Markus

Markus

Yesus me Ukuwata Peeta Menaa

Mee kapogee mee ko Markus waa Yahudi bagee kiya wa me apanaa tomaa kaa Yesus mikee gaata bagee yuwa paagoo yaebeamaata.

Wa me ebeamaata menaa kuwa ko kuwa idukaa kaama Ebo Kristus mee daamaa wigintaata ebo toowoo taatagi see wegawoo seta menaa kuwa Yesus Wa kaa uwa daata kemaata Wa me ukuwanaa, peenaa seta menaa ma, Wa me mée topenaa seta menaa ma kuwa ebeamaata. Wa me ebeamaata menaa kuwa eebaa yaato Matius kapogee yiba miya topa, Lukas kapogee yiba miya topa.

Yesus mee epoo to wodoo pakaa-seometa kaama wodoo tahun amaamo waa naa omemaata kaama tahun 65 mee yiba mokoo mee kapogee yaebeamaata.

Mee kapogee yiba mena kutuu yuwa kuwa ko kisee:

1:1-13 Yesus mee uwo yatukumeta kaama petamanii ukuwanaa, peenaa seta menaa

1:14–6:6 Yesus mee Galilea wee kaa ukuwanaa, peenaa seta menaa

6:7–8:30 Yesus me dimi nagii-nagii agiyoo omaago ma ukuwaaniyaabuu senaa seta menaa

8:31–10:52 Yesus bogaano monaa da ekaapa kega naadi mée topenaa, ukuwanaa seta menaa

11:1–12:44 Yesus mee Yerusalem magaa kaa pakaamaata kaama mée topenaa, ukuwanaa seta menaa

13:1-37 Yesus me Anii wiyaagoo meeno taa kaboo kisee ukuwaaniita, kisee ukuwaandaa taata kiya daamaa nadiitoo taai, Ni me menaa daamaa nayeewoo, nawegawoo taai naadi menaa

14:1–15:47 Mée me Yesus mee peneata kaama booyaata menaa

16:1-20 Yesus aya andoo peeta kaama wodopasi wegata menaa

Uwo mée yatukumeta mée Yohanes me wegata menaa

Mat 3:1-6,11-12, Luk 3:3-6,15-17, Yoh 1:19-28

¹Ebo Kristus Yesus mee, Ogatamee Yoopaa Wa kaa daamaa petamanii menaa kuwa ko kisee: ²Idukaa Ogatamee me kapogee yiba nabi Yesaya me menaa ena ebeamaata, mee ko kisee:

"Ni me menaa naweganaa taano mée ena wa keta pooi see kaasiita,

A me poono etaa da wa me daamaa kamasiitagi. Mal 3:1

³Piya taa, one taa see ebo mee maga ugii da taa mée waa ena me ebo menaa-menaa kaa ’TUHAN me etaa da ipiipi yawuditagaai.1:3 "TUHAN me etaa da ipiipi yawuditagaai" see menaa mee ko TUHAN mee moga meenaki yoka ikii me pedeo yuwa ekeata kaama maamaa diitoo taai naadi ebea-ebea menaa mee. Nabi Yesaya me menaa yiba TUHAN see ekaa mee ko YAHWEH see ekaa mee.

Waa meeno see etaa da daamaa topoo yatupitagaai’" see menaa ebeamaata. Yes 40:3

⁴Uwo mée yatukumeta mée Yohanes waa piya taa, one taa see ebo mee maga ugii da kaa peemaata kaama eeweganaa seta menaa ko "Ikii me pedeo dimii, pedeo menaa kuwa Ogatamee me epa kiekeasiipi yoka eto ko ekeata kaama uwo tukumaai" see menaa weganaaki. ⁵Mée eebaa wa paagoo peegeekea, kuwa ko Yudea wee kaa bagee ma, Yerusalem magaa kaa bagee ma okoo mée eebaa. Okoo me pedeo yuwa uduma awee da kaa wegatagaa semaata kaama Yohanes me Yordan dee kaa uwo yatukumigi. ⁶Yohanes wa me dokaa kuwa ko unta iyuu me iyata dokaa, bedaa epmoonee da mee woda kado me ipiipii seta. Wa me naano agiyoo kuwa ko motaabi ma, degee kegoo uwoo ma kuwa.1:6 2Raj 1:8⁷Wa me wegata menaa mee ko kisee: "Waa uuto meepi Mée mee ko esee ebo. Anii peedi yoka anii esee-kodeata kaama Wa me bado doko yabeano kuwa miya weda, iyo. ⁸Ani me ikii uwo yiba kitukumpa kiya Wa me kitukumaano kuwa ko Roh Kudus yiba miya kitukumaatagi" see asigi.

Yesus mee uwo yatukumeta menaa

Mat 3:13-17, Luk 3:21-22, Yoh 1:32-34

⁹Kuwa kaboo da Yesus mee Galilea wee kaa omegee naadi kaama peedoota Yordan dee kaa peemaata kaama Yohanes me Waa uwo yatukumigi. ¹⁰Yesus maayoo kaa peanta kaama deataayaa naaki taka ena epoo to kabaanta kaama wiya wodeenega. Kisee wodeenta kaama Roh mee poodee see bedoo eseaniyaa mokoo see see Wa kaa eseanigi. ¹¹Kuwa kaboo da taa epoo to yaato kaama aseeyamaata menaa ko "Aa ko Ni me esee kaepa see Yogaa yoka A me Anii dimi wikii-wikii nasiyaabuuke" see asigi.1:11 Mzm 2:7, Yes 42:1

Iblis me Yesus pedeo ukuwasi naadi asegee seta menaa

Mat 4:1-11, Luk 4:1-13

¹²Kuwa kaboo da Roh Kudus me Yesus mee piya taa, one taa see ebo mee maga ugii da kaa eepeegi. ¹³Peemaata kaama Iblis me ni me menaa nayeesi naadi Waa apaadee segee see egapii mée wiya. Yesus Waa mee magaa to kaa yago tookee agiyoo yupii omegee, toogeeka too malaikat bagee yuwa me Waa iye-iyee seta.

Doge abagee see bagee mée okoo wui Yesus sekaataa peeta menaa

Mat 4:12-22, Luk 4:14-15, 5:1-11

¹⁴Kuwa kaboo da Yohanes mee digiyoo ee yiba seemiyaagea. Waa seemiyaata kaama Yesus mee peedoota Galilea wee kaa peemaata kaama Ogatamee me etokaa daamaa menaa kuwa eeweganaaki. ¹⁵Wa me menaa mee ko kisee: "Eto ko monaa da kaa kega. Ogatamee Wa too ebo mée eetoono see kooki yoka ikii me pedeo dimii, pedeo menaa kuwa ekeata Waa ma dimii menaa kaa too umiwoo, toowoo taai, bedaa kuwa etokaa daamaa menaa kuwa mikee gaawoo taai" see menaa kuwa eeweganaaki. ¹⁶Yesus mee Galilea piku geboo da taa peetaaka too deamaayaa naaki doge abagee see bagee mée ekea wiya uwo pikuu da yiba jala onee tameeyamoo taakea. Ena mee ekaa da ko Simon, ena mee Simon ebee ekaa da ko Andreas. ¹⁷Yesus me asiino, "Ni sekaataa nameei. Ekea mée naabawoo see bagee wiya kikiyaapa" see asigi. ¹⁸Kisee ki jala onee ekeata Wa sekaataa peegea. ¹⁹Bedaa peedoota peenaa amoo maa kaa mokoo peemaata deamaayaa naaki mée ekea wiya topea, kuwa ko Zebedeus me yogaa wiya, Yakobus ma, Yohanes ma ekea kenaaya. Ekea koma yiba jala onee ipiipii taakea. ²⁰Yesus me "Ekea Ni sekaataa nameei" see asigi naaki kisee ki mee komaa da ma, nagamee Zebedeus ma, wa me agiyoo yaokagee see bagee yuwa ma kuwa uduma ekeata Wa sekaataa peegea.

Yesus me paa yaabagaapeata menaa

Luk 4:31-37

²¹Yesus ma okoo peedoota Kapernaum magaa kaa peemaayu. Sabat naagoo Waa sembahyang segee see ee yiba seemeta kaama mée topetaaka too ko ²²kiyoo yiitookea bagee yuwa dimi nagimegea, Wa me mée tupiino ko omaago yoka, Musa me menaa mée topetaa see bagee me mée topetaa siyaa see see se. ²³Kuwa kaboo da taa ko mee ee yiba paa agoo see mée ena tupi. Wa me mena ebo kaa ²⁴"Ei, Yesus, Nazaret magaa kaa Mée, Aa ma inii mapea menaa agoo? Inii mée umina pedeo kiyaano see naadi mege ye? Aa mee ko anii kanekeenega. Aa ko Ogatamee me kawigintaata pedeo ena ma taa see Mée mee ii" see asigi. ²⁵Yesus me omaago ma asiino, "Aa koogo tooi, wa kaa kaama pooi" asigi naaki ²⁶paa me mee mée to maa da totomo yasiyaata kaama ebo menaa-menaa kaa wa kaa kaama peegi. ²⁷Kuwa deegea bagee uduma dimi nagimegea. Okoo me wegaano, "Mee kaasee agiyoo? Wa me mée tupiino menaa kuwa gipii see menaa ii. Wa me menaa kuwa esee pesee, omaago. Paa yuwa ’Pooi’ see asigi naaki Wa me menaa yayiino too" see aawegaakea. ²⁸Kuwa Wa me koo sipi menaa yuwa doodoota Galilea wee kaa magaa kaa kiyoo-kiyoo uduma eeweganaa seta.

Yesus me mée eebaa okoo kaa meanee seta agiyoo yataa kiyaabuu seta menaa

Mat 8:14-17, Luk 4:38-41

²⁹Yesus mee sembahyang segee see ee kaa paa yaabagaapeata kaama peedoota Simon ma, Andreas ma ekea me ee kaa, Yakobus ma, Yohanes ma ekea miya peegea. ³⁰Ee kaa peemaaga too ko Simon me apimee baayo wa me ometaa see yoo tani ma ikiyoo meanta totaaka. Okoo moga peedoota Yesus paagoo pe-asegea. ³¹Waa peedoota mee apii to paagoo yagaa da peneata anoogeeyaagi naaki ikiyoo taa keepeasega. Taa kega naadi anoogeeta naano agiyoo mée yuwa manega. ³²Keno seomigi kaboo ikiyoo yago bagee yuwa ma, paa yago bagee yuwa ma okoo uduma Yesus paagoo eemedaakea. ³³Mee magaa kaa bagee uduma mee ee kaa kenee to kaa kutumeeiikea. ³⁴Okoo me deei-deei, meanee see agiyoo tomaa-tomaa yuwa eebaa Wa me yataa kiyaagi, paa eebaa miya yaabagaapeasigi. Paa yuwa me ’Mee ko Ebo Kristus yoka’ see kuwa ipi kemaata Yesus me okoo mena peenaa ma se wegayaagi.

Yesus me daamaa doometa menaa eeweganaa seta menaa

Luk 4:42-44

³⁵Omemaayu pedeo tokomaa, pe-aweeniino taa see kaboo da Yesus mee peedoota mée taa see yoo peemaata kaama sembahyang taaki. ³⁶Simon ma, waa ma bagee yuwa ma okoo epo Yesus abanaakea. ³⁷Okoo me Waa deemaata kaama asiino, "Mée uduma kaabanaakea" see asegea. ³⁸Wa me asiino, "Anii mena eeweganaa taano see naadi meta yoka gebo kaa apanaa magaa kaa bagee yuwa paagoo niipooi" see asigi. ³⁹Waa Galilea wee kaa magaa uduma nawenaa, peenaaka too sembahyang segee see ee yuwa yiba Wa me menaa daamaa eewegageeki, paa seemeta bagee yuwa miya paa yaabagaapii segeeki, kisee ukuwanaa segee seta.

Yesus me mée ena esee pedeo abuu yuwa yataa kiyaata menaa

Mat 8:1-4, Luk 5:12-16

⁴⁰Kuwa kaboo da mée ena, bado yagaa kuwa esee pedeo abuu me daa-noota see mée Yesus paagoo meemaata kaama mumo maga kaa esee-ekeasigi. Wa me maamaa aseekee kaa "Aa ede kepa ko ni me abuu kuwa A me nataa kiyaayaa yoka" see asigi. ⁴¹Yesus me waa epa nao naadi wa kaa yagaa pe-maataata kaama "Daamaa, a me abuu kuwa taa kaai" see asigi. ⁴²Taka ena abuu kisee ki taa keepeasigi. ⁴³Yesus me waa koogo pooi see aseta kaama bedaa Wa me pesee kaa asiino, ⁴⁴"Ani me abuu kataa kiyaaga kuwa mée se asii. Aa koogo peedoota imam bagee paagoo pooi, okoo me daamaa ipiipi kadeesi ke. Abuu kuwa mikee taa kega ii see kadeegea kaboo Ogatamee paagoo kupi-maniino agiyoo kamanisi naadi doo-pooi, idukaa Musa me ’Kisee ukuwaai’ see wegata see see. Mée me ’Aa mikee eto abuu taa kega ii’ see kuwa kanekeensi naadi kuwa uduma pe-ukuwaai" see asigi.1:44 Im 14:1-32⁴⁵Kisee asigi kiya mee mée to me kuwa Wa me kisee daamaa nakoo sipi see menaa kuwa awee da kaa kiyoo-kiyoo eewegakomeegi. Mee kaama wodoo Waa kota magaa kaa awee da kaa peenaa taano iyo. Waa gebo kaa magaa kaa mée eebaa taa see yoo kiyoo too toogeeki. Kisee kiya kiyoo-kiyoo bagee mée eebaa Wa paagoo medaakea.1:45 Yesus Waa kota magaa kaa awee da kaa peenaa taano iyo see menaa mee ko ikiyoo yago bagee yuwa ma, aii kisee deetaa see bagee yuwa ma okoo mée maamaa eebaa Wa paagoo yigimeeii taapea naadi kaama Waa mée eebaa tuyaa magaa kaa awee da kaa peenaa taano iyo, see menaa mee.

Yesus me oogimaata bagee ena daamaa yakiyaata menaa

Mat 9:1-8, Luk 5:17-26

¹Unu wedo waa naa omemaata kaama Waa metaki peedoota Kapernaum magaa kaa peemaayu. Peemaata kaama mée me "Waa meemaata ee kaa tupi" see menaa kuwa weganaakea. ²Waa tupi yoka naadi mée eebaa medaakea. Ee yiba mée sipi, kenee to kaa kiyoo miya toono naka. Wa me menaa kuwa okoo daamaa eewegataa. ³Kuwa kaboo da taa ko okoo mée wui me oogimaata bagee ena Yesus paagoo dogaano see kookea. ⁴ Kiya mée sipi naadi Wa paagoo doomagaano iyo yoka doodoota ee to wodoo taa pakagea. Pakaamaata kaama Yesus doodoo da taa ee kabataagea. Kabataata kaama mee oogimaata mée to wa me ometaa see keagee da ma yadookomeegea. ⁵Yesus me okoo mikee nagaano dimii mee ebo ii naadi kaama Wa me mee oogimaata mée to asiino, "Niyoopaa, a me pedeo yuwa uduma epa kaekeasega. Eto ko aa Ogatamee ma menaa kuwa taa" see asigi. ⁶Musa me menaa mée topetaa see bagee noonaa miya kiyoo animaata totaakea. Okoo me kuwa menaa yeeta kaama dimi yiba gaano, ⁷’Yaai, kaasee menaa weegi ya? Kuwa Ogatamee me be kiyaa menaa. Mée tomaa okoo me pedeo yuwa epa yaekeasiino kuwa Ogatamee Wa me too koo semaayaa, se maa?’ see koogo dimi yiba gaagea. ⁸Okoo me gaagea dimii kuwa Yesus me dimi yiba moga nekeenta kaama asiino, "Ikii koogo dimi yiba ’Kaasee mée to yaai’ see nagaagea kuwa kaasee kaa ya? ⁹Ani me mee oogimaata mée to paagoo ’A me pedeo yuwa epa kaekeasega yoka eto ko aa Ogatamee ma menaa kuwa taa’ see menaa mee miya wegayaa, bedaa ’Anoogeeta a me ometaa see keagee da masegeeta daamaa peenaa taai’ see menaa mee miya wegayaa, ekea paaya. ¹⁰Kiya Mée Yogaa mee Wa me magaa da kaa bagee yuwa okoo Ogatamee ma menaa yuwa mikee yataa kiyaayaa ii see kuwa ikii nanekeensea naadi agiyoo ena kideeyaanaka" see asigi. Kiyoo kaama Wa me mee oogimaata mée to asiino, ¹¹"Ani me kasiino ko: Anoogeeta a me ometaa see keagee da masegeeta ee kaa pooi" see asigi. ¹²Kiyoo topea bagee yuwa deegea kaboo waa kisee ki anoogeeta kaama wa me ometaa see keagee da masedoota ee kaa peegi. Kiyoo diitookea bagee yuwa uduma dimi nagimaano ebo, Ogatamee yaapaageekea. "Ebo ae see agiyoo mee see see inii ewo, se deetaa see agiyoo" see wegagea.

Lewi mee Yesus sekaataa peeta menaa

Mat 9:9-13, Luk 5:27-32

¹³Kiyoo kaama Yesus mee kaagaa ena ma peedoota Galilea piku geboo da kaa peemaata kaama mée eebaa Wa paagoo medaakea. Wa me okoo daamaa topetaa. ¹⁴Waa peetaaki too deeyaa naaki mée ena, Alpeus yoopaa ekaa da ko Lewi mee kiyoo tupi. Wa me pajak kepee masegee yoo animaata totaaki. Yesus me "Ni sekaataa nameei" asigi naaki yiinaageeta Wa sekaataa peegi. ¹⁵Wa me Yesus badaa maadoota wa me ee kaa eepeegi. Yesus sekaataa bagee kuwa okoo mée eebaa kemaata pajak kepee yamasegee see bagee yuwa ma, apanaa dimi pedeo see bagee yuwa ma okoo mée eebaa animaaii naadi Yesus ma, Wa me topenaa see bagee yuwa ma naano agiyoo epo enaataa notaakea. ¹⁶Kuwa kaboo da Musa me menaa mée topetaa see bagee yuwa me diitookea. Okoo ko Parisi kaa bagee. Okoo me Yesus Waa pajak kepee yamasegee see bagee ma, apanaa dimi pedeo see bagee ma okoo paaya enaataa naano agiyoo notaakea kuwa deeta kaama Wa me topenaa see bagee yuwa asiino, "Ikii mena kitopetaa see Mée mee pajak kepee yamasegee see bagee ma, apanaa dimi pedeo see bagee ma okoo paaya enaataa naano agiyoo notaakea kuwa yaai, kaasee kaa ya?" see asegea. ¹⁷Yesus me kuwa menaa yeeta kaama okoo asiino, "Ikiyoo taa see bagee kuwa ikiyoo yadeetaa see bagee paagoo se peeyaa kiya ikiyoo yago bagee kuwa too peeyaa. Anii meta mee ko Ogatamee me menaa yayeetaa see bagee yuwa mena ogaano see naadi se kiya dimi pedeo bagee kuwa Ni sekaataa misi naadi meta" see asigi.2:17 1Tim 1:15

Yesus mee tupi yoka Wa sekaataa bagee yuwa naano agiyoo tapoo se toogee siyaa naadi ebea-ebea menaa

Mat 9:14-17, Luk 5:33-39

¹⁸Kuwa kaboo da uwo mée yatukumeta mée Yohanes wa me topetaa see bagee yuwa ma, Parisi kaa bagee yuwa ma okoo naano agiyoo tapoo toogeekea. Mée noonaa Yesus paagoo meemaata kaama asiino, "Yohanes me topetaa see bagee yuwa ma, Parisi kaa bagee yuwa ma okoo naano agiyoo tapoo toogee siyaa kiya A me topenaa see bagee yuwa se ukuwageekea kuwa kaasee kaa ya?" see asegea. ¹⁹Yesus me asiino, "Api goeano naagoo naano agiyoo notaa siyaa kaboo paimee ma enaataa tuyaa bagee yuwa naano agiyoo tapoo toogee siyaa ye? Taa, mee api goeyaa mée to epo enaataa tuyaa kaboo naano agiyoo tapoo se toogee siyaa. ²⁰Api goeyaa mée to waa amoo-doge-doge taapea naagoo kaama wodoo too wa me bagee yuwa naano agiyoo tapoo toogee taatagea" see asigi.2:19-20 "Paimee ma enaataa tuyaa bagee kuwa" see mee mena nekeeniino yaato ko Yesus ma, Wa sekaataa bagee yuwa ma ebea-ebea kuwa. Yesus mee Ogatamee me badaa maageeta kaama wodoo Wa me topenaa see bagee yuwa naano agiyoo tapoo toogee taapea yoka naadi aseta menaa.

²¹Bedaa Yesus me wegaano, "Gipii dokaa ponee to, uwo wetogeano taa see doka ponee to mee masegeeta kaama nuku see dokaa tokogoo da kaa pee-se kiwiyaa. Kisee kiwiyu ko mee nuku see dokaa da mee geanta tokogoo ebo kedaa siyaa.2:21 Mee dokaa da uwo wetogemaata kaama gee kega kaboo mee gipii dokaa ponee to peenaa peedi keepeasega naaki tokogoo ebo kedaa naadi dokaa da pedeo kiyaa.²²Bedaa anggur poo uwoo kuwa otaawee yiba wogeawee siyaa kuwa miya kisee. Gipii see anggur poo uwoo gaayu ko nuku see otaawee yiba se wogeawee siyaa. Kisee wogeawee siyu ko mee nuku see otaawee da mee kipuunta kaama anggur poo uwoo miya pedeo kiyaa, otaawee da miya pedeo kiyaa. Kisee kiyaa naadi gipii see anggur poo uwoo kuwa gipii see otaawee yiba too wogeawee siyaa" see wegagi.2:22 "Nuku see otaawee yiba se wogeawee siyaa" see menaa mee ko otaawee kuwa kambing wodaa kado ipiipii seta yoka gipii see anggur poo uwoo wogeawee siyu ko uwo uu kega kaboo uwo ebo kega, ebo kega naadi kaama kado nuku yoka kipuuniyaa. Gipii dokaa ponee to ma, anggur poo uwoo ma kuwa mena nekeeniino yaato ko Yesus me etokaa gipii see menaa ma, mée me wegawoo siyaa menaa ma kuwa se aatabi taai naadi ebea-ebea menaa mee.

Sabat naagoo Parisi kaa bagee me Yesus kagoo keta menaa

Mat 12:1-8, Luk 6:1-5

²³Kaawaa ena Sabat naagoo Yesus Waa gandum poo uwaa da taa peetaaka too Wa me topenaa see bagee yuwa gandum poo ukuu yuwa naano see naadi daapegeekea. ²⁴Kiya Parisi kaa bagee me Yesus asiino, "Yaai, Sabat naagoo yoka okoo me kuwa ukuwagea kuwa daa. Kaasee kaa ukuwagea ya?" see asegea. ²⁵Yesus me asiino, "Idukaa Daud ma, waa ma enaataa bagee yuwa ma okoo naano agiyoo taa kaboo naadi ebo kaa eeukuwata menaa mee ikii diino taa, ewo ye? ²⁶Mee ko idukaa Abiyatar waa Ebo Imam tota kaboo Daud waa Ogatamee me ee yiba seemeta kaama Ogatamee paagoo manegee seta roti magu yuwa masegeeta nota, waa ma bagee miya eenota. Kuwa roti kuwa naano ko imam bagee me too noogee siyaa roti yuwa, apanaa bagee yuwa naano ko daa kiya kisee-kisee taa" see asigi.2:25-26 1Sam 21:1-6²⁷Bedaa Yesus me asiino, "Sabat naagoo mee ko mée tomaa yuwa okoo kaa daamaa yaagoo kiyaata, mée tomaa me mee naagoo kana ma, kana ma deewoosi naadi agoo kiyaata se.2:27 Sabat naagoo mee ko Ogatamee me mée tomaa yuwa mee naagoo daamaa ede ma, ede ma toogeesi yoka naadi mee naagoo okoo kaa yaagoo kiyaata. Kisee kemaata Yesus me topenaa see bagee me naadi kaa Sabat naagoo gandum poo daageegea kuwa daa see taa, see kuwa nekeensi naadi menaa mee.²⁸Kisee kemaata Mée Yogaa mee Sabat naagoo mee miya epoo Mée" see asigi.

Yagaa enaato boota see mée to daamaa yakiyaata menaa

Mat 12:9-14, Luk 6:6-11

¹Sabat naagoo kaawaa ena ma Yesus mee sembahyang segee see ee yiba seemetaa. Mée ena, yagaa enaato boota see mée to kiyoo tupi. ²Parisi kaa bagee miya kiyoo topea. Okoo me Yesus kaa pedeo menaa yaweganaa taano see dimii agoo yoka Sabat naagoo Wa me mée kaa meanee see agiyoo yataa kiyaapi ye naadi tamaata maamaa diitookea. ³Wa me mee yagaa enaato boota see mée to asiino, "Aa mée uduma dagii da kaa yiinaageeta tooi" see asigi. ⁴Yesus me okoo asiino, "Musa me menaa yiba Sabat naagoo gaayu ko maagiyoo ukuwaano dagu see ebeamaata ya? Daamaa agiyoo ukuwaano mee dagu ye? Pedeo agiyoo ukuwaano mee dagu ye? Mée daamaa kiyaano mee dagu ye? Mée booyaano mee dagu ye?" see asigi. Kiya okoo mena taa, koogo togea. ⁵Wa me kagoo kaa okoo uduma emaa wugitaga-wugitaga naadi kaama sooi, dimi eboo see bagee yuwa nao naadi dimi boodi ebo. Kiyoo kaama Wa me mee yagaa boota see mée to asiino, "A me yagaa da petaasede" asigi. Yagaa peto asigi naaki daamaa keepeasigi. ⁶Parisi kaa bagee yuwa pudumeta kaama Herodes yaato bagee ma enaataa Yesus mee wugiino see menaa koogo aawegaa seta.

Yesus me mée kaa meanee seta agiyoo yataa kiyaabuu seta menaa

⁷Yesus mee Wa me topenaa see bagee yuwa ma enaataa Galilea pikuu da kaa peetaaka too mée eebaa Wa sekaataa peedaakea, kuwa ko Galilea wee kaa bagee ma, Yudea wee kaa bagee ma, ⁸Yerusalem magaa kaa bagee ma, Idumea wee kaa bagee ma, Yordan uwaasii yaato magaa kaa bagee ma, Tirus magaa kaa bagee ma, Sidon magaa kaa bagee ma, okoo mée eebaa. Okoo Wa me ukuwanaaki menaa yuwa yeeta kaama Wa paagoo medaakea. ⁹Okoo mée eebaa kemaata uwo piku geboo da kaa Wa paagoo naayaato-naayaato nasipintagaapea yoka naadi Wa me topenaa see bagee yuwa asiino, "Koma ena nadoomeei" see asigi. ¹⁰Mee ko deei-deei meanee seta bagee mée eebaa Wa me daamaa yakiyaabuu sipi kemaata deei-deei meanee seta bagee apanaa mée eebaa okoo miya Waa yaadeega naaki ou naadi Wa paagoo sipintagaano see kookea. ¹¹Paa agoo see bagee yuwa miya Wa paagoo medaakea. Kuwa paa yuwa me Waa deegea kaboo paa yago bagee yuwa Wa me badoo da kaa mumo esee-kudiinta asiino, "Aa ko Ogatamee Yoopaa" see asegea. ¹²Kiya Wa me kuwa paa yuwa maamaa aseekee kaa "Anii mée paagoo se naipi kiyaai" see asigi.

Yesus Wa me menaa yadoonaa taano bagee mée gaasi ma wiya wiginta menaa

Mat 10:1-4, Luk 6:12-16

¹³Yesus mee pakadoota maga kutuu to kaa pakaamaata kaama Wa me ede gaata bagee yuwa "Meei" asigi. Okoo Wa paagoo megea. ¹⁴Wa me okoo gaasi ma wiya kuwa wigintaata kaama kuwa bagee yuwa Ni me menaa nadoonaasi naadi peeyaata bagee yuwa see ekaa mee muntayu. Kuwa ko okoo Nii ma epo enaataa peenaa naadi Ni me menaa naweganaa taapea, ¹⁵bedaa Ni me pesee da kaa paa yuwa mée yiba kaama yaabagaapii taapea, kisee ukuwanaasi yoka naadi okoo wigintayu. ¹⁶Kuwa Wa me wigintaata bagee gaasi ma wiya kuwa ekaa yuwa ko kisee: Simon, Petrus see ekaa Yesus me muntaata mée mee ma, ¹⁷Zebedeus me yoga wiya kuwa ko Yakobus ma, menaamee Yohanes ma Yesus me Boanerges see ekaa muntaata bagee wiya. Mena nekeeniino yaato ko dimi mena keemuu mokoo see bagee see ekaa mee. ¹⁸Kiyoo kaama Andreas, Pilipus, Bartolomeus, Matius, Tomas, Alpeus yoopaa Yakobus, Tadeus, yape tukuu mée Simon, ¹⁹bedaa Yudas Iskariot, Yesus ekegataata kepe masiipi mée.

"Yesus mee paa tawata kaama too paa yaabagaapeasiyaa" see yawegata menaa

Mat 12:22-32, Luk 11:14-23

²⁰Yesus mee peedoota ee kaa peemaata kaama bedaa mée eebaa Wa paagoo medaakea. Mée eebaa medaakea naadi Waa ma, Wa me topenaa see bagee yuwa ma okoo naano agiyoo nuyaa kaboo taa. ²¹Kuwa Wa kaa menaa kuwa Waa ma kenaa bagee yuwa miya yeegea. Okoo me yeeta kaama wegaano, "Yesus mee taki-takii meanigi yoka" see wegagea. Okoo me Waa badaa maadoo poono see naadi megea. ²²Kuwa kaboo da Musa me menaa mée topetaa see bagee yuwa kuwa Yerusalem magaa kaa kaama megea. Okoo me wegaano, "Waa ko Beelzebul mee tawata mée" see wegagea. Bedaa "Waa paa me eboo tawata kaama too paa yuwa yaabagaapeasiyaa" see menaa kuwa miya yawegagea. ²³Yesus me okoo "Meei" see asigi. Meemaagea kaboo Wa me ebea-ebea menaa kaa okoo asiino, "Kaasee kaa Iblis me Iblis mee ekaato abagaapeasiyaa? Wa kaa tabogetaa see paa yuwa kuwa se abagaapeasiyaa, se maa? Ebea-ebea menaa ena kisee: ²⁴Maga ena kaa bagee okoo aawisi-maawisi siyu ko mée ukubaanta kaama asii se pesee kiyaa, okoo dabaa kiyaa. ²⁵Bedaa ee ena kaa bagee miya okoo aawisi-maawisi siyu ko aapataga naadi kaama se pesee kiyaa. ²⁶Mee mokoo miya paa tabaa da aawisi-maawisi siyu ko mee asii se pesee kiyaa. Kisee Iblis me wa kaa tabogetaa see paa yuwa abagaapeasiyu ko okoo uduma ukubaanta kaama wa me ebo toono kuwa taa kedaa siyaa. ²⁷Mena ena ma kisee: Omaago kiyaa mée wa me agiyoo yuwa mée me oma yamasiino see gaayu ko wa me ee yiba seemeta kaama wa keta one gadimemaata kaama too wa me agiyoo yuwa daba yamasegeeyaa.3:27 Mee omaago kiyaa mée mee mena nekeeniino yaato ko Iblis mee ebea-ebea. Oma yamasetaa see mée mee ko Yesus ebea-ebea. Wa me paa abagaapii siyaa yoka Wa too ebo, Iblis ma, paa yuwa ma kuwa dabaa see kuwa nekeensi naadi menaa.²⁸Anii mikee kisiino ko: Mée me pedeo ukuwayaa agiyoo yuwa ma, pedeo see yawegaa-wegaa siyaa yuwa ma kuwa uduma Ogatamee me epa yaekeasiyaa ²⁹kiya Roh Kudus mee pedeo see yawegaa-wegaa siyaa bagee kuwa epa se ekeasiyaa. Mee ko esee pedeo ukuwayaa agiyoo yoka iminoo miya, iminoo miya epa se ekeasiyaa" see asigi.3:29 Roh Kudus mee pedeo see yawegaa-wegaa siyaa kuwa ko "Wa me paa yaabagaapii segeeki kuwa Roh Kudus me pesee kaa se kiya paa tawata kaama too yaabagaapii siyaa" kisee pedeo see yawegaa-wegaa siyaa kuwa.³⁰Wa me okoo kisee asigi menaa mee ko okoo me "Waa paa agoo see mée to kemaata kisee agiyoo ukuwanaa segeeki" see menaa kuwa me asigi menaa.

Yesus ma ena kenaa bagee kuwa maamee nuwaa see kuwa nekeensi naadi menaa

Mat 12:46-50, Luk 8:19-21

³¹Kuwa kaboo da Yesus Wa me okooto ma, menaanii yuwa ma kuwa megea. Okoo meemaata kaama yoo da kaa toomuu taaki too mée waa ena paagoo asiino, "Waa misi yoka mena naogaai" see asegea. ³²Kuwa kaboo da mée eebaa Yesus gebo naayaato-naayaato toomuu taakea. Mée me Wa paagoo pe-asegea menaa ko "Deede, abaayo ma, agaabee nokaa yuwa ma kuwa yoo da kaa kadiitoo taakea" see asegea. ³³Yesus me okoo asiino, "Nibaayo mee maapii naa ya? Anii ma kenaa bagee kuwa maamee nuwaa naa ya?" see asigi. ³⁴Wa me kuwa Waa naayaato-naayaato toomuu taakea bagee yuwa iiyaga-yaga naadi kaama asiino, "Deede, kuwa ko nibaayo nokaa yuwa ma, Anii ma kenaa bagee yuwa ma kuwa. ³⁵Mikee, epoo to wodoo Neataagi me gaata-gaata yuwa too daamaa yaukuwataa see bagee kuwa ko neawaagi nokaa yuwa ma, neebee nokaa yuwa ma, Ni me ukuyogaa yuwa ma, nibaayo nokaa yuwa ma kuwa yoka" see asigi.3:35 Luk 11:27-28

Poo keepa sigimenaa siyaa ebea-ebea menaa

Mat 13:1-17, Luk 8:4-10

¹Bedaa kaawaa ena ma Yesus mee piku geboo da kaa mée yuwa topetaaka too ko mée eebaa Waa naayaato-naayaato kutuu semaagea. Okoo mée eebaa naadi Waa uwo dagii da kaa koma ena kaa pakaanta animaayu, mée yuwa uduma ea da kaa totaakea. ²Wa me mée topetaa see menaa kuwa ebea-ebea menaa kaa eebaa topetaa. Wa me mée topeta menaa ena mee ko kisee: ³"Yeede, mée ena gandum poo keepa sigimenaa taano see naadi peegi. ⁴Keepa sigimenaaka too ko noonaa etaa da kaa eseanee naadi bedo yuwa me nootaagea. ⁵Bedaa noonaa oma agoo see magaa kaa, maga eebaa taa see yoo eseaneeka. Maga eebaa taa kaa moga iyadaaka kiya ⁶mani yuwa maga yiba daamaa poono taa kemaata keno mega ko kuwa iyapa yuwa denadaa naadi wii kedaaka. ⁷Bedaa noonaa miya takuu uwaa yiba eseaneeka. Iyaga kiya boo aatakiika naaki egaapeasega yoka poo ekaano taa. ⁸Mee kaama too noonaa yuwa daamaa magaa kaa eseaneeka. Iyata kaama poo ekaga naaki poo ukuu noonaa amaamo, noonaa bado ena, noonaa ogei me badoo, kisee ekadaaka, see kuwa" see asigi. ⁹Bedaa Wa me asiino, "Apa agoo see bagee daamaa yii" see asigi.

¹⁰Yesus Wa too toomuu taaka too ko Wa sekaataa bagee yuwa ma, Wa me topenaa see bagee gaasi ma wiya kuwa ma epo enaataa peedoota Wa paagoo asiino, "Kuwa A me ebea-ebea menaa kuwa nekeeniino yaato kuwa kaasee?" see asegea. ¹¹Wa me asiino, "Ogatamee Wa too ebo mée eetuyaa menaa kuwa idukaa kaama awee da kaa kiyaano taa. Eto kuwa menaa kuwa ikii paagoo daamaa awee da kaa kikiyaagi kiya Ni yaato taa see bagee kuwa gaayu ko Ni me okoo paagoo eewegaano menaa kuwa uduma ebea-ebea menaa kaa too eewegageeka. ¹²Idukaa ebeamaata menaa ena mee ko kisee:

’Okoo deegea kiya se deesi naadi,

bedaa okoo mena yeegea kiya se nekeensi naadi

Ani me kisee yakiyaabuu taapa.

Kisee taa naaki okoo Ni paagoo namiyaa,

Anii okoo me pedeo yuwa epa yaekeasiyaa’ see menaa ebeamaata. Yes 6:9-10

Kisee ukuwaandaasi naadi Anii okoo paagoo ebea-ebea menaa kaa too eewegageeka" see asigi.4:11-12 Yesus me "Ani me okoo paagoo ebea-ebea menaa kaa too eewegageeka" see asigi menaa mee ko okoo Ni yaato taa see bagee yuwa yoka naadi mani menaa kuwa awee da kaa si yakiyaayaa, see menaa mee.

Poo keepa ebea-ebea menaa da mena nekeeniino yaato ase-maneeta menaa

Mat 13:18-23, Luk 8:11-15

¹³Yesus me Wa me topenaa see bagee yuwa asiino, "Ikii mee ebea-ebea menaa mee nekeeniino taa ye? Kisee gaayu ko ikii kaasee apanaa ebea-ebea menaa kuwa nekeeniyaa ya? ¹⁴Mee ko kisee: Poo keepa sigimenaa see mée me Ogatamee me etokaa menaa sigimenaa siyaa ebea-ebea mee. ¹⁵Kuwa menaa etaa da kaa eseanee siyaa ebea-ebea mee gaayu ko mée me yeeyaa kiya kisee ki Iblis me okoo me dimii yiba sigimpea yuwa yamasedoo peeyaa, see ebea-ebea mee. ¹⁶Bedaa oma dagi kaa eseanee siyaa yuwa gaayu ko menaa da yeeta kaama moga ede ma, ede ma masiyaa bagee yuwa mokoo ¹⁷kiya okoo manii da taa yoka okoo ae-wae siyaa kaboo makii taa see kaa maamaa se toowoo siyaa. Mée me kuwa menaa peneata bagee yuwa wegee-wegee siyaa kaboo okoo kuwa menaa moga ekeata peeyaa see ebea-ebea mee. ¹⁸Takuu uwaa yiba eseanee siyaa yuwa gaayu ko menaa da yeegea kiya ¹⁹mée me dimi-pami kuwa me mee menaa da dapimeekee. Kuwa ko okoo me umiino, toono yiba gaagaa dimii mee ma, kepe, kisee mée deebaa siyaa agiyoo ou dimii mee ma, apanaa ou dimii yuwa ma kuwa me mee menaa da egadaa naadi kaama okoo poo ekaano taa see wodoo yuwa ebea-ebea. ²⁰Daamaa magaa kaa eseanee siyaa yuwa gaayu ko menaa da yeeta kaama daamaa masiyaa bagee yuwa ebea-ebea. Okoo me poo ekawoo siyaa yuwa kuwa ko mée noonaa poo ukuu ena kaa amaamo, noonaa bado ena, noonaa ogei me badoo kisee eebaa kedaa siyaa bagee kuwa, see ebea-ebea menaa mee" see asigi.

Yesus me menaa daamaa yeesi naadi topeta menaa

Luk 8:16-18

²¹Bedaa Wa me okoo asiino, "Pelita biyaa iyaata kaama doodoota otaawee me apumaakee se kiya, mée me ometaa see keagee da miyoo taa aii ekeasiyaa mee miya se kiya biyaa maagee yoo pakaa-ekeasiyaa, se maa?4:21 Mat 5:15, Luk 11:33²²Mee mokoo miya idukaa kaama booniwoo seta menaa uduma awee da kaa kedaa taapa, bedaa mée paagoo eewegaano taa menaa kuwa miya ipi kiyaabuu taapea. ²³Apa agoo see bagee daamaa yii" see asigi.

²⁴Bedaa Wa me asiino, "Ikii me yeetaa see menaa kuwa daamaa ipiipi dii. Ikii me daamaa yeewoo siyaa doodoo ikii daamaa masiwoo taapea. Bedaa mee asii miya ikii maamaa eebaa daamaa kineeyaa.4:24 Mat 7:2, Luk 6:38²⁵Kuwa ko agoo kiyaa bagee yuwa bedaa noonaa ma masiipea. Kiya taa kiyaa bagee yuwa okoo me peenaa kiyaa yuwa miya yamasegeeyaa" see asigi.4:24-25 "Kuwa menaa daamaa agoo kiyaa bagee yuwa bedaa noonaa ma masiipea" see menaa mee ko okoo kuwa yeetaa see menaa daamaa peneata doowoo siyaa bagee kuwa bedaa maamaa agoo kedaa taapea, maamaa ipi kedaa taapea yoka naadi aseta menaa.4:25 Mat 13:12, 25:29

Poo keepa iyayaa-iyayaa ebea-ebea menaa

²⁶Bedaa Yesus me wegaano, "Ogatamee Wa too ebo mée eetuyaa kuwa ko kisee: Mée ena poo keepa bugi kaa sigimenaa naadi kaama ee kaa peetaa. ²⁷Omemaayu tokoma mee da anoogeeta bugi yaataa, daatooyiba yaato toomoo ometaa, kisee too wa me ukuwagee see. Poo keepa yuwa kuwa daamaa iyataa see kiya ’Kisee kaa iyaga, kisee kaa iyadaaka’ see kuwa waa ewo. ²⁸Magaa to mee me kaama poo keepa waadibaa iyawoo naadi kaama poo ota ekadaa siyaa. Iyaano ko petamanii kabagaa da pakaamaaga, iyawoo naadi kaama ukuu ekadaaka, kaama too poo ota yuwa kuwa miya ukuu kaa eebaa kedaaka, kisee iyawoo see. ²⁹Poo ota yuwa kapoo kega naaki poo daano kaboo yoka bugi epoo mée me poo ota yuwa moga daataa siyaa. Mee mokoo miya Ogatamee Wa too ebo mée eetoono kuwa."

Sesawi poo keepa iyayaa-iyayaa ebea-ebea menaa

Mat 13:31-35, Luk 13:18-19

³⁰Yesus me asiino, "Ogatamee Wa too ebo mée eetuyaa kuwa inii ebea-ebea menaa kaa kaasee wegayaa? ³¹Eto ko kisee: Mée ena sesawi poo keepa ena masegeeta wa me bugii da kaa weetayu. Sesawi poo keepaa to mee umina peedi, magaa da kaa poo keepa apanaa yuwa see see se. ³²Kiya weetaata kaama daamaa iyawoo naadi kaama piya wodoo to ebo kiwooka siyaa, bugi kaa weta agiyoo apanaa yuwa see see se. Kago ebo peeda-paada naadi kaama bedo yuwa kiyoo geka daamaa maagee siyaa. Mee mokoo miya Ogatamee Wa too ebo mée eetoono kuwa" see asigi.

³³Ebea-ebea menaa kuwa see see Yesus me mée yuwa paagoo okoo me nekeeniyaa dimii doodoo too eewegageeki. ³⁴Wa me mée yuwa paagoo ebea-ebea menaa ma taa see menaa kuwa eewegaano taa. Kiya Wa me topenaa see bagee yuwa paagoo kuwa menaa nekeeniino yaato daamaa ase-manee segeeki.

Yesus me Galilea pikuu da kaa bo taa kiyaata menaa

Mat 8:23-27, Luk 8:22-25

³⁵Mee naagoo uwaataa da Yesus me Wa me topenaa see bagee yuwa asiino, "Piku asii yaato pookee" see asigi. ³⁶Okoo kuwa kiyoo topea bagee yuwa ekeata kaama Yesus mee tupi see komaa da kaa pakaanta kaama okoo paaya epo enaataa peetaa, apanaa bagee miya okoo me komaa yuwa kaa pakaanta kaama epo peegea. ³⁷Uwo pikuu da taa peetaaka too ko bo ebo mega, biku-biku miya ebo kega. Uwo komaa da yiba seemedaaka naaki uwo pudii taano see kooka. ³⁸Kiya Yesus Waa koma babu yaato mumo paga kaa toomoo ometaaki. Wa me topenaa see bagee yuwa me Waa maanegea. "Ei, Guru, inii uwo poonakea kuwa A me wisintaage ye?" see asegea. ³⁹Waa anoogeeta kaama bo ma, piku ma kuwa "Koogo sikiinii" asigi naaki bo siki, biku-biku umina taa kega. ⁴⁰Wa me okoo asiino, "Ikii kaasee wedaagea? Ikii me kaasee Ni kaa dimi namagaano taa kepea ya?" see asigi. ⁴¹Okoo weda kaa dimi nagimeamookea. "Mee kaasee Mée? Biku-biku, bo kisee agiyoo kuwa Wa me menaa yayiino too" see aaseekea.

Paa agoo see mée ena Yesus me paa eebaa yaabagaapii seta menaa

Mat 8:28-34, Luk 8:26-39

¹Okoo piku asii yaato Gerasa magaa kaa peemaayu. ²Koma yiba kaama maayoo kaa eseanigi too ko paa agoo see mée ena ogo maataa see beapa yuwa kaa kaama migi. ³Waa kiyoo omegee, toogee see mée. Waa omaago yoka mée me one gadimaano iyo, pose onee me miya iyo. ⁴Mée me pose onee me wa me yagaa bado kaagaa eebaa gadimegeekea kiya wa me kuwa onee yuwa, yagaa kaa miya, bado kaa miya daataga-paataga naadi ekeasigi. Waa peneasiino bagee ena ma taa, se ukuwamaayaa. ⁵Waa egapi yaato miya, daatooyiba yaato miya kataa-kataa ma menaa weganaa, peenaa segee see mée. Waa mée ogo maataa see yoo kiyoo miya peenaa segeeki, kuyee da taa miya nawenaa segeeki, bedaa waa ekaato maa to oma uguu me geemegee taa see, waa kisee mée to. ⁶Waa beesekaa mokoo kaama Yesus deeta kaama yiibaga Wa paagoo meemaata kaama mumo maga kaa ekeasigi. ⁷Wa me mena ebo kaa asiino, "Ei, Yesus, Asii-sege see Mée Ogatamee Yoopaa. Aa ma anii mapea menaa agoo? Eto ko A me Ogatamee ekaa weekee kaa yaai-yaai ma, boodi ma kuwa aa se kakiyaapa see nasii" see asigi. ⁸Wa me Yesus kisee asigi mee ko Yesus Wa me keta "Aa paa aa, mee mée to ekeata kaama pooi" see asigi yoo. ⁹Yesus me "A ekaa da maamee naa ya?" see asigi naaki "Anii ekaa da ko Legion, Paa Ebo Etaa see ekaa mee, inii paa maamaa eebaa yoka" see asigi. ¹⁰Wa me Yesus paagoo maamaa aseekee kaa "Apanaa magaa kaa peedaa taai see mée se asii" see asigi. ¹¹Kuwa kaboo da woo kaa naa kaa kuyee da kaa ekena eebaa ebo etaa maga notaakea. ¹²Paa yuwa me maamaa aseekee kaa "Inii kuwa ekenaa kuwa yiba pakaa-seemaanake yoka kitaa mée seemiyaai" see asegea. ¹³Yesus me "Daamaa, peeweei" asigi naaki paa yuwa mee mée to yiba kaama peedaa naadi ekena yuwa yibaa taa pe-seemedaakea. Seemedaa naadi kaama egoowee gidumedoota piku yiba dugumedaakea. Kuwa ekenaa kuwa maamaa eebaa, dua ribu waa naa mokoo. ¹⁴Kiyoo ekena munitaa see bagee yuwa yaai naadi kuwa ukuwaanega menaa yuwa doodoota mee magaa kaa bagee ma, gebo kaa bagee ma kiyoo-kiyoo eeweganaakea. Mée yuwa okoo miya mee ukuwaanega kotoo diino see naadi medaakea. ¹⁵Okoo Yesus paagoo meemaata deamaagea naaki mee paa ebo etaa seemeta see mée to mee aii toomuu taaki. Waa doka maataata totaaki, taki-takii miya taa kega. Okoo wedaagea. ¹⁶Kuwa yumakaa ukuwaanega kotoo deepea bagee yuwa me "Wa me kisee paa yaabagaapeasigi, bedaa ekena yuwa miya kisee ukuwaanega" see menaa kuwa eewegagea. ¹⁷Okoo me kuwa menaa yeeta kaama Yesus paagoo maamaa aseekee kaa "Inii me magaa kaa kiyoo Aa se naatooi" see asegea. ¹⁸Yesus mee bedaa mee komaa kaa pakaanigi too ko mee yumakaa paa agoo see mée to me Wa paagoo asiino, "Anii miya meenaka" see menaa maamaa asigi. ¹⁹Kiya Yesus me waa asiino, "Taa, ee kaa pooi. Tuhan me aa kaepa kaa daamaa kaukuwapi menaa kuwa a me epa see bagee yuwa paagoo pe-eewegaai" see asigi. ²⁰Kisee asigi naadi waa peedoota Dekapolis wee kaa bagee yuwa paagoo eewegaano, "Yesus me kisee daamaa naukuwapi" see menaa kuwa eeweganaaki naaki mée uduma dimi nagimegea.

Yesus me tadaa too pege-pege see apii ena tadaa yataa kiyaata kaama yoga ena miya aya andoo peeyaata menaa

Mat 9:18-26, Luk 8:40-56

²¹Yesus ma, Wa me topenaa see bagee yuwa ma epo uwo asii yaato bedaa metaki peemaaga too ko mée okoo eebaa topea. Waa maayoo kaa eseanta toomuu taaki too ko okoo Wa paagoo yigimeeiikea. ²²Kuwa kaboo da mée ena, mee magaa kaa sembahyang segee see ee kaa eboo mee Yesus paagoo migi. Wa ekaa da ko Yairus. Yesus paagoo meemaata kaama Wa me badoo da kaa esee-kudiinigi. ²³Wa me maamaa aseekee kaa "Niyoopane mee bogaano see koo taaka yoka meei, wa kaa yagaa yamaatagaai. Mee ikiyoo taa keta kaama waa aya toogeesi ke" see asigi. ²⁴Kisee asigi naadi Yesus Waa mee mée to sekaataa peetaa, mée eebaa miya eta ma me-yigimeeiikea.

²⁵Kuwa epo peegea bagee tabaa da api ena miya kitaa peega. Waa tahun gaasi ma wiya kisee too tadaa too peegee see apii. ²⁶Dokter bagee mée eebaa waa kisee too yadeetaa see kiya iyo, taa kaano taa. Wa me kepee uduma mee agiyoo kaa tameepeata kiya mee agiyoo ebo kega, ebo kega siwooka. ²⁷Yesus Wa me ukuwanaaki yuwa kuwa waa yeepa kemaata Yesus oko yaato kaama Wa me dokaa da pee-yaadeega. ²⁸Wa me gaano, "Anii Wa me dokaa mee too yaadeeyaa miya mee agiyoo taa kaapa" see gaaga. ²⁹Wa me dokaa pee-yaadeega naaki taka ena tadaa sikiinega. Wa me ’Mikee, eto ko ni me maa da kaa meanee taa see agiyoo mee taa kega ii’ see gaaga. ³⁰Yesus me Ni me pesee agiyoo kuwa noonaa peega ii see kuwa nekeenta kaama kiyoo bagee yuwa paagoo asiino, "Ni me maapa dokaa da mee maamee me nayaadeegea naa ya?" see asigi. ³¹Wa me topenaa see bagee yuwa me asiino, "Mée maamaa eebaa A paagoo yigimeeii naadi sipintaagea kuwa Aa miya deege yoka A me ’Maamee me nayaadeegea naa ya’ see kuwa kaasee ya?" see asegea. ³²Yesus me maamee me nayaadeegea ya naadi kaama Wa gebo iiyaga-yaga. ³³Mee apii to me mee agiyoo nataa kiyaagi ii see nekeenta kaama weda ebo kaa totomo ma Yesus paagoo esee-kudiinta toomuuka. Wa me "Ani me kisee koo sepa" see menaa kuwa ase-maneega. ³⁴Yesus me waa asiino, "Niyoopane, a me mikee nagaano dimii mee me aa daba daagimaa peege. Koogo pooi, a kaa meanee taa see agiyoo kuwa kataa kiyaaga yoka" see asigi.

³⁵Yesus me kuwa menaa asetaaka too ko mée noonaa Yairus me ee kaa kaama meemaagea. Okoo me Yairus asiino, "Ayoopane mee booga yoka wisintagaai, Guru mee a me ee kaa badaa se magaai, Waa gaagaa siyaakee se" see asegea. ³⁶Kuwa menaa yuwa Yesus yeemaata kaama Yairus asiino, "Aa se wedaai, mikee nao see dimii mee too gaai" see asigi. ³⁷Mée eebaa Wa sekaataa peegea kiya Wa me "Petrus ma, Yakobus ma, Yohanes ma kuwa too meei, ikii apanaa yuwa nakaayoo toomuu taai" see asigi. ³⁸Yairus me ee kaa peemaata kaama deeyaa naaki mée okoo uduma mena ebo kaa maamaa yege ma, yii-yii ma seamoo taakea. ³⁹Ee yiba pakaanta kaama Wa me asiino, "Ikii kaasee kaa mena ebo kaa yege ma, yii-yii ma taakea ya? Waa boopa se, toomoo ompa ke" see asigi. ⁴⁰Kiya okoo yakeakea. Yesus me okoo uduma yoo da kaa abagakomeeta kaama Wa me mee yogaa to me okonaka ma, Waa ma enaataa bagee wedoo to ma kuwa uduma badaa maadoota yogaa to topa kiwisii to kaa ⁴¹peemaata kaama mee yogaa to yagaa da pe-peneasigi. Wa me "Talita kum" asigi. Mena nekeeniino yaato ko "Ukuyogaa peedii to Ani me aa kasiino ko anoogii" see mee. ⁴²"Anoogii" asigi naaki taka ena mee ukuyogaa to anoogeeta peenaaka. Kiyoo topea bagee uduma dimi nagimaano ebo. Waa ko tahun gaasi ma wiya ometa see ukuyogaa. ⁴³Yesus me okoo maamaa asiino, "Kuwa ukuwapa-ukuwapa kuwa mée se eewegaai" see asigi. Bedaa "Yogaa to naadi kaapa yoka naano agiyoo manii" see asigi.

Nazaret magaa kaa bagee me Yesus wisintaata menaa

Mat 13:53-58, Luk 4:16-30

¹Kiyoo kaama peedoota Wa me magaa kaa, Wa me topenaa see bagee yuwa miya Wa sekaataa peegea. ²Peemaata kaama Sabat naagoo Waa kiyoo sembahyang segee see ee yiba seemeta kaama mée topetaa. Wa me mée topetaa see menaa yiitoo see bagee mée eebaa dimi nagimegea. Okoo me wegaano, "Kuwa menaa kuwa kayoo kaama naa masipi ya? Wa me esee dimi ipi kigi kuwa kaasee? Wa me yagaa da me dimi nagii-nagii agiyoo ukuwaaniyaabuu segeeki kuwa maagiyoo naa tawapi naa ya? ³Waa piya kapataa see mée, se maa? Maria yoopaa mee, se maa? Waa ma kenagaa yuwa kuwa Yakobus ma, Yoses ma, Yudas ma, Simon ma kuwa, se maa? Bedaa ukuyogaa yuwa miya nakaayoo inii paaya enaataa topea yoka" see wegagea, kisee Waa wisinegea. ⁴Yesus me okoo asiino, "Nabi bagee kuwa ko mée me ebo ekeasiyaa kiya okoo me magaa kaa bagee ma, okoo ma kenagaa ma, okoo me ee kaa bagee ma kuwa me too ebo se ekeasiyaa" see asigi. ⁵Wa me dimi nagii-nagii agiyoo eebaa kiyoo agoo kiyaano iyo. Ikiyoo yago bagee ekea wiya, wedo waa naa too okoo kaa yagaa yamaataata kaama ikiyoo yataa kiyaagi.6:5 "Wa me dimi nagii-nagii agiyoo eebaa kiyoo agoo kiyaano iyo" see menaa mee ko mee magaa kaa Yesus me dimi nagii-nagii agiyoo ukuwayaa kiya kiyoo bagee yuwa me mikee gaano dimii mee taa kuwa me eebaa ukuwaaniyaano taa, see menaa mee.⁶Yesus me okoo me mikee nagaano dimii mee taa yaai naadi dimi nagimaano ebo.

Yesus me topenaa see bagee "Ikii kisee ukuwanaa, peenaa taai" see ase-manee seta menaa

Mat 10:5-15, Luk 9:1-6, 10:4-11

Kiyoo kaama Yesus Waa kiyoo-kiyoo maga nawenaa, mée topenaa, kisee ukuwanaa, peenaa segeeki. ⁷Kuwa kaboo da Yesus me Wa me topenaa see bagee gaasi ma wiya "Meei" asigi. Meemaagea kaboo okoo me paa yuwa yaabagaapeasi naadi pesee da okoo kaa mantayu. Mantaata kaama okoo mée ekea wiya maga ena kaa pooi, mée ekea wiya maga ena kaa pooi, kisee Wa me okoo yawuditaata peeyaano see kaboo ⁸Wa me okoo asiino, "Ikii peenaaka too agiyoo se dogaai. Naano agiyoo, ayaa, kepe ayaabu, kisee agiyoo kuwa ekeasii. Tamoo da mee too daamaa dogaai, ⁹bado doko miya magaai kiya doka wiyaagoo to mee se dogaai. ¹⁰Ee ena kaa peemaata kaama okoo me ikii daamaa badaa kimaapea kepa ko mee ee kaa too eeomegee, toogee taai, apanaa magaa kaa peeyaa naagoo too pooi. ¹¹Maga ena kaa bagee me ikii badaa kimagaano miya be, ikii me eewegayaa menaa miya be kiyu ko ikii poono kaboo okoo gaamaasi naadi ikii badoo da kaa maga ponee yuwa takadekumii" see asigi. ¹²Asigi naadi okoo peedoota mée yuwa paagoo "Ikii uduma ikii me pedeo yuwa ekeata Ogatamee ma dimii menaa kaa too umiwoo, toowoo taai" see menaa kuwa eeweganaakea. ¹³Paa maamaa eebaa miya yaabagaapeasegea, bedaa mée eebaa okoo kaa minyak uwoo miya yawidimegea naaki okoo kaa meanee seta agiyoo kuwa taa kedaakea, kisee agiyoo kuwa okoo me ukuwanaa seta.6:13 Yak 5:14

Uwo mée yatukumeta mée Yohanes mee boota menaa

Mat 14:1-12, Luk 9:7-9

¹⁴Kuwa kaboo da Yesus Wa ekaa da ogo peega naadi kaama Galilea wee kaa eboo Herodes mee Wa kaa menaa yuwa yeegi. Mée noonaa me wegaano, "Mee mée mee ko uwo mée yatukumeta mée Yohanes boomi mee. Waa boota kaama aya andoo peepi kemaata kuwa dimi nagii-nagii agiyoo kuwa ukuwamaayaa" see wegagea. ¹⁵Kiya mée noonaa me wegaano, "Mee ko nabi Elia mee" see weganaakea. Bedaa mée noonaa me "Waa ko nabi bagee ena, idukaa nabi bagee ena mokoo" see weganaakea. ¹⁶Kiya Herodes me kuwa menaa yeeta kaama wegaano, "Okoo se. Mee ko Yohanes. Idukaa ani me ’Wa me mumoo to nadaakumii’ see asema yoka waa boota kaama aya andoo peepi" see wegagi.

^17-18Yohanes boota-boota menaa mee ko kisee: Petamanii Herodes me waebee Pilipus woga ekaa da ko Herodias mee oma yagoemi. Oma yagoemi kemaata Yohanes me Herodes paagoo "Agaabee woga mee aa goeano ko daa" see asegeeki. Kisee asegeeki naadi Herodes me "Yohanes mee pe-peneata digiyoo ee yiba nadogeamaai" see asigi. Asigi naadi digiyoo ee yiba dogeamaagea. ¹⁹Yohanes me "Aa kisee goeano ko daa" see asigi menaa kuwa me Herodias mee kagoo ebo, Yohanes mee patamaano dimii agoo kiya iyo. ²⁰Mee ko Herodes me ’Yohanes mee dimi topoo, daamaa wigintaata pedeo taa see mée ii’ see gaagi kemaata Yohanes mee wedaagi. Waa digiyoo ee yiba toogeeki kaboo Herodes me taamege-taamege segeeki. Wa me Yohanes me menaa yiitoo taaki too waa dimi abaano ebo kiya waa yiitoo taano ede. ²¹Kisee kemaata Herodias me Yohanes mee patamaano iyo kiya kaawaa ena waa patamaano etaa da agoo kega. Mee ko kisee: Herodes mee kabata naagoo kenoo kaa naano agiyoo naano see naadi ekaa yago bagee yuwa ma, tentara ebo-ebo yuwa ma, Galilea wee kaa tuku-tuku bagee apanaa yuwa ma okoo uduma kutuu semaagea. ²²Kuwa kaboo da Herodias yoopane mee Herodes ikigii to taa waanena-peena senaaka. Herodes waa esee ede kigi, waa ma epo notaakea bagee yuwa miya ede kegea. Wa me mee ukuyogaa to asiino, "A me ede kiyaa agiyoo kuwa kaniipa. ²³Mikee, A me naidimiyaa agiyoo kuwa taa ma taa kaniipa, se kaniino ko daa. Ni me ebo totaa see magaa kuwa yupigapi wigintaata kaama naayaato kuwa miya kaneeyaa" see asigi. ²⁴Mee ukuyogaa to peedoota okooto paagoo asiino, "Ani me maagiyoo idimaano daamaa naa ya?" see asega naaki "Uwo mée yatukumeta mée Yohanes mumoo to mee anii nii see asii" see asega. ²⁵Ukuyogaa to moga peedoota Herodes paagoo asiino, "Uwo mée yatukumeta mée Yohanes mumoo to mee nadaageeta piring kaa ekeata eto kiipaa neekee ede" see asega. ²⁶Herodes mee menaa da yaai, dimi boodi ebo kiya wa me mée uduma gii da kaa "A me ede kiyaa agiyoo se kaniino ko daa" see asigi kemaata iyo. Wa me "Aa kaniino be" see kuwa se wegamaayaa yoka ²⁷okaa yago bagee ena paagoo asiino, "Wa me mumoo to daageeta doomeei" see asigi. Asigi naadi peedoota digiyoo ee kaa Yohanes ogo daageeta kaama ²⁸mumoo to piring kaa ekeata doodoota mee ukuyogaa to paagoo manigi. Kiyoo kaama mee ukuyogaa to me okooto manega. ²⁹Yohanes me topetaa see bagee yuwa me kuwa menaa yeeta kaama bootaa da masegeeta kaama mée ogopa beapa yiba ogo maagea.

Mée lima ribu naano agiyoo Yesus me maamaa eebaa yaagoo kiyaata menaa

Mat 14:13-21, Luk 9:10-17, Yoh 6:1-13

³⁰Yesus me topenaa see bagee yuwa Wa me miyoo taa kiyoo-kiyoo peedaa siyaata kaama bedaa okoo Wa paagoo metaki meemaagea. Okoo me "Kisee agiyoo ukuwanaa sepe, kisee menaa mée topenaa sepe" see menaa kuwa uduma Wa paagoo eewegagea. ³¹Kuwa kaboo da mée maamaa eebaa Wa paagoo metaa, peetaa segeekea naadi kaama Waa ma, Wa me topenaa see bagee yuwa ma okoo naano agiyoo naano iyo. Kisee kemaata Wa me topenaa see bagee yuwa asiino, "Meei, inii too keedaa koogo toomuu taano see yoka Anii ma epo enaataa peedoota mée taa see yoo niipooi" see asigi. ³²Okoo too koma kaa pakaanta kaama peedoota mée taa see yoo ³³kiya mée eebaa Yesus mee kitaa peegi naadi wa me magaa kaa, wa me magaa kaa kaama yiibaga peedoota maayoo kaa taa Yesus peemagaapi yoo kiyoo okoo keta peemaagea. ³⁴Yesus mee uwo yaaguu da kaa peemaata kaama deamaagi too ko mée eebaa totaakea. Wa me epa nao see gaagi. Okoo domba wodaa tabaa da domba munitaa see mée taa see bagee yuwa mokoo yoka naadi Waa mena eebaa okoo topetaa. ³⁵Mee naagoo uwaataa da Wa me topenaa see bagee yuwa meedoota Wa paagoo asiino, "Uwaapeasega ke, nakaayoo ee taa, bugi taa see magaa yoka ³⁶kuwa bagee kuwa ’Peedaa taai’ see asii, okoo gebo kaa magaa kaa naano agiyoo edaasi ke" see asegea. ³⁷Kiya Wa me okoo asiino, "Naano agiyoo kuwa ikii me okoo manii" see asigi. Okoo me asiino, "Sooi, perak kepee ogei me badoo wiya kuwa miya iyo kiya naano agiyoo pee-yaedaageeta manii ye?" see asegea.6:37 Perak kepee mee ko mée ena me egapii ena ukuwayaa yuwa kaa perak kepee ena masiyaa. Perak kepee ogei me badoo wiya kuwa gaayu ko mée ena me egapii gakata keno petoo yiba ukuwagee seta doodoo maseta kepee kuwa.³⁸ Wa me asiino, "Ikii roti magu magoo topa? Pe-dii" see asigi. Okoo pe-deegeeta kaama "Nakaayoo inii roti magu idibi, doge imi wiya topa" see asegea. ³⁹Wa me kiyoo topea bagee yuwa asiino, "Ikii uduma wa too kutuu, wa too kutuu naadi boo dagi kaa animaaii taai" see asigi. ⁴⁰Mée noonaa ko mée wiya ma gaasi wa too kutuu, mée noonaa ogei me badoo ena wa too kutuu, kisee wa too kutuu, wa too kutuu semaata kaama animaaiikea. ⁴¹Wa me kuwa roti magu idibii to ma, doge imi wiya ma kuwa masegeeyu naadi epoo to yaato pakaa-deeta kaama Ogatamee paagoo kiiboo, paamee see menaa asigi. Kuwa roti magu yuwa kabatagaa semaata kaama mée yuwa paagoo yawudikomeesi naadi Wa me topenaa see bagee yuwa goo-maneeyu. Bedaa doge imi wiya kuwa miya kisee kiyoo topea bagee yuwa uduma yawudikomeeyu. ⁴²Okoo uduma naano sikii, bekataa. ⁴³Kiyoo kaama roti ma, doge ma koga topa ponee-panaa yuwa kuwa Wa me topenaa see bagee yuwa me meeii naadi kaama iduunee ayaa gaasi ma wiya pudii aweamaagea. ⁴⁴Kiyoo okoo nota bagee yuwa mée eebaa, api, yoga se egaa see, paayogaa too lima ribu.

Yesus piku dagii da taa bado me peeta menaa

Mat 14:22-33, Yoh 6:16-21

⁴⁵Kuwa nota bagee yuwa Yesus me "Koogo peedaa taai" asiino see naadi kaama Wa me topenaa see bagee yuwa "Ikii keta koma kaa pakaanta piku asii yaato Betsaida magaa kaa pooi" see asigi. ⁴⁶Kuwa nota bagee yuwa "Koogo peedaa taai" see aseta kaama sembahyang taano see naadi pakadoota maga kutuu ena kaa pakaamaayu. ⁴⁷Digiyoo takiinega see kaboo Wa me topenaa see bagee yuwa piku semoo to kaa komaa da kaa topea. Yesus mee kuyee da kaa Wa too totaaki too ⁴⁸deeyaa naaki Wa me topenaa see bagee yuwa bo ebo okoo poono yaato kaama mega yoka poono kana. Aweepegeeka see kaboo Yesus mee uwo dagii da taa peedoota okoo paagoo peemaata kaama amoo-sege taano see koo taaki too ko ⁴⁹okoo me Waa bado me uwo dagii da taa peetaaki see deeta kaama paa yaai naadi ebo menaa-menaakea. ⁵⁰Okoo uduma kisee deeta kaama esee wedaagea kiya Wa me moga asiino, "Taa, Anii yoka ikii se wedaai" see asigi. ⁵¹Waa okoo paagoo komaa da kaa pakaanigi naaki bo taa keepeasega. Okoo dimi nagimaano ebo. ⁵²Mee ko yumakaa Yesus me roti maamaa eebaa yakiyaabuu sipi mee okoo daamaa nekeeniino taa, okoo dimi eboo yoka dimi nagimaano ebo.6:52 "Yesus me roti maamaa eebaa yakiyaabuu sipi mee okoo daamaa nekeeniino taa" see menaa mee ko Yesus Waa kisee agiyoo uduma ukuwamaayaa see Mée to kemaata Wa me bo taa kiyaano mee miya ukuwamaayaa yoka dimi se nagimisi naadi nekeeniino menaa mee.

Yesus me Genesaret magaa kaa mée kaa meanee seta agiyoo yataa kiyaabuu seta menaa

Mat 14:34-36

⁵³Okoo uwaasii yaato Genesaret magaa kaa peemaata kaama komaa da one opeetaata eke. ⁵⁴Okoo koma yiba kaama maayoo kaa peanigi too ko kiyoo bagee yuwa me Yesus mee moga nekeenegea. ⁵⁵Okoo peedoota mee magaa kaa, mee magaa kaa mena ogo peeyaagea. Ikiyoo yago bagee yuwa uduma okoo me ometaa see keagee yuwa ma Wa paagoo doomegea. Mée me "Eto Waa amokiyoo tupi, eto Waa yamokiyoo tupi" see asenaa see yoo kiyoo-kiyoo Wa paagoo doomegea. ⁵⁶Wa me peenaa, nawenaa see magaa uduma, ebo magaa kaa miya, peedi magaa kaa miya, boba kaa magaa kaa miya kiyoo-kiyoo ikiyoo yago bagee yuwa mée kutuu taa see yoo kiyoo eemedaakea. Okoo me Wa me doka otoo to kuwa "Peenaa nayaadee siyaape ye?" see asegea naaki Waa yaadee sepea bagee yuwa kuwa uduma okoo kaa meanee seta agiyoo kuwa taa kedaakea.

Mée me otoopa asii-wega-wega siyaa menaa

Mat 15:1-20

¹Kaawaa ena Parisi kaa bagee noonaa ma, Musa me menaa mée topetaa see bagee noonaa ma okoo Yerusalem magaa kaa kaama peedoota Yesus paagoo kutuu semaata ²deamaagea naaki Wa me topenaa see bagee noonaa diiyoo se deeta yagaa keta uwo wetogeano taa kaa naano agiyoo notaakea. ³Parisi kaa bagee yuwa ma, apanaa Yahudi bagee yuwa ma kuwa gaayu ko okoo me bagee yuwa me idukaa kaama wegawoo seta menaa kuwa okoo me miya peneata deewoo siyaa, kuwa ko kisee: Yagaa da keta uwo wetogemaata kaama too naano agiyoo naano dagu. ⁴Bedaa kisee miya okoo pasar kaa peegeeta ee kaa meemaata kaama diiyoo deekee kaa okoo ekaato uwo wetogemaata kaama too naano agiyoo nuyaa. Okoo me kisee ipiipi see deewoo siyaa menaa kuwa maamaa eebaa, kuwa ko mooki, otaawee, totaano, kisee agiyoo kuwa miya diiyoo deekee kaa uwo kaa wetogetaa siyaa.7:4 Parisi kaa bagee me diiyoo deekee kaa uwo kaa wetogetaa see kuwa ko okoo me gaano, ’Daa seta agiyoo ewo kaa yaadee sepa ye naadi naano agiyoo naano taa kaboo yagaa keta uwo wetogeano gaano pedeo. Anii kisee uwo kaa ipiipi se wetogiyu ko Ogatamee me anii otoopa, pedeo see mée to see nadiipi’ see gaata. Kiya Ogatamee me menaa yiba kisee uwo kaa wetogeai see menaa kuwa ebeano taa yoka kuwa menaa kuwa okoo me otoopa asii-wega-wega menaa yuwa too.⁵Kisee kemaata Parisi kaa bagee yuwa ma, Musa me menaa mée topetaa see bagee yuwa ma okoo me Yesus asiino, "A me topenaa see bagee kuwa okoo me Yahudi bagee me asii-wega-wega menaa kuwa diiyoo se deegea. Okoo naano agiyoo naano taa kaboo yagaa keta uwo se wetogetaa see kuwa kaasee kaa ya?" see asegea. ⁶Wa me okoo asiino, "Ikii dimi daamaa poga-poga bagee kuwa yaai. Nabi Yesaya me wegata menaa mee mikee ikii kaa miya kiwegata, mee ko kisee:

’Kuwa bagee kuwa ebee to me too Anii ebo naekee segeekea,

dimi menaa da me taa,

okoo dimi mena yaato beesekaa.

⁷Okoo me Anii naapaageekea kuwa makapaa,

bedaa okoo me mée tupiwoo siyaa menaa kuwa miya mée me otoopa asii-wega-wega menaa yuwa too’

see menaa kuwa ikii kaa miya kiwegata. Yes 29:13⁸Ogatamee me mée aseta menaa kuwa ikii me eke-bake segeekea, mée me asii-wega-wega menaa kuwa too peneata deewookea" see asigi. ⁹Bedaa Wa me asiino, "Ikii ko ikii me asii-wega-wega menaa yuwa deewoo taano see naadi Ogatamee me menaa kuwa wisintagaa segeekea. Ikii kisee ukuwaano ipi see bagee yuwa. ¹⁰Kuwa ko Musa me aseta menaa ena mee ko kisee: ’Okonaka ebo ekeasii’ see aseta. Bedaa mena ena miya kisee: ’Okonaka wisineekee kaa pedeo menaa asiyaa bagee kuwa wogeepeasii’ see aseta menaa mee miya agoo.7:10 Kel 20:12, 21:17¹¹Kiya ikii me wegawoo seta menaa kuwa wa too ena, mee ko kisee: ’Mée ena me okonaka paagoo "Ekea me gaano pedeo agiyoo kuwa kineeyaa kiya Ogatamee paagoo manega keekee" see asiyu ko ¹²Ogatamee paagoo manta agiyoo yoka okonaka paagoo se maniyaa’ see menaa kuwa ikii me asiyaa. Ikii me asiyaa menaa kuwa me wa me okonaka paagoo agiyoo ena ma se maniyaa. ¹³Kisee ikii me asii-wega-wega menaa kuwa me Ogatamee me mée aseta menaa peedi naadi eke-bake segeekea. Ogatamee me aseta menaa apanaa eebaa kuwa miya ikii me kisee eke-bake segeekea" see asigi.

¹⁴Yesus me bedaa kiyoo kutuukea bagee yuwa "Meei" asigi. Wa me okoo asiino, "Ikii uduma daamaa nayii, nekeenii. ¹⁵Ogatamee me otoopa bagee mée diino kuwa ko mée yiba seemiyaa agiyoo kuwa me se. Kuwa agiyoo yuwa me mée se pedeo kiyaayaa kiya mée semoo yiba kaama pedeo dimii, pedeo menaa kuwa me too mée pedeo kiyaayaa. ¹⁶[Apa agoo see bagee daamaa yii" see asigi.]

¹⁷Kuwa menaa okoo paagoo eewegadoota ee yiba pakaanigi kaboo Wa me topenaa see bagee yuwa me Waa asiino, "A me ebea-ebea menaa mee nekeeniino yaato mee kaasee ya?" see asegea. ¹⁸Wa me asiino, "Ikii miya se nekeenegea ye? Mée yiba seemiyaa agiyoo kuwa uduma mée se pedeo kiyaayaa agiyoo, see kuwa ikii ewo ye? ¹⁹Kuwa agiyoo kuwa dimi mena yiba se seemiyaa kiya kadapoo yiba seemeta kaama daba tameepeasiyaa, se maa?" see asigi. Wa me kisee asetaagi naaki naano agiyoo uduma naano dagu kiyaata.7:19 Kis 10:15²⁰Bedaa Wa me asiino, "Mée pedeo kiyaayaa agiyoo kuwa ko mée semoo yiba kaama pakayaabuu siyaa yuwa kuwa too. ²¹Dimi yiba kaama agoo kedaa siyaa yuwa kuwa ko kisee: pedeo dimii ma, otoopa api doonaa, paayogaa doonaa taano ma, oma masiino ma, mée wugiino ma, ²²tobaaka taano ma, kepe ou, agiyoo ou dimii ma, pedeo ukuwaano ou dimii ma, mée deebaa taano ma, otoopa ou dimii kaa ukuwanaa taano ma, anii naaki ou see dimii ma, mée badiino ma, ebo poga-poga dimii ma, dimi taa kaa ukuwanaa, peenaa taano ma ²³kuwa uduma dimi yiba kaama agoo kedaa siyaa. Kuwa pedeo dimii, pedeo menaa kuwa me mée pedeo kiyaayaa" see asigi.7:23 Mat 12:34-35

Siro-Penisia kaa apii ena me Yesus mikee gaata menaa

Mat 15:21-28

²⁴Kiyoo kaama Yesus peedoota Tirus magaa kaa peemaata kaama ee ena yiba seemetaa. Mée me Waa mee ee yiba tupi see ipi kegea kuwa Waa be kiya iyo, okoo ipi kegea. ²⁵Kuwa kaboo da api ena Yesus tupi see menaa yeedoota moga Wa me badoo da kaa esee-kudiinega. Wayoopane paa agoo. ²⁶Mee apii mee ko Siro-Penisia magaa kaa Yunani tomaa kaa apii. Wa me Yesus paagoo asiino, "A me mee paa mee niyoopane kaa kaama yaabagaapeasiipe ye?" see asega. ²⁷Yesus me waa asiino, "Yoga yuwa okoo keta naano agiyoo sikii-sikii nuyaakee, okoo me naano agiyoo masegeeta kaama kameno maniino ko pedeo" see asigi.7:27 "Yoga yuwa me naano agiyoo masegeeta kameno maniino ko pedeo" see mee mena nekeeniino yaato ko yoga yuwa kuwa Israel bagee ebea-ebea. Kameno kuwa apanaa tomaa kaa bagee ebea-ebea. Yesus mee Israel bagee paagoo eepeenaa taano see naadi meta, apanaa tomaa kaa bagee paagoo kiipaa se, see kuwa mee apii to nekeensi naadi ebea-ebea menaa mee.²⁸Apii to me asiino, "Neataagi, A me wegage kuwa mikee kiya yoga yuwa me naano agiyoo noogee yoo kaama eseanee siyaa ponee-panaa yuwa kuwa kameno me nuyaa" see asega.7:28 "Naano agiyoo eseanee siyaa ponee-panaa yuwa kuwa kameno me nuyaa" see mee mena nekeeniino yaato ko mee apii to me kuwa A me Israel bagee maniino agiyoo kuwa peenaa too neeta kaama ni me yogaa to kaa agiyoo mee nataa kiyaape ye naadi ebea-ebea menaa mee.²⁹Yesus me waa asiino, "Kuwa a me daamaa wegage menaa kuwa me aa koogo pooi, mee paa mee ayoopane ekeata peega yoka" see asigi. ³⁰Asigi naadi waa peedoota ee kaa peemaata kaama deeyaa naaki mee paa da pe-seomega, yogaa to komoo da kaa daamaa ometaaka.

Yesus me apa takiinta bagee ena daamaa yakiyaata menaa

³¹Kuwa kaboo da Yesus mee Tirus magaa kaa kaama peedoota Sidon magaa doodoo Galilea piku geboo da kaa Dekapolis wee kaa magaa ena kaa peemaayu. ³²Peemaata kaama apa takiinta mée ena Wa paagoo eemegea. Mee mée to mena wegaano kana. Yesus me yagaa wa kaa yamaasi naadi maamaa asegea. ³³Yesus me waa badaa maadoota amoo maa kaa mée taa see yoo eepeemaata kaama yagaa kepo wiya mee mée to apa togo wiya kaa pe-sebaata eke. Kiyoo kaama dabeedi taakomeeta kaama mee mée to dabegea da pe-yaadeeyu. ³⁴Yesus me emaa epoo to yaato deataata kaama aa-waa ma "Epata" see asigi. Mee ko "Wodaanii" see menaa mee. ³⁵Asigi naaki taka ena mee mée to apa miya wodaanigi, dabegea da miya gakadeenigi naadi kaama mena daamaa wegagi. ³⁶Yesus me kiyoo bagee yuwa maamaa aseekee kaa "Ani me ukuwaga kuwa mée se asii" see asigi. Wa me omaago ma mée se asii see asigi kiya kuwa menaa yuwa maamaa eeweganaakea. ³⁷Mée uduma dimi nagimaano ebo kaa asiino, "Wa me ukuwayaa agiyoo uduma daamaa too. Apa takiinta bagee miya mena daamaa yeeyaayu, bedaa mena wegaano naka see bagee yuwa miya mena daamaa wegayaayu, kisee daamaa ukuwayaabuu taa see Mée" see asegea.

Yesus me mée empat ribu naano agiyoo yaagoo kiyaata menaa

Mat 15:32-39

¹Kaawaa ena ma mée maamaa eebaa Yesus paagoo kutumeeiikea. Kiya naano agiyoo kiyoo taa yoka Yesus Wa me topenaa see bagee yuwa "Meei" asigi. Meemaagea kaboo Wa me asiino, ²"Kuwa bagee kuwa okoo unu wedo Ni paagoo niitopea kiya naano agiyoo taa yoka epa nao. ³Okoo naadi ma peeweei see asiyu ko okoo eta mana kaa naadi kaa boomagaa taapea. Okoo mée noonaa beesekaa bagee yoka" see asigi. ⁴Wa me topenaa see bagee yuwa me asiino, "Sooi, nakaayoo ee taa, bugi taa see magaa. Okoo mée eebaa yoka naano agiyoo naano sikii-sikii see kuwa kayoo kaama masiipea?" see asegea. ⁵Yesus me "Ikii roti magu magoo topa?" asigi naaki "Roti magu petoo" see asegea. ⁶Kuwa bagee yuwa "Animagaai" see asigi. Kiyoo kaama roti magu petoo to masegeeta kaama Ogatamee paagoo kiiboo, paamee see menaa asigi. Aseta kaama roti kabatagaa naadi Wa me topenaa see bagee yuwa goo-maneeta kaama mée yuwa uduma yawudikomeegea. ⁷Doge imi wiya waa naa miya agoo. Wa me kuwa kaa Ogatamee paagoo kiiboo, paamee see menaa aseta kaama "Ikii me kuwa miya mée yuwa paagoo eewudii" see asigi. ⁸Okoo uduma naano sikii, bekataa. Kiyoo kaama roti koga opa topa yuwa meeii naadi iduunee ayaa petoo pudii aweamaagea. ⁹Kiyoo okoo nota bagee yuwa mée eebaa, empat ribu waa naa. Noomaata kaama Wa me okoo "Koogo peedaa taai" see asigi. ¹⁰Kiyoo kaama Waa ma, Wa me topenaa see bagee yuwa ma epo enaataa koma kaa pakaanta kaama piku asii yaato Dalmanuta wee kaa peeta.

Parisi kaa bagee me Yesus "Aa dimi nagii-nagii see agiyoo mée deeyaai" see aseta menaa

Mat 16:1-4

¹¹Kuwa kaboo da Parisi kaa bagee noonaa meemaata kaama Yesus ma aawisiikea. Okoo me Yesus mee kaasee mée to gaadee taano see naadi kaama asiino, "Inii Aa mikee kisee Mée ii see kanekeensi naadi agiyoo ena, epoo to wodoo kaama dimi nagii-nagii agiyoo ena mée deeyaai" see asegea. ¹²Yesus me gaagaa see dimii mee ebo kaa asiino, "Eto mee begaa kaa bagee okoo me Waa mikee kisee Mée ii see kuwa nekeensi naadi dimi nagii-nagii agiyoo naidimetaakea kuwa kaasee kaa ya? Anii mikee kisiino ko: Anii mikee kisee Mée ii see nanekeensi naadi agiyoo mee eto mee begaa kaa bagee yuwa si yaukuwaapa" see asigi. ¹³Aseta kaama bedaa koma kaa pakaanta kaama Wa me topenaa see bagee yuwa ma epo enaataa piku asii yaato peeta.

Parisi kaa bagee ma, Herodes ma okoo me menaa yuwa si yayeesi naadi menaa

Mat 16:5-12

¹⁴Okoo pikuu da taa komaa taa peetaaka too Wa me topenaa see bagee yuwa deegea naaki naano agiyoo gaabuu, dogaano taa, roti magu ena too too koma yiba topa. ¹⁵Yesus me okoo gaamaasi naadi asiino, "Parisi kaa bagee yuwa ma, Herodes mee ma okoo me ragi yeeyee kuwa ikii gaai, nekeenii" see asigi.8:15 "Okoo me ragi yeeyee kuwa ikii gaai" see aseta menaa mee mena nekeeniino yaato ko okoo me pedeo dimii, pedeo menaa kuwa gaai naadi ebea-ebea menaa mee.8:15 Luk 12:1

¹⁶Kisee asigi naadi kaama okoo me aawegaa taano, "Mee kaasee menaa? Inii roti dogaano taa naadi mée asigi menaa da yoka" see asegea. ¹⁷Okoo dimi abanaakea kuwa Wa me nekeenta kaama asiino, "Roti dogaano taa menaa mee kaasee kaa aawegaakea ya? Ikii nekeeniino taa ye, ikii dimi ewo ye? Ikii dimi mena eboo ye? ¹⁸Ikii emaa agoo kiya se deegea ye? Ikii apa agoo kiya mena si yeegea ye? Kuwa miyoo taa ukuwaandaa seta yuwa kuwa ikii gaabuu sepea ye? ¹⁹Kuwa roti magu idibii to kuwa Anii kabatagaa naadi kaama mée lima ribu nomea. Noomaata kaama ikii koga topa yuwa meeii naadi iduunee ayaa magoo aweamaamea ya?" asigi naaki "Iduunee ayaa gaasi ma wiya" asegea.8:19 Mrk 6:41-43²⁰"Bedaa kuwa roti magu petoo to kuwa miya Anii kabatagaa naadi mée empat ribu nomea. Noomaata kaama ikii koga topa yuwa meeii naadi iduunee ayaa magoo aweamaamea ya?" asigi naaki "Iduunee ayaa petoo" asegea.8:20 Mrk 8:8-9²¹Wa me okoo asiino, "Ikii eto miya se nekeenegea ye?" see asigi.8:21 "Ikii eto miya se nekeenegea ye?" see aseta menaa mee ko Yesus mee roti maamaa eebaa agoo kiyaabuu taa see Mée yoka ’Naano agiyoo dogaano taa yaai’ see kuwa se gaai naadi aseta menaa yuwa.

Yesus me Betsaida magaa kaa emaa digiyoo see mée ena emaa daamaa yakiyaata menaa

²²Yesus ma, Wa me topenaa see bagee yuwa ma okoo Betsaida magaa kaa peemaaga too ko emaa digiyoo see mée ena agoo naadi Yesus paagoo eemegea. "Wa kaa yagaa yamagaape ye?" see asegea. ²³Yesus me mee mée to yagaa peneata badaa maadoota mée toogee yoo kaama amaa kaa eepeemaata kaama mee mée to emaa masii to kaa dabeedi taakomeeyu. Wa me mee mée to kaa yagaa pe-ekeata kaama asiino, "Aa agiyoo naa deege ye?" see asigi. ²⁴Mee mée to iiyaata kaama asiino, "Mée yuwa deega kiya piya wodo yuwa peenaaka keenda" see asigi. ²⁵Bedaa Yesus me kaagaa ena ma wa me emaa masii to kaa yagaa yamaataagi. Waa emaa wikiinta kaama maamaa iiyaagi naaki emaa diino keago, agiyoo-pagiyoo uduma daamaa deegi. ²⁶Yesus me waa asiino, "Koogo ee kaa pooi kiya amokomee magaa mee kaa metaki se pooi" see asigi.

Petrus me "Yesus Aa ko Ogatamee me kawigintaata Mée, Ebo Kristus mee" see aseta menaa

Mat 16:13-20, Luk 9:18-21

²⁷Kiyoo kaama Yesus ma, Wa me topenaa see bagee yuwa ma peedoota Kaisarea Pilipi magaa kaa. Eta mana kaa Wa me topenaa see bagee yuwa paagoo asiino, "Mée me Anii maamee see nagaageekea?" see asigi. ²⁸Okoo me asiino, "Mée noonaa me Aa ko uwo mée yatukumeta mée Yohanes boomi mee see kagaageekea, mée noonaa me idukaa nabi Elia mee, mée noonaa me apanaa nabi bagee ena, see kagaageekea" see asegea. ²⁹Wa me asiino, "Kiya ikii gaayu ko Anii maamee see nagaagea?" see asigi. Petrus me asiino, "Aa ko Ogatamee me Aa ebo toowoose naadi kawigintaata Mée, Ebo Kristus mee" see asigi. ³⁰Wa me okoo omaago ma asiino, "Anii kisee Mée see kuwa mée ena ma se naasii" see asigi.

Yesus me "Anii bogaata" see aseta menaa

Mat 16:21-28, Luk 9:22-27

³¹Yesus me Wa me topenaa see bagee yuwa tupiino see naadi asiino, "Mée Yogaa mee Yahudi kaa ebo-ebo yuwa ma, imam ebo yuwa ma, Musa me menaa mée topetaa see bagee yuwa ma okoo me Wa kaa ae-wae siyaayaa agiyoo kuwa maamaa yaukuwamaata kaama mée me booyaatagea kuwa gaano pedeo. Kiya wedaagoo to naagoo Waa aya andoo pootagi" see asigi. ³²Wa me kuwa menaa awee da kaa eewegagi. Kiya Petrus me Yesus monaa eepeegi. Wa me ego-tago see kaa "Kisee menaa se wegaai" see asigi. ³³Kiya Yesus ikigi pe-maataata Wa me topenaa see bagee apanaa yuwa deeta kaama Petrus ego-tago see kaa asiino, "Iblis, aa pooi. A me gaage dimii kuwa Ogatamee me dimii se, mée me dimii too" see asigi.

³⁴Kiyoo kaama Wa me kiyoo topea bagee yuwa ma, Wa me topenaa see bagee yuwa ma okoo uduma "Meei" asigi. Wa me okoo asiino, "Okoo Ni sekaataa nameeno see dimii agoo see bagee kuwa ko okoo me gaata-gaata yuwa too ede see dimii mee wisintaata kaama piya boko ma doowoo see bagee kuwa too Ni sekaataa namiyaa. ³⁵Kuwa ko okoo ekaato koogo daba toono see naadi umiwoo, toowoo siyaa bagee kuwa usiyaato ko umina pedeo kaatagea. Kiya okoo ekaato ekegataata kaama Anii ma, Ni me doometa menaa ma kuwa napeneata kemaata Ni kaa nabooyaa bagee kuwa okoo usiyaato ko daamaa kaatagea.8:34-35 Yoh 12:25-26, Kis 20:24³⁶Magaa da kaa agiyoo ou see gaawoo siyaa bagee kuwa gaayu ko wa me agiyoo tabaa da eebaa, magaa da kaa se-agiyoo, we-agiyoo uduma epoo mée kiyaayaa miya kiya waa boota kaama umina pedeo kaatagi see kuwa daamaa ye? ³⁷Waa umina pedeo kiyaata wodoo bedaa daamaa nakiyaasi naadi maniino agiyoo ena ma agoo ye? ³⁸Kuwa kisega kuwa ko Mée Yogaa mee Wa me malaikat bagee yuwa ma epo enaataa meetagi naagoo Waataagi me pesee da ma enaataa meetagi, Wa disii to ebo kaatagi. Eto mee begaa kaa Ogatamee ma dimii menaa kuwa ekeata esee pedeo dimii, pedeo menaa kuwa kaa too umiwoo, toowoo see bagee maamaa eebaa. Kuwa bagee yuwa paagoo Anii ma, Ni me menaa ma kuwa kaa ego weda see bagee yuwa gaayu ko Mée Yogaa mee meetagi naagoo Waa miya okoo kaa ego weda kaatagi yoka daamaa nekeenii.

¹Anii mikee kisiino ko: Nakaayoo topea bagee yuwa noonaa bogaano taa kaa Ogatamee pesee da kaa Wa too ebo mée eetotaaki see kuwa diitagea" see asigi.

Maga kutuu to kaa kaama Yesus epoo ena gakademaata menaa

Mat 17:1-13, Luk 9:28-36

²Unu bedimi omemaata Yesus me Wa me topenaa see bagee yuwa Petrus ma, Yakobus ma, Yohanes ma kuwa wedoo to okoo too eepakadoota maga kutuu to kaa. Pakaamaata kaama deamaagea ko Yesus Waa epoo ena gakademaagi.9:2-7 2Pet 1:17-18³Wa me dokaa da esee poodee wikiindaaka, magaa da kaa doka wetogeano ipi see bagee miya mee see see poodee da se kiyaayaa. ⁴Kuwa kaboo da nabi Elia ma, Musa ma wiya awee da kaa keta kaama Yesus ma mena eewegagea. ⁵Petrus me Yesus asiino, "Ei, Guru, inii nakaayoo epo enaataa kiitoono daamaa yoka kisee Aa ede kiyu ko inii nakaayoo ee peedi wedo kimaatagaanake, Aa taano ena, Musa taano ena, Elia taano ena" see asigi. ⁶Petrus me menaa mee ko okoo weda ebo, inii mapea menaa wegaape yoka naadi ewo kaa aii kisee wegagi menaa. ⁷Kuwa kaboo da sinu yuwa okoo dagii da kaa esee-takiinega. Sinu uwaa da yibaa taa kaama mena wuu da yeegea. "Mee ko Ni me esee epa see Yogaa. Wa me menaa too yayeewoo taai" see wegagi. ⁸Taka ena iiyaagea naaki mée taa, Yesus Wa too. ⁹Kuyee da kaa kaama esetaaki too Yesus me pesee ma menaa asiino, "Ikii me deepea-deepea yuwa kuwa mée se asii. Mée Yogaa mee boota kaama aya andoo peeta kaama asii too mée eewegaai" see asigi. ¹⁰Okoo me deepea-deepea yuwa mée eewegaano taa, okoo me too "Kuwa Waa boota kaama aya andoo poono menaa kuwa kaasee menaa naa ya?" see koogo aawegaakea.

¹¹Okoo me Waa asiino, "Musa me menaa mée topetaa see bagee okoo me ’Nabi Elia mee keta meetagi’ see wegawoo see menaa mee kaasee menaa?" see asegea.9:11 Mal 4:5¹²Wa me asiino, "Elia wa keta meemaata kaama mée yuwa ipiipii taano see naadi tupiitagi, see wegawoo seta menaa kuwa mikee menaa. Kiya Mée Yogaa mee kaa yaebeamaata menaa kuwa kaasee? Waa maamaa boodi, ae-wae segee taatagi, bedaa mée me Waa daba, peedi ekee segee taatagea, see menaa kuwa ebeamaata, se maa? ¹³Kiya Ani me kisiino ko: Elia mee mikee meemaami kiya mée me okoo me gaata-gaata dimii kaa waa otoopa taagea. Idukaa Ogatamee me menaa yiba wa kaa kisee yaukuwaatagea see ebeamaata see see okoo me wa kaa yaukuwamea, see kuwa mikee kisega" see asigi.

Yesus me egaanaa ena paa yaabagaapeata menaa

Mat 17:14-21, Luk 9:37-43

¹⁴Yesus ma, Wa me topenaa see bagee wedoo to ma okoo kuwa apanaa topenaa see bagee yuwa paagoo eseemaata kaama deamaagi too ko mée eebaa topea. Musa me menaa mée topetaa see bagee yuwa okoo Wa me topenaa see bagee yuwa ma omaago ma mena aawegaa taakea, mée eebaa miya okoo bobetaata yiitookea. ¹⁵Kuwa mée tabaa da okoo me Yesus deeta kaama dimi nagimegea. Okoo yiibaga peedoota Wa paagoo peemaata kaama epao see asegea. ¹⁶Wa me okoo asiino, "Ikii mapea menaa okoo ma aawegaakea ya?" see asigi. ¹⁷Okoo mée waa ena me asiino, "Guru, wae. Niyoopaa mee paa agoo naadi kaama A paagoo eemega. Paa mee me waa mena wegaano naka. ¹⁸Paa tawayaa kaboo paa me waa magaa to kaa sepegeata kaama waa dabeedi epogee uditaa, ego dakagetaa, maa da uduma miya eboo keepeasiyaa, kisee too koo segeeki. Anii A me topenaa see bagee yuwa paagoo "Paa yaabagaapeasii" see asega kiya okoo iyo, se ukuwamaayaa" see asigi. ¹⁹Yesus me okoo asiino, "Yaai, ikii mikee gaano dimii taa see bagee yuwa nao. Anii ikii ma eebaa kiiompa kiya Anii bedaa unu magoo kisee too dimi apaanta ikii ma kiiomegee taapa naa ya? Mee yogaa to mee nadoomeei" see asigi. ²⁰Yogaa to Wa paagoo badaa maadoo megea. Paa me Yesus deeta kaama mee yogaa to totomo yasiyaagi naaki yogaa to maga kaa esee-gapuunta me-gapine, pe-gapine taaki, dabeedi epogee uditaaki. ²¹Yesus me nagamee asiino, "Mee agiyoo meanta kaama unu magoo ompea?" asigi naaki "Waa peedi kaa kaama kisee too meanee segeeki. ²²Paa me waa pedeo kiyaano see naadi kaagaa eebaa waa biyaa yiba peeyaayu, uwo yiba miya eseaniyaayu, kisee too koo segeeki. Kiya A me yataa kiyaayaa agiyoo ena yaukuwamaayaa kepa ko epa mée gaai, yataa kiyaai" see asigi. ²³Yesus me asiino, "A me nasiino, ’A me yaukuwamaayaa kepa ko’ see nasege mee kaasee menaa ya? Mikee nao see gaayaa bagee yuwa okoo kaa yaukuwaaniyaano iyo see agiyoo mee ena ma taa yoka" see asigi. ²⁴Nagamee me mena ebo kaa asiino, "Anii mikee nao see kagaaga. Ni me mikee gaano dimii mee ebo nakiyaai" see asigi. ²⁵Kuwa kaboo da Yesus me deamaagi too ko mée eebaa Wa paagoo me-yigimeeiikea yoka Wa me mee paa da peesi naadi omaago ma asiino, "Aa paa aa, mée mena wegaano naka, mena yiino naka see yakiyaabuu see paa aa mee yogaa to kaa kaama pooi. Eto kaama wodoo wa yiba se seemaai" see asigi. ²⁶Kisee asigi naaki mee paa me ebo menaa-menaa kaa yogaa to maamaa totomo yasiyaata kaama peegi. Mee yogaa to mee bootaa da mokoo keepeasigi. Mée eebaa me "Waa boogi yoka" see wegagea. ²⁷Kiya Yesus me mee yogaa to yagaa peneata yagaataagi naaki yiinaageeta daamaa totaaki.

²⁸Yesus ma, Wa me topenaa see bagee yuwa ma okoo ee ena yiba seemeta kaama okoo too toomuu taakea kaboo okoo me Waa asiino, "Inii me paa pooi see asiyaa naaki se peega kuwa kaasee kaa naa ya?" see asegea. ²⁹Wa me asiino, "Mee paa tomaa da mee gaayu ko sembahyang see kaa too abagaapeasiyaa" see asigi.

Yesus me "Anii bogaata" see menaa wiyaagoo to ma aseta menaa

Mat 17:22-23, Luk 9:43-45

³⁰Kiyoo kaama Yesus ma, Wa me topenaa see bagee yuwa ma okoo Galilea wee kaa peetaaka too Yesus Waa tupi yoo mée me ipi see kuwa Waa be. ³¹Wa me topenaa see bagee yuwa tupitaaki yoka okoo too see kuwa Waa ede. Wa me okoo asiino, "Mée Yogaa mee omaago see bagee paagoo yaekegatagaapea. Yaekegataata kaama booyaapea. Booyaata kaama wedaagoo to naagoo aya andoo pootagi" see asigi. ³²Kiya okoo mee menaa se nekeenegea. Okoo me "Kuwa menaa da kaasee? Mée asii" see asiino kuwa wedaagea.

Ebo bagee kuwa maamee naa ya naadi aseta menaa

Mat 18:1-5, Luk 9:46-48

³³Muguu naadi Kapernaum magaa kaa peemaayu. Ee yiba seemeta kaama Yesus me Wa me topenaa see bagee yuwa asiino, "Ikii yumakaa eta mana kaa aawegaa sepea menaa kuwa mapea menaa naa ya?" see asigi. ³⁴Kiya okoo koogo togea. Yumakaa eta mana kaa okoo me inii maamee naa ebo bagee kepa naadi kaama "Aa naa ebo ye, nii naa ebo ye?" kisee aawegaa sepea yoka okoo me mena ena ma asiino taa.9:34-35 Mat 20:26-27, Luk 22:24-26³⁵Yesus mee animaata kaama Wa me topenaa see bagee yuwa "Meei" see asigi. Wa me okoo asiino, "Ebo bagee kaano see dimii gaayaa bagee kuwa ko okoo ekaato esee peedi kiyaano gaano pedeo, apanaa bagee okoo uduma ebo yoka naadi okoo me agiyoo aii yaokagee see bagee mokoo kaano gaano pedeo" see asigi. ³⁶Kiyoo kaama Waa yoga peedi ena yaageeta kaama okoo yupii da taa tuyaata eke. Wa me mee yoga peedii to yagaa bokaageeta kaama okoo asiino, ³⁷"Mee see see yoga peedii to Ni ekaa yiba daamaa badaa maayaa bagee kuwa Anii miya daamaa badaa namaayaa mokoo. Bedaa Anii miya daamaa badaa namaayaa kuwa Anii naisiyaata Mée Waa miya daamaa badaa maayaa mokoo" see asigi.

Yesus me "Ikii se kiwisiniyaa bagee kuwa ikii yaato bagee yoka" see aseta menaa

Luk 9:49-50

³⁸Kuwa kaboo da Yohanes me Yesus asiino, "Guru, yumakaa mée ena me paa yaabagaapeasiino see naadi A ekaa da kaweepi see kuwa inii deepe. Waa inii sekaataa see mée se yoka inii me ’Aa kisee se ukuwaai’ see asege" see asigi. ³⁹Kiya Yesus me asiino, "Waa se taamege-taamege taai. Mée waa ena me Ni ekaa yiba dimi nagii-nagii agiyoo ukuwamaata kaama wodoo wa me pedeo menaa Ni kaa nawegaano ko iyo. ⁴⁰Kisee inii mée se wisiniyaa bagee kuwa okoo inii yaato bagee yoka okoo se taamege-taamege taai. ⁴¹Anii mikee kisiino ko: Mée me ikii Ebo Kristus sekaataa poono bagee kemaata uwo peenaa too miya nusi naadi kineeyaa bagee kuwa taa ma taa daamaa agiyoo ukuwataa to mokoo da masiitagea, see kuwa mikee kisega" see asigi.9:41 Mat 10:42

Mée deebaa siyaa bagee yuwa gaamaasi naadi menaa

Mat 18:6-9, Luk 17:1-2

⁴²Bedaa Yesus me asiino, "Yoga me dimii masiyaa bagee kuwa Anii mikee nagaayaa bagee okoo mée waa ena too too miya mée me deebaa naadi kaama waa pedeo agiyoo ukuwayu ko mee deebaa sipi mée to yaai. Waa kaakaa da taa ebo omaa gadeata maakaa piku yiba tamekumiino daamaa. ⁴³A me yagaa da me pedeo agiyoo ukuwayu ko daapeasii. Aa kisee too umiwoo, toowoo taa see yoo seemaano ko yagaa naayaato taa see seemaano miya daamaa. Kiya aa yagaa wiya ma se modeemaayaa see biyaa neraka yiba katameamaatagi kuwa pedeo. ⁴⁴[Kiyoo ko pepese miya se booyaa, biyaa miya se deeyaa.] ⁴⁵A me badoo da me pedeo agiyoo ukuwayu ko daapeasii. Aa kisee too umiwoo, toowoo taa see yoo seemaano ko bado naayaato taa see seemaano miya daamaa. Aa bado wiya ma neraka biyaa yiba katameamaatagi kuwa pedeo. ⁴⁶[Kiyoo ko pepese miya se booyaa, biyaa miya se deeyaa.] ⁴⁷Bedaa a me emaa mee me pedeo agiyoo ukuwayu ko bigimeepeasii. Aa Ogatamee Wa too ebo mée eetotaa see yoo seemaano ko emaa keepa naayaato taa see seemaano miya daamaa. Kiya aa emaa keepa ekea paaya neraka biyaa yiba katameamaatagi kuwa pedeo.9:47 "A me yagaa, bado, emaa masi kisee agiyoo kuwa me pedeo agiyoo ukuwayu ko daageeta tameai" see mee mena nekeeniino yaato ko yagaa bado se kiya pedeo dimii, pedeo menaa kuwa ekeata kaama too Ogatamee paagoo daba peeyaa, see kuwa gaamaasi naadi ebea-ebea menaa mee.⁴⁸Kiyoo ko pepese miya se booyaa, biyaa miya se deeyaa.9:48 Yes 66:24⁴⁹Ani me kuwa kisega menaa kuwa ko dega sigimiyaa mokoo mée uduma kaa miya biyaa sigimeamaapea.9:49 "Mée uduma kaa biyaa sigimeamaapea" see mee mena nekeeniino yaato ko pedeo bagee yuwa okoo pedeo kaatagea see kuwa too se kiya Yesus yaato bagee yuwa miya mée me okoo wegee-wegee taapea yoka naadi ebea-ebea menaa mee. Mee ko idukaa Yahudi bagee me Ogatamee paagoo ekega-manee see agiyoo kuwa biyaa kaa dega miya ekega-manee seta. Mee mokoo miya Yesus yaato bagee uduma okoo dimi mena daamaa too kisi naadi ekaato Ogatamee paagoo ekegataata kaama ae-wae, gaagaa taapea, see kuwa nekeensi naadi ebea-ebea menaa mee.⁵⁰Dega mee ko daamaa agiyoo kiya dega gii taa keegoota kaama wodoo kaasee bedaa gii kiyaayaa? Iyo. Ikii dimi yiba dega agoo see bagee mokoo daamaa dimii kaa umiwoo, toowoo taai, bedaa ikii aaemee-emee see dimii kaa umiwoo, toowoo taai."9:50 Mat 5:13, Luk 14:34-35

Api ekeasiino kaa menaa

Mat 19:3-9

¹Kiyoo kaama Yesus mee peedoota Yordan dee kaa uwaasii yaato Yudea wee kaa peemaata kaama mée eebaa Wa paagoo yigimeeiikea. Wa me okoo mena daamaa topetaa, Wa me ukuwageeki see see. ²Kuwa kaboo da Parisi kaa bagee yuwa noonaa Wa paagoo meemaagea. Yesus me koopoo see menaa wegasi naadi okoo me Waa apaadiino, "Api ekeasiino kuwa naa dagu ye, daa ye? Aa kaasee gaage?" see asegea. ³Wa me okoo asiino, "Idukaa Musa me ikii mapea menaa kiseta ya?" see asigi. ⁴Okoo me asiino, "Musa me menaa mee ko kisee: ’Apimee ekeasiino see gaayu ko api ekeasiino kapogee mee keta apimee ebea-maneeta kaama ekeasiyaa’ see menaa da ebeamaata" see asegea.10:4 Ul 24:1-4, Mat 5:31⁵Yesus me asiino, "Musa me api ekeasiyaa menaa mee ko ikii dimi pesee, se kitupimaayaa bagee yuwa kemaata kaama api ekeasiino ko ekeasiyaa, see menaa ebeamaata. ⁶Kiya petamanii mée tomaa ogaataata naagoo kaama kisee api ekeasiino menaa mee taa. Idukaa ebeamaata menaa mee ko kisee: ’Ogatamee me paayogaa ma, api ma ogaataata.10:6-8 Kej 1:27, 2:24⁷Kuwa me kemaata paayogaa gakata waataagi ma, wabaayo ma kuwa ekeata kaama ⁸wa me goeyaa apii to ma ekea bogaa má ena too too mokoo kiyaa, kisee too umiwoo, toowoo siyaa’ see menaa ebeamaata. Mee kaama wodoo ekea bogaa dimi ena-ena see se kiya dimi ena too too see kiyaa. ⁹Kisee kemaata Ogatamee me ena too too kiyaata agiyoo kuwa mée me aapataga see se siyaai" see asigi.

¹⁰Peedoota ee yiba pakaanta kaama Wa me topenaa see bagee yuwa me Wa paagoo "Kuwa menaa kuwa kaasee, mée asii" see asegea. ¹¹Wa me okoo asiino, "Paimee me apimee ekeata kaama apanaa apii goeyu ko waa tobaaka taakee mée to kiyaa. ¹²Bedaa apimee miya wa me pai to ekeata kaama apanaa bagee ena kaa peeyu ko waa miya tobaaka taakee apii kiyaa" see asigi.10:11-12 Mat 5:32, Luk 16:18, 1Kor 7:10-11

Yesus me yoga yuwa kaa yagaa yamaata menaa

Mat 19:13-15, Luk 18:15-17

¹³Kuwa kaboo da yoga peedi yuwa Yesus me okoo kaa yagaa daamaa yamaasi naadi Wa paagoo eemegea. Kiya Wa me topenaa see bagee yuwa me kuwa bagee yuwa kagoo kaa "Yaai, kisee se" see asegea. ¹⁴Kiya Yesus me kisee deeta kaama kagoo kaa Wa me topenaa see bagee yuwa asiino, "Kuwa yogaa yuwa Ni paagoo daba misi yoka si yawasii. Okoo kuwa see see yoga me dimii masetaa see bagee kuwa okoo Ogatamee Wa too ebo mée eetotaa see yoo epo enaataa eetuyaa bagee yuwa yoka okoo Ni paagoo daamaa miyaai. ¹⁵Anii mikee kisiino ko: Okoo Ogatamee Wa too ebo mée eetupi nao naadi kaama yoga me dimii, yoga me menaa kuwa se masiyaa bagee kuwa ko okoo taa ma taa Ogatamee Wa too ebo mée eetotaa see yoo se seemiyaayaa" see asigi.10:15 Mat 18:1-3¹⁶Aseta kaama kuwa yoga peedi yuwa kaa yagaa bokaageeta kaama daamaa agiyoo yaukuwaaniyaasi naadi okoo kaa yagaa yamaatayu.

Kepe yago bagee ena me Yesus apaadeeta menaa

Mat 19:16-26, Luk 18:18-27

¹⁷Yesus mee eta poono see koo taaki too ko mée ena yiibaga Yesus paagoo kagu maga kaa sebaata kaama asiino, "Ei, Guru daamaa see Mée. Anii iminoo miya, iminoo miya kisee too toowoosi naadi ukuwayaa agiyoo naa maagiyoo ukuwayaa naa ya?" see asigi. ¹⁸Yesus me asiino, "Aa daamaa see Mée see menaa mee kaasee kaa nasege? Mikee daamaa see Mée mee ko Ogatamee Wa too, kaama taa. ¹⁹A me ’Anii maagiyoo ukuwayaa naa ya?’ see nasege mee ko Ogatamee me menaa kuwa aa miya ipi. Kuwa ko ’Ikii tobaaka se taai, mée se wugii, oma se masii, kobaakee menaa si yakobaai, mée deebaa naadi oma si yanaai, okonaka ebo ekeasii’ kisee menaa kuwa aa miya ipi yoka" see asigi.10:19 Kel 20:12-16, Ul 5:16-20²⁰Mee mée to me asiino, "Kuwa menaa kuwa uduma anii peedi kaa kaama daamaa ipiipi deewoo segeeka yoka" see asigi. ²¹Yesus me waa maamaa pe-deeta kaama epa dimii kaa asiino, "A me ukuwaano gaano pedeo agiyoo ena ma topa. Mee ko a me agiyoo yuwa uduma pe-doogeeta kaama masiipe kepee yuwa daba bagee aii manii. Aa kisee ukuwamaata kaama epoo to wodoo agiyoo yuwa kaagoo kiyaata kaama kisee too masiwoo siyaa. A me kepee kuwa uduma wudikomeeta kaama Ni sekaataa nameei" see asigi.10:21 Luk 12:33²²Kiya mee mée to kuwa menaa yeeta kaama dimi nagimigi. Wa me agiyoo tabaa da eebaa kemaata dimi gaagaa ebo kaa peegi.

²³Yesus Wa gebo Wa me topenaa see bagee yuwa iiyaga-yaga naadi kaama asiino, "Kepe yago bagee kuwa Ogatamee Wa too ebo mée eetotaa see yoo seemaano ko esee kana" see asigi. ²⁴Wa me topenaa see bagee yuwa kuwa menaa yeeta kaama dimi nagimegea. Kiya bedaa Wa me okoo asiino, "Kepe yago bagee kuwa Ogatamee Wa too ebo mée eetotaa see yoo seemaano ko esee kana. ²⁵Unta wodaa mee abi tokogoo da yibaa taa mikee pakaa-seomiyaa kiya kepe yago bagee kuwa Ogatamee Wa too ebo mée eetotaa see yoo seemaano ko kana" see asigi. ²⁶Wa me topenaa see bagee yuwa kuwa menaa da esee dimi nagimaakee kaa asiino, "Kepe yago bagee kuwa daba daagimaa poono kana kiyu ko maamee naa daba daagimaa peeyaa naa ya?" see asegea. ²⁷Wa me okoo maamaa pe-deeta kaama asiino, "Mée daba daagimaa poono mee ko mée me se ukuwamaayaa agiyoo kiya Ogatamee me ko kisee iyo see taa. Wa me too uduma agiyoo uduma ukuwamaayaa see Mée yoka" see asigi.

²⁸Petrus me asiino, "Inii me agiyoo-pagiyoo uduma ekeata kaama A sekaataa metaake kuwa Aa mée deege" see asigi. ²⁹Wa me okoo asiino, "Anii mikee kisiino ko: Okoo Anii ma, Ni me doometa menaa ma kuwa kaa okoo me ee, okoo ma kenaa bagee yuwa, okooto, nagamee, yogaanii yuwa, bugi, kisee ekeata bagee kuwa ³⁰okoo eto mee begaa kaa miya okoo me kuwa ekeata yuwa bedaa apanaa miya esee maamaa eebaa masegee taapea. Kuwa ko ee yuwa, okoo ma kenaa bagee yuwa, oko yuwa, yogaanii yuwa, bugi, kuwa uduma maamaa masiipea. Bedaa mée me okoo wegee-wegee naadi ae-wae siyaa agiyoo kuwa miya masiipea. Bedaa kaama mee begaa kaa miya iminoo miya, iminoo miya kisee too umiwoo, toowoo taatagea. ³¹Kiya eto kiipaa ebo kiyaa bagee mée eebaa kuwa iminookaa yaato peedi kedaa taatagea, bedaa eto kiipaa peedi kiyaa bagee mée eebaa kuwa iminookaa yaato ebo kedaa taatagea" see asigi.10:31 Mat 20:16, Luk 13:30

Yesus me "Anii bogaata" see menaa wedaagoo to ma aseta menaa

Mat 20:17-19, Luk 18:31-34

³²Yesus ma, Wa me topenaa see bagee yuwa ma Yerusalem magaa kaa peetaaka too Yesus mee Wa keta, apanaa yuwa uuto. Wa me topenaa see bagee yuwa dimi gaagaa ebo, apanaa obeetaakea bagee yuwa okoo miya wedaagea. Wa me topenaa see bagee gaasi ma wiyaa to okoo too peenaa eepeanta kaama Wa kaa ukuwaaniita menaa kuwa ase-maneegi, mee ko kisee: ³³"Ikii daamaa nayii. Inii Yerusalem magaa kaa pakataakea. Pakaamaata kaama wodoo Mée Yogaa mee imam ebo yuwa ma, Musa me menaa mée topetaa see bagee yuwa ma okoo paagoo mée me yaekegatagaapea. Ekegataata kaama ’Waa bogaano gaano pedeo’ see menaa yadaakumiipea. Kiyoo kaama apanaa tomaa kaa bagee paagoo yaekegatagaapea. ³⁴Okoo me Waa wisineekee menaa wisineapea, dabeedi taaii taapea, pepeaduu me dakameamoo taapea. Dakameamoo semaata booyaapea kiya wedaagoo to naagoo aya andoo pootagi" see asigi.

Yakobus ma, Yohanes ma ekea me idimeta menaa

Mat 20:20-28

³⁵Kuwa kaboo da Zebedeus me yogaa Yakobus ma, Yohanes ma wiya Yesus paagoo megea. Ekea me asiino, "Guru, enaa me kasiinake menaa mee A me enaa mée yaukuwase naadi mege" see asegea. ³⁶Yesus me asiino, "Ekea me kisee mée yaukuwaano ede see gaayaa agiyoo mee maagiyoo naa ya?" see asigi. ³⁷Ekea me asiino, "A me asii-sege ebo mée eetoowoo siyaa yoo kiyoo enaa A geboo da kaa mée animaayaai. Ena mee A me dagi yagaa yaato mée ekeasii, ena mee eka yagaa yaato mée ekeasii, see kaidimege" see asegea. ³⁸Yesus me ekea asiino, "Ekea me naidimegea kuwa dimi ipiipi see gaamagaano taa kaa naidimegea. Anii boodi abaano gaano pedeo, boodi abaakee uwoo otaawee yiba kaama nuyaa mokoo see see yoka Anii miya naapa mokoo ekea miya nuyaa ye? Bedaa uwo tukumiyaa mokoo Anii ae-wae siyaa agiyoo yiba tukumaapa. Anii kisee tukumaapa mokoo ekea miya tukumiyaa ye?" see asigi. ³⁹Ekea me asiino, "Mikee, enaa miya kisee ukuwayaa" see asegea. Yesus me asiino, "Mikee, Ani me naapa see see ekea miya naapea, bedaa Anii tukumaapa see see ekea miya tukumaapea, kisee ae-wae taapea. ⁴⁰Kiya Ni me dagi yagaa yaato ’Aa’, bedaa eka yagaa yaato ’Waa’ see asiyaa kuwa Ni me se asiyaa. Neataagi me too kuwa asiitagi bagee yuwa kiyoo ebo tuyaatagi keekee" see asigi.

⁴¹Wa me topenaa see bagee apanaa gaasi yuwa me Yakobus ma, Yohanes ma ekea kaasee menaa idimegea naadi kagoo kegea. ⁴²Yesus me Wa me topenaa see bagee yuwa "Uduma meei" asigi. Wa me okoo asiino, "Apanaa tomaa kaa bagee yuwa okoo me eboo yuwa gaayu ko dimi mena pesee, okoo anii ebo yoka naadi omaago ma ebo totaa see bagee yuwa, see kuwa ikii miya ipi. ⁴³Okoo kisee bagee kiya ikii gaayu ko kisee dimii se masii. Ikii yupii ebo kaano see dimii gaayaa bagee kuwa ko ikii yupii daba bagee me agiyoo aii yaukuwaai, ⁴⁴bedaa ikii yupii ekaa pege-pege see mée kaano see dimii gaayaa bagee kuwa ko ikii uduma paagoo ikii me kana see agiyoo aii kiokagee siyaa mée to mee see see kaai.10:43-44 Mat 23:11, Luk 22:25-27⁴⁵Mée Yogaa mee miya kisee. Anii meta mee ko ’Ni me agiyoo naukuwaai’ see aseekee mée kaano see naadi se kiya ’Ni me kana see agiyoo naukuwaai’ see yayeekee mée mokoo kaano see naadi meta. Kuwa ko Anii ekaato ekegataata mée kaa yaboogiino see naadi meta, bedaa mée eebaa okoo Ogatamee ma menaa kuwa yataa kiyaata daba daagimaa peeyaano see naadi meta" see asigi.10:45 Yoh 10:14-15, Tit 2:14, Ibr 9:28, Why 5:9

Emaa digiyoo see bagee ena Yesus me emaa daamaa yakiyaata menaa

Mat 20:29-34, Luk 18:35-43

⁴⁶Muguu naadi Yesus ma, Wa me topenaa see bagee yuwa ma Yeriko magaa kaa peemaayu. Toomuu naadi kaama Yeriko magaa kaa ekeata apanaa magaa kaa poono see kaboo mée eebaa okoo sekaataa peegea. Peetaaka too ko eta geboo da kaa kepe idimetaa see mée ena animaata tupi, emaa digiyoo see mée ekaa da ko Bartimeus, Timeus yoopaa mee. ⁴⁷Kiyoo topea bagee yuwa me "Nazaret magaa kaa Mée Yesus mee amoo-segeki" see wegagea menaa kuwa wa me yeeta kaama ebo menaa-menaa kaa "Yesus, Daud ma apaa kaa Mée Aa epa nagaai, epa nagaai" see aseamooki. ⁴⁸Kiyoo topea bagee yuwa mée eebaa kagoo kaa "Aa koogo tooi" asegea kiya waa bedaa maamaa mena ugigi. "Daud ma apaa kaa Mée, epa nagaai, epa nagaai" see asigi. ⁴⁹Yesus mee kiyoo tuguunta kaama "Mee mée to mena naogaai" see asigi. Mee emaa digiyoo see mée to mena ogegea. "Ei, dimi se nagimaai, mena kaogetaaki yoka mani anoogii" see asegea. ⁵⁰Wa me tapaato dokaa da beamaata kaama moga anoogeeta Yesus paagoo peegi. ⁵¹Yesus me waa asiino, "Aa maagiyoo naidimege?" see asigi naaki "Guru, anii emaa diino keago see ede" see asigi. ⁵²Yesus me asiino, "A me mikee nagaano dimii mee me aa emaa daamaa kege, daba daagimaa peege" see asigi naaki taka ena emaa awee keepeata kaama kisee ki Wa sekaataa etaawee peegi.

Mée eebaa me Yesus mee ede ma, ede ma Yerusalem magaa kaa badaa maageeta menaa

Mat 21:1-9, Luk 19:28-38, Yoh 12:12-15

¹Yesus ma, Wa me topenaa see bagee yuwa ma okoo Yerusalem geboo da kaa magaa wiya kaa pakaamaayu, Zaitun Kutuu to kaa kiyoo Betpage see magaa ma, Betania see magaa ma wiya kaa. Kiyoo pakaamaata kaama Yesus me Wa me topenaa see bagee mée ekea wiya asiino, ² "Peedoota nakaayoo doodoo magaa kaa peemaata kaama keledai wodaa pooduu ena, mee wodaa da dagii da kaa mée me animaata toodiino taa see wodaa ena ekea diipea. Mee wodaa ope gokataata kaama Ni paagoo nadoomeei. ³’Kaasee ope nagokataagea ya?’ see kisiyaa bagee agoo kepa ko ’Tuhan me gaano pedeo. Woda mee bedaa nakaayoo badaa maadoota doomeepea see kasigi’ see naasii" see asigi. ⁴Ekea peedoota kaama peemaagea naaki mikee, keledai wodaa poodu ena eta geboo da kaa ee ena kaa kenee to kaa opeemaata topa. ⁵Ope gokataagea kaboo kiyoo topea bagee me asiino, "Kaasee kaa ope gokataagea ya?" asegea naaki ⁶Yesus me asigi-asigi see asegea. Asegea naadi "Daamaa, dogaai" see asegea. ⁷Keledai wodaa pooduu to doodoota Yesus paagoo eemegea. Okoo me tapaato dokaa yuwa mee keledai wodaa dagii da kaa sekeetaata kaama Yesus mee wodaa dagii da kaa animaayu. ⁸Yerusalem magaa kaa peegee see etaawee mée eebaa okoo me tapaato dokaa yuwa beagee naadi etaawee daamaa yasekeepegeekea, mée noonaa me piya ukuu yuwa taageeta kaama etaawee daamaa yamagapegeekea. ⁹Okoo keta peetaakea bagee yuwa ma, uuto peetaakea bagee yuwa ma kuwa ebo menaa-menaa kaa "Hosana, Tuhan ekaa yadoopi Mée mee migi yoka niiyaapaagee taai!11:9 Mzm 118:26¹⁰Idukaa Daud mee ebo mée eetoogee seta see see eto miya inii paagoo ebo mée eetoowoo taapi Mée mee magiyaage! Hosana, Asii-sege see Mée mee niiyaapaagee taai!" see wegapegeekea. ¹¹Yesus Waa Yerusalem magaa kaa pakaamaata kaama peedoota Ogatamee me ee kaa kiyoo peemaata deenaa, peenaa naadi kaama uwaapeasega yoka Wa me topenaa see bagee yuwa ma epo enaataa Betania magaa kaa peegea.

Yesus me ara piya wodoo to kaa pedeo menaa yadootaata menaa

Mat 21:18-19

¹²Betania magaa kaa omegeeta kaama tokoma mee da Yesus mee pakadoota Yerusalem magaa kaa eta mana kaa naano agiyoo naadi kaa. ¹³Deamaagi too ko ara see piya wodo ena kiyoo agoo. Poo agoo ye, taa ye naadi peedoota piya manii da kaa peemaata kaama deeyaa naaki poo ota peedi ena ma ekaano taa. Ara piya poo ekaano uwaa kaa pakaamagaano taa kaboo yoka iye too agoo. ¹⁴Wa me mee piya wodoo to asigi menaa ko "Eto kaama wodoo poo ota ena ma se ekaape, a me poo yuwa kuwa mée me se kanaapea" see asigi. Wa me topenaa see bagee yuwa miya kuwa menaa yeegea.

Yesus me kepe masetaa see bagee yuwa Ogatamee me ee kaa kaama abagaapeata menaa

Mat 21:12-13, Luk 19:45-48, Yoh 2:13-16

¹⁵Okoo Yerusalem magaa kaa pakaamaata kaama Yesus mee peedoota Ogatamee me ee kaa peemaata kaama ee geboo da kaa kiyoo agiyoo pe-doogee taa see bagee uduma abagakomeeyu. Kepe aapeka taa see bagee yuwa ma, poodee see bedoo pe-doogee taa see bagee yuwa ma okoo me keagee yuwa yagepeepi-paapi semaata eke. ¹⁶Okoo me kisee agiyoo kuwa ena ma Ogatamee me ee geboo da taa kitaa se dogaai naadi omaago ma asigi. ¹⁷Wa me okoo tupiyaa menaa asiino, "Ogatamee me ebeamaata menaa ena mee ko kisee: ’Ni me ee mee ko mée tomaa-tomaa uduma sembahyang taa see ee see ekaa weewoo taapea’ see menaa ebeamaata, se maa? Kiya ikii me ko oma masetaa see bagee totaa see yoo mokoo yakiyaagea" see asigi.11:17 Yes 56:7, Yer 7:11¹⁸Imam bagee me eboo yuwa ma, Musa me menaa mée topetaa see bagee yuwa ma okoo Yesus me ukuwapi-ukuwapi yuwa yeeta kaama Waa patamaano see dimii agoo kegea. Kiya mée eebaa Wa me topeta menaa kuwa ebo nao naadi dimi nagimegea kuwa me kuwa ebo-ebo yuwa me Yesus wedaagea. "Waa kaasee wogeekee, kaasee patamaakee" see menaa aawegaakea. ¹⁹Uwaataa da ayayaa takiinega see kaboo Yesus ma, Wa me topenaa see bagee yuwa ma mee kota magaa mee ekeata gebo kaa magaa ena kaa peegea.

Ara piya wodoo to mee wii keta menaa

Mat 21:20-22

²⁰Tokoma mee da pedeo tokomaa Yesus ma, Wa me topenaa see bagee yuwa ma eta peetaaka too deeyaa naaki mee ara piya wodoo to mee mani kaa kaama uduma wii keepeasega. ²¹Petrus me nekeenta kaama Yesus asiino, "Guru, mee ara piya wodoo to mee deede. A me pedeo kisi naadi menaa aseme mee me wii keepeasega" see asigi. ²²Yesus me okoo asiino, "Ogatamee mee mikee gaai. ²³Anii mikee kisiino ko: Mée waa ena me waa dimi wiya taa kaa ’Mee maga bagoo to mee bikimedoota maakaa piku yiba tamekumii’ see asiyu ko kiyoo tamekomeeyaa. Wa me ’Ni me wegaga menaa mee mikee ukuwaaniipa ii’ see gaapi ko daamaa yaukuwaaniyaayaa.11:23 Mat 17:20, Yoh 14:12-14²⁴Kisee kemaata Ani me kisiino ko: Ikii me sembahyang menaa kaa idimiyaa agiyoo kuwa ’Ni kaa naukuwaaniyaagi ii’ see gaai, ikii kaa daamaa kiukuwaaniyaapi. ²⁵Ikii yiinaageeta sembahyang taa see kaboo ikii apanaa bagee ena ma mena agoo kiyu ko epa yaekeasii. Epoo to wodoo Ikiitaagi me miya ikii me pedeo yuwa epa kiekeasi naadi mée me pedeo yuwa epa yaekeasii. ²⁶[Kiya ikii me okoo me pedeo yuwa epa si yaekeasiyu ko epoo to wodoo Ikiitaagi me miya ikii me pedeo yuwa epa se kiekeasiipi]" see asigi.11:25-26 Mat 18:21-35, Kol 3:12-13

Yesus me ukuwanaa seta agiyoo kuwa ’Maamee me Aa kaseta kaama ukuwanaa segeeke?’ naadi aseta menaa

Mat 21:23-27, Luk 20:1-8

²⁷Yesus ma, Wa me topenaa see bagee yuwa ma peedoota Yerusalem magaa kaa peemaata kaama Ogatamee me ee geboo da taa peenaaka too ko imam ebo yuwa ma, Musa me menaa mée topetaa see bagee yuwa ma, Yahudi kaa ebo-ebo yuwa ma okoo Wa paagoo meemaagea. ²⁸Okoo me asiino, "Yaai, A me ukuwanaa see agiyoo kuwa ko maamee me ’Aa kisee naukuwaai’ see kaseta kaama ukuwanaa segeeke? Maamee me Aa ebo kaekeata kaama ukuwanaa segeeke?" see asegea. ²⁹Yesus me asiino, "Ani me miya ikii kiapaadee taanaka. Ikii me miya Anii mena daamaa nasegea kepa ko ikii me ’Maamee me kaseta kaama A me kisee agiyoo ukuwanaa segeeke?’ see naapaadeekea menaa mee Anii miya daamaa kisiipa. ³⁰Ni me kiapaadee see menaa mee ko kisee: Uwo mée yatukumeta mée Yohanes mee gaayu ko wa paagoo ’A me mée yuwa uwo natukumaai’ see menaa kuwa maamee me aseta menaa naa ya? Epoo to wodoo kaama Ogatamee me aseta menaa da ye? Aii mée me aseta menaa da ye? Kaasee? Nasii" see asigi. ³¹Okoo too koogo aawegaa taano, "Yaai, inii Waa kaasee menaa asiipea? Inii me ’Epoo to wodoo kaama Ogatamee me aseta menaa yoka’ see asiyu ko Yesus me mée asiipi menaa ko ’Mikee yoka ikii kaasee kaa Yohanes me weganaa seta menaa kuwa mikee nao see gaano taa ya?’ see mée asiipi. ³²Bedaa inii me ’Ogatamee me Yohanes aseta menaa se, aii bagee me aseta menaa’ see asiino miya iyo" see aawegaakea. Okoo me kisee aawegaakea menaa kuwa ko okoo me mée yuwa me "Yohanes mee nabi bagee eboo yoka ikii kaasee kisee pedeo menaa wa kaa yawegagea ya?" see mée asiipea yaai naadi aawegaakea menaa kuwa. ³³Okoo me kuwa menaa aawegaa semaata kaama Yesus asiino, "Yohanes paagoo maamee me aseta menaa see kuwa inii ewo keekee" see asegea. Yesus me asiino, "Ikii me daamaa nasiino taa yoka Ani me miya ikii me ’Maamee me Aa kaseta kaama A me kisee agiyoo ukuwanaa segeeke?’ see nasegea menaa kuwa se kisiipa" see asigi.

Bugi epoo mée kaa ebea-ebea menaa

Mat 21:33-46, Luk 20:9-19

¹Yesus me ebea-ebea menaa kaa okoo asiino, "Bugi epoo mée anggur poo bugii ena yaatayu. Yaataata kaama wagee uduma aanakitayu. Mee bugii kaa oma ena, ebo omaa masegeeta oma togaawee anggur poo tagimemaata uwo yuwa kitaa isisi naadi denemaata eke, bedaa bugii da diitoo taa see ee miya maatayu. Maataata kaama apanaa bagee me bugi nayaagee segeesi naadi yaekeata kaama apanaa magaa kaa peegi.12:1 Yes 5:1-2²Maamaa omegee naadi kaama kuwa poo yuwa kapoo kega kaboo bugi epoo mée me wa paagoo agiyoo yaokagee see bagee ena asiino, ’Aa peedoota ni me bugii nayaagee see bagee yuwa paagoo ni me see yuwa namasigii’ see asigi. Peedoota bugi kaa peemaagi naaki ³bugi yayaagee see bagee yuwa me waa peneata kaama aii dakamegea. Okoo me bugi epoo mée me see yuwa se manegea naadi bedaa metaki peegi. ⁴Mee asii kaawaa ena ma wa me agiyoo yaokagee see bagee ena ma peeyaagi kiya bedaa okoo me kisee mumoo to kaa dakamegea, badeekee menaa badegea. ⁵Bedaa wa me agiyoo yaokagee see bagee ena ma peeyaagi kiya okoo me waa wogeepeasegea. Kisee wa me apanaa bagee miya peeyaabuu segeeki kiya okoo me mée noonaa aii dakamegea, noonaa wogeepeasegea. ⁶Kaama too bugi epoo mée wa paagoo mée ena too too tupi, wayoopaa mee. Wa me gaano, ’Niyoopaa yoka Wa me menaa kuwa okoo me daamaa yayiipea’ see gaata kaama ’Pooi’ asigi. ⁷Kiya okoo me waa migi see deeta kaama koogo aawegaa taano, ’Mee ko yogamee. Nagamee me bugii da mee yogamee me masiitagi yoka niiwogeepeasii, wa me bugii da inii takeasiino ke’ see aawegaakea. ⁸Waa meemaata kaama okoo me waa peneata patamegea. Patamemaata kaama bootaa da wagee amoo yaato tameeyamaagea, see koo seta" see asigi.12:8 Ibr 13:11-1312:8 Mee ebea-ebea menaa mee nekeeniino yaato ko kisee: Bugi epoo mée mee ko Ogatamee ebea-ebea. Bugi epoo mée me see yuwa namasegeesi naadi peeyaagi bagee kuwa ko nabi bagee ebea-ebea. Bugi yayaagee see bagee kuwa ko Israel kaa ebo-ebo yuwa ebea-ebea. Bugi epoo mée yoopaa mee ko Yesus ebea-ebea.⁹Bedaa Yesus me asiino, "Mee bugi epoo mée me maagiyoo ukuwaapi? Waa meemaata kaama kuwa wa me bugii yayaagee see bagee yuwa pedeo kiyaapi. Pedeo kiyaata kaama mee bugii da apanaa bagee me daamaa nayagageesi naadi yaekeasiipi. ¹⁰Ogatamee me ebeamaata menaa ena mee daamaa nekeenii. Mee ko kisee:

’Oma ee maataa see bagee yuwa me be kaa wisintaata tameepeata omaa mee ko

TUHAN me masegeeta kaama tuku omaa to mee daamaa pee-yaekeata.

¹¹Ekeata kaama inii me TUHAN, kiiboo nao naadi yaapaagee seta’ Mzm 118:22-23

see ebeamaata menaa kuwa ikii diino taa, ewo ye?" see asigi.12:11 Bugi epoo mée yoopaa patameepeata see see kuwa ee maataa see bagee me miya mee tuku omaa to mee be kaa tameepeata. Mee omaa mee ko Yesus ebea-ebea.¹²Yahudi kaa ebo-ebo yuwa me kuwa ebea-ebea menaa yuwa yeemaata kaama okoo ’Wa me inii mée gaataata kaama mée asigi menaa ii’ see kuwa nekeenegea. Kagoo kaa Yesus peneasiino see dimii agoo kiya mée yuwa me mée kagoo kaapea yoka naadi Waa peneasiino kuwa wedaagea. Kisee gaata kaama Waa yaekeata peegea.

Pajak kepee edaano kuwa edaakee daamaa ye, pedeo ye naadi apaadeeta menaa

Mat 22:15-22, Luk 20:20-26

¹³Kuwa kaboo da Yahudi kaa ebo-ebo yuwa me Yesus mee koopoo see menaa wegasi naadi Parisi kaa bagee noonaa ma, Herodes yaato bagee noonaa ma kuwa wiginegeeta kaama "Yesus paagoo pooi" asegea. ¹⁴Okoo Wa paagoo peemaata kaama asiino, "Aa ko dimi topoo see Mée to ii see kagaage, bedaa Ogatamee me etaa yaato menaa mée tupiino kuwa miya A me daamaa topoo see menaa kaa too mée topetaa see Mée to ii kagaage. A me mée tupiino kuwa mée me kakagoo kiyaa miya mée tupiino too, bedaa ebo bagee me menaa miya Aa weda taa kaa mikee menaa too topenaa segeeke kuwa inii kaipi yoka inii kaapaadee see menaa ena agoo. Mee ko inii pajak kepee Kaisar maniino kuwa dagu ye, taa ye? Waa maneekee daamaa ye, pedeo ye? Aa kaasee gaage?" see asegea. ¹⁵Kiya Yesus me okoo me daamaa poga-poga dimii mee yadeemaata kaama asiino, "Yaai, kaasee ikii me Anii nadeebaa taano see naadi nasegea menaa naa ya? Pose kepee ena nadoomeei, diinaka yoka" see asigi. ¹⁶Doomaagea kaboo Yesus me asiino, "Mee kepee mee kaa maamee ebeyumaa da, maamee ekaa da ebeamaata naa ya?" asigi naaki "Kaisar mee" asegea. ¹⁷Yesus me asiino, "Kisee gaayu ko Kaisar maniino agiyoo yuwa kuwa Kaisar manii, bedaa Ogatamee maniino agiyoo yuwa kuwa Ogatamee manii" see asigi. Wa me asigi menaa da okoo dimi nagimegea.

Boota bagee kuwa aya andoo pootagea ye, taa ye naadi apaadeeta menaa

Mat 22:23-33, Luk 20:27-40

¹⁸Kuwa kaboo da Saduki kaa bagee mée noonaa Yesus paagoo meemaagea. Okoo me wegawoo see menaa ena mee ko kisee: "Mée booyaa kuwa ko umina bogaakee, aya se andoo peeyaa" see menaa wegawoo see.12:18 Kis 23:8 Okoo me Yesus asiino, ¹⁹"Ei, Guru. Musa me ebeamaata menaa ena mee ko kisee: ’Mée ena yoga taa kaa booyu ko waa ma kenagaa ena me mee api miyaa da goeano gaano pedeo. Petamanii booyaa mée me yoga yakabayaa mokoo yakabasi yoka tuyaa mée me mee apii goeai’ see ebeamaata.12:19 Ul 25:5-6²⁰Kisee ebeamaata yoka mena ena kasiinake, mee ko kisee: Okoo kenaa bagee okoo petoo. Yagamee yagaaboo to api ena goegi. Waa yoga taa kaboo boogi. ²¹Mee api miyaa da ipuugamee me goegi kiya waa miya yoga taa kaboo boogi. Bedaa mabeimee miya kisee. ²²Kisee too petaagoo to amaadii to kaa too. Kaama too apii to miya booga. ²³Eto inii kaapaadee taano ko kisee: Boota bagee mikee aya andoo peeyu ko iminookaa mée aya andoo peeyaa naagoo kuwa okoo kenaa bagee petoo to kuwa mee apii to too goeta yoka kamee me apii kaata naa ya?" see asegea. ²⁴Yesus me asiino, "Ikii ewo kaa naapaadeekea. Ikii Ogatamee me ebeamaata menaa miya ewo, Wa me pesee kuwa miya se nekeenegea. ²⁵Kuwa ko Ogatamee me boota bagee yuwa aya andoo peeyaabuu taatagi naagoo api goeano miya taa, api mée maniino miya taa. Okoo epoo to wodoo malaikat bagee mokoo kaatagea. ²⁶Boota bagee aya andoo peeyaa ii see nekeeniino menaa kuwa gaayu ko idukaa Musa me menaa yiba topa, see kuwa ikii diino taa, ewo ye? Mee ko Ogatamee me katu see piya ena yibaa taa kaama Musa paagoo aseta menaa ko kisee: ’Anii ko Abraham me Eboo, Isak me Eboo, Yakub me Eboo Ogatamee mee’ see aseta.12:26 Kel 3:6²⁷Ogatamee Waa okoo me Eboo see wegayu ko umina boota bagee kuwa kaa kisee se wegayaa, aya tuyaa bagee yuwa kuwa kaa too see wegayaa.12:27 "Umina boota bagee kuwa kaa kisee se wegayaa" see menaa mee ko Abraham ma, Isak ma, Yakub ma okoo boota kaama wodoo aya toono taa naaki Ogatamee mee okoo me Eboo se kiyaa, Waa ebo se ekee siyaa yoka okoo boota kaama aya topea ii see kuwa nekeeniyaa. Kisee kemaata mée tomaa boota kaama aya andoo peeyaa ii see kuwa miya nekeeniyaa. Kisee kemaata ikii me mée tomaa umina bogaakee, aya se andoo peeyaa see wegayaa menaa kuwa mikee see taa" see asigi.

Mena tukuu to mee kamee naadi apaadeeta menaa

Mat 22:34-40, Luk 10:25-28

²⁸Kuwa Saduki kaa bagee yuwa Yesus ma mena aawegaakea kaboo da Musa me menaa mée topetaa see mée ena migi. Yesus mee dimi ipi kaa mena wegagi ii see deeta kaama wa me Yesus asiino, "Musa me ebeamaata menaa yiba ebo menaa, mena tukuu to mee kamee naa ya?" see asigi. ²⁹Yesus me asiino, "Mena tukuu to mee ko kisee: ’Ikii Israel bagee yuwa nayeeweei. Inii me Eboo TUHAN Ogatamee mee ko TUHAN ena too too. ³⁰A me Eboo TUHAN Ogatamee mee dimi menaa da uduma me esee ou gaai, bedaa a me gaayaa dimii yuwa ma, a me pesee da ma kuwa uduma me miya Waa esee epa kaai’ see menaa mee.12:29-30 Ul 6:4-5³¹Bedaa wiyaagoo to menaa ko kisee: ’Aa ekaato miya epa kiyaa see see apanaa bagee miya epa kaai’ see menaa mee. Kuwa menaa wiya kuwa esee ebo, kuwa asii eboo see menaa ena ma taa" see asigi.12:31 "Apanaa bagee miya epa kaai" see menaa mee ko idukaa Ibrani menaa kaa "A gebo kaa bagee epa kaai" see ebeamaata. Gebo kaa bagee see wegayu ko Israel bagee apanaa yuwa. Kiya Yesus me topeta menaa kuwa gaayu ko Israel bagee yuwa too se kiya apanaa tomaa kaa bagee miya, aa ma yape kiyaa bagee kuwa miya okoo uduma aa ekaato daamaa deewooke mee see see okoo miya epa kaa daamaa agiyoo yaukuwaai naadi wegata menaa mee.12:31 Im 19:18³²Mee Musa me menaa mée topetaa see mée to me Yesus asiino, "Guru, A me wegage kuwa mikee menaa. Ogatamee mee ena too too, Waa see see bagee ena ma taa, Wa too. ³³Mikee, inii dimi menaa da uduma me Waa esee ou gaano ma, bedaa inii me pesee da ma, inii me gaayaa dimii yuwa ma kuwa uduma me miya Waa esee epa kaano kuwa esee ebo menaa. Bedaa inii ekaato miya epa kiyaa see see apanaa bagee miya epa kaano mee miya mikee ebo menaa. Kuwa tuku menaa wiya kuwa esee ebo, Ogatamee paagoo biyaa kaa yuweepeasiyaa agiyoo yuwa ma, apanaa Wa paagoo ekega-manee siyaa agiyoo yuwa ma kuwa uduma peedi" see asigi.12:33 Hos 6:6³⁴Yesus me mee mée to me asigi menaa kuwa daamaa ipi kaa wegagi yoka naadi asiino, "Aa ko Ogatamee Wa too ebo totaa see yoo seemeta kaama epo eetuyaa see mée to kaano see koo taake" see asigi. Mee kaama wodoo mée me Waa apaadee taano wedaagea.

Yesus me "Ebo Kristus mee kaasee Daud me asii-kaba-kaba seta bagee ena kiyaa?" see aseta menaa

Mat 22:41-46, Luk 20:41-44

³⁵Yesus mee Ogatamee me ee kaa mena tupitaaki too Wa me asiino, "Mée me wegaano, ’Idukaa kaama wegawoo seta Mée Ebo Kristus mee ko Daud me asii-kaba-kaba seta bagee ena kaatagi’ see menaa wegayaa kiya kuwa kaasee? ³⁶Idukaa Daud mee Roh Kudus wa yiba esee-awigi naadi kaama wa me wegata menaa ena mee ko kisee:

’TUHAN me ni epoo Mée Tuhan mee paagoo asiino,

"Aa Ni me dagi yagaa yaato animagaai, kisee too

Aa ma yape kiyaa bagee yuwa kuwa Ani me daba, peedi

kaekeata A me badoo da miyoo taa kaekeasiita" see aseta’ see menaa wegata. Mzm 110:1

³⁷Daud me Ebo Kristus mee ko ’Ni epoo Mée Tuhan mee’ see wegata yoka Ebo Kristus mee kaasee Daud me asii-kaba-kaba seta bagee ena kiyaa?" see asigi.12:37 Yahudi bagee me menaa ko ’Ebo Kristus mee kabata kaama ebo tootagi’ see menaa kuwa wegawoo seta kiya kisee se. Idukaa Yesus kabaano taa miyoo Daud me Waa Tuhan see ekaa weeta kemaata Waa idukaa miya tota, Waa Ogatamee Yoopaa ii see kuwa nekeensi naadi aseta menaa. Waa mée me kabata yogaa naaki Daud me Waa Tuhan see ekaa mee se weeyaa. Yesus me topeta menaa kuwa okoo mée eebaa esee ede ma yiitookea.

Ebo poga-poga see bagee kuwa gaai naadi menaa

Mat 23:5-7, Luk 20:45-47

³⁸Yesus me topeta menaa ena ma kisee: "Musa me menaa mée topetaa see bagee kuwa okoo me mée me anii ebo naekeasiino too ede see gaayaa bagee yoka gaai. Okoo togoo dokaa maatagaa naadi peenaa-paanaa taa see too ede, mée kutuu taa see yoo okoo peenaa siyaa kaboo ’Epao, inii me eboo’ see naapaagee taano miya ede. ³⁹Bedaa okoo sembahyang segee see ee yiba mée me nadeesi naadi ebo bagee me animaayu taa see yoo too animagaano miya ede, ebo naagoo naano agiyoo nuyaa yoo miya ebo bagee me animaayu taa see yoo kiyoo too okoo animagaano miya ede. ⁴⁰Okoo ko api miyaa yuwa deebaa naadi kaama okoo me ee yuwa oma yatakimiyaa see bagee. Okoo mée me naapaageesi naadi sembahyang menaa yuwa togoo kaa too asetaa see bagee yuwa. Okoo me kisee too ukuwagee see bagee yuwa yoka okoo esee pedeo kaatagea" see asigi.

Api miyaa ena wa me kepee uduma Ogatamee kaa yaekegataata menaa

Luk 21:1-4

⁴¹Yesus mee Ogatamee me ee kaa kepe awegee see yoo doodoo animaata diitoo siyaa naaki mée yuwa me kepe awegee see yoo kepe aweeii taakea, kepe yago bagee yuwa miya kepe eebaa awetaakea. ⁴²Kuwa kaboo da daba see api miyaa ena me pose kepee wiya, esee peedi see kepee awetaaga. ⁴³Yesus me Wa me topenaa see bagee yuwa "Meei" asigi. Wa me okoo asiino, "Anii mikee kisiino ko: Mee daba see api miyaa da wa me kepe awegee see yoo awetaaga kepee wiya kuwa ko kepe peedi kiya peedi se, apanaa bagee okoo me awegea kepee kuwa asii eboo. ⁴⁴Kuwa kepe yago bagee kuwa okoo me koga kepee yuwa awegea kiya mee apii miyaa da wa me gaano pedeo agiyoo edaano see kepee yuwa uduma ki awetaaga kuwa me mikee esee ebo kepee mokoo awetaaga" see asigi.

Yesus me "Wodopasi yaato kisee ukuwaaniita, kisee ukuwaandaa taata" see aseta menaa

Pasal 13

Yesus me "Ogatamee me ee mee pedeo kaata" see aseta menaa

Mat 24:1-2, Luk 21:5-6

¹Yesus mee Ogatamee me ee kaa kaama peetaaka too ko Wa me topenaa see bagee ena me Waa asiino, "Guru, deede. Ogatamee me ee ma, gebo kaa ee yuwa ma kuwa diino esee ebo, oma ee magaano esee daamaa yaai" see asigi. ²Yesus me waa asiino, "Kuwa a me deetaake ee kuwa diino esee daamaa, se maa? Kiya epeekaa kuwa uduma kabaapi-paapi taatagea, oma ena ma wa me mokataata yoo kaama kisee se ekeasiitagea, uduma pogadaa taata" see asigi.

Yesus peeta kaama bedaa wiyaagoo meeno taa kaboo ukuwaandaa taata menaa

Mat 24:3-14, Luk 21:7-19

³Kiyoo kaama Yesus mee Zaitun Kutuu to kaa Ogatamee me ee doodoo animaata toomuu taaki too ko Petrus ma, Yakobus ma, Yohanes ma, Andreas ma okoo too peedoota Yesus paagoo asiino, ⁴"A me kuwa yumakaa mée eewegape menaa kuwa maadee moga ukuwaaniita naa ya? Kuwa agiyoo ukuwaaniino see kooka ii see nekeeniyaa agiyoo kuwa maagiyoo ukuwaandaa taata naa ya? Mée asii" see asegea. ⁵Wa me asiino, "Mée deebaa see bagee agoo kaata yoka daamaa nekeenii. ⁶Anii poga-poga see bagee mée eebaa meetagea. Okoo me Ani ekaa naweakee kaa ’Anii ko Waa yoka’ see menaa weganaa naadi mée eebaa deebaa siwoo taapea. ⁷Kuwa kaboo da taa ko ikii yape menaa ekaapa magaa kaa kaama miya yiipea, beesekaa magaa kaa kaama miya yiipea kiya se wedaai. Kuwa uduma mikee agoo kedaa siwoo taata kiya wodopasi naagoo se. ⁸Mée tomaa-tomaa yape aawogee senaa taapea. Amokiyoo magaa kaa bagee me yamokiyoo magaa kaa bagee ma yape aawogee taatagea. Kiyoo-kiyoo naano agiyoo taa uwaa miya medaa taata, maga pigii miya medaa taata. Kisee yaai-yaai agiyoo yuwa eebaa kedaa taata kiya kuwa uduma petamanii ukuwaandaa taata yuwa too, api me yoga kabaano see naadi boodi meege-meege siyaa mokoo.

⁹Ikii kibe kiyaa bagee agoo kaata yoka gaai, nekeenii. Okoo me ikii yagaa kipeneata kaama mena pekataa see bagee yuwa paagoo kidogeamoo taatagea, sembahyang segee see ee yuwa yiba miya pepeaduu me kidakamaatagea. Ikii Ni yaato bagee kemaata magaa da kaa ebo tookee bagee yuwa paagoo kiipootagea. Kisee ikii kiipeeyaa kaboo Ni me menaa okoo paagoo daamaa eewegaai. ¹⁰Kiya wodopasi kaano taa kaboo kuwa etokaa daamaa menaa kuwa mée tomaa-tomaa uduma paagoo eeweganaa taano mee keta ukuwaano gaano pedeo. ¹¹Okoo me ikii kipeneata kiipeeyaa kaboo ’Anii kaasee menaa wegaapa, kaasee menaa wegaapa?’ see dimii kuwa se abaai. Ikii mena wegaano kaboo ’Kisee wegaai, kisee wegaai’ see dimii kuwa ikii daamaa ipi kaapea. Ikii me wegaapea menaa kuwa ikii me wegaapea se kiya Roh Kudus me ikii kisi-manee taapi yoka se gaagaa taai.

¹²Bedaa kuwa kaboo da taa miya kisee ukuwaaniita: Ekea kenaaya kiya ena mee wugimaasi naadi ekegatagaatagi, nagamee me wa me yogaa to ekegatagaatagi, bedaa yogaanii yuwa me okonaka wugimaasi naadi ekegatagaatagea. ¹³Ikii Ni yaato bagee kemaata mée uduma kibe kaatagea kiya ikii makii taa, kisee too wodopasi yaato toowoo siyaa bagee kuwa daba daagimaa pootagea."

"Ae-wae siyaa agiyoo yuwa ma, Ebo Kristus poga-poga bagee yuwa ma kuwa agoo kaata" see aseta menaa

Mat 24:15-28, Luk 21:20-24

¹⁴"Esee pedeo see agiyoo eboo ena waa toono daa see yoo kiyoo yiinaageeta totaaki see kuwa ikii diitagea. (Ikii eto kiipaa mee kapogee mee deetaakea bagee daamaa nekeenii.) Ikii me waa kisee kiyoo totaaki see deeta kaama Yudea wee kaa toogee see bagee kuwa moga oodoota kuye kaa pakadaa taai.13:14 Dan 9:27, 2Tes 2:3-4¹⁵Yoo da kaa tuyaa bagee yuwa ee yiba agiyoo se masii, se gaata oogaai.13:15 Luk 17:31-32¹⁶Bugi kaa tuyaa bagee yuwa miya doka, kisee ou agiyoo kuwa ee kaa pakaa-maseekee se. ¹⁷Kisee yaai-yaai oodaa naadi kaama kadapoo yago apii yuwa ma, yoga baayee yiba kepaa apii yuwa ma kuwa sooi, yaai. ¹⁸Kuwa yaai-yaai see agiyoo ukuwaandaa taata kuwa gemoo see uwaa kega kaboo se ukuwaandaasi naadi sembahyang taai. ¹⁹Kuwa ukuwaandaa taata agiyoo kuwa ko apanaa agiyoo, yaai-yaai ebo, petamanii epoo to, magaa to ogaataata yoo kaama eto too miya ukuwaaniino taa agiyoo yuwa, bedaa kuwa wodoo taa epeekaa yaato miya kaagaa ena ma se ukuwaaniita agiyoo. ²⁰Ogatamee me Wa me wiginta bagee yuwa epa nao naadi kuwa yaai-yaai, gaagaa siyaa agiyoo kuwa mani yataa kiyaatagi. Maamaa kisee too naaki mée ena ma se tuyaa.

²¹Kuwa kaboo da mée me ’Deede, Ebo Kristus mee nakaayoo tupi’ see kisiyu ko emaa se wugii, bedaa okoo me ’Deede, Waa amokiyoo tupi’ see kisiyaa miya wisintayu. ²²Ebo Kristus poga-poga bagee ma, nabi poga-poga bagee ma kuwa agoo kaatagea yoka okoo wisintagaai. Mée deebaa taano see naadi dimi nagii-nagii agiyoo ukuwaaii taatagea. Ogatamee me wiginta bagee yuwa miya deebaa sedee taano see kiya iyo, se deebaa semaayaa. ²³Ipiipi dii. Kuwa agiyoo uduma ukuwaandaa taano taa da kaa Ani me kisi-maneega yoka daamaa nekeenii."

Yesus meetagi naagoo ukuwaandaa taata menaa

Mat 24:29-36, Luk 21:25-33

²⁴"Kuwa yaai-yaai, ebo gaagaa uwaa kuwa omekomeeta wodoo taa kisee ki kenoo to digiyoo aatakii taata, agoo to mee miya se wikiiniita, ²⁵okadee yuwa epoo to kaa kaama kigimedaa taata, bedaa epoo to kaa pesee agiyoo yuwa miya maki-makaa naadi wodeda-peeda sedaa taata.13:24-25 Yes 13:10, Why 6:12-13

²⁶Kuwa kaboo da Mée Yogaa mee sinu uwaa da yibaa taa migi see kuwa diitagea. Waa pesee, Waa asii-sege, Wa disii to esee ebo see diitagea.13:26 Dan 7:13²⁷Wa me malaikat bagee yuwa ’Pooi’ asiyaa naaki peedoota maga otoo to kaa kaama kisee too maga otoo to kaa too peenaa naadi Wa me daamaa wiginta bagee yuwa uduma enaataa yakutumeeii senaa taatagea. ²⁸Eto ko ebea-ebea menaa ena yeeweei. Ara piyaa mee kagoo da iye mugumedaa naadi iye taki kega gaayu ko mikee, poo ekaano see kooka ii see kuwa ikii nekeeniyaa. ²⁹Mee mokoo miya kuwa kisega menaa yuwa ukuwaandaa taaka see kuwa ikii deeyu ko monaa da mee katu, ukuwaaniino see kooka ii see kuwa ikii nekeeniitagea. ³⁰Anii mikee kisiino ko: Kuwa ukuwaandaa taata agiyoo kuwa uduma eto mee begaa kaa bagee yuwa bogaano taa da kaa diitagea. ³¹Epoo to ma, magaa to ma kuwa taa kaata kiya Ni me menaa mee se taa kaata, kisee too iminoo miya, iminoo miya toota."

Monaa da mee ewo yoka daamaa diitoo taai naadi menaa

³²"Monaa da mee ko mee naagoo, mee jam kaa see kuwa mée ena ma ewo. Malaikat bagee miya ewo, Ogatamee Yoopaa miya ewo, Nagamee Wa too ipi. ³³Mona naagoo ko ikii ewo yoka ipiipi see diitoo siwoo taai. ³⁴Mee naagoo diitoo siwoo siyaa bagee kuwa ebea-ebea menaa ena mee ko kisee: Mée ena waa beesekaa magaa kaa poono taa kaboo wa me agiyoo yaokagee see bagee yuwa mée waa ena kisee agiyoo naokageesi naadi yaekeasigi, mée waa ena kisee agiyoo naokageesi naadi yaekeasigi. Bedaa kenee to kaa diitoo taa see mée to miya ’Aa ipiipi nadiitoo siwoo taai’ see asigi, see ebea-ebea menaa mee.13:34 Luk 12:36-38³⁵Mee see see ikii miya ipiipi see diitoo siwoo taai. Ee epoo Mée Waa meetagi naagoo ikii ewo. Uwaataa yee, daatooyiba yupigapi yee, pe-aweeniino taa see kaboo yee, esee pedeo komaa yee, ikii ewo yoka diitoo siwoo taai. ³⁶Taa gaayu ko Waa kisee ki meemaata kaama deeyaa naaki ikii toomoo ometaakea, see kideeyaa. ³⁷Eto ko Ni me kisega menaa kuwa Ani me mée uduma asiino menaa ko: Daamaa ipiipi see diitoo siwoo taai, see menaa mee" see asigi.

Yesus patamaano see naadi koogo aawegaa seta menaa

Mat 26:1-5, Luk 22:1-2, Yoh 11:45-53

¹Kuwa kaboo da Paskah ma, ragi yeeyee ma aatabi taano taa see roti unu petoo noogee siyaa yuwa kuwa ma unu wiya omemaata naapea see naagoo imam ebo yuwa ma, Musa me menaa mée topetaa see bagee yuwa ma okoo me "Yesus mee inii kaasee koogo peneasiipea, kaasee patamaapea?" see menaa kuwa aawegaakea. ²Kiya bedaa okoo me wegaano, "Kiipaa se, mée yuwa uduma kagoo ebo kaapea yoka Paskah noomaata kaama too Waa peneasiino daamaa" see menaa aawegaakea.

Wunu daamaa uwoo Yesus kaa yakabagekomeeta menaa

Mat 26:6-13, Yoh 12:1-8

³Betania magaa kaa mée ena ekaa da ko Simon mee tupi. Waa idukaa kado kaa meanee see agiyoo meanta mée to. Wa me ee kaa Yesus mee animaata naano agiyoo notaaki too ko api ena meemaaga. Waa wunu daamaa see uwoo, kepe edaano ebo see uwoo, oma otaawee peedi ena yiba doopa. Otaawee da ebee to yaato taapeata kaama uwo yuwa Yesus mumoo to kaa yakabagekomeega. ⁴Yakabagekomeega naadi Wa me topenaa see bagee yuwa kagoo kaa koogo aawegaa taano, "Yaai, kuwa uwoo kuwa kaasee kaa aii peepuuka naa ya? ⁵Kuwa uwoo kuwa pe-doogeeta kaama ebo kepee ogei me badoo wedo asii masemaata kaama daba bagee aii maniino daamaa yoka" see koogo aawegaakea. Okoo me mee apii to kagoo ma menaa asegea. ⁶Kiya Yesus me asiino, "Ikii me mee apii mee si yawegaai. Kaasee kaa pedeo see yawegagea ya? Wa me naukuwaga kuwa esee daamaa agiyoo. ⁷Daba bagee gaayu ko ikii paagoo kisee too kiiumiwoo, toowoo taapea yoka ikii me aii kaboo miya okoo kaa daamaa agiyoo yaukuwayaa. Kiya Anii gaayu ko ikii ma enaataa eebaa se kiiumiipa. ⁸Mee apii to me ’Anii daamaa agiyoo ena yaukuwamaayaa yoka yaukuwaanaka’ see nagaata kaama nakoo sepa. Wa me Anii ogo namagaano taa kaboo naipiipii siyaa agiyoo mokoo yoka pedeo see si yawegaai.14:8 "Anii ogo namagaano taa kaboo naipiipii siyaa mokoo" see menaa mee ko Yahudi bagee me mée boota yuwa kaa mee see see uwoo yakabagekomeeta kaama ogo magaakee.⁹Anii mikee kisiino ko: Ni me doomega menaa kuwa uwoo to, magaa to kiyoo-kiyoo eewegakomeegea kaboo mee apii to me daamaa naukuwapa agiyoo mee miya eeweganaa taapea, bedaa asii yaato miya kuwa menaa neke-nekee siwoosi naadi yadoonaa taapea, see kuwa mikee kisega" see asigi.

Yudas me Yesus ekegatagaano see naadi aseta menaa

Mat 26:14-16, Luk 23:3-6

¹⁰Kuwa kaboo da Yudas Iskariot mee, Yesus me topenaa see bagee gaasi ma wiya kuwa mée ena mee Yesus yaekegatagaano see naadi peedoota imam ebo yuwa paagoo mena eewegagi. ¹¹Wa me Yesus mee ikii paagoo kiekegatagaapa see asigi menaa kuwa okoo me yeeta kaama ede kaa "Kepe kisuwa kaniipe" see asegea. Mee kaama wodoo wa me ’Yesus mee yaekegatagaano kuwa kayoo daamaa, kayoo daamaa?’ see gaawooki.

Yesus mee Wa me topenaa see bagee yuwa ma epo enaataa Paskah eenota menaa

Mat 26:17-25, Luk 22:7-14,21-23, Yoh 13:21-30

¹²Ebo naagoo, ragi yeeyee ma aatabi taano taa see roti kuwa unu petoo noogee siyaa yiba petamanii nuyaa naagoo, domba wodaa wugiyaa naagoo ko Yesus me topenaa see bagee yuwa peedoota Wa paagoo asiino, "Paskah kaa agiyoo naano yoo kayoo naa ipiipii taano daamaa naa ya?" see asegea. ¹³Wa me topenaa see bagee wiya paagoo asiino, "Ekea kota kaa pooi. Peemaata kaama mée ena, uwo otaawee doopegeeki see mée ena ma aadee taapea. Aadee seta kaama waa ma epo enaataa pooi. ¹⁴Wa me seemaapi ee yiba seemaai. Ee epoo mée mee kisee naasii: ’Guru me kasiino, "A me ee yiba Ni me topenaa see bagee yuwa ma inii epo enaataa Paskah kaa agiyoo eenaape yoo naa kayoo ya?" see kasigi’ see naasii. ¹⁵Ee epoo mée wa me ee asii mee kakadee kaa ebo komoo kaa badaa kimagaataapi. Kiyoo inii me animagaapea yoo daamaa mée yaipiipii semaata topa see kuwa ekea diipea. Inii kiyoo naano agiyoo naapea yoka agiyoo-pagiyoo pe-niiipiipii taai" see asigi. ¹⁶Asigi naadi ekea peedoota kota kaa peemaagea naaki mikee, Yesus me asigi-asigi uduma ukuwaanega naadi Paskah kaa agiyoo uduma daamaa eeipiipii semaagea. ¹⁷Digiyoo takiinega see kaboo Yesus Wa me topenaa see bagee gaasi ma wiyaa to ma enaataa peedoota mee ee kaa peemaayu. ¹⁸Animaata kaama naano agiyoo notaaki too Yesus me asiino, "Anii mikee kisiino ko: Ikii Anii ma epo enaataa notaakea bagee kuwa mée ena me Anii naekegatagaapi" see asigi.14:18 Mzm 41:10¹⁹Okoo dimi boodi ebo. Okoo uduma mée ena-ena me Waa asiino, "Sooi, anii ye, ani me ye?" see asegea. ²⁰Yesus me asiino, "Ikii mée gaasi ma wiya kuwa mée ena me, roti ponee to mee otaawee yiba Anii ma enaataa tukume-nootaaki mée to wa me Anii naekegatagaapi. ²¹Mée Yogaa mee mikee Ogatamee me menaa yiba ebeamaata see see bogaapi kiya Waa ekegatagaapi mée mee esee pedeo kaapi. Mee mée mee kabaano taa naaki daamaa" see asigi.

Perjamuan roti ma, uwo ma nota menaa

Mat 26:26-29, Luk 22:15-20, 1Kor 11:23-25

²²Okoo epo notaaki too Yesus mee roti masegeeta kaama Ogatamee paagoo kiiboo, paamee see menaa asigi. Roti kabatagaa naadi kaama okoo paagoo goo-maneeyu. "Mee ko Ni me maa to yoka masii" see asigi. ²³Kiyoo kaama anggur poo uwoo otaawee da masegeeyu naadi Ogatamee paagoo kiiboo, paamee see menaa aseta kaama otaawee da okoo goo-maneeyu, okoo uduma mee otaawee yiba kaama nogea. ²⁴Wa me asiino, "Mee ko Ni me tadaa uwoo. Mée yuwa ma, Ogatamee ma, Wa me aseta menaa ma kuwa uduma enaataa aagadimisi naadi yapeeyaapa tadaa, mée eebaa okoo kaa yakabageapa tadaa mee.14:24 Kel 24:8, Ibr 8:8-13²⁵Anii mikee kisiino ko: Eto kenaagoo kaama wodoo Anii anggur poo uwoo se naapa, Ogatamee Wa too ebo mée eetoowoo taatagi naagoo too Anii bedaa gipii see anggur poo uwoo naata" see asigi.

Yesus me Petrus "Aa weda kaa ewo poga-poga nataape" see aseta menaa

Mat 26:30-35, Luk 22:31-34, Yoh 13:36-38

²⁶Okoo Ogatamee yaapaagee see kaa yaayaa see menaa ena yaayaa semaata peedoota Zaitun Kutuu to kaa peemaata kaama ²⁷Yesus me okoo asiino, "Ikii uduma maki-makaa naadi Anii naekeata oodaa taapea, idukaa Ogatamee me menaa yiba ebeamaata see see, mee ko kisee: ’Domba munitaa see mée mee Ani me wugimagaapa. Wugimaata kaama domba wodaa yuwa ena kitaa peega, ena kitaa peega sedaa taapea’ see menaa ebeamaata.14:27 Zak 13:7²⁸Kisee kaapa kiya Anii aya andoo peeta kaama Ani keta Galilea wee kaa poota, ikii uuto" see asigi. ²⁹Petrus me asiino, "Okoo uduma weda kaa A too kaekeata poopea miya anii Aa se kaekeasiipa" see asigi. ³⁰Yesus me waa asiino, "Anii mikee kasiino ko: Eto mee digiyoo yiba ayam ena kaagaa wiya menaa taano taa kaboo aa kaagaa wedo mée paagoo ewo poga-poga nataape" see asigi. ³¹Petrus me asiino, "Anii Aa ma enaataa bogaapea miya daamaa, anii mée paagoo ewo poga-poga see se kakoo taapa yoka" see asigi. Apanaa yuwa me "Anii miya kisee, anii miya kisee" see wegagea.

Getsemani bugii da kaa Yesus me sembahyang seta menaa

Mat 26:36-46, Luk 22:39-46

³²Yesus mee Wa me topenaa see bagee yuwa ma peedoota maga ena kaa ekaa da ko Getsemani magaa kaa peemaata kaama Wa me okoo asiino, "Ikii nakaayoo animaata niitooi, Anii sembahyang taanaka yoka" see asigi. ³³Petrus ma, Yakobus ma, Yohanes ma kuwa okoo too Yesus me badaa maadoota amo kaa naa kaa eepeemaata kaama Waa gaagaa ebo naadi dimi nagimeamooki. ³⁴Wa me okoo wedo asiino, "Sooi, Anii esee gaagaa ebo, booyaa mokoo. Ikii nakaayoo ipiipi diitoo taai" see asigi. ³⁵Waa pakadoota woo kaa naa kaa pakaamaata kisee ki magaa da kaa esee-gapuunigi. Wa me sembahyang menaa kaa kuwa yaai-yaai agiyoo nakoo taapea monaa da mee nataa kiyaano daamaa gaayu ko nataa kiyaai naadi menaa asigi. ³⁶Wa me asigi menaa ko "Abba, Neataagi, kuwa Ni me boodi abaapa kuwa se naekeasii see kasega kiya Ni me gaayaa dimii too se kiya A me gaata-gaata dimii too" see asigi. ³⁷Sembahyang semaata kaama esedoota Wa me topenaa see bagee wedoo to paagoo eseemaagi too ko okoo toomoo ompea. Wa me Petrus asiino, "Simon, aa toomoo ometaake ye? Aa peenaa kuwa miya diitoo taano kuwa kana ye? ³⁸Ikii kigaadee siyaa kaboo pedeo dimii, pedeo menaa wisintaasea naadi ikii ipiipi see diitoo taai, sembahyang taai. Ikii me ’Kisee ukuwaanaka’ see gaayaa dimii agoo kiya má yaato ko dabaa" see asigi.14:38 "Má yaato dabaa" see aseta menaa mee ko inii pedeo ukuwasi naadi mée gaadee siyaa kaboo inii ipiipi nekeenta maamaa diitoo, maamaa sembahyang siwoo taano kuwa ukuwaano gaano pedeo. Taa gaayu ko toomoo umiyaa mokoo see see kiyaa naadi aseta menaa.³⁹Yesus Waa kaagaa ena ma pakadoota woo kaa naa kaa bedaa yumakaa sembahyang sipi menaa kuwa asigi. ⁴⁰Sembahyang semaata kaama esedoota Wa me topenaa see bagee wedoo to paagoo eseemaagi too ko bedaa toomoo ometaakea, okoo esee toomoo ebo kaa emaa pakaa-wikiiniino naka. Okoo me Yesus asiino menaa peenaa ma taa, ewo. ⁴¹Bedaa kaagaa wedaagoo to ma sembahyang segeeta Wa me topenaa see bagee wedoo to paagoo eseemaata kaama asiino, "Ikii kisee too toomoo too ometaakea ye? Kuwa sikii. Deeweei, Mée Yogaa mee dimi pedeo see bagee yuwa yagaa kaa yaekegatagaano see monaa kaa kega. ⁴²Anoogeeweei, inii poono. Ikii deeweei, Anii naekegatagaano mée mee migi yoka" see asigi.

Yesus mee peneata menaa

Mat 26:47-56, Luk 22:47-53, Yoh 18:1-11

⁴³Kuwa menaa wegataaka too ko taka ena Yudas mee, Yesus me topenaa see bagee gaasi ma wiyaagoo to mee mee meemaagi. Waa ma mée ebo etaa mowai ma, kopaa ma doodoota eemeemaagi. Kuwa bagee kuwa ko imam ebo yuwa ma, Musa me menaa mée topetaa see bagee yuwa ma, Yahudi kaa ebo-ebo yuwa ma okoo me "Niipeneasea yoka pooi" see asegea naadi meemaagea bagee yuwa. ⁴⁴Miyoo taa meemagaano taa kaa Yudas me kuwa bagee yuwa paagoo mee Yesus yoka see kuwa nekeensi naadi menaa ena ase-maneegi, mee ko kisee: "Ani me ebe duuduu taapa mée to mee yoka peneata eepooi" see menaa mee. ⁴⁵Yudas meemaata kaama kisee ki peedoota Yesus paagoo "Guru, epao" aseta kaama Yesus ebe duuduuki. ⁴⁶Wa me kisee ukuwagi naaki kuwa eemipi bagee yuwa me Yesus me-peneasegea. ⁴⁷Peneasegea naadi kiyoo topea bagee mée waa ena me posee da masegeeta mée ena kaa kobeasigi naaki dagi yagaa yaato apa kamuu da yadaakomeegi, Ebo Imam wa me agiyoo yaokagee see mée. ⁴⁸Yesus me okoo asiino, "Ikii me dimi pedeo omaago see bagee ena mokoo peneasiino see naadi mowai, kopaa, kisee agiyoo doopea ye? ⁴⁹Anii egapii gakata Ogatamee me ee kaa awee da kaa mée topegeeka, ikii miya kiyoo topea kiya ikii me napeneasiino taa kemea. Kiya kuwa eto ukuwaanega kuwa ko idukaa ebeamaata menaa yuwa uwa daasi naadi ukuwaanega" see asigi. ⁵⁰Kiyoo kaama Wa me topenaa see bagee yuwa uduma Wa too ekeata oodaakea. ⁵¹Kuwa kaboo da egaanaa ena, Yesus ma epo peenaa see mée ena kiyoo tupi. Waa tapaato dokaa da mee too maataata peenaaki kaboo kuwa bagee yuwa me waa miya peneasiino see kookea. ⁵²Kiya okoo me wa me dokaa da mee too peneasegea naaki dokaa da okoo me yagaa da kaa ekeata waa má tago kisee peegi.

Yesus mee Yahudi kaa ebo-ebo yuwa paagoo eepeeta menaa

Mat 26:57-68, Luk 22:54-55,63-71, Yoh 18:12-14,19-24

⁵³Okoo me Yesus peneata kaama Ebo Imam me ee kaa eepeegea. Kiyoo imam ebo yuwa ma, Yahudi kaa ebo-ebo yuwa ma, Musa me menaa mée topetaa see bagee yuwa ma okoo kutuu semaata toomuu taakea. ⁵⁴Petrus mee koogo deega se deega naadi Yesus doogea taa obeegi. Ebo Imam me ee kaa peemaata kaama kiwitaa to yiba seemigi. Waa mee ee yadiitoo taa see bagee yuwa ma epo enaataa animaata biyaa to kaa yabi kiitaaki. ⁵⁵Mee ee yiba kaama imam ebo yuwa ma, mena pekataa see bagee apanaa yuwa ma okoo uduma Yesus mee patamaano dimii agoo. Mee dimii agoo naadi kaama Wa me kisee pedeo agiyoo ukuwapi see deepea bagee yuwa abagea. Kiya kisee deeta bagee ena ma deemagaano taa. ⁵⁶Mée eebaa okoo me makapaa menaa yakobagea kiya okoo me anii kisee deepa, kisee deepa see wegagea menaa kuwa mée waa ena me wa too menaa wegagi, mée waa ena me wa too menaa wegagi, mena ena too too menaa wegaano taa yoka koopoo see menaa yuwa too. ⁵⁷Kuwa kaboo da mée wiya, wedo waa naa yiinaageeta kaama Wa kaa mena ena yawegagea, mee ko kisee: ⁵⁸"Mee Mée mee me miyoo taa wegaano, ’Ani me Ogatamee me ee mee, mée me yagaa me maataata ee mee umiyaata kaama unu wedo kaa too bedaa apanaa ee ena, mée me yagaa me magaano taa see ee ena maatagaapa’ see wegami menaa kuwa inii yeeme" see asegea.14:58 Yoh 2:19⁵⁹Kiya kuwa bagee yuwa me menaa kuwa miya mée ena me wa too menaa wegagi, mée ena me wa too menaa wegagi, mena ena too too menaa wegaano taa. ⁶⁰Ebo Imam mee okoo yaayupii da kaa yiinaageeta kaama Yesus asiino, "Kuwa bagee me A kaa kawegapea menaa kuwa Aa mena ena ma se asiipe ye?" see asigi. ⁶¹Kiya Yesus mena taa, koogo totaaki. Bedaa Ebo Imam me asiino, "Idukaa kaama wegawoo seta Mée Ebo Kristus mee, inii me yaapaagee see Mée Wayoopaa mee Aa ye, taa ye?" see asigi. ⁶²Yesus me asiino, "Mee ko Anii. Mée Yogaa mee Se-pesee, We-pesee yago Mée Wa me dagi yagaa yaato animaata ebo tupi see kuwa ikii diitagea, sinu uwaa yupii da taa migi see miya diitagea, see kuwa mikee kisega" see asigi.14:62 Dan 7:13⁶³Ebo Imam me mee menaa da yeeta kaama kagoo kaa waa ekaato dokaa da geakomeeta kaama asiino, "Eto ko Wa me kisee pedeo ukuwapi see deepea bagee apanaa se abaai. ⁶⁴Wa me Ogatamee me be kiyaa menaa wegagi. Ikii miya yeemaagea yoka sikii. Eto ko ikii me kaasee ukuwaakee gaagea ya?" asigi naaki "Waa bogaano gaano pedeo" asegea. ⁶⁵Kiyoo kaama okoo me Yesus kaa dabeedi taaweekea, Wa me ebeyumaa da kaa dapimemaata kaama yagaa kopaa dakamegea. Okoo me asiino, "Ei, duya yago mée, Aa kadakamegea bagee kuwa maamee nuwaa naa ya? Mée asii" see asegea. Ee diitoo taa see bagee yuwa me miya Waa yagaa kopaa dakamegea.

Petrus me Yesus mee ewo poga-poga seta menaa

Mat 26:69-75, Luk 22:56-62, Yoh 18:15-18,25-27

⁶⁶Petrus mee Ebo Imam me ee yoo da kaa toomuu taaki too ko kiyoo Ebo Imam me agiyoo yaokagee see apii ena wa paagoo meemaaga. ⁶⁷Wa me Petrus mee biyaa geboo da kaa yabi kiitaaki see deega. Wa me Petrus maamaa tamaata kaama asiino, "Ei, aa miya Nazaret magaa kaa mée Yesus mee ma epo peenaa see mée to" see asega. ⁶⁸Kiya Petrus me ewo poga-poga naadi asiino, "Taa, kisee menaa kuwa anii ewo, nekeeniino taa" see asigi. Petrus waa peedoota wagee kenee to kaa peemaagi too ko [ayam menaaki]. ⁶⁹Mee agiyoo yaokagee see apii to bedaa Petrus deeta kaama kiyoo bagee yuwa asiino, "Mee mée mee miya okoo yaato bagee ena" see asega. ⁷⁰Kiya Petrus me "Taa, kisee se" see asigi. Egaaniino taa kaboo ko bedaa kiyoo topea bagee yuwa me Petrus asiino, "Aa mikee okoo yaato bagee ena, aa miya Galilea wee kaa mée yoka" see asegea. ⁷¹Petrus me baato maata ma baato maataa naadi kaama asiino, "Ataagi yoogi, mee ikii me wegataakea Mée mee anii ewo see Mée" see asetaagi naaki ⁷²ayam mee kaagaa wiyaagoo to ma menaaki. Mee kaama too Yesus me yumakaa asigi menaa da nekeenigi, mee ko ’Ayam ena kaagaa wiya menaa taano taa kaboo aa kaagaa wedo mée paagoo ewo poga-poga nataape’ see nasigi mee ii naadi kaama ebo yegee yegeeki.

Yesus mee Pilatus paagoo eepeeta menaa

Mat 27:1-2,11-26, Luk 23:1-5,13-25, Yoh 18:28–19:16

¹Tokoma mee da, pedeo komaa da imam ebo yuwa ma, Musa me menaa mée topetaa see bagee yuwa ma, Yahudi kaa ebo-ebo apanaa yuwa ma, kuwa mena pekataa see bagee yuwa kuwa uduma okoo kutuu semaata kaama mena aawegaakea. Mena daakomeeta kaama Yesus yagaa da taa one gadimegea. One gadimemaata kaama badaa maadoota Gubernur Pilatus paagoo pe-ekeasegea. ²Pilatus me Yesus asiino, "Aa ko Yahudi bagee me Eboo mikee ye, taa ye?" asigi naaki "A me wegage kuwa" see asigi. ³Imam ebo yuwa me Pilatus paagoo Yesus "Kisee pedeo agiyoo ukuwapi, kisee pedeo menaa wegapi" see menaa maamaa yakobagea. ⁴Pilatus me Waa asiino, "A me asiino menaa taa ye? Yeede, okoo me ’Wa me kisee pedeo agiyoo ukuwapi, kisee pedeo menaa wegapi’ see kawegagea menaa kuwa maamaa eebaa" see asigi. ⁵Kiya Yesus mena ena ma asiino taa. Pilatus mee dimi nagimigi.

⁶Paskah Naagoo tahun gakata digiyoo ee yiba dogeamoo seta bagee kuwa mée ena Gubernur me daba yapeeyaabuu segee seta. Kuwa ko mée yuwa me Gubernur paagoo "Mee mée mee daba mée yapeeyaai" see kuwa tahun gakata asiwoo segee seta. ⁷Kuwa kaboo da mée ena ekaa da ko Barabas mee digiyoo ee yiba tupi. Waa ma, apanaa bagee yuwa ma okoo mee magaa kaa kiyoo mée yuwa aakago-maakago naadi kaama mée wugita kemaata okoo digiyoo ee yiba dogeamaata topea. ⁸Kuwa kaboo da mée yuwa me Pilatus paagoo asiino, "A me ukuwata-ukuwata see see digiyoo ee yiba dogeamaamea bagee ena mee daba mée yapeeyaai" see asegea. ⁹Wa me asiino, "Ikii Yahudi bagee me Eboo Yesus mee daba kipeeyaa ye?" see asigi. ¹⁰Pilatus me aseta menaa mee ko mée yuwa me Yesus ebo ekeasegea kuwa imam bagee yuwa me ’Anii miya kisee ebo naekeasegea naaki ou’ naadi kagoo kaa Yesus yaekegataagea ii, see kuwa Pilatus me nekeenta kaama aseta menaa mee. ¹¹Kiya imam ebo yuwa me kiyoo topea bagee yuwa koogo eeweganaa taano, "Barabas mee daba mée yapeeyaai, Yesus mee se, see niiasii" see eeweganaakea. ¹²Pilatus me kaagaa ena ma asiino, "Kisee gaayu ko ikii me Yahudi bagee me Eboo see ekaa weegeekea Mée mee anii Wa kaa maagiyoo yaukuwayaa naa ya?" see asigi. ¹³Okoo uduma bedaa ebo menaa kaa asiino, "Waa piya bokoo to kaa paku wugii" see asegea. ¹⁴Pilatus me asiino, "Kiya yaai, Wa me pedeo ukuwapi agiyoo maagiyoo naa ya?" see asigi. Kiya okoo me bedaa esee ebo menaa kaa asiino, "Waa piya bokoo to kaa paku wugii" see asegea. ¹⁵Pilatus me okoo kisee ede kegea yoka naadi Barabas mee daba yapeeyaagi kiya Yesus mee pepeaduu me dakameamoo semaata piya bokoo to kaa paku wugitaasi naadi okaa yago bagee paagoo yaekeasigi.

Okaa yago bagee me Yesus wisineamoo seta menaa

Mat 27:27-31, Yoh 19:2-3

¹⁶Kuwa okaa yago bagee yuwa me Yesus badaa maadoota Gubernur me ee yiba eepakaamaagea. Kiyoo apanaa okaa yago bagee topea yuwa ma uduma meei naadi kaama Yesus paagoo kutuu semaagea. ¹⁷Okoo doka ena, dadi poo epoo da see see dokaa Wa kaa yamaataagea. Kiyoo kaama takuu yago onee ena bakane yaidimitaata kaama mumoo to kaa yamaataagea.15:17 Dadi poo epoo da see see dokaa ma, emas topi ma kisee ebo agiyoo kuwa ko magaa to kaa tookee eboo me magaakee agiyoo yuwa too yoka Yesus deebaa see agiyoo Wa kaa yamaataagea kuwa Aa ebo ye naadi wisineekee kaa yamaataagea.¹⁸Kisee yamaataata kaama wisineekee kaa asiino, "Yahudi bagee me Eboo, kiiboo, magiyaage" see asegea. ¹⁹Wa me mumoo to kaa tamoo da me dakamegea, Wa kaa dabeedi taaweekea, Wa paagoo kagu maga kaa sebaata Waa ebo ekeasiyaa poga-poga kaa menaa asegea. ²⁰Kisee wisineamoo semaata mee dadi poo epoo da see dokaa da yabeageeta kaama bedaa Wa me petamanii dokaa da yamaataagea. Kiyoo kaama piya bokoo to kaa paku wugiino see naadi badaa maadoo peegea.

Yesus piya bokoo to kaa paku wugitaata menaa

Mat 27:32-44, Luk 23:26,33-43, Yoh 19:17-24

²¹Okoo peetaaka too ko Kirene magaa kaa mée ena ekaa da ko Simon mee kota gebo kaa magaa kaa kaama meemaagi. Waa ko Aleksander ma, Rupus ma ekeataagi. Okoo waa ma aadee seta kaama Yesus me piya bokoo to mee "Aa yadogaai" see asegea. ²²Muguu naadi maga ena ekaa da ko Golgota magaa kaa eepakaamaagea. Golgota see ekaa mee wegayu ko Mumo Metoo Kutuu to see ekaa mee. ²³Kiyoo pakaamaata kaama anggur poo uwoo ma, mur see agiyoo ma kuwa aatogo-maatogo semaata Waa nusi naadi manegea kiya se nugi. ²⁴Waa piya bokoo to kaa paku wugitaata kaama Wa me dokaa yuwa maamee me masiipi, maamee me masiipi naadi okoo me agiyoo iyagideekea.15:24 Mzm 22:19²⁵Yesus piya bokoo to kaa paku wugitaagea mee ko pedeo komaa yaato, keno iyee see kaboo ukuwagea. ²⁶Wa kaa menaa yuwa yaebeamaata kaama piya bokoo to kaa pakaa-tabeasegea. Mee menaa da mee ko kisee: "Mee mée mee ko Yahudi bagee me Eboo mee" see menaa mee. ²⁷Oma masetaa see bagee wiya miya Yesus ma enaataa piya bokoo to kaa paku wugitaagea. Wa me dagi yagaa yaato mée ena, eka yagaa yaato mée ena. ²⁸[See ukuwata mee ko idukaa Ogatamee me menaa ena uwa daaga, mee ko kisee: "Mée me ’Waa miya mena si yayeetaa see Mée ena ii’ see gaatagea" see ebeamaata menaa da mee uwa daaga yoo.] ²⁹Kitaa peetaakea bagee yuwa me mumo wagii-wagii naadi wisineekee kaa Yesus asiino, "Ei, Ogatamee me ee mee umiyaata kaama bedaa unu wedo yiba too maataata tota-tota siyaayaa see wegame Mée ³⁰Aa ekaato daba peese yoka eto kiipaa apiyoo piya bokoo to kaa kaama magaa da kaa eseanii" see asegea. ³¹Kisee miya imam ebo yuwa ma, Musa me menaa mée topetaa see bagee yuwa ma okoo me Yesus wisineekee kaa aawegaa taano, "Wa me apanaa bagee se boosi naadi daba daagimaayaabuu segee simi kiya Waa ekaato iyo. ³²Waa Ogatamee me wigintaata Mée Ebo Kristus mee, Israel bagee me Eboo mee mikee ki Waa kepa ko mee piya bokoo to kaa kaama eseansi ke. Inii me kisee deeta kaama too Waa mikee nao see gaayaa" see asegea. Yesus ma enaataa piya bokoo to kaa paku wugitaagea bagee wiya ekea me miya Waa wisinegea.

Yesus boota menaa

Mat 27:45-56, Luk 23:44-49, Yoh 19:28-30

³³Kenoo to mée mumoo to kaa pakaamaagi see kaboo kuwa magaa uduma digiyoo aatakiika, kisee too keno wedo kaa too pakaa-pakaa. ³⁴Keno wedo kaa pakaamaaga kaboo da Yesus ebo menaa-menaa kaa "Eloi, Eloi, lama sabaktani?" see wegagi. Mena nekeeniino yaato ko "Ni me Eboo Ogatamee, Ni me Eboo Ogatamee, Aa kaasee kaa naekeasege?" see mee.15:34 Mzm 22:2³⁵Kiyoo topea bagee yuwa noonaa me kuwa menaa yeeta kaama asiino, "Yeede, Waa Elia mee mena ogetaaki yoka" see asegea. ³⁶Kiyoo topea bagee mée ena me Yesus uwo nusi naadi doka ponee to see see agiyoo moga masegeeta geebagi see anggur poo uwoo yiba esee-tokoata gokoo da kaa yokoata kaama asiino, "Elia me Waa piya bokoo to kaa kaama dookumiino see naadi isiipi ye, taa ye see niidiitoo taai" see asigi.15:36 Mzm 69:22³⁷Kuwa kaboo da Yesus Waa ebo menaa-menaaki naaki taka ena dimi noogaa da pe-seomigi. ³⁸ Kuwa kaboo da Ogatamee me ee semoo yiba yaato kenee to kaa wasitaata dokaa da mee usii to kaa kaama pegadoota manii to kaa too wiya wodeenega.15:38 Kel 26:31-33, Ibr 10:19-21³⁹Okaa yago bagee me eboo mee Yesus ikigii to kaa yiinaageeta Waa boopi-boopi kuwa deeta kaama asiino, "Mee Mée mee ko mikee Ogatamee Yoopaa ii" see wegagi. ⁴⁰Kiyoo api eebaa miya beesekaa mokoo kaama diitookea. Kuwa apii yuwa yupii ko Maria Magdalena mee ma, Yakobus ma, Yoses ma ekea baayo Maria mee ma, Salome ma okoo wedo topea. ⁴¹Kuwa apii kuwa ko Yesus Waa Galilea wee kaa kaama peenaa seta kaboo Waa ma epo enaataa peenaa, Wa me agiyoo yaukuwanaa segee seta apii yuwa. Apanaa apii okoo eebaa miya kiyoo topea. Okoo ko Yesus ma epo enaataa peenaa seta, kisee too Waa Yerusalem magaa kaa pakaamaagi yoo too, kisee epo peenaa seta apii yuwa.

Yesus ogo maata menaa

Mat 27:57-61, Luk 23:50-56, Yoh 19:38-42

⁴²Uwaataa da ayayaa takiinega. Mee naagoo ko tokoma Sabat naagoo kaa agiyoo-pagiyoo ipiipii taa see naagoo. ⁴³Kuwa kaboo da mée ena ekaa da ko Yusup mee, Arimatea magaa kaa mée tupi. Waa ko Yahudi kaa mena pekataa see bagee ena. Mée me waa maamaa ebo ekeasegea, apanaa yuwa see see se. Wa me Ogatamee Wa too ebo mée eetoowoo taatagi naagoo mee moga migi naaki ou see dimii maamaa gaawoo see mée. Waa Yesus bootaa da ogo magaano see naadi weda taa kaa peedoota Pilatus paagoo pe-idimigi. ⁴⁴Pilatus me Yesus mee boopi menaa da yeeta kaama moga boopi nao naadi dimi nagimigi. Wa me okaa yago bagee me eboo mee "Meei" see asigi. Waa meemaagi kaboo Pilatus me "Waa mikee boopi ye?" asigi naaki ⁴⁵"Mikee, boopi" see asigi. Kisee asigi naadi bootaa da mee Pilatus me Yusup masisi naadi yaekeasigi. ⁴⁶Yusup me daamaa poodee see doka gipii ena edaageeta kaama Yesus bootaa da masegeeyu. Masegeeta kaama mee daamaa poodee see doka gipii da kaa bebenataata kaama doodoota mée ogo magaano yoo kiyoo oma ena togaawee ogo maatayu. Mee oma togaagoo da mee ko mée bootaa da ogo maasi naadi yadenamaata oma togaagoo da mee. Mee oma togaawee ogo maataata kaama ebo omaa ena bikimedoota kenee to kaa pe-takeata eke. ⁴⁷Kuwa kaboo da Maria Magdalena ma, Yoses baayo Maria mee ma ekea me Yesus ogo maapea yoo deegea.

Yesus aya andoo peeta menaa

Mat 28:1-10, Luk 24:1-12, Yoh 20:1-10

¹Sabat naagoo esegekomeeta kaama Maria Magdalena ma, Yakobus baayo Maria ma, Salome ma wedo Yesus bootaa da wunu daamaa peesi naadi agiyoo edaagea. ²Kiyoo kaama mee daa yiba petamanii naagoo esee pedeo komaa da Yesus ogoo da kaa peegea. ³Eta mana kaa okoo me aawegaa taano, "Waa ogoo da kaa takeata omaa to mee maamee me mée yabikimeamaapi naa ya?" see menaa aawegaakea. ⁴Okoo peemaata kaama deamaagi too ko Waa ogoo da kaa takeata omaa to mee bikeata amoo maa kaa peanta topa, esee ebo see oma damaa to mee. ⁵Okoo beapa semoo yiba peanta kaama deamaayaa naaki egaanaa mokoo see mée ena, togoo dokaa poodee da maataata tupi, beapa yiba dagi yagaa yaato kiyoo animaata totaaki. Okoo me waa deeta kaama dimi oogea. ⁶Kiya wa me okoo asiino, "Ikii se wedaai. Piya bokoo to kaa paku wugitaamea Mée, Nazaret magaa kaa Mée Yesus mee ikii me abagea. Waa aya andoo peepi, nakaayoo toono taa. Deede, kiyoo ko Wa bootaa da maataamea yoo. ⁷Eto ko ikii moga peedoota Wa me topenaa see bagee yuwa paagoo pooi. Petrus ma okoo paagoo kisee pe-naasii: ’Yesus Wa keta Galilea wee kaa pe-seomigi yoka kiyoo ikii me Waa diipea, Wa me ikii kisimi see see’ see kisigi see pe-naasii" see asigi. ⁸Kuwa apii yuwa me yaai, dimi nagimaano ebo kaa beapa yiba kaama yiibaga peegea. Okoo weda ebo kegea yoka kuwa menaa mée ena ma eewegaano taa.

Yesus mee awee da kaa keta kaama epoo to wodoo pakata menaa16:9-20 Kuwa ayat yiba menaa kuwa ko Markus boota kaama wodoo apanaa bagee me ebeamaata menaa keenda, Markus me ebeamaata menaa se. Kisee kemaata Yesus me kuwa menaa mikee aseta ye, taa ye see kuwa inii ewo. Bedaa kuwa see see menaa apanaa bagee me miya ebeamaata, kuwa ko kisee: "Mee mée to me kuwa apii yuwa paagoo ’Kisee pe-naasii, kisee pe-naasii’ see asigi menaa kuwa uduma okoo doodoota Petrus ma, waa ma bagee yuwa paagoo pe-eewegagea. Mee kaama wodoo Yesus Wa me miya Wa me topenaa see bagee yuwa paagoo asiino, ’Mée daba daagimaa peeyaata kaama iminoo miya, iminoo miya toowoo siyaa menaa kuwa awii yaato miya, keno seomigi yaato miya kiyoo-kiyoo naweganaa taai. Kuwa menaa kuwa ko daamaa wa too wigintaata menaa, se taa kaata menaa kuwa’ see aseta. Kiyoo too" see ebeamaata menaa kuwa.

⁹[Mee daa yiba petamanii naagoo Yesus mee aya andoo peeta kaama Maria Magdalena wa paagoo keta Waa ekaato awee da kaa deeyaagi. Idukaa waa paa petoo agoo kiya Yesus me yaabagaapeasimi, waa kisee apii to. ¹⁰Waa peedoota kuwa Yesus ma epo peenaa seta bagee yuwa paagoo peemaaga naaki okoo yege ma, yii-yii ma taakea. Wa me kuwa Yesus kaa menaa kuwa okoo eewegaga. ¹¹Mee apii to me "Yesus aya andoo peepi, ani me kisee deepa" see asega menaa kuwa okoo me yeeta kaama mikee menaa yoka see se gaagea.

¹²Kiyoo kaama Yesus mee Waa epoo ena mée ekea wiya paagoo awee da kaa Waa ekaato deeyaagi. Ekea me magaa kaa peetaakea kaboo Waa awee da kaa kigi. ¹³Ekea paagoo awee da kaa keta kaama ekea peedoota Yesus ma epo peenaa seta bagee apanaa yuwa paagoo eewegagea naaki okoo me kuwa ekea me menaa kuwa mikee yoka see se gaagea.

¹⁴Kiyoo kaama Wa me topenaa see bagee gaasi ma ena okoo naano agiyoo notaakea kaboo Waa ekaato okoo paagoo deeyaagi. Deeyaata kaama Wa me okoo ego-tago see kaa asiino, "Ikii dimi eboo see bagee yuwa. Kuwa Anii aya andoo peeta kaama nadeepea bagee yuwa okoo me kiiwegamea menaa kuwa ikii mikee nao see nagaano taa yaai" see asigi. ¹⁵Bedaa Wa me okoo asiino, "Ikii peedoota uwoo to, magaa to mée tomaa-tomaa uduma paagoo Ni me daamaa doometa menaa kuwa eeweganaa taai. ¹⁶Okoo me mikee nao see nagaata kaama uwo yatukumeta bagee kuwa daba daagimaa pootagea. Kiya Anii mikee see se nagaayaa bagee kuwa pedeo kaatagea. ¹⁷Waa mikee gaayaa bagee yuwa ii see kuwa nekeensi naadi ukuwayaa agiyoo kuwa ko kisee: Okoo me paa yuwa Ani ekaa naweeta kaama yaabagaapeasiipea, bedaa okoo me ewo see menaa kiya mena tomaa-tomaa kaa wegaapea miya, ¹⁸bedaa okoo me mée daakee otoogiyoo yuwa yagaa me peneasiipea miya, bedaa okoo me mée booyaa uwoo nuyaa miya se bogaapea. Bedaa okoo me ikiyoo yago bagee yuwa kaa yagaa yamaataagea naaki ikiyoo taa kaapea miya, okoo me kisee agiyoo ukuwaapea" see asigi. ¹⁹Tuhan Yesus Wa me kuwa menaa okoo paagoo eewegamaata kaama Waa badaa maadoota epoo to wodoo Ogatamee paagoo pakaamaata kaama Wa me dagi yagaa yaato animaagi. ²⁰Waa pakaa-seometa kaama Wa me topenaa see bagee yuwa Wa me menaa kiyoo-kiyoo yaweganaa seta, bedaa okoo me weganaa see menaa kuwa mikee menaa yoka see gaasi naadi agiyoo kuwa miya Tuhan me okoo doodoo yaukuwaaniyaabuu senaa seta, see koo seta. Kiyoo too.]