1 SAMUEL

1

1 Efraín qullunak taypin Ramá sat chiqan mä chachaw jakäna, sutipasti Elcaná satänwa. Achachilanakapax Jeroham, Elihú, Tohu, Suf satäpxänwa. Jupanakasti Efraín wila masit jutirïpxänwa. 2 Elcaná chachax pä warminïnwa. Maynix Ana sutini, maynisti Peniná sutini. Peninax wawanakanïnwa, Anasti janiw wawanïkänti. 3 Elcaná chachasti sapa maraw wila masinakapamp chika Siló chiqar sarirïna, taqi ch’aman Tatitur yupaychiri, ukhamarak wilañchanak luqtiri. Uka markansti, Elí sat sacerdoten Hofní, Finees, uka pani yuqapaw ukankapxäna, jupanakasti Tatitun sacerdotenakaparakïnwa. 4 Kunapachatix Elcaná chachax wilañcha luqtirïkän ukkhaxa, Peninarux kunatix wakt’ki uk churirïna, ukhamarak wawanakaparusa, 5 ukampis Anarux kunatix sumäki ukpun churirïna, juparu sinti munasitap layku, Tatitux janis wawanak apaykchïn ukasa. 6 Ukat Peninax, Anar wal jisk’achäna, ukampiw t’aqhisiyäna, jan wawachasir warmir Tatitun tukuyatap layku. 7 Sapa marapuniwa, kunapachatix Tatitun utapar sarapxirïkän ukkhaw Peninax Anar ukham jisk’achjirïna; ukat Anax wal jachirïna janirakiw manq’sa munirikänti. 8 Elcaná chachapasti akham sasaw jiskt’irïna: “Ana, ¿kunatarak jachtasti? ¿Kunatarak llakista, janirak manq’añ munktasti? ¿Janit nayasti jumataki tunka wawanakat sipan askïktsti?” sasa. 9 Mä kutiwa, Siló chiqankkasina, Anax manq’añ tukutat Tatitun utapar mayisir saräna. Tatitun utapar mantañ punku jak’ansti, Elí sacerdotex mä qunuñan qunt’atäskänwa. 10 Anasti jacht’asisa, chuymapansa wali llakt’ataw Tatitut mayisiskäna, 11 akham sasa: “Taqi ch’aman Tatay, jumatix aka luqtiriman t’aqhisitap uñtanïtaxa, ukat nayat amtasisin mä wawsa apayarakitätaxa, nayax uka wawan jakäwip jumar luqtiritakiw katuyäma, uka arsüwi phuqhañatakisti janiw ñik’utapas khuchhuratäkaniti” sasa. 12 Anax wali jayaw Tatitut mayisiskäna, Elí sacerdotex jupar lakap unuqiskirik uñji; 13 ukampis Anax amukiw mayisiskäna, janiw arsutapax ist’askänti, lakapakiw unuqiskäna, ukat Elí sacerdotex machantat warmïtap amuyäna, 14 ukat jupar sarakïna: —¿Kunapachkamas machatäskäta? ¡Uka machañ vino apanukum! —sasa. 15 Anasti ukkharux sänwa: —Tatay, janiw machatäkti, janiw nayax kuna vinsa umkti, janirakiw yaqha machjayir umañanaksa umkti, jan ukasti wali llakt’atätwa, t’aqhisitax Tatitur yatiyasiskta. 16 Jan jumax nayan jan wali warmïtax amuyamti, nayax chuymaxan wali llakt’at jikxatasisin Tatitut mayisiskta —sasa. 17 Ukatsti Elí sacerdotex sarakïnwa: —Jichhax jan llakisxamti, sumakiy sarxam, Israelan Diosapay jumarux kuntix maykta uk churarakpan —sasa. 18 Anasti sänwa: —Walikiw tatay, yuspagarsmawa —sasa. Ukham sasinsti, Anax kawkhattix jutkän ukkharuw kuttawayxäna, manq’asiriw sarxäna, janirakiw llakitäkxänti. 19 Qhipürusti, Elcaná chachampi, wila masinakapampix willjtat sartasipxäna, Tatitur yupaychasinsti, Ramá sat chiqankki uka utaparuw kuttanxapxäna. Uka qhipatsti Elcaná chachax Ana warmipampiw mayachasïna, Tatitusti Ana warmin mayisitaparux ist’änwa. 20 Ukhamat Ana warmix usur jaqiptxäna, ukatsti mä yuqall wawa wawachasïna, uka wawarusti Samuel suti uchäna, Tatitux jupan mayisitapar ist’atap layku. 21 Qhipa marasti, Elcaná chachax taqpach wila masinakapampiw Siló sat chiqar saräna, arsutap phuqhiri ukhamarak wilañcha luqtiri, 22 ukampis Anax janiw jupanakamp sarañ munkänti, ukat chachaparux säna: —Janiw nayax sarkäti, wawaru ñuñu t’aqañaxkama, ukatsti naya pachpaw Tatitun ukar irpä, ukat ukan qhiparañapataki. 23 Elcaná chachapasti sänwa: —Kunjämatix jumatak wakiski ukhamay luram, wawan ñuñu t’aqañapkam qhiparam, Tatitusti arsutaparux phuqharakpan —sasa. Ukhamaw Anax qhiparäna, wawa uywasa, ñuñut t’aqañapkama. 24 Kunapachatix ñuñut t’aqanukxän ukkhaxa, wawan jisk’äskatap laykux jupamp chikaw Tatitun utapar irpäna Siló sat chiqaru. Ukhamarakiw kimsa maran vaca qallumpi, mä lip’ich wayaqa vinompi, pä tunka payan kilo trigompi apäna. 25 Ukatsti mä vaca qallu wilañcha luqtasinxa, wawarux Elí sacerdoteruw katuyxapxarakïna. 26 Anasti sänwa: —Tatay, chiqpachansa jumax jakasktawa, kawkïri warmitix juma jak’an Tatitut mayiskäna ukätwa. 27 Nayax Tatituruw aka wawa mayïyäta, jupasti mayisitaxarux ist’ituwa. 28 Nayax Tatituruw aka yuqall wawa katuyta, jakañapkamasti jupar luqtat wawäñapataki —sasa. Ukatsti Elí sacerdotex Tatit nayraqatan uraqkamaw p’iqip alt’asïna.

2

1 Ukatsti Anax akham Tatiturux q’uchüna: “Tatay, nayasti taqi chuymaw juman kusista, jumax nayar ch’ama churatamata. Jichhakuchaw uñisirinakatakix arsusïxa, jumaw nayarux yanapt’ista uka layku. ¡Wali kusisitätwa! 2 ¡Tatay, jumjam qullanax janiw khitis utjkiti! ¡Nanakan Awkixa, jumjam arxatirix janiw khitis utjkiti! ¡Jumat juk’ampix janiw khitis utjkiti! 3 Jan khitis jichhax jach’achasiñampi parlpati, janirak khitis sinti yatiñan tukpati, Tatitu Diosaw taqi kunsa yati, juparakiw jaqin luräwinakapsa uñjaraki. 4 Ch’amaninakan mich’i antutt’añapsa tukjiwa, pisi ch’amaninakarusti ch’aman tukuyaraki. 5 Khitinakantix taqi kunas jilarkir utjkänxa, jichhax mä jisk’a t’ant’a laykukiw katuyasipxi; manq’at awtjayasirinakasti janiw jichhax awtjayaskxapxiti. Jan wawachasir warmisa, jichhax paqallqu kutiw wawachasxi, walja wawachasir warmisti, jichhax janiw wawanakanïkxiti. 6 Tatituw jakañ churistu juparakiw jiwañ apayanistu. 7 Tatituw qamiriptayistu, juparakiw jan kunan tukuyistu; jupaw aynacht’ayistu, juparakiw jach’arus aptistu. 8 Diosaw pisi utjirinirux jan walt’añanakat apsu, mayjasir jaqirusti t’unanak taypit waysuraki, aytat jaqinak taypin qunt’ayañataki. ¡Tatitunkiw taqi akapachaxa! 9 Tatituw jupar jaysirinakarux imi, jan jaysasirinakasti llakisiñat jiwapxi, ¡inamayatakikiw ch’amapasa! 10 Tatituw uñisirinakaparux jisk’a jisk’a tukjani, jupanakxarux alaxpachatpach q’ixu q’ixunak apayanini. Tatituw taqi akapachar taripani; Jupan ajllit reyirusti ch’amancharakiniwa, ch’amapasti juk’ampiw jiltarakini.” 11 Ukatsti, Elcaná chachax utaparuw kuttawayxäna Ramá sat chiqaru, ukampis Samuel wawax Elí sacerdotempiw Tatitur luqtañatak qhiparäna. 12 Elí sacerdoten wawanakapax jan wali jaqinakänwa, janiw Tatiturux axsarapkänti, 13 janirakiw sacerdoten phuqhañapäki uksa markampix phuqhapkänti; kunapachatix maynix wilañcha luqtirïkän ukkhaxa, sacerdoten uywatapaw tenedor ayt’at jutirïna, aychan qhatiñapkamasti jupax uka tenedorampiw 14 phukhut uka aychanak sacerdoter churañatak waysurïna. Ukham jupanakax Siló sat chiqar purir israelitanakarux lurapxirïna. 15 Ukhamarusa, lik’ix janïr altarxan nakhantki ukkhaw sacerdoten uywatapax purinirïna, wilañcha luqtirirusti sarakirïnwa: “Aycha churita, sacerdotetak kankt’aniñataki; jupax janiw qhatit aycha katuqkätamti, jan ukasti ch’uqi aycha katuqätam” sasa. 16 Ukatsti wilañcha luqtir jaqitix säna: “Nayraqatax lik’i nakhantayañaxawa, ukat sacerdotex qawqhtix munki uk apaqasiskani” sasaxa, ukxarusti sacerdoten uywatapax sarakirïnwa: “¡Janiwa, jichhpach churita, jan ukasti ch’amampiw aparawayäma” sasa. 17 Uka waynanakan jucha luratanakapax Tatit nayraqatan sinti jan walipunïnwa, Tatitur waxt’äwi luqtatanaksti janiw yäqapkänti. 18 Samuel waynasti efod sat lino isimpi isthapt’ataw Tatitun nayraqatapan luqtaskäna. 19 Taykapasti sapa maraw mä suma isi lurarapirïna, ukatsti kunapachatix chachapamp wilañcha luqtir sarirïkan ukkhaw uka isi aparapirïna. 20 Ukatsti, Elí sacerdotex Elcanampiru, Anampirux aka aski arunak säna: “Niyakixay Samuel wawar Tatitur luqtañapatak katuyapxstaxa, Tatituy jumanakar walja wawanak apaypan” sasa. Uka qhipatsti utaparuw jupanakax kuttawayxapxäna, 21 Tatitusti Anarux aski waxt’äwipampiw phuqt’äna, ukatsti Anax usur jaqiptxänwa, ukat kimsa yuqall wawampi, pä imill wawamp wawachasïna, Samuel wawasti Tatitun nayraqatapan jiltaskakïnwa. 22 Elí sacerdotex wali awkïxänwa, ukampisa kuna jan walinaktix wawanakapax israelitanakar lurapkän ukanak sum yatïna. 23 Ukat wawanakapar jawsäna, sarakïnwa: ¿Kunatarak uka jan walinak lurasipktasti? “Jaqinakax jumanakan jan wali luratanakam yatiyapxitu. 24 Wawanaka, janiw akch’as walïkiti Tatitun markapan jumanakxat ukham parlapxatapaxa. 25 Mä jaqitix masipar jan wal luraspaxa, Tatitux uka jaqit arxataspawa, ukampis maynitix Tatitur ñanqha lurchi ukasti, ¿khitirak jupat arxataspasti?” sasa. Ukampis janiw jupanakax kuntix awkipax siskäna ukarux ist’apkänti, ukat Tatitux jupanakan jakañap apaqañ amtäna. 26 Ukchañkamasti Samuel waynax jiltaskakïnwa, sarnaqäwipasti Tatitutakisa, jaqinakatakisa askïnwa. 27 Uka urunakansti, mä profetaw Elí sacerdoter tumpt’ir purinïna, juparusti sarakïnwa: “Tatitux akham siwa: Kunapachatix nayra awkinakamax Egipton faraonar luqtasipkän ukkhaxa, qhanpach jupanakar uñt’ayasta. 28 Israel markan taqi ayllunakap taypitsti, nayan sacerdotenakäpxañamatakiw ajllisipxsma, altaraxan wilañcha luqtapxañamataki, incienso nakt’ayapxañamataki, ukhamarak sacerdote isimp isthapt’at nayraqataxankapxañamataki. Ukhamarus nayra awkinakamarux israelitanakax nakt’at luqtäwi Tatituru churki taqi uka waxt’äwinakat manq’apxañapatakix churarakta. 29 ¿Kunatarak jan yäqapxtasti wilañchanaka, waxt’äwinak luqtapxam siskta ukarusti? Jumax nayat sipansa wawanakamarukiw juk’ampi yäqtaxa. Jupanakax markax nayatak apanki uka suma waxt’äwinakampiw sapürunjam lik’intasipki” sasa. 30 Uka layku, Israelan Tatitu Diosapax sänwa, jumampi utamankirinakamampix wiñayataki jupar luqtapxañama, ukampis jichhax akham sarakiwa: “Janipuniw ukhamäkaniti, jan ukasti, khitinakatix nayar yäqapkitani ukanakarux yäqäwa, nayar jisk’achapkitani ukanakarusti mä p’inqa uñjarakï. Naya, Tatituw uk arsta. 31 Jichhax juman munañanïñama, nayra awkinakaman munañanïñap t’unjañ urux niy jak’achasisinkiwa, janipuniw utamankirinakat khitis wali chuymankam jakapkaniti. 32 Kuna askinaktix Israel markar lurkä ukanaksti, llakisiñampi munapayañ chuymampiw uñch’ukïtaxa, janipuniw utamankirinakat khitis wali chuymankam jakapkaniti. 33 Ukampisa wila masinakamat mä qawqhanix nayan altarax jak’ankaniwa, ukhamat nayranakapas munapaykäwi tukusiñapataki, ajayupas t’aqhisiñat tukusiñapataki, ukatsti mayni wawanakamas jiwarayatarakïniwa. 34 Kuntix Hofní, Finees sat wawanakamampi luraskani ukax, mä uñacht’äwïniwa: jupanakax mä urukiw panpachan jiwapxani. 35 Ukatsti, nayax mä suma sacerdote utt’ayä, chiqapar apnaqiri, nayan munañax phuqhiri, ukhamarak nayan amtäwixarjam luriri; wila masinakaparusti walja maranak jakayä, ukatsti nayan ajllit reyiru luqtir tukt’ayarakï. 36 Ukapachasti, qawqhanitix utamankirinakat jakasipkani ukanakasti, jupa nayraqataruw killisir jutapxani, mä juk’a qullqi, jan ukax mä jisk’a t’ant’a layku, ukatsti achikt’asisaw sapxarakini: sacerdotenak taypin kuna lurañaksay churapxita manq’asipxañaxataki” sasa.

3

1 Samuelusti Elí sacerdoten arsutanakap phuqhasaw Tatiturux luqtaskakïna. Uka urunakansti Tatitux janiw kuna arunaksa aliqaki khitirus yatiyirïkänti, janirakiw khitis aliqaki kuna unañchäwinaksa uñjirïkänti. 2 Mä urusti Elí sacerdotex niyapuniw juykhuptaskäna, janiw sum uñjkxänti, ukhamäsin jupax utapan ikiskäna. 3 Samuelusti Tatitun utapan ikiskarakïna, kawkhantix Diosan arcapax uchatäki ukkhana, lamparasti qhanaskakïnwa. 4 Ukapachaw Tatitux jupar jawsäna: —¡Samuel! —sasa. Samuelusti sarakïnwa: —¡Akankasktwa! —sasa. 5 Ukatsti jank’akiw Elí sacerdoten ukar jaläna, ukat sarakïna: —Akäsktwa, ¿kunatakis jawsista? —sasa. Elí sacerdotex sänwa: —Janiw nayax jawsksmati, ikiñamar kuttxam, sasa. Ukatsti Samuelux ikiñapar ikiriw sarxäna. 6 Ukampis Tatitux wasitat jawsäna: —¡Samuel! —sasa. Samuelusti sarthapisin wasitat Elí sacerdoten ukar saräna, sarakïnwa: —Akäsktwa. ¿Kunatakis jawsista? —sasa. Elí sacerdotex sarakïnwa. —Janiw nayax jawsksmati wawa, ikinxam —sasa. 7 Samuelux janïraw Tatitur uñt’känti, janirakiw jupax kunjämatsa uñstkarakitaynati. 8 Ukampis Tatitux kimsa kutin Samuelurux jawsaskakïnwa, jupasti sartasin Elí sacerdoten ukaruw saräna, juparusti sarakïnwa: —Akäsktwa. ¿Kunatakis jawsista? —sasa. Ukapachaw Elí sacerdotex amuyxäna Tatitun Samuel waynar jawsaskatapa. 9 Ukat Samuelurux säna: —Ikiñamar sarxam; Tatitutix jawsätamxa: “Tatay parlaskakim, luqtirimax ist’asktamwa sätawa” —sasa. Samuelusti ukat wasitat ikiñapar sarasin ikintxäna. 10 Uka qhipat Tatitux purinïna, ukatsti sayt’asisin kunjämtix nayraqatax jawskatayna ukhamarak jawsäna: —¡Samuel! ¡Samuel! —sasa. Samuelusti sarakïnwa: —Parlaskakim, luqtirimax ist’asktamwa —sasa. 11 Tatitusti sänwa: —Nayax Israel markan may lurä, ukanak ist’irirux jinchunakapas usuniwa. 12 Uka uruw kuntix Elí sacerdoter wila masinakapxat siskta uk phuqharakï. 13 Jupax kunjämtix wawanakapax nayar ñanqhachapkitu uk yatïnwa; janiw kunsa wawanakapar kamsaskiti. Ukat jichhax wila masinakapar mutuyäxa, janiw khitisa, janirakiw kunas jark’kitaniti. 14 Ukat nayax juramentompi Elí sacerdoten wila masinakapatak arsta, ñanqha luratanakapax janipuniw wilañchanakampisa, waxt’äwinakampis q’umachatäkaniti. 15 Ukanak ist’asinsti, Samuelux ikintxänwa, willjtanipansti, sartasin Tatitun utapan punkunakap jist’aräna. Samuelusti kuntix Tatitux unañchäwin siskatayna ukanak Elí sacerdoter yatiyañ axsaränwa, 16 ukampis Elí sacerdotex jawsasin säna: —¡Samuel, wawaxa! —sasa. —Akankasktwa —sasaw Samuelux säna. 17 Elí sacerdotex jiskt’arakïnwa: —¿Kuns Tatitux parlawaytam? Jan kuns imt’istati, taqpach yatiyita. ¡Janitix phuqhatpach yatiykitätaxa, Tatituw jumarux mutuyätam! —sasa. 18 Samuelusti, kuntix Tatitux parlawaykatayna ukanak jan kuns imt’asaw yatiyäna, ukat Elí sacerdotex jach’at arsüna: —¡Jupax Tatituwa! ¡Munañapax luratäpan! —sasa. 19 Samuelusti jiltaskakïnwa, Tatitusti juparux yanapänwa, arsutanakapsa jan mayan phuqharakïna. 20 Taqpach Israel markaw yatïna, Dan sat chiqata Beerseba chiqakama, Samuelux chiqpachansa Tatitun profetapätapa. 21 Tatitusti wasitat Siló chiqan uñstäna, ukan Samuelurux taqi arunakapa yatiyarakïna.

4

1 Samuelusti uka arunak Israel markpacharuw yatiyäna. Khä urunakansti filisteonakax israelitanakampi nuwasiñatakiw tantacht’asipxäna, ukat israelitanakax uka filisteonakamp nuwasir misttanipxäna, jupanakasti Eben-ézer sat chiqaruw utjnuqtapxäna. Filisteonakasti, Afec sat chiqaruw utjnuqtapxarakïna, 2 israelitanakar nuwantañatak wakicht’asisa, uka nuwasiñansti filisteonakaw israelitanakar atipt’äna, pusi waranqa jaqinakap jiwarayasa. 3 Kunapachatix israelitanakan ejercitopax campamentor kutt’xän ukkhasti, Israel markan jilïrinakapax akham sapxäna: “¿Kunatsa Tatitux jichhürun filisteonakampi atipjaypachïstu? sasa. ¡Jichhax Siló chiqat Tatitun arust’äwi arcap aptir sarañäni, ukhamat jupax jiwasamp chikäñapataki, uñisirinakasat qhispiyañapataki!” sasa. 4 Ukatsti, Israel markax mä qawqha jaqinakaruw Siló chiqar khithäna Tatitun arust’äwi arcap aptaniñataki, Tatitusti uka arcan querubines sat chhiqhaninak taypinkänwa. Elí sacerdoten Hofní, Finees sat yuqanakapasti Tatitun arust’äwi arcap chikäskarakïnwa. 5 Kunapachatix Tatitun arust’äwi arcapa campamentor puriyanxapxän ukkhasti, israelitanakax kusisiñat wali jach’at art’asipxäna, uraqsa khathatiyapxänwa. 6 Filisteonakasti, uka arnaqasitanakap ist’asax jiskt’asipxänwa: “¿Kunatarak uka israelitanakasti ukham arnaqasipxisti?” sasa. Ukampisa, Tatitun arust’äwi arcap campamentor puriyanipxatap yatisinxa, 7 walpun axsarthapipxäna, sapxarakïnwa: ¡Ay kunakïkani! “¡Diosax israelitanakan campamentoparuw purini! ¡Janipuniw kunapachas ukhamïrïkiti! 8 ¡Ay kunakïkan jiwasatakixa! ¿Khitirak jichhasti uka taqi ch’aman Diosan amparapat qhispiyistanisti? ¡Jupaw egipcionakarux wasaran kunayman mutuyäwinakamp tukjäna! 9 ¡Filisteo soldadonaka, jan kun axsarasay wakichasipxam, ukatsti taqi chuymampi nuwasipxam, ukhamat israelitanakan t’aqhisiyata jaqinakapar jan tukuñasataki, kunjämtix jupanakax jiwasan t’aqhisiyatänxa ukhama!” sasa. 10 Filisteonakasti israelitanakarux nuwantasin atipt’apxäna, jupanakasti campamentoparuw jaltxapxarakïna. Jiwaratanakax walt’atapunïnwa, kimsa tunk waranq israelit soldadonakaw jiwaräna, ukat jilt’irinakasti utanakaparuw jaltxapxäna. 11 Ukatsti, filisteonakax Diosan arust’äwi arcap katuntasipxäna, ukatxa Elí sacerdoten Hofní, Finees sat yuqanakaparus jiwayapxarakïnwa. 12 Ukampisa, Benjamín ayllunkir mä soldadow nuwasïwit jaltxäna, t’ijukamakiw Siló chiqarux purïna, isinakapas ch’iyanuqata, p’iqipas laq’akamakiraki. 13 Kunapachatix uka soldadox purkän ukkhasti, Elí sacerdotex punku jak’an mä qunuñan qunt’ataw thakhi uñch’ukiskäna, jupasti Diosan arcapat wali llakt’atäskänwa. Uka jaqisti markar mantasin kunatix luraskatayna uk yatiyäna; ukanak ist’asinsti markachirinakax ukspachaw uxtapxäna. 14 Elí sacerdotex uka uxtiri ist’asinxa jiskt’arakïnwa: —¿Kunatsa jaqinakax ukataq uxtapxi? —sasa. Uka jaqisti jank’akiw Elí sacerdoterux kunanakatix luraskatayna ukanakat yatiyarakïna, 15 uka urunakansti Elí sacerdotex llätunk tunka kimsaqallqun maranïxänwa, ukhamarus wali juykhüxarakïnwa. 16 Uka jaqisti Elí sacerdoterux sänwa: —Jichhakiw nuwasïwit jaltanisin purinta —sasa. Elí sacerdotex jiskt’änwa: —Waway, ¿kunarak kamachisti? —sasa. 17 Uka jaqisti sarakïnwa: —Filisteonakax nuwasïwin atipt’apxitu, ukatsti Diosan arust’äwi arcap apasxapxi. Waljanipuniw jiwasanakat jiwarapxi, Hofní, Finees yuqanakamas jiwaratawa —sasa. 18 Diosan arust’äwi arcapat jan wali ist’asinsti, Elí sacerdotex qunuñat qhipäxar punku jak’ar jaqukiptasaw p’iqit puris jiwt’awayxi. Jupasti Israel markarux pusi tunka maraw irparakitayna. 19 Elí sacerdoten yuxch’apasti, kawkïritix Finees chachan warmipäkän ukax usur jaqïnwa, wawachasiñapax jak’ankarakïnwa. Tatitun arust’äwi arcap filisteonakan apasxapxatapa, awkch’ipasa, Finees chachapas jiwatätapa yatisinxa; wawachasiñ usuw waytäna, t’aqhisisarakiw wawachasïna. 20 Usuyir warminakasti, jupar jiwañampïskir uñjasax sapxänwa: “Jan axsaramti, mä yuqall wawa wawachastaxa” sasa. Ukampis warmix janiw arskänti janirakiw yäqkänsa; 21 uka wawarusti Icabod sasaw sutichäna, akham sarakïnwa: “Israel markax jisk’achjatawa, Diosan arust’äwi arcap apaqayasipxatap layku” sasa. Uka arunakampix filisteonakan Diosan arcap apasxatapata, Elí awkch’ipana, chachapampin jiwatapat parlaskäna.

5

1 Filisteonakax Diosan arcapa katuntasisinxa, Eben-ézer chiqat Asdod chiqaruw apapxäna; 2 ukatsti Dagón sat diosan templopar apantasinxa, uka diosap jak’aruw uchapxäna. 3 Qhipärmanthisti, Asdod markankir jaqinakan purinitapatxa, Dagón diosarux Tatitun arcap nayräxan liwnuqtat jikxatapxäna. Ukatsti Dagonar aptasin kawkhankkäntix uka chiqaruw uchxapxarakïna. 4 Qhipürusti Asdod chiqankir jaqinakax purinipxarakikïnwa, ukatsti Dagón diosarux wasitatampiw Tatitun arcap nayraqatan liwnuqtat jikxatapxarakïna. P’iqipampi paypach amparapampix templo mantañawjan p’akirat willisiskäna, tunupakiw pachpankaskäna. 5 Ukat jichhakamax, kunapachatix Dagón diosan sacerdotenakapax templopar mantapki ukkhax, janiw mantañawja takt’apkiti. 6 Ukatsti Tatitux Asdod chiqan utjasirinakarux walpun t’aqhisiyäna, axsarañampi phuqhantasa kunayman ch’uphu usunakampi chhuxriñchjasaraki. 7 Asdod chiqan utjasirinakasti ukanak uñjasinxa, sapxänwa: “Israel markan Diosapan arcapax janiw jiwasanak taypin qhiparañapäkiti, uka diosapax sintipuniw mutuyxistu, jiwasarusa, Dagón diosasarusa” sasa. 8 Ukatsti, filisteonakan taqi jilïrinakaparuw jawsthapiyapxäna, jupanakarusti jiskt’apxarakïnwa: —¿Kuns Israel markan Diosapan arcapampix lurañäni? —sasa. Uka jilïrinakasti sapxänwa: —Gat markar apapxam —sasa. Filisteonakasti uka markaruw arust’äwi arcxa apxapxäna. 9 Ukampis Tatitun arcapa uka markar puripansti, Tatitux uka markan kunayman jan walt’añanak sartayäna, jaqinakarusti taqiniruw kunayman ch’uphu usunakampi chhuxriñchjäna, jach’a jaqinakaru, ukhamarak wawanakarusa. 10 Ukhamïpansti filisteonakax Diosan arcap Ecrón markaruw apxapxäna; ukampis kunapachatix arcax uka markar purkäna ukkhasti, Ecrón markankirinakax wal arnaqasipxäna: “¡Israel markan Diosapan arcapxa taqi jiwasanakar jiwarayañatakiw apanipxi!” sasa. 11 Ecrón markankirinakax jiwañ wal axsarapxäna, ukat filisteonakan jilïrinakapar jawsayasin jupanakar sapxarakïna: “¡Uka arca akat apasipxam. Kawkhattix apanipkta ukkhar apapxam, jan ukasti taqiniw jiwarañäni!” sasa. 12 Markachirinakan arnaqasitanakapax alaxpachkamaw ist’asïna, jan jiwapkäna ukanakasti, ch’uphu usumpi mutuyatäpxänwa.

6

1 Tatitun arust’äwi arcapax paqallqu phaxsiw filisteonakan uraqipankäna. 2 Filisteo jaqinakasti, sacerdotenakaparu, yatirinakaparuw jiskt’añatak jawsayapxäna: —¿Kuns lurapxirista Tatitun arust’äwi arcapampixa? Sapxita, ¿kunjämatsa utjäwipar kuttayxapxiristxa? —sasa. 3 Jupanakasti sapxänwa: —Jumanakatix Israelan Diosapan arust’äwi arcap kutt’ayañ munapxstaxa, jan ukhamak kutt’ayapxamti, jan ukasti, Tatiturux waxt’äwinak luqtapxam, khuyapayasiñapataki. Ukatsti jumanakax k’umarakiw jikxatasxapxäta, ukhamat amuyapxäta kunatsa uka jan walt’äwinakax juti ukxa —sasa. 4 Filisteonakasti jiskt’apxarakïnwa: —¿Kuna waxt’äwirak khuyapayasiñapatak luqtapxiriststi? —sasa. Sacerdotenakasti sapxänwa: —Qurit lursupxam: janchi ch’uphunakar uñtata, ukasti phisqäñapawa, ukhamaraki phisqa achakunaka; ukanakasti qawqhanitix filisteo jaqinakan jilïrinakapax utjki ukhamarjama, niyakixay jumanakasa, jilïrinakamasa uka pachpa mutuyäwimpi t’aqhisipxstaxa. 5 Uka layku, jichhax qurit uka ch’uphunak lurapxam, ukhamarak markas t’unjkis uka achakunakar uñtasitanaka, ukatsti Israelan Diosapar jach’añchapxarakim, inampis jumanakarusa, diosanakamarusa, uraqinakamarus jan mutuykxapxiristamti. 6 Janiy jumanakax Egipton reyipjama, jaqinakapjamas tukupxamti. Jupanakax chuymanakap qalarayasipxäna, ukatsti kunapachatix Diosax ch’amampi mutuykän ukkhakiw faraonax israelitanakar Egiptot sarxapxañapatak antutäna. 7 Ukhamasti mä machaq carreta lurayapxam; ukatsti qalluni pä vacanak ajllipxam, uka vacanakasti janiw kunapachas yukumpi yapt’atäñapäkiti, ukatsti uka carretar yapkatapxam; qallunakapasti janiw jupanak chik sarapxañapäkiti, jan ukasti vaca uyur jaytawayapxam. 8 Ukatsti Tatitun arust’äwi arcap carretxar apxatapxam, kuna yänaktix khuyapayasiñapatak qurit lurapkta ukanakxa mä cajonar uchapxam. Ukatsti uka carretarux sapak sarañapatak antutnukupxam. 9 Ukampisa wal uñch’ukipxam: uka carretatix Bet-semes tuqir saranixa, Israelan Diosapax jiwasar mutuyatap yatiñäni, janitix uka uraqip tuqir sarkani ukkhaxa, mutuyäwisax Israelan Diosapat jan jutatap yatirakiñäni, jan ukasti mä jan walt’añaki jiwasxar jutatapa. 10 Ukatsti filisteonakax ukham lurapxäna. Uka carreta qatatiñatakix pä vacanak irptanipxäna, jisk’a vaca qallunakapsti, vaca uyuruw jist’antapxäna. 11 Ukatsti Tatitun arust’äwi arcap carreta patxaruw apxatapxäna, qurit lurat yänaksti mä cajonar uskt’asaw apxatapxarakïna, ukatsti vacanakan uka carreta qatatiñapatakiw antutt’apxäna. 12 Vacanakasti Bet-semes sata thakhinjam warart’asisa chiqak sarapxäna, thakhit jan kawksarus saraqasa. Filisteonakan jilïrinakapasti qhipapat arkapxäna Bet-semes uka qurpakama. 13 Bet-semes chiqan utjasirinakasti trigo apthapisipkäna, kunapachatix Tatitun arust’äwi arcap uñjapkän ukkhaxa, wal kusisipxäna. 14 Kunapachatix uka carretax Bet-semes chiqan Josué chachan uraqipar purkän ukkhasti, ukkharuw sayt’äna. Ukansti mä jach’a qalaw utjäna, ukatsti jaqinakax uka carretan lawanakapat phäña wakt’ayasax Tatituruw uka vacanak nakt’ayas luqtapxäna. 15 Levitanakasti Tatitun arcap apaqxapxänwa, kawkïri cajantix qurit lurat yänakax utjkän ukanakamppacha, mä jach’a qalxarurakiw uchapxäna; uka urusti Bet-semes chiqan utjasirinakax wilañchanakampi, nakt’at waxt’äwinakamp Tatiturux luqtapxäna. 16 Ukanak uñjasinsti, filisteonakan uka phisqa jilïrinakapax ukürpachaw Ecrón markar kutt’awayxapxäna. 17 Kawkïr qurit lurat phisqa ch’uphunaktix filisteonakax pantjasitapat Tatitur luqtapkäna ukanakaxa, Asdod, Gaza, Ascalón, Gat, Ecrón uka markanakatänwa, 18 qurit lurat achakunakasti filisteonakan phisqa jilïripan markanakapax qawqhäkäntix ukkharakïnwa, pirqanakamp muyuntat markanakasa, jan pirqamp muyuntat jisk’a markanakas jakthapitänwa. Kawkïr jach’a qala patxarutix Tatitun arust’äwi arcap uchapkäna ukax jichürkamaw Josué chachan uraqipankaski Bet-semes sat chiqana. 19 Tatitusti Bet-semes chiqan utjasir paqallq tunka chachanakaruw jiwarayäna, Tatitun arcap uñantapxatap layku. Uka markankirinakasti ukham uñjasax walpun jachapxäna. 20 Ukatsti Bet-semes chiqan utjasirinakax sapxarakïnwa: “¿Khitirak Qullan Dios Tatitu nayraqatar uñstaspasti? Jichhasti, ¿kawkirurak Tatitun arcap apayañänisti?” sasa. 21 Uka jak’an mä jisk’a markaw utjäna Quiriat-jearim sutini. Ukatsti uka markankirinakar yatiyiriw khithapxäna: “Filisteo jaqinakax Tatitun arust’äwi arcap kutt’ayanxapxiwa, jichhax uka arca apasxañatak jutapxam” sasa.

7

1 Ukhamasti Quiriat-jearim chiqan utjasir jaqinakaw jutasin Tatitun arcap apasxapxäna, Abinadab chachan utaparuw jaytapxarakïna, uka utasti mä qullu patan jikxatasïna; ukatsti uka arca uñjañapatakix Eleazar wawaparuw Tatitur luqtapxäna. 2 Arcax pä tunk maraw Quiriat-jearim chiqankäna, ukatsti Israel markpacharakiw Tatiturux walpun thaqtapxäna. 3 Ukat Samuelux israelitanakar säna: “Jumanakatix chiqpachapun Tatitur jaysañ munapxsta ukaxa, yaqhanakan diosanakapar yupaychañ apanukupxam, ukhamaraki Baal, Astarté ukanakan uñtasitanakaparusa, jiwasan mä sapa chiqpach Tatituruki yupaychapxam. Ukapachakiw jupax filisteonakan amparapat qhispiyapxätam” sasa. 4 Israelitanakasti Baal, Astarté uka diosanakar yupaychañ apanukxapxänwa, ukatsti Tatitu saparukiw yupaychxapxäna. 5 Ukatsti Samuelux sarakïnwa: “Israelitanakar Mispá chiqar tantacht’apxam, nayax Tatituruw jumanakatak mayï” sasa. 6 Israelitanakasti Mispá chiqaruw tantacht’asipxäna, ukan uma apsusin Tatit nayraqatan mä waxt’äwïkaspas ukham wartapxäna. Uka urusti israelitanakax ayuno lurapxäna, Tatit nayraqatan jucha luratanakapsa qhan arsusipxäna. Samuelux Mispá chiqanwa israelitanakan irpiriparu tukurakïna. 7 Filisteonakasti israelitanakan Mispá chiqan tantacht’atätap yatisinxa, filisteonakan jilïrinakapax jupanakar tukjiriw sarapxäna. Uk yatisasti israelitanakax axsarayasipxänwa, 8 ukat Samuelur sapxäna: “Tatitu Diosat jiwasanakatak mayiskakim, filisteonakan amparapat jiwasanakar qhispiyañapataki” sasa. 9 Samuelusti mä urqu ovej qallu katusin Tatituruw nakt’at wilañcha luqtäna; ukatsti Tatitut wal mayïna, Israel markat khuyapt’ayasiñapataki, Tatitusti mayitaparux ist’änwa. 10 Kunapachatix Samuelux nakt’at wilañcha luqtaskäna ukkhasti, filisteonakax israelitanakar tukjañatakiw jak’achasinipxäna; ukapachaw Tatitux mä jach’a q’ixu q’ixu jupanakxar apayanïna, ukasti jupanakarux walpun mulljäna, ukhamat israelitanakax filisteonakar atipjapxäna. 11 Israelitanakasti, Mispá chiqat jank’akiw filisteonakar arktañatak mistuwayapxäna, ukatsti Bet-car uka aynachkamaw arkantapxäna. 12 Ukatsti Samuelux mä qal ittasin Mispá, Sen uka pä marka taypiruw uskt’äna, ukatsti Eben-ézer sasaw sutichäna, sarakïnwa: “Tatitux jichhakamaw yanapt’askistu” sasa. 13 Filisteo jaqinakax atipjat uñjasisin janiw mayampsa israelitanakan uraqiparux mantantapkänti; Samuelun jakañapkamasti Tatitux filisteonakatakiw sayt’asïna. 14 Kawkïri markanaktix filisteonakax israelitanakar aparapkatayna ukanakax, wasitat Israel markar kutkatayatäxäna, Ecrón chiqata, Gat chiqakama. Ukhamat israelitanakax uraqinakap filisteonakan amparapat kutsuyasxapxäna, ukatsti israelitanakampi amorreonakampix sumankañan jakasipxäna. 15 Samuelux taqi jakäwipan Israel markan jilïripänwa, 16 sapa mararakiw Betel, Guilgal, Mispá chiqanakar sarirïna, taqi uka chiqanakan israelitanakan ch’axwanakap uñjiri. 17 Ukatsti Ramá chiqankki uka utaparuw kutt’anxirïna, ukawjatpach Israel markarux apnaqäna. Ukansti Tatitutakix mä altar lurarakïna.

8

1 Chuymaniptxasinsti Samuelux, jupan yuqanakaparuw Israel markan jilïrinakapat utt’ayäna. 2 Jilïri yuqapasti Joel satänwa, sullkïristi Abías sataraki, jupanakasti Beerseba markan apnaqapxäna. 3 Ukampis Samuelun yuqanakapax janiw awkipjam sarnaqapkänti, jan ukasti taqi kun muniriw tukxapxäna, qullqimpiw chilltayasipxäna, janirakiw kuns chiqapar uñjapkänti. 4 Ukatsti Israel markan taqpach jilïrinakapaw tantacht’asipxäna, ukat Samuelumpi parliriw Ramá chiqar sarapxäna, 5 juparusti sapxarakïnwa: “Jumax sinti chuymanïxtawa, yuqanakamasti janiw jumjam sarnaqapkiti; uka layku jumax mä rey utt’ayam nanakar apnaqañapataki, kunjämatix taqi markanakan utjki ukhama” sasa. 6 Samuelutakisti ukham mä reyi markar apnaqañapatak mayipxatapax janiw walïkänti, ukat Tatitut mayisïna, 7 Tatitusti juparux sänwa: “Kuntix markax mayktam ukarux jaysaskakim, ukampix janiw jumaruti jisk’achapktamxa, jan ukasti nayaruw jisk’achasipkitu, jupanakax janiw nayan apnaqatäñ munapkiti. 8 Kuna urutix Egiptot apsunkta ukürut jichhakamax, kuntix nayar lurapkitu ukarak jumarux lurasipktamxa, nayarusti yaqha diosanakar yupaychañatakiw apanukupxitu. 9 Ukhamasti kuntix mayipktam ukarux jaysaskakim; ukampisa nayraqatax qhan jupanakar yatiyam, kuntix uka reyix jupanakar lurkani taqi ukanaka” sasa. 10 Samuelusti rey mayir markarux kuntix Tatitux siskatayna uka arunak yatiyäna, 11 sarakïnwa: —Jichhax kawkïr reyitix jumanakar apnaqapkätam ukampix akhamaw suyt’apxtam: Wawanakamar jawsthapisax nuwasiñ carronakaruw uchani, yaqhipanakarusti caballeriaruw uchani, mayninakarusti jupan uñjiripatakiw uchasini. 12 Mayninakarusti waranqa, ukhamarak phisqa tunka soldadonakan jilïrïñapatakiw uchani. Yaqhipanakarusti yapunak yapuchiritaki, yapunakat apthapiritaki, nuwasiñ carronakan yänakap lurañatakiw ucharakini. 13 Phuchhanakamsa jupar luqtiritakiw jawsayani, jupar q’apkir qullanakamp jawiñapataki, phayirïñapataki, t’ant’a lurañapataki. 14 Jumanakan suma uraqinakamsa, suma uva yapunakamsa, olivo quqanakamsa katuntasiniwa, taqi ukanaksti jilïrinakaparuw churarakini. 15 Waña juyranakata, uva achunakatsa sapa tunkat mayäki ukanak aparasax jach’a utapan apnaqirinakaparuw churarakini. 16 Ukhamarakiw jumanakan uywatanakamsa, suma urqu vacanakamsa, asnonakamsa jupanakatak irnaqañapatakiw aparapxätam. 17 Ukhamarus uywanakamatxa sapa tunkat mayäki uk katuntasipxani, jumanakas jupanakaruw luqtapxäta. 18 Ukampis kunürutix uka jumanakan ajllit reyitak arusipkät ukkhaxa, Tatitux janiw jumanakarux ist’apkätamti —sasa. 19 Markasti Samuelun arunakapar jan ist’asax sasipkakïnwa: —Janiw ukax kunäkisa, nanakax mä reyinïñ munapxta, 20 jupan nanakar apnaqañapataki, ukhamarak nanakamp chik nuwasir sarañapataki —sasa. 21 Samuelusti markan arunakap ist’asinxa, Tatituruw yatiyäna. 22 Tatitusti juparux sarakïnwa: —Mayitanakapar ist’am, ukatsti mä rey jupanakatak utt’ayarakim —sasa. Ukatsti Samuelux israelitanakar kawki markanakattix jutapkatayna ukaruw khithanukxäna.

9

1 Benjamín ayllun mä chachaw utjäna Quis sutini, jupasti Abiel jaqin yuqapänwa, Seror jaqin allchhiparaki; nayra achachilapasti Becorat satänwa Afíah jaqin yuqaparakïnwa. Quis chachax wali aytat jaqïnwa, 2 jupasti mä yuqanïnwa, Saúl sutini, jupax suma uñnaqt’an waynänwa. Israelitanak taypin janiw khitis jupjam uñnaqt’anix utjkänti, ukhamarus janiw jupjam jach’a tansa jaqix utjkänti. 3 Mä uruxa, Quis jaqin qachu asnonakapaw chhaqhatayna, ukat jupax Saúl yuqapar säna: —Uka asnonak thaqtir saram, uywatanakat mayni irpxarusiwayam —sasa. 4 Saúl waynasti, mayni uywatapamp chikaw Efraín qullunak tuqi thaqhirix saräna; ukatsti Salisá, Saalim, uka chiqanaksa sararakïnwa, ukawjanakansa janirakiw qachu asnonak jikxatkänti. 5 Suf chiqar purisinsti, Saúl waynax jupamp chik sarir uywataruw säna: —Kuttxakiñäni, inas awkixax qachu asnonakat sipan jiwasat wal llakisiskchi —sasa. 6 Uywatasti ukxarux sarakïnwa: —Aka markan mä profetaw utji, taqi jaqinakaw juparux wal yäqapxi, kuntix jupax yatiyki ukanakasti phuqhasipuniwa. Ukhamax sarañäni, inampis jupax kawkirutix sarañasäki uksa uñacht’aychistaspa —sasa. 7 Saulusti sänwa: —Ukhamax sarañäniya, ukampis ¿kunarak uka profetatak aparapiñänisti? Janiw t’ant’as wayaqasan utjkxistuti. Janiw kunas jupar churañatakix utjkiti —sasa. 8 Uywatasti ukxarux sarakïnwa: —Nayan mä jisk’a qullqikiw utjitu. Uk profetarux churañäni, jiwasar kawksar sarañasäkitix uk uñacht’ayañapataki —sasa. 9 (Khä urunakanxa, israelit jaqinak taypin, maynitix Diosar jiskt’asiñ munirïna ukapachax sirïnwa: “Uñjirin ukar jiskt’asir sarañäni” sasa. Jichha urunakansti khititix “profeta” satäki ukax nayrapachax “uñjiri” satänwa.) 10 Saúl waynasti sänwa: —Walikiwa, ukhamax sarañäniya —sasa. Ukatsti panpachaniw kawkhantix profetax jakkäna uka markar sarapxäna, 11 kunapachatix uka amstanjam markar makhatasipkäna ukkhasti, uma aptir sarir tawaqunakampiw jikisipxäna, ukat uka tawaqunakar jiskt’apxäna: —¿Akanti uñjiri jaqirux jikxatapxirista? —sasa. 12 Tawaqunakasti sapxänwa: —Jïsa, jichhakiw markar purisinki, markax qullu patan utjir qullanawjan Tatitur wilañcha luqtani. 13 Markar purisinsti, jank’akiw juparux thaqtapxäta, qullan chiqawjar janïr manq’ir sarkipana. Jupan puriniñapkamasti jaqinakax janïraw manq’apkaniti, jupaw wilañcha luqtatarux qullanañchañapa, uka qhipat jawsayata jaqinakax manq’asipkani. ¡Jank’ak sarapxam, jikxatasipkätawa! —sasa. 14 Jupanakasti marka tuqir makhatasipkakïnwa. Niya markar purisipkän ukkhasti, Samuelux maysa tuqit mistusinkäna qullan chiqawjar sarañataki. 15 Saúl waynan puriniñap nayräx urusti, Tatitux Samuelurux mä uñacht’äwi tuqiw parläna akham sasa: 16 “Qharürux Benjamín uraqit mä jaqiruw khithanïma, jumasti juparuw Israel markaxa apnaqañapatak utt’ayäta. Jupaw filisteonakan amparapat qhispiyani, nayax t’aqhisitanakap uñjasin markaxat khuyapt’ayastwa, arnaqasitanakapax nayakamaw purini” sasa. 17 Kunapachatix Samuelux Saúl waynar uñjkäna ukkhaxa, Tatitux jupar sänwa: “Akaxay kawkïri jaqittix parlksma ukaxa. Jupaw markaxarux apnaqani” sasa. 18 Markar mantañ punkunkxasinsti, Saúl waynax Samuelur jak’achasisin säna: —Tata, uñacht’ayita ¿kawkhas uñjirin utapaxa? —sasa. 19 Samuelusti sänwa: —Uñjirix nayätwa. Nayan nayraqatax qullan chiqawjar sarkam, jichhürux nayampiw ukan manq’asïta, kuntix jiskt’añ munkista ukxa, qharür willjtaw yatiyäma, ukat utamar kutt’xäta. 20 Kawkïr qachu asnonakamatix niya kimsa uru chhaqhatäxi ukat jan llakisimti, uka asnonakar jikxatxapxiwa. Ukhamasti taqi kunatix Israel markan munkañäki ukax jumampitaki, utamankirimpitakïniwa —sasa. 21 Saúl waynasti muspharataw säna: —¡Nayax Benjamín ayllunkirïtwa, ukasti Israel markan utjir taqi ayllunakat sipan sinti jisk’akiwa! Ukhamarusa, wila masinakaxax Benjamín ayllunkirinak taypin jan yäqat jaqinakakiwa. ¿Kunatarak taqi ukanak sistasti? —sasa. 22 Ukhamasti Samuelux Saúl waynampiru, uywatapampir irptawayasin, jach’a utaruw irpantäna, ukan jikxatasir jaqinak taypinsti mä suma chiqaruw qunt’ayäna, kimsa tunka jaqinakaw ukankaskäna. 23 Ukatsti Samuelux phayiriruw säna: —Kawkïr aychtix yaqhachayksma uk apanim —sasa. 24 Phayiristi jank’akiw mä charpach aycha apsunïna, ukat Saúl waynar manq’asiñapatak churäna. Samuelusti sänwa: —“Akax jumatak yaqhachatäkän ukaxa, manqt’asim, nayax taqi jaqinakamp chik jichhür manqt’asiñamatakiw yaqhachxäyäta” —sasa. Ukürusti Saúl waynax Samuelumpiw manq’asïna. 25 Kunapachatix qullan chiqawjat markaru saraqanxapxän ukkhasti, Saúl waynatakix uta pataruw mä ikiñ wakicht’apxäna, 26 Saúl waynasti ukaruw ikt’xäna. Qhipärmanthisti Samuelux Saúl waynar jawsasin uka uta patan parlxayäna akham sasa: —Sartasxam, utamar kuttxañamawa —sasa. Saúl waynasti sartasin Samuelumpiw uka utat mistuwayxäna, 27 marka anqäxa tuqiru saraqasipkän ukkhasti, Samuelux Saúl waynaruw säna: —Uywatam nayraqat khithanukkam, jumasti suyt’akim, kuntix Tatitux siskitu uk jumar yatiyañ munsma —sasa.

10

1 Ukhamasti Samuel profetax aceiten wayucha katusinxa, Saúl waynan p’iqipxaruw warxatäna, jamp’att’asinsti sarakïnwa: —Tatituw jichhürux Israel markan apnaqiripat jumar ajllistam. Jumaw jupanakar apnaqäta, uñisirinakapan amparapatsa qhispiyarakïta. Tatitun jumaru Israel markap apnaqañamatak ajllisitapax akhamat yatisini: 2 Jichhax akat sarxasinsti, Raquelan imäwip jak’an pani chachar jikxatäta, Selsah chiqana, Benjamín ayllun uraqipana. Jupanakasti sapxätamwa: “Qachu asnonak thaqhir sarktas ukanakax uñstxiwa, awkimasti janiw qachu asnonakat llakiskxiti, jan ukasti jumanakat llakisxi, jupax siwa: ¿kunarak wawaxar jikxatañatak luririststi?” sasa. 3 Juk’amp sarkasinsti, Tabor quqa chiqar purkät ukkhasti, kimsa chachanakaw jumar jikxatir mistunipxani, jupanakasti Betel markaruw Diosar yupaychiri makhatasipkani. Maynix kimsa cabrito irpt’ata, maynisti kimsa t’ant’a apt’ata, maynïristi mä lip’ichi wayaqaru vino apt’ataraki. 4 Jupanakasti aruntapxätamwa, ukatsti pä t’ant’a churapxätam, jumasti uk katuqasïtawa. 5 Uka chiqatsti Diosan uraqipa Guibeá chiqaruw purirakïta, uka chiqansti filisteo soldadonakaw ukankaski. Ukatsti markar mantkasin mä tama profetanakampiw jikisïta, jupanakasti jutir urunakan luraskani ukanak arsusaw qullan chiqawjat saraqasinipkani. Jupanak nayräxapsti walja jaqinakaw saraskarakini guitarranaka, panderonaka, pinkillunaka, arpanaka toct’asisa. 6 Ukapachaw Tatitun ajayupax jumxaru jutani, jupanakamp chikaw profecía arunak arsüta, yaqha jaqiruw tukurakïta. 7 Kunapachatix taqi ukanakax jumamp luraskani ukkhasti, kunatix amuyatamat walïki uk luraskakim, Tatituw yanapt’arakïtam. 8 Jichhasti Guilgal chiqar nayraqat sarkam, ukan nayax jumampi jikisï nakt’ayat waxt’äwinaka, sumankthapiñ wilañchanak luqtañataki. Nayan puriniñaxkamasti paqallqu uruw ukan suyäta, ukapachaw nayax jumar kuntix lurañamäki uk saskäma —sasa. 9 Samuelun ukat sarxipansti, Diosax jank’akiw Saúl waynan chuymap mayjt’ayäna; ukürpacharakiw kuntix Samuelux siskatayna uka uñacht’äwinakax phuqhasïna. 10 Ukatsti Saúl waynampi uywatapampix Guibeá chiqar puripkäna ukkhaxa, mä tama profetanakaw jupanakar jikxatir mistunïna. Ukapachasti Diosan ajayupaw Saúl waynxarux jutäna, jupasti uka profetanakjamarakiw parläna. 11 Ukampisa khitinakatix Saúl waynar nayratpach uñt’apkäna ukanakasti, profetanakjam parlir ist’asin jupanakkamaw jiskt’asipxäna: “¿Kunarak Quis chachan yuqapar kamachpachasti? ¿Saúl waynax profetäxarakichä?” sasa. 12 Ukat ukankirinakat maynix sarakïna: “¿Khitirak jupanakan awkipasti?” Ukatpï säwix utjixa: “¿Saúl waynax mä profetarakichä?” sasa. 13 Profetjam parlaña tukuyasasti, Saúl waynax utaparuw purxäna. 14 Ukansti tiopax jupampiru, uywatapampiruw jiskt’i: —¿Kawkirus sarapxta? —sasa. Saúl waynasti sarakïnwa: —Qachu asnonak thaqhiriw sarapxta. Ukampis jan uñstkxipan Samuelur jikxatiriw sarapxta —sasa. 15 Tiopasti ukxarux sarakïnwa: —¿Kamsapxaraktam Samuelusti? Yatiyapxitaya —sasa. 16 Saúl waynasti tioparux sarakïnwa: —Qachu asnonakax uñstxiw sapxituwa —sasa. Ukampisa Saúl waynax janiw kuntix reyïña tuqit Samuelux parlkatayna ukanak jupar arskänti. 17 Ukxarusti Samuelux israelitanakaruw Mispá chiqan Tatitur yupaychañatak jawsthapïna; 18 ukansti jupanakarux sarakïnwa: —Israelan Tatitu Diosapax akham siwa: ‘Nayaw jumanak israelitanakarux Egipto markat irpsunipxsma, egiptonkirinakan amparapat qhispiyanipxsma, jumanakar t’aqhisiyir markanakan amparapat antutayanipxsma’ sasa. 19 Ukampis jichhax jumanakax Diosamarux jisk’achapxtawa, jupaw taqi jan walt’añanakatsa, llakisiñanakatsa qhispiyanipxtam, mä rey jumanakar apnaqañapataki mayisasti Diosaruw apanukupxtaxa. Uka layku, jichhax Tatitun nayraqatapar uñstapxam, ayllunakatkama, wila masi tamanakatkama —sasa. 20 Ukatsti Samuelux Israelan taqpach ayllunakaparuw jak’achasipxañapatak mayïna, suertesti Benjamín aylluruw wakt’äna. 21 Uka qhipatsti Benjamín aylluruw jak’achasiñapatak mayïna, suertesti Matrí siski ukan wila masiparuw wakt’äna, ukatsti Quis chachan Saúl yuqapaw suerte tuqit ajllit uñjasïna. Ukampis jupar thaqtasax janiw jikxatapkänti, 22 ukat Tatiturux wasitat jiskt’apxäna, Saúl waynax ukankaskpachati janicha uk yatiñataki. Tatitusti Saúl waynan q’ipinak manqhan imantatäskatap uñacht’ayäna. 23 Ukatsti kawkhantix imantasitäkän ukkhat irpsuriw jalapxäna. Kunapachatix Saúl waynax marka nayraqatan uñstkän ukkhaxa, taqiniw uñkatapxäna, jach’a tansätap laykux israelitanakax janiw maynis kallachipkam purkänti. 24 Samuelux taqiniruw jiskt’äna: —¿Jichhax kawkïrirutix Tatitux reyit ajlliski ukarux uñkatapxtati? ¡Janiw mä israelitas jupjamax utjkiti! —sasa. Israelitanakasti jach’at art’apxarakïna. —¡Jallalla reyi! —sasa. 25 Ukspachaw Samuelux kuna kamachinaktix reyix phuqhañapäki ukanak yatiyäna, qillqt’asinsti Tatitun qullan utaparuw imxäna. Ukatsti Samuelux taqpach jaqinakaruw utanakapar khithanukxäna. 26 Saúl chachax Guibeá chiqankki uka utaparuw kuttxarakïna, Diosasti mä qawqha wali ch’amani chachanakaruw Saúl chachan qhipap sarapxañapatak mayïna. 27 Ukampis jan wali parliri jaqinakax utjapunïnwa, jupanakasti sapxarakïnwa: “¿Jupat qhispiypachïstani?” sasa. Juparux wal jisk’achapxäna, janirakiw reyirjamas yäqapkänti; ukampis Saulux jan ist’iriw tuküna.

11

1 Nahas sat Amón uraqin reyipasti, Galaad tuqin Jabés sat chiqaruw saräna, ukansti markar tukjañatakix mä ejército wakicht’äna. Ukampis Jabés chiqan utjir jaqinakax juparux sapxänwa: —Nanakampi mä amtäwir mantam, ukat jumarux jaysapxäma —sasa. 2 Nahas amonita jaqisti jupanakarux sarakïnwa: —Nayax mä amtäwi jumanakampix lurä, jumanakatix iyawsapxitäta sapa maynin kupi nayrama apsuñaxataki, ukhamat israelitanakar jisk’achjañataki —sasa. 3 Ukatsti Jabés markan utjir jilïri jaqinakax sapxarakïnwa: —Israel markaru khithanak khithañatakix paqallqu uru churapxita; ukat janitix khitis nanakar yanapt’iri jutkani ukkhasti, nanakax jumaruw jaysapxäma —sasa. 4 Khithanakasti kawkhantix Saúl waynax jakkäna uka Guibeá chiqaruw puripxäna; jaqinakarusti kunatix luraskatayna ukanak yatiyapxäna. Uka arunak ist’asasti taqiniw wal jachapxäna. 5 Ukhamäkipansti Saúl waynax urqu vacanak ant’ataw pampat kutt’asinkäna, ukat jiskt’äna: —¿Kunas jaqinakar kamachi? ¿Kunatsa jachapxi? —sasa. Jaqinakasti kuntix Jabés markat khithanitanakax sapkatayna ukanak yatiyapxäna. 6 Ukanak ist’asinsti, Saúl waynax Diosan ajayupampi phuqt’atäsinxa, wal phiñasïna. 7 Ukatsti pä urqu vacanak katusin jisk’a jisk’a kharinuqäna, uka aychanakxa khithanakapampiw taqi Israel markpachar apayäna, jupanakasti sapxänwa: “Kawkïri jaqitix Saúl waynampiru, Samuelumpiru jan mayacht’asis arkkani ukan urqu vacanakapax ukham kharinuqatäniwa” sasa. Uk ist’asinsti jaqinakax axsarañat wal khathatipxäna; ukatsti mä wawakïkaspas ukhamaw jupanakar jaqkatxapxäna. 8 Kunapachatix Saúl waynax Bézec chiqan jaqinakar yatiykän ukkhaxa, Israel markat kimsa pataka waranqa jaqinakaw tantacht’asipxatayna, Judá uraqitsti kimsa tunka waranqa jaqinakaraki. 9 Ukatsti purinipki uka khithatanakarux akham sänwa: —Jichhax Jabés chiqan utjiri jaqinakarux sapxam, qharüru chika uruw jupanakarux qhispiyatäni —sasa. Khithatanakasti sarasin Jabés chiqan utjasirinakaruw yatiyapxäna, jupanakasti wal kusisipxäna. 10 Nahas chacharusti sapxarakïnwa: —Qharüruw nanakax jumar katuyasxapxäma, ukhamat jumax kuntix nanakampi lurañ munkta ukanak lurañamataki —sasa. 11 Qhipürusti, Saúl waynax kimsa tamaruw soldadonakap t’aqjäna, janïr qhanjtankipansti uñisiripan campamentoparuw mantantapxäna, ukansti niya chika urukamaw amonita jaqinakarux jiwarayapxäna. Khitinakatix jan jiwayatäpkän ukanakax maynis maynikamaw jaltxapxäna, janirakiw pani chikt’at qhiparirix utjkänti. 12 Ukatsti yaqhip jaqinakax Samuelur sapxänwa: —¿Khitinakas Saúl waynan jiwasan reyisäñapat pächasipxäna? Uka jaqinakar jiwarayañatak nayar katuyapxita —sasa. 13 Ukampisa Saúl waynax sarakïnwa: —Jichhürux janiw khitis jiwayatäkaniti, Tatituw Israel markar qhispiyi —sasa. 14 Samuel profetasti taqi jaqinakaruw säna: —Jichhax Guilgal chiqar sarapxañäni, ukan marka apnaqañ qalltañataki —sasa. 15 Ukat taqi jaqinakaw Guilgal chiqar sarapxäna, ukansti Saúl waynaruw Tatit nayraqatan reyit utt’ayapxäna. Ukatsti sumankthapiñ wilañchanak Tatitur luqtapxäna, Saúl waynampi, israelita jaqinakampisti walpun kusisipxäna.

12

1 Ukat Samuelux taqi israelitanak nayraqatan akham säna: —Jumanakax uñjapxtawa, nayat kunanaktix mayipkista ukanak churapxsma, mä reysa uskurapipxaraksmawa. 2 Akax jichhax jumanakan reyimaxa, jupaw apnaqapxätam. Nayasti awkïxtwa, qaqa p’iqïxaraktwa, wawanakaxasti jumanak taypinkaskiwa. Nayasti jumanakarux waynatpach apnaqawayapxsma, 3 jumanak nayraqatanktwa: Nayatix khitin urqu vacapsa, asnopsa katuntastxa, khitirus t’aqhisiystxa, ñanqhachstxa, jan ukax khitimpis qullqi chilltayastxa ukaxa, Tatitu nayraqatana, kawkïr reyirutix jupax ajlliski uka nayraqatan juchañchapxita, nayasti uka manut phuqxäwa —sasa. 4 Jupanakasti sapxarakïnwa: —Janipuniw kunapachas nanakarux t’aqhisiyapkistati, ñanqhachapkistasa, janirakiw qullqimpis chiqapar uñjatäñatakix chilltayasktati —sasa. 5 Samuelusti akham arsurakïna: —Ukhamasti Tatitusa, jupan ajllita reyisa uñjaskiwa, jumanakax janiw kuna juchsa nayarux apsupkistati —sasa. Jupanakax sapxarakïnwa: —Ukhamäskapuniwa —sasa. 6 Samuelusti markarux saskakïnwa: —Tatituw Moisés, Aarón tuqi Egipto markat jumanakan nayra awkinakamarux irpsunïna. 7 Ukhamasti jichhax wakichasipxam, nayax Tatitu nayraqatan jumanakampi parlä, kuna askinaktix jumanakaru, awkinakamaru lurapktam taqi ukanakata. 8 Kunapachatix Jacobumpi, wawanakapampix Egipto markar sarapkän ukkhaxa, egipcionkirinakasti jupanakarux t’aqhisiyapxänwa, jumanakan nayra awkinakamasti Tatituruw arnaqasipxäna, Tatitusti Moisesampiru, Aaronampiruw khithanïna, jupanakaw nayra awkinakamarux Egiptot irpsunïna, ukatsti jupanakarux aka uraqiruw utjnuqtayäna. 9 Ukampis jupanakax Tatitu Diosapat armasxapxänwa, ukat jupax Sisaran amparapar katuyäna, jupasti Jabín ejerciton jilïripänwa, Hasor markan reyipa, ukhamarak filisteonakana, moabitanakan reyipan amparaparuw katuyäna, ukanakaw jupanakampix nuwasipxäna. 10 Ukatsti jupanakax Tatituruw art’asipxäna akham sasa: ‘Tatay, jumar apanakusax juch lurapxta, Baal, Astarté uka yaqha diosanakaruw yupaychapxta; ukampis jichhax uñisirinakaxan amparapat qhispiyapxita, juma saparukiw yupaychapxäma’ —sasa. 11 “Ukat Tatitux Jerubaal, Barac, Jefté, Samuel ukanakar khithanïna, uñisirinakaman munañapat jumanakar qhispiyañataki, ukhamat jumanakax jan khitin kamsat jakasipkäyätaxa. 12 Ukampisa kunapachatix amonitanakan Nahas reyipax jumanakar nuwantir jutkän ukkhaxa, jumanakax mä rey mayipxäyätaxa, jumanakan reyimax pachpa Tatitu Diosäkchïn ukasa. 13 Ukampis jichhax akaxay jumanakan ajllit reyixa. Tatitux kuna reytix mayipkta uk churapxtamwa. 14 Jichhax jumanakaruw Tatitur yupaychapxañanakamax wakt’apxtam, arup ist’asa kamachinak phuqhasaraki, jumanakasa jan ukax jumanakar apnaqir reyisa Tatitun munañaparjama jakasina. 15 Ukampisa janitix kamachi arunakapar jaysapkät ukaxa, Tatitux jumanakarusa reyimarusa mutuyapxätamwa. 16 “Ukhamasti jichhax kawkhankapktatix ukkhat jan unxtapxamti, kuntix Tatitux jach’a uñacht’äwinakap lurkani ukanak jumanakax uñjapxäta. 17 Jichhax trigo apthapiñ urunakawa, janiw jallu pachäkiti, ukampis nayaw Tatiturux mayï, jallun q’ixu q’ixunakamp chik purxatayañapataki, ukhamat Tatitux jumanakar uñacht’ayapxätam, mä reyi mayitanakamampix jan wal lurapxatama” —sasa. 18 Ukspachaw Samuelux Tatitur art’asïna, Tatitusti mäkiw q’ixu q’ixunakampi jallumpi apayanïna; ukatsti taqi jaqinakaw Tatitutsa, Samuelutsa wal axsarapxäna. 19 Ukat Samuelurux taqiniw sapxäna: —Jumax Tatitu Diosamar achikt’am, aka luqtirinakamax jan jiwarapxañaxataki; nanakan taqi jucha luratanakaxarusti mä reyi mayitaxampiw yapt’apxta —sasa. 20 Samuelusti jupanakarux sänwa: —Jan axsarapxamti. Chiqpachansa jumanakax sinti jan wal lurapxtaxa; ukampis jichhax Tatitut jan saraqapxamti, jan ukasti taqi chuymampi yupaychapxam. 21 Janiy uka k’ari diosanakarux arkapxamti, k’arïtanakap laykusti janiw yanapapkätamti, janirakiw qhispiyapkätamsa. 22 Tatitusti sutipan sinti jach’ätap laykux janiw apanukupkätamti, jupasti jumanakarux markapa tukuyasiñ munapxtam. 23 Nayasti jumanakatak Tatitur mayiñxa janipuniw armaskäti, jan maykirista ukax juchaspäwa. Ukampis jumanakarux suman jakaña, chiqapan sarnaqañ yatichapxäma. 24 Jumanakax Tatiturukiw axsartapxañama, juparukiw chiqpach taqi chuymampi yupaychapxañama, jumanak layku muspharkañanak luratapata. 25 Ukampisa jumanakatix jan wali lurañakpun amtasipkät ukaxa, jumanakasa, reyimasa tukjatäpxätawa —sasa.

13

1 Saulux niya jilïr jaqïxänwa kunapachatix Israel marka apnaqañ qalltkän ukapachaxa; niya mä qawqha maranak apnaqkasasti, 2 Saúl reyix israelita jaqinak taypit kimsa waranqa soldadonak ajllïna. Pä waranqa soldadonakasti jupamp chikaw Micmás, Betel qullunak tuqin qhiparäna, waranqa soldadonakasti Jonatanampi chikarakiw Guibeá chiqan Benjamín uraqin qhiparäna, ukat jilt’iri jaqinakarusti Saúl reyix utanakaparuw khithanukxäna. 3 Ukatsti Jonatanax Guibeá chiqankir filisteo soldadonakarux q’al tukjäna, filisteonakasti taqi ukanak yatipxäna. Ukatsti Saúl reyix taqi Israel markpachan trompetanak phust’ayäna, ukhamat hebreonakan jank’akïpxañapataki. 4 Israelitanakasti, Saúl reyin filisteo soldadonakar tukjatap yatipxäna, ukat filisteonakax israelitanakar wal uñisipxäna, ukhamasti soldadonakax Saúl reyimpiw Guilgal chiqan tantachasipxäna. 5 Mä tuqitsti, filisteonakax israelitanakampi nuwasiñatakix tantachasipxarakïnwa. Jupanakansti kimsa tunk waranqa nuwasiñ carronaka, suxta waranqa caballería soldadonakaw utjäna, kayuk sarantir soldadonakas quta ch’allar uñtat jan jakt’kayarakïnwa. Ukatsti Micmás chiqar sarasax Bet-avén sat inti jalsu tuqiruw campamentop wakicht’asipxäna. 6 Israelitanakasti jan walt’añan jikxatasipxäna, filisteonakan jupanakar nuwantatap laykusti putunakaru, uraqi p’ujrunakaru, qarqa taypinakaru, q’awanakaru, phujunakaruw imantasipxäna. 7 Jupanakatsti waljaniw Jordán jawira makhatxapxäna, Gad, Galaad tuqinakaru; ukampis Saúl reyix Guilgal chiqaruw qhiparäna, soldadonakapasti wali axsarayasisaw jupar arkapxäna. 8 Saúl reyix paqallqu uruw ukan suyt’äna, kunjämtix Samuelux siskatayna ukhamarjama; Samuelusti Guilgal chiqarux janiw purkataynati, ukat jaqinakax sarxañ qalltapxäna. 9 Ukatsti Saúl reyix sänwa: —Uywanak apanipxam nakt’at waxt’äwinaka, sumankañ wilañchanak luqtañasataki —sasa. Ukat jupa kipkaw uka nakt’at wilañchanak luqtäna. 10 Saúl reyix wilañcha luqta katuyañ tukuyaskän ukapachaw Samuelux purinïna. Saúl reyisti jupar aruntiriw mistuwayäna. 11 Ukampis Samuelux sänwa: —¿Kunatsa uk lurta? —sasa. Saúl reyisti sarakïnwa: —Jaqinakar sarxir uñjta, jumasti janirakiw kuna urutix puriniñamäkän ukürux purinktati, filisteonakasti Micmás chiqan tantacht’atäpxänwa, 12 filisteonakax Guilgal chiqan niyas nuwantkitaspa ukham amuyäyäta, nayasti janïraw Tatitur mayt’askäyätti; ukat ukham jan wali jikxatasisin naya pachpa nakt’at waxt’äwi luqtañar uchasta —sasa. 13 Samuelusti juparux sarakïnwa: —¡Luqhir uñtataw lurtaxa! Tatitux kuntix sisktam uka arunakarutix jaysasamänxa, juman Israel markar apnaqañamax wiñayatakïsapänwa. 14 Ukampis jichhax juman apnaqäwimax janiw jayatakïkaniti. Tatitux jupan chuymapar purt’kir yaqha chacha thaqhani, ukatsti markapan jilïripat utt’ayarakini, arunakapar juman jan jaysatam layku —sasa. 15 Ukat ukspachaw Samuelux Guilgal chiqat thakhipanjam sarxäna. Chikat soldadonakasti Saúl reyimpiw nuwasiñatak sarapxäna, Guilgal chiqatsti Benjamín uraqinkir Guibeá chiqaruw puripxäna. Ukan Saúl reyix soldadonakapar jakthapïna, taqpachanix niya suxta patak chachanakänwa. 16 Saúl reyix Jonatán yuqapampi, jupanakamp chika sarir tamanakampix Benjamín uraqin Guibeá chiqaruw qhiparapxäna, ukchañkamasti filisteonakax Micmás chiqaruw utjnuqtapxäna, 17 filisteonakax campamentopat kimsa tamar t’aqjtataw mistunïna; maynïr tamax Sual uraqinkir Ofrá uksaruw saräna, 18 maynïr tamasti Bet-horón siski uksarurakiw saräna, kimsïr tamasti Seboím qullut makhatki uksaruw sararakïna, ukasti wasara tuqir sarañankiwa. 19 Israelitanak taypinsti janiw hierro liq’ir jaqix utjkänti, ukhamat filisteonakax amuyapxäna, hebreo jaqinakax janiw espadanakapa, lanzanakapsa lurasiñ yatipkaniti sasa. 20 Israelita jaqinakasti filisteonakarukiw qhulliñ arman rejanakapsa, chuntanakapsa, hachanakapsa, piconakapsa ariptayañatak churapxirïna. 21 Ukanak lurayasiñatakix walja qullqi churapxirïna. 22 Ukhamasti, Saúl reyimpi, Jonatanampi chikäpkän ukanakasti uka nuwasiñ urux janiw maynis espadanïpkänti, janirakiw lanzanïpkänsa. Jan ukasti jupanak paninikiw uka nuwasiñ yänakanïna. 23 Ukchañkamasti mä tama filisteo soldadonakax Micmás chiqar mantañawjaruw utjnuqtapxäna.

14

1 Mä urux, Saúl reyin Jonatán yuqapax yanapiriparuw säna: —Jutam, jawir makhatañäni, ukatsti jawir khurkatankki uka filisteo soldadonakar nuwantañäni —sasa. Ukampis Jonatanax janiw awkipar uk yatiykänti, 2 awkipasti mä qullu thiyan granado sat quqa k’uchunkaskänwa, trigo jawq’asipkän uka chiqana, suxta patak chachanakarakiw jupamp chikt’atäskäna. 3 Efod isi apiristi Ahitub jaqin Ahías yuqapänwa, Icabod jaqin sobrinopa, ukasti Finees jaqin yuqapänwa, Elí chachan allchhiparaki, khititix Siló chiqan Tatitun sacerdotepäkän uka. Jaqinakasti Jonatanan sarxatap janiw yatipkataynati. 4 Ukchañkamasti jupax kawkhankkäntix filisteo soldadonakax ukar puriñatakiw ch’amachasiskäna. Uka chiqa sarañasti pä jach’a qarqa taypinkänwa, Bosés, Sene satanaka, 5 mayax amsta tuqina, Micmás uñkatasina; mayasti aynach tuqinaraki Guibeá uñkatasina. 6 Jonatanasti yanapiriparuw säna: —Jina, mäpit jawir khurkatar makhatañäni, kawkhankkitix Tatitur jan uñt’ir soldadonakax ukkharu. Inampis Tatitux mä kunsa jiwasatak luraskaspa, jupatakix janiw ch’amäkiti walja jaqimpi, jan ukax juk’a jaqimpi atipt’ayañaxa —sasa. Yanapiripax sänwa: 7 —Taqi kuntix amtkta ukanak luraskakim, nayasti uka amtäwinakamar yanapt’añatakix jank’akïsktwa —sasa. 8 Ukatsti Jonatanax sarakïnwa: —Akaxay jichhax khurkatar makhatañäni, kawkhankkitix uka chachanakax ukkharu, ukatsti jupanakampi uñjayasirakiñäni. 9 Jupanakatix jiwasaru sistani: “Nanakan jutañaxkam suyt’apxita” sasaxa, ukkharukiw qhiparañäni, janiw jupanakan ukarux makhatkañäniti. 10 Ukampisa jupanakatix: “Makhatanipxam” sistanixa, ukkhakiw makhatañäni, ukasti jiwasatakix mä chimpüniwa Tatitun jiwasar atipjäwi churañapataki —sasa. 11 Ukhamaw jupanakax filisteo soldadonakampix panpachani uñjayasipxäna. Soldadonakasti uñjasax sapxänwa: “Uñtapxam, israelitanakax kawkïri putunakarutix imantasipkäna ukanakat misturanxapxiwa” sasa. 12 Ukat ukspachaw Jonatanampiru yanapiripampirux art’anipxäna: —¡Makhatanipxam, may jumanakar yatiyapxäma! —sasa. Ukatsti Jonatanax yanapiriparux sänwa: —Sarañäni, Tatituw jupanakarux israelitanakan amparanakapar katuyani —sasa. 13 Jonatanasti kumpukamakiw makhatawayäna, yanapiripasti qhipapat arkäna. Jonatanax kawkïr filisteonakarutix qurumt’ayankäna ukanakarux yanapiripaw jiwarayäna. 14 Aka nayrïri nuwasïwinsti, Jonatanampi yanapiripampix mä juk’a pachanak pä tunka chachanak jiwarayapxäna. 15 Ukatsti campamentonkirinakasa, markankirinakasa, nuwasir soldado tamanakas wal axsarayasipxäna. Ukhamarus uraq khathatiw sartarakïna, ukatsti jan walt’añaw utjäna. 16 Saúl reyin uñch’ukiri soldadonakapasti, Benjamín uraqin Guibeá chiqatpach filisteonakarux uksar aksar chhukhunaqaskir uñjapxäna. 17 Ukatsti Saúl reyix jupamp chikäki uka ejercitorux sarakïnwa: —Tumpthapisipxam, khitinakas jiwasan soldadonakasat chhaqhata uk yatiñataki —sasa. Tumpthapitatsti, Jonatanampi, yanapiripampiw chhaqhatäpxäna. 18 Uka urusti Tatitun efod sat isipax israelitanak taypinkaskänwa, ukat Saúl reyix Ahías profetarux säna: —Tatitun efod sat isip akar aptanim —sasa. 19 Saúl reyisti sacerdotempi parlañkamax filisteonak taypin juk’ampi jan walt’añanakaw sartäna. Ukat Saúl reyix sacerdoterux sarakïna: —Jan apankamti —sasa. 20 Ukspachaw Saúl reyix taqpach soldadonakapampi tantacht’asisin filisteonakampi nuwasiñ qalltapxäna. Filisteonakasti ukham jan walt’añan jikxatasisax jupanakkamakiw jiwarayasipxäna. 21 Ukhamarusa kawkïri hebreo jaqinakatix nayratpach filisteonakampïkän ukanakasti, Saúl reyimpi, Jonatanampïkän uka israelitanaruw jaqkatxapxäna. 22 Efraín qullunakan imantasitäpkän uka israelitanakasti, filisteonakan chhuktxatap yatisinxa, jupanakar tukjañatakiw arktapxäna. 23 Nuwasiñasti Bet-avén siski ukkhakamaw purïna, uka urusti Tatitux Israel markarux qhispiyarakïnwa. 24 Ukampis uka urux israelita jaqinakax wali qarjtatäpxänwa, janirakiw khitis kunsa manq’kataynati, Saúl reyiw markarux juramento lurayäna, akham sasa: “Khititix janïr jayp’untkipan mä kunsa manq’kani, janïr nayan uñisirinakaxar phuqsuskipana ukaxa, jiwayatäpan” sasa. 25 Ukatsti ejercitox mä ch’umi chiqaruw purïna, kawkhantix misk’ix uraqin utjkatayna ukkharu. 26 Kunapachatix ch’umir mantapkän ukkhasti, misk’ix umjamaw jaläna; ukampis janiw khitis mallt’känti juramento lurapxatap layku. 27 Ukampis Jonatanax, kuntix awkipax juramento tuqi ejercitor siskatayna ukxa janiw ist’kataynati, ukat amparapankän uka thujrumpiw misk’i apsusin mallt’äna, ukampix suma ch’amaniw tukurakïna. 28 Ukat mayni israelita soldadox jupar säna: —Awkimax juramentompiw ejercitorux wayt’i, ‘khititix mä kunsa manq’kani ukax jiwayatäniw’ sasa. Ukat jaqinakax jichhax wali qarjtatäpxi —sasa. 29 Jonatanasti sarakïnwa: —Awkixax jan wal luri aka markaruxa. Uñjita, nayax uka mä juk’a misk’i mallt’asax wali ch’amaniw tukxta, 30 jichhürux ukatsa juk’ampiw jaqinakax wali ch’aman tukusapäna, uñisirinakasat aparanktan uka manq’anak manq’asapän ukaxa. ¡Filisteonakaru atipt’añax wali muspharkañäsapänwa! —sasa. 31 Uka urusti israelitanakax filisteonakar atipjapxänwa, Micmás chiqat qalltasina Aialón chiqar puriñkama. Ukampis israelitanakan soldadonakapax wali qarjatäpxänwa, 32 ukhamasti kuntix ejercitox uñisirinakapat aparkatayna ukaruw jalxatapxäna; ukat ovejanaka, vacanaka, vaca qallunaka katusin kharirapxäna, aychapsti wilamppach manq’antapxäna. 33 Yaqhipanakasti Saúl reyir yatiyiriw sarapxäna: —Jaqinakax Tatitu nayraqatan wilamppach aycha manq’antasax juch lurasipki —sasa. Ukat Saúl reyix sarakïna: —¡Jumanakax aljantir ch’uxña jaqinakäpxtawa! Mä jach’a qala qurumiyas aka chiqkam apanirapipxita. 34 Ukhamarus jaqinakarux sapxarakim, sapa mayni akar apanpan: urqu vacapa, jan ukax ovejapsa, ukat jumanakax kharirasin manq’apxañamataki, janirak Tatitu nayraqatan wilamppach aychanak manq’asa juch lurapxamti —sasa. Ukatsti uka arumpachaw sapaqat maynix urqu vacap apäna, ukatsti ukan kharirapxäna. 35 Saúl reyisti Tatitutakix mä altar luräna, uka altarasti Tatitur yupaychañatak Saúl reyin sayt’ayat nayrïr altarawa. 36 Ukatsti Saúl reyix sarakïnwa: —Jichha arumax filisteonakar katuntir sarapxañäni, ukatsti qhanjtaniñapkam yänakap apsunipxañäni, taqinirurak jiwarayanipxañäni —sasa. Taqiniw arsupxarakïna: —Kunatix amuyatamat walïki ukanak luraskakim —sasa. Ukampisa sacerdotex sarakïnwa: —Janïr kunäkipan Tatitur jiskt’añäni —sasa. 37 Ukat Saúl reyix Tatitur jiskt’äna: —¿Filisteonakar arktañaxax wakisiti? ¿Jupanakarusti israelitanakan amparapar katuyätati? —sasa. Ukampis Tatitux janiw uka urux jupar jayskänti. 38 Ukat Saúl reyix sarakïna: —Jichhax ejerciton taqi jilïrinakapa jak’achasinipxam; ukatsti khitis jichhürux uka juch luri uk yatxatapxam. 39 ¡Israel markar qhispiyir Tatitun sutipxaruw juramentompi arsta, jucha luririx Jonatán yuqaxäskpasa, jupax jiwayatäniwa! —sasa. Soldadonak taypitsti janiw khitis arskänti. 40 Ukat Saúl reyix taqi israelitanakar sarakïna: —Jumanakax aksaru sayt’asipxam, maysatsti nayampi Jonatán yuqaxampiw sayt’anipxä —sasa. Soldadonakax sapxarakïnwa: —Kunatix askïki uk luraskakim —sasa. 41 Ukat Saúl reyix art’arakïna: —Tatay, Israelan Diosapa, ¿kunatarak jichhürusti luqtirimar jan kuns arsktasti? Nayatix juchanïstxa, jan ukax Jonatán yuqaxas juchanïchixa, suerte jaqtatax Urim qalaw mistuni; ukampis israelita jaqinakatix juchanïchixa, suerte jaqtatasti Tumim qalarakiw mistuni —sasa. Suertesti Saúl reyimpiru Jonatán yuqapampiruw mistüna, ukatsti markax jan juchaniw uñjasxäna. 42 Ukat jank’akiw Saúl reyix sarakïna: —Jichhax Jonatán yuqaxampita nayampit suerte jaqtapxam —sasa. Suertesti Jonatán yuqapxaruw mistüna, 43 ukat Saúl reyix Jonatanar säna: —Jichhax kuntix lurkta uk qhanañchita —sasa. Jonatanasti akham arsusirakïna: —Chiqpachansa, nayaw mä juk’a misk’i aka thujrumpi apsusin mallt’ta. Ukampis akäsktwa, jiwañatakis jank’akirakïtwa —sasa. 44 Saúl reyix jach’at arsüna: —¡Jonatán, janitix jumax jiwkäta ukkhaxa, Tatitux taqi ch’amapampi nayar jiwayitpan! —sasa. 45 Markasti Saúl reyirux sarakïnwa: —¡Janiw wakiskiti Jonatanan jiwañapaxa, jupaw Israel markarux mä jach’a atipjäwi churistu! ¡Janiw jiwkaspati! ¡Tatit layku, janiw mä ñik’utapas uraqirux jalaqtkaniti! Kuntix jichhüru lurki uksti Tatitun yanapapampiw luraraki —sasa. Ukhamat markax Jonatanarux jiwañat qhispiyäna. 46 Saúl reyisti filisteo jaqinakar arktañ suyt’xänwa, filisteonakasti uraqiparkamaw kuttawayxapxäna. 47 Ukhamaw Saúl reyix Israel marka apnaqäna, ukatsti taqi chiqan uñisirinakapampix nuwasïna, uñisirinakapasti: Moab, Amón, Edom, Sobá markan reyipa, filisteonaka ukanakänwa. Kawkirutix sarkäna ukkhansti atipjakipunïnwa. 48 Ukatsti jupax mä jach’a ejército tantacht’äna ukat amalecitanakarux atipjarakïna. Ukhamat israelitanakarux uka lunthata lluch’susirinakat qhispiyäna. 49 Saúl reyin yuqanakapasti: Jonatán, Isví, Malquisúa ukanakänwa. Pani phuchhapasti, jilïrix Merab satänwa, sullkasti Mical sataraki. 50 Saúl reyin warmipasti Ahinóam sat Ahimaas jaqin phuchhapänwa. Ejercitopan jilïripasti Abner satänwa, Ner jaqin yuqapa, Saúl reyin tioparaki. 51 Quis chachax Saúl reyin awkipänwa, Ner chachasti Abneran awkiparaki, jupanakasti Abiel chachan yuqanakapänwa. 52 Saúl reyin urunakapanxa, filisteonakampi nuwasiñax wali ch’amapunïnwa; ukat Saúl reyix ejercitopatak ch’amani jan axsarir chachanak katuqäna.

15

1 Mä uruw Samuelux Saúl reyir säna: —Tatitux Israel markapan reyipäñamatak utt’ayiriw khithanitu. Ukhamasti, kuntix Tatitux sañ munktam uk ist’am. 2 Taqi ch’amani Tatitux akham siwa: “Nayax amalecita jaqinakarux israelitanakar jan wali luratanakapat mutuyäwa, jupanakax chika thakhiruw sayantasipxäna kunapachatix israelitanakax Egiptot jutapkäna ukapachaxa. 3 Ukhamasti jichhax saram, ukatsti nuwantanim, yänakapamppach tukjanim, janirak jupanakat khuyapt’ayasimti. Chachanaksa, warminaksa, wawanaksa, asu wawanaksa, ukhamarak vacanaksa, ovejanaksa, camellonaksa, asnonaksa taqpach jiwarayanim” —sasa. 4 Saúl reyisti taqi jaqinakaruw jawsayäna, ukat Telaim chiqan tumpthapïna. Kayuk sarantir soldadonakasti pä patak waranqa chachanakänwa, Judá uraqinkir chachanakasti tunka waranqaraki. 5 Ukatsti Saúl reyix Amalec jach’a markaruw saräna, mä jawira jak’aruw utjnuqtäna. 6 Quenitas sat jaqinakarusti sarakïnwa: —¡Jithiqtapxam! ¡Amalecita jaqinak taypit mistupxam, ukhamat nayan jumanakar jan jupanakamp chika tukjañaxataki; jumanakasti israelitanakarux sum uñjapxäyätaxa kunapachatix Egiptot jutapkän ukaxa! —sasa. Quenitanakasti amalecita jaqinak taypit mistuwayxapxänwa. 7 Ukat Saúl reyix amalecita jaqinakarux nuwantas arktäna, Havilá chiqata Sur markar mantañäkis uka chiqkama, ukasti Egipto qurpankiwa, jupanakarusti atipjarakïnwa; 8 Agag sata amalecitanakan reyiparusti katuntänwa, taqi ejercitoparusti espadampkamaw jiwarayarakïna. 9 Ukampisa, Saúl reyimpi ejercitopampix janiw Agag reyirux jiwayapkänti, janirakiw suma ovejanaksa, urqu vacanaksa, lik’i vaca qallunaksa, urqu ovejanakapsa jiwarayapkänti, wali jila alani yänaksa t’unjapkänti, jan ukasti, juk’a alani yänakak t’unjapxäna. 10 Ukatsti Tatitux Samueluruw parlxayäna, sarakïnwa: 11 —Saúl chachar reyit utt’ayataxat walpun amtasta, jupasti nayat jithiqtituwa, janirakiw arsutanakaxsa phuqkiti —sasa. Uk ist’asasti Samuelux wali mayjt’asïna, uka arum paqarirakiw Tatituru achikt’asïna. 12 Qhipürusti Samuelux Saúl reyimpi jikisir sarañatakiw wali willjtat sartasïna, ukampis juparux Saúl reyin Carmel chiqaru sarxatap yatiyapxäna, uka chiqan jupatak mä jach’a chuta sayt’ayatapa, ukatsti Guilgal tuqir sarxatap yatiyapxarakïna. 13 Ukatsti Samuelux Saúl reyin ukaruw saräna, juparusti sänwa: —Tatitux jumar jach’añchpan. Nayax Tatitun arsutanakaparux phuqxtwa —sasa. 14 Samuelusti saskakïnwa: —¿Kunatarak ovejanakana, vacanakan wararitapas ist’asiskisti? —sasa. 15 Saúl reyix sarakïnwa: —Amalec chiqat ukanak apanipxi, jaqinakasti Tatit Diosaru wilañcha luqtañatakix suma ovejanaka, suma vacanak imaqapxi. Ukat uksarusti q’al tukjanipxta —sasa. 16 Samuelusti ukxarux sänwa: —¡Amukt’am, kuntix Tatitux wasayp’ux siskitu uk yatiyäma! —sasa. Saúl reyisti sarakïnwa: —Parlaskakim —sasa. 17 Ukat Samuelux säna: —¿Janit jumasti jan yäqatjam amuyaskäyätasti? Ukampis jichhax israelita ayllunakan jilïripaw tukxtaxa, Tatitusti Israelan reyipat utt’ayaraktamxa. 18 Jichhasti, Tatitutix jumaru uka jucharar amalecita jaqinakar q’al t’unjaniñamatak khitchïyätam ukaxa, 19 ¿kunatarak jumasti Tatitun arsutanakapar jan ist’asin kuntix uñisirimat aparapkta uk jumatak katuntastasti? —sasa. 20 Saúl reyix sarakïnwa: —Nayax Tatitun arsutanakaparux jaystwa, kuna lurañtix churkitu uksa phuqharaktwa: Amalec markan Agag reyiparus katuntasin apanirakta, amalecitanakarusti q’al tukjarakta. 21 Ukampis soldadonakax kunatix tukjañatak satäki uka suma ovejanaka, suma vacanaka jilt’ayasipxi, Guilgal chiqan Tatitu Diosamar wilañcha luqtañataki —sasa. 22 Ukat Samuelux sarakïna: “Tatitutakix arsutanakapar phuqhañaw juk’ampi sumaxa, wilañchanaka, nakt’at luqtäwinakat sipansa; arsutap phuqhaña, jupar ist’añaw sumaxa, ovej lik’inaka wilañchanak luqtañat sipansa. 23 Jupar kutkatirixa, layqasiñanak luririmpi sasiwa; jan ist’asirïki ukasti, yaqha diosanakar yupaychirimpi sasiwa. Juman arunakapar jan jaysatamatsti, jupax janirakiw juman reyïñam munkiti” sasa. 24 Ukat Saúl reyix Samuelurux säna: —Jïsa, Tatitun arunakapar jan yäqasa, juman arsutanakamar jan ist’asaw juchachasta. Soldadonakaruw axsaräyäta, ukat mayitanakapar jaysta. 25 Ukampis juchaxat pampachakitaya, ukatsti nayampi chika Tatitur yupaychañatak saram —sasa. 26 Samuelusti sarakïnwa: —Janiw jumamp chik sarkiristti, jumax Tatitun arunakapar janiw jaysktati, ukat jichhax Israelan reyipäñat jumar apanukxtam —sasa. 27 Samuelusti sarxañatakiw kutikipstäna, ukampisa Saúl reyix isipat waythapisin isip ch’iyaqäna. 28 Ukat Samuelux Saúl reyirux säna: —Kunjämtix isix ch’iyaqkista ukhamarakiw Tatitux Israel marka apnaqañ apaqaraktam. Juman mayni marka masimar katuyxañatakiw apaqxtam, kawkïritix jumat sipansa juk’ampi askïki ukaru. 29 Israelan jach’a Tatitu Diosapäki ukaxa, janiw k’ariskaspati, janirakiw amtkaspasa, jupasti amtañatakix janiw aliqa jaqikïkiti —sasa. 30 Saúl reyix mä kutimpiw arsüna: —Chiqpachansa nayaw juchachasta. Ukampis taqi Israel markan jilïri jaqinak nayraqatana, taqi jaqinak nayraqatana, nayarux mä reyirjam uñjañamatakiw achikt’assma. Ukhamax nayampi chika Tatit Diosamar yupaychañatak sarañäni —sasa. 31 Ukatsti Samuelux Saúl reyimp chikaw kuttawayäna, ukat jupax Tatituruw yupaychäna. 32 Ukspachaw Samuelux sarakïna: —Amalecita jaqinakan Agag reyip akar irptanirapipxita —sasa. Agag reyisti jan kunakiw Samuel nayraqatarux uñstäna, juparux janiw khitis jiwaykxaniti ukham amuyäna. 33 Ukampis Samuelux sänwa: —Kunjämatix jumax espadamampi walja warminakar jan wawani uñjasiytaxa. Ukhamarakiw taykamax jupanakjam uñjasini —sasa. Guilgal chiqansti, Samuelux jan axsart’asaw Tatit nayraqatan Agag reyirux pusir kharinuqäna. 34 Ukatsti Samuelux Ramá chiqaruw sarxäna, Saúl reyisti Guibeá chiqankir utaparuw kutt’xäna. 35 Samuelusti janipuniw mayampsa Saúl reyirux uñjkxänti, chuymapansti jupat wal llakt’asiskäna, ukhamarakiw Tatitux Saúl reyiru Israel markan reyipat utt’ayasax llakisïna.

16

1 Tatitusti Samuelurux sänwa: —¿Kunapachkamarak Saúl reyit llakisïtasti? Janiw nayax jupan Israel markan reyikïskañap munkxti. Jichhax uka waxraru aceitempi phuqhantam, ukatsti Belenankir Jesé chachan utapar sarañam munta, nayasti maynïr wawaparuw reyïñapatak ajllista —sasa. 2 Samuelusti sänwa: —¿Kunjämsa jichhax sariristxa? ¡Saúl reyitix saratax yatinixa, jiwaychitanixaya! —sasa. Tatitusti sarakïnwa: —Mä vaca qallu irpxarusiwayam, ukatsti juparux sarakim “Wilañcha luqtiriw saraskta” sasa. 3 Ukatsti Jesé chacharux uka wilañcha luqtäwirux jawsayarakim, ukat kunatix lurañamäki uk nayaw saskäma. Khitirutix nayax ajlliskä ukaru reyitak yaqhacharakim —sasa. 4 Samuelusti kuntix Tatitux siskatayna uk luräna. Kunapachatix Belenar purkän ukkhaxa, markankir jilïri jaqinakax jupar katuqiriw mistunipxäna, juparusti jiskt’apxarakïnwa: —¿Sumankañampit jutta? —sasa. 5 Samuelux sarakïnwa: —Jïsa, sumankañampiwa. Tatituru mä wilañcha luqtiriw jutta. Jichhax q’umachasipxam, ukatsti nayamp chika wilañcha luqtir sarapxam —sasa. Ukatsti Samuelux jank’akiw Jesé chachampiru, yuqanakapampirux q’umachäna, ukatsti wilañcha luqtir sarañatakiw jawsarakïna. 6 Kunapachatix jupanakax purxapxän ukkhaxa, Samuelux Eliab chachar uñjasax akham amuyt’äna: “Tatitux aka jaqiruw reyïñapatak ajllispacha” sasa. 7 Ukampis Tatitux sänwa: “Jan jumax uñnaqapaki, ukhamarak jach’a tansätapaksa uñkatkamti, janiw nayax jupar ajlliskti. Jaqix uñnaqak uñkati, ukampisa nayax jaqin chuymap uñjaraktxa” sasa. 8 Ukatsti Jesé chachax Abinadab yuqapar jawsasin Samueluruw irpkatäna; Samuelusti sarakïnwa: —Janiw Tatitux jupar ajlliskiti —sasa. 9 Ukatsti Jesé chachax Samá sat yuqaparuw irpkatäna; Samuelusti sarakïnwa: —Janirakiw juparus Tatitux chhijllaskiti —sasa. 10 Jesé chachax paqallqu yuqanakap Samuelurux irpkatäna, ukampis Samuelux Jesé chacharux yatiyxänwa: “Tatitux janiw uka paqallqunit maynirus chhijllaskiti” sasa. 11 Ukatsti Samuelux jiskt’askakïnwa: —¿Janit juk’ampi yaqha yuqanakamax utjkxi? —sasa. Jesé chachasti sarakïnwa: —Sinti sullkäki ukaw utjaski, jupasti ovejanak awatiski —sasa. Samuelux sarakiwa: —Irptayanim, jupan puriniñapkamasti janiw kunatix lurañasäki uk lurkañäniti —sasa. 12 Ukatsti Jesé chachax uka sullka yuqapar jawsiriw khithäna. Uka sullkïristi suma wilal janchinïnwa, wali suma uñnaqt’aniraki. Ukatsti Tatitux Samuelurux sänwa: —Nayax juparuw ajllista. Jichhasti reyïñapatakix aceitempi p’iqipxar warxatas yaqhachxam —sasa. 13 Ukspachaw Samuelux aceiten uchat waxra aptasin uka waynarux jilanakapan nayraqatapan aceitempi p’iqipxar warxatasin reyïñapatak yaqhachxäna, uka waynasti David satänwa. Ukat uksarusti Tatitun ajayupaw jupxankäna. Ukatsti Samuelux Ramá chiqaruw sarxäna. 14 Ukchañkamasti Tatitun ajayupax janiw Saúl reyimpïkxänti, Tatitun khithanita mä ñanqha ajayuw juparux t’aqhisiyäna. 15 Ukat jupan luqtirinakapax sapxäna: —Tatitux mä ñanqha ajayu jumxarux apayani, uka ajayuw jumarux t’aqhisiyasktam. 16 Ukhamax luqtirinakamax mayni arpa toct’ir thaqtanipxpan, kunapachatix jumar uka ñanqha ajayux t’aqhisiykätam ukkhaxa, uka jaqiw arpa toct’kani, ukatsti jumax sumakiw jikxatasïta —sasa. 17 Saúl reyisti sarakïnwa: —Ukhamax khititix suma toct’añ yatki ukay thaqhapxam, ukat irpanirapipxita —sasa. 18 Ukatsti jupanakat mayniw säna: —Nayax uñjtwa, Belenankir Jesé chachan mayni yuqapaw sum toct’añ yati; ukhamarus nuwasiñatakix jan axsaririwa, kunapachatix kuns parlki ukkhaxa, wali suma amuyumpiw parli, ukhamarus wali suma uñnaqt’an waynawa, Tatitusti juparux yanapt’apuniwa —sasa. 19 Ukat Saúl reyix mä khithanak Jesé chachan ukar khithäna, akham sapxañapataki: “Ovejanak awatirïki uka David yuqamar nayan ukar khithanita” sasa. 20 Ukat Jesé chachax David yuqaparux Saúl reyin ukaruw khithäna. Jupampi chiksti mä asno irpayarakïna, t’ant’as khumt’ata, mä lip’ichi wayaqa vinompi, mä cabritompi kuna. 21 Ukhamaw Davidax Saúl reyin nayraqatapar uñstäna, ukat jupar luqtarakïna. Saúl chachasti wal Davidarux munasïna, ukat jupan yanapiripat uchasïna. 22 Saúl reyix Davidar wali munasitap laykusti, mä iwxa Jesé chachar apayäna, Davidan jupamp chika qhiparañapataki. 23 Ukhamasti kunapachatix Tatitun khithanita uka ñanqha ajayux Saúl reyir t’aqhisiykän ukkhaxa, Davidax arpa toct’arapirïna. Ukampiw Saúl reyix kutjtirïna, uka ñanqha ajayusti jupat jithiqtxarakirïnwa.

17

1 Judá uraqinsti, Socó siski uka chiqan filisteonakax walja soldadonak nuwasiñatak tantachapxäna, Efes-damin sat chiqaruw utjnuqtapxäna, Socó, Azecá uka taypina. 2 Mä tuqitsti, Saúl reyimpi israelitanakampix Elá uka qhirwan tantacht’asisin utjnuqtapxarakïna filisteonakar nuwantañatak wakichasisa. 3 Filisteonakasti mä qullu patankapxänwa, israelitanakasti maysa qullu patanaraki, jupanakarux mä qhirwa uraqiw jaljäna. 4 Akatjamat filisteonakat siqt’atäkän uka taypit mä nuwasir jaqix mistunïna, jupasti wali jach’a tansänwa, niya kimsa metronjama. Uka jaqix Goliat satänwa, jupasti Gat markankirïnwa. 5 P’iqiparusti broncet lurat cascompi asxatatänwa, janchipasti broncet lurat corazampi isintataraki, ukasti wali jathïnwa, phisqa tunk phisqan kilonïnwa. 6 Charanakap imt’añataki, ukhamaraki kallachipxankki uka jabalina sat mich’isa, broncet luratarakïnwa. 7 Lanzapan lawapasti mä telar lawar uñtat jach’änwa, k’achipasti hierrot luratänwa, ukasti suxta kilotsa jilänwa. Jupan nayraqatapsti yanapiripaw saräna. 8 Goliat chachasti sayt’asisin israelita soldadonakarux sänwa: —¿Kunatakirak jumanakasti nuwasir mistunipxtasti? Nayax mä filisteo jaqïtwa, jumanakasti Saúl reyin luqtirinakapäpxtawa, jichhax jumanak taypit mayniru ajllipxam nayampi nuwasiñapataki. 9 Jupatix nayaru nuwasiñan atipjitani ukkhaxa, nanakaw jumanakan t’aqhisiyat jaqinakamar tukupxä, nayatix juparu atipjä ukkhasti, jumanakaw nanakan t’aqhisiyat jaqinakar tukupxäta. 10 Jichhüruw nayax Israel markan ejercitoparu aka arunak sista: “¡Mä jaqi khithanipxita nayampi nuwasiñapataki!” sasa. 11 Saúl reyimpi israelita jaqinakampix uka arunak ist’asax ch’ama jiwt’ayasipxäna, ukatsti wal axsarayasipxäna. 12 Mä jaqiw Belén markan utjäna Jesé sutini, Saúl reyin urunakapansti jupax niya awkïxänwa. Uka jaqisti kimsaqallqu yuqanakanïnwa, maynïristi David satänwa. 13 Kimsa jilïri yuqanakapasti Eliab, Abinadab, Samá ukanakax Saúl reyimpi chikaw nuwasiñar sarapxatayna. David sata sullkäki ukasti, 15 Saúl reyin campamentoparuw sarirïna, ukatsti awkipan ovejanakap awatiriw Belenar kuttirïna. 16 Ukchañkamasti, uka filisteo jaqix sapa qhantatinaka, jayp’unakaw israelitanakar arch’ukir mistunirïna, pusi tunka uruw ukham arnaqasisinkäna. 17 Ukat mä urux Jesé chachax David wawapar säna: —Aka pä tunka kilo trigo jamp’impi, tunka t’ant’ampi jilanakamatak apxart’awayam. 18 Ejerciton jilïripatakisti aka tunka quesompi apawayam. Ukatsti kunjamäskis jilanakamax uk uñjt’anim, ukat nayatak mä kunsa apanirapita jupanakan walikïskatap yatiñaxataki —sasa. 19 Ukchañkamasti Saúl reyimpi, Davidan jilanakapampi, israelitanakampisti Elá qhirwa uraqin filisteonakampix nuwasisipkäna. 20 Qhipürusti, Davidax wali willjtat sartasïna, ukatsti mayniru ovejanakap jaytawayasin kunanaktix Jesé awkipax churkatayna ukanak apt’ataw saräna. Campamentor purxän ukkhasti, soldadonakax nuwasiri mistuñatakiw wakichasiskäna, nuwasiñ arunak arnaqasipxarakïna. 21 Israelitanakasa, filisteonakasa, purapat uñthapisitaw siqicht’asipxäna. 22 Davidasti q’ipipxa khititix nuwasiñ yänak uñjirïkis uka jaqiruw jaytt’awayäna, ukatsti israelitanakax siqicht’atäpki uka taypiruw jalantawayäna, kunjamäskis jilanakapax uk yatxatiri. 23 Jilanakapampi parlañkamax Gat markankiri nuwt’asiri Goliat filisteo jaqix filisteonak taypit mistunisax israelitanakarux arnaqasinkakïnwa, kunjämatix pasïri urunakan arnaqkatayna ukhama. Davidasti uk ist’äna. 24 Israelitanakasti uka chachar uñjasax wal axsarapxäna, jupan nayraqatapsti jaltxapxarakïnwa, 25 ukatsti sapxarakïnwa: “¿Uka chachar mistunir uñjapxtati? ¡Israel markar axsarayiriw jutarakiki! Reyisti uka jaqir atipt’irirux qamir yänak churani, phuchhapsa warmipatakiw churani, wila masinakapas janirakiw qullqi churkaniti” sasa. 26 Ukat Davidax jupa jak’ankki uka jaqinakar jiskt’arakïna: —¿Reyix kunsa churaspa aka filisteo jaqiru jiwaykaspa, israelitanakarus jan jisk’achaykaspa uka jaqiruxa? Ukhamasti, ¿khitirak Diosar jan uñt’iri uka filisteo jaqisti, jakkir Diosan ejercitopar arnaqañapatakisti? —sasa. 27 Jupanakasti, kuntix reyix churañatak arskatayna uka pachpa arunak arsusipkakïna khititix Goliat jaqiru jiwaykaspa ukatakixa. 28 Ukampis Eliab sata Davidan jilïri jilapaxa, ukham jaqinakampi parlaskir ist’asax wal thithïna, ukat sarakïna: —¿Kunarus akar jutta? Wasarankki uka mä qawqha ovejanaksti ¿khitirus jaytaniwayta? Nayax juman jach’achasiñ munirïtamsa, jan wali amtäwinïtamsa uñt’smawa, jumax soldadonak nuwasiri uñjirikiw juttaxa —sasa. 29 Davidax sarakïnwa: —Jichhasti, ¿kuna jan walrak lurtsti? ¿Janit arsuñaxas wakiskisti? —sasa. 30 Jilapat saraqawayxasinxa, yaqha jaqinakaruw jiskt’asïna, ukatsti uka pachpa arunakak sapxarakïna. 31 Yaqhip jaqinakax Davidan ukham jiskhisitap ist’asax Saúl reyir yatiyiriw sarapxäna, ukatsti Saúl reyix Davidaruw jawsayanïna. 32 Davidasti Saúl reyirux sarakïnwa: —Janiw khitis uka filisteo jaqirux axsarañapäkiti, nayaw juma jach’a reyin yanapiripjamax jupampi nuwasir sarä —sasa. 33 Saúl reyix sarakïnwa: —Janiw juma sapaki uka filisteo jaqimpi nuwasirix sarkasmati. Jumax wawäsktawa, ukampis jupax waynatpach nuwasir yatitawa —sasa. 34 Davidasti saskakïnwa: —Nayax awkixan ovejanakap awatirikïtwa. Kunapachatix mä leonaxa, jan ukax mä ososa oveja apasiñatak jutirïki ukkhaxa, 35 nayax qhipapat arktirïta, usuchjasinsti lakapat ovej aparirïta, 36 mä leonasa jan ukax mä ososa nayar katjañ munipanxa, jawq’askamaw jiwayirïta. Tatitur jan uñt’ir aka filisteo jaqirusti uka kipkwa lurä, jupan jakkir Diosan soldadonakapar arknaqatap layku. 37 Tatitux nayarux leonana, oson amparapatsa qhispiyituwa. Ukhamarakiw aka filisteo jaqin amparapat qhispiyitani —sasa. Ukat Saúl reyix sarakïna: —Ukhamax saramaya, Tatitusti jumampirakïpan —sasa. 38 Ukatsti Saúl reyix jupan nuwasiñ isipampiw Davidarux isthapiyäna, broncet lurat cascompiw p’iqipar asxatayäna, ukatsti hierrot lurat isimpiw isintayäna. 39 Ukxarusti Davidax wak’apar mä espadampi uchasisaw sarnaqañ yant’äna, ukampis janiw uka isiru yatitäkänti. Ukat jank’akiw Saúl reyirux sarakïna: —Janiw aka isinakampi isintatax sarnaqañjamäkiti, janirakiw ukhamarus yatitäkti —sasa. Ukatsti uka nuwasiñ isinak apsusxänwa. 40 Thujrup ayxarusisinsti, phisqa llusq’a qalanak jawirat chhijllt’asïna, uka qalanaksti wayaqaparuw irantasiwayäna, ukatsti q’urawa iqt’atakiw uka filisteo jaqimpix jikintasïna. 41 Filisteo jaqisti juk’at juk’at Davidarux jak’achasïna. Jupan nayrapsti yanapiripaw saräna. 42 Kunapachatix filisteo jaqix Davidar uñkatkän ukkhaxa, sinti wawäskatapa, wilal janchini, suma uñnaqt’anirak amuyäna, ukatsti janiw yäqkänti, 43 ukat säna: —¿Nayasti anütti juman lawampi nuwasiri jutañamatakixa? —sasa. Ukatsti ukspachaw uka filisteo jaqix diosapan sutipxaru Davidarux ñanqhachäna. 44 Ukhamarus sarakïnwa: —¡Jutam akaru, nayax juman janchim alaxpach jamach’inakana, pampankir animalanakan manq’antañapatakiw churä! —sasa. 45 Davidasti sarakïnwa: —Jumasti espadampi, lanzampi, mich’inakampiw nayamp nuwasir juttaxa, ukampis nayax jumampi nuwasiñatakix taqi ch’amani Tatit Diosan sutipxaruw jutta, jupasti Israelan soldadonakapan Diosapawa khitinakarutix jumax nuwantañ munkta uka. 46 Jichhasti Tatitux amparaxaruw jumar katuyitani, ukatsti jichhpachaw jiwt’ayäma, p’iqimsa apaqarakïma, filisteonakan jiwata janchipsa alaxpach jamach’inakana, pampankir animalanakan manq’antañapatakiw churä. Ukhamat taqinis yatipxani, Israel markan mä Diosan utjatapa, 47 taqi khitinakatix akan tantacht’atäpki ukanakaxa, Tatitun jan espadampi, jan lanzampi qhispiyatap yatipxani. Aka nuwasïwisti Tatitunkiwa, juparakiw jumanakarux nanakan amparaxar katuyapxitani —sasa. 48 Filisteo jaqisti Davidampi jikintasiriw sartanïna, Davidasti jank’akiw wakicht’asïna filisteo jaqimpi jikintasiñataki. 49 Ukatsti, wayaqapat mä qala irsusïna, q’urawampi q’urawt’asasti, filisteo jaqirux parat wakt’ayäna. Qalampi parat p’iyantatasti, filisteo jaqix ajanut uraqirux liwnuqtäna. 50 Davidax ukham uka filisteo jach’a tansa jaqirux atipjäna. Mä q’urawampi, mä qalampikiw filisteo jaqirux jiwt’ayäna. Jupan jan espadanïtapatsti, 51 jank’akiw filisteon ukar jaläna, espadap katusinsti, uka pachpa espadampiw p’iqip apaqarakïna. Filisteonakasti ukham suma nuwasir jaqipan jiwatäxatap uñjasax jaltxapxänwa. 52 Ukatsti israelankir jaqinakasa, Judá markankir jaqinakas filisteonakan jaltxatap uñjasax wali jach’at arnaqasisaw filisteonakarux Gat markan mantañapkama, Ecrón markan punkupkam arktapxäna. Saaraim siski ukkhat Gat, Ecrón uka markanakar sarir thakhinsti, filisteo soldadonakan jiwarata janchinakapax walipunïnwa. 53 Kunapachatix israelitanakax filisteonakar arktasin kuttanxapxän ukkhaxa, filisteon campamentopat q’al yänakap apsuwayapxäna. 54 Ukatsti Davidax uka filisteo jaqin p’iqip katusin Jerusalenaruw apxäna, nuwasiñ yänakapsti juparakiw katusxäna. 55 Kunapachatix David waynax Goliat jaqimpi nuwaskäna ukkhaxa, Saúl reyix ejercitopan jilïripäkän uka Abneraruw jiskt’äna: —Abner, ¿khitis uka waynan awkipaxa? —sasa. 56 Abnerasti sänwa: —Juramentompiw sisma jach’a munañan rey, janipuniw yatkti —sasa. Reyix sarakïnwa: —Ukhamax yatxatamaya —sasa. 57 Ukatsti, kunapachatix Davidax filisteo jaqir jiwayanisina, uka jaqin p’iqipas apt’at kutt’ankän ukkhaxa, Abnerax jupar jikxatasin Saúl reyin ukaruw irpäna. 58 Saúl reyisti jiskt’änwa: —Wayna, sitaya, ¿khitin yuqapätasa? —sasa. Davidasti sarakïnwa: —Nayax Belenankiri Jesé luqtiriman yuqapätwa —sasa.

18

1 Davidan Saúl reyimpi parlañ tukuyxatapatsti, Jonatanax Davidan suma jila masipaw tukxäna, ukatsti jupa kipkarjamaw munasïna. 2 Saúl reyisti ukürpachaw Davidarux jupar yanapañapatak usküna, ukhamïpansti janiw awkipan utaparu saraykxänti. 3 Jonatanampi, Davidampisti wiñay jila masïñatakiw mä juramento lurapxäna, Jonatanan Davidar jupa kipkarjam munasitap layku. 4 Ukhamarusa, Jonatanax kuna isimpi ist’atäkantix uk apsusisin Davidaruw churxäna, espadapsa, mich’i antutt’añapsa, wak’apsa churxarakïnwa. 5 Davidasti kuntix Saúl reyix lurañapatak siskäna ukanakampix wali sum phuqhäna, ukat Saúl reyix nuwasir jaqinakar sarayañapatak utt’ayäna. Ukasti Saúl reyin taqi soldadonakataki, jilïri jaqinakapatakis wali sumapunïnwa. 6 Kunapachatix soldado tamanakax Davidan uka filisteo jaqiru jiwayxatapat kutt’anxapxän ukkhaxa, Israelan taqpach markanakapatsti, warminakaw Saúl reyir katuqirix mistunipxäna, jayllisa, kusisiñatsa panderonakampi, platillonakampi thuqt’asisaraki. 7 Ukham q’uchkasinsti, ukhamarak thuqkasinsa, warminakax jach’at sapxäna: “Saúl reyix waranqa jaqinak jiwarayi; Davidasti tunka waranqa jaqinak jiwarayaraki” sasa. 8 Uka arunakasti Saúl reyirux janiw walt’aykänti, ukat wali phiñasitaw akham arsüna: —Davidan tunka waranqa jaqinak jiwarayatapat arsupxi, nayatsti waranqa jaqinak jiwarayataxatak arsupxi. ¡Reyit utt’ayasxapxañapakiw wakisxi! —sasa. 9 Uka urut uksarusti Saúl reyix Davidarux payachasiñ chuymampiw uñjäna. 10 Qhipürusti, Tatitux khithankatayna uka ñanqha ajayuw Saúl reyirux wasitat katuntäna, jupax jach’a utap manqhan luqhiruw tuküna. Davidasti kunjämtix arpa toct’irïkän ukham toct’askäna, Saúl reyisti lanza ayt’atäskarakïnwa. 11 Akatjamat Saúl reyix lanzap aytasïna, Davidarux uka lanzampi jaqt’asin pirqar chhuqhuntañ munäna, ukampis Davidax pä kutiw maysar jitjtäna. 12 Saúl reyisti Davidarux axsaränwa, Tatitusti Davidarukiw yanapäna, Saulurusti janiw yanapkxänti. 13 Ukhamïpan jupa thiyat jithiqtayäna, ukatsti mä tama soldadonakan jilïripat utt’ayäna, uka tamampiw nuwasir sarirïna, ukat kuttanxarakirïna. 14 Tatituw Davidar yanapäna ukat taqi kuna luräwipas nayraqataru mistüna. 15 Ukat Saúl reyix jupar axsaräna, taqi kunas sumak mistutap uñjasina. 16 Ukampis Davidax taqi Israel markana, Judá uraqinsa wali munatänwa, jupaw nuwasir sarañsa, kutt’aniñsa sarayäna. 17 Mä urusti Saúl reyix Davidarux sänwa: —Nayasti Merab sata jilïr phuchhaxa warmimäñapatakiw churäma, nayax jan axsarir nuwasirïñamak maysma, Tatitun nuwasïwipan nuwasiñataki —sasa. Saúl reyix janiw jupa pachpa Davidar jiwayañ amtkänti, jan ukasti filisteonakan jiwayañap munäna. 18 Ukampisa Davidax sarakïnwa: —Janiw nayax khitïktsa, janirakiw Israel markan wila masinakaxas kunäpkiti nayan reyin tullqapäñaxatakixa —sasa. 19 Ukampis kunapachatix Saúl reyin Merab phuchhapa Davidan warmipäñapatak churañ urux purinkäna ukkhaxa, Davidar churkamayaxa, Meholankiri Adriel jaqirukiw churxäna. 20 Ukampisa Mical sata, Saúl reyin maynïr phuchhapax Davidarux walpun munäna. Ukatsti Saúl reyix ukham yatisin wal kusisïna, 21 uka phuchhapxa Davidar churañatakiw amtäna, ukhamat uka phuchhapan Davidaru filisteonakan amparapar katuyañapataki. Ukat wasitat Davidarux säna: —Jichhakuchaw tullqaxäyätaxa —sasa. 22 Ukatsti Saúl reyix yanapirinakaparux sänwa: —Jumanakasti David sapampik parlt’anipxam, ukatsti sapxarakim naya reyin jupar wal munataxa, ukhamarak taqi yanapirinakaxas jupar wal munapxatapa, jupasti nayan tullqaxäñapawa —sasa. 23 Saúl reyin yanapirinakapasti taqi ukanak Davidarux sapxäna, ukampis Davidax jupanakarux sarakïnwa: —¿Jumanakatakix walikit nayan reyin tullqapäñaxasti? Nayax janiw khitïktsa, jan ukasti mä jan kunan jaqikïtwa —sasa. 24 Saúl reyin yanapirinakapasti kutt’awayasin kuntix Davidax siskäna ukanak reyirux yatiyxapxäna. 25 Saúl reyisti jupanakarux sarakïnwa: —Davidarux sapxam: ‘Nayax janiw phuchhax lanti kun churañapsa munkti. Jan ukasti, filisteonakan chhuxurasiñapat patak lip’ichinak apaniñapak munta. Nayax jupanakat phuqsusiñ munta’ —sasa. Chiqpachansa, Saúl reyix Davidar filisteo jaqinakan jiwayañap munäna. 26 Davidatakix Saúl reyin mayïwipax walikïnwa, janïr uka mayïwix phuqhaskipanwa, 27 Davidax jaqinakapampi sarasax pä pataka filisteo chachanak jiwarayäna, ukatsti kuntix Saúl reyix maykäna uk aparapïna. Ukatsti Saúl reyix Mical sat phuchhapa Davidarux warmipäñapatak churxäna, ukhamat Davidax reyin wila masip taypinkxäna. 28 Ukampis Saúl reyix Tatitun Davidar yanapatap uñjasina, ukhamarak Mical phuchhapan jupar wal munasitap uñjasinsa, 29 nayrapachat sipansa juk’amp axsarañaw mantäna, ukatsti wiñay uñisiripaw tukxäna. 30 Mä tuqitsti, kunapachatix jilïr filisteo jaqinakax nuwasir mistupkäna ukkhaxa, Davidax Saúl reyin jilïrinakapat sipansa atipjapunïnwa, Davidax wali aytata jaqiw tukurakïna.

19

1 Saúl reyix Jonatán yuqapampiru, taqi jilïrinakapampirux Davidar jiwayapxañapatakiw arsüna. Ukampis Jonatanan Davidaru wali munatap laykux 2 nayraqat juparuw yatiyäna. Sarakïnwa: —Saúl awkixax jumar jiwayañ amtaski. Ukhamasti qharüru willjtax wal amuyasim, ukatsti mä jamasa chiqawjaru imantasxam. 3 Nayax awkixamp chikaw mistü, kawkhankkätatix jumax ukkharu. Ukatsti jumxat jupamp parlarakï, kamsakchiniya, ukat kuntix siskani uk yatiyxarakïma —sasa. 4 Jonatanasti Saúl reyimpix Davidat arxatasisaw parläna. Juparusti sänwa: —Jumasti munañan rey, janiw David luqtirimarux kuna ñanqhsa lurañamäkiti, jupax janiw kuna ñanqhsa juma munañan reyirux lurktamti, jan ukasti askinak lurtamxa; 5 filisteo jaqir jiwayañatakix jakañapsa apt’asirpachänwa, ukhamat Tatitux taqi israelitanakar qhispiyi. Juma munañan reyix ukham uñjasax kusisïyätawa. Ukhamasti, ¿kunatarak juma munañan reyisti jan juchani Davidar jiwayasin juchañchjasiñ muntasti? —sasa. 6 Saúl reyisti Jonatán yuqapar amuyumpi parlatap ist’asaxa, jach’at arsurakïna: —Tatitun sutipxaruw juramentompi arsta, janiw Davidax jiwkaniti —sasa. 7 Ukhamasti Jonatanax Davidar jawsasinxa, kuntix Saúl reyimpi parlkatayna taqi ukanak yatiyäna. Ukatsti Saúl reyin ukaruw irpäna; Davidasti Saúl reyirux yanapaskakïnwa, kamisatix nayrax luqtirïkän ukhama. 8 Ukatsti wasitat nuwasiñax qalltäna, Davidasti filisteonakampi nuwasiriw mistüna, ukat q’ala tukjasinsti chhuktayañkamaw atipjäna. 9 Saúl reyirusti Tatitun khithanita ñanqha ajayux wasitat t’aqhisiyäna; utapana lanzap ayt’ata qunt’atäkasinsti, Davidan arpa toct’añapkamaw, 10 jupax lanzampi jaqt’asin pirqar chhuqhuntañ munäna, ukampis Davidax maysaruw jitjtäna. Saúl reyin lanzapasti pirqarukiw chhuqhuranttäna. Uka arumpachaw Davidax jaltxäna. 11 Ukatsti jank’akiw Saúl reyix luqtirinakapar Davidan utapar khithäna, jupar qhamiyasin qhipärmanthix jiwayapxañapataki. Ukampis Davidan Mical warmipax nayraqat yatiyxäna, akham sasa: —Janitix jichha arumpacha imantaskät ukaxa, qharüru qhantatix jiwayataw uñjasïta —sasa. 12 Ukspachaw Mical warmix Davidar mä ventana chiq warkuqxäna, ukhamat Davidax jaltxäna. 13 Ukatsti Mical warmipax jank’akiw mä ídolo katusin ikiñapar ikintayäna, ch’ijmañarusti cabrito t’awrat p’itata usküna, ukarusti mä isimpiw janxatarakïna. 14 Kunapachatix Saúl reyix jaqinakaparu Davidar katuntapxañapatak arskän ukkhasti, Mical warmipax uka jaqinakarux “usutawa” sarakïnwa. 15 Ukampisa Saúl reyix Davidar thaqhir sarañatakix jaqinakaparuw khithanuküna. Ukatsti sarakïnwa: —¡Ikiñankaskpasaya, katjanipxam, akar puriyanirapipxita, nayan jupar jiwayañaxataki! —sasa. 16 Saúl reyin jaqinakapasti Davidan utapar mantasinxa, ikiñapan mä idolok jikxatapxäna, cabrito t’awrat p’itatampi ch’ijmt’ata. 17 Ukat Saúl reyix Mical warmirux sarakïna: —¿Kunatarak ukham k’arintistasti, uñisirixan jaltxañapatakisti? —sasa. Mical warmisti sarakïnwa: —Jupax juramentompiw arsüna nayar jiwayañataki, janitix jupar jaltaykiriskäyäta ukkhaxa —sasa. 18 Davidax ukham jaltxäna. Ukatsti Ramá chiqaruw Samuelur uñjir saräna, kuntix Saúl reyix juparu lurkän ukanak yatiyarakïna. Ukatsti Davidampi, Samuelumpix Naiot chiqaruw jakir sarxapxäna. 19 Saúl reyisti Ramá chiqankir Naiot tuqin Davidan jikxatasitap yatisinxa, 20 jupar katuntañatakiw jaqinakapar khithäna. Purisinsti, Saúl reyin khithat jaqinakapax mä tama profetanakaruw profecía arunak arsuskir uñjapxäna, Samuel profetaw jupanakar sarayaskarakïna. Ukat jank’akiw Tatitun ajayupax Saúl reyin khithat jaqinakaparux katuntäna, jupanakasti uka profetanakjamarakiw parlapxäna. 21 Saúl reyisti ukanak yatisinxa, yaqha jaqinakamp khithäna, jupanakasti mayni khithanakjamarakiw profetanakjam parlapxäna. Kimsïri kutimpi Saúl reyix jaqinakarux khithaskakïnwa, jupanakarusti kunatix mayninakampi luraskatayna, uka kipkarakiw lurasïna. 22 Ukatsti Saúl reyix jupa kipkaw Ramá chiqaru saräna. Secú siski ukkhan mä jach’a uma qhuthañar purisinxa, Samuelumpita, Davidampit jiskt’asïna. Juparusti Ramá markankir Naiot chiqan jikxatasipxatap yatiyapxäna. 23 Saúl reyisti uka chiqaruw saräna. Ukampis Tatitun ajayupaw juparus katuntarakïna, Saúl reyisti, Ramá markankir Naiot chiqar sarañ thakhin profetanakjam parlasisaw saräna; 24 ukhamarusa isinakap apsusïna, ukatsti q’alalpachaw Samuel nayraqatan mä urumpi, mä arumampi profetjama parläna, ukat mä säwix utji: “¿Saúl reyix mä profetäxarakichä?” sasa.

20

1 Davidasti Ramá markankir Naiot chiqat jaltxäna, kawkhankkäntix Jonatanax ukkharuw saräna, jupar sañataki: —¿Kunarak lurtsti? ¿Kunas juchaxaxa? Awkiman nayraqatapansti, ¿kuna jucharak lurtsti nayar jiwayañatak thaqhañapatakisti? —sasa. 2 Jonatanasti sarakïnwa: —¡Tatitux jan munpati! ¡Janiw jiwaykätamti! Awkixax nayar jan yatiyasax janiw kunsa lurkaspati. ¿Kunatarak jumar jiwayañ jan yatiyitaspasti? ¡Janiw ukax ukhamäkaspati! —sasa. 3 Ukampisa Davidax saskakïnwa: —Awkimax askiw yati jumax nayar munatamxa, juman jan llakisiskañamatakisti janiw yatiñam munkaniti. ¡Ukampis nayax Tatitun sutipxaru, ukhamarak juman sutimxarus juramentompiw arsuraksma, jiwañaxas niyaw jak’anki! —sasa. 4 Ukat Jonatanax jiskt’äna: —¿Kunsa jumatakix lurirista? —sasa. 5 Davidasti sarakïnwa: —Qharürux machaq phaxsi phunchhäwi uruwa, nayasti reyimpi chika qunt’asis manq’asiñaxawa. Ukampis jurpüru jayp’ukama uka pampan imantasim sita, 6 awkimatix nayat jiskt’asïtam ukkhaxa, Belén markaxaru nayan sarañaxatak jumar achikt’asitax yatiyam, khayansti taqpacha wila masixaw mara wilañcha luqtañ amtapxani, sasa. 7 Jupatix “walikiwa” sanixa, nayatakix ukham satapax walikïniwa; ukampis jupatix phiñasini ukkhaxa, nayar jiwayañ munatap yatxäta. 8 Ukhamax nayar yanapt’itaya, juman luqtirimätwa, ukhamarus Tatit nayraqatan jila masïñatakiw juramento lurtanxa. Jichhasti, nayan juchaxächi ukax juma kipka jiwayita. Janiw wakiskiti awkiman ukaru nayar irpañamaxa —sasa. 9 Jonatanasti sarakïnwa: —¡Jumax jan ukham lup’imti! Nayatix awkixan jumar jiwayañpun amtatap yatxatäxa, jank’akiw yatiyäma —sasa. 10 Ukatsti Davidax jiskt’arakïnwa: —¿Kunjämatsa yatirista awkiman nayar jiwayañ amtatapatxa? —sasa. 11 Jonatanasti sarakïnwa: —Jutam, pampar sarañäni —sasa. Ukatsti panpachaniw pampar sarapxäna. 12 Ukan Jonatanax Davidarux säna: —Nayasti Israel markan Tatitu Diosapan sutipxaruw juramento lurta, qharürumpita jan ukax jurpürumpit yatxatä, aka pachpa horasaru kuntix awkixax amtki ukanaka. Jupan amtäwipatix jumatak walikïskani ukkhax yatiyxämawa. 13 Ukampisa, awkixatix jumar jan wal lurañ amtanixa, ukat janirak juman jaltxañamatak yatiykäma ukkhaxa, Tatitux nayar mutuyitpan. ¡Tatituy jumarux yanappan kunjämtix awkixar yanapkän ukhama! 14 Walikiwa, nayatix jakaskäxa, Tatitux kunjämtix jumar khuyapt’ayastamxa, uka kipka khuyapayasiñampi nayarux khuyapt’ayarakita. Jiwxästi, 15 wila masixar khuyapt’ayañ janipun armasimti. ¡Tatituy uñisirinakamarux luräwinakapat wayt’pan, jan mayampitak jupanakar tukjarakpan! —sasa. Ukhamwa Jonatanampi Davidampix mä amtäwir mantapxäna. 17 Jonatanasti Davidaru taqi chuymampi munasitap laykux wasitat juramento lurarapïna. 18 Ukatsti sarakïnwa: —Qharürux machaq phaxsi phunchhäwi uruyañ uruwa, kunapachatix qunuñamax ch’usakïnixa, ukapachax tumpasipxätamwa. 19 Ukampis kimsa uru qhipatsti juman ch’usasitamax qhanäniwa. Ukhamasti kawkharutix nayrürux imantaskta uka pachpar sarxam, ukatsti uka qalanak jak’ar imantasim. 20 Nayasti kimsa mich’inak uksa tuqiru antutt’anï, mä chimpurus wakt’aykirista ukhama. 21 Ukatsti uywataxaruw sarakï: “Uka mich’inak thaqtanim” sasa. Nayatix säxa: “Mich’inakax jumat akïrinkaskiwa; saram, apthapinxam” sasaxa, jumax jan kuna llakiniw mistunxäta, janirakiw kunas kamachkätamti. Aksti Tatitun sutipxaruw juramento lurarapsma. 22 Ukampis nayatix säxa: “Mich’inakax juk’ampi khurinkiwa” sasaxa, jumax sarxam, Tatituw juman sarxañam munaraki. 23 Jiwasax kuna amtäwtix purapat lurktan ukxa, Tatitukiw wiñayatak uñjistu —sasa. 24 Davidasti pampan imantasiskäna, kunapachatix machaq phaxsi phunchhäwi uruyañ urux purinkän ukkhaxa, reyix manq’añatakiw quntasïna. 25 Kawkhatix qunuñapäki ukkharuw pirqa jak’ar qunt’asïna. Jonatanasti uñkatasiparuw qunt’asïna, Abnerasti Saúl reyin maysa thiyaparuw qunt’asirakïna. Davidan qunuñapasti ch’usakïnwa. 26 Uka urusti Saúl reyix janiw kunsa kamskänti, amuyupansti sänwa “Kuna jan wali q’añuchasïwiruw purpacha, ukat jichhax q’umachasiskpacha” sasa. 27 Payïr uru phunchhäwïxän ukkhasti, Davidan qunuñapax ch’usakïskakïnwa. Ukat Saúl reyix Jonatán yuqaparux jiskt’äna: —¿Kunatsa wasürux Jesé jaqin David yuqapax manq’äwiru jan jutki?, jichhürus janirakikiw jutkiti —sasa. 28 Jonatanasti sarakïnwa: —Davidax Belén markar jank’ak sarañatakiw achikt’asitu, 29 jilapaw jupan markapar sarañapatak mayitayna. Davidasti wila masinakamp chikaw machaq phaxsi phunchhäwi uruyañ urun Belén markan mara waxt’äwi luqtani. Ukatakiw nayax saramay sista, ukat juma munañan reyimpi chikax manq’irix jan jutkiti —sasa. 30 Ukatsti Saúl reyix Jonatanatakix walpun thithïna, sarakïnwa: —¡Jan wali warmin wawapa! Nayax Davidar jaqkattatam yatïyätwa, ¡ukax jumatakisa, taykamatakis mä p’inqawa! 31 Jupan aka uraqin jakañapkamax jumasa, marka apnaqañamasa janiw sum sayt’kaniti. ¡Ukhamax jupar thaqtir khitham, ukatsti irptanirapita, jupan jiwañapax wakisipuniwa! —sasa. 32 Jonatanasti sarakïnwa: —¿Kunatarak jiwaspasti? ¿Kuna jan walirak luristi? —sasa. 33 Saúl reyisti Jonatanar jiwayañatakiw lanzap aytäna, ukampix Jonatanax awkipan Davidar jiwayañpun amtatap amuyäna. 34 Ukatsti Jonatanax wali thithitaw kawkhantix qunt’atäkän ukkhat sartxäna, ukatsti qhipürux janiw uka manq’äwinkxänti, Davidat wal llakisïna, ukhamarak awkipan jupar chuyma ust’ayatapatsa. 35 Qhipürusti, Jonatanax mä uywata waynampi chikt’ataw pampar saräna, ukatsti kawkhantix Davidampi jikisiñapäkän ukkharuw saräna, 36 ukat uka waynarux sarakïna: —Nayax kuna mich’inaktix antutt’kä ukanak thaqtiriw saräta —sasa. Uywatasti jank’akiw jaläna, ukchañkamasti Jonatanax uka uywatat juk’ampi jayaruw yaqha mich’impi antutt’äna. 37 Kunapachatix uywatax kawkharutix mich’ix purkatayna ukkhar purkäna ukkhaxa, Jonatanax taqi ch’amapampiw art’äna: —¡Mich’ix jumat juk’ampi khurinkiwa! —sasa. 38 Jonatanax mayampis uywatarux art’askakïnwa: —¡Mäkiy jaltam, jan sayt’amti! —sasa. Jonatanan uywatapasti mich’inak apthapinisax uywiriparuw katuyxäna, 39 ukampisa janiw kunätapsa amuykänti, Jonatanampi, Davidampikiw uka amtäwi yatisipxäna. 40 Ukatsti Jonatanax nuwasiñ yänakapxa uywataparuw churäna, ukatsti markar apxañapatakiw mayïna. 41 Uywatan sarxatapatsti, Davidax imantaskän uka chiqat mistunïna, ukatsti Jonatanan nayraqatapar purisax kimsa kutiw uraqir ajanup puriyañkam alt’arakïna. Ukatsti jank’akiw jamp’att’asipxäna, panpachaniw jachapxäna, Davidan chuyma utt’ayasiñapkama. 42 Ukatsti Jonatanax Davidarux sänwa: —Jichhax sumak sarawayxam. Jumampi nayampix mä suma jila masïñatakiw Tatitun sutipxaru mä juramento lurtanxa. Tatitux yanapistpan, jiwasan wila masinakasarus aka juramento phuqhañatakix yanapt’arakpan —sasa. Ukham sasinsti, Jonatanax markaruw kutt’awayxäna.

21

1 Davidasti Nob tuqiruw sarxäna, Ahimélec sacerdoter uñjiri. Uka sacerdotesti wali mulljataw jupar katuqir mistunïna, ukatsti sarakïnwa: —¿Kunjämarak sapaki juttasti, khitimpisay jutasamänxa? —sasa. 2 Davidasti sarakïnwa: —Reyix mä luräwi phuqhañatakiw khithanitu, nayax kuna iwxanaktix apankta ukanak janiw khitis yatiñapäkiti. Nayan apnaqat jaqinakarusti mayawjan jikisiñatakiw jawsayta. 3 Manq’at walpun awtjitu, mä phisqa t’ant’aksay waxt’ita, jan ukax kuna manq’añakïpasaya —sasa. 4 Sacerdotex sarakïnwa: —Utjkitu uka t’ant’ax janiw aliqa t’ant’äkiti, jan ukasti Tatitur luqtatawa, ukampis juman jaqinakamatix warminakampi jan jak’achasis jakapxchi ukkhax churirismawa —sasa. 5 Davidasti jan pächasisaw sarakïna: —Nanakax nuwasiñankasax janiw warminakampix jak’asipkti. Aka jutäwix aliqa jutäwikïkchi ukasa, kunapachatix mistunipkta ukapachax jaqinakaxax q’umäsipkänwa, ukhamasti jichhax q’umakïsipkiwa —sasa. 6 Ukatsti sacerdotex Tatitur luqtat t’ant’a Davidarux churäna, ukansti janiw yaqha t’ant’ax utjkänti, Tatitur luqtat t’ant’akiw utjatayna, uka pachpa urux junt’u t’ant’a uskuñatakix ukkhakiw altarat apaqasipkatayna. 7 Uka urusti Saúl reyin mayni jilïripaw ukankäna, jupasti qullan chiqawjaruw qhiparatayna. Jupax edomita jaqïnwa, Doeg sutini, Saúl reyin awatirinakapan jilïripänwa. 8 Davidasti Ahimélec sacerdoterux sarakïnwa: —¿Mä lanzacha jan ukax mä espadacha utjtam? Reyin arsutapax sinti jank’akipunïnwa, ukat espadaxsa, yaqha nuwasiñ yänakaxsa jan apasinkti —sasa. 9 Sacerdotesti sarakïnwa: —Jïsa. Goliat jaqin espadap nayaw katuskta, kawkïr filisteorutix jumax Elá sat qhirwan atipjkäyäta ukan espadapax Efod sat isi qhipäxankaskiwa, mä isin llawt’ata. Munstax apasiskam, yaqha nuwasiñ yänakax janiw utjkituti —sasa. Davidasti sarakïnwa: —Churitaya, janiw ukat juk’amp sumax utjkaspati —sasa. 10 Uka urusti Davidax Saúl reyit jaltxasax imantasiskakïnwa. Ukatsti Gat markan Aquís sat reyiru uñstiriw saräna. 11 Aquís reyin jilïrinakapasti sapxarakïnwa: —¡Akax Davidarakisä, aka uraqin reyipäki ukarakisä! Jupat jayllipxäna akham sasa: “Saúl reyix waranqa jaqinak jiwarayi, ukampis Davidax tunka waranqa jaqinak jiwarayaraki” —sasa. 12 Davidasti uka arunak amukiw chuymapar katuqäna, ukat Gat uraqinkir Aquís sat reyirux axsaräna. 13 Ukat jupanak nayraqatan uñnaqapax mayjt’äna, ukatsti luqhïkaspas ukhamaw kunar uñtat punkunakar qillqäna, lakapatsti llawsas inakiw jiskhasiskäna. 14 Ukat Aquís reyix jilïrinakapar säna: —Aka jaqin luqhïtap yatisinsti, ¿kunatakirak nayan nayraqataxar irpanipxtasti? 15 Janiw nayax kuna luqhinaksa munkti utaxan luqhitasiskañapatakixa —sasa.

22

1 Davidax Gat chiqat sarxasinsti Adulam sat putur imantasiñatakiw jaltxäna. Ukatsti jilanakapampi, utapankir wila masinakapampix ukanak yatisax jupan ukaruw sarapxäna. 2 Ukhamarakiw t’aqhisiyat jaqinakasa, manuninakasa, jan kunampis taqi chuymäpkän uka jaqinakas Davidampiw mayachasxapxäna. Davidasti jupanakan jilïriparakïnwa. Jupamp chika sarnaqir jaqinakasti niya pusi patak jaqinakjamänwa. 3 Uka chiqatsti Davidax Moab tuqina Mispá siski ukkharuw sarxäna. Ukat Moab uraqin reyiparux sarakïna: —Awkixampiru, taykaxampirux jumanakampi qhiparañapatakiy katuqt’arapita, kuntix Diosax nayampi lurañ munki uk yatisiñaxkama —sasa. 4 Ukhamaw Davidax awkiparu, taykaparux Moab reyin ukaru irpxäna. Jupanakasti uka reyimpiw jakapxarakïna, Davidax imantaskäna taqi uka urunakana. 5 Ukatsti Gad profetax Davidarux akham amuyt’ayarakïna: —Jan uka imantasiñarux qhiparkamti, jan ukasti Judá uraqir sarxam —sasa. Ukhamat Davidax sarawayxäna, ukatsti Héret uka ch’umiruw purïna. 6 Ukchañkamasti Saúl reyix Guibeá uka chiqankaskänwa, mä tamarisco quqa k’uchun qunt’ata, lanzapas ayt’ata, taqpach jilïrinakapampi muyuntataraki. Davidampiru, jaqinakapampiru jikxatapxatap yatisinsti, 7 jilïrinakaparux sänwa: —Benjaminat jutir jaqinaka, ist’apxita: ¿Jesé jaqin yuqapasti uraqinaka, uvas yapunak jumanakar churapxiristamti? ¿Jumanakarusti ejerciton jilïrinakapat uskt’apxiristamti? 8 Jumanakax taqiniw nayatak jan wali amtapxtaxa, janiw khitis wawaxampi Jesé jaqin yuqapampi mä amtäwi luratapat yatiykituti; janirakiw khitis nayat amtasipkistati; janiw khitis siskituti kuntix yuqaxax yanapirixar nayar jan wal lurañ amtayatapatxa, kunjämtix jichhax wakichasiski ukhama —sasa. 9 Ukhamasti Doeg sat edomita jaqix, khititix Saúl reyin jilïrinakap taypin jikxataskän ukax reyirux sänwa: —Nayaw Davidarux Nob sata uraqiru Ahitub chachan Ahimélec sat yuqapamp jikisir saraskir uñjta. 10 Ahimélec sacerdotesti Tatiturux Davidxat jiskt’äna, ukatsti juparux manq’añanaka, ukhamarak Goliat filisteon espadap churarakïna —sasa. 11 Ukhamasti reyix Ahimélec sacerdoteru, Nob markankir taqpach sacerdotenakaru, jupanakan wila masinakapamppacharu jawsiriw khithäna. Kunapachatix reyin nayraqataparu taqini purinipkän ukkhasti, 12 Saúl reyix Ahimélec sacerdoterux sänwa: —Ahitub jaqin yuqapa, sum ist’ita —sasa. Ahimélec sacerdotesti sarakïnwa: —Jach’a munañan reyi, nayax juma nayraqatanktwa —sasa. 13 Saúl reyix jiskt’arakïnwa: —¿Kunatsa jumampi, Davidampix naya tuqi jan wal amtapxta? Jumasti t’ant’ampi, mä espadampi churatätaxa, Tatiturus Davidxat jiskt’arakitätaxa, ukhamat utaxar muyuntasin nayar katjañataki, kunjämtix jichhax lurki ukhama —sasa. 14 Ukatsti Ahimélec sacerdotex reyirux sarakïnwa: —¿Khitirak juma jach’a munañan reyin jilïrinakam taypin Davidjam taqi chuymampi phuqhiristi? Jupaxa, juma jach’a munañan reyin tullqamawa, jach’a utam uñjirinakan jilïripawa, uka utansa aski jach’añchäwi katuqirirakiwa. 15 ¿Jichhakit nayax Davidxat Diosar jiskt’astxa? ¡Janiwa! Uka layku, jumax jach’a munañan rey, janiy aka luqtirimarusa, wila masinakaxarus kuna ñanqhsa luramti, aka luqtirimax janiw kuns aka tuqit yatkiti —sasa. 16 Ukampisa reyix saskakïnwa: —¡Ahimélec, yatim, jumasa, taqi wila masinakamas jiwarapxätawa! —sasa. 17 Ukspachaw reyix jupan uñjiriparux sarakïna: —¡Tatitun sacerdotenakaparux jiwarayapxam! Jupanakasti Davidar jaqkattatäpxiwa. Davidan jaltaskatap yatkasinsa, janiw jupanakax nayarux yatiyapkituti —sasa. Ukampisa reyin uñjirinakapax janiw Tatitun sacerdotenakapatakix ampar aytañ munapkänti. 18 Ukat reyix edomita Doeg sat jaqirux säna: —¡Jumapun jiwarayam! —sasa. Ukhamasti Doeg sat jaqix sacerdotenakar katuntasinxa, kimsaqallq tunka phisqaniruw jiwarayäna, jupanakasti linot lurat efod sat isimpi isthapitäpxänwa. 19 Ukatsti Nob siski uka sacerdotenakan markaparuw mantäna. Ukansti espadampiw jiwarayäna chachanaka, warminaka, wawanaka, asu wawanaka. Ukhamarakiw vacanaka, asnonaka, ovejanaksa jiwarayäna. 20 Ukampis Ahimélec sacerdoten wawanakapat Abiatar sutini yuqapaw kawkhankkäntix Davidax ukkhakam jaltxäna. 21 Ukansti, Saúl reyin Tatitun sacerdotenakapar jiwarayatap yatiyarakïna. 22 Davidasti sarakïnwa: —Nayax amuyayätwa khä uruxa, Doeg jaqix ukankkäna ukkha, Saúl reyir yatiyaniwa, sasa. Nayaw juman wila masinakaman jiwarañapatakix juchanïta. 23 Ukampis nayampi chika qhiparam, janirak axsaramti, jumar jiwayañ munirix nayarus jiwayañ munarakitu. Ukampis nayampïsax janiw kunas kamachkätamti —sasa.

23

1 Mä urusti, filisteo jaqinakax Queilá markaruw nuwantapxäna, ukatsti jichha apthapit trigo lunthatawayapxäna. Kunapachatix Davidaru uk yatiyapkän ukkhasti, 2 jupax Tatituruw jiskt’asïna, akham sasa: —Tatay, ¿nayax filisteonakampi nuwasir sariristti? —sasa. Tatitusti sarakïnwa: —Jïsa, saraskakim, Queilá markarusti qhispiyarakim —sasa. 3 Ukampis Davidan jaqinakapax sapxarakïnwa: —Aka Judá uraqisankkasinsa wal axsarayastanxa ¡Queilá markar filisteo soldadonakampi nuwasir sarkañäni ukkhax juk’ampiw axsarayasiñäni! —sasa. 4 Ukhamasti Davidax wasitat Tatiturux jiskt’asïna, Tatitusti sarakïnwa: —Jumax Queilá markarux saraskakim, nayaw filisteonakarux amparamar katuyäma —sasa. 5 Davidampi, jaqinakapampisti Queilá markaruw sarapxäna, ukansti filisteonakamp nuwasisax q’al atipjapxäna, uywanakapsa katuntasipxarakïnwa. Ukhamat Davidax Queilá markan jakirinakarux qhispiyäna. 6 Ukchañkamasti, Ahimélec sacerdoten Abiatar yuqapax Davidampi jikisiñ munasin Queilá markaruw jaltxatayna, jupasti efod sat isi apasirakitayna. 7 Mä tuqitsti, Saúl reyirux Davidan Queilá markankaskatap yatiyapxäna, ukat chuymapan sarakïna: “Tatitux amparaxaruw katuyitu, markaru mantanisinsti, pachpa punkunakapampi, jist’añanakampi jist’antataw uñjasini” sasa. 8 Ukspachaw Saúl reyix taqpach ejercitop tantacht’äna Queilá markar sarañataki, ukan Davidampiru jaqinakapampir katurañataki. 9 Ukampisa, Davidax Saúl reyin ukham nuwantañ amtatap yatisax Abiatar sacerdoteruw mayïna efod isi aptaniñapataki, ukat Tatitur jiskt’añataki. 10 Davidasti sänwa: —Tatay, Israelan Diosapa, Saúl reyin Queilá markar jutaskatap yatta, ukatsti nayan akankatax layku taqi jaqinakar jiwarayañataki. 11 ¿Kunjämtix nayax yatkta ukhamarjamax Saúl reyix nayar katjirix jutapunpachäniti? ¿Queilá markankirinakasti Saúl reyin amparaparut katuyapxpachïtani? ¡Tatay, Israelan Diosapa, aka luqtirimar yatiyañamatakiw achikt’assma! —sasa. Tatitusti sarakïnwa: —Saúl reyix jutapuniniwa —sasa. 12 Ukat Davidax jiskt’askakïnwa: —¿Queilá markankirinakasti nayarusa, jaqinakaxarus Saúl reyin amparaparut katuyapxitani? —sasa. Tatitusti sarakïnwa: —Jïsa, katuyapxätamwa —sasa. 13 Ukhamasti Davidampi, jaqinakapampix niya suxta patakanïpxänwa, Queilá markat mistuwayasinti kawksarus sarxapxakïnwa. Ukatsti Saúl reyix Davidan Queilá markat jaltxatap yatisinxa, janiw arktañatakix juk’amp kunsa lurkxänti. 14 Ukhamaw Davidax Zif wasarana, mä qullun imantasiñax utjkäna uka chiqan jakañatakiw qhiparäna. Saúl reyisti sapüruw thaqhäna, ukampis janiw Tatitux amparapar katuykänti. 15 Ukampis Saúl reyin jiwayañ amtatapatxa, Davidax axsaränwa. Ukat Zif wasaran Hores chiqar qhiparäna. 16 Mä urusti, Saúl reyin Jonatán yuqapax Hores chiqaruw Davidar uñjir saräna, jupar chuymacht’iri, Tatitur taqi chuyma katuyasiñapatak ch’amacht’iriraki. 17 Jupax sarakïnwa: —Jan axsaramti. Saúl awkixax janiw jikxatkätamti. Jumasti mä urux Israelan reyipaw tuküta, nayasti jumar arktiri jilïrirakïyäwa. Aksti, Saúl awkixax askiw yati —sasa. 18 Ukhamasti panpachaniw Tatitun nayraqatapan mä amtäwi lurapxäna. Uka qhipatsti Jonatanax utaparuw kuttanxäna. Davidasti Hores chiqan qhiparxarakïna. 19 Ukampis Zif chiqan utjiri jaqinakax Saúl reyimpi parliriw Guibeá chiqar sarapxäna, juparusti sapxänwa: —Davidax nanakan uraqixan imantasitäskiwa, Hores tuqina, Haquilá siski uka qulluna, kawkïri imantasiñanakatix aynach wasar tuqin utjki ukana. 20 Ukhamasti kunapachatix juma munañan reyix jutañ munkäta ukkhaxa, jutaskakim. Nanakasti juparux katuyapxämawa —sasa. 21 Saúl reyisti sarakïnwa: —¡Tatitux jumanakar jach’añchpan nayat khuyapt’ayasipxatamata! 22 Achikt’asipxsmawa, jichhax sarapxam, ukatsti kawkhanpunsa jikxatasi uk sum uñaqanipxam, jupan wali sallqätap yatiyapxitu. 23 Kawkïri imantasiñanakarutix imantaskaspa uk sum uñaqanipxam, ukatsti nayar yatiyir kuttanipxam. Ukat nayax jumanakamp sarä. Chiqpachapuni uka tuqin jikxatasin ukkhaxa, juparux katuntäwa, Judá uraqinkir wila masinak taypinsa k’uchut k’uchu thaqsü —sasa. 24 Zif chiqan utjir jaqinakasti Saúl reyit mä suma arumpi mayt’asisaw markapar kuttawayxapxäna. Ukchañkamasti Davidampi jaqinakapampix Maón siski uka wasarata aynach tuqi pampan jikxatasipxäna, 25 Saúl reyimpi, jaqinakapampix jupar thaqhiriw sarapxäna. Kunapachatix Davidar yatiyapkän ukkhaxa, jupax Maón wasarana qarqa tuqiruw saraqanxäna. Saúl reyisti uk yatisax Maón wasar tuqirurakiw saräna Davidar arktañataki. 26 Saúl reyimpi jaqinakapampisti, qullu thiyanjam jutantapxäna, Davidampi jaqinakapampisti maysa thiyanjam jank’akiw sarapxarakïna, Saúl reyit jayarst’añataki. Kunapachatix Saúl reyimpi jaqinakapampix Davidaru, jupampïkän ukanakampir muyuntasipkäna, ukatsti niya katuntañampïxarakïna ukkhaxa, 27 mä khithat jaqiw Saúl reyin ukar purïna jupar sañataki: —¡Munañan rey, jank’ak kuttxam, filisteonakaw markasar mantantanipxi! —sasa. 28 Ukhamasti Saúl reyix janiw Davidar juk’amp arknaqkxänti, ukatsti filisteonakampi nuwasiriw saräna. Ukat uka chiqax “Jaljtañ Qarqa” sataxa. 29 Uka chiqatsti, Davidax En-gadi sat chiqan utjki uka imantasiñanakar jakiriw sarxäna.

24

1 Saúl reyix filisteonakar arktäwit kutt’anxän ukkhasti, juparux Davidan En-gadi wasarankaskatap yatiyapxäna. 2 Saúl reyisti Israel markat kimsa waranqa jaqinak ajllïna, ukatsti Davidampiru, jaqinakapampir thaqhiriw jach’a qarqanak tuqir saräna. 3 Sarkasinsti mä oveja uyunakawjaruw purïna. Uka jak’ansti mä putuw utjäna, ukan Davidampi jaqinakapampix imantasitäsipkäna. Saúl reyisti uka puturux yaq’art’iriw mantäna, 4 Davidan jaqinakapasti juparux sapxänwa: —Chiqpachansa jichhüruw phuqhasi kuntix Tatitux sisktam: “Uñisirimarux amparamaruw katuyäma, jupampix kuntix munkta uk luräta” —sasa. Ukhamasti Davidax sartasin wali amuyumpiw Saúl reyin isipat mä jisk’a khuchhuqäna; 5 ukampis ukham luratapatxa walpun chuymap usuyasïna, 6 ukat jaqinakaparux sarakïna: —¡Tatitux nayan reyixatak amparax jan aytaykitpati! ¡Tatituw jupan reyïñapatak chhijllasi! —sasa. 7 Ukhamat Davidax jaqinakaparux jarkt’äna, janirakiw Saúl reyirux llamkt’aykänti, Saúl reyisti putut mistusin sarawayxäna. 8 Ukampis Davidax qhipapat uka putut mistunirakïna, ukat jach’at art’äna: —¡Munañan rey, munañan rey! —sasa. Saúl reyisti kutikipstasin uñtasini, ukatsti Davidax wali axsart’añ chuymampiw uraqkam alt’äna, 9 sarakïnwa: —¿Kunatakis jaqin arunakapar yäqta, khitinakatix Davidax jumar jan wal lurañ amtaski ukham parlirinakarusti? 10 Jach’a munañan rey jumapachaw yattaxa; Tatitux khaya putun jumaru amparaxar katuykchitän ukasa, janiw nayax juma munañan reyirux jiwayañ munkäyätti, ukat sarakïyäta: “Jupax munañan reyiwa, Tatituw juparux chhijllasi” sasa. 11 “¡Jach’a munañan rey, kunatix amparaxankki uk uñjam! Naya pachpaw isimat mä jisk’a khuchhuqta. Ukampix jumax munañan rey amuyxasmaw janiw nayax jiwayañ munksmati, janirakiw juma reyirux kuna jan walsa lurksmati. Ukampis jumax, jiwayañatakiw nayar arknaqista. 12 ¡Jichhasti Tatituy jiwasa paninirux taripistpan, jiwasan jan wali luratanakas uñjarakpan! Ukampisa nayax janipuniw juma reyitakix amparax aytkäti. 13 Nayra pacha mä säwix siwa: ‘Ñanqha lurañax ñanqha jaqinakat juti’ sasa. Uka layku nayax janipuniw juma reyitakix amparax aytkäti. 14 Ukampisa, ¿khitin qhipapsa Israelan reyipax mistuni? ¿Khitirus arknaqaski? ¡Nayaruwa, nayax mä jiwat anur uñtatätwa, mä k’utir uñtatarakïtwa! 15 Uka layku, Tatitukiy jiwas paninirux taripistpan; ¡juparaki nayarus uñjitpan, ukhamarak juma reyitsa arxatitpan!” —sasa. 16 Kunapachatix Davidax parlañ tukuyxän ukkhasti, Saúl reyix jach’at art’asïna: —¡David, wawaxa, juma pachparakis parlaskistaxä! —sasa. Ukatsti jacht’asisaw 17 Davidarux säna: —Chiqpachansa wali sum lurtaxa. Jumaru jan wali lurataxatsti nayarux askimpiw kutt’ayista. 18 Jichhürux nayan askïñax munatam uñacht’ayista. Tatitux juman amparamar nayar katuykasinsa, janiw jiwaykistati. 19 Chiqpachansa, janiw khitis uñisiripar katjasax ukhamak khithanukkaspati. Ukhamasti, ¡Tatituy jumarux askimpi kuttaypan, kuntix jichhürux nayampi lurkta ukanakatxa! 20 Nayax jichhakiw amuyasta, chiqpachansa jumaw Israel markan reyipäyätaxa, juman irpatasti Israel markax nayraqataruw sartani. 21 Jichhasti Tatitun sutipxaru juramento lurarapita, nayat saraqir wawanakaxar jan jiwarayañamataki, janirak wila masixan sutipsa chhaqtayañamataki —sasa. 22 Davidasti Saúl reyitakix juramento luräna, ukatsti reyix jach’a utaparuw kutt’anxäna. Davidasti imantasiñ chiqaruw jaqinakapampix sarxapxäna.

25

1 Samuel profetasti jiwxänwa, Israelita jaqinakax taqin tantacht’asisaw jiwxatapat jachapxäna. Ukatsti Ramá chiqankir utaparuw imt’xapxäna. Uka qhipatsti Davidax Parán sata wasararuw sarxäna. 2 Maón tuqinsti mä qamiri jaqiw utjäna, kimsa waranqa ovejani, waranqa cabritoni, Carmel markan alakip lurir jaqïnwa, ukansti ovejanakapat t’arwa yawirïna. 3 Uka jaqisti Nabal satänwa. Caleb chachan wila masipat saraqiri. Jupasti qhuru jan wali jaqirakïnwa. Ukampis Abigail warmipax wali suma uñnaqt’an ch’ikhi warmïnwa. 4 Davidasti wasarankkasinxa, Nabal sat jaqin Carmel chiqana ovejanakapat t’arwa yawiskatap yatïna. Ukatsti tunka uywatanakaparuw khithäna Davidan sutipxar Nabal jaqiru aruntiri, 6 ukhamarak aka yatiyäwi arunak churiri: “Munat jilata, nayax juman walikïskañam munta, wila masimasa ukhamarak khitinakatix jumampïki ukanakasa. 7 Ovejanakamat t’arwa yawiskatam yatta. Ukhamarakiw jumax Carmel chiqana awatirinakaman nanakampïskatap yatpachäta. Jupanakan nanakampi chikäñapkamax janipuniw kuna jan walis luratäpkänti, janirakiw kunas apaqatäpkänti. 8 Ukanakatsti uywatanakamaruw jiskt’asma, jupanakaw uk qhanañchapxiristam. Jichhasti, jumax aka waynanakaru sum uñjañamatakiw achikt’assma, ukatsti jupanakarusa, nayarusa, kunatix utjktam ukanak churapxita, nayax juman wawamjamarakïtwa” sasa. 9 Davidan uywatanakapax Nabal jaqiruw uka arunak yatiyapxäna, ukatsti kuntix Nabal jaqix sañapäkän uk yatiñkamaw qhiparapxäna. 10 Ukampis Nabal jaqix sänwa: —¿Khitis Davidaxa? ¿Khitis uka Jesé jaqin yuqapaxa? ¡Jichhürunakan walja uywatanakaw uywiripat jaltxasipki! 11 ¿Kunatarak nayasti kawkïr manq’añtix irnaqirinakaxataki wakichkta uk yaqha jan uñt’at jaqinakar churästi? —sasa. 12 Davidan uywatanakapasti thakhinjamaw kuttawayxapxäna. Ukatsti Davidan ukar purisax kuntix Nabal jaqix siskatayna taqi ukanak yatiyapxäna. 13 Ukatsti Davidax jaqinakaparux sänwa: —¡Taqini nuwasiñ yänakam wakicht’asipxam! —sasa. Jaqinakapasti Davidjamarakiw espadanakap wak’anakapar uchasipxäna; ukatsti pusi patak jaqinakaw jupamp chika sarapxäna, ukchañkamasti pä patak jaqinakax kunanakatix utjkäna ukanak uñjiriw qhiparapxäna. 14 Ukampis Nabal jaqin mayni uywatapax Nabal jaqin Abigail warmipar yatiyiriw saräna akham sasa: —Davidax wasaratpach yatiyirinakarux uywirisar aruntañatak khithanïna, ukampisa jupax wal thithïna. 15 Uka jaqinakasti nanakampix sumakiw sarnaqapxäna. Uka urunakan jupanakampi pampan sarnaqkasinxa, janipuniw kuna ñanqhsa lurapkitänti, janirakiw kunsa apaqapkitänti. 16 Jan ukasti, nanakarusa, uywanakaxarusa uruy arumaw uñjapxitäna. 17 Ukampis juman chachamax wali qhurupuniwa, janiw parlxayañjamäkisa, jichhax jumax kunatix lurañamäki ukanakat amuyt’am, chiqpachansa jupatakisa, masinakapatakis jan walt’añaw jutani —sasa. 18 Ukatsti jank’akiw Abigail warmix apxarüna: pä patak t’ant’a, pä lip’ichi wayaqa vinompi, phisqa oveja kankatampi, pusi tunka kilo grano jamp’itampi, waña uvat lurat patak tortampi, waña higot lurat pä pataka tortampi; ukanaksti asnonakaruw khumxatawayi, 19 ukat uywatanakaparuw säna: —Jumanakax nayraqat sarapkam, nayasti qhipat jutä —sasa. Abigail warmisti chachapar jan yatiyasawa, 20 mä asnor qunxatasin jamasanjam uka qullut saraqanïna. Ukatsti akatjamat Davidampiru, jaqinakapampir jutaskir uñjäna, ukatsti jupanakar katuqiriw saräna. 21 Davidasti amuyupan sänwa: “Inamayaw wasaran Nabal jaqin yänakap jan chhaqhañapatakix arxatta. Jichhasti ukham lurataxat jan walimpiw kutt’ayitu” sasa. 22 Ukhamasti Davidax mä juramento luräna: “Tatitux nayarux mutuyitpan janitix qharürkam jupan wila masinakapat taqi chachanakar jiwaraykä ukkhaxa” sasa. 23 Abigail warmisti Davidar uñjasax asnopat saraqasin axsart’añ chuymampiw uraqkam alt’äna. 24 Ukatsti kayupxar qunt’asisin säna: —¡Tata, kuna juchatix utjki ukax nayxankpan! Nayax jumar parlxayt’añataki, ukhamarak lup’itax ist’añamatakiw achikt’assma. 25 Jumax Nabal qhuru jaqirux jan yäqamti, pachpa sutipaw mä luqhi chuyman jaqïtap uñacht’ayaski. Ukham luqhi chuymampipuniw kunsa luri. Aka luqtirimax janiw juman khithanit uywatanakamar purinir uñjkiti. 26 Chiqpachansa Tatituw jan munkiti juman jan juchan jaqinakar jiwarayir jutañamxa, ukhamata chiqa kankañ pachpa amparamampi uñacht’ayañamataki. ¡Tatitux munpan taqi uñisirinakamasa, ukhamarak ñanqha lurañ amtapktam ukanakasa, Nabalan puriñaparu puripxañapa! 27 Jichhasti achikt’assmawa, nayax kawkïr waxt’äwinaktix apanirapksma ukanak jumamp chika jutapki uka uywatanakamaru lakinuqaspan, 28 ukatsti jumaw aka luqtirimarux pampacht’arakïta. Chiqpachansa Tatituw jumarusa, wawanakamarus marka apnaqäwi kankañ wiñayatak churapxätam, Tatitutak juman ch’ama tukutam layku, taqi jakäwimansa janirakiw kuna jan walt’añas jumxarux jutkaniti. 29 Khititix jumar arkanaqkätam, jiwayañsa munkätam ukapachaxa, jakäwimax Tatitu Diosan suma arxatatäniwa. Tatitux juman uñisirinakamarux q’urawampjamaw jayar q’urawnukuni. 30 Ukhamasti, kunapachatix Tatitux jumataki aski luräwinak arsuwayki ukanak phuqkani, Israelan jilïripat utt’aykarakïtam, 31 ukapachax janiw jumax jaqi jiwayatamatsa, pachpa amparamampi chiqa kankaña luratamatsa amtkätati, janirakiw chuymamas mayjt’kaniti. Kunapachatix jumaru Tatitux jilarkiri yänak churkätam ukapachax naya luqtirimat amtt’asipunitätawa —sasa. 32 Davidasti sarakïnwa: —Israelan Tatitu Diosapax qullanäpan, jupaw jumaru nayampi jikisiñatak khithantam, 33 suma amuyt’an warmïtamatsti, jumax qullanarakïma. Chiqpachansa jumaw nayarux jaqi jiwayañat jark’ista, pachpa amparaxampi chiqa kankaña lurañatsa. 34 Nayarusti Israelan Tatitu Diosapaw jumar jan wali lurañat jark’itu. Janitix jumax jank’ak nayamp jikisir jutkasamäna ukkhaxa, qharürux Nabalan wila masipatxa janiw mä chachas jakkasapänti —sasa. 35 Ukatsti Davidax kuntix uka warmix apkatayna ukanak katuqäna, ukat sarakïna: —Jichhax jan kuna llakinik utamar sarxam. Nayax arunakam ist’smawa, mayitamarus jaysaraksmawa —sasa. 36 Abigail warmisti utapar kuttanxän ukkhaxa, Nabal chachaparux reyitakjam mä jach’a manq’äwi luraskir jikxatäna. Jupasti wali k’uchikïnwa, wali machantataraki. Ukat jupax qhipüru willjtakamax janiw kunsa chachaparux siskänti. 37 Qhipür willjtasti, kunapachatix Nabal jaqin machatapax apaqtxän ukkhaxa, Abigail warmipax kunatix luraskatayna uk yatiyäna. Nabal jaqix uk ist’asax jiwatjam jan unxtkiriw tuküna. 38 Tunka uru qhipatsti, Tatitux Nabal jaqirux wasitat mutuyäna, ukat Nabal jaqix jiwxäna. 39 Davidax Nabal jaqin jiwxatapa yatisinsti sänwa: —¡Tatitux qullanäpan. Nabal jaqin nayar jan wali luratapat jupaw phuqsusirapitu! ¡Jan wali lurañat qhispiyitu, Nabal jaqin juchapsti jupa pachparuw kutxatayi! —sasa. Ukatsti Davidax Abigail warmin ukaruw khithäna jupampi jaqichasiñatak parlanipxañapataki. 40 Davidan uywatanakapasti, Carmel chiqar purisax Abigail warmirux sapxänwa: —Davidaw jumampi parlañatak khithanipxitu, jupasti jumampi jaqichasiñ muni —sasa. 41 Abigail warmisti wali axsart’añ chuymampiw uraqkam alt’äna, ukatsti sänwa: —Nayax Davidan mä luqtiripakïtwa, ukhamarus uywatanakapan kayunakap jariqañatakis jank’akirakïtwa —sasa. 42 Ukanak sasinsti jank’akiw wakicht’asïna, phisqa uywatanakap irpxarusisin mä asnoruw qunxatawayäna, Davidan khithatanakapan qhipap saräna, ukatsti Davidampiw jaqichasïna. 43 Davidasti Jezreelankir Ahinóam warmimpix jaqichasirakïnwa, ukatsti panpachaniw warmipäpxäna. 44 Saúl reyisti, Davidan Mical warmipxa, Lais jaqin Paltí yuqapampi jaqichasiñapatakiw churxatayna, jupasti Galim tuqinkirïnwa.

26

1 Zif chiqan utjir jaqinakasti Guibeá chiqar Saúl reyir uñjiriw sarapxäna, ukat sapxarakïna: “Davidax wasar uñkatasin Haquilá qullun imantasitäskiwa” sasa. 2 Ukatsti Saúl reyix, kimsa waranqa chhijllt’ata israelita soldadonakapampiw Zif siski uksa wasara tuqir Davidar thaqhir saräna. 3 Ukatsti Haquilá siski uka qulluruw utjnuqtäna, kawkïritix thakhi jak’ankki uka wasar uñkatasina. Ukampis Davidax wasarankkasinxa, Saúl reyin jupar arktanitap amuyasïna, 4 ukhamasti Davidax uñaqirinak khithäna, Saúl reyin purinitap yatiñataki. 5 Uka qhipatsti Davidax kawkharutix Saúl reyix purkatayna ukkhakamaw purïna, ukatsti kawkhantix Saúl reyimpi Abner jaqimpix ikipkäna uk wali sum uñaqäna. Abnerasti Ner sat jaqin yuqapänwa, Saúl reyin ejercitopan jach’a jilïriparakïnwa. Ukatsti Saúl reyix campamento taypin jaqinakapan muyuntataw ikiskäna. 6 Ukat Davidax Ahimélec hitita jaqimpi, Joab sata Abisai jilapampi, Seruiá jaqin yuqapäki ukanakampi parläna, jupanakarusti jiskt’arakïnwa: —¿Khitis nayamp chika Saúl reyin campamentopar sarañ muni? —sasa. Abisai jaqisti sänwa: —Nayaw jumamp chika sarä —sasa. 7 Uka arumpachaw Davidampi Abisai jaqimpix campamentor sarapxäna. Saúl reyisti ukan ikiskäna, ch’ijmañap tuqinsti lanzapax uraqir chhuqt’atäskänwa. Abnerampi soldadonakampisti, Saúl reyir muyuntataw ikisipkäna. 8 Ukat Abisai jaqix Davidarux säna: —Tatituw jichhürux uñisirimar amparamar katuytam. Jichhax nayar jaytita uka pachpa lanzapampi chhuqhuntasin jiwayañataki. May chhuqhuntasakiw jiwt’ayä —sasa. 9 Ukampisa Davidax sänwa: —Jan jiwaykamti, khititix Tatitun chhijllat reyir jiwayañ munki ukax mutuyatapunïniwa. 10 Nayax Tatitun sutipxaruw juramentompi arsta, pachpa Tatituw jakañap apaqani, jiwañapäki ukkhasa, jan ukax nuwasïwin jiwañapäki ukkhasa. 11 Tatitux jupan chhijllat reyir jiwayañat imitpan. Ukhamasti ch’ijmañapankki uka lanzapa, ukhamarak umañ wakullapsa apxarum, ukat sarxañäni —sasa. 12 Ukhamat Davidax Saúl reyin ch’ijmañapankki uka lanzampi, ukhamarak uma wakullap apxarusisin sarxapxäna. Janiw khitis jupanakarux uñjkänti, ist’känsa; janirakiw khitis p’arxtkänti. Tatitux mä jach’a ikimpiw jupanakarux taqinir ikirayäna. 13 Ukatsti Davidax qhirwa khurkataru makhatasin mä qullu pataruw mistsüna. Jupanakat jaypachankänwa. 14 Ukatsti Davidax Abnerampiru, soldadonakapampirux jach’at art’anïna: —¡Abner, ist’itaya! —sasa. Abnerasti sänwa: —¿Khitïtas jumax reyir ukham arnaqañatakixa? —sasa. 15 Davidasti sarakïnwa: —¿Janit jumasti Israelan mayni soldadonakapat sipan juk’amp jach’äktasti? ¿Kunatarak juman reyimarusti jan sum uñjtasti? Mayni markachiriw reyir jiwayir mantani. 16 Juman luratamax janiw walïkiti. Nayasti Tatitun sutipxaruw juramentompi arsta, jumanakax Tatitun chhijllat reyiru jan suma uñjapxatam laykux jiwarayatäpxañamaw wakisi. ¡Jichhax reyin ch’ijmapänkkän uka lanzampi, uma wakullapampi thaqtam, inach jikxatäta! —sasa. 17 Saúl reyisti Davidan arupätap amuyasinxa, jach’at arsüna: —¡David, nayan wawaxa, jumarakis parlaskatätaxä! —sasa. Davidasti sarakïnwa: —Jïsa, munañan rey, nayapunïsktwa. 18 Ukampisa, ¿kunatarak jumasti munañan rey aka luqtirimar arkanaqtasti? ¿Kunaraki nayasti lurtsti? ¿Kunas juchaxaxa? 19 Jach’a munañan rey, aka luqtirimar ist’añamatakiw achikt’assma: Tatitutix juma reyir nayar jan walt’ayañatak utt’aychi ukaxa, inach mä waxt’äwi katuqitaspa; ukampis jaqin amtäwipakïchi ukasti, Tatitux uka jaqinakar ñanqhachpan. Jichhasti Tatitun uraqipat jaqunukupxitu, ukham lurasax yaqha diosanakar luqtañaxatakiw nukt’apxitu. 20 Janiw nayan wilaxax Tatitun nayraqatapat jayan wartatäñap munkiristti, ukampis juma jach’a munañan reyix nayar jiwayañatakix mä jisk’a k’utirjama, qullunakankir mä p’isaqarjamaw arknaqista —sasa. 21 Ukat Saúl reyix säna: —¡David, wawaxa, nayaw juchanïtxa! ¡Mä pisi chuyman jaqjamaw sarnaqtxa, luräwixansa pantjasiraktwa! Ukampis kuttanxam, janiw jichhax kuna ñanqhsa lurkxämati, jichhüruw jumax jakañaxar jan kuna ñanqhsa lurañ munatam uñacht’ayista —sasa. 22 Davidasti sänwa: —Jach’a munañan rey, akax juman lanzamaxa. Mayni uywatamay jutpan apxañapataki, 23 Tatitusti sapa maynirus chuymaparjam uñjpan. Tatitux amparaxaruw jumarux katuyitu, ukampis nayax Tatitun ajllit reyirux janiw jan wal lurañ munkäyätti. 24 Kunjämatix nayax jichhür juma reyin jakañap askir uñjtxa, ukhamarakiy Tatitux nayan jakañaxa uñjitpan, taqi llakisiñatsa qhispiyarakitpan —sasa. 25 Ukatsti Saúl reyix jach’at arsüna: —¡David wawaxa, qullanäman! ¡Jumasti jach’a luräwinak lurätaxa, taqi kunansa walt’askakipunïtawa! —sasa. Uka qhipatsti Saúl reyix utaparuw kutt’awayxäna. Davidasti sarañapäki ukanjam sarxarakïna.

27

1 Ukampis Davidax lup’iskakïnwa: “Jichhasa, jan ukax akat qhiparus Saúl reyix jiwayakipunitaniwa. Nayatakisti filisteonakan uraqipar jaltxañaxakiw walïspa, ukhamat Saúl reyix Israel uraqin jan arkanaqkitaniti, ukatsti walikiw jakasïxa” sasa. 2 Ukhamaw Davidax suxta pataka jaqinakampi chikt’at saräna, Maoc chachan Aquís sat yuqapar luqtañataki, jupasti Gat uraqin reyipänwa. 3 Davidampi jaqinakapampix Aquís jaqimpiw Gat chiqan jakasipxäna, sapaqat maynis wila masipamp kuna. Davidasti panpacha warminakap irpasxäna: Jezreelankiri Ahinóam warmimpi, Carmel chiqankir Abigail sata Nabalan ijma warmipäkän ukampi. 4 Saúl reyisti Davidan Gat tuqir jaltxatap yatisinxa, janiw arknaqkxänti. 5 Davidasti Aquís reyirux sarakïnwa: —Juma munañan reyitix nayaru yanapt’añ munchistaxa, achikt’assmawa, aka uraqiman kawkïr markan jakasiñaxatakisay churita, ukampis janiw walïkaspati luqtirimax juma munañan reyimpi chika jach’a markan jakañapaxa —sasa. 6 Uka urpachaw Aquís reyix Siclag marka churäna. Ukat jichhürkamax Siclag markax Judá uraqinkaski. 7 Davidasti filisteonakan uraqipan mä mara pusi phaxsiniw jakäna. 8 Davidampi jaqinakapampisti, Guesur, Guézer, Amalec uka markanakan jakirinakar lunthatjiriw sarapxäna. Telaím siski ukkhat qalltasina, Sur sat wasar tuqir sarañana, Egipto markakama. 9 Uksa tuqinkiri jaqinakar katuntasinsti, chachäpasa, warmïpasa taqiniruw jiwarayäna. Ukhamarusa ovejanaka, vacanaka, asnonaka, camellonaka, isinakamppach apasipxäna. Ukatsti kawkhankkäntix Aquís reyix ukaruw kutt’anxarakirïna. 10 Ukat Aquís reyix jiskt’irïna: Jichhürux “¿kawkïr markan yänakapsa lunthatjantaxa?” sasa. Davidasti sarakirïnwa: “Judá uraqit aynachankki uka markata”, jan ukax, “Jerahmeelat aynachankir markata”, ukhamarak “quenitanakan uraqipat aynachankir markata” sasa. 11 Davidax chacharusa, warmirusa taqiniruw jiwarayäna, ukhamat Gat chiqar sarasin taqi kuntix lurki ukanak jan yatiyapxañapataki. Filisteonakan uraqipan jakkäna uka urunakasti ukhampun lurirïna. 12 Aquís reyisti Davidarux suma jaqit uñt’äna, chuymapansti sarakïnwa: “Davidax israelitanakar uñisxiwa, jichhakuchaw nayan luqtirixäni” sasa.

28

1 Uka urunakansti, filisteonakax Israel markampi nuwasiñatakiw soldadonakap tantachapxäna, ukat Aquís reyix Davidar säna: —Jumax sum yattaxa. Jumampi jaqinakamampix nayampi chikaw nuwasir mistupxañapa —sasa. 2 Davidasti sänwa: —Walikiwa. Jichhaw juma jach’a reyix yatïta, aka luqtirimax kun lurañatakis wali ch’ikhiwa —sasa. Ukxarusti Aquís reyix Davidarux sänwa: —Ukhamax nayar uñjiritak utt’ayäma —sasa. 3 Ukapachasti Samuelux jiwxataynawa, israelitanakasti taqiniw jupan jiwatapat jachapxatayna. Ukatsti, yurkatayna uka Ramá chiqaruw amayap imt’xapxatayna. Saúl reyisti, Israel uraqit taqi yatirinakaru, jiwatanakar art’asir ch’amakani jaqinakaruw alisnukxatayna. 4 Filisteonakax tantacht’asisin Sunem uka chiqar utjnuqtiriw sarapxäna. Saúl reyisti taqi israelitanakaruw tantacht’arakïna, Guilboa siski uka chiqaruw purintapxäna. 5 Kunapachatix filisteonakan campamentop uñtkän ukkhasti, axsarañampi atipt’ataw wal khathatïna. 6 Ukatsti Tatituruw jiskt’asïna, ukampis Tatitux janiw juparux samkanak tuqisa, Urim tuqisa, profetanaka tuqis jayskänti. 7 Ukat yanapirinakaparux mayïna: —Jiwatanakar art’asiri mä yatir ch’amakan warmi thaqtanipxam, ukat nayax juparu jiskt’asiriw sarä —sasa. Jilïrinakapasti sapxänwa: —Endor markan mä warmix utji jiwatanakaru art’asiri —sasa. 8 Saúl reyisti yaqha isimpiw isthapisïna, ukatsti pani chachanakampiw arumpach uka warmir jikxatir saräna. Ukat säna: —Suertey uñxatt’arapita, ukatsti khitirutix maykäma ukan ajayupay puriyanirapita —sasa. 9 Warmisti sarakïnwa: —Jumasti Saúl reyin luratap askiw yattaxa, jupasti aka Israel uraqit taqi yatirinakaru, jiwatanakar art’asirinakaruw alisnukxi. Juman mayitamtix lurä ukkhaxa, nayarux jiwayapxitaspawa —sasa. 10 Ukampis Saúl reyix Tatitun sutipxar juramentompi arsusin juparux säna: —Uk luratamat janiw kuna mutuyäwis jumxarux jutkaniti —sasa. 11 Uka warmisti sarakïnwa: —¿Khitir jutayañaxsa munta? —sasa. Saúl reyisti sarakïnwa: —Samuelur jawsarapita —sasa. 12 Warmisti akatjamat Samuelur uñji, ukat warartataraki; ukatsti Saúl reyirux sarakiwa: —¿Kunatsa ukham k’arintista? ¡Jumax Saúl reyïskarakitätasä! —sasa. 13 Ukampis reyix sänwa: —Jan axsaramti. ¿Kunsa uñjta? —sasa. Warmisti sarakïnwa: —Mä ajayuruw aka uraqit makhataskir uñjta —sasa. 14 Ukat Saúl reyix jiskt’äna: —¿Kunjämas uka ajayuxa? —sasa. Warmix sarakïnwa: —Mä chuyman jaqiwa, mä jach’a isimpi ist’ata —sasa. Ukat Saúl reyix mäkiw Samuelütap amuyäna, ukatsti ajanup uraqir puriyañkamaw alt’äna. 15 Ukat Samuelux säna: —¿Kunatakis nayar jawsayista? —sasa. Saúl reyisti sänwa: —Nayax wali llakt’ataw jikxatasta, filisteonakaw nayatakix walipun sayt’xi, Diosasti jaytanukxituwa. Janirakiw mayisitaxarux profetanak tuqsa, samka tuqsa ist’kituti. Ukat jichhax kuntix lurañaxäki uk sañamataki jawsaysma —sasa. 16 Samuelusti sarakïnwa: —¿Kunatsa nayar jiskt’asista? Tatitux jumar apanukxtamwa, ukatsti juman uñisirimaw tukxaraki. 17 Tatitux kuntix naya tuqi yatiykäyätam uk luraski. Jupax marka apnaqañ apaqxtam, ukatsti jumampi chikt’at sarnaqir Davidaruw churxaraki, 18 jumax janiw Tatitun arunakapar jaysktati, janirakiw amalecitanakar tukjam satas tukjktati. Ukat jichhax Tatitux jumampi taqi akanak luraski. 19 Ukhamarus jumampiru, israelitanakampirux filisteonakaruw katuyapxätam, qharürux jumampi, wawanakamampix nayampi chikäxapxätawa. Tatitux israelitanakan campamentopsa filisteonakaruw katuyarakini —sasa. 20 Ukat Saúl reyix Samuelun arunakap ist’asax axsarañat jach’a tanspachaw uraqir liwnuqtäna. Ukat juk’ampisa, uka urusa, uka arumas janiw kunsa manq’kataynati. 21 Warmisti Saúl reyir wali mulljat uñjasinxa, jupar jak’achasisaw säna: —Naya, juman luqtirimaxa, mayitamarux ist’twa. Jakañaxsa niyapuniw apt’asta juman mayitamar jaysasaxa. 22 Jichhasti mayitaxar ist’ita: Juman ch’amañcht’asiñamatakix mä juk’a manq’a waxt’äma, uka ch’amampiw kuttawayxäta —sasa. 23 Saúl reyisti janiw manq’añ munkänti, ukampis yanapirinakapampi warmimpix iyawsayapxänwa. Saúl reyix ukspachaw sarthapisin mä ikiñxar qunt’asïna. 24 Ukchañkamasti warmix, utapan utjkäna uka lik’i vaca qallu kharsüna, ukatsti jan levaduran t’ant’anak lurañatakiw jak’u chapt’arakïna. 25 Ukat ukanak jank’akiw Saúl reyin ukaru, ukhamarak yanapirinakapan ukarus apäna, jupanakasti taqpachaniw manq’apxäna, ukatsti uka arumpachaw ukawjat sarxapxäna.

29

1 Filisteonakasti Afec sat chiqaruw jaqinakap tantacht’äna, ukchañkamasti israelitanakax Jezreel chiqankir uma jalsu jak’aruw utjnuqtapxäna. 2 Kunapachatix filisteonakan jilïrinakapax walja soldado tamanakampi sarantasipkän ukapachasti, Davidampi jaqinakapampix Aquís reyimpi chikt’ataw qhipat sarantapxäna. 3 Ukatsti filisteonakan jilïrinakapax Aquís reyiruw jiskt’apxäna: —¿Kunsa aka hebreo jaqinakax akan lurapxi? —sasa. Aquís reyisti sarakïnwa: —Jupax Davidawa, Israel markan Saúl reyin jilïr yanapiripänwa. Jupasti niya mä qawqha maranakaw nayampi chikaraki, ukatsti kunüruttix nayampïki ukkhat jichhakamax janiw kuna jan walsa jupan jikxatkti —sasa. 4 Ukampisa filisteonakan jilïrinakapax Aquís reyitakix thithitäpxänwa, ukat sapxarakïna: —Jichhax juparux samaya, jaqinakapamp chika markapar sarxpan, jan jiwasamp chik nuwasir sarkpati, inampisa nuwasïwin jiwasar kutxatistaspa. ¡Jupax Saúl reyimpi munayasiñ laykuxa, soldadonakasarus jiwayakispawa! 5 ¡Jupasti pachpa Davidawa, khitittix thuqt’asis jayllipkäna akham sasa: “Saúl reyix waranqa jaqinak jiwarayi, Davidasti tunka waranqa jaqinak jiwarayi”! —sasa. 6 Ukapachaw Aquís reyix Davidar jawsayäna, ukatsti sänwa: —¡Chiqpachansa, Tatitux jakaskiwa, jumasti chiqa jaqipunïtawa! Campamenton sarnaqatamasti chuymaxar purt’kiriwa. Jumax nayar uñjiri jutkta ukkhat jichhürkamax janiw kuna jan wali luratamsa jikxatkti. Ukampis filisteonakan jilïrinakapax janiw jumaru uñjañ munapktamti, 7 ukhamax jichhax sumak kutt’awayxam, jupanakan jan mayjt’asipxañapatakisti janirak kuna jan walsa luramti —sasa. 8 Davidasti sarakïnwa: —¿Kunsa nayax lurtxa? Jumasti munañan rey, taqi aka maranakan ¿kunch uñjistaxa, ukhamat uñisirinakamampi jan nuwasiñaxatakisti? —sasa. 9 Aquís reyisti sänwa: —Chiqpachansa jumax Tatitun angelapäkasmas ukham wali suma jaqïtawa, ukampis filisteonakan jilïrinakapax janiw juman nanakamp chika nuwasir mantañam munapkiti. 10 Ukhamasti, jumasa, jumamp chika jutapki uka yanapirinakamasa, qharürux niya qhanjtankipan kutt’awayxapxäta —sasa. 11 Ukhamasti, Davidampi jaqinakapampix, qhipüru willjtax filisteonakan uraqiparuw kuttanxapxäna, ukchañkamasti filisteonakax Jezreel tuqirux sarantasipkakïnwa.

30

1 Kimsüru saraqatarusti, Davidampi jaqinakapampix Siclag markaruw puripxäna, ukansti amalecita jaqinakan Néguev sat uraqir mantantapxatapa, Siclag markar t’unjapxatapa, ninampi phichhantapxatap jikxatapxäna. 2 Ukhamarakiw uka markan utjiri warminakaru, wawanakaru, chachanakarus katuntat apapxatayna, ukampis janiw maynirus jiwayapkataynati. 3 Kunapachatix Davidampi jaqinakapampix markaru puripkän ukkhaxa, markarux nakhantat uñjapxäna, ukhamaraki warminakarusa, wawanakarus katuntat apasxapxatayna, 4 ukatsti wali jach’at jachapxäna, thayjtañkamaw wararipxarakïna. 5 Warminak taypitsti, Ahinóam, Abigail warminakaru, khitinakatix Davidan warminakapäkän ukanakaruw katuntat apapxarakitayna. 6 Davidasti wali llakt’ataw jikxatasïna, jaqinakasti qalampiw juparux k’upjañ munapxäna, wawanakapar ukham apapxatapatxa taqiniw wali mayjt’atäpxäna. Ukampis Davidax Tatitu Diosaparuw katuyasïna, 7 ukatsti Abiatar sacerdoteruw achikt’asis säna: —Efod isi apanirapita —sasa. Abiatar sacerdotesti Davidatakix jank’akiw uka isi aparapïna, 8 Davidasti Tatituruw jiskt’asïna: —¿Uka lunthat tama jaqinakarux arktiristti? ¿Arktasin jupanakarux jikxatiristti? —sasa. Tatitusti sänwa: —Arktaskakim, jikxatätawa, uka katuntat jaqinakarus kuttayanxarakïtawa —sasa. 9 Davidasti jank’akiw uka suxta patak jaqinakapampix sarxaruwayäna, ukatsti Besor sat jawira thiyaruw puripxäna. 10 Pä patak jaqinakapasti wali qariratäpxänwa, ukat jawir khurkatarux jan makhatapkänti, jan ukasti, uka chiqaruw qhiparapxäna, Davidasti yaqha pusi patak jaqinakampix arktaskakïnwa. 11 Mä juk’ampjarusti mä egipcio jaqiruw thakhin jikxatapxäna, ukatsti uka jaqirux Davidan ukaruw irpapxäna, nayraqatax manq’ampi, umampi churapxäna; 12 higot lurat t’ant’ampi, waña uvat lurat pä t’ant’ampi. Uk manq’antasinsti egipcio jaqix kutitatxänwa, kimsa urumpi kimsa arumampiw jan kunsa manq’kataynati. 13 Ukat Davidax jiskt’äna: —¿Khitis uywirimaxa? ¿Kawkitsa jutta? —sasa. Egipcio jaqisti sänwa: —Egiptonkirïtwa, mä amalecita jaqin uywatapätwa, usuntatax laykuw uywirixax niya kimsa uru jaytanukxitu, 14 nanakasti quereteos jaqinakan aynacha uraqipat lunthatsuriw sarapxta, ukhamarak Judá, Caleb tuqinkirinakata, Siclag markarusti ninampiw phichhantanipxta. 15 Davidasti jiskt’askakïnwa: —¿Uka lunthata jaqinakan ukar irpitasmati? —sasa. Ukat egipcio jaqix sarakïna: —Jumatix Tatitun sutipxaru juramento lurarapitasma nayar jan jiwayañamataki, uywirixarus jan katuyañamataki, ukkhax nayax kawkhankapkitix jupanakax ukakamaw irpäma —sasa. 16 Ukatsti, kawkhankapkäntix uka lunthatanakax ukakamaw irpäna, jupanakasti, taqi uka pampan aywitatatäsipkänwa, ukan manq’asipkäna, umasipkäna, ukhamarak jach’a phunchhäwi lurasipkäna, taqi kunanaktix jupanakax filisteonakan uraqipata, Judá uraqitsa lunthatanipkatayna ukata. 17 Ukhamasti Davidax willjtat jayp’ukamaw jupanakarux q’al tukjäna, ukampis pusi patak waynanakakiw camellonakapar lat’xatawayasin jaltxapxatayna. 18 Davidasti kuntix amalecitanakax lunthatjapkatayna taqi ukanak kutirayasxäna, pani warmipsa kutirayasxarakïnwa. 19 Taqi kunanaktix amalecitanakax lunthatapkatayna ukanakat janiw mä juk’as chhaqhatäkänti, janirakiw mä wawasa, jach’a jaqis chhaqhatäkänti, Davidasti taqpach kutirayasxäna. 20 Davidasti taqi ovejanakapa, vacanakap kutirayasïna, khitinakatix uka uywanak anakinipkän ukanakasti, “taqi akanakax Davidan jikxatataw” sapxarakïnwa. 21 Davidax kawkhantix uka pä patak jaqinakax jikxataskäna ukkharuw purinïna, jupanakan qarjatätap laykusti janiw jupamp chik sarapkataynati, jan ukasti Besor jawir chiqaruw qhiparapxatayna; jupanakasti Davidampiru, jupamp chikäpki ukanakampir katuqiriw mistunipxäna. Davidasti jupanakar jak’achasisin aruntarakïna. 22 Ukampisa Davidan jaqinakapat wali qhuru jaqinakaw utjäna, jupanakasti sapxänwa: —Khitinakatix jan jiwasanakamp chika sarapki ukanakarux janiw kunas churatäñapäkiti, jan ukasti warminakapa, wawanakap kutirayasisax sarxapxañapawa —sasa. 23 Ukampis Davidax sarakïnwa: —Jila masinaka, jan ukham lurapxamti, ukhamarus Tatituw taqi kuns churistu, janirakiw jupax jiwarañasa munkänti, jan ukasti nuwantapkistäna uka lunthata jaqinakarux amparasaruw katuyistu. 24 Jichhasti janiw khitis jumanakarux “walikiw” sapkiristamti. Jaljasiñansti taqiniruw wakt’istu, khitinakatix yänaka uñjañataki qhiparapki ukanakaru, ukhamarak khitinakatix nuwasiri sarapki ukanakarusa —sasa. 25 Ukürut jichhürkamasti, israelitanakax ukhampun lurapxi. 26 Davidasti Siclag uka chiqaru purkäna ukkhax, Judá uraqinkiri jilïr jaqinakaru, jupan jila masinakaparuw kuntix uñisirinakapat aparankatayna ukanak apayäna, akham yatiyäwimp kuna: “Aka churäwix jumanakatakiwa, kuntix Tatitun uñisirinakapat aparanipkta ukan mä chikatapa” sasa. 27 Ukhamarakiw khitinakatix Betel chiqan utjapkän ukanakarux churäwinak apayäna, Néguev chiqan Ramot ukankirinakaru, Jatir, 28 Aroer, Sifmot, Estemoa, 29 Racal uka chiqanakan jakasirinakaru, uka kipkaraki Jerahmeel markanakana, quenitanakan markanakapan utjasirinakarusa, 30 Hormá, Corasán, Atac, 31 Hebrón, ukhamarak kawkhanakantix jupasa, jaqinakapasa sarnaqkatayna taqi uksankirinakaruw uka churäwinak apayäna.

31

1 Ukatsti filisteonakax israelitanakaruw tukjapxäna. Israelitanakasti jupanakan nayraqatapat jaltxapxäna, Guilboa qullunsti jiwaratanakax waljanipunïnwa. 2 Filisteonakasti, Saúl reyimpiru, wawanakapampirux arktapxänwa, ukatsti Jonatanaru, Abinadab, Malquisúa ukanakaruw jiwarayapxäna. 3 Ukatsti Saúl reyir nuwantañatakiw ch’amachasipxäna; mich’i antutt’ir jaqinakapax mich’inakap jupxar puriyapkän ukkhasti, jupax wal axsaräna. 4 Ukat Saúl reyix yanapiripar säna: —Espadam apsusim ukatsti jiwayxita, janiw Diosar jan uñt’ir jaqinakan nayar jiwayañap munkti, janirakiw nayat larusiñapsa munkti —sasa. Yanapiripasti jupar axsarasax janiw ukham lurañ munkänti. Ukat Saúl reyix jupapachaw espadap katusin uka patxar liwxattäna. 5 Yanapiripasti Saúl reyir jiwata uñjasinxa, jupax uka kipkarakiw espadapxar liwxattasax jiwayasïna. 6 Ukhamaw uka urux Saúl reyix kimsa yuqanakapampi, yanapiripampi, taqi khitinakatix jupampïpkän ukanakampix jiwarapxäna. 7 Israelitanakasti, khitinakatix qhirwat khurkatan jakapkäna, ukhamarak Jordán jawirat inti jalsu tuqin jakapkäna ukanakax israelita soldado tamanakan jaltxapxatapata, Saúl reyis yuqanakapamppach jiwarat uñjasinsti, jupanakax markanakap jaytasaw jaltxapxarakïna. Ukat filisteonakax uka markanakar purisax utjantasipxäna. 8 Qhipürusti, kunapachatix filisteonakax jiwatanakan yänakap aparir sarapkatayna ukkhaxa, Guilboa qullunsti Saúl reyimpiru, kimsa yuqanakapampir jiwarata jaqusiskir jikxatapxäna. 9 Ukatsti p’iqip apaqapxäna, nuwasiñ yänakapsa aparapxarakïnwa, ukatsti taqi filisteo uraqpacharuw khithanak khithapxäna, taqi markpacharu diosanakapan utapan yatiyapxañapataki. 10 Saúl reyin nuwasiñ yänakapsti Astarté diosan utaparuw uchapxäna, amayapsti Bet-sán uyu pirqaruw warkkatapxarakïna. 11 Galaad uraqinkir Jabés markan utjir jaqinakasti, filisteonakan Saúl reyir ukham lurapxatap yatisinxa, 12 jan kunsa axsarir jaqinakaw mä amtäwir mantapxäna, ukat paqar aruma jutasax Bet-sán uyu pirqapatsti Saúl reyina, yuqanakapan amayanakap apaqawayxapxäna, ukatsti Jabés markar kuttanisin uka amayanak phichhantxapxäna. 13 Ukatsti amayanakan qhillapxa, Jabés chiqan mä quqa k’uchuruw imt’xapxäna. Ukatsti paqallqu uruw llakisiñat ayunapxäna.