ECLESIASTÉS

1

1 David chachan Arunak Yatiyir yuqapan arsutanakapax akanakawa, jupasti Jerusalén markan reyipänwa: ¡Inamayakiwa, inamayakiwa! ¡Taqi kunas inamayakiwa! 3 ¿Jaqisti kuna askirak jikxati, akapachan sapür irnaqasasti? 4 Mayninakax yuripxiwa, mayninakasti jiwapxarakiwa, ukampis uraqix pachpakïskiwa. 5 Intix jalsuniwa, intix jalantarakiwa, wasitat jalsuniñatakisti jank’akiw pachpar kutt’i. 6 Thayax aynach tuqiruw thayt’i, ukatsti amsta tuqiruw muyti. ¡Thayax muytas muytasaw sari! ¡Muytanisax pachpar muyjtaskakiwa! 7 Jawiranakax lamar qutarkamaw sarapxi, lamar qutasti janiw phuqhantaskiti; jawiranakax kawkhattix sarki ukkharuw kuttani, ukat wasitat jawirnam jalañataki. 8 Taqi kunaw qarjayasi uk qhanañchirix janiw khitis utjkiti; janiw uñjkasasa, ist’kasas ukanakamp sisthapkiti, ukhamat kusisiñapataki. 9 Kunjamäkäntix nayra pachax ukhamakïskiwa; kunatix nayrax luraskän ukax pachpakiw lurasiski. ¡Janiw kunas akapachan machaqat luraskiti! 10 Akham sirix utjapuniniwa: “¡Akapï machaqat lurataxa!” sasa. Ukampis ukax jiwasanakat patak maranak nayrax utjapunïnwa. 11 Kunatix mäkipawayki ukax armatawa, kunatix jutkani ukanakas jutirimp chik armatäxaniwa. 12 Naya, Arunak Yatiyirix Jerusalén markan Israelan reyipäyätwa, 13 ukatsti nayax yatxatañaruw uchasta, kunatix aka uraqin luraski ukanak ch’ikhi kankañamp yatxatasa. ¡Tatitux ch’ama tukuyañampiw jaqinakarux jisk’ar tukuyi! 14 Ukat nayax amuyta, akapachan kunanakatix lurañäki ukanakax inamayakïtapa, thayarus katthapiñ munksna ukhama. 15 ¡K’umuptatarux janiw chiqaptayksnati, jan utjki ukatsa janiw jakhthapksnati! 16 Ukhamasti naya pachpaw chuymaxan sista: “Akax uñjapxita, wali jach’a jaqir tukt’atätwa, nayat nayra Jerusalenan apnaqapkän ukanakat sipan wali yatiñanïtwa; yatxatañampiru, yatiñ kankañampirus wali katuyatätwa, ukhamarakiw jan amuyt’asirïñaru, pisi chuymanïñarus katuyasta, ukampis taqi ukax thayarus katthapiñ munksna ukhamakïtap amuyta” sasa. 18 Chiqpachansa juk’amp yatiñansti juk’amp jan walt’añaw utji; juk’amp yatxatirix juk’amp llakisi.

2

1 Ukat naya pachpaw chuymaxan sarakta: “Jichhax nayax kusisiñan yant’ä; kunatix sumäki ukampiw jakäwixan kusisi” sasa. ¡Ukampis ukax inamayarukiw tukuwayi! 2 Ukat sista: “Larusiñax luqhi kankañawa, kusist’añas janiw kunatakis askïkiti” sasa. 3 Amuyuxampi, yatiñ kankañampi apnaqatax vino mallt’añ munasaw machañar katuyasta, jaqix akapachan jakht’at urunakapan kuna asksa jikxataspa, uk yatiñataki. 4 Jach’a lurañanak lurta; reyi utanak utachasta; uva yapunakaw utjitäna. 5 Nayaw yapunakaxa, panqar yapunakax yapuchasta, uka yapunakarux muxsa achur alinak ayrusta. 6 Uma qutacht’añanak lurta, ayrut alinakar umamp qarpañataki; 7 chachatsa warmitsa uywatanak alasta, ukhamarus utaxan yuripki uka uywatanakaxaw utjitäna; vacanakasa, ovejanakas nayat juk’amp nayra Jerusalenankapkän ukanakat sipansa, waljapuniw utjitäna. 8 Qursa, qullqsa waljpun apthapta, ukanakax yaqha suyun reyinakan yänakapänwa. Q’uchur chachanaka, q’uchur warminakaw utjitäna, jaqinakan kusisiñapan wal kusisiyäta, warminakas waljaw utjitäna. 9 Nayax wali aytat jaqïyätwa, nayat nayra Jerusalenan jakapkän ukanakat sipan juk’amp yänakaw utjitäna. Ukhamarus yatiñ kankañaxax janiw nayat saraqkitänti. 10 Kuntix munkäyät uk luräyäta; kunampitix kusisiñ munkäyät ukampiw kusisïyäta. Taqi chuymaxampiw luratanakaxat kusisïyäta, ukatsti uka kusisiñaw nayan churäwixäna. 11 Ukatsti nayax kuntix lurkäyäta, qawqha ch’amtix irnaqañatak apskäyät uk uñakipta, ukat taqi kunas inamayakïtap amuyarakta, thayarus katthapiñ munksna ukhamakiwa, janiw kuna askis akapachan utjkiti. 12 Uka qhipatsti yatiñ kankañata, pisi amuyt’anïñata, jan amuyt’asirïñat lup’irakta: ¿Kunat juk’ampsa nayan qhipaxat jutir reyix luraspa kunatix luratäxi ukatxa? 13 Ukat nayax amuyta, yatiñ kankañax pisi amuyt’anïñat sipansa juk’amp askïtapa, kunjämatix qhanax ch’amakat sipan juk’amp askïki ukhama. 14 Yatiñan jaqix sum uñjañaruw uchasi, ukampis pisi amuyt’anix ch’amakanjam sarnaqi. Ukatsipana, taqinirus pachpak suyt’atap amuyta, 15 ukat sista: “Kunatix pisi amuyt’anirux suyt’ki ukax nayaruw suyt’arakitu, ukhamasti nayatakix wali yatiñanïñax janiw askïkiti. ¡Ukas inamayakiwa! 16 Yatiñan jaqitsa, pisi amuyt’an jaqitsa janipuniw khitis amtaskaniti; pachanak mäki sarakipatapatsti taqiw armatäxi, yatiñan jaqisa, pisi amuyt’an jaqis kipkakiw jiwapxi” sasa. 17 Nayax jakañar uñisiñaruw purta, kunatix aka uraqin luraski ukax nayatakiw sayt’i. Chiqpachansa, taqi ukas inamayakiwa, ¡thayarus katthapiñ munksna ukhamakiwa! 18 Nayax akapachan kuntix lurkäyät ukanak uñisiñaruw purta, ukampis taqi ukanak naya qhipat jutir jaqir jaytañaxäniwa. 19 Ukatsti, ¿khitirak naya qhipat jutir jaqin ch’ikhïtapsa, pisi amuyt’anïtapsa yatispasti? Ukatsipana nayax kunanaktix ch’ama tukuñampi, yatiñ kankañamp jikxatkta uk katusini. ¡Ukas inamayarakikiwa! 20 Akapachan kuntix nayax lurkäyät uk uñjasinxa, jan inakt’as irnaqataxat wal amtasta, 21 maynix yatiñampi, uñt’añampi, suma luraña yatitampi luratapaxa jaytxañatakikiwa, khititix jan lurkäna taqi ukanaka jupan katuntasiñapataki ¡Ukasti inamayakiwa, jan chiqapar uñjañarakiwa! 22 Ukhamasti, ¿kuns jaqix akapachan jan inakt’as irnaqasa, llakisisax jikxati? 23 Taqi jakäwipas llakisiña, ch’ama tukuñakiwa; janiw amuyupas arumax samart’kiti. ¡Ukax inamayarakikiwa! 24 Mä jaqitakix manq’asiña, umaña, irnaqäwipat kusisiña ukakiw juk’amp askixa, ukampis taqi ukas Tatitut jutatap amuyarakta. 25 Jan jupäspa ukasti, ¿khitirak manq’aspa, kusisirakispasti? 26 Chiqpachansa Tatituw khitirutix munki ukarux yatiñ kankañsa, yatxatañ chuymsa, jan ukax kusisiñsa churi; ukatsipana jucha lurir jaqirux yänak jikxatañapatakiw irnaqayi, ukat khitirutix munki ukar churxañataki. ¡Ukasti inamayarakikiwa, thayarus katthapiñ munksna ukhamakiwa!

3

1 Aka uraqin taqi kunas pachanikiwa; mä pachakiw taqi kunatakis utji: 2 Yuriñ pacha, jiwxañ pacha. Ayrunak ayruñ pacha, ayrutanak jik’thapiñ pacha. 3 Jiwayañ pacha, qullt’añ pacha. Tukjañ pacha, utacht’añ pacha. 4 Jachañ pacha, larusiñ pacha. Llakisiñankañ pacha, kusisiñankañ pacha. 5 Qalanak willtañ pacha, qalanak apthapiñ pacha. Qhumantasiñ pacha, jaljtañ pacha. 6 Thaqhañ pacha, chhaqhayañ pacha. Imañ pacha, jaqtañ pacha. 7 Ch’iyanuqañ pacha, ch’ukthapiñ pacha. Amukt’añ pacha, parlañ pacha. 8 Munasiñ pacha, uñisiñ pacha. Ch’axwañ pacha, sumankañ pacha. 9 ¿Ukataq irnaqir jaqisti, kuna askirak jikxatisti? 10 Diosax jaqir ch’ama tukuñanak katuyatap amuyta, ukat ukanakampix jisk’ar tukuyañataki. 11 Diosax pachaparuw taqi kuns munkañ luri; ukhamarus jaqin amuyuparux kunatix wiñayäki uk uchi, janisay jaqix kuntix Diosax lurki, kuntix lurkani uk amuykpan. 12 Ukat nayax amuyta, jaqin askipax kusist’aña, k’uchik sarnaqt’aña ukakiwa, 13 ukampis jiwasatix manqt’asiñäni, umt’asiñäni, irnaqäwisat kusist’añäni ukaxa, Diosaw ukham jiwasar churistu. 14 Kuntix Diosax lurki ukan wiñayatakïtap amuyarakta. Janiw ukar yapt’añas apaqañas wakiskiti; Diosaw ukham luri, jupa nayraqatan axsart’añax utjañapataki. 15 Kunatix utjki ukax nayrax utjapunïnwa, ukatsti kunatix utjkani ukanakas niy utjxiwa. Diosaw wasitat utjayaski. 16 Akapachan ñanqha lurañanaka, jan walinak utjatap uñjarakta, ukanak lantix aski luraña, chiqapar uñjañaw utjañapäspa. 17 Ukat sarakta, Diosaw aski jaqirus ñanqha jaqirus chiqapar uñjaskani, ukampis taqi kun lurañatakix mä pachakiw utji. 18 Jaqin sarnaqäwipatsti saraktwa, Tatituw jaqinakarux yant’aski, jupanakan uywanakjamätap amuyasipxañapataki. 19 Chiqpachansa jaqinakampi uywanakampix mä sapa tukuyanikiwa: maynis maynisa kipkak jiwapxani, jakayir samanas jupanakatakix janiw yaqha yaqhäkiti. Jaqix janiw uywat sipan jilankkiti; taqi kunas inamayakiwa, 20 taqinis mä chiqarukiw puripxani; laq’at luratäpxiwa, pachpa laq’aruw taqinis tukupxani. 21 ¿Khitis jaqin ajayupan amstar makhatatapa, uywan ajayupas uraq manqhar saraqatap yatisti? 22 Ukat nayax amuyta, jaqin askipax luräwipat kusist’añakiwa, ukampis juparux ukhamaw wakt’i, jupan jiwxatapatsti janiw khitis kunatix luraskän uk uñacht’aykaniti.

4

1 Ukatsti aka uraqin kunjämtix t’aqhisiyapki ukanak uñjta. Ukat t’aqhisiyatanakan jachatanakap uñjarakta, ukampis janiw khiti chuymacht’iripas utjkiti; t’aqhisiyirinakapax ch’amampiw apnaqapxi, ukampis janiw jupanakar khiti chuymachirix utjkiti. 2 Ukat nayax jiwirinakan kusisiñanïtap amuyta, jakasipki ukanakat sipansa; 3 ukampis uka panit sipansa khitinakatix janïr yuripki ukanakaw wali kusisitäpxi, jupanakax janïraw aka uraqin jan wali luratanakap uñjapkiti. 4 Jan inakt’as irnaqaña, nayraqatar sartañax maynit maynikam jilankañ thaqhatapak uñjarakta, ukasti inamayarakikiwa, thayarus katthapiñ munksna ukhamakiwa. 5 Jaqix siwa: “Jan amuyt’asir jaqix janiw irnaqañ munkiti, ukat manq’atjam jiwaski” sasa. 6 Ukampis nayax sistwa: “Mä juk’a samart’añax askiwa jan samart’as irnaqañat sipana, ukampis jan inakt’as irnaqañax inamayakiwa” sasa. 7 Maysa tuqitsti akapachan kunatix inamayäki uk uñjarakta: 8 mä sapa chachax jan jila masinakani, jan wawanakani, jan jilanakaniwa, ukat janiw kunapachas samart’kiti, janipuniw qamir yänakap uñjkasas kusisitäkiti, janirakiw jiskt’askarakisa: “¿Khititakis taqi akanak jikxattxa? ¿Kunatsa jakäwixan jan k’uchirtaspachätxa?” sasa. Ukampis taqi akanakax inamayakiwa, mä jathi q’ipïkaspas ukhama. 9 Mayni sapat sipansa panïñaw juk’amp askixa, ukhamat irnaqatapas juk’amp uñstaraki. 10 Maynitix jupanakat liwischi ukaxa, mayniw juparux wayti. ¡Ukampis kunakïkan sapak liwiski ukatakixa, janiw khiti waytiripas utjkaniti! 11 Ukampis panitix ikipxani ukaxa, purapat junt’uchasipxani; ukampis mayni sapaxa, ¿kunjämarak junt’thapispasti? 12 Mayni sapax atipjatäspawa, ukampis panix atipjapxaspawa, ukhamarus kimsat k’anat wiskax janiw mäki t’aqaskaspati. 13 Mä tuqitxa, pisi amuyt’an iwxanak jan ist’asir reyit sipansa, mä jan kunan ch’ikhi waynaw askixa. 14 Uka waynax carcelat mistunisin reyit qunt’askchi ukasa, jan ukax jan kunanïkas reyïñar purkchi ukasa, nayax akapachan jakir jaqinakarux jupar yanapt’ir uñjta. 16 Jupax walja markarus apnaqkchini ukasa, qhiparux janiw uka jaqinakarusa, wawanakaparus kusisiykanit. Ukhamasti ukax inamayarakikiwa, thayarus katthapiñ munksna ukhamakiwa.

5

1 Kunapachatix Diosan utapar sarkät ukkhaxa, sarnaqäwim uñakipasim, ñanqha lurir jaqinakan wilañchap luqtañat sipansa, ist’añatak jupar jak’achasim. 2 Diosatak mä kun lurañatakis jan mäki arsumti, Diosax alaxpachankiwa, jumasti akapachankaraktawa. Ukat juk’ak parlañamax wakisi, 3 sinti lup’isax samktatapxiwa, sinti parlasasti jan wali arunak arsupxi. 4 Kunapachatix kun lurañatakis Diosar arsüta ukkhaxa, jank’ak uk phuqham, jupax janiw pisi amuyt’anirux munkiti. Kuntix lurañatak arskta uk phuqham, 5 arsutar jan phuqhañat sipansa, jan kuns arsuñaw askixa. 6 Arsutamampix jan juchachasimti, janirak Diosan khithataparus “Pantjastwa” samti. ¿Kunatsa parlatamampix Diosar phiñasiyäta, ukat luratanakam t’unjañapatakisti? 7 Uka layku, walja lup’iñanak taypina, kunayman arunak taypina, jan amuyt’asin lurañanak taypinsa, jumax Diosar axsartañamawa. 8 Mä markantix jan kunanir t’aqhisiyiri, chiqa aski lurañar mayjt’ayir uñjsta ukaxa, jan muspharamti, mä jilïrin yaqha jilïripaw utji, ukat juk’amp jilïriw jupanak paninxarux utjaraki. 9 ¡Ukarux markax nayraqataruw sarti satawa, reyis mayninakar luqtiritaki satarakiwa! 10 Khititix qullqi munki ukax juk’amp muni; khititix qamirïki ukax, jan utjirinjamakiwa amuyasi. Ukasti inamayarakikiwa, 11 ukampis, yänakax juk’ampi utjki ukkhaxa, mäkiw tukusxi. ¿Kuna askirak apsusti nayra mayamp uñxatasasti? 12 Irnaqir jaqix juk’sa, jan ukax waljsa manq’askpan, sumpun ikt’asi; ukampis qamirirux yänakapax janiw ikthapiykiti. 13 Akapachan sinti llakiskay uñjta: qamir yänak juk’uchañax uywiriparuw jan walt’aykiti; 14 ukampis jan suma alakip lurasax uka yänakax q’alaw tukusispa, ukatsti jupatix mä wawanïspa ukaxa, janiw ukat qhiparux kuna jaytañapas utjkaspati. 15 Kunjämatix taykapan purakapat q’alalak yuri, ukhamakiw sarxani, irnaqatapatsti janiw kuns apaskaniti. 16 Akaw sinti llakiskayaxa: kunjämatix aka uraqir jutki ukhamakiw sarxani. ¿Kuna askirak apsusti jan inakt’as irnaqatapatsti? 17 Ukhamarus taqi jakäwipansti ch’amakanjam sarnaqawayi, jan walt’añana, t’aqhisiñana, chuyma usuyasiñanakana. 18 Nayax akhamak amuyta: jakäwin askipax manqt’asiña, umt’asiña, aka uraqin mä juk’a urunak Diosax churkistu ukan jan inakt’as irnaqatasat kusist’aña ukakiwa, ukampis ukaw jiwasanakar wakt’istu. 19 Mä tuqitsti, Diosax khitirutix wali qamir yänak churki ukarux ukanakat manqt’asiña, ukanakat kusist’añ churaraki, ukampis jan inakt’as irnaqatasat kusist’añax Diosat juti. 20 Diosax kusisiñampi chuymar phuqht’asaxa, janiw jakañapat sinti llakiskiti.

6

1 Aka uraqin jaqinak taypin mä jan walt’añ uñjta: 2 Diosax yaqhipanakarux jilarkir suma yänak churi, kuntix munapki ukanakax janiw jupanakatak pist’kiti; ukampis janiw taqi ukanakat kusisipkiti, jan ukasti yaqhanakakiw kusisipxi. ¡Akasti chiqpachan inamayawa, llakkañarakiwa! 3 Mä chachax patak wawanakanïskaspawa, ukat walja maranakas jakaskarakispawa; ukampis ukham jakkasax janitix yänakapampi kusiskani, janirak amayapas imt’atäkan ukaxa, nayatakix uka jaqit sipansa mä sullsut wawaw askixa. 4 Ukampis uka wawax ina ch’usarus ch’amakan chhaqkchini, sutipas armatäniwa, 5 ukatsti intsa janisay uñjkchini, janisay kunsa yatkchini, ukampis uka chachat sipansa juk’amp samarañanïniwa. 6 Jupax pä waranqa maras jakchisapän ukas janiw yänakapat kusiskasapänti. Chiqpachansa, ¡taqiniw uka pachpar sarapxi! 7 Jaqix manq’añatakix jan inakt’asaw irnaqi, ukampis janiw sisthapkiti. 8 ¿Kuna tuqinsa mä yatiñan jaqix pisi amuyt’an jaqit sipan jilanki? ¿Kunsa mä pisi amuyt’an jaqix askin sarnaqasax jikxati? 9 Aliq amuyañat sipansa uñjañaw askixa. Ukampis ukax inamayawa, thayarus katthapiñ munksna ukhamakiwa. 10 Kunatix jichhax utjki ukax sutiniwa, ukasti yatisirakiwa, janiw khitis jupat sipan juk’amp ch’amanimpix nuwaskaspati. 11 Mayakiw chiqaxa: walja arunak parlañanxa, axtañ arunakaw utji; ukampix janiw kuna asksa jikxatksnati. 12 Niy yatitawa, janiw khitis yatkiti kunatix jaqitakix aka jakht’at inamay urunakapan askïki ukxa. Urunakapax ch’iwir uñtataw sarakipani, ¿khitirak jupar yatiyaspa kunatix akapachan jiwatap qhipat luraskani uksti?

7

1 Suma q’apkir qullanakat sipansa, aski jaqit uñt’atäñaw askixa. Yuriñ urut sipansa, jiwañ uruw juk’amp askixa. 2 Kusist’ir sarañat sipansa, jiwirin ukar sarañaw askixa. Jiwax taqi jaqinakan tukuyäwipawa, jakirinakasti uk amtañapäspawa. 3 Larusiñat sipansa jachañaw juk’amp askixa, ajanurux janis wal lurkchini, ukampis chuymarux ask luri. 4 Yatiñan jaqix jiwañat lup’i, ukampis pisi amuyt’an jaqix kusist’ir sarañat lup’i. 5 Pisi amuyt’an jaqin jach’ar aptatäñat sipansa, yatiñan jaqinanakan iwxt’atapar ist’añaw askixa. 6 Pisi amuyt’an jaqin larusitapax kunjämatix ch’aphinakax ninan t’aqarki ukhamawa, ukasti inamayakirakiwa. 7 Jan wali lurañanakax yatiñan jaqirux janiw walt’aykiti, qullqimpi chilltañax chuymap mayjt’ayi. 8 Mä kuna luräwi qalltañat sipansa tukuyañaw juk’amp askixa. Jach’a jach’a tukuñat sipansa, llamp’u chuymanïñaw juk’amp askixa. 9 Thithiñampix jan atipjayasimti, thithiñax pisi amuyt’an jaqinkiwa. 10 Janipun jiskt’asimti, “¿Kunatsa nayra maranakax ancha sumänxa?” sasa, uka jiskt’asti janiw ch’ikhin jiskt’apäkiti. 11 Akapachan jakiritakix yatiñanïñaw askixa, ukampis yatiñanïñampi, kamirïñampiw juk’amp askixa. 12 Yatiñasa, qullqisa jaqirux arxatiwa, ukampis yatiñ kankañax yatiñan jaqirux jakañ churi. 13 Diosan luräwinakapat sum amuyt’am: ¿khitirak jupan k’umuptayatapar chiqachaspasti? 14 Sumankaña jutipanxa kusisim; jan walt’añ jutipansti amuyt’asirakim, mayasa, mayasa Diosankiwa, ukatsti jaqix janipuniw yatkiti kunatï jutir urunakana jutkani ukatxa. 15 Taqi akanak uñjawayta aka juk’a inamay jakañaxanxa: aski jaqinakax askinak lurkasaw jiwapxi, ñanqha jaqinakasti jan walinak lurkasas walja maranakaw jakapxi. 16 Jan sinti askix tukumti, janirak sinti yatiñanis tukumti. ¿Kunatarak jumapach aynacht’añ muntasti? 17 Jan sinti jan walinak luramti, janirak sinti pisi amuyt’anis tukumti. ¿Kunatarak janïr jiwañäkipan jiwätasti? 18 Uk katthapiñax askiwa, amparat jan antutjasa. Khititix Tatitur axsarki ukaxa, taqi kunansa askiruw mistsuni. 19 Mä markan tunka jilïrinakat sipansa, yatiñ kankañaw yatiñan jaqirux juk’amp ch’am churi. 20 Ukatsipana, akapachan janiw khitis jan juch luras aski jaqix utjkiti. 21 Kunanaktix sapki ukanakar jan yäqamti, ukhamat luqtirimar jumxat jan walinak parlatap ist’kätati. 22 Jumas sum yatiraktaxa, walja kutiw mayninakat jan walinak parltaxa. 23 Taqi akanak wali amuyt’ampiw uñakipta, ukhamasti yatiñ kankañanïñ munäyäta, ukampis janiw jikxatañjamäkänti. 24 ¡Taqi kunatix utjki ukax janiw jikxatañjamäkiti! ¡Sinti ch’amawa, jan khitinsa amuyt’kayarakiwa! 25 Nayax yatxatañanak jikxatañaruw uchasta, ukat yatxatxasin mä suma amuyt’ar puriñataki. Ukhamasti nayax amuytwa, pisi amuyt’anïñan jan walïtapa, pisi chuymäñas luqhi kankañätapa. 26 Jiwañat sipansa kunatix juk’amp jan walïki uk jikxatta: warmix chuymampi sallqxasax amparapampiw qhumanti. Diosar munirix ukham warmit jaltxaniwa, ukampis jucharar jaqix sipitanakaparuw jalt’ani. 27 Naya, Arunak Yatiyirix kunäkataynatix uk thaqkasax akanak jikxatta: 28 ¡kuntix chiqpachan thaqkta uk janiw jikxatkti! Waranqa chachanakatxa maynik aski jaqi jikxatta, ukampis janiw mä aski warmsa jikxatkti. 29 Nayax akhamak jikxatta: Diosax jaqirux chiqap luräna, ukampis pachpa jaqiw jakañap jan walt’añar puriyi.

8

1 ¿Khitis yatiñan jaqimpix kikipasispa? ¿Khitirak kunäkitix ukanak uñt’aspa? Yatiñ kankañax jaqin ajanup qhanartayi, qhuru uñnaqapsa quñaptayarakiwa. 2 Reyin arsutanakapar phuqhapxam, ukham Dios nayraqatan juramentompi arstaxa. 3 Jupan nayraqatapat jan mäki mistumti. Jan wali lurañanakampix jan chikachasimti, ukampis jupax kunjämtix munki ukham luraspa. 4 Reyin arupax jach’a munañan aruwa, janiw khitis siskaspati: ¿Kunarak lurtasti? sasa. 5 Arsutarjam phuqhirix janiw kuna jan walirus purkaniti, ukatsti khititix yatiñanïki ukax yatiw kunapacha, kunjäm phuqhañsa. 6 Chiqpachansa, taqi kun lurañatakis mä pachampi, amuyumpiw utji, ukampis jaqitakix 7 akat qhipar kunatix luraskani uk jan yatitapaw jupan jach’a llakipaxa, janirakiw jupar khiti amuyt’ayiris utjkiti. 8 Jaqin jakañap ch’amampi katxäsirix janiw khitis utjkiti, janirakiw jiwar ch’amampi katxäsiris utjkiti. Aka nuwasïwit janiw khitis jaltkaspati. Jan wali lurir jaqirux janiw ñanqha luratapax jiwañat qhispiykaspati. 9 Akapachan kunanakatix luraski ukanak yatxatañar uchasitax laykuxa, kunjämatix jaqix masinakapar jan walinak lurañatakix ch’amanïki uk uñjarakta. 10 Uka kipkarak ñanqha jaqirux imäwip urun wali jach’achañampi imapxatap uñjta; aski jaqitsti janiw pachpa markapas amtaskiti. Akasti inamayakiwa, 11 Juchan jaqirux jan mäki juchap uñt’ayasaxa, juk’amp jucha lurañaruw puriyi. 12 Ukhamasti jucharar jaqix walja kuti juchanak lurkasas walja maranakaw jakaski. (Nayax khitinakatix Tatitur jach’añchapki, axsarapki ukanakan sumak jakasipxatap yatiyäta; 13 ukampis jucharar jaqinakatakix janiw kunas sumäkiti, jakäwipas Diosar jan axsaratap laykux mä ch’iwjamakiw sarawayxi.) 14 Ukhamaw akapachan aski jaqinakax inamay t’aqhisipxi jan wali jaqinakäkaspas ukhama, jucharar jaqinakasti aski jaqinakäkaspas ukhamaw kusisipxi. Nayax sistwa: “Akax inamayakiwa” sasa. 15 Ukat nayax kusisiñxat sista: “Kusisiñax utjpan” sasa. Jaqitakix akapachan janiw yaqha suma luräwipax utjkiti, jan ukasti manq’aña, umaña, kusist’aña ukakiw utji, jaqitakix ukakiw irnaqatapat utji, Diosax akapachan jakañ churki uka urunakapana. 16 Nayax juk’amp yatiqañaru, yatxatañaru, akapachan kuntix lurapki uk uñakipañaruw uchasta, ukampis jaqix uruy arumaw jan ikthapkiti, 17 ukatsti juk’amp amuyta, jaqix kuntix Diosax lurki ukanaka, akapachan kunatix luraski ukanak janiw amuykiti. Qawqsay munasax thaqhaskpan, ukampis janiw jikxatkaniti; yatiñan jaqix “yattwa” saskaspawa, chiqpachansa janiw jikxatkiti.

9

1 Taqi chuymaw taqi akanak yatxatañar uchasta, aski jaqinakana, yatiñ kankañan jaqinakan luratanakapan Diosan amparapankatap yatiñataki. Jaqix munasiñxatsa, uñisisiñxatsa, ukanakan uñjkasas janiw kuns yatkiti. 2 Ukhamasti taqinirus pachpakiw suyt’aski: aski jaqirusa, jucharar jaqirusa, suma jaqirusa jan wali jaqirusa, q’uma jaqirusa, jan q’uma jaqirusa, wilañchanak luqtir jaqirusa, jan luqtir jaqirusa; uka pachparak suma jaqirusa, jucharar jaqirusa, juramento lurir jaqirusa, jan lurir jaqirusa. 3 Akapachan taqi kunatix luraski ukanakat akaw jan walïkiti: taqinirus pachpakiw suyt’aski. Mä tuqitxa, jaqin amuyupax ñanqha lurañampi phuqt’atawa; taqi jakäwipansti luqhi kankañaw amuyuparux apnaqi; ukatsti tukuyarux jiwañarukiw purxi. 4 Ukampis khitirutix jakañax churatäki ukatakix juk’amp suyt’äwipaw utji. Jiwat leonat sipansa jakaskir anuw askixa. 5 Ukhamarus khitinakatix jakasipki ukanakax jiwañap sum yatisipxi, ukampis jiwatanakax janiw kuns yatipkiti, janirakiw kuns katuqapkiti, jupanakax armatäxapxiwa. 6 Munasiñapasa, uñisisiñapasa, munapayasiñapas ukan tukusxi, janipuniw jupanakax akapach luräwinak mayampsa lurkxapxaniti. 7 T’ant’amsti kusisiñamp manq’asim, vinomsa kusisiñampirak umt’asim, juman luratanakamax Tatiturux kusisiyiwa. 8 Janq’u isimpipun isthapisim; p’iqimarus q’apkir qullanakampipun uchasim. 9 Munasit warmimampix kusisit jakasim, Tatitux akapachan juk’a urunak churktam ukana; akapachan jan inakt’as irnaqatamat ukakiw wakt’tam. 10 Kuna lurañatix jumatak utjkani ukan kusisiñampi luram, amay imäwir sarkät ukansti janiw kuna lurañas utjkiti, janirakiw lup’iñasa, yatxatañasa, yatiñ kankañas utjkiti. 11 Akapachan yaqhanakamp kun uñjta: janiw suma jalirinakax t’ijuñan atipt’apkiti, janirakiw ch’amaninakas nuwasïwin atipjapkiti; janiw yatiñan jaqikis t’ant’anïkiti, janiw ch’ikhinakakis qamirïpkiti, janirakiw suma yatiqatanakakis suma katuqatäpkiti; chiqpachansa, taqi jupanakarux ukhamaw wakt’i. 12 Mä tuqitxa, jaqix janiw jan walt’añan uñjasiñap yatiskiti: kunjämatix chawllanakax qänan katuntatäpki, jamach’inakas sipitar jalt’apki, ukhamarakiw jaqix jan amuyaski ukkhax jan walt’añampi katuntat uñjasi. 13 Akapachan yaqha uñjarakta, ukasti nayatakix mä suma yatichäwiwa: 14 juk’a jaqin mä jisk’a markaw utji, ukatsti mä wali munañan reyin katuntataw uñjasi. Uka reyix markarux nuwasiñ jach’a yänakampi muyuntasaw katuntañatak wakicht’asi. 15 Uka markansti yatiñani mä jan kunan jaqiw jaki, yatiñapampix uka markarux qhispiyasapänwa, ¡ukampis janiw khitis jupat amtaskiti! 16 Ukat nayax sista, wali ch’amanïñat sipansa yatiñanïñaw askixa, jan kunan jaqin yatiñapax janisay yäqatäkpan, parlatapas janisay ist’atäkpan. 17 Pisi amuyt’an jaqinakan reyipan arnaqasitapat sipansa, yatiñan jaqinakan quña arunakapaw juk’amp sum ist’asi. 18 Nuwasiñ yänakat sipansa, yatiñ kankañaw askixa. Mä sapa pantjasiñakiw jach’a t’unjasiñarux puriyi.

10

1 Jiwat chhichhillankhan thujsatapaxa, suma q’apkir qullarux janiw walt’aykiti. Ukham pisi amuyt’anïñax yatiñ kankañampiru, jach’ar aptatäñampirux aynacht’ayiwa. 2 Yatiñan jaqin amuyupax aski lurañaruw wayusi; pisi amuyt’an amuyupasti jan wali lurañaruw wayusiraki. 3 Pisi amuyt’an jaqix taqi luratanakapanxa, jan suma amuyt’anïtap uñacht’ayi, qawqhasay saskpan pisi amuyt’aninakax “jupanakäpxiwa” sasa. 4 Mä marka apnaqiritix jumatak thitchini ukaxa, jan mayjt’asimti; llamp’u chuymampiw jach’a pantjasïwirux atipjäta. 5 Akapachan mä pantjasiñ utjatap uñjta, uksti pachpa marka apnaqirinakaw lurañ qallti. 6 Pisi amuyt’an jaqinakarux jach’a lurañanak churapxi, yatiñan jaqinakasti jisk’a lurañanakak katupxi. 7 T’aqhisiyat jaqinakarux caballot sarnaqaskir uñjta, jilïrinakarusti t’aqhisiyat jaqïkaspas ukham kayuk sarnaqaskir uñjarakta. 8 P’iya allirixa, pachpa p’iyaruw liwirantti. Pirqa tinkuyirirusti, katariw achji. 9 Qala k’uthir jaqixa, pachpa qalampiw usuchjasi. Lawa ch’ixtir jaqixa, pachpa lawampiw usuchjasi. 10 Hachatix muthuptaspa ukat janirak ariptayksna ukaxa, ch’amamp phat’antañaw wakisispa. Yatiñ kankañampi lurañaw taqi kunat sipan askixa. 11 ¿Kuna askirakïspa mä katari axachirix nayraqat katarimpi achjayasispa ukasti? 12 Yatiñan jaqin arunakapax taqinin chuymaparuw purt’i, pisi amuyt’irin arunakapasti jupa pachparuw aynacht’ayi: 13 jupax jan wali arunak parlañampiw qallti, ukatsti juk’ampi ñanqha arunak parlasaw tukt’ayi. 14 ¡Pisi amuyt’an jaqix kuns parlakiwa! ¿Khitis saspa kunatix luraskani ukxa? ¡Janiw khitis jutir urunakat kuns yatkiti! 15 Pisi amuyt’an jaqix irnaqkäwiw qarjti, janiw kawki chiqa markar sarañsa yatkiti. 16 ¡Ay kunakïkani, kawkïr markatix reyipas mä jisk’a wawakïki, jilïr jaqinakapas jach’a manq’äwinakan qhantatisipki ukanakatakixa! 17 ¡Kusisiñaniw kawkïr markatix askit uñt’at reyinïki ukaxa, jilïr jaqinakapas pachaparuw manq’asipxi, ukhamat ch’amañchasiñataki, janiw machjasiñataki! 18 Jayratakix uta utacht’atax jalaqtiwa; jan kun luriritakisti utpachaw tinku. 19 Kusisit jakañatakisti, t’ant’aw munasi, k’uchikïñatakisti, vinow munasi, taqi ukanakamp kusisiñatakisti, qullqiw munasi. 20 Reyitxa janipun jan wal parlamti, munañan jaqinakatsa janirak jan wal parlamti, janis khitis ist’kiristam ukhamxa. Ukham parlatanakax jank’akiw yatisi, jamach’inakjamaw arunakax sari, ukatsti, taqi kunaw yatisi.

11

1 T’ant’am umar jaquntam; ukat mä qawqha pachat jikxatäta. 2 Qawqhatix utjktam ukanak mayninakamp jaljasim, ukampis jumax janiw yatktati, markarux kuna jan walitix jutkani uka. 3 Qinayanakatix uman qinayächi ukaxa, jallux uraqxaruw purxatani. Mä quqax amstarusa, jan ukax aynacharus liwisiskpan, kawkharutix liwnuqtki ukkhankapuniniwa. 4 Yapuchañ munasax jan thayak uñch’ukkamti, achunak apthapiñ munasas jan qinayanakak uñch’ukkamti. 5 Janiw jumax thayan kawksar saratapsa yatktati, janiw kunjämsa wawax taykapan purakapan jilki uksa yatktati, janirakiw Diosan kunjäm luratanakapsa yatktati. 6 Jumax willjtasa, jan ukax jayp’us yapuchaskam, ukampis janiw jumax kawkïr yapun sumäñapsa, jan ukax paypach yapun sumäñapsa yatktati. 7 Lupi qhana uñjañax wali askiwa; 8 ukampis maynix walja maranak jakkasax taqi kunampisay kusisiskpan, janiw armasiñapäkiti utjkani uka jan walt’añ walja urunakata, ukatsti taqi kunatix jutañampïski ukax inamayakiwa. 9 Waynäkas k’uchirtasim; kunatix askïki ukat kusisim. Chuymamax kunjämarutix munki, nayramas kuntix uñjki ukhamar luram; ukampis taqi ukanakat Diosaw taripätam. 10 Chuymaman llakisiñanakapa, jan walt’añanaksa apanukum, waynanakan suma urunakapax inamayakïtap layku.

12

1 Waynäkasin irnuqir Diosamat amtasim, jan walt’añ urunak janïr purinkipana, kunapachatix siskäta: “Janiw kuna kusisiñsa sarnaqäwixan jikxatkti” sasa. 2 Irnuqt’ir Diosamat amtasim, intisa, phaxsisa, warawaranakas janïr ch’amakt’kipana, qinayanakas jallu qhipat utjkipana. 3 Mä uruw purinini, ukansti reyi uta uñjirinakas khathatipxaniwa, jan axsarir jaqinakas apnaqatäpxaniwa; molinonakas juk’akïxatap laykux janiw irnaqkaniti, ventananakat uñch’ukirinakas juykt’apxaniwa. 4 Kunapachatix uka urux purinkan ukkhaxa, anqar mistuñ punkunakax jist’antasxaniwa; molinon ruxuqitanakapas juk’at juk’at amukt’ani; jamach’inakan q’uchutapas amukt’aniwa; 5 amsta chiqanakax axsarañ churani, thakhinsti chijinakaw utjani. Almendro alix panqarañ qalltani, t’iju t’ijusti jan walt’añ utjayani, alcaparra alix janiw kunatakis askïkxaniti. Ukampis jaqix wiñay utjasïwiparuw sarxani, jiwatat jachirinakax niyaw marka thakhinakan ist’asi. 6 Juman irnuqir Diosamat amtasim qullqit lurat wiskan janïr t’aqaskipana, quri phukhus jisk’a jisk’a janïr tukuskipana; wakullas uma phuju lakan janïr p’akiskipana, janïr uma phujun jiskhañ wiskapas jisk’a jisk’a tukuskipana. 7 Uka qhipatsti laq’ax uraq laq’aruw kuttxani, kunjämäkäntix nayrax ukhama, ajayusti khititix churkän uka Diosaruw kutkatxani. 8 Naya, Arunak Yatiyiriw wasitat sista: “¡Inamayakiwa, inamayakiwa! ¡Taqi kunas inamayakiwa!” sasa. 9 Arunak Yatiyirix juk’amp yatiñanïsax juk’amp yatiñanakxat jaqinakar yatichäna. Ukhamarak walja säwi arunak yatiqañaruw uchasïna, ukat sapa maya chiqaparuw uskurakïna. 10 Taqi tuqit suma arunak jikxatañatakiw thaqhäna, chiqpach säwi arunak wakisitarjam qillqañataki. 11 Yatiñ kankañan jaqin säwi arunakapax mich’inakar uñtatawa, mayar apthapitasti ch’akt’ata ch’akurunakäkaspas ukhamawa, mä awatirin uskt’ata. 12 Kuntix maynix ukanakat apski ukax suma iwxa arunakawa. Walja qillqatanak qillqañax janipuniw tukuskiti, ukanakat yatxatañax qarjayiwa. 13 Parlañax tukusxiwa. Taqi kunaw satäxi. Diosar yupaycham, kamachi arunakapar phuqham, taqi ukanakan jaqitakïtap layku. 14 Diosax taqi luratanakasat wayt’istani, walitsa, jan walitsa, jamas chiqan luratanakasatsa.