Yakobus

Yakobus me yaebeamaata kapogee

Mee kapogee mee ko Yakobus me Yahudi bagee Yesus mikee gaata bagee yuwa paagoo yaebeamaata kapogee. Yakobus see ekaa munta bagee kuwa eebaa kemaata waa Yesus ebee Yakobus mee ye, apanaa Yakobus mee ye, inii ewo.

Mee kapogee yiba menaa kuwa ko Yakobus me kuwa Yesus mikee gaata bagee yuwa tupiino menaa eebaa topa. Kuwa ko ikii kigaadee siyaa kaboo Yesus me menaa kuwa daamaa peneata makii taa see kaa toowoo taai. Bedaa Ogatamee me menaa kuwa yiino too se, Yesus mikee gaano dimii mee too miya se kiya mée epa dimii kaa daamaa agiyoo ukuwaano yaato miya enaataa ukuwawoo, umiwoo taai. Bedaa dabegea da mee ipiipi dii, magaa da kaa iyee mee ma aagadi siyaa kuwa miya nekeenii. Mée daamaa tupiino menaa apanaa miya agoo.

Mee kapogee yiba mena kutuu yuwa kuwa ko kisee:

1:1-18 Petamanii menaa ma, mée gaadee siyaa agiyoo kaa menaa ma

1:19-27 Mikee menaa yeeta kaama daamaa agiyoo ukuwawoo taai naadi menaa

2:1-13 Mée se aawiginee taai naadi menaa

2:14-26 Yesus mikee gaano dimii ma, daamaa ukuwaano agiyoo ma kuwa enaataa ekeata umiwoo, toowoo taai naadi menaa

3:1-12 Dabegea da ipiipi dii naadi menaa

3:13-18 Esee mikee ipi kaano dimii mee kaa menaa

4:1-12 Magaa da kaa iyee mee ma enaataa se aagadi taai naadi menaa

4:13-17 Mée me anii kisee ukuwaapa, kisee poopa see dimii gaayaa yiba Ogatamee mee se gaabuu taai naadi menaa

5:1-6 Kepe yago bagee yuwa gaamaasi naadi menaa

5:7-20 Ae-wae, gaagaa siyaa kaboo dimi mena koogo makii taa see kaa toowoo taai naadi menaa ma, sembahyang taano menaa ma

1

1Nii ko Yakobus, Ogatamee ma, inii epoo Mée Tuhan Yesus Kristus ma Ekea me agiyoo yaokagee see mée. Anii ikii Yahudi bagee mée apa gaasi ma wiya kuwa idukaa kaama kiyoo-kiyoo wudida-peeda seta bagee yuwa paagoo kiebeataaka. Epao kisega.

Mée gaadee siyaa kaboo koogo makii taa see kaa toowoosi naadi menaa

2Neebee nokaa yuwa, ikii kigaadee siyaa agiyoo tomaa-tomaa kuwa ikii kaa kimiyaa kaboo ede nao see dimii mee too gaai.1:2 Luk 6:22-23, 1Pet 1:6-73Mee ko ikii kigaadee siyaa kaboo ikii Yesus mikee nao see dimii gaawookea kuwa me ikii me ’Anii se makii taapa’ see dimii mee miya daamaa pesee kedaa siwoo siyaa. Ikii kisee ipi yoka ikii ede kaano too.1:3 Rom 5:34Ikii se makii seta Yesus mikee gaawoo taapa see dimii mee se daayaai. Ikii daamaa iyawoo, ebo kiwoo naadi kaama ikii sikii, daamaa dimii, daamaa menaa ena ma taa see taa, ikii kisee bagee kesea naadi koogo makii taa see kaa toowoo taai. 5Ikii paagoo daamaa nekeeniino dimii mee taa see bagee agoo kiyu ko okoo Ogatamee paagoo idimaano daamaa.1:5 Daamaa nekeeniino dimii mee taa see bagee gaayu ko okoo gaagaa siyaa kaboo okoo me kaasee ukuwayaa naa ya see kuwa okoo ewo, okoo daamaa nekeeniino taa see bagee yuwa. Waa ko mée uduma dimi dapuu, bedaa Wa me ’Okoo kaasee menaa naidimegea?’ see dimii mee miya taa see Mée yoka okoo daamaa nekeeniino dimii mee maniipi. 6Kiya ikii idimaano kaboo mikee gaano dimii mee kaa too idimaai, dimi wiya see kaa se. Dimi wiya see kaa idimiyaa bagee kuwa ko uwo biku-biku bo me dogeamaaga, dogeewaaga senaa siyaa see see okoo miya kisee dimii gaayaa bagee yuwa.1:6 Mat 14:28-317Kisee dimii gaayaa bagee kuwa okoo me ’Tuhan me anii kisee naukuwaapi, kisee niipi’ see dimii mee se gaai. 8Okoo ko dimi wiya kiyaa bagee yuwa, okoo me ukuwaanaka gaayaa agiyoo uduma daada-paada siwoo siyaa bagee yuwa too yoka se masiipea.

Daba bagee yuwa ma, kepe yago bagee yuwa ma okoo kaa menaa

9Yesus mikee gaayaa bagee kuwa okoo daba, peedi see bagee gaayu ko Ogatamee me okoo diino ko esee ebo kemaata okoo ede nao see dimii gaano daamaa. 10Bedaa kepe yago bagee kuwa miya Ogatamee me okoo diino ko peedi kemaata okoo miya ede kaano daamaa. Mee ko boo pui da mee taa kiyaa mokoo see see kuwa kepe yago bagee yuwa me ’Anii miya kisee taa kaapa yoka ede’ see dimii gaano too daamaa.1:10-11 Mzm 103:15-16, Yes 40:6-711Mikee, keno pakaamaata kaama esee tani kaa boo pui yuwa daata eseanee siyaa, diino disi taa, daba kedaa siyaa. Mee mokoo miya kepe yago mée to wa me ukuwayaa, peeyaa agiyoo yuwa uduma ukuwataaka too waa taa kaapi.

"Ogatamee me kisee pedeo ukuwaai see nasigi yoka" see kuwa se wegaai naadi menaa

12Mée gaadee siyaa kaboo okoo koogo makii taa, kisee too toowoo siyaa bagee kuwa daamaa, ede nao. Okoo kisee bagee ii naadi kaama mumo kaa onee mee masiitagea. Mee ko okoo iminoo miya, iminoo miya toowoo taatagea, okoo Ogatamee epa gaawoo siyaa bagee yuwa kuwa Wa me kisee kaatagea see aseta-aseta. Kisee bagee kuwa ede kegea.1:12 2Tim 4:8

13Mée waa ena ’Aa kisee pedeo agiyoo ukuwaai’ see dimii miyaa kaboo wa me "Ogatamee me kisee ukuwaai see dimii mee namiyaagi yoka" see kuwa se wegaai. Ogatamee mee ko kisee pedeo ukuwaai see menaa kuwa Wa me si yayeeyaa see Mée, bedaa kisee menaa kuwa miya Wa me mée paagoo se asiyaa yoka "Wa me kisee pedeo ukuwaai see dimii namiyaagi yoka" see kuwa wegaakee se. 14Kiya mée gakata okoo me pedeo ou dimii kuwa me kisee pedeo ukuwaai see dimii mee okoo ekaato kaa miyaayaa, okoo kisee pedeo ukuwasi naadi goe-goe siyaa.1:14-15 Rom 6:2315Goekeata kaama mee pedeo ou dimii mee gaawoo naadi kaama yoga agoo kiyaayaa mokoo pedeo dimii, pedeo agiyoo kuwa agoo kiyaabuu siyaa. Kuwa pedeo yuwa kisee too iyawoo, ebo kiwoo naadi kaama usiyaato ko boota kaama wigintaayaa.

16Ni me epa see bagee yuwa, ikii kideebaa taapea yoka daamaa nekeenii. 17Esee daamaa agiyoo uduma asiyoo kaama eseekee. Kuwa inii mée aii maniyaa agiyoo kuwa uduma pedeo ena ma taa see agiyoo too, Iniitaagi Wa me kisee agiyoo mée yaisiyaakee. Epoo to kaa ago peeyaakee agiyoo kuwa Wa me ogaataata kiya Waa kuwa agiyoo yuwa see see se. Waa miya kisee wikii, sibuu segee see Mée se, Waa miya kisee gakadeeii, betokeeii see Mée se.1:17 Ogatamee Waa miya kisee gakadeeii, betokeeii see Mée se, see menaa mee ko Wa me inii daamaa agiyoo too, pedeo ena ma enaataa taa see agiyoo too kisee too mée manegee see Mée kemaata Wa me inii pedeo ukuwasi naadi mée ase-manee see Mée se, see gaasi naadi menaa mee.18Wa me gaata-gaata dimii doodoo inii Wa me yogaa yuwa mée kiyaata, Wa me mikee menaa kuwa doodoo inii kisee bagee mée kiyaata. Wa me ogaataata agiyoo-pagiyoo kuwa uduma inii too ebo mée ekeasiino see naadi inii kisee mée kiyaata.1:18 1Pet 1:23

Mikee menaa yeemaata kaama daamaa agiyoo ukuwasi naadi menaa

19Ni me epa see bagee yuwa, ikii daamaa nekeenii: Aasee siyaa menaa kuwa gaayu ko inii mée gakata daamaa niiyiitoo taai, bedaa mena wegaano kuwa epee, moga se, kagoo kaano kuwa miya epee, moga se.1:19-20 Ep 4:26-2720Kagoo dimii kuwa me Ogatamee me kisee mikee, kisee ede see gaayaa agiyoo kuwa si yaukuwamaayaa naadi kisega.

21Kisee kemaata ikii me pedeo dimii kaa ukuwayaa agiyoo-pagiyoo kuwa uduma tameepeasii. Iyoo wiyaa mokoo Wa me ikii yiba daamaa kiweetaata menaa kuwa ikii ekaato dimi peedi ekeata kaama daamaa masii. Kuwa menaa kuwa me ikii daba kidaagimaa peeyaayaa. 22Ikii Ogatamee me menaa kuwa daamaa yaukuwawoo taai. Ikii yiino too se. Ikii mena yeegea kiya si yaukuwayu ko ikii mena yayeekee bagee se, ikii ekaato deebaa siyaa.1:22 Mat 7:24-2723Ogatamee me menaa aii yiino too, si yaukuwataa see mée to gaayu ko waa ekaato ebeyumaa da ayayaadau kaa deeyaa mokoo. 24Wa me ebeyumaa da daamaa ipiipi deegi kiya ayayaadau da ekeata peegi kaboo wa me ebeyumaa da mee kisee ki ewo, moga gaabuu siyaa. Waa kisee mée to mokoo. 25Kiya kuwa etokaa inii daba mée daagimaa peeyaasi naadi wegawoo taakea menaa kuwa ipiipi daamaa gaagaa, neke-nekee, kisee tupiwoo see mée to gaayu ko daamaa nao. Kuwa menaa kuwa esee sikii, mee asii taa see menaa yuwa. Wa me kuwa menaa daamaa yeeta kaama se gaabuu seta ipiipi yaukuwawoo, umiwoo siyu ko wa me ukuwayaa, peeyaa yuwa daamaa too kedaa siyaa.

26Mée waa ena me gaano, ’Anii Ogatamee me menaa daamaa deewoo see mée’ see dimii mee gaagi kiya waa ekaato dabegea da daamaa se deewoo siyu ko waa mena ewo see mée mokoo yoka waa ekaato deebaa siyaa. Wa me kuwa menaa deewoo siyaa kuwa wuutu-waatu siyaa.1:26 Yak 3:2-1227Iniitaagi Ogatamee me kisee ukuwaano daamaa, pedeo ena ma taa see gaayaa agiyoo kuwa ko kisee: dimmee yogaa yuwa ma, miyaa apii yuwa ma okoo gaagaa siyaa kaboo daamaa deetaa, daamaa iye-iyee, kisee yaukuwawoo see kuwa Waa ede. Bedaa magaa da kaa pedeo iyee-payee kuwa me se napedeo kiyaasi naadi ekaato ipiipi daamaa deewoo see kuwa miya Waa ede.

2

Mée se aawiginee taai naadi menaa

1Ni me epa see bagee yuwa, ikii ko inii epoo Mée, Asii-sege see Mée Yesus Kristus mee mikee gaayaa bagee yuwa yoka mée se wigineai. 2Ebea-ebea menaa mee ko kisee: Kepe yago bagee ena, emas pose bako ma, diino yago see dokaa ma kuwa maataa see mée to ikii mée kutuu taa see yoo meemaagi. Kiyoo kaama bedaa daba bagee ena, pedeo dokaa maataa see mée to miya meemaagi. 3Ekea meemaata kaama ikii me mee diino yago see dokaa maataa see mée to too ebo ekeasiino see naadi ebo bagee me daamaa animagaano yoo yawaataata kaama "Neataagi, nakaayoo daamaa yoo kiyoo animagaai" see asiyaa. Kiya ikii me mee daba kiyaa mée to paagoo "Aa yamoo maa kaa kiyoo yiinaageeta tooi" see miya asiyaa, "Ni me badoo da kaa kiyoo animaata tooi" see miya asiyaa. 4Ikii me ekea wiya paagoo kisee asiyu ko ikii mée wiginegea, ikii pedeo dimii kaa mée wigintaayaa bagee yuwa kegea, se maa?

5Ni me epa see bagee yuwa, ikii daamaa yii: Daba bagee gaayu ko magaa da kaa bagee me okoo kisee bagee yaekeasiyaa kiya Ogatamee me kisee taa. Okoo me Yesus mikee gaano dimii mee esee ebo kiwoosi naadi daamaa wigintaata bagee, se maa? Okoo Ogatamee Wa too ebo mée eetotaa see yoo epo enaataa toowoo taatagea, Wa me kuwa Waa epa gaayaa bagee yuwa okoo kisee daamaa yaekeasiita see aseta-aseta.2:5 Mat 5:3, Luk 12:326Kiya ikii me daba bagee yuwa kuwa peedi, kepe yago bagee kuwa ebo, kisee ekeasegea kuwa yaai. Kuwa kepe yago bagee kuwa ko okoo me ikii kiwegee-wegee see bagee yuwa, hukuman maniino bagee paagoo omaago ma kidogeamoo segee see bagee yuwa, se maa? 7Okoo me ikii epoo Mée ebo see ekaa da mee badeekee bagee yuwa too, se maa? Waa ko ikii Wa me bagee kikiyaata Mée kiya okoo me Waa wisinegeekea.

8Ogatamee me kapoge kaa menaa kuwa mena tukuu to mee ko kisee: "Aa ekaato miya epa kiyaa see see apanaa bagee miya epa kaai" see menaa da mee. Ikii mee menaa da daamaa doowoo siyu ko ikii daamaa agiyoo ukuwawoo siyaa.2:8 Im 19:18, Rom 13:8-10, Gal 5:149Kiya ikii me mee menaa da wisintaata kaama waa ebo, waa peedi, kisee mée wiginiyu ko ikii pedeo agiyoo ukuwayaa. Bedaa ikii kuwa deewoo seta menaa tuunuu see bagee yuwa ii see kuwa awee da kaa kiyaa. 10Mikee, Ogatamee me deewoo taai naadi aseta menaa kuwa uduma peneata yayeewoo see kiya mena kamu ena too too ekeasiyu ko kuwa menaa uduma ekeata tuunuu siyaa mokoo. 11Mee ko "Ikii tobaaka se taai" see menaa ma, "Ikii mée se wugii" see menaa ma ekea paaya Wa me deewoo taai naadi aseta menaa yoka aa tobaaka taano taa kiya mée wugiyu ko aa kuwa deewoo siyaa menaa yuwa tuunuu seta bagee kiyaa.2:11 Kel 20:13-14

12Ogatamee Wa me inii daba mée daagimaa peesi naadi mée manta menaa kuwa doodoo mée wigintagaatagi yoka eto ikii daamaa menaa too wegawoo taai, daamaa agiyoo too ukuwawoo taai. 13Okoo mée epa se gaayaa bagee kuwa Wa me okoo miya epa se gaata kaama wigintagaatagi. Kiya okoo me mée se wiginta epa gaawoo see bagee kuwa ko taa. Epa dimii mee me kuwa inii mée pedeo kiyaano menaa kuwa mée yataa kiyaayaa.2:13 Mat 5:7, 18:32-35

Mikee gaano dimii ma, mée epa kaa daamaa ukuwaano agiyoo ma kuwa enaataa ekeata umiwoosi naadi menaa

14Neebee nokaa yuwa, wae. Mée waa ena me wegaano, "Anii ko Tuhan mikee gaataa see mée yoka" see wegagi kiya daamaa agiyoo ukuwaano yaato miya taa kiyu ko wa me mikee gaano dimii mee imi taa, se maa? Wa me mikee gaano dimii mee kaa too Ogatamee me waa daba daagimaa peeyaatagi ye? Taa, iyo. 15Mee ko mée waa ena, waa ma ikii Yesus yiba ena kenaa bagee, paayogaa yee, api yee, waa doka miya taa, naano agiyoo miya sikii taa, kisee koogo toogee naadi kaama2:15-17 Mat 25:35-36, 1Yoh 3:17-1816ikii mée ena me wa paagoo asiino, "Epee pooi, tani muguunse yoka mago see dokaa magaai, bedaa daamaa pesee ma noogee, omegee taai" see asiyaa. Kiya wa me gaano pedeo agiyoo se maniyu ko yaai, kaasee asigi menaa ya? 17Mee mokoo miya mikee gaano dimii mee ko daamaa agiyoo ukuwaano yaato miya taa kiyu ko mee mikee gaano dimii mee imi taa, boota mokoo kiyaa.

18Mée waa ena me wegaano, "Aa ko mikee gaawoo see mée, anii gaayu ko daamaa agiyoo ukuwawoo see mée" see wegayaa. Kiya ani me asiino, "Aa ko daamaa agiyoo ukuwaano yaato miya taa see mée kiyu ko aa Tuhan mikee gaayaa mée to ii see kuwa a me anii nadeeyaai. Kiya iyo. Anii gaayu ko ni me daamaa ukuwayaa agiyoo kuwa doodoo anii Tuhan mikee gaayaa mée to ii see kuwa aa deese naadi kadeeyaapa" see asiyaa. 19A me gaano, ’Ogatamee mee ko ena too too, wa too Eboo ii’ see gaage. A me gaage kuwa daamaa, mikee menaa kiya paa yuwa miya aa see see ’Mikee, Ogatamee mee ena too too ii’ see kuwa gaagea.2:19 Mena nekeeniino yaato ko paa yuwa miya mikee gaayaa yoka mikee gaano dimii mee too sikii taa, daamaa agiyoo ukuwaano mee miya enaataa kiyu too Ogatamee me "Aa sikii, aa miya nao" see mée asiyaa, see kuwa nekeensi naadi menaa mee. Okoo kuwa mikee menaa yoka naadi weda ma, totomo ma toogeekea.

20Aa ewo see mée yaai. Mikee gaano dimii mee ko Wa me menaa daamaa pee-yaukuwaano yaato miya taa kiyu ko iyo, mikee gaano dimii mee imi taa kiyaa. Kisee aa daamaa nekeense naadi menaa kasi-manii ye? Kuwa menaa kuwa ko kisee: 21Inii mée asii-kaba-kaba seta mée Abraham wayoopaa Isak mee Ogatamee paagoo agiyoo kupi-manee see yoo yaekegataata. Wa me daamaa ukuwata agiyoo mee me Ogatamee me ’Waa sikii, waa miya nao’ see gaata, se maa?2:21-22 Kej 22:1-14, Ibr 11:17-1922Abraham me Ogatamee mee mikee nao see dimii gaata mee miya, daamaa agiyoo ukuwata mee miya, ekea paaya enaataa ii see kuwa aa miya daamaa nekeeniyaa. Wa me daamaa agiyoo ukuwata mee ma enaataa kuwa me wa me mikee gaano dimii mee sikii, esee daamaa kedaa seta. 23Wayoopaa yaekegataata kuwa me Ogatamee me miyoo taa gaata menaa da mee bedaa wiyaagoo to wa kaa gaata, mee ko kisee: "Abraham me TUHAN mikee gaagi kemaata TUHAN me ’Waa sikii, waa miya nao’ see gaagi" see menaa ebeamaata. Kuwa me kemaata Abraham mee Ogatamee me dimi see mée see ekaa weewoo seta.2:23 Kej 15:6, Yes 41:824See keta yoo Ogatamee me waa sikii, waa miya nao see mée diino kuwa ko mikee gaakee kaa too se kiya Wa me menaa daamaa pee-yaukuwaano yaato miya enaataa kemaata kaama Wa me waa sikii see mée deeyaa, see kuwa ikii miya eto daamaa nekeenegea.

25Bedaa idukaa Rahab see apii mee, otoopa kepe masenaa seta apii waa miya kisee, se maa? Mee ko mee magaa kaa koogo deenaa seta bagee ekea wiya wa me ee yiba koogo badaa maata kaama tokoma mee da apanaa etaa ena taa koogo peeyaata. Wa me daamaa agiyoo ukuwata mee me Ogatamee me ’Waa sikii, waa miya nao’ see gaata.2:25 Mee magaa kaa koogo deenaa seta bagee ekea wiya kuwa ko idukaa Israel bagee yuwa Kanaan magaa kaa pakaano taa kaboo maga deenaa taano bagee wiya kuwa. Rahab mee Kanaan kaa apii kiya Ogatamee mikee gaata kemaata kuwa bagee wiya mee magaa kaa bagee yuwa me patamaapea naadi kaama apanaa etaa ena taa koogo peeyaata.2:25 Yos 2:1-2126Kuwa ko maa da mee dimi noogaa da miya enaataa see taa kiyu ko boota. Mee see see miya mikee gaano dimii agoo kiya Ogatamee me menaa daamaa pee-yaukuwaano yaato miya enaataa see taa kiyu ko wa me mikee gaano dimii mee boota mokoo kiyaa yoka daamaa nekeenii.

3

Dabegea da mee ipiipi dii naadi menaa

1Neebee nokaa yuwa, ikii me ’Anii Ogatamee me menaa mée topetaa see mée kaano kuwa ede’ see gaayaa bagee kuwa ikii mée eebaa se, peenaa too daamaa. Mee ko Ogatamee me mée wigintagaatagi naagoo inii Wa me menaa mée topetaa see bagee yuwa paagoo maamaa mée apaadee taatagi, apanaa bagee paagoo apaadee taatagi see see se, see kuwa ikii miya ipi yoka daamaa nekeenii. 2Inii mée uduma pedeo menaa miya wegayaa, pedeo agiyoo miya ukuwayaa. Wegayaa menaa kuwa uduma daamaa too, pedeo menaa taa see mée gaayu ko waa pedeo peenaa ma taa see mée, wa me maa da miya daamaa tupitagaa taano ipi see mée kiyaa.

3 Ebea-ebea menaa kuwa ko kisee: Kuda wodaa ebee to kaa mée me poonaka see gaayaa doodoo da taa peeyaayaa agiyoo peedii to yamaataayaa. Yamaataata kaama onee da goekeasiyaa naaki poonaka gaayaa doodoo da taa wodaa da miya daamaa kitaa peegi siyaa. 4Bedaa kapal komaa kuwa miya kisee. Kapal komaa ebo kiya, ebo bo me doonaa, peenaa siyaa kiya peedi agiyoo peedii to mee me kitaa-kitaa peeyaayaa. Koma doonaa see mée to me poonaka gaayaa doodoo da taa mee agiyoo da topetagaa siyaa naaki kapal komaa da miya kitaa peega siyaa. 5Mee mokoo miya inii me dabegea da. Mee ko maa da kaa peedi agiyoo peedii to kiya esee ebo poga-poga menaa wegayaa.

Eto ko biyaa gada peedii to kaa menaa mee miya daamaa nekeenii. Biyaa gada peedii to kiya ebo mee bogaa, ebo mee magaa uduma pooniyaa. 6Dabegea da mee miya biyaa mokoo. Maa to kaa takumeta agiyoo yuwa uduma dabegea da mee se-pedeo, we-pedeo yago agiyoo, maa da uduma pedeo kiyaayaa agiyoo. Neraka biyaa me dabegea da kaa iyeenega naaki mée me umiino, toono kuwa uduma poonooga siyaa.3:6 Mat 12:36-37, 15:187Bedo, woda, magaa da taa peenaa see agiyoo, uwo yiba peenaa see agiyoo miya kuwa uduma mée me daba emee-emee semaayaa. Mikee, kuwa agiyoo kuwa eebaa mée me daba emee-emee seta 8kiya dabegea da mee ko mée me se emee-emee semaayaa. Esee pedeo yago agiyoo, se tupimaayaa agiyoo, mée boosi naadi tani see uwoo pudii see agiyoo mokoo. 9Inii dabegea da mee me Tuhan Iniitaagi mee miya yaapaagee siyaa, bedaa mee dabegea da mee me mée yuwa miya pedeo menaa asiyaa. Okoo Ogatamee Waa see see ogaataata bagee kiya okoo paagoo kisee pedeo menaa asegee siyaa.3:9 Kej 1:2610Mee ebee to taa too yaapaagee taano menaa ma, esee pedeo menaa ma kuwa enaataa wegataa siyaa. Yaai, neebee nokaa yuwa, kisee pedeo. 11Uwo mumaa to gaayu ko mee taa too daamaa uwoo ma, uu see uwoo ma enaataa peeyaa ye? 12Neebee nokaa yuwa, ara piya wodoo to kaa anggur poo ekayaa ye? Bedaa anggur poo onee da kaa ara poo ekayaa ye? Kisee miya uu see uwoo mumaato mee daamaa uwoo ma enaataa se peeyaa yoka wegayaa menaa kuwa ipiipi dii.3:12 Mat 7:16-20

Esee mikee ipi kaano dimii mee manii to ko asiyoo kaama too see kaa menaa

13Ikii paagoo ’Anii esee ipi, anii dimi yago mée’ see gaayaa bagee agoo ye? Agoo kiyu ko waa ekaato dimi peedi ekeata kaama wa me ipi see dimii kaa daamaa ukuwagee siyaa agiyoo yuwa mée me awee da kaa deesi naadi daamaa ukuwawoo, umiwoo taano daamaa. 14Kiya ikii me kagoo kaa ’Anii naaki ou’ see dimii ma, ’Ni too ebo, ni too miya’ see dimii ma kuwa aagaa siyu ko ’Inii ko ipi see bagee’ see kuwa se gaai. Kuwa dimii kuwa mikee menaa ma aawisii siyaa dimii yuwa too. 15Kuwa dimii kuwa manii to ko asiyoo kaama se kiya magaa da kaa kaama mée me iyee, paa me iyee kuwa kaa too. 16Mikee, mée me kagoo kaa ’Anii naaki ou’ see dimii ma, ’Ni too ebo, ni too miya’ see dimii ma kuwa me mée aakago-maakago siyaa, pedeo ukuwayaa agiyoo tomaa-tomaa eebaa kedaa siyaa. 17Kiya asiyoo kaama esee mikee ipi see dimii agoo see bagee kuwa ko kisee: petamanii ko pedeo dimii, pedeo menaa taa. Kiyoo kaama mée aaemee-emee taano dimii ma, koogo adumeta dimii ma, dapuu see dimii ma kuwa agoo. Okoo me kisee maamaa epa aagaa siwoo naadi kaama daamaa agiyoo, daamaa poo maamaa eebaa ekadaa siwoo siyaa. Mée aawiginee see taa, daamaa poga-poga naadi mée deebaa see dimii mee miya taa.3:13-17 Plp 2:3-418Mée aaemee-emee siyaayaa bagee okoo me mée aaemee-emeesi naadi menaa kuwa yasigimenaa siyaa naaki mikee daamaa poo ekadaa siwoo siyaa.3:18 Mat 5:9

4

Magaa da kaa iyee mee ma enaataa se aagadi taai naadi menaa

1Ikii aawisi-maawisi, aakago-maakago segeekea kuwa manii to ko maagiyoo? Ikii me ’Anii kisee kega naaki ou, anii kisee masega naaki ou’ see dimi-pami kuwa kaa, se maa? Kuwa ou dimi-pami kuwa ikii me dimi menaa da ma aawisi-maawisi segeekea. 2Ikii me ’Mee agiyoo masega naaki ou’ see gaayaa kiya ikii masemagaano taa kemaata mée wugiino dimii agoo kiyaa. Bedaa ikii me ’Anii kisee naaki ou’ see gaayaa kiya se deemaaga naadi kaama aawisi-maawisi, aadakame-maadakame segeekea. Ikii Ogatamee paagoo se idimegeekea kemaata masemagaano taa. 3Ikii Ogatamee paagoo idimiyaa miya ikii pedeo dimii ma idimiyaa. Ikii ekaato ede ma, ede ma taano agiyoo kaa too idimegeekea. Kuwa me kemaata ikii se masiyaa. 4Ikii ko dimi apanaa taa peetaa see bagee yuwa yaai. Magaa da kaa iyee ma enaataa aagadi siyaa bagee kuwa Ogatamee ma aayape see bagee kiyaa, see kuwa ikii ewo ye? Magaa da kaa iyee ma enaataa aagadi siyaa bagee kuwa okoo ekaato Ogatamee ma aayape see bagee yuwa kiyaayaa.4:4 Mat 6:24, Yoh 15:19, Rom 8:7, 1Yoh 2:15-175Ogatamee me kapogee yiba mena ena mee ko kisee: "Dimi menaa da mee Ogatamee me inii mée yiba tuyaata kaama Wa me mee dimi menaa da mee Ni yaato too toowookea naaki ou see dimii mee maamaa gaawooki" see menaa kuwa. Ikii me kuwa aii menaa yuwa too see se gaai.4:5 Mena nekeeniino yaato ko mena kegaa ena ma agoo, mee ko Roh mee inii yiba mée tuyaata Mée Ogatamee me Waa maamaa ou gaawooki.6Inii me ou see gaayaa dimii mee ebo kiya Ogatamee Wa me inii mée epa see dimii mee esee ebo. Kisee kemaata Wa me menaa yiba mena ena mee ko kisee:

"Ebo dimii gaayaa bagee kuwa Ogatamee me wisintaayaa,

kiya peedi dimii gaayaa bagee kuwa Wa me epa gaayaa" see menaa ebeamaata. Ams 3:34

7Kisee kemaata ikii Ogatamee paagoo ekaato dimi peedi ekee taai. Iblis mee wisintagaai, waa oogaapi.4:7 1Pet 5:6-98Ikii miya Ogatamee paagoo ekaapa pooi, Waa miya ikii paagoo ekaapa kimeepi. Ikii pedeo ukuwataa see bagee kuwa yagaa wetogekumii. Ikii dimi mena kegaa wiya see bagee kuwa ikii me dimi yiba pedeo yuwa wigineepeasii. 9Kuwa ikii me pedeo yuwa kaa ae-wae, yaai-yaai, yege ma siweei. Ikii me keataakea yuwa kuwa yege ma aapeka taai, bedaa ikii me ede ma, ede ma see dimii kuwa miya boodi see dimii ma aapeka taai.4:9 Luk 6:2510Ikii Tuhan paagoo ekaato dimi peedi ekeasii, Wa me miya ikii ebo kiekeasiipi.4:10 Luk 18:13-14, 1Pet 5:6

Mée se aawiginee taai naadi menaa

11Neebee nokaa yuwa, ikii se aabade-maabade taai. Mée waa ena me apanaa mikee gaata see bagee ena ma kisee wisintaa, wigintaa see mée to gaayu ko waa Ogatamee me deewoo taai naadi aseta menaa kuwa miya wisintaa, wigintaa siyaa. Kisee aa kuwa deewoo siyaa menaa kuwa wisintaa, wigintaa siyu ko aa kuwa deewoo siyaa menaa yayeetaa see bagee se kiya kuwa menaa wisintaa, wigintaa see mée to. 12Kuwa deewoo siyaa menaa mée ase-maneeta Mée mee ena too too, bedaa mée wigintagaa taa see Mée mee miya Wa too. Waa ko daba mée daagimaa peeyaabuu taano miya, mée pedeo kiyaabuu taano miya ekea paaya mée ukuwamaayaa see Mée. Kisee kemaata a me apanaa mikee gaata bagee wigintagaakee kuwa aa kaasee mée to yaai.4:11-12 Mat 7:1, Rom 14:4

Ikii me ’Anii kisee ukuwaapa, kisee poopa’ see dimii gaayaa yuwa yiba Ogatamee mee se gaabuu taai naadi menaa

13Ikii mée noonaa me wegaano, "Kenaagoo yee, tokoma yee, inii peedoota kota kaa tahun ena waa naa omegee naadi kaama agiyoo-pagiyoo kaa kepe masiwoo taapea" kisee menaa wegageekea.4:13-14 Mzm 39:5-7, Ams 27:1, Luk 12:15-2014Kiya tokoma ukuwaaniita yuwa kuwa ikii ewo. Ikii me umiyaa, tuyaa kuwa maagiyoo mokoo? Uwo noogaa da pakaamaata peenaa too egaanta kaama deeda-peeda siyaa mokoo ikii miya kisee bagee yoka daamaa nekeenii. 15Ikii me daamaa mikee wegayaa menaa mee ko kisee: "Tuhan Wa me daamaa, ede see gaapi ko inii omegee, toogee naadi kaama kisee ukuwaapea, kisee poopea" see menaa kuwa too wegaano daamaa. 16Kiya ikii kisee menaa se wegayaa. Ikii gaayu ko ikii ebo dimii kaa ebo poga-poga menaa wegageekea. Kisee ebo poga-poga dimii kaa wegaa-wegaa menaa kuwa pedeo.4:16 Mena nekeeniino yaato ko mée me ebo dimii kaa "Anii kisee ukuwaapa, kisee poopa" see wegayaa kiya okoo Ogatamee mee gaabuu siyaa. Inii me booyaa miya, umiyaa, tuyaa miya kuwa uduma Wa me yagaa yiba yoka inii me "Ogatamee Wa me ede gaapi ko tokoma kisee ukuwaata, kisee poota" see wegaano daamaa see kuwa nekeensi naadi menaa mee.17Kuwa me kemaata okoo me dimi yiba kisee ukuwaano daamaa see kuwa ipi kiya se ukuwayu ko pedeo ukuwayaa.4:17 Luk 12:47, Yoh 9:41

5

Kepe yago bagee yuwa nekeenii naadi menaa

1Ikii kepe yago bagee kuwa daamaa nekeenii. Ikii kaa ae-wae, boodi, kisee yaai-yaai agiyoo kuwa kimiyaabuu taatagi yoka yege ma, yii-yii ma siweei. 2Ikii me ebo agiyoo kuwa dabedaa seta, bedaa ikii me doka tabaa da miya sebaaya me kidaataga-paataga seta.5:1-3 Mat 6:19, Luk 6:24, 16:19-253Ikii me emas pose ma, perak pose ma kuwa wege gabuundaa seta. Ikii me agiyoo tabaa da kisee pedeo kedaaka kemaata "Kabu see bagee yuwa ii see kideega" see kisiitagi. Wege kuwa me kisee pedeo kiyaayaa see see mokoo ikii me mogee yuwa miya biyaa me kinootagaata. Wodopasi naagoo kaano ekaapa kiya ikii agiyoo-pagiyoo eebaa asii-kutu-kutu siwookea kuwa yaai. 4Ikii daamaa nekeenii: mée me ikii me bugi kaa agiyoo kimasetaa to mokoo da mee ikii me okoo maniino taa. Ikii me maniino taa kemaata kuwa ikii me bugi kaa agiyoo kidaataa, kimasetaa see bagee yuwa okoo me ae-wae segeekea kuwa Se-pesee, We-pesee yago Mée Ogatamee paagoo pakaamaata kaama yeegi. 5Ikii magaa da kaa omegee, toogee siyaa begaa kuwa ikii me agiyoo-pagiyoo uduma daamaa too ede, ikii kisee otoopa ede ma, ede ma too segee siwookea kuwa yaai. Muniyaa agiyoo epoo daamaa kiyaabuu segee naadi kaama wugiyaa naagoo too, mee mokoo ikii miya ikii ekaato too monegee siwookea kuwa, kisee too ikii pedeo kikiyaano naagoo too.5:5 Luk 16:196Ikii me okoo dimi daamaa, dimi topoo see bagee yuwa okoo kaa hukuman manisi naadi dogeamoo segeekea. Okoo ikii ma aawisii taano taa see bagee yuwa kiya ikii me okoo wugisi naadi menaa yawegageekea kuwa yaai, ikii nekeenii.

Ae-wae, gaagaa siyaa kaboo dimi mena koogo se makii taai naadi menaa

7Kisee kemaata neebee nokaa yuwa, ikii dimi mena koogo makii taa see kaa toowoo taai, kisee too Tuhan mee meetagi yoo too. Ebea-ebea menaa ena ko kisee: Bugi epoo mée waa dimi animaata ota eebaa kaapa yoka naadi koogo diitoo siwoo siyaa. Petamanii deka uwa wiyaa kaboo kisee too wodopasi deka uwa wiyaa kaboo uduma dimi animaata koogo diitoo siwoo siyaa.5:7-8 Rom 8:258Ikii miya kisee. Tuhan Waa meeno mee ekaapa kega yoka ikii dimi animaata makii taa see kaa koogo toowoo taai.

9Neebee nokaa yuwa, ikii mena aadukumeawee see se. Mée tomaa yuwa wigintagaatagi Mée mee ekaapa, kenee to kaa yiinaageeta totaaki yoka daamaa nekeenii. Wa me ikii si kiwigintaasi naadi kisee pedeo menaa se aasee taai. 10Neebee nokaa yuwa, idukaa nabi bagee yuwa okoo koogo dimi animaata Tuhan ekaa yiba mena yawegagee seta kuwa daamaa nekeenii, okoo see see ikii miya ukuwawoo taai. Mée me okoo wegee-wegee segee seta kiya okoo makii taa see kaa koogo toowoo seta.5:10-11 Mat 5:11-12, Ayb 1:21-22, 2:1011Mikee, kisee makii taa see kaa koogo toowoo see bagee kuwa inii me okoo daamaa, ede nao see yawegayaa. Ayub waa miya makii taa see kaa koogo toowoo seta menaa kuwa ikii yeemaagea. Wa me ae-wae, gaagaa seta yuwa kuwa usiyaato ko daamaa too, Tuhan me kisee daamaa yakiyaata, see kuwa ikii ipi. Mikee, Tuhan Waa epa dimi yago Mée, Wa me mée epa dimii mee ebo, see kuwa ikii nekeenegea.

Ebo ekaa ma se aatabi taai naadi menaa

12Neebee nokaa yuwa, eto ko mee asii menaa ena mee ko kisee: Ikii me wegayaa menaa kuwa mée me ’Kuwa mikee menaa yoka’ see nagaasi naadi ebo agiyoo ekaa ma aatabi see se. Ikii me "Anii epoo to see ekaa mee weega yoka" see menaa miya se aatabi taai, bedaa "Anii uwoo to, magaa to see ekaa mee weega yoka" see menaa miya se aatabi taai. Apanaa kuwa see see menaa uduma se wegaai. Ikii me menaa kuwa mée me ’Kuwa mikee menaa yoka’ see nagaasi naadi dimii gaayu ko "Ei" see menaa mee too wegaai, ebo ekaa ma se aatabi taai. Bedaa ikii me ’Taa’ see dimii gaayu ko "Taa" see menaa mee too wegaai. Kuwa mena ponee to kuwa too sikii. Apanaa menaa ma aatabi siyu ko Ogatamee me be, kipedeo kiyaayaa yoka nekeenii.5:12 Mat 5:34-37

Sembahyang taano menaa

13Ikii paagoo ae-wae, gaagaa siyaa bagee agoo kiyu ko wa me sembahyang taano daamaa. Ikii paagoo ede ma, ede ma taa see bagee agoo kiyu ko wa me Ogatamee yaapaagee see kaa yaayaa taano daamaa. 14Ikii paagoo ikiyoo yago bagee agoo kiyu ko Yesus mikee gaata bagee tuku-tuku yuwa misi naadi okoo mena ogaano daamaa. Okoo me sembahyang menaa kaa yaidimaapea, Tuhan ekaa yiba minyak uwoo miya yawidimaapea.5:14 Mrk 6:1315Ogatamee mikee gaakee kaa sembahyang menaa kuwa me kuwa ikiyoo yago bagee yuwa daba daagimagaapea, Tuhan me kuwa ikiyoo yataa kiyaata kaama anoogeeyaapi. Okoo pedeo agiyoo ukuwapea kepa ko Ogatamee me epa yaekeasiipi. 16Kisee kemaata ikii kaa meanee siyaa agiyoo yuwa taa kisi naadi ikii me pedeo yuwa kuwa awee da kaa aasee taai, sembahyang miya aaukuwagee taai. Mikee menaa peneata ukuwawoo see bagee okoo me sembahyang siyaa yuwa kuwa esee pesee, daamaa agiyoo-pagiyoo yaukuwaaniyaayaa. 17Idukaa Elia waa inii see see mée tomaa ena kiya sembahyang omaago. Deka se wisi naadi waa esee mikee sembahyang semaata kaama tahun wedo ma ebe kuwa uduma deka weeno taa.5:17-18 1Raj 17:1, 18:42-4518Mee asii waa bedaa kaagaa ena ma sembahyang semaagi naaki epoo to kaa kaama deka weegee naadi kaama mee magaa kaa naano agiyoo iyadaa seta.

19Neebee nokaa yuwa, ikii mée waa ena me mikee menaa ekeasigi, bedaa mee kaama ikii mée waa ena me waa mikee see etaa da taa metaki badaa maageeyu ko daamaa.5:19 Gal 6:120Nekeenii: pedeo ukuwata bagee yuwa mikee see etaa da taa metaki badaa maageeyaa bagee kuwa okoo me kuwa bagee yuwa dimi mena yaato mée bogaano etaa yaato kaama daba daagimaayaayaa. Bedaa kuwa bagee okoo me pedeo yuwa eebaa miya yatakeata yawisintaayaa. Kiyoo too.