar luririnakax ukanak kipkakïpxiwa, iyawsirinakas pachpakïpxarakiwa. 9 Israelitanaka, ¡Tatitur iyawsapxam! Jupaw yanapistu, arxatarakistu. 10 Sacerdotenaka, ¡Tatitur iyawsapxam! Jupaw yanapistu, arxatarakistu. 11 Tatitur iyawsirinaka, ¡jupar alkatapxam! Jupaw yanapistu, arxatarakistu. 12 ¡Tatitux jiwasanakat amtasistuwa, askinak churarakistani! Israel markarux askinak churani, sacerdotenakarux askinak churarakini, 13 Tatitur iyawsirinakarux askinak churani, jisk’arusa, jach’arusa, taqiniruw churani. 14 ¡Tatitux wawanakamar waljaniptaypan, jumanakarusa, wawanakamarusa! 15 ¡Alaxpach akapach lurir Tatitux askinakapay jumanakar churpan! 16 Alaxpachax Tatitunkiwa, jaqirusti uraq katuyi. 17 Jiwatanakax janiw Tatitur yupaychapkaspati, janirakiw manqhapachankirinakas jach’ar aptapkaspati; 18 jiwasanakasti Tatituruw yupaychapxañäni, jichhasa, wiñayan wiñayapataki. ¡Tatitux jach’añchatäpan!

116

1 Nayax Tatituruw munasta, mayisitaxar ist’atap layku, 2 naya tuqiruw jinchup alkatanitu. ¡Wiñayapuniw jupar art’asï! 3 Jiwañ chinuñanakaw simpantitäna, mik’ayan sipitanakapaw katuntitäna, llakisiñan, ayquñan katuntataw uñjasïyäta. 4 Nayasti Tatitun sutip art’asta: “Tatay, jakañax qhispiyita” sasa. 5 Tatitux llamp’u chuymaniwa, askirakiwa; Diosasax munasiriwa. 6 Tatitux jan yäqat jaqinakaruw imaski. Jan ch’amanïkiriruw qhispiyitu. 7 Jichhakuchapï samart’at jikxatasxäxa, Tatitun nayat khuyapayasitap layku, 8 jiwañat nayarux qhispiyitu, nayranakaxar jachañat apaqi, kayunakaxarusti tinkuñat sayt’ayi. 9 Aka uraqin jakkasax Tatitur jaysasapun sarnaqä. 10 Wali llakisiñan uñjaskasasa, iyawsañaxax utjaskakïnwa. 11 Llakisiñankasax säyätwa: “Jaqinakax k’arikamakiwa” sasa. 12 ¿Kunampirak Tatitur phuqhirista, nayatak askinak luratapatsti? 13 ¡Qhispiyasiñapat yuspagarasa, Tatitun sutip aytasa! 14 Jaqinakan nayraqatapan Tatitur arsutanakax phuqhä. 15 Tatitutakix wali llakisiñawa, iyawsirinakapar jiwir uñjañaxa. 16 ¡Tatay, nayax uywatamätwa! ¡Uywataman wawapätwa! Jumaw ñach’antatanakax t’aqanuktaxa. 17 Tatay, yuspagarañ luqtäwi katuyäma, sutimaruw jach’añcharakï. 18 Jaqinakan nayraqatapan Tatitur arsutanakax phuqhä, 19 Tatitun qullan utap punkun phuqhä, ¡Jerusalén, juma taypin phuqhä! ¡Tatitux jach’añchatäpan!

117

1 Taqpach markanaka, Tatitur yupaychapxam, 2 munasiñapax jiwasanakatak wali jach’awa, aski kankañapax wiñayatakiwa. ¡Tatitux jach’añchatäpan!

118

1 Tatitur yuspagarapxam, jupax khuyapayasiñaniwa, munasiñapax wiñayawa. 2 Israelitanakax sispan: “Tatitun munasiñapax wiñayawa.” 3 Sacerdotenakax sispan: “Tatitun munasiñapax wiñayawa.” 4 Tatitur iyawsirinakax sispan: “Tatitun munasiñapax wiñayawa.” 5 Llakisiñaxan Tatitur art’asta; jupasti ist’ituwa, qhispiyarakituwa. 6 Tatitux nayampïskiwa; janiw axsarayasktti. ¿Kamacharakitan jaqisti? 7 Tatitux nayampïskiwa; jupaw yanapaskitu. ¡Nayar uñisirinakan aynacht’añap uñjä! 8 Jaqir alkatañat sipanxa, Tatitur alkatañaw juk’amp sumaxa. 9 Jilïr jaqinakar alkatañat sipanxa, Tatitur alkatañaw juk’amp sumaxa. 10 Taqi markanakaw muyuntapxitäna, ukanakarusti Tatitun ch’amapampiw atipjta. 11 Taqi tuqit muyuntapxitäna, Tatitun ch’amapampisti atipjtwa. 12 Tamurayanakar uñtataw muyuntapxitäna, jupanakasti ch’aphinak taypin nakhir ninjamaw tukusipxäna; ¡Tatitun sutiparuw jupanakarux atipjta! 13 Wali ch’amampiw tinkuñaxatak nukt’apxitäna, Tatitusti yanapt’iriw jutitu. 14 Tatituruw nayax jach’añchta, jupaw ch’am churirixaxa. ¡Jupaw qhispiyirixaxa! 15 Aski jaqinakan utanakapanxa, atipjäwi q’uchunakaw ist’asi: “¡Tatitun ch’aman amparapaw atipjayi! 16 ¡Tatitun amparapax jan atipjkayawa! ¡Tatitun ch’aman amparapaw atipjayi!” sasa. 17 ¡Janiw jiwkäti, Tatitun luratanakap yatiyañatakix jakaskakïwa! 18 Tatitux t’aqhisiyituwa, mutuyarakituwa, ukampis janiw jiwañar katxaruykituti. 19 ¡Qullan utan punkunakap jist’ararapipxita, Tatitur yuspagaririw mantañ munta! 20 Akapï Tatitun punkupaxa, uka chiqaw aski jaqinakax mantapxani. 21 Tatay, nayar ist’atamat yuspagarsma, nayar qhispiyatamat yupaycharaksma. 22 Utachirinakan jaqunukut qalaxa, wakiskir qalaruw tukxi. 23 Tatituw ukham luri, ukax jiwasanakatak muspharkayawa. 24 Tatitux lurkän uka urux jichhüruwa: ¡kusisipxañäni, k’uchirasipxarakiñäni! 25 Tatay, ¡qhispiyäwim churapxakitaya! ¡Taqi kunar atipt’ayapxakitaya! 26 ¡Tatitun sutipar jutirix qullanäpan! Tatitun utapatpach jach’añchanipxsma. 27 Tatituw Diosaxa; jupaw qhant’anistu. Kusisiñ qalltapxam, altar thiyakam layminakamp k’achachapxam. 28 Tatay, yuspagarsmawa, jumaruw jach’ar aptsma, jumaw nayan Diosaxätaxa. 29 Tatitur yuspagarapxam, munasirïtap layku, khuyapayasiñapax wiñayawa.

119

1 Jan juchañchkay sarnaqir jaqix kusisiñaniwa, Tatitun yatichäwiparjam sarnaqirix kusisiñaniwa. 2 Tatitun arunakapar jaysirinakax kusisiñaniwa, taqpach chuymamp jupar thaqhirinakax kusisiñaniwa, 3 jan kuna ñanqha luririnakasa, Tatitun thakhipan sarnaqirinakas kusisiñaniwa. 4 Jumaw arsutanakam yatiytaxa, arunakamax sum phuqhatäñapataki. 5 ¡Sarnaqäwixax thuruñchatakïspa, arunakam phuqhañaxataki! 6 Janiw kunat p’inqa tukuñaxas utjkaniti, taqpach arsutanakam phuqkä ukapachaxa. 7 Chiqa chuymampiw jumar jach’añchäma, chiqap arsutanakam yatiqkä ukapachaxa. 8 ¡Kamachinakam phuqhañ munta! ¡Janipun armanukusistati! 9 ¿Kunjämatarak mä waynasti q’uma jakañanïspasti? Arunakamarjam sarnaqasaki. 10 Taqpach chuymaxampiw thaqsma, janikiy arunakamat saraqtañax munamti. 11 Chuymaxaruw arunakam imta, juma nayraqatan juch jan lurañataki; 12 ¡Tatay, jumax qullanätawa! ¡Kamachinakamay yatichita! 13 Lakaxampiw yatiyä, juman taqpach arsut kamachi arunaka. 14 Arunakamarjam sarnaqañ thakhin kusisï, qamir yänakampi kusisiñat sipana. 15 Arsutanakamat lup’isï, thakhiman sarnaqañ amuyt’arakï. 16 Kamachi arunakamampiw kusisï, janipuniw arunakamat armaskäti. 17 ¡Aka uywatamarux jakayakimaya! ¡Nayasti arunakamarux phuqhapunïwa! 18 Nayranakaxay jist’arita, muspharkañ yatichäwinakam uñxatañataki. 19 Aka uraqin sart’ir jaqikïtwa; janikiy kamachi arunakam nayatak imantamti. 20 Ajayuxax wali llakt’ataw uñjasi, arsutanakam yatiñ munasa. 21 Jumaw jach’a jach’a tukurinakarux tuqinuqtaxa, arsutanakamat saraqapxatap layku. 22 Llakinakampi, jisk’achañanakampi nayat jithiqtayita, kamachi arunakam phuqhatax layku. 23 Jilïr jaqinakas nayatak arusipkanixa, uywatamax arunakamat lup’iskakiniwa. 24 Arunakamax nayan kusisiñaxawa, arsutanakamax nayan amuyt’ayirixawa. 25 Niy jiwirjamätwa, ¡arsutamarjamay jakañ churita! 26 Sarnaqäwix uñacht’aysma, jumasti ist’istawa. ¡Kamachi arunakamay yatichita! 27 Arsutanakamarjam arkañatak amuyt’ayita, muspharkañ luräwinakamat lup’iñ munta. 28 Jach’a jachañan uñjasta; ¡arsutanakamampiy chuymacht’ita! 29 K’arisiñat jithiqtayita, arunakamay yatichita. 30 Chiqa thakhin sarnaqañ ajllista, arunakamaruw munasta. 31 Tatay, arsutanakamaruw iyawsta; ¡janikiy p’inq tukuyistati! 32 Arsutanakam phuqhañatakix jank’akïtwa, chuymaxarux kusisiñampiw phuqt’ista. 33 Tatay, kamachiman thakhipay uñacht’ayita, nayasti tukuykamaw arkä. 34 Yatichäwinakam phuqhañatak suma amuyuy churita; ¡taqpach chuymampiw arunakam imä! 35 Arsutanakaman thakhipanay irpita, ukankiw nayan kusisiñaxaxa. 36 Arsutanakamaruy chuymax alkatayita, janikiy inampst’añar puriyistati. 37 Janikiy k’ari diosanakar uñtayistati; ¡thakhiman sarañatak jakañ churita! 38 Uywatamarux arsutam phuqhakimaya, iyawsirinakamar arsut arunaka. 39 Axsarayir llakisiñ nayat apaqt’ita, arsutanakamax munasiñ arunakawa. 40 Nayaw arsutanakamarux munasta; ¡aski kankañamampiy jakañ churita! 41 Tatay, khuyapayasiñamay uñacht’ayita, qhispiyäwimax arsutamarjamay purinitpan. 42 Ukhamat nayar tuqirirux kutkatasï, arunakamar taqi chuymamp iyawsatax layku. 43 Janikiy lakaxat chiqa arunak apaqistati, nayax arunakamaruw chuymax uchta. 44 ¡Jan inakt’asaw yatichäwim phuqhä, wiñayapuniw munañamar jaysä! 45 Ukhamat jan khitin kamsat jakä, arsutanakamar arkatax layku. 46 Reyinakan nayraqatapan arunakamat parlä, janipuniw arsuñ p’inqaskäti. 47 Arunakamarux munastwa, arunakamampix kusisitaw uñjasta. 48 Arunakamarux munastwa, arsutanakamatsti walpun lup’ista. 49 Uywatamar arsutamat amtasikimaya: arunakamaruw suyt’äwi uchayista. 50 Llakisiñaxan chuymachasiñax akawa: arunakamaw jakañ churitu. 51 Jach’a jach’a tukurinakax jan inakt’asaw tuqipxitu, nayasti janiw yatichäwimat saraqaskti. 52 Tatay, nayra pacha arsutanakamat amtasta, uka arunakaman chuymachasiñ jikxatta. 53 Arunakam jaytanukur ñanqha luririnakatakix chuymaxax walpun q’apisi. 54 Jaqin markapan jakasax arunakamax nayan q’uchuxänwa. 55 Tatay, arumanakaw jumat amtasta; ¡yatichäwimarjam phuqhañ munarakta! 56 May lurañaxaw wakt’itu: ukasti arsutanakam phuqhañawa. 57 Tatay, jumakiw nayatakix utjarapistaxa, arunakam phuqhañatakiw arsta. 58 Taqpach chuymampiw jumarux ist’añ thaqta; arsutamarjamay khuyapt’ayasita. 59 Sarnaqäwixaruw uñakipasta, arunakamarusti wasitat jaysta. 60 Jank’akiw sartasta, jan suyasarakiw arsutanakam phuqta. 61 Ñanqha lurir jaqinakax sipitanakampiw muyuntayapxitu, nayasti janiw yatichäwimat armaskti. 62 Chika arumaw jumar yuspagarañatak sarthapta, chiqa arunakamat jumar yuspagarañataki. 63 Jumar iyawsir jaqinakampiw chikachasta, arsutanakam phuqhirinakampiw mayachasirakta. 64 Tatay, akapachax munasiñamampi phuqhantatawa; ¡kamachinakamay yatichita! 65 Tatay, aka uywatamarux askinakpun churtaxa, arsutanakamarjamaw uñjtaxa. 66 Suma amuyt’a chuymay churita, yatiñ kankañ churarakita, arsutamarux taqpach chuymampiw iyawsta. 67 Janïr t’aqhiskasax pantjataw sarnaqäyäta, jichhasti arunakamarjamaw sarnaqta. 68 Jumax askïtawa, aski luraraktaxa; kamachinakamay yatichita. 69 Qhuru jaqinakax ina ch’usat k’arintapxitu, nayasti taqpach chuymampiw arsutanakam phuqta. 70 Jupanakan amuyt’anakapax ch’amakt’atawa, nayasti yatichäwimampiw kusista. 71 T’aqhisitaxax aski apanirapitu, ukhamat kamachinakam yatiqta. 72 Yatichäwinakamaw nayatakix taqi kunatsa askixa, waranq waranqa qurit sipansa, qullqit sipansa. 73 Jumaw nayarux irnuqista, sayt’ayarakista; ¡arsutanakam yatiqañaxatak ch’ikhi chuymay churita! 74 Iyawsirinakamax nayar uñjasax kusisipxaniwa, arunakamar taqi chuymamp suyatax layku. 75 Tatay, arsutanakamax chiqapawa, ukarjamaw nayarux t’aqhisiyista. 76 ¡Munasiñamax chuymachitpan, nayatak arskäyätax ukarjam phuqhasiñapataki! 77 Khuyapayasiñam uñacht’ayita, jakañ churarakita, yatichäwimampix wali kusisitätwa. 78 Qhuru jaqinakax p’inqachatäpxpan, nayar ina ch’usat t’aqhisiyapxatapata, nayasti kamachi arunakamat lup’ï. 79 Iyawsirinakamax nayamp tantachasipxpan, arsutanakam uñt’irinakax nayamp chikachasipxpan. 80 Chuymaxax kamachinakamarjam phuqhirïpan, ukhamat p’inqa jan tukuskañaxataki. 81 Qhispiyäwim suykasaw tukusiskta; ¡arunakamaruw taqi chuymamp iyawsta! 82 Nayranakaxax juykhuptaskiwa arsutam phuqhasiñap suykäwixa, ukchañkamasti sismawa: “¿Kunapacharak chuymachir jutitätasti?” sasa. 83 Nayax armanukut jan yäqkañ ch’ama qaritäktsa, janiw kamachi arunakamat armaskti. 84 ¿Kunapachkamarak suyästi? ¿Kunapacharak arknaqirinakaxar taripätasti? 85 Qhuru jaqinakax yatichäwim jan yatkasaw sipit p’iyanak allirapipxitu. 86 Ina ch’usat arknaqapxitu, arxatakitaya, ¡Taqpach arsutanakamax chiqapawa! 87 Niyapuniw aka uraqit chhaqtayat uñjasta, nayasti janiw arunakamat armaskti. 88 Munasiñam laykuy jakañ churita, nayasti arsutanakam phuqhä. 89 Tatay, arunakamax wiñayawa; ¡alaxpachat juk’amp suma thurt’atawa! 90 Chiqa kankañamax wiñayan wiñayapatakiwa; juman lurat uraqix jan unxtkiriwa. 91 Arunakam laykuw taqi kunas jichhürkam utjaski, taqi luratanakax jumar luqtiriwa. 92 Janitix yatichäwinakamax nayar kusisiykitasapänxa, niyaw llakisiñaxampi tukusiriskäyäta. 93 Janipuniw arunakamat armaskäti, arunakamampiw nayarux jakayista. 94 ¡Nayax jumankirïtwa, qhispiyasikitaya, arunakamarjamaw sarnaqta! 95 Ñanqha lurir jaqinakax tukjañatakiw suyxatapxitu, ukampis nayax arunakamat lup’iskta. 96 Taqi kunan tukusirïtap uñjta, kamachi arunakamasti jan tukuskiriwa. 97 ¡Yatichäwimarux walpun munasta! ¡Sapüruw ukxat lup’iskta! 98 Kamachi arunakamax nayamp chikt’atapuniwa; timanakaxat sipansa juk’amp yatiñan tukuyitu. 99 Taqpach yatichirinakaxat sipan juk’amp amuyta, arunakamat wal lup’itax layku. 100 Chuyman jaqinakat sipan juk’amp amuyta, arunakamarjam sarnaqatax layku. 101 Arunakamarjam sarnaqañatakix taqi jan walinakat jithiqtasta. 102 Janiw kamachi arunakamat saraqkti, jumaw nayarux yatichasista. 103 Arunakamax nayatak wali muxsawa: misk’it sipan juk’amp muxsawa. 104 Arunakaman yatiñ kankañ jikxatta, ukat k’ari sarnaqañarux uñista. 105 Arunakamax sarnaqäwixatak mä qhanawa, thakhixan qhantirirakiwa. 106 Juramento lurta, uksti phuqhapunïwa: ¡chiqa arunakamarjamaw sarnaqä! 107 Tatay, wali llakt’ataw jikxatasta; ¡arsutamarjamay jakañ churita! 108 Tatay, arsutanakaxax jumatak askïpanaya, kamachi arunakamay yatichita. 109 Jakañaxax jiwañ chijir jalantañampiwa; nayasti janiw yatichäwinakamat armaskti. 110 Ñanqha lurir jaqinakax sipitanak ucharapipxitu, nayasti janiw arsutanakamat saraqaskti. 111 Arunakamax nayatak wiñay katuqäwiwa, arsutanakamax chuymaxaruw kusisiyi. 112 Taqpach chuymampiw kamachinakamarjam sarnaqañatak arsta, wiñayataki, tukuykam phuqhañatakiw arsurakta. 113 Qhipäxat uñisisir jaqinakar uñistwa, yatichäwinakamarusti munastwa. 114 Jumaw imantasiñaxätaxa, jark’aqasiñaxätasa; arunakamaruw taqpach chuymax katuyta. 115 ¡Ñanqha lurir jaqinaka, nayat saraqapxita, Diosaxan arsutanakap phuqhañ munta. 116 Arsutamarjamay ch’am churita, ukhamat nayax jakä; ¡janikiy inamay suyayistati! 117 Yanapt’itaya, nayasti qhispiyataw uñjasï, jan qarjasisaw kamachi arunakam phuqhä. 118 Jumax kamachi arunakamar jisk’achirinakarux apanuktawa, amtäwinakapax jan amuyt’an amuyunakawa. 119 Ñanqha luririnakax jumatakix q’añu t’unar uñtatawa, ukat nayax kamachi arsutanakamar munasta. 120 Janchixax nayraqataman axsarañat khathati; ¡kamachi arunakam laykuw chuymax alt’ayta! 121 Janipuniw chiqapäk uk lurañ jaytanukkäti; janikiy t’aqhisiyirinakaxan amparaparux antutistati. 122 Jumakiy kusisit jakayita; janikiy qhuru jaqinakax t’aqhisiyitpati. 123 Nayranakaxax qhispiyäwim suykäwiw juykhupti, arunakamarjam qhispiyañam suyaskta. 124 Aka uywatamarux khuyapayasiñampiy uñjam; ¡kamachi arunakamay yatichita! 125 Nayax juman luqtirimätwa. Amuyt’a kankañay churita, arsutanakam yatiñ munta. 126 Tatay, urux purinxiwa, wakisxiw kun lurañamasa, arunakamarux janiw ist’añ munapkiti; 127 nayasti arunakamarux munastwa, jila alan qurit sipana. 128 Ukat arsutanakamarjamax sarnaqta, k’ari sarnaqañarusti uñistwa. 129 Arsutanakamax muspharkañawa, ukat arunakamar jaysta. 130 Arunakaman qhanañchäwipax amuyt’ayituwa, pisi amuyt’aninakarux amuyt’ayiwa. 131 Jank’akiw lakax jist’arta, kamachi arunakam yatiñ layku. 132 Nayarux uñtanxakitaya, khuyapayasirakita, jumar munasirinakar uñjktas ukhamay uñjita. 133 Arunakamarjam sarnaqayita; janikiy kuna ñanqhas nayar atipitpati. 134 Jaqinakan t’aqhisiyañapat qhispiyita, nayasti arunakamarjam phuqhañ munta. 135 Uywatamarux khuyapayasiñampiy uñtanim, kamachi arunakamay yatichita. 136 Umjamaw jachax nayranakaxat warasi, yatichäwiman jan yäqatätap layku. 137 Tatay, jumax askïtawa; kamachi arunakamax chiqapawa. 138 Taqpach arsutanakamax chiqapa, askirakiwa. 139 Arunakamar munañaw taqi kun armayitu, uñisirinakaxax arunakamat armt’asipxi. 140 Arsutamax wali yant’ataw uñjasi; uywatamasti arsutamaruw munasi. 141 Jan yäqatakïtwa, jisk’achatarakïtwa, ukampis janiw arunakamat armaskti. 142 Chiqapar uñjañamax askiwa, yatichäwimasti chiqaparakiwa. 143 Llakisiñanakampi jan walt’añanakampiw katuntitu, arunakamasti kusisiyituwa. 144 Arsutanakamax chiqapapuniwa; amuyt’a kankañay nayan jakañaxatak churita. 145 Tatay, taqpach chuymaxampiw art’asinsma; ¡ist’akitaya, kamachinakam phuqhañ munta! 146 Jumaruw art’asinsma, yanapt’akitaya, kamachi arunakamarjam phuqhañaxataki. 147 Janïr qhanjtankipan jumat yanap maysma; arsutamaruw suyt’añax katuyta. 148 Janïr ch’amakthapkipan arsutamxat lup’iñatak wakichasta. 149 Tatay, munasiñam laykuy aruxar ist’am; chiqa kankañamarjamay jakañ churita. 150 Qhuru arknaqirinakaxax jak’ankiwa, jupanakasti yatichäwi arunakamat jayankapxiwa. 151 Jumasti Tatay, jak’ankasktawa, taqpach kamachi arunakax chiqapapuniwa. 152 Nayratpach arunakam yatta, wiñay utt’ayat arunakama. 153 T’aqhisitax uñtanikitaya, qhispiyarakitaya, janiw arunakamat armaskti. 154 Nayat arxatasikitaya, qhispiyarakitaya; arsutamarjamay jakañ churita. 155 Yanapt’amax ñanqha lurir jaqinakat jayankiwa, jupanakax janiw arunakamarjam jakapkiti. 156 Tatay, munasiñamax wali jach’awa; chiqa kankañamarjamay jakañ churita. 157 Nayar arknaqir timasirinakax waljaniwa, nayasti janiw arunakamat saraqaskti. 158 Ch’uxña lurir jaqinakar uñjasax axtastwa, arunakamarux janiw jaysapkiti. 159 Tatay, arunakamar munasitax uñtanita; ¡munasiñam laykuy jakañ churita! 160 Taqpach arunakamax chiqapapuniwa; taqpach arsutanakamax wiñayawa, askirakiwa. 161 Ch’aman jaqinakax ina ch’usat arknaqapxitu, chuymaxasti arunakamaruw waqaychi. 162 Nayax arsutamampix kusisitätwa, imantat yänak jikxatasin kusisir jaqjamätwa. 163 K’arisiñarux uñistwa, janiw yatiñ munkti, yatichäwimarusti munastwa. 164 Chiqa arunakamatxa, jan qarjasisaw yupaychsma. 165 Arunakam munirinakax suman jakasipxi, janiw kunas jupanakarux tinkuykiti. 166 Tatay, nayar qhispiyañam suyt’askta, kamachi arunakamarjamaw sarnaqta. 167 Nayax arsutanakamaruw jaysta, taqpach chuymampiw munasirakta. 168 Kamachi arunakamarux jaystwa, ¡jumaw taqi sarnaqäwix yattaxa! 169 Tatay, arnaqasitaxax nayraqatamaruy purinpan; ¡arunakamarjamay amuyt’a chuym churita! 170 Mayisitaxax nayraqatamar purinpan; ¡arsutamarjamay qhispiyita! 171 Lakaxat jach’añchañ arunakax mistpan, jumaw kamachinakam nayar yatichista. 172 Laxraxax arsutam phuqhirïtamat q’uchpan, taqpach kamachi arunakaman chiqapätap layku. 173 Amparamax nayar yanapt’añatak wakichatäpan, arunakamar taqi kunat sipan munasitax layku. 174 Tatay, ¡nayarux qhispiyakitaya! ¡Yatichäwinakamampix kusisitätwa! 175 Jumar yupaychañatakiw jakañ munta; aski kankañamax yanapitpanaya. 176 Chhaqhir ovejar uñtataw payinukta, ¡nayar thaqhirix jutakimaya, janiw kamachi arunakamat armaskti!

120

1 Llakisiñaxan Tatitur art’asta, jupasti ist’ituwa. 2 Tatay, k’ari parlirinakat jark’aqita, k’arimp aynacht’ayir laxrat qhispiyita. 3 K’ari jaqinaka, ¿kunarak katuqätasti? 4 ¡Nuwasirin ari mich’inakapa! ¡Nakhaskir retama nina sank’anaka! 5 ¡Nayax kunakïktxa, Mésec chiqan jaya jaqjam apanukutätwa, Quedar chiqan chhujllan jakarakta! 6 Sumankañar uñisirinak taypin sinti jayapuniw jakta; 7 ¡nayax sumankañat parlkta ukapachaxa, jupanakax ch’axwañat parlapxi!

121

1 Nayranakaxampiw qullunak uñatatta: “¿kawkitarak yanapasti nayatak jutani?” sasa. 2 Yanapax Tatit Diosat nayatak jutani, alaxpach akapach lurir Diosata. 3 ¡Janipuniw jupax tinkuñam munkaniti! ¡Janipuniw jumar uñjirix ikkaniti! 4 Janiw jupax ikkisa, samart’kisa; Israel markar uñjirix janipuniw ikkiti. 5 Tatituw juman imirimaxa; jupaw juman jak’amankaski. 6 Urux janiw intix ñanqhachkätamti, arumas janirakiw phaxsix kamachkätamsa. 7 Tatituw taqi jan walt’añanakat imasktam; jupaw jakañam imaski; 8 Tatituw mistutamsa, mantatamsa uñjaskani, jichhürut wiñaykama.

122

1 ¡“Tatitun utapar sarañäni” sirinakampix walpun kusista! 2 Jerusalén marka, ¡niyaw punkunakamar purinipxta! 3 Jerusalén markax suma sayt’ayatawa, wawanakapan tantachasiñapataki. 4 Ukaruw Tatitun ayllunakapax sutipar yupaychir makhatapxi, Israel markar satäkän ukarjama. 5 Ukankiw chiqapar uñjañ utanakaxa, ukankiw David reyin taripäwi utanakapaxa. 6 Jumanakax taqpach chuymamp sapxam: “¡Jerusalén, sumankañax juman utjpan; jumar munirinakax jan khitin kamsat jakasipxpan. 7 Pirqanakam manqhan sumankañax utjpan, reyiman utanakapas jan kuna kamachkayäpan!” sasa. 8 Jichhasti, jilanakax layku, mayni masinakax laykuw arsü: “Sumankañax jumampïpan. 9 Tatitu Diosasan utap laykuw juman askimatak thaqhä” sasa.

123

1 Tatay, juma tuqiruw uñtansma; juma, alaxpachan jakiriruw mayisinsma. 2 Achikt’asiñ chuymampiw Tatit Diosaxarux uñtapxta, Tatitun khuyapayasiñap suyasa, uywatanakax uywiripat suyapki ukhama, uywat warmix uywiripat suyki ukhama. 3 Khuyapayasipxita, Tatay, khuyapayasipxita, jisk’achat sarnaqañampi qarjatäxapxtwa. 4 Qamirinakan larch’ukitax walipuniw t’aqhisipxta, jach’a jach’a tukurinakan jisk’achatapampis qaritäxapxtwa.

124

1 Tatitutix jan yanapkistasapän ukaxa, ¿kunäsapänsa jiwasanakatxa? ¡Taqiniw Israel markan yattanxa! 2 Tatitutix jan yanapkistasapän ukaxa, kunapachatix chhukxatapkistän ukkhaxa, 3 jakkirpach manq’antistasapäna, q’apisiñapan jiwasanakatak ninjam nakhatap layku. 4 Ukapachax jawirat jilarir umjamaw q’al chhaqtayxistasapäna, ¡jawir umjamaw jiwasanak pat llumikipasapäna! 5 ¡Jupuqun q’añu umjamaw kawkikam puriyistasapäna! 6 ¡Tatitux jach’añchatäpan, janiw jupax apanukkistuti, janirakiw laka ch’akhanakapampis t’uruntaykistuti! 7 Jamach’ir uñtataw jiwayirin sipitapat jakañ qhispiyasipxtan; sipitapax t’aqasiwayxiwa, jiwasanakasti jaltxapxtanwa. 8 Yanapt’ax Tatitut juti, khititix alaxpacha akapach lurki uka Tatituta.

125

1 Tatitur taqpach chuymamp katuyasirinakax jan unxtkayäpxiwa; Sión qullur uñtataw wiñayatak sayt’asipxi. 2 Kamisatix qullunakax Jerusalenar muyuntkixa, ukhamaw Tatitux markapar muyunti jichhasa, wiñayan wiñayapasa. 3 Ñanqha lurir munañan jaqinakax janiw wiñayatak Diosan markapar apnaqkaniti; aski jaqinakan ñanqha jan lurasipkañapataki. 4 Tatay, aski jaqinakarux askinakay churam, q’uma chuyman jaqinakarux askinakampiy phuqhantam; 5 jan wali thakhinjam saririnakarusti, ñanqha luririnakampi chik aynacht’ayam. ¡Israel markansti samarañax utjpan!

126

1 Tatitux Babilonia markat Jerusalén markar kuttayanxistän ukapachaxa, samkäkaspas ukhamänwa. 2 Larusiñampiw lakax atipjayasïna, kusisiñ q’uchunakampiw laxrax phuqhantasïna. Ukapachasti Diosar jan uñt’irinakax sapxänwa: “¡Tatitux jach’a luräwinak jupanakatakix luri!” sasa. 3 Jïsa, Tatitux jach’a luräwinak lurarapistu, jiwasanakasti wali kusisitäpxäyätanwa. 4 Tatay, wasitat kusisiñ kuttayxapxita, kunjämtix wasarar jawiranak kutt’aykta ukhama. 5 Jacht’asis yapuchirinakax kusisiñampiw apthapipxani. 6 Jacht’asis jatha phawirinakax jayllt’asisaw kutinxapxani, trigo yawitanakap marqt’ata.

127

1 Tatitutix jan utachkaspaxa, inamayakiw utachirinakax ch’am tukusipkaspa; Tatitutix markar jan imkaspaxa, inamayakiw marka uñjirinakax uñch’ukisipkaspa. 2 Willjtat sarnaqatanakax inamayawa, jayp’ukam irnaqatas inamayawa, jump’i apsutampi t’ant’a manq’atas inamayawa, Diosax munat wawanakapan ikiñanakapkam t’ant’a churki ukapachaxa. 3 Yurirapkistu uka wawanakax, Tatitun aski churäwinakapawa. 4 Waynäpktan ukapach yurirapkistu uka wawanakax nuwasirin amparapankir mich’inakar uñtatawa. 5 ¡Walja wawan jaqinakax kusisiñaniwa! Janiw timanakapamp p’inqachat uñjaskaniti, taripirinakan nayraqatapan jikxataskani ukkhaxa.

128

1 Tatitur axsartir jaqix kusisiñaniwa, Tatitur jaysir jaqix kusisiñaniwa. 2 Jumatix jupanakat maynïstaxa, ch’ama tukutamatjam manq’asïta, kusisitaw utjasïta, taqi kunas walikiw sararapïtam. 3 Uta manqhimansti, warmimax wali achur uva alir uñtatäniwa; wawanakamasti manq’añawjamar muyuntataxa, külltanir olivo alinakar uñtatäniwa. 4 Tatitux jupar waqaychirirux askinak churani. 5 ¡Tatitux Sión qullutpach askinak jumar churpan! ¡Taqpach jakäwimansti, Jerusalén markan qamirkipstatap uñjawayam! 6 ¡Allchhinakamar uñjañkam jakawayam! ¡Israel markansti sumankañax utjpan!

129

1 Wayna kankañaxatpach ukataq t’aqhisiyapxitu, jichhax Israel markax sispan, 2 wayna kankañaxatpach ukataq t’aqhisiyapxitu, ukampis janiw atipjapkituti. 3 Jikhanixarux jawq’käwiw chhuxriñchapxitu, jach’a sukanakjam jawq’käwix jist’japxitu, 4 Tatitusti chiqapar uñjasir kankañapanxa, ñanqha lurir jaqinakan amparapat qhispiyitu. 5 ¡Sión markar uñisirinakax, q’ala p’inqachjat jaltxapxpan! 6 Uta patan alir qurjamäpxpan, janïr jik’inukkat wañsur qurjama. 7 Trigo yawirin amparapan jan phuqt’ir qurjama, marqthapirin amparapar jan phuqt’ir qurjama; 8 janiw khitis jupanakarux siskiti: “Tatituy askinak jumanakar churpan” sasaxa. Nanakasti Tatitun sutiparuw jumanakarux jach’añchapxsma.

130

1 Tatay, jach’a t’aqhisiñ taypitpach art’asinsma: 2 ¡Tatay, mayisitaxar ist’akimaya!, ¡achikt’asiñamp arnaqasitaxar jaysakimaya! 3 Dios Tatay, jumatix taqpach juchanak amxäsiskakismaxa, ¿khitirak nayraqataman sayt’aspasti? 4 Ukampis jumaw juchanakat pampachapxista, ukhamat jumar waqaychañataki. 5 Taqpach ajayuxampiw Tatitur suyt’askta, taqpach chuymaxampiw arunakapar iyawsta. 6 Nayax Tatituruw suyt’askta, qhanjtaniñap uñch’ukir jaqit juk’ampi. Kunjämtix marka uñjirinakax willjtaniñap uñch’ukixa, 7 ukhamay Israel marka, Tatiturux suyt’am, khuyapayasiñasa, qhispiyasiñasa Tatitunak utji. 8 ¡Jupaw Israel markarux taqi juchanakapat pampachani!

131

1 Tatay chuymaxax janiw inampst’irïkiti, janirakiw nayranakaxas jach’a jach’a tukurïkiti, janiw muspharkañ jach’a yänakan qhipap sarkti, ukanakan jan nayatakjamätap layku. 2 Ukatsipana amukïsktwa, janiw llakisiñaxax utjkiti, taykapan amparapankir jichha ñuñuqayat wawjama. ¡Jichha ñuñuqayat wawjamätwa! 3 Israel marka, Tatituruk suyt’am, jichhasa, wiñayan wiñayapasa.

132

1 Tatay, Davidat amtasikimaya, llakinakapatsa amtasikimaya; 2 Jacobun taqi Ch’aman Tatitupa, taqpach chuymamp juramento luratapat amtasikimaya: 3 “Janiw utaxar mantkäti, janiw samart’añatakis ikintkäti, 4 janiw nayranakax ch’irmthapkäti, janirakiw ikkäsa, 5 Tatitutak mä chiqawja jikxatañkama, Jacobun taqi Ch’aman Diosapatak mä utjäwi jikxatañkama” sasa. 6 Efrata chiqawjan arust’äwi arcat ist’apxta, Quiriat-jearim uraqin uk jikxatapxarakta. 7 Ukat sapxta: ¡Tatitun qullan utapar mantapxañäni! ¡Jupan nayraqatapar killt’asipxañäni! sasa. 8 Tatay, qullan arcamampiy sartasim, kawkharutix samarkäta uka qulluruy jutam. 9 Sacerdotenakamax chiqa kankañ isimp isthapisipxpan, jumar iyawsirinakax kusisiñat art’asipxpan. 10 David uywatamar munasitam laykux, janikiy ajllit reyimatakix mays uñtamti. 11 Tatitux juramentompiw David reyirux arsüna, uka arsutapatsti janiw yaqha amtkaniti: 12 “Juman saraqirinakamat mayniruw reyi qunuñamar qunt’ayä. Wawanakamatix arust’äwi arunakaxar phuqhapxani, yatichäwi arunakaxar phuqhapxarakin ukaxa, wawanakaman wawanakapas wiñayaw reyi qunuñaman qunt’asipxani” sasa. 13 Tatituw Jerusalenarux ajllisi, ukan jakañatakiw jupax chhijllasi, akham saraki: 14 “Akaw wiñayatak nayan utjäwixaxa; akawjan jakä, nayar kusisiyatap layku. 15 Manq’añanakaparux askinakampiw phuqhantä, jan utjirin jaqinakaparusti manq’ampiw sisarayä. 16 Sacerdotenakaparux qhispiyasiñ isimpiw isthapiyä, chiqa arkirinakaparusti kusisiñampiw art’asiyä. 17 Ukawjan Davidan ch’amap wasitat sartayä. Ajllit reyixatakix mä qhana wakicharapï. 18 Timanakaparusti p’inqa tukuñampiw phuqhantä, Davidarusti k’ajkir pillumpiw asxatä” sasa.

133

1 Uñjapxam: ¡kunja munkayasa jilanak pura mä wawak suman jakasiñaxa! 2 Ukax q’apkir qullar uñtatawa, sacerdotenakan p’iqipat llumiqasin sunkhap chiq saraqki, kunka isipkam purki ukhamawa. 3 Hermón qullut saraqir sulla umjamawa, Sión qullxar purir umar uñtatarakiwa. Ukham suman jakirinakarux Tatitux jaya pacha jakañ churi.

134

1 ¡Tatitun uywatanakapa! ¡Jupar jach’añchapxam, Tatitun utapan arum paqar suyirinaka, jupar jach’añchapxam! 2 ¡Qullan uta tuqir amparanakam luqtapxam, Tatiturusti jach’ar aptapxam! 3 Tatitux Sión qullutpachay jumarux askinak apayanpan, jupaw alaxpacha, akapacha, luririxa.

135

1 ¡Tatitux jach’ar aptatäpan! Tatitun sutip jach’añchapxam; Tatitun uywatanakapa, 2 Tatitun utapankirinaka, Diosasan uta anqäxapankirinaka, jupar yupaychapxam. 3 Tatitur yupaychapxam, jupax munasiriwa; sutipar q’uchupxam, jupax khuyapayasiriwa. 4 Jupaw Israelarux ajllisïna, jupan markapäñapatakiw ajllisïna. 5 Tatitun muspharkayätap yatta, jupax taqi diosanakat sipan ch’amaniwa. 6 Tatitux taqi kuntix munki uk luri, alaxpachansa, akapachansa, lamar qutansa, quta manqhansa. 7 Uraq tukusitpach qinayanak sartayi, lliju llijunakampiw jallun purxatañap yatiyi, imatäki ukkhatpach thayanakarux antutnuku. 8 Jupaw Egiptonkir jaqinakan jilïr yuqall wawanakaparux jiwarayäna, nayrïr uywa qallunakaruw jiwarayarakïna. 9 Muspharkañ uñacht’äwinak Egipto markar apayanïna, faraón chachar uñacht’ayañataki, jilïr jaqinakapar uñacht’ayañataki. 10 Walja markanakaruw jiwamp tukjäna; munañan reyinakaruw jiwarayäna: 11 amorreo uraqinkir Sihón reyiru; Basán uraqinkir Og reyiru, Canaán uraqinkir taqpach reyinakaru; 12 khä reyinakan uraqinakapsti, Israel markaparuw katuyxäna. 13 Tatay, sutimax wiñayawa; sutimax wiñayapuniw amtatäni. 14 Tatituw markaparux chiqapar uñjaski; uywatanakapat khuyapt’ayasiraki. 15 Diosar jan uñt’ir jaqinakan idolonakapax qurit qullqit luratakiwa, jaqin amparapampi luratakirakiwa. 16 Lakanïkasinsa janiw parlapkiti; nayranïkasinsa janiw uñjapkiti; 17 jinchunïkasinsa janiw ist’apkiti; janiw jakañ samananïpkisa. 18 Uka diosanak luririnakax ukanakjamakïpxiwa, ukanakar alkatirinakas pachpakïpxarakiwa. 19 Israelitanaka, Tatitur jach’añchapxam; sacerdotenaka, Tatitur jach’añchapxam; 20 levitanaka, Tatitur jach’añchapxam; Tatitur iyawsirinaka, jupar jach’añchapxam. 21 ¡Tatitux Sión markan qullanäpan, Jerusalén markan jakir Tatitux jach’añchatäpan! ¡Tatitux jach’ar aptatäpan!

136

1 Tatitur yuspagarapxam, munasirïtap layku, munasiñapax wiñayawa, 2 diosanakan Diosapar yuspagarapxam, munasiñapax wiñayawa. 3 Munañaninakan Munañanipar yuspagarapxam, munasiñapax wiñayawa. 4 Jach’a muspharkañanak luririru, munasiñapax wiñayawa. 5 Yatiñ kankañampi alaxpach luririru, munasiñapax wiñayawa. 6 Uma patxar uraq jant’akt’iriru, munasiñapax wiñayawa. 7 Intimpi phaxsimpi luririru, munasiñapax wiñayawa: 8 Urun qhanañapatak inti uchiriru, munasiñapax wiñayawa; 9 arum qhanañapatak phaxsimpi, warawaranakamp luririru, munasiñapax wiñayawa. 10 Egiptonkirinakan jilïr yuqall wawanakapar jiwarayiriru, munasiñapax wiñayawa. 11 Israelitanakar Egiptot irpsuniriru, munasiñapax wiñayawa; 12 taqi ch’aman amparapamp irpsuniriru, munasiñapax wiñayawa. 13 Mar Rojo qutar payar jaljtayiriru, munasiñapax wiñayawa. 14 Israel markar lamar quta taypinjam irpkatiriru: munasiñapax wiñayawa. 15 Mar Rojo qutar Faraonan jaqinakapar jaquntiriru, munasiñapax wiñayawa. 16 Wasar chiq markapar irpiriru, munasiñapax wiñayawa. 17 Aytat reyinakar jiwarayiriru, munasiñapax wiñayawa. 18 Munañan reyinakar jiwarayiriru, munasiñapax wiñayawa: 19 Amorreo jaqinakan Sihón reyipar jiwayiriru, munasiñapax wiñayawa; 20 Basán uraqinkir Og reyir jiwayiriru, munasiñapax wiñayawa. 21 Reyinakan uraqinakap markapar katuyiriru, munasiñapax wiñayawa, 22 uywat Israel markapar tuti churxiriru, munasiñapax wiñayawa. 23 Aynacht’añasan jiwasanakat amtasiriru, munasiñapax wiñayawa. 24 T’aqhisiyirinakasat qhispiyiriru, munasiñapax wiñayawa. 25 Jaqinakarusa, uywanakarus manq’añ chuririru, munasiñapax wiñayawa. 26 ¡Alaxpachankir Diosar yuspagarapxam, munasiñapax wiñayawa!

137

1 Babilonia jawir lakanakan qunt’ataw Sión markat amtasisax jachapxäyätan. 2 Ukawjan alir sauce quqanakaruw arpanakas warkt’asipxäyätan. 3 Jiwasanakar katuntat anakirinakasti, ukawjan q’uchuñas munapxäna, jiwasanakat taqi kun aparirinakax, kusisiñampi q’uchupxañas munapxäna; ¡Sión markankir q’uchunakap q’uchuñasa! 4 ¡Yaqha markanakanxa, janipuniw Tatitun q’uchunakap q’uchupkiristti! 5 Jerusalén marka, jumat armasirisma ukaxa, kupi amparaxax q’al pharantitpan. 6 Jerusalén marka, janitix jumat amtaskä, janitix juk’ampi jumat kusiskä ukapachaxa, laxraxax lakaxar lip’katpan. 7 Tatay, Edom uraqinkir jaqinakan arsutap amtam, Jerusalén markax aynacht’kän ukürux sapxänwa: “T’unjapxam, taqpach tukjapxam” sasa. 8 ¡Jumasti Babilonia marka, t’unjataw uñjasïta! ¡Nanakar jan walinak luratamat t’aqhisiykätam ukax kusisitäniwa! 9 ¡Wawanakamar katuntasin qarqanakar jisktasin jiwaraykani ukax kusisitäniwa!

138

1 Tatay, taqi chuymampiw jumar yuspagaräma; angelanakan nayraqatapan jumatak q’uchurapïma. 2 Qullan utam uñtataw killt’asï, munasiñamampita, chiqa kankañamampit yuspagarañataki, sutimarusa, arunakamarus taqi kunxaruw jilankaytaxa. 3 Art’asinsma ukapachax ist’istawa, ch’am yapxatarakista. 4 Tatay, arsutanakam ist’asinxa, akapachankir reyinakax jumaruw yuspagarapxätam. 5 Tatitun thakhipan sumätap q’uchupxani, Tatitun k’ajkir kankañapan jach’ätap layku. 6 Tatitux alaxpachankchi ukasa, llamp’u chuyman jaqirux uñtaniwa, jach’a jach’a tukur jaqirusti jayat uñt’i. 7 Chijinakar purkta ukapachaxa, jumaw jakañaxar imtaxa; ch’amamampiw timanakaxan amparapat qhispiyistaxa. 8 ¡Tatituw nayarux askinakamp phuqhantitani! Tatay, munasiñamax wiñayawa; amparamamp luratanakarux janikiy jaytanukumti.

139

1 Tatay, jumaw uñakipista, ukat nayarux sum uñt’ista; 2 jumaw qunt’ataxsa, sartataxsa yattaxa; lup’itanakaxsti jayatpach amuytaxa. 3 Jumaw sarnaqataxsa yattaxa, ¡taqpach luräwinakaxsa yattaxa! 4 Tatay, janïraw kuns arskti ukkhaw jumax taqpach yatxtaxa. 5 Taqi tuqit nayar muyuntista; amparamampiw imxäsista. 6 Ukataq yatiñ kankañamax atipjapunituwa; ¡sinti muspharkayawa, janiw amuyt’irjamäkti! 7 Ajayum jak’atsti ¿kawkirurak sarästi? nayraqatamatsti ¿kawkirurak jaltästi? 8 Alaxpacharutix makhatiristxa, jumax ukanktawa; uraq manqharutix mantiristxa, jumax ukankaraktawa; 9 inti jalsu tuqirutix thuqtawayiristxa, jan ukax lamar quta tukuskamas puriristxa, 10 ch’iqa amparamax ukan jikxatitaspa; ¡kupi amparamasti janiw antutkitaspati! 11 Ch’amakamp imxatayasiñtix amtiristxa, jan ukax, qhana urun ch’amak arumar tukuñaptix muniristxa, 12 ch’amakax janiw jumat imantkitaspati, arum ch’amakax urut sipan juk’amp qhanäspawa. ¡Ch’amakasa, qhanasa, jumatakix pachpakiwa! 13 Jumaw nayarux irnuqasista; taykaxan purakapan utjayasista. 14 Muspharkañ nayatak luratamat jumaruw yuspagarsma. ¡Uksti sumpun yatista! 15 Janchixan jiltatapax juman uñjatänwa, jan khitin uñjkat irnuqatäkäyät ukchañkama, uraq manqhan utjayatäkäyät ukchañkama. 16 Nayranakamax janchixan lurasitap uñjäna; taqi ukanakasti qillqatamar qillqantatänwa. Jakañ urunakaxax suma jakhutänwa, nayrïr uru janïr purinkipana. 17 Diosaxay, juman amtatanakamax jan amuykayawa; ¡ukanakax jan tukuskiriwa! 18 Ukanaktix jakht’añ muniristxa, ch’allat sipan juk’ampïspawa; jakhuñ tukuyirista ukasa, jumamp chikakïskiristwa. 19 Diosaxay, ñanqha luririnakarux tukusiyamaya, jaqi jiwayirinakarusti nayat jithiqtayam, 20 jumxat jan wal parlir jaqinakat jithiqtayita, jumar jan walt’ayir jaqinakat jark’aqita. 21 Tatay, jumar uñisirirux uñisiraktwa; jumar qallasirirusti jisk’acharaktwa. 22 ¡Taqpach chuymaxampiw jupanakar uñista! ¡Uñisirixat jupanakarux uñt’ta! 23 Diosay, uñakipitaya, chuymaxar uñantam; nayarux yant’itaya, lup’itanakax uñt’arakim; 24 nayatix ñanqha thakhin sarnaqirïstxa, chiqa thakhinjamay irpasita.

140

1 Tatay, ñanqha lurir jaqit qhispiyita, qhuru jaqit imita, 2 jan wali lurañanak chuymapan amtapxi, sapüruw nuwasiñanak utjayapxi. 3 Laxrapax asirun laxrapjam wakichatawa; arunakapasti katarin jiwayir mich’ipjamawa. 4 Tatay, ñanqha lurir jaqit arxatita, qhuru jaqinakat imita, tinkuñaxatak sipitanak wakichirinakat jark’aqita. 5 Khä jach’a jach’a tukur jaqinakax sipitanak wakicharapipxitu; ñanqha luririnakax qänanak jant’akt’arapipxitu, sarañaxarusti sipitanak uchantarapipxitu. 6 Nayasti Tatiturux sistwa: “Jumaw Diosaxätaxa; ¡Tatay, jach’at mayisitaxarux ist’akimaya! 7 Tatay, taqi ch’aman qhispiyirixay, jumaw nuwasïwin p’iqixar imasktaxa” sasa. 8 Tatay, janikiy ñanqha luririn munataparux jaysamti; janikiy amtäwinakapan sum sarantañap munamti. Nayar uñisirinakax p’iqinakap waytapxi; ¡ñanqhachatanakapax jupanak kipkar kutxatpan! 10 Nina sank’a k’illiminak jupanakxarux jalxatpan; phuch’u p’iyanakar wiñayatak jaquntatäpxpan. 11 K’ari jaqix uraqin jan jakpati, qhuru jaqirusti chijix arktasin jiwaypan. 12 Llakit jaqir Tatitun chiqapar uñjatap yatta, t’aqhisiyat jaqir arxatatap yatirakta. 13 Aski jaqinakax sutim jach’ar aptapxani; ¡chiqap jakir jaqinakasti nayraqataman jakapxani!

141

1 Tatay, jumaruw art’asinsma, ¡jank’akiy jutam!, ¡art’asinsma ukapachax ist’akitaya! 2 Mayisitaxax incienso q’aphir uñtat nayraqatamar makhatanpan, luqatatat amparanakaxasti, jayp’u luqtäwjamäpan. 3 Tatay, janiy kuna jan wali parlañanaksa arsuyistati. 4 Ñanqha lup’iñ amuy apaqt’ita; ñanqha lurañanak jan lurayistati, janirak ñanqha lurir jaqinakan manq’äwipan chikachasiyistati. 5 Aski jaqix mutuyitpan, suma jaqix tuqinuqitpan, ukanak katuqañatakix janiw jaltkäti; mutuykatpachas Tatitut mayisiskakïwa. 6 Ñanqha luririnakan jilïrinakapax qarqanakat nukt’atäpxaniwa, arunakaxan askïtap uñjapxani. 7 Ch’akhanakapax amay imäwi jak’an willitatatäniwa, uraq sukachsutax jist’artki ukar uñtatäniwa. 8 Tatay, nayranakaxax jumaruw uñtantam, jumaruw imantasiñatak makhatansma, janikiy apanukustati. 9 Jalantañaxatak uchat sipitat qhispiyita, ñanqha luririnakan sipitapat jark’aqita. 10 Ñanqha luririnakax pachpa sipitanakapar jalantapxpan, nayasti ukchañkamax nayraqatar sarantaskakïwa.

142

1 Tatiturux wali jach’at art’asta, khuyapayasiñ jach’at mayista. 2 Jupan nayraqatapan llakinakax arsusta, nayraqatapan llakixat yatiyasta, 3 kunapachatix aynacht’at jikxataskta ukkha. Tatay, jumaw sarnaqäwix yattaxa: thakhixarux mä sipit uchantapxi. 4 Kupi tuqiruw uñtasta, janiw khitis yanapt’ir jutkituti. ¡Janiw khitis arxatkituti! ¡Janiw khitis nayat llakirix utjkiti! 5 Tatay, jumaruw art’asinsma, jumaruw saraksma: “Jumätaw nayan imantasiñaxaxa; jumakiw aka jakañ uraqin taqi kunaxätasa” sasa. 6 Arnaqasitanakaxarux ist’akimaya, ch’ama thayjtataw uñjasta. Nayar arknaqirinakat qhispiyita, jupanakax nayat sipan juk’amp ch’amanïpxiwa. 7 Aka t’aqhisiñ jakañat qhispiyita, jumar yupaychañatak wayst’asita. Aski jaqinakax kusisipxaniwa, khuyapayasiñamp nayar uñjatamata.

143

1 Tatay, mayisitaxarux ist’akimaya; achikt’asitaxarux jaysakimaya. ¡Jumax chiqapästaxaya, ist’akitaya! 2 Janikiy uywatamarux juchañchamti, nayraqataman janiw khitis askïkiti. 3 Timasirinakaxax jiwayañatakiw arknaqitu, uraqiruw taksupxitu; ch’amak taypin jakayañ munapxitu, jiwatarjamaw uñjañ munapxitu. 4 Ajayuxax q’ala aynacht’atawa; chuymaxax llakimp tukusitawa. 5 Nayra pachanakat amtasta, taqpach luräwinakamat lup’ta. 6 Juma tuqiruw amparanakax luqtansma, waña uraqir uñtataw jumatjam pharjayasta. 7 Tatay, ¡mayisitaxarux jank’akiy ist’am, samanaxax tukstañampïskiwa! Janikiy nayatak maysa uñtamti, jan ukax jiwatar uñtatïristwa. 8 Willjtanakax munasiñamat ist’ayita, taqi chuymamp jumar iyawsatax layku. Sarañaxäki uka thakhi uñachayita, kuntix nayax munkta uk mayisinsma. 9 Tatay, nayamp timasirixat qhispiyita, jumaruw imantasiñatak thaqsma. 10 Munañam lurañ yatichita, nayan Diosaxätam layku. Munasir ajayumax chiqa thakhinjamay irpitpan. 11 Tatay, sutim laykuy jakayasita, khuyapayasirïtam laykuy llakisiñat wayst’ita. 12 Chiqätam laykuy timasirinakaxar t’unjam, ¡taqpach uñisirinakaxar tukusiyam, nayax juman arkirimästxaya!

144

1 ¡Nayar arxatir Tatitux qullanäpan! Jupaw ch’axwañatak wakicht’itu; 2 jupaw nayan aski luririxaxa, arxatirixasa, jupaw jach’a imantasiñaxaxa, qhispiyirixasa; jupaw jark’aqasiñaxasa, ukampiw imt’asta; juparakiw markanakar nayamp apnaqayirisa. 3 Tatay, ¿kunarak jaqisti, jupat amtasiñamatakisti? ¿Kunarak jaqinakasti, jupanakar munasiñamatakisti? 4 Jaqix mä samsumpi sasikiwa, jakañapax chhaqtir ch’iwjamakiwa. 5 Tatay, alaxpacham jist’aram, saraqanirakim; jiwq’i mistuyapxañapatak qullunakar llamkt’am; 6 llixu llixurux antutnukunim, uñisirinakamarusti chhukhutatayam. 7 Alaxpachatpach amparam luqtanim, lamar quta umanakat qhispiyita; yaqha markankir jaqinakan amparapat qhispiyita, 8 khitinakatix k’ari arunak parlapki, kupi amparap aytas k’ari juramento lurapki ukanakata. 9 Tatay, machaq q’uchu q’uchurapïma, arpamp chikaw q’uchurapïma. 10 Jumaw reyinakar atipjaytaxa; jumarakiw David luqtirimar qhispiytaxa, jiwayir espadat arxatita; yaqha markankir jaqinakan amparapat qhispiyita, khitinakatix k’ari arunak parlapki, kupi amparap aytas k’ari juramento lurapki ukanakata. 12 Yuqall wawanakaxax alinak taypinjam jiltapxi; imill wawanakaxasti reyin utapar thurxäsir qalanakar uñtatäpxiwa. 13 Pirwanakaxax phuqhantatawa, kunayman manq’añanakampi phuqhantatawa. Uywanakaxax walipuniw miranti, uraqixan waranq waranqa tamanakaw mirantaraki. 14 Vacanakaxax wallq’ikamakiwa, janiw sulluririnakax utjkiti. Janirakiw thakhinakaxan warariyasiñanakas utjkiti. 15 Ukham phuqt’at markax kusisiñan markawa, Tatitut Diosanïki uka markax kusisiñaniwa.

145

1 Diosaxay, Reyixay, jach’aruw aptäma, wiñayaw sutim jach’añchä. 2 Sapüruw jach’añchäma; wiñayaw yupaychäma. 3 Tatitux jach’apuniwa, jach’ar aptatäñapax wakisiwa; jach’a kankañapax jan amuyt’kayawa. 4 Jaqinakax wawanakapan wawanakapkamaw luratanakam aytani, muspharkañ luratanakam yatiyapxani. 5 Muspharkañ qhapaq kankañamat jupanakarux yatiyasini, nayasti muspharkañ luratanakamat parlarakï. 6 Axsarkay ch’aman luratanakamat yatiyasini, nayasti jach’a luräwinakamat parlarakï. 7 Jach’a munasiñamat amtasaw yatiyapxani, juman aski kankañamat jach’at jallallapxani. 8 Tatitux suma jaqiwa, khuyapayirirakiwa, q’apisiñapax k’achakiwa, munasiñapasti jilarkiriwa. 9 Tatitux taqinir munasiriwa, luratanakaparux munasiñampiw uñji. 10 ¡Tatay, luratanakamax taqpachapun jumar jach’añchpan! ¡Iyawsirinakamax jumar jach’añchapxpan! 11 ¡Aytat qullan sarayäwimat yatiyapxpan! ¡Jach’a luräwinakamat parlapxpan! 12 ¡Muspharkañ ch’amamat jaqinakar yatiyaspan, aytkay qhapaq sarayäwimat parlasirakpan! 13 Qhapaq markamax wiñay qhapaq markawa, qhapaq apnaqäwimax wiñay apnaqäwirakiwa, Tatitux arsutanakap phuqhiriwa, taqi luräwinakapan munasiñaniwa. 14 Tatituw tinkurinakarux katxäsiski, qaritanakarusti ch’amañcharaki. 15 Taqinin nayranakapaw jumarux uñch’ukisipktam, jumaw wakisitarjam manq’añ jupanakar churtaxa. 16 Jumaw amparam luqatattaxa, taqi jakirinakarusti askinak jilarkir churtaxa. 17 Tatitux taqi sarnaqäwipan chiqap uñjiriwa, taqi luräwinakapan munasiñaniwa. 18 Tatitux art’asirinakapan jak’apankaskiwa, chiqpach chuymamp jupat art’asirinakan jak’apankiwa. 19 Jupar arkirinakan munataparjamaw phuqhi; arnaqasitanakap ist’i, qhispiyaraki. 20 Tatitux jupar munirinakarux imiwa, ñanqha luririnakarusti t’unjiwa. 21 ¡Lakaxax Tatitur yupaychpan! ¡Taqpach jakirinakax qullan sutip jach’añchpan, jichhasa, wiñayan wiñayapataki.

146

1 ¡Tatitux jach’ar aptatäpan! Taqpach chuymaxampiw Tatitur yupaychä. 2 Jakañaxkamax Tatituruw yupaychä; jupatakiw q’uchunak q’uchurakï. 3 Jilïr jaqinakarux jan alkatapxamti, jiwir jaqïpxatap laykux janiw qhispiyapkaspati, 4 jiwxapxi ukapachaxa, laq’aruw tukxapxi, ukürpachaw amtatanakapax tukusxi. 5 Jacobun Diosapan yanapat jaqix kusisiñaniwa, Tatitu Diosapar suyt’irix kusisiñaniwa. 6 Jupaw alaxpacha, akapach luri, lamar qutarusa, taqi ukan utjirinakarusa. Jupax arsutap phuqhapuniwa. 7 T’aqhisiyat jaqinakaruw chiqapar uñji, manq’at awtjatanakaruw manq’añ churaraki. Tatituw katuntat jaqinakarux antutnukuyi; 8 Tatituw juykhunakarux uñjayi; Tatituw tinkur jaqinakarux wayti; Tatituw aski jaqinakarux munasi; 9 Tatituw yaqha markankir jaqinakarux imi, wajchanakampiru, ijma warminakampiruw uywi, ñanqha lurir jaqinakatakisti thakhip chhaqtayi. 10 Tatitux wiñayapuniw apnaqani; Sión marka, Diosamax wiñayan wiñayapaw apnaqani. ¡Tatitux jach’ar aptatäpan!

147

1 ¡Tatitur yupaychapxañäni! ¡Diosasar q’uchuñax kusiskañawa! ¡Jupar suma q’uchunakampi yupaychañaw wakisi! 2 Tatituw Jerusalenarux wasitat sayt’ayi, Israel markat ananukutanakarusti tantachthapiraki. 3 Jupaw chuyma usuchjatanakarux waliptayi, chhuxrinakapsa k’umaracharaki. 4 Jupaw warawaranak jakht’i, sapa mayarusti suti ucharaki. 5 Diosasax jach’a ch’amanipuniwa, yatiñ kankañapax jan tukuskiriwa. 6 Tatituw llamp’u chuymaninakarux jach’ar apti, ñanqha luririnakarusti, q’al aynacht’ayi. 7 Yuspagarañamp Tatitur q’uchupxam; Diosasatakix arpampi chik q’uchupxam. 8 Jupaw alaxpacharux qinayanakamp phuqhanti, uraqitak jallu wakichi, ch’umi manqhanakan quranak ch’uxñaptayi, 9 jupaw uywanakarux manq’añ churi, juparakiw allqamarin chhiwlinakaparux wararipki ukapachax manq’añ churi. 10 Janiw caballonakan ch’amapax Tatitur kusisiykiti, janirakiw jaqin ch’amapas kusisiykiti; 11 jupar iyawsirinakaw kusisiyi, munasiñapar iyawsirinakaw kusisiyi. 12 Jerusalén marka, Tatitur yupaycham; Sión marka, Diosamar jach’añcham. 13 Jupaw punkunakaman jist’añanakap thuruñchi, wawanakamarusti marka taypin jach’añchi. 14 Tatituw uraqimarux sumankañ uchi, jilarkir suma trigompiw sist’aytam. 15 Jupaw arunakap uraqir apayani, arunakapasti jank’akiw yatiyasi. 16 Jupaw khunurux t’awrar uñtat apayani, arum sullanakarusti laq’ar uñtat willtaraki. 17 Jupaw chhullunkhayarux chhijchhir uñtat apayani; umasti thayampiw chhullunkhayar tuku. 18 Jupax mä aruk arsu, ukampikiw chullurayi; thayampiw phust’ayi, ukat umax jaltaraki. 19 Tatituw Jacoburux arunakap yatiyi, Israel markarusti kamachinakap churaraki. 20 Janiw kawkïr markampis ukham lurkänti, uka markanakax janipuniw arsutanakap uñt’apkänti. ¡Tatitur yupaychapxañäni!

148

1 ¡Tatitur yupaychapxañäni! ¡Tatiturux alaxpachatpach jach’añchapxpan! ¡Tatiturux alaxatpach yupaychapxpan! 2 ¡Tatitun angelanakapa, jupar jach’añchapxam! ¡Taqpach tamanakapa, Tatitur yupaychapxam! 3 ¡Inti, phaxsi, k’ajkir warawaranaka, Tatitur yupaychapxam! 4 ¡Alaxpacha, Tatitur jach’añcham, alaxpachankir umanaka, Tatitur yupaychapxam! 5 Tatitun sutip jach’ar aptapxam, arupampi arsusakiw taqi kun utjayäna; 6 jupaw wiñayatak taqi kun utt’ayäna, jan tukuskir kamachi aru ucharakïna. 7 ¡Tatiturux uraqitpach yupaychapxam, lamar quta, axsarkañ animalanaka! 8 ¡Tatitur jach’añchapxam, q’ixu q’ixu, chhijchhi, khunu, urpu! ¡Arunakap jaysir jach’a thaya! 9 ¡Yupaychapxam, jach’a qullunaka, jisk’a qullunaka! ¡Achu churir quqanaka, cedro quqanaka! 10 ¡Animalanaka, uta uywanaka! ¡Uraqinjam qatatnaqtir animalanaka, thuqnaqir jamach’inaka! 11 ¡Tatitur jach’añchapxam, akapachankir reyinaka! ¡Taqpach jilïrinaka, akapach apnaqirinaka! 12 ¡Chachanaka, warminaka, waynanaka, ch’ama qaritanaka! ¡Tatitur yupaychapxam! 13 ¡Tatitun sutip jach’ar aptapxam, sutipakiw muspharkañaxa! ¡Jach’a kankañapax alaxpachatsa, uraqitsa jilankiwa! 14 ¡Jupaw markaparux ch’amañchi! ¡Jupar iyawsirinakapax yupaychañäni, jupan ajllit Israel markapätanwa! ¡Tatitur yupaychapxañäni!

149

1 ¡Tatitux jach’ar aptatäpan! Tatiturux machaq q’uchu q’uchupxam; iyawsirinakap taypin yupaychapxam. 2 Israel markax utjayiripat kusispan, Sión markan wawanakapax Reyipat kusisipxpan. 3 Thuqhuñanakampi sutiparux jach’añchapxam, arpanakampi, chhullu chhullunakampi q’uchupxam. 4 Tatitux markapampix kusisiwa; llamp’u chuyman jaqinakarux atipt’ayiwa. 5 Aski jaqinakax atipt’atapat kusisipxpan, ikkasas kusisiñat q’uchupxpan. 6 Lakanakapan Diosar yupaychañax utjpan, amparanakapansti purapar arin espada ayt’atäpxpan; 7 Diosar jan uñt’irinakar ukhamat ukham apsusiñataki, jach’a markanakar mutuyañataki, 8 reyinakar ñach’antañataki, munañaninakarus cadenanakamp ñach’antañataki, 9 Tatitun arsutapax jupanakamp phuqhasiñapataki. ¡Ukax taqpach iyawsirinakapar jach’ar aptirïniwa! ¡Tatitux jach’añchatäpan!

150

1 ¡Tatitux jach’ar aptatäpan! ¡Diosarux qullan utapan yupaychapxam! ¡Muspharkañ alaxpachan jach’añchapxam! 2 ¡Wali muspharkañ luratanakapat yupaychapxam! ¡Muspharkañ jach’a kankañapat yupaychapxam! 3 ¡Trompeta phust’añanakamp jach’añchapxam! ¡Arpanakampi, salterionakamp yupaychapxam! 4 Chhullu chhullunakamp thuqt’asis yupaychapxam! ¡Pinkillunakampi, mandolinanakamp jach’ar aptapxam! 5 ¡Wali kunkayir platillonakampi yupaychapxam! ¡Jach’at chhulluqir platillonakamp jach’ar aptapxam! 6 ¡Taqpach jakirinakax Tatitur yupaychapxpan! ¡Tatitux jach’ar aptatäpan!