Ibrani
Ibrani bagee paagoo yaebeamaata kapogee
Mee kapogee mee yaebeamaata mée wa ekaa da mee ebeano taa yoka inii ewo. Wa me Ibrani tomaa kaa Yesus mikee gaata bagee yuwa paagoo mee kapogee yaebeamaata. Ibrani bagee see wegayu ko Yahudi bagee see miya wegayaa, Israel bagee see miya wegayaa.
Wa me okoo paagoo yaebeamaata menaa kuwa ko okoo me Yesus mikee gaata kaama wodoo apanaa Yahudi bagee yuwa me okoo be kaa wisinegee seta kemaata okoo mée noonaa me dimi wiya kedaa taapea naadi kuwa menaa yaebeamaata. Mee ko okoo mée noonaa me Yesus Wa me tadaa me ni me pedeo yuwa kuwa mikee nataa kiyaayaa ye, se nataa kiyaayaa ye naadi Wa me menaa doowoo taano kana see kuwa se gaasi naadi ebeamaata. Okoo me ’Anii bedaa Musa me menaa kuwa deewoo taapa’ see dimii mee ma, bedaa ’Yahudi bagee okoo me agiyoo kupi-manee segee siyaa kuwa miya anii bedaa deewoo taapa’ see dimii mee ma kuwa okoo me masiipea naadi mee kapogee okoo paagoo yaebeamaata.
Okoo mée noonaa kisee dimii masiyaa yaai naadi kaama mee kapogee yiba Yesus Waa ekaato Ogatamee paagoo ekega-maneeta kemaata Wa me inii kaa mée yaboota menaa kuwa sikii, kuwa menaa kuwa too daamaa peneata doowoo taai, Wa kaa too dimi kotopiwoo taai, kisee makii taa see kaa umiwoo, toowoosi naadi menaa kuwa mee kapogee yiba maamaa agoo.
Mee kapogee yiba mena kutuu yuwa kuwa ko kisee:
1:1-4 Petamanii menaa
1:5–2:18 Yesus mee esee ebo, malaikat bagee kuwa peedi see kuwa nekeensi naadi menaa
3:1–4:13 Yesus mee esee ebo, Musa ma, Yosua ma kuwa peedi see kuwa nekeensi naadi menaa
4:14–6:20 Kristus mee ko Ebo Imam kaa menaa
7:1-28 Melkisedek mee kaa menaa
8:1–10:18 Yesus mee ko Ebo Imam see Mée to kemaata Waa doodoo gipii see menaa meta see kuwa nekeensi naadi menaa
10:19–12:29 Yesus mikee gaawoo naadi kaama makii taa see kaa umiwoo, toowoo taai naadi menaa
13:1-25 Wodopasi menaa
1Ogatamee me Wayoopaa doodoo mée paagoo eewegata see kaa menaa
1Idukaa Ogatamee me nabi bagee yuwa doodoo inii me bagee yuwa paagoo mena eewegawoo seta. Kuwa ko Wa me kaagaa eebaa miya okoo paagoo eewegawoo seta, bedaa Wa me nabi bagee mée eebaa doodoo miya eewegawoo seta. 2Eto mee wodopasi begaa kaa gaayu ko Wa me inii paagoo Wayoopaa doodoo mée eewegagee simi. Ogatamee me Yogamee Wa too se-agiyoo, we-agiyoo uduma epoo Mée kiyaano see naadi Waa daamaa wigintaata. Waa doodoo Ogatamee me epoo to ma, magaa to ma, se-agiyoo, we-agiyoo kuwa uduma ogaataata. 3Waa ko Ogatamee me asii-sege siyaa kusi-kusii da kuwa awee da kaa ago wogaamaayaa mokoo see Mée. Waa Ogatamee see see Mée. Ogatamee yiba agoo kiyaa yuwa kuwa Waa miya agoo. Wa me too kuwa ogaataata agiyoo-pagiyoo uduma ukuwaandaa segee siyaa yuwa kuwa Wa me pesee see menaa kuwa me se wudida-peeda siyaayaa, kisee too daamaa peneata yaukuwaaniyaabuu siwoo segeeki.1:3 Ogaataata agiyoo-pagiyoo uduma ukuwaandaa segee siyaa yuwa kuwa Yogamee me menaa me daamaa si yaukuwaaniyaabuu siwooki naaki epoo to kaa agiyoo ma, magaa da kaa agiyoo ma, se-agiyoo, we-agiyoo uduma daamaa se ukuwaandaa siyaa, wudida-peeda naadi kaama pedeo kedaa siyaa, see menaa mee. Wa me mée me pedeo yuwa yawetogekomeeta kaama pakadoota epoo to wodoo Se-ebo, We-ebo Ogatamee asii-sege ebo totaaki yoo dagi yagaa yaato kiyoo animaata tupi.1:3 Yoh 1:14, 2Kor 4:4-6, Kol 1:15-174Yogamee me ebo tuyaa yoo gaayu ko esee asii-sege, malaikat bagee me tuyaa yoo see see se. Bedaa Yogamee see ekaa munta mee miya esee ebo, malaikat bagee yuwa okoo ekaa munta mee see see se.
Ogatamee Yoopaa mee esee ebo, malaikat bagee kuwa peedi see kuwa nekeensi naadi menaa
5Ogatamee me Yogamee paagoo aseta menaa kuwa malaikat bagee yuwa mée ena paagoo miya asiyaa ye? Kuwa aseta menaa kuwa ko kisee:
"Aa ko Niyoopaa. Eto kenaagoo Anii Agaataagi kega" see menaa mee. Mzm 2:7
Bedaa mena ena ma kisee:
"Anii Waataagi kaata, Waa Niyoopaa kaatagi" see menaa mee.1:5 "Anii Waataagi kaata, Waa Niyoopaa kaatagi" see aseta menaa mee ko idukaa Ogatamee me Salomo mee Israel magaa kaa ebo tuyaata kaama Anii Waataagi mokoo kaata yoka naadi aseta menaa mee. Yesus Waa miya Salomo me asii-kaba-kaba seta bagee ena kemaata Yesus mee ebo tuyaata kaama kuwa menaa Wa kaa uwa daata, see kuwa nekeensi naadi menaa mee.2Sam 7:14
Kisee menaa kuwa Wa me malaikat bagee yuwa paagoo asiino taa. 6Mena ena miya agoo, mee ko Ogatamee me Wayoopaa mee, yagamee yagaaboo to mokoo see Mée mee Ogatamee me Waa magaa da kaa isiyaata kaboo Wa me Yogamee kaa wegata menaa mee ko kisee:1:6 Mena nekeeniino yaato ko mena kegaa ena ma agoo, mee ko kisee: "Ogatamee me Yogamee magaa da kaa kaagaa ena ma isiyaatagi kaboo" see menaa mee.
"Ogatamee Wa me malaikat bagee yuwa uduma me Wa too ebo ekee, yaapaagee taai" Mzm 97:7
see menaa mee.
7Bedaa Wa me malaikat bagee okoo kaa menaa ena miya kisee:
"Wa me malaikat bagee yuwa Wa me bo mokoo kiyaata,
kuwa Wa me agiyoo yaokagee see bagee yuwa kuwa Wa me biyaa gada see see kiyaata" Mzm 104:4
see menaa mee okoo kaa yawegata.1:7 Ogatamee Wa me malaikat bagee yuwa bo ma, biyaa gada ma kuwa mokoo kiyaata see menaa mee ko malaikat bagee kuwa Wa me ogaataata agiyoo yuwa see see mokoo agoo kiyaata bagee yuwa yoka okoo peedi, Yogamee see see se, see kuwa nekeensi naadi menaa.8Kiya Wa me Yogamee kaa aseta menaa mee ko kisee:
"Ogatamee A me ebo animagaano yoo kisee too iminoo miya, iminoo miya toono too.
Bedaa A me pose tamoo da peneata pesee ma ebo toono kuwa ko mikee topoo see kaa too ebo toowoo siyaa.
9Dimi topoo, mena topoo see kuwa Aa ede,
koopoo see dimii, koopoo see menaa kuwa Aa be.
Kuwa me kemaata Ogatamee mee, A me Eboo Ogatamee Wa me minyak uwoo A kaa kakabagekomeegi,
kisee A too ebo kaekeata kaama A me ede ma, ede ma see dimii mee esee ebo kakiyaagi.
Wa me kuwa A paagoo apanaa bagee yuwa kuwa asii esee ebo kakiyaagi" see menaa aseta. Mzm 45:7-8
10Bedaa Yogamee kaa aseta menaa ena ma kisee:
"Tuhan, Aa idukaa esee petamanii ko maga kaboo da mee A me too maataata,
epoo to mee miya A me yagaa da me ukuwataata.
11Kuwa uduma taa kedaa taata kiya Aa gaayu ko kisee too toowoo taano too.
Kuwa agiyoo-pagiyoo kuwa uduma nuku see dokaa mokoo kedaa taata.
12Dokaa da podamaata kaama aapeka siyaa see see,
A me kuwa ogaataata agiyoo-pagiyoo kuwa uduma kisee yakiyaabuu taatage.
Kiya Aa gaayu ko kisee se gakadeeii, betokeeii siyaa, kisee too toowoo siyaa.
A me toowoo siyaa kuwa ko usiyaato ko ewo" see menaa kuwa Yogamee kaa aseta. Mzm 102:25-28
13Bedaa Ogatamee me Yogamee paagoo aseta menaa ena ma agoo. Wa me kuwa menaa kuwa malaikat bagee yuwa mée ena paagoo miya asiyaa ye? Kuwa Wa me aseta menaa kuwa ko kisee:
"Aa Ni me dagi yagaa yaato animagaai, kisee too Aa ma yape kiyaa bagee yuwa kuwa
Ani me daba, peedi kaekeata A me badoo da miyoo taa kaekeasiita" see aseta. Mzm 110:1
Kisee menaa kuwa Wa me malaikat bagee yuwa paagoo asiino taa. 14Kuwa malaikat bagee kuwa ko Ogatamee me agiyoo yaokagee see bagee yuwa too, dimi noogaa da mokoo see bagee, Ogatamee me daba daagimaa peeyaapi bagee yuwa daamaa deesi naadi pooi see aseta bagee yuwa, se maa?
2Ogatamee me daba mée daagimaa peeyaano menaa kuwa esee ebo yoka se ekeasii naadi menaa
1Yesus Waa kisee Mée kemaata inii me Wa kaa daamaa yeewoo seta menaa kuwa dimi maamaa gaagaa siwoo taano gaano pedeo. Inii dimi mena aii mega, peega senaa siyaa yoka inii kuwa menaa too daamaa niineke-nekee siwoo taai. 2Mee ko idukaa Ogatamee me inii deewoosi naadi menaa kuwa malaikat bagee yuwa doodoo Musa paagoo aseta. Kuwa menaa kuwa mikee menaa ii see mée deeyaata yoka tuunuu siyaa bagee ma, mena si yayeetaa see bagee ma okoo uduma okoo me tuunuu setaa to doodoo okoo kaa yadootaata. Kuwa idukaa menaa si yayeeta bagee okoo kaa kisee yaukuwata kemaata 3inii kaasee kuwa etokaa esee ebo menaa kuwa aii wisintaayaa? Inii kuwa daba mée daagimaa peeyaano menaa kuwa aii ekeasiyu ko inii kaa pedeo mée yadootaayaa agiyoo kuwa inii kaasee wasetaayaa? Kuwa etokaa menaa kuwa petamanii Tuhan Yesus doodoo mée paagoo eewegagee seta. Kiyoo kaama bedaa kuwa Wa me menaa yeeta bagee kuwa okoo me inii paagoo miya daamaa mée eewegata kaama inii kuwa menaa mikee nao see gaata. 4Okoo me inii paagoo mée eewegata menaa kuwa mikee menaa ii see nekeensi naadi Ogatamee me mée deeyaabuu seta. Wa me dimi nagii-nagii agiyoo yuwa ma, kuwa see see diino ebo see agiyoo apanaa yuwa ma kuwa Wa me awee da kaa mée deeyaabuu seta. Bedaa kuwa mikee menaa ii see gaasi naadi Roh Kudus me pesee da kuwa miya Wa me gaata-gaata doodoo mée kaa daamaa aii yawuditaata.
Yesus me inii daba mée daagimaa peeyaano see naadi mée ena keta see menaa
5Eto ko Ogatamee me magaa to uduma gipii kiyaabuu taatagi see menaa kuwa inii kiiwegataake. Wa me mee magaa kaa ebo tusi naadi tuyaata bagee kuwa ko malaikat bagee yuwa se. 6Kisee nekeensi naadi Ogatamee me kapogee yiba menaa ena mee ko kisee:
"TUHAN Aa ko ebo, mée tomaa kuwa esee peedi yoka
A me mée gaagaa taake kuwa kaasee kaa ya?
A me emaa kaa mée doogeeke kuwa kaasee kaa ya?
7Mée tomaa okoo keedaa toogee siyaa begaa kaa malaikat bagee kuwa too peenaa ebo, mée tomaa peenaa yamoo maa mokoo, kisee A me yakiyaata.
Kiya A me mée tomaa esee ebo, esee asii-sege, kisee yaekeata,
8bedaa agiyoo-pagiyoo kuwa uduma A me mée tomaa okoo me badoo da miyoo taa yaekeata" Mzm 8:5-7
see menaa ebeamaata. Agiyoo-pagiyoo kuwa uduma Wa me mée tomaa miyoo taa yaekeata see menaa mee ko okoo too ebo, okoo miyoo taa yaekeasiino taa agiyoo ena ma taa, see kuwa inii nekeeniyaa. Kiya eto mée tomaa okoo too ebo, agiyoo-pagiyoo uduma okoo miyoo taa yaekeata totaakea kuwa inii eto kiipaa se deegea.2:8 "Mée tomaa okoo too ebo totaakea kuwa inii eto kiipaa se deegea" see menaa mee mena nekeeniino yaato ko mena kegaa ena ma agoo, mee ko Mée Yogaa Wa too ebo, agiyoo-pagiyoo uduma Wa miyoo taa yaekeata totaaki mee inii eto kiipaa se deegea, see menaa mee.9Kiya Yesus mee Ogatamee me Waa esee ebo, esee asii-sege, kisee ekeata kaama Waa ebo totaaki see kuwa inii deegea. Waa mée tomaa ena keedaa toogee seta kaboo malaikat bagee kuwa too peenaa ebo, Waa peenaa yamoo maa mokoo, kisee Ogatamee me yakiyaata. Ogatamee me epa mée gaata kemaata Yesus Waa mée tomaa uduma kaa yaboosi naadi kisee peedi yaekeata. Waa boodi abaamaata kaama boota kemaata eto ko Waa ebo totaaki. 10Ogatamee Wa me too agiyoo-pagiyoo uduma ogaataata, Waa kuwa uduma me Eboo kisi naadi agoo kiyaabuu seta. Wa kaa asii-sege siyaa yuwa kuwa Wa me inii mée eebaa kaa miya Yesus doodoo mée yadootagaano kuwa daamaa see gaata. Inii daba mée daagimaa peeyaano etaa da mée yamasetaata Mée mee ko Yesus. Waa boodi abaata-abaata kuwa doodoo Ogatamee me Waa sikii, Waa esee ebo see Mée to kiyaata.2:10 Ibr 12:2
11Mikee, mée me pedeo yuwa mée yataa kiyaabuu taa see Mée mee ko Yesus yoka Waa ma, bedaa kuwa Wa me okoo kaa pedeo menaa yataa kiyaabuu segee siyaa bagee yuwa ma okoo paaya Nagamee ena too too. Kisee kemaata Yesus me kuwa bagee yuwa okoo Anii ma ena kenaa bagee yuwa ii see wegaano ego weda dimii mee taa. 12Wa me Ogatamee paagoo aseta menaa ena mee ko kisee:
"Anii ma ena kenaa bagee yuwa paagoo A ekaa da ebo kaekeasiipa,
A me bagee kutuu taa see yoo kiyoo miya Anii kaapaagee segee taapa" see menaa ebeamaata. Mzm 22:23
13Bedaa mena ena ma kisee:
"Anii Wa kaa too dimi maawoo taapa" see ebeamaata.
Bedaa mena ena miya kisee:
"Deede, Anii miya topa, Ogatamee me Ni paagoo neeta yogaa yuwa miya topea" Yes 8:17-18
see menaa ebeamaata.
14Kuwa Wa me yogaa kuwa ko tadaa, mogee agoo see bagee kemaata Yesus mee miya okoo see see keta. Wa me mée bogaano pesee yago mée Iblis mee daba, peedi kiyaano see naadi Waa mée ena keta kaama boota.2:14-15 Yoh 1:14, Plp 2:7, Kol 2:15, 1Yoh 3:815Waa boota kemaata okoo umiwoo, toowoo siyaa yiba uduma bogaano weda see dimii ma aagadi siwoo seta bagee kuwa Wa me okoo yagokataata kaama daba peeyaabuu seta. 16Wa me kisee ukuwata mee ko malaikat bagee yuwa epa kaa yaukuwata mee se kiya inii Abraham me asii-kaba-kaba seta bagee kuwa mée epa kaa mée yaukuwata. 17Kisee kemaata Waa ma ena kenaa bagee okoo me magaa da kaa umii-umii, too-too kuwa uduma Waa miya kisee magaa da kaa okoo see see umiwoo, toowoo taano see naadi mée ena kiyaano gaano pedeo. Wa me mée epa kaa Ogatamee kaa agiyoo daamaa-daamaa too yaukuwagee see Mée, Ebo Imam mokoo see Mée kisi naadi Waa inii see see keta. Mée me Ogatamee ma menaa yuwa yataa kiyaano see naadi Waa mée tomaa ena keta.2:17-18 Ibr 4:15-1618Waa mée ena keta mee ko Waa miya gaadee naadi kaama ae-wae segee seta kemaata okoo kisee gaadee naadi kaama ae-wae siyaa bagee kuwa miya Wa me okoo kaa tabogiwoo see.
3Musa mee ebo kiya Yesus mee asii esee ebo see kuwa nekeensi naadi menaa
1Neebee nokaa yuwa, Ogatamee me ikii miya epo enaataa epoo to wodoo Ni paagoo namisi yoka naadi daamaa wa too kiwigintaata. Eto ko ikii Yesus mee daamaa gaagaa taai. Waa ko Ogatamee Wa me menaa nadoonaasi naadi pooi see aseta Mée, Ebo Imam mokoo see Mée, kisee Mée ii see menaa kuwa inii wegawoo see. 2Waa ko Ogatamee me agiyoo daamaa naukuwageesi naadi wigintaata Mée kemaata Wa me kuwa agiyoo daamaa yaukuwagee seta. Musa mee miya Ogatamee me ee kaa bagee yuwa okoo kaa daamaa yaukuwagee seta see see Yesus mee miya kisee Mée to. 3Kiya Yesus mee esee ebo, esee asii-sege, Musa mee asii eboo see Mée kemaata Wa too ebo ekeasiino daamaa. Ee maataa see mée waa esee ebo, ee to mee asii eboo see see Yesus mee miya kisee Mée.3:2-3 "Ogatamee me ee kaa bagee yuwa" see menaa mee ko Ogatamee me bagee yuwa ebea-ebea mee. Musa waa miya ee kaa bagee ena mokoo kiya Yesus mee ko ee maataa see Mée mokoo kemaata Waa esee ebo, Musa see see se, see kuwa nekeensi naadi menaa mee.4Mikee, ee gakata kuwa ko mée me maataa see. Kiya se-agiyoo, we-agiyoo kuwa uduma maataa, ukuwataa see Mée mee ko Ogatamee. 5Musa mee gaayu ko Ogatamee me ee kaa bagee okoo kaa daamaa yaukuwagee seta mée. Wa me okoo paagoo eewegata menaa ko "Epeekaa Ogatamee me kisee menaa doomeetagi, kisee menaa wegaatagi" see menaa eewegata. Waa ko ee kaa agiyoo yaokagee see mée mokoo. 6Kiya Kristus mee gaayu ko Waa Yogamee yoka Ogatamee me ee kaa bagee kuwa okoo me Eboo, okoo daamaa-daamaa deetaa see Mée. Ogatamee me ee kaa bagee kuwa ko ikii ma inii paaya kuwa. Mikee, inii kisee too makii taa see kaa toowoo, ede ma, ede ma diitoo, kisee Wa kaa too dimi kotopiwoo, umiwoo siyu ko inii mikee Wa me ee kaa bagee yuwa kiyaa.
Kristus mee se wisintagaai naadi menaa
7Kisee kemaata idukaa menaa ena Roh Kudus me eto miya wegataaki yoka ikii daamaa nekeenii, kuwa ko kisee:
"Eto kenaagoo ikii Ogatamee me wegataa see menaa kuwa yeepea kepa ko dimi eboo se kaai.
8Idukaa ikii me bagee yuwa ebo mee maga ugii da kaa Waa ma aawisii seta see see ikii miya kisee se ukuwaai.
Okoo me Waa kagoo kaa gaadee seta see see ikii me miya kisee se ukuwaai.3:8 Kuwa Mazmur kapogee yiba menaa kuwa ko miyoo taa Ogatamee me Israel bagee yuwa Mesir magaa kaa kaama daba peeyaata kiya mee kaama wodoo okoo me kagoo kaa "Ogatamee Waa mikee inii ma epo enaataa ye, taa ye?" see wegata, kisee okoo me Waa gaadee seta. Kisee gaadee seta kaama maamaa eebaa omegee naadi kaama kuwa okoo me Waa gaadee seta menaa kuwa Mazmur kapogee yiba miya ebeamaata. Ebeamaata kaama bedaa maamaa eebaa omegee naadi kaama eto mee Ibrani kapogee mee yiba miya ebeamaata.
9Ogatamee me okoo kaa wegata menaa mee ko kisee: ’Idukaa mee magaa kaa ikii me bagee okoo me Anii nagaadee segee seta.
Okoo tahun mée wiyaa to uduma Ni me ukuwagee seta agiyoo kuwa kisee too daamaa nadeegee siwoo seta kiya kisee Anii nawisinegee seta.
10Kisee kemaata Ani me okoo mee begaa kaa bagee kuwa kagoo ebo kaa yawegata menaa mee ko kisee:
"Okoo me dimii kuwa otoopa peedaa naadi kaama
Ani me daamaa ukuwayaa, peeyaa etaa yuwa kuwa okoo nekeeniino taa" see yawegata.
11Okoo kisee bagee kemaata Anii kagoo kaa baato maata see menaa mee ko kisee:
"Taa ma taa Anii ma daamaa koogo toomuu taa siyaa yoo kiyoo okoo se seemiyaapa" see wegata’ see menaa kuwa daamaa nekeenii" see menaa ebeamaata.3:11 "Okoo Anii ma daamaa koogo toomuu taa siyaa yoo kiyoo okoo se seemiyaapa" see menaa mee ko Ogatamee me Israel bagee yuwa Kanaan magaa kaa daamaa koogo toowoosi naadi kuwa magaa okoo manta kiya okoo me pedeo dimii, pedeo menaa kuwa kaa Wa me okoo kiyoo se pakayaata, okoo me yogaa yuwa kuwa too kiyoo pakaamaata kaama toogee siwoo seta.Mzm 95:7-11
12Eto ko neebee nokaa yuwa, ikii yupii kisee pedeo dimii yago bagee agoo kiyaa yoka daamaa nekeenii. Ikii mée noonaa me Toono Too Mée Ogatamee mee mikee gaano dimii taa kedaa naadi kaama Waa ekeata peeyaa yoka gaai. 13Ikii kisee ekeata peeyaa see se kiya ikii dimi mena daamaa pesee aakiyaabuu segee taai. Kuwa "Eto kenaagoo" see menaa kuwa idukaa ebeamaata yoka eto ko ikii miya egapii gakata ikii dimi mena daamaa pesee kisi naadi menaa aasee siwoo taai. Pedeo dimii, pedeo agiyoo kuwa me mée deebaa naadi kaama dimi mena eboo kiyaata bagee ena ma ikii paagoo taa kisi yoka gaai see kisega. 14Inii ko Kristus ma dimi aagadi-maagadi siwoo siyaa bagee yoka inii petamanii kaama Wa kaa too dimi maawoo seta kuwa inii se ekeata makii taa, kisee too usii to kaa too umiwoo, toowoo siyu ko inii kisee bagee ii see awee da kaa mée deeyaa.
15Ogatamee me idukaa ebeamaata menaa ena mee ko kisee:
"Eto kenaagoo ikii Ogatamee me wegataa see menaa kuwa yeepea kepa ko dimi eboo se kaai.
Idukaa ikii me bagee yuwa Waa ma aawisii seta see see ikii miya kisee se ukuwaai" Mzm 95:7-8
see menaa ebeamaata.
16Okoo Ogatamee me wegataa see menaa kuwa yeeta kiya Waa ma aawisii seta bagee kuwa kauwa bagee naa ya? Okoo Mesir magaa kaa kaama Musa me eepeenaa seta bagee kuwa uduma, se maa? 17Bedaa tahun mée wiyaa to Ogatamee me kauwa bagee yuwa kagoo kegee siwoo seta? Okoo pedeo agiyoo ukuwata kemaata kaama ebo mee maga ugii da kaa booda-baada seta bagee kuwa, se maa? 18Bedaa Ogatamee me baato magaakee kaa "Anii ma daamaa koogo toomuu taa siyaa yoo kiyoo okoo taa ma taa se seemaatagea" see menaa mee kauwa bagee yuwa kaa yawegata ya? Kuwa Wa me menaa si yayeeta bagee kuwa kaa yawegata, se maa?3:16-18 Bil 14:1-3519Mikee, okoo mikee gaano dimii mee taa kemaata mee magaa kaa pakaaniino ko iyo, see kuwa inii nekeeniyaa.
4Ogatamee ma daamaa koogo toomuu taa siyaa yoo kiyoo meei naadi menaa
1Kisee kemaata inii daamaa niigaagaa taai. Ogatamee Waa ma daamaa koogo toomuu taa siyaa yoo kiyoo daamaa mée seemiyaayaa see aseta menaa kuwa bedaa eto miya mée asetaaki. Ikii kiyoo daamaa koogo se toomuu siyaa bagee ena ma taa kisi naadi ikii ipiipi dii. 2Kuwa daamaa menaa kuwa idukaa okoo paagoo miya eewegata see see bedaa inii paagoo miya mée eewegageekea. Kiya kuwa idukaa yeeta bagee kuwa gaayu ko okoo mikee gaano taa, kuwa okoo yeeta kaama mikee menaa ii see gaata bagee yuwa see see se. Kisee kemaata kuwa Wa me daamaa okoo aseta menaa kuwa wuutu-waatu seta. 3Mee ko inii mikee gaayaa bagee kuwa too Ogatamee ma daamaa koogo toomuu taa siyaa yoo seemiyaa. Wa me kuwa menaa aseta, mee ko kisee:
"Anii kagoo kaa baato maata menaa mee ko kisee:
’Taa ma taa Anii ma daamaa koogo toomuu taa siyaa yoo kiyoo Anii okoo se seemiyaapa’ see wegata" see menaa ebeamaata. Mzm 95:11
Okoo Waa ma daamaa koogo toomuu taano taa kiya esee petamanii ko Ogatamee me uwoo to, magaa to uduma ogaataata kaama sikii naadi kaama Waa ma koogo toomuu taa siyaa yoo agoo keta. 4Mikee, Waa petaagoo to naagoo koogo toomuu seta menaa mee Wa me menaa yiba agoo, mee ko kisee: "Petaagoo to naagoo ko Ogatamee Wa me ukuwaano agiyoo yuwa uduma sikii naadi kaama mee naagoo koogo toomuu seta" see menaa mee.4:4 Kej 2:25Bedaa mena ena ma kisee: "Taa ma taa Anii ma daamaa koogo toomuu taa siyaa yoo kiyoo okoo se seemiyaapa" see menaa da mee. 6Okoo kisee mee daamaa koogo toomuu taa siyaa yoo kiyoo seemaano taa kemaata mikee, mée noonaa kiyoo daamaa seemiyaa ii see kuwa inii awee da kaa nekeeniyaa. Kiya kuwa idukaa bagee kuwa okoo me kuwa daamaa menaa kuwa okoo paagoo eewegata kiya okoo daamaa yayiino taa kemaata kiyoo seemaano taa. 7Kisee seemaano taa kemaata Ogatamee me apanaa egapii ena kaa mona daataata. Mona daataata maamaa eebaa omemaata kaama Wa me Daud doodoo kuwa menaa aseta. Mee mona daataata naagoo mee ko "Eto kenaagoo" see aseta menaa mee, ni me yumakaa ebeapa menaa mee see see, mee ko kisee:
"Eto kenaagoo ikii Wa me wegataa see menaa kuwa yeepea kepa ko dimi eboo se kaai" Mzm 95:7-8
see menaa mee.
8Idukaa Yosua me Israel bagee yuwa Ogatamee ma daamaa koogo toomuu taa siyaa yoo kiyoo eepakaamagaano taa. Okoo kiyoo pakaamaata kaama daamaa koogo toomuu seta naaki Ogatamee me mee wodoo taa apanaa egapii ena kaa mée tomaa kisee Waa ma daamaa koogo toomuusi naadi mona daatagaano menaa mee se wegayaa.4:8 Kuwa Mesir magaa kaa kaama daba peeyaata bagee kuwa Kanaan magaa kaa pakaamagaano taa kaa boowoo seta, Yosua ma, Kaleb ma ekea too pakata. Kuwa boota bagee me yogaa yuwa kuwa Yosua me Kanaan magaa kaa eepakaamaata kiya okoo me pedeo dimii, pedeo menaa kuwa me okoo kiyoo Ogatamee ma daamaa koogo toomuu taano taa. Inii eto Yesus mikee gaayaa bagee yuwa too Waa ma daamaa koogo toomuu siwoo siyaa.9Kisee kemaata Ogatamee me petaagoo to naagoo koogo toomuu seta see see eto miya Wa me bagee yuwa kisee too Waa ma daamaa koogo toomuu taa siyaa. 10Mikee, Ogatamee Wa me ukuwaano agiyoo uduma ukuwataata kaama koogo toomuu seta. Mee see see okoo Waa ma daamaa koogo toomuu taa siyaa yoo kiyoo seemeta kaama toomuu siyaa bagee kuwa miya okoo me ukuwayaa agiyoo uduma ukuwataata kaama daamaa koogo toowoo siyaa. 11Kisee kemaata inii mee Waa ma daamaa koogo toomuu taa siyaa yoo kiyoo seemeta kaama toowooka naaki ou see dimii mee niigaawoo taai. Kuwa idukaa Ogatamee me menaa si yayeeta bagee yuwa me omegee, toogee seta iyee kuwa obeewoo siyaa bagee ikii mée ena ma taa kisi naadi kisega.
12Daamaa nekeenii: Ogatamee me menaa kuwa ko aya toono pesee da agoo yoka omaago see menaa. Naayaato-naayaato uguu see mowai mee asii esee uguu see menaa kuwa.4:12 Ep 6:17 Metoo takumega yoo ma, metoo yiba duuduu ma kuwa wa too, wa too pe-wigintaayaa mokoo Wa me menaa mee miya kisee. Wa me menaa me pe-nokogetaayaa naaki dimi menaa da ma, dimi gaayaa yuwa ma kuwa pe-nakimegeega siyaa. Wa me menaa me mée me dimi yiba gaagaa siyaa yuwa ma, dimi ou gaayaa yuwa ma kuwa uduma awee da kaa yasigimeeii naadi kaama daamaa, pedeo see kuwa wigintaayaa. 13Ogatamee emaa dagii da kaa se-agiyoo, we-agiyoo ena ma se boonemaayaa. Agiyoo-pagiyoo kuwa uduma Wa emaa dagii da kaa má tago tuyaa mokoo yoka kuwa uduma awee da kaa deeyaa. Inii me ukuwawoo, umiwoo, toowoo seta doodoo Ogatamee me mée apaadee taatagi yoka inii Wa paagoo ase-manee taatagea.
Yesus mee Ebo Imam see kaa menaa
14Eto ko inii Esee Ebo Imam see Mée ena agoo, mee ko Ogatamee Yoopaa Yesus mee. Waa epo kakadee yuwa wodoo taa pakaamaata kaama tupi yoka eto ko inii me Yesus mikee nao naadi awee da kaa wegawoo siyaa menaa kuwa maamaa peneata makii taa see kaa niitoowoo taai. 15Inii me Ebo Imam mee ko inii mée tomaa see see Waa miya dabaa see Mée keta. Inii kisee dabaa mée kiyaayaa agiyoo kuwa Waa ewo see imam mee se. Inii mée gaadee segee siyaa agiyoo tomaa-tomaa uduma Waa miya kisee gaadee segee seta. Kiya Waa kisee gaadee segee naadi kaama pedeo agiyoo ena ma ukuwaano taa.4:15 Ibr 2:17-1816Waa kisee Mée yoka inii me gaano pedeo kiyaa kaboo inii Wa me epaa mee daamaa masiino see yoka inii weda see dimii mee taa see kaa Wa paagoo niipooi. Waa inii kaa mée tabogisi naadi inii dimi uu ma epa dimii yago Mée Ogatamee Wa me ebo animagaano yoo ekaapa niiseameamaai.4:16 Ibr 10:19-23
51Ebo Imam bagee gaayu ko okoo gakata mée yupii da kaa kaama wiginiyaa. Okoo me mée me pedeo yuwa kaa Ogatamee paagoo agiyoo aii mée yaekega-manee taano ma, agiyoo mée yakupi-manee taano ma kuwa mée yaukuwageesi naadi tuyaayaa. 2Ebo Imam see mée to waa miya mée tomaa ena, waa miya dabaa see mée kemaata okoo dimi ewo, koopoo see etaa da taa peetaakea bagee kuwa wa me okoo epa kaa tupiino ipi. 3Waa miya dabaa see mée kemaata wa me agiyoo kupi-manee siyaa kuwa ko apanaa bagee me pedeo yuwa kuwa kaa too se kiya waa ekaato wa me pedeo yuwa kuwa kaa miya agiyoo kupi-manee taano gaano pedeo. 4Ebo Imam see mée to ebo tuyaano mee ko waa ekaato se, kisee ekaato tuyaata mée ena ma taa kiya Ogatamee Wa me aseta bagee yuwa too, Harun mee Ogatamee me aseta see see.
5Kristus Waa Ebo Imam keta mee miya kisee. Waa Ebo Imam kaano see naadi ekaato ebo ekeata se kiya Ogatamee Wa me too Waa ebo ekeata. Idukaa Ogatamee me Wa paagoo aseta menaa ena mee ko kisee:
"Aa ko Niyoopaa. Eto kenaagoo Anii Agaataagi kega" see aseta. Mzm 2:7
6Bedaa Wa me aseta menaa ena ma kisee:
"Aa ko Imam see Mée, kisee too iminoo miya, iminoo miya,
idukaa Melkisedek mee see see Imam see Mée to mee" see menaa ebeamaata. Mzm 110:4
7Yesus Waa mée ena keta kaama magaa da kaa toogee seta kaboo Wa me mena ebo kaa yege ma Ogatamee paagoo sembahyang kaa aseta. Wa me kuwa mée bogaano pesee da kaa kaama pe-pekatagaano omaago see Mée to paagoo kisee aseta. Waa Ogatamee ebo nao naadi Waa ekaato dimi peedi ekeata kemaata Wa me idimeta menaa daamaa yayeeta.5:7 Mat 26:36-428Waa Ogatamee Yoopaa kiya Waa boodi abaagee seta. Kuwa Wa me boodi abaagee seta agiyoo kuwa me Nagamee me aseta menaa yayiino too dimii mee Wa me daamaa topeta. 9Waa kisee boodi abaagee seta kemaata Waa sikii keta, Waa daba mée daagimaa peeyaano Mée keta. Yesus me menaa yayeewoo siyaa bagee kuwa uduma okoo iminoo miya, iminoo miya toowoo siyaa kuwa ko Waa manii to keta.5:8-9 Ibr 2:10, 12:210Bedaa Ogatamee me Waa asiino, "Aa ko Ebo Imam see Mée, Melkisedek mee see see" see aseta.
Yesus mee se ekeata dimi mena daamaa iyawoo, ebo kiwoo taai naadi menaa
11Ebo Imam bagee kaa menaa kuwa inii maamaa eebaa kisiyaa kiya ikii mani se nekeeniyaa bagee yoka inii me kisee ipiipi kisiino ko kana. 12Mikee, ikii paagoo mena eebaa kitupiwoo segeekea yoka eto ikii miya kuwa menaa mée topetaa see bagee kiyaa kiya ikii kisee taa. Ogatamee me menaa petamanii mée tupiino menaa kuwa ikii daamaa masemagaano taa yoka kaagaa ena ma kitupiino gaano pedeo. Yaai, ikii ko yoga peedi yuwa see see mokoo, ama uwoo kuwa too nuyaa, eboo see naano agiyoo kuwa iyo, naano naka. 13Ama uwoo kuwa too notaa see bagee kuwa gaayu ko okoo esee peedi kepaa yogaa yuwa too yoka kisee iyee daamaa, kisee iyee pedeo, see mée tupiyaa menaa kuwa okoo ewo.5:12-14 1Kor 3:1-214Kiya eboo see agiyoo kuwa ebo bagee me nuyaa. Okoo me kuwa mikee menaa daamaa tupiwoo, ebo kiwoo naadi kaama okoo me kisee daamaa, kisee pedeo see kuwa wigineano ipi see bagee kiyaa.
61Kisee kemaata kuwa Kristus kaa tupiino menaa petamanii yuwa kuwa sikii, inii tupimaamea. Kabo daamaa maataata topa yoka eto ko inii mee asii menaa kuwa niitupiwoo, iyawoo, umiwoo taai. Inii kuwa kabo maataasi naadi tupiino menaa kuwa bedaa kaagaa ena ma maatagaakee se. Kuwa petamanii topeta menaa kuwa ko kisee: otoopa imi taa menaa deewoo, ukuwawoo siyaa kuwa ekeasii naadi menaa ma, Ogatamee mikee gaawoo taai naadi menaa ma, 2uwo tukumaano menaa ma, mée kaa yagaa yamagaano menaa ma, boota bagee aya andoo pootagea see kaa menaa ma, bedaa mée tomaa wigintaata kaama iminoo miya, iminoo miya wa too, wa too toowoo taatagea see kaa menaa ma kuwa. Kuwa mée tupiyaa menaa kuwa kabo maataata yoka sikii, tupimaamea. 3Ogatamee Waa daamaa, ede see gaapi ko inii mee asii menaa kuwa miya daamaa tupiipea.
4Mee ko okoo me kuwa menaa kuwa petamanii peneata kiya mee kaama too kisee ekeata bagee kuwa gaayu ko okoo metaki eemeeno ko iyo. Mee ko okoo miyoo taa dimi mena daamaa awee kiyaata, okoo epoo to wodoo kaama aii mée manta emaibo mee noodee seta, bedaa apanaa bagee see see okoo Roh Kudus mee miya maseta. 5Okoo Ogatamee me menaa nogea naaki daamaa see gaata, epeekaa yaato aii mée maniitagi pesee da mee okoo eto miya daamaa noodee seta mokoo. 6Kisee kiya okoo kuwa yuwa umina ekeata peeyaa bagee kuwa ko okoo bedaa kaagaa ena ma okoo me pedeo yuwa ekeata kaama Ogatamee ma dimii menaa kaa too toono ko iyo. Mee ko okoo me Ogatamee Yoopaa kaagaa ena ma piya bokoo to kaa paku wugitaata ekeasiyaa mokoo, kisee mée emaa dagii da kaa Yesus mee daba, peedi kiyaagea yoka iyo.6:4-6 2Pet 2:20-217Ebea-ebea menaa ena ko kisee: Maga ena kaa deka daamaa weegee naadi kaama uwo maga yiba daamaa peetaa, weta agiyoo daamaa iyataa, bugi yaataa see bagee yuwa me daamaa masetaa, kisee magaa mee ko Ogatamee me daamaa kiyaata magaa. 8Kiya mee magaa to kaa takuu agoo see onee ma, pedeo boo ma kuwa too iyayaayu ko aii otoopa magaa yoka pedeo kiyaano see koo taaka, usiyaato ko biyaa pooniyaa.
Ogatamee me mée aseta menaa kuwa daamaa peneata diitoo, Wa kaa too dimi kotopiwoo taai naadi menaa
9Kiya inii me esee epa see bagee yuwa ikii usiyaato ko kisee taa. Inii me kuwa mée pedeo kiyaayaa menaa kuwa kisege kiya ikii me kuwa daba mée daagimaa peeyaayaa menaa kuwa daamaa masemaagea ii see kigaage. 10Mikee, Ogatamee mee dimi koopoo see Mée se. Ikii me daamaa yaukuwagee siyaa agiyoo kuwa Wa me se kigaabuu taapi. Ikii me kuwa Wa me daamaa wa too wigintaata bagee apanaa yuwa okoo kaa daamaa yaukuwawoo seta agiyoo kuwa ma, bedaa ikii me okoo kaa eto daamaa yaukuwageekea agiyoo kuwa miya kuwa uduma Waa ipi. Kuwa okoo kaa daamaa yaukuwagee siyaa agiyoo uduma doodoo ikii me Wa ekaa da epa nao see dimii mee awee da kaa mée deeyaabuu siyaa. 11Ikii mée gakata kisee dimii kaa maamaa daamaa yaukuwagee see, kisee too wodopasi yoo too, see kuwa inii esee ede. Ikii kisee Wa kaa dimi kotopiwoo naadi kaama ikii me koogo diitoo siwoo siyaa agiyoo kuwa taa ma taa masiino see naadi kuwa daamaa agiyoo yuwa kisee too yaukuwagee siwoo taai. 6:11-12 Yak 5:10-1112Ikii pekoo, paayaa kuwa se kiya apanaa bagee me daamaa iyee kaa umiwoo, toowoo taakea see see ikii miya kisee umiwoo, toowoo taai. Okoo ko Yesus mikee gaawoo, dimi mena koogo animaata diitoo, kisee umiwoo, toowoo siyaa bagee yuwa. Ogatamee me "Anii kisee daamaa kiukuwaata, kisee daamaa kiniita" see aseta agiyoo kuwa okoo me daamaa masiyaa. Okoo me see see ikii miya kisee umiwoo, toowoo siyaa kuwa inii ede.
Ogatamee me idukaa aseta menaa kuwa taa ma taa daamaa mée yaukuwaaniyaabuu taatagi ii see kuwa nekeensi naadi menaa
13Idukaa Ogatamee me Abraham asiino, "Taa ma taa Anii kisee daamaa kaukuwaaniyaabuu taata" see aseta. Ogatamee me kisee aseta kaboo Waa ekaato Wa ekaa da wegataata kaama asiino, "Taa ma taa kaukuwaata, se kaukuwaano ko daa" see menaa mee miya aseta. Mee ko Ogatamee asii eboo see mée ena ma taa naadi kaama Waa ekaato ekaa da weeta kaama aseta. Kisee Wa asii esee ebo see mée agoo naaki Wa me mee mée ekaa da weeyaa. 14Wa me Abraham asiino, "Anii taa ma taa a me ukuwayaa, peeyaa agiyoo uduma daamaa kakiyaapa, bedaa a me asii-kaba-kaba bagee kuwa miya eebaa kakiyaapa" see aseta.6:14 Kej 22:16-1715Kuwa menaa ukuwaaniino yaato ko Abraham mee koogo dimi animaata kaama diitoo siwoo seta, kisee too Ogatamee me aseta menaa kuwa wa kaa daamaa yaukuwaaniyaabuu seta. 16Ebea-ebea menaa ena mee ko kisee: mée waa ena me "Anii taa ma taa kisee ukuwaapa" see asiyu ko wa me ebo see ekaa ena, waa ekaato asii esee ebo see ekaa ma enaataa weeyaa. Mee mée to me kisee ebo ekaa weegi yoka wa me mikee ukuwaapi yoka naadi kaama mée me waa ma aawisii see menaa kuwa se wegayaa. 17Ogatamee me "Taa ma taa Anii kisee daamaa kiukuwaapa" see aseta menaa mee miya kisee. Wa me kuwa menaa aseta bagee yuwa okoo me mikee, Wa me asigi menaa da mee apanaa menaa ma se aapeka taapi, kuwa menaa daamaa mée yaukuwaaniyaapi ii, see kuwa awee da kaa nekeensi naadi Wa me "Taa ma taa kiukuwaapa, se kiukuwaano ko daa" see menaa mee miya aseta. 18Ogatamee Waa makapaa menaa se wegataa see Mée yoka Wa me "Anii kisee daamaa kiukuwaapa" see aseta menaa mee ma, bedaa Wa me "Anii se kiukuwaano ko daa" see aseta menaa mee ma kuwa menaa wiya ekea paaya aseta kuwa me Wa me taa ma taa apanaa menaa ma se aapeka taapi. Inii me Waa kisee Mée ii see gaayaa yoka inii dimi mena maamaa daamaa pesee kedaa siyaa. Mikee, inii se pedeo kisi naadi kaama oodoota Wa paagoo koogo eetotaakea yoka inii dimi mena pesee kiwoo siyaa. Bedaa kuwa inii kaa daamaa mée yaukuwaaniyaabuu siwooki menaa kuwa inii daamaa peneata Wa kaa too dimi kotopiwoo, diitoo siwoo siyaa. 19Inii kisee Wa kaa too dimi kotopiwoo, diitoo siwoo siyaa menaa kuwa ko inii dimi mena koogo se makiisi naadi tuku weetaayaa mokoo. Inii kisee dimi kotopiwoo naadi kaama Ogatamee me ee semoo yiba yaato kenee to kaa wasitaata dokaa da mee inii miya kitaa daba seemiyaa mokoo.6:19 Ogatamee me ee yiba semoo yiba yaato kenee to kaa wasitaata dokaa da mee inii miya kitaa daba seemiyaa mokoo see menaa mee ko idukaa Ogatamee me ee yiba semoo yiba yaato kiwisi ena agoo, Ogatamee ma aadee taa see yoo, esee wa too wigintaata pedeo ena ma taa see yoo. Kiyoo Ebo Imam see mée to wa too seemiyaa, apanaa bagee yuwa se seemiyaayaa. Kiya Yesus Waa mée yaboota kemaata inii Wa kaa dimi kotopiwoo naadi kaama inii miya Ogatamee ma aadee taano see naadi kitaa daba seemiyaa mokoo, see menaa kuwa.20Inii miya kitaa daba seemisi naadi etaa da mée yamasetaata Mée mee ko Yesus mee. Waa Ebo Imam mokoo see Mée keta, Melkisedek mee see see, kisee too iminoo miya, iminoo miya. Waa kisee Mée kemaata Wa keta kitaa mée eeseemeta.6:19-20 Ibr 10:19-21
7Melkisedek mee esee ebo, Kristus mee mokoo see kuwa nekeensi naadi menaa
1Melkisedek mee ko idukaa Salem magaa kaa ebo tota mée, Asii-sege see Mée Ogatamee me imam see mée mee. Abraham mee apanaa magaa to kaa tookee eboo yuwa kuwa yape kaa peedi kiyaata kaama metaki peetaaka too waa ma aadoo seta. Aadoo seta kaama Ogatamee me Abraham daamaa yaukuwaaniyaabuusi naadi menaa kuwa wa kaa yaaseta. 2Abraham me kuwa yape bagee me agiyoo yamaseta yuwa kuwa uduma kutuu gaasi ekeata kaama gaaseagoo to mee Melkisedek mee manta. Melkisedek ekaa da mee ko mena nekeeniino yaato petamanii mee gaayu ko mikee topoo see ebo tookee mée mee. Bedaa waa wiyaagoo to ekaa da mee ko Salem magaa kaa ebo tookee mée mee. Mee ekaa da mena nekeeniino yaato ko mée ma emee-emee see ebo tookee mée mee.7:1-2 Kej 14:17-203Melkisedek mee ko waataagi ma, wabaayo ma, waa agoo keta miyoo bagee yuwa ma okoo ekaa yuwa ebeano taa, ewo. Wa me umiwoo, toowoo seta yuwa kuwa mani yaato miya ewo, usiyaato miya ewo. Waa Ogatamee Yoopaa see see mée, waa imam see mée, kisee too iminoo miya, iminoo miya.
4Melkisedek mee inii daamaa niigaagaa taai. Idukaa inii ma ena tomaa see mée Abraham wa me miya wa me yape bagee me agiyoo yamaseta yuwa kuwa uduma gaaseagoo to mee kutuu Melkisedek manta. Kisee waa manta kemaata Melkisedek mee esee ebo see mée ii see kuwa inii nekeeniyaa. 5Lewi apaa kaa bagee kuwa okoo imam keta bagee yuwa gaayu ko Israel bagee yuwa okoo me masiyaa yuwa uduma kutuu gaaseagoo to mee kuwa imam bagee yuwa paagoo aii manegee siyaa. Musa me menaa yiba kisee okoo aii manegee taai see menaa ebeamaata. Israel bagee okoo uduma ena tomaa, okoo uduma Abraham me asii-kaba-kaba seta bagee yuwa kiya imam bagee yuwa me okoo paagoo kaama kisee aii masegee siyaa. 6Kiya Melkisedek mee gaayu ko waa Lewi apaa kaa mée to se kiya waa Abraham paagoo kaama kutuu gaaseagoo to mee maseta. Maseta kaama Ogatamee paagoo Abraham wa kaa daamaa yaukuwaaniyaabuusi naadi menaa yaaseta. Idukaa Ogatamee me Abraham paagoo kisee menaa aseta see see Melkisedek wa me miya kisee Abraham kaa yaaseta. 7Kisee daamaa yaukuwaaniyaabuusi naadi menaa yaasiyaa mée mee peenaa ebo yoka wa me mee peenaa peedi see mée to kaa kuwa menaa yaasiyaa ii see kuwa inii uduma nekeeniyaa. 8Bedaa imam bagee yuwa gaayu ko okoo kutuu gaaseagoo to mee masegee siyaa kiya okoo miya mée tomaa yoka booyaa. Kiya Melkisedek mee ko kisee taa. Waa miya kutuu gaaseagoo to mee maseta kiya waa boota see menaa kuwa ebeano taa yoka waa aya toowooki see menaa kuwa wegawoo siyaa. 9Bedaa Lewi apaa kaa bagee kuwa okoo kutuu gaaseagoo to mee masegee siyaa kiya Lewi wa me Abraham mee doodoo Melkisedek paagoo kutuu gaaseagoo to mee manta, kisee menaa kuwa miya wegayaa mokoo. 10Mikee, Lewi waa kabaano taa kaa wa beemu Abraham maa da yiba tota kaboo Abraham mee Melkisedek ma aadoo seta.7:9-10 Lewi apaa kaa bagee kuwa ko Israel bagee yuwa me maseta agiyoo uduma kutuu gaaseagoo to mee okoo manegee seta. Idukaa Abraham me Melkisedek paagoo kutuu gaaseagoo to mee manta kemaata Lewi ma, wa me asii-kaba-kaba seta bagee yuwa ma okoo miya, okoo uduma kabaano taa kiya Lewi me wa beemu Abraham doodoo Melkisedek kisee agiyoo manta mokoo. Kisee kemaata Lewi apaa kaa bagee kuwa peedi, Melkisedek mee esee ebo, see kuwa nekeensi naadi menaa mee.
Harun mee Ebo Imam see mée kiya Kristus mee Esee Ebo Imam see Mée ii see kuwa nekeeniino menaa
11Idukaa Ogatamee me "Kisee ukuwaai, kisee se ukuwaai" see deewoosi naadi menaa kuwa Israel bagee paagoo manta kaboo da imam bagee yuwa me mée me pedeo yuwa taa kisi naadi deewoo siyaa menaa kuwa miya Lewi apaa kaa bagee paagoo manta. Kiya kuwa imam kaa menaa doodoo inii kaa pedeo ena ma taa see bagee mée se kiyaayaa yoka Ogatamee me apanaa Ebo Imam see Mée ena gaano pedeo see wegata, Lewi apaa kaa bagee Harun mee see see mée ena mee se kiya Melkisedek mee see see Mée ena gaano pedeo see wegata. Kuwa idukaa imam kaa menaa doodoo inii daamaa too mée kiyaata naaki Wa me apanaa Ebo Imam ena mee gaano pedeo, see menaa kuwa wegayaa ye? Kisee se wegayaa. 12Wa me apanaa Ebo Imam gaano pedeo see wegata menaa mee ko kuwa Lewi apaa kaa ebo imam bagee me komoo apanaa apaa kaa mée me masiyu ko kuwa idukaa Lewi kaa imam bagee me deewoo seta menaa kuwa miya apanaa gipii see menaa ma aapeka taano gaano pedeo. 13Mee apanaa apaa kaa ebo imam bagee ena mee see wegata mee ko Lewi apaa kaa mée ena mee se kiya apanaa apaa kaa Mée yoka Waa ma apaa kaa bagee ena ma Ogatamee paagoo agiyoo kupi-manee taa see yoo kiyoo Ogatamee kaa agiyoo yaukuwaano taa keta. 14Mikee, inii epoo Mée Tuhan mee ko Yehuda apaa kaa Mée see kuwa inii ipi. Kiya Musa me Yehuda apaa kaa bagee kuwa miya imam bagee kiyaa see menaa kuwa wa me wegaano taa yoka Tuhan Waa gipii see Imam see Mée ena keta ii see kuwa inii nekeeniyaa.
15Waa Melkisedek see see Imam bagee ena keta kemaata inii me mikee, kuwa idukaa Ebo Imam bagee yuwa ma aapeka seta ii see kuwa daamaa awee da kaa nekeeniyaa. 16Waa imam bagee ena keta mee ko mée me menaa doodoo se, Lewi apaa kaa bagee kuwa too imam bagee kiyaa see aseta menaa kuwa doodoo se. Kiya Wa me iminoo miya, iminoo miya toono too pesee da mee se taa kiyaayaa kuwa me Imam bagee ena keta. 17Kisee Wa kaa menaa kuwa Ogatamee me menaa yiba ebeamaata, mee ko kisee:
"Aa ko Imam see Mée, kisee too iminoo miya, iminoo miya,
idukaa Melkisedek mee see see Imam see Mée to mee" see menaa ebeamaata. Mzm 110:4
18Mee kaama kuwa idukaa deewoo seta menaa kuwa pesee taa, inii daamaa mée kiyaano iyo see menaa kemaata amoo-ekeata.7:18 Rom 8:319Mikee, Musa me menaa deewoo seta kuwa kaa Ogatamee emaa dagii da kaa pedeo taa see bagee ena ma agoo kiyaano taa. Eto ko inii kuwa menaa kaa dimi se kotopetaata esee daamaa gipii see menaa kuwa kaa too dimi kotopiwoo siyaa. Inii kuwa menaa doodoo Ogatamee paagoo ekaapa pe-seameamaayaa.
20Apanaa imam bagee yuwa gaayu ko Ogatamee me "Taa ma taa aa imam see mée katuyaaga" see menaa kuwa okoo paagoo asiino taa. Mikee, imam bagee kuwa uduma kisee menaa asiino taa kaa tuyaabuu siwoo seta. 21Kiya Yesus mee gaayu ko Ogatamee me Waa asiino, "Taa ma taa Aa Imam see Mée katuyaaga" see aseta. Wa me menaa kuwa ko kisee:
"TUHAN me wegaano, ’Aa ko taa ma taa Imam see Mée, kisee too iminoo miya, iminoo miya’ see wegata yoka
mee kaama too Waa dimi daamaata kaama kuwa menaa ekeasiino ko daa" Mzm 110:4
see menaa ebeamaata.
22Kuwa me kemaata idukaa Ogatamee me Waa ma, Israel bagee yuwa ma enaataa aagadime seta menaa kuwa ena. Kiya kuwa etokaa Waa ma, mée ma enaataa aagadime seta menaa kuwa gaayu ko mee asii esee daamaa menaa. Kuwa gipii see menaa kuwa daamaa mée yaukuwaaniyaabuu siwoo siyaa Mée mee ko Yesus mee.
23Bedaa kisee miya idukaa imam bagee kuwa ko okoo boowoo seta kemaata okoo me komoo apanaa imam bagee masisi naadi okoo mée eebaa tuyaabuu siwoo seta. 24Kiya Yesus mee iminoo miya, iminoo miya kisee too toono too kuwa me Wa komoo apanaa bagee se masiyaa, Waa kisee too Imam see Mée mokoo toowoo siyaa. 25Kuwa me kemaata Waa doodoo Ogatamee paagoo ekaapa seameamaayaa bagee kuwa Wa me okoo taa ma taa daba daagimaa peeyaabuu siyaa. Wa me Ogatamee paagoo okoo kaa yaidimegee taano see naadi kisee too toowoo see Mée.
26Ebo Imam mee see see inii gaano pedeo. Mikee, Waa ko pedeo ena ma taa see kaa wa too wigintaata Mée. Wa kaa pedeo menaa ena miya taa, daamaa too see Mée mee. Waa pedeo bagee ma aagadi-maagadi taano taa, kisee wigintaata kaama epo kakadee yuwa asii asii-sege siyaata Mée mee. 27Waa imam bagee apanaa yuwa mokoo see see se. Okoo egapii gakata okoo me pedeo yuwa kaa Ogatamee paagoo agiyoo kupi-manee segee siyaa, mee kaama too apanaa bagee okoo me pedeo yuwa kaa agiyoo yakupi-manee siyaa, kisee too ukuwagee siwoo siyaa. Kiya Yesus Wa me kisee se ukuwayaa. Waa kupi-manee siyaa agiyoo see see kaagaa ena too too Waa ekaato ekega-maneeta kemaata sikii. Mee kaama wodoo Waa ekaato se ekegataayaa, kisee too iminoo miya, iminoo miya. 28Musa me deewoo siyaa menaa doodoo ebo imam tuyaata bagee kuwa ko mée tomaa yoka dabaa see bagee yuwa. Kiya kuwa menaa deewoo siyaa begaa da omekomeeta wodoo Ebo Imam tuyaata Mée mee ena. Ogatamee me "Taa ma taa Yogamee mee Ebo Imam tuyaaga" see aseta kemaata Yogamee mee sikii, pedeo ena ma taa see Mée Ebo Imam kiyaata, kisee too iminoo miya, iminoo miya.
8Eto mee gipii see menaa meta begaa kaa Ebo Imam mee ko Yesus mee ii see nekeeniino menaa
1Kuwa inii me kiiwegataa sepe menaa kuwa uduma mena nekeeniino yaato ko kisee: Ebo Imam mee mokoo see Mée ena inii agoo. Mee ko Waa epoo to wodoo Se-ebo, We-ebo Ogatamee me ebo animagaano yoo dagi yagaa yaato animaata totaaki Mée mee. 2Waa Ogatamee me pedeo ena ma taa kaa daamaa wigintaata ee to yiba agiyoo yaokagee see Mée. Mee ee mee ko wa too ena, magaa da kaa doka ee mee see see se, mée me maataata ee mee se kiya esee mikee see doka ee mee, Tuhan Wa me too maataata ee mee.8:2 Idukaa Ogatamee me oma ee mee Yerusalem magaa kaa magaano taa kaboo Israel bagee me doka ee ena maataata kaama kiyoo pe-maataa, pogataa, kisee senaa segee seta. Mee doka ee yiba Israel kaa imam bagee me agiyoo yaokagee siwoo seta.
3Mikee, Ebo Imam bagee gaayu ko okoo mée gakata Ogatamee paagoo kupi-manee siyaa agiyoo ma, apanaa kuwa see see agiyoo ma kuwa ekega-manee segeesi naadi tuyaata. Mee see see inii me Ebo Imam Yesus Wa me miya agiyoo ena ekega-maniino gaano pedeo. 4Kiya Waa magaa da kaa imam bagee ena se. Magaa da kaa imam bagee kuwa okoo me Musa me menaa doodoo agiyoo ekega-manee siyaa. Kisee bagee kuwa topea yoka Yesus mee magaa da kaa tookee naaki Waa okoo see see imam bagee ena se kiyaa. 5Magaa da kaa imam bagee gaayu ko okoo Ogatamee me magaa da kaa ee to mee yiba agiyoo yaokagee see bagee. Mee ee mee ko epoo to wodoo yaato ee to ebea-ebea da mee, ayayaa da mokoo see ee to. Mikee, Musa me mee doka ee magaano see koo seta kaboo Ogatamee me waa asiino, "Daamaa nekeenii: Mee ee mee ko Ani me maga bagoo to kaa aa kadeeyaama ebea-ebea da mee doodoo too magaai" see aseta kemaata mee ee mee maa ee se, aii ebea-ebea da too. Mee ee yiba imam bagee yuwa me agiyoo yaokagee see.8:5 Kel 25:406Kiya Yesus mee gaayu ko Wa me eto mee yaokagee siyaa agiyoo kuwa esee ebo. Mee ko Ogatamee me eto mee "Anii taa ma taa kisee kiukuwaapa, kisee kiukuwaaniyaabuu taapa" see mée aseta menaa kuwa esee ebo, kuwa Wa me idukaa Israel bagee paagoo aseta menaa kuwa see see se. Kisee kemaata Wa me eto mee Waa ma, mée ma enaataa aagadime tagaano see menaa kuwa miya esee ebo, kuwa idukaa Waa ma, Israel bagee yuwa ma enaataa aagadime tagaano see naadi aseta menaa kuwa see see se. Kuwa etokaa menaa kuwa Wa me Yesus doodoo daamaa mée yaukuwaaniyaabuuki.
7Mikee, kuwa idukaa Ogatamee Wa me Israel bagee yuwa ma enaataa aagadime tagaano see naadi aseta menaa petamanii yuwa kuwa sikii taa. Sikii naaki Waa mée ma enaataa aagadime tagaano menaa wiyaagoo to mee gaano pedeo see taa kiyaa. 8Kiya Ogatamee me mée yuwa dimi pedeo yoka see deeta kaama aseta menaa mee ko kisee:
"Taa ma taa mona naagoo ko Anii ma, Yehuda apaa kaa bagee ma, apanaa Israel bagee yuwa ma inii paaya enaataa aagadime tagaano menaa mee, gipii see menaa mee epeekaa agoo kiyaata.
9Kuwa menaa kuwa ko Anii idukaa okoo me bagee yuwa ma enaataa aagadime tagaano see naadi aseta menaa kuwa see see taa kaata.
Mee ko idukaa Ani me okoo yagaa daamaa peneata Mesir magaa kaa kaama eepeeta kiya
Ani me okoo ma aagadime tagaano see naadi aseta menaa kuwa okoo me wisintaata kaama daamaa nadoowoo taano taa kemaata Ani me miya okoo wisintaata" see kuwa Tuhan me aseta.
10Kiya bedaa Tuhan me asiino, "Epeekaa mona naagoo ko Anii okoo ma enaataa aagadime tagaano see naadi asiita menaa kuwa ko kisee:
’Ni me okoo deewoosi naadi maniita menaa kuwa Anii okoo me dimii yiba daamaa yamagaata, okoo me dimii yiba daamaa yaebeamagaata.
Anii okoo me Eboo Ogatamee kaata, bedaa okoo Ni me bagee kaatagea.
11Kuwa kaboo da mée waa ena me waa ma ena tomaa kaa bagee paagoo Tuhan ipi kisi naadi menaa se tupiitagea,
bedaa waa ma ena kenaa bagee paagoo miya "Tuhan mee ipi kaai" see kuwa se asiitagea.
Okoo ebo, peedi uduma Anii daamaa naipi kaatagea yoka kisee menaa se aasee taatagea.
12Mikee, okoo me pedeo dimii ma, pedeo ukuwata agiyoo ma kuwa Ani me epa yaekeasiita,
bedaa okoo me pedeo yuwa kuwa Anii si yaneke-nekee taata’ see aseta" see menaa ebeamaata. Yer 31:31-34
13Ogatamee me "Anii okoo ma enaataa aagadime tagaano see naadi gipii see menaa agoo kiyaata" see aseta menaa mee ko Wa me idukaa okoo ma enaataa aagadi seta menaa petamanii yuwa kuwa nuku yoka se doowoo siyaa. Kisee nuku see menaa kuwa taa kaano see koo taaka.8:8-13 Luk 22:20, 1Kor 11:25
9Idukaa Ogatamee me ee yiba agiyoo yaukuwagee seta kaa menaa
1Idukaa Ogatamee Wa me Israel bagee yuwa ma enaataa aagadime tagaano see naadi aseta menaa petamanii yuwa kuwa manta kaboo da okoo me mee ee yiba Waa kisee ebo ekee, yaapaagee see kaa yaukuwawoo taai naadi menaa kuwa miya okoo paagoo ase-manee seta. Mee doka ee mee ko mée me maataata ee. 2Mee doka ee yiba kiwisi wiya agoo. Kiwisi nakaa mee kaa kiyoo ko pelita biyaa maagee yoo agoo, bedaa roti ma, Ogatamee paagoo roti ekega-manee taa see yoo ma kuwa miya tota. Mee kiwisii to mee ekaa da ko wa too wigintaata pedeo see taa see yoo.9:2-3 Kel 25:23–26:333Mee kiwisii to mee kenee to kaa wasitaata dokaa da agoo, bedaa semoo yiba yaato kiwisii to mee kenee to kaa wasitaata dokaa wiyaagoo to mee tota. Mee kiwisii to mee ekaa da ko esee wa too wigintaata pedeo ena ma taa see yoo. 4Mee kiwisi yiba wunu daamaa peesi naadi agiyoo biyaa kaa yabonee taa see yoo agoo, emas kaa ukuwata keagee da mee. Bedaa piya gupuma ena, emas me too uduma tabineeii semaata kaama kiyoo pe-ekeata. Ogatamee Waa Israel bagee yuwa ma enaataa aagadime tagaano see naadi ebeamaata menaa kuwa kiyoo awisi naadi ukuwata. Mee piya gupumaa to yiba ko emas otaawee ena yiba manna see agiyoo kuwa miya awemaata tota. Harun wa me tamoo da mee, iye mugumeta see tamoo da mee miya kiyoo tota. Bedaa Ogatamee me mena kamu gaasi kuwa oma tabegea wiya kaa ebeamaata menaa kuwa miya mee yiba awemaata tota.9:4 Kel 16:33, 25:10-16, Bil 17:8-105Mee piya gupumaa to dagii da kaa ko Kerub see malaikat bagee ebea-ebea wiya kiyoo tota, Ogatamee mee Asii-sege see Mée kiyoo tupi ii see kuwa nekeensi naadi ebea-ebea see agiyoo wiya kuwa. Ekea kidikaa yuwa petaata piya gupumaa to pe-takiinta. Piya gupumaa to dagii da kaa kiyoo ko mée yuwa Ogatamee ma emee-emee taa see yoo. Kiya kisee menaa kuwa uduma kisee yoka, kisee yoka see kuwa inii eto kiipaa se wegamaayaa.9:5 Piya gupumaa to dagii da kaa kiyoo ko mée yuwa Ogatamee ma emee-emee taano yoo, see mee ko woda tadaa kabagekomee naadi kaama Ogatamee me mée me pedeo yuwa epa yaekeata okoo ma emee-emee siyaayaa yoo, see mee.9:5 Kel 25:18-22
6Kuwa kisega agiyoo kuwa ko imam bagee yuwa me mee doka ee yiba daamaa ipiipii seta agiyoo yuwa. Ipiipii semaata kaama okoo me ukuwayaa agiyoo ukuwaano see naadi okoo egapii gakata kiwisi nakaa mee yiba seemegee seta.9:6 Bil 18:2-67Kiya semoo yiba yaato kiwisi wiyaagoo to mee gaayu ko Ebo Imam see mée wa too tahun ena yiba kaagaa ena too too seemeta. Waa tadaa ma dooyu too kiyoo seemeta. Kuwa tadaa kuwa waa ekaato keta wa me pedeo yuwa kaa Ogatamee paagoo ekega-manee seta, bedaa kiyoo kaama mée apanaa yuwa okoo me ewo kaa pedeo ukuwata agiyoo kuwa kaa miya tadaa yaekega-manee seta.9:7 Im 16:15-168Kisee agiyoo ukuwagee seta menaa doodoo Roh Kudus me inii awee da kaa ipi mée kiyaano menaa kuwa ko kisee: Kiwisi nakaa mee tota kemaata inii mee semoo yiba yaato esee wa too wigintaata pedeo ena ma taa see kiwisii to yibaa taa seemaano ko iyo, etaa da mee kabaano taa mokoo, see kuwa inii daamaa nekeeniyaa.9:8 Mena nekeeniino yaato ko mena kegaa ena ma agoo, mee ko mee doka ee mee tota kemaata inii Ogatamee paagoo ekaapa seameamaano kuwa iyo. Mee ko Yahudi kaa imam bagee yuwa okoo me agiyoo kiyoo ukuwagee seta kuwa me inii Ogatamee paagoo poono etaa da taameenta mokoo.9Kuwa mee doka ee yiba ukuwawoo seta menaa kuwa ko inii eto mee begaa kaa ukuwayaa agiyoo ebea-ebea, mee ko kisee: Idukaa mée me Ogatamee paagoo aii manta agiyoo yuwa ma, kupi-manee seta agiyoo yuwa ma kuwa manegee siwoo seta kiya okoo dimi mena yaato daamaa yakiyaano ko iyo.9:9 Kuwa ekega-manee seta agiyoo kuwa me okoo dimi mena yaato daamaa yakiyaano iyo see menaa mee ko mée me kuwa agiyoo ekega-maneeta kaama okoo me ’Anii pedeo ukuwaga nao’ see dimii mee taa kiyaano taa topa yoka kuwa ekega-manee seta agiyoo yuwa me okoo dimi mena yaato daamaa se kiyaayaa ii see kuwa inii nekeeniyaa.10Kuwa idukaa ukuwagee siwoo seta agiyoo kuwa ko má yaato agiyoo kuwa kaa too deewoo seta menaa yuwa. Kuwa ko naano agiyoo kaa menaa ma, naano uwoo kaa menaa ma, bedaa mée me tuunuu sepea yuwa uwo wetogekomee siyaa tomaa-tomaa yuwa miya, kisee má yaato deewoo seta menaa yuwa. Mée me kisee menaa deewoo seta kiya Ogatamee me kuwa menaa gipii kiyaata kaama wodoo kuwa idukaa menaa yuwa se doowoo siyaa.
Ogatamee me mée ma enaataa aagadime tagaano see naadi gipii see menaa kuwa Kristus doodoo mée yamiyaata menaa
11Kuwa idukaa menaa kuwa kisee kiya Kristus Waa meemaata kaama Ebo Imam see Mée keta. Mee ko inii daamaa mée kiyaano agiyoo kuwa Waa doodoo daamaa mée yamiyaano see naadi Ebo Imam see Mée keta. Waa Ebo Imam see Mée keta kaama Waa Ogatamee me doka ee yiba kitaa seemaano taa. Wa me nakaayoo ogaataata magaa kaa kisee mée me yagaa me magata ee yiba kitaa seemaano taa kiya apanaa ee ena, mee asii esee asii-sege pedeo ena ma taa see ee yiba kitaa seemeta. 12Waa mee ee yiba seemeta mee ko kaagaa ena too too. Waa mee ee yiba semoo yiba yaato esee wa too wigintaata pedeo ena ma taa see kiwisii to yiba seemeta. Kiyoo seemeta mee ko Wa me pai kambing wodaa tadaa ma, sapi wodaa poodu tadaa ma kuwa dogaano taa. Kiya Waa ekaato tadaa aii ekega-maniino see naadi kiyoo seemeta. Wa me kisee Waa ekaato aii ekega-maneeta kemaata inii daba mée daagimaa peeyaabuu seta, kisee too iminoo miya, iminoo miya toono too. 13Idukaa ko Ogatamee me menaa tuunuu seta bagee kuwa okoo kaa pedeo menaa agoo naadi kaama pai kambing wodaa tadaa ma, pai sapi wodaa tadaa ma, bedaa sapi wodaa poodu biyaa kaa pooniyaata kaama aguu yuwa kuwa miya peenaa masegeeta okoo mena tuunuu seta bagee yuwa kaa yagoesipigii seta. Kuwa me kemaata má yaato ko daamaa too, pedeo taa kiyaata. Okoo me tuunuu sepea yuwa kuwa kaa okoo pedeo se kiyaayaa, kisee idukaa ukuwagee siwoo seta. 14Kuwa tadaa, kuwa agiyoo kuwa me okoo má yaato kisee daamaa too, pedeo taa kiyaata kiya Kristus Wa me tadaa kuwa me usiyaato ko mee asii esee daamaa. Mee ko Wa me tadaa me inii me otoopa pedeo agiyoo ukuwagee seta yuwa kaa menaa kuwa mée yataa kiyaata kaama inii dimi mena yaato miya mée yawetogekomee siyaa. Kristus Waa iminoo miya, iminoo miya toono too Mée Roh pesee da doodoo Waa pedeo ena ma taa kaa ekaato Ogatamee paagoo ekegataata. Toono too Mée Ogatamee mee inii ebo ekee, yaapaageesi naadi Wa me kisee inii kaa daamaa mée yaukuwata.9:14 Tit 2:14, 1Pet 1:18-19
15Kristus me kisee mée yaukuwata kemaata Waa doodoo Ogatamee me mée ma enaataa aagadime tagaano see naadi gipii see menaa kuwa daamaa mée yamiyaata. Kuwa idukaa Wa me mée ma enaataa aagadime seta menaa petamanii yuwa tuunuu seta bagee kuwa okoo daba daagimaa peeyaasi naadi Kristus me okoo kaa yaboota. Mee ko Ogatamee me kuwa Ni paagoo nameei see aseta bagee okoo me kuwa Wa me Anii taa ma taa kisee okoo daamaa maniita see aseta agiyoo kuwa iminoo miya, iminoo miya masiwoosi naadi kuwa Wa me mée ma enaataa aagadime tagaano see naadi gipii see menaa kuwa Kristus me mée yamiyaata.
16Ebea-ebea menaa ena mee ko kisee: mée waa ena boopi ko wa me bogaano taa miyoo wa me kapoge kaa "Anii boota wodoo ni me agiyoo kuwa kisee namanii, kisee nawudii" see ebeamaata doodoo yamaniyaa. Waa mikee boopi gaayu too kisee yawudiyaa. 17Waa aya tuyaa kaboo si yawudiyaa. Waa booyaa naagoo too wa me kisee namanii, kisee nawudii see ebeamaata menaa doodoo yaukuwayaa. 18Idukaa Ogatamee me mée ma enaataa aagadime tagaano see naadi ebeamaata menaa petamanii yuwa kuwa miya kisee. Agiyoo ena boota kaama kuwa menaa mée ma enaataa aagadi seta kaama doowoo seta. Boota agiyoo tadaa kuwa peeyaano taa kaa kuwa menaa mée ma se aagadi seta se doowoo siyaa. 19Idukaa Musa me kisee ukuwata. Wa me Israel bagee uduma paagoo "Kisee ukuwaai, kisee se ukuwaai" see deewoo seta menaa kuwa uduma eewegakomeeta kaama waa sapi wodaa poodu tadaa ma, pai kambing tadaa ma kuwa masegeeta kaama uwo ma aatogo-maatogo seta. Kiyoo kaama wa me paayee epoo see domba iyuu ma, hisop boo ukuu ena ma kuwa masegeeta kaama enaataa kuwa uwoo yiba tokoata mee deewoo seta menaa ebeamaata kapogee da kaa miya goesipigii seta, mée uduma kaa miya goesipigii seta. 20Musa me kisee goesipigii seta kaama wegata menaa ko "Kuwa tadaa kuwa ko ikii ma, TUHAN ma, Wa me kuwa deewoosi naadi kisigi menaa ma kuwa uduma enaataa aagadimisi naadi peeyaata tadaa kuwa" see wegata.9:19-21 Kel 24:6-821Musa me kuwa menaa wegamaata kaama wa me mee Ogatamee me doka ee mee kaa miya tadaa goesipigii seta, bedaa mee ee yiba Ogatamee ebo ekee, yaapaagee siyaa kaboo ee yiba ekee taa see agiyoo-pagiyoo kuwa kaa miya tadaa goesipigii seta. 22Mikee, kuwa idukaa deewoo seta menaa yiba ebeamaata see see kuwa Wa me ee yiba ekee seta agiyoo-pagiyoo kuwa eebaa yaato tadaa me goesipigii naadi kaama daamaa wa too pe-wigintaata. Bedaa tadaa si yakabagiyu ko mée me pedeo yuwa kuwa miya epa si yaekeasiyaa.9:22 Im 17:11
Kristus Waa ekaato ekegataata kemaata mée me pedeo yuwa epa yaekeata menaa
23Magaa da kaa doka ee mee ma, mee ee yiba agiyoo-pagiyoo yuwa ma kuwa ko epoo to wodoo ee ma, kiyoo agiyoo-pagiyoo yuwa ma kuwa ebea-ebea. Kuwa magaa da kaa ee kaa agiyoo kuwa gaayu ko wugi-manee siyaa agiyoo tadaa me too pedeo taa kiyaata kaama daamaa wa too pe-wigintagaano gaano pedeo. Kiya epoo to wodoo agiyoo kuwa wa too pe-wigintagaano mee ko mee asii esee daamaa agiyoo me too ekega-manee taano gaano pedeo. 24Mikee, Kristus Waa magaa da kaa mée me yagaa me magata ee mee yiba seemaano taa. Mee doka ee mee ko epoo to wodoo ee ebea-ebea da too kemaata Waa kiyoo seemeta se kiya epoo to wodoo kiyoo ki seemeta kaama eto Ogatamee paagoo inii kaa mée yaidimegee siwooki. 25Ebo Imam see mée to me ukuwaa-ukuwaa kuwa Kristus me ukuwaano taa. Ebo Imam see mée to gaayu ko waa Ogatamee me ee yiba kaagaa eebaa seemegee siyaa. Waa ekaato tadaa ma seemaakee se kiya tahun gakata woda tadaa doodoota mee ee yiba esee wa too wigintaata pedeo ena ma taa see yoo kiyoo seemegee siyaa. Kiya Kristus mee gaayu ko kisee taa. Inii me pedeo yuwa kaa Waa ekaato kaagaa eebaa ekegataata mée kaa yabogaano see naadi seemegee taano taa. 26Wa me kaagaa ena too too mée yaekegataata mee sikii taa naaki uwoo to, magaa to ogaataata kaama mée me pedeo ukuwawoo seta yuwa kuwa kaa Waa kaagaa eebaa boodi yaabaagee siwoo siyaa. Kiya kisee taa. Eto wodopasi begaa kaa Waa kaagaa ena too too awee da kaa keta kaama Waa ekaato ekega-maneekee kaa mée me pedeo yuwa mée yawonakomee seta. 27Ogatamee me gaata dimii mee ko kisee: mée tomaa yuwa okoo mée gakata kaagaa ena too too booyaa. Kiyoo kaama okoo kaa daamaa, pedeo see kuwa yawegamaata kaama okoo pe-wigintaayaa. 28Mee mokoo miya Kristus Wa me mée eebaa okoo me pedeo yuwa yadogaano see naadi kaagaa ena too too Waa ekaato ekegataata. Bedaa Waa wiyaagoo to ma awee da kaa kaatagi mee ko mée me pedeo yuwa yadogaano see naadi se kiya Waa ede ma, ede ma diitoo siwoo siyaa bagee yuwa daba daagimaa peeyaano see naadi meetagi.9:28 Yes 53:12, Mat 20:28, Tit 2:11-13, 1Pet 3:18
10Idukaa Ogatamee paagoo ekega-manee seta agiyoo kuwa sikii taa naadi Kristus Waa ekaato ekegataata menaa
1Kuwa idukaa deewoo seta menaa kuwa ko eto inii daba mée daagimaa peeyaano menaa kuwa imii da se kiya kuwa etokaa daamaa menaa mée yamiyaano taa kaboo ayayaa da deeyaa-deeyaa mokoo see menaa kuwa too.10:1 Kol 2:17 Kisee kemaata kuwa menaa doodoo inii sikii, inii pedeo taa see bagee mée kiyaano ko iyo. Kuwa Ogatamee ebo ekee, yaapaagee taano see naadi Wa paagoo miyaa bagee kuwa okoo me kuwa Wa paagoo kupi-manee siyaa agiyoo yuwa tahun gakata kisee too manegee siwoo segee siyaa kiya okoo daamaa too se kiyaayaa. 2Kuwa Ogatamee paagoo kupi-manee seta agiyoo kuwa me mée me pedeo yuwa mikee yataa kiyaata kaama okoo me pedeo yuwa kaa dimi se gaagaa seta naaki mee kaama wodoo kuwa kupi-manee siyaa agiyoo kuwa se manegee siyaa, ekeasiyaa. 3Kiya mée me okoo me pedeo yuwa kaa dimi gaagaa siyaa kuwa taa kaano taa kemaata tahun gakata kuwa agiyoo kupi-manee segee siyaa. Kuwa me kaama okoo me pedeo yuwa kuwa neke-nekee siwoo siyaa. 4Mikee, pai sapi wodaa tadaa ma, pai kambing wodaa tadaa ma kuwa me mée me pedeo yuwa mée si yawonamaayaa.
5Kisee kemaata Kristus magaa da kaa meemaata kaama Wa me Ogatamee aseta menaa mee ko kisee:
"A paagoo kupi-manee siyaa agiyoo ma, apanaa ekega-manee siyaa agiyoo ma kuwa
A me ede see taa kiya má ena A me naipiipii semaage.
6Biyaa kaa pooniyaayaa agiyoo ma, mée me pedeo yuwa kaa yakupi-manee siyaa agiyoo ma kuwa miya Aa dimi se wikii-wikii siyaa.
7Bedaa Ani me kasiino ko:
’Ni me Eboo Ogatamee, mikee, Anii meemaata topa.
A me gaata dimii mee too kaukuwaano see naadi meemaaga.
Kapoge yiba Ani kaa naebeamaata kaama wegawoo seta menaa kuwa doodoo Anii kaukuwaapa’ see kasega" see aseta.10:5-7 Kristus me "Má ena A me naipiipii semaage" see aseta menaa mee mena nekeeniino yaato ko Waa magaa da kaa meemaata kaama Waa magaa da kaa bagee mokoo keta. Waa Ogatamee me ede gaayaa agiyoo ukuwaano see naadi meta yoka Wa me Ogatamee paagoo agiyoo ekega-manee seta se kiya Waa ekaato maa to mee too, mee yaipiipii seta maa to mee ekega-maneeta, see kuwa nekeensi naadi menaa mee.Mzm 40:7-9
8Kuwa Kristus me aseta menaa kuwa petamanii menaa da mee gaayu ko kisee: "A paagoo kupi-manee siyaa agiyoo ma, apanaa ekega-manee siyaa agiyoo ma, biyaa kaa pooniyaayaa agiyoo ma, mée me pedeo yuwa kaa yakupi-manee siyaa agiyoo ma kuwa uduma A me ede see taa" see kuwa Wa me aseta. Kuwa agiyoo kuwa Musa me menaa yiba kupi-manee siwoo taai see menaa agoo naadi kaama mée me kisee ukuwawoo seta kiya Kristus me kuwa agiyoo kuwa kaa "Aa dimi se wikii-wikii siyaa" see aseta. 9Kiyoo kaama Wa me aseta menaa ko "Ni me Eboo Ogatamee, mikee, Anii meemaata topa. A me gaata dimii mee too kaukuwaano see naadi meemaaga" see aseta. Kisee kemaata Ogatamee me kuwa petamanii kupi-manee siwoo taai see menaa kuwa wonataata kaama kuwa wiyaagoo to Kristus Waa ekaato ekega-maneeta menaa kuwa mee komoo tuyaata. 10Wa me Ogatamee me gaata dimii mee yaukuwataata kemaata Waa ekaato maa to kaagaa ena too too Ogatamee paagoo ekega-maneeta. Mee doodoo inii me pedeo yuwa mée yawetogekomeeta kaama inii daamaa wa too mée wigintaata topea, kisee too iminoo miya, iminoo miya toono too.
11Yahudi kaa imam bagee yuwa gaayu ko okoo mée gakata okoo me yaukuwayaa agiyoo kuwa egapii gakata yaukuwagee siyaa. Okoo me kupi-manee siyaa agiyoo kuwa kaagaa eebaa kisee too kupi-manee siwoo segee see. Kisee kiya kuwa kupi-manee siyaa agiyoo kuwa me mée me pedeo yuwa kuwa si yawonamaayaa. 12Kiya Kristus mee gaayu ko mée me pedeo yuwa kaa Waa kaagaa ena too too Waa ekaato ekega-maneeta kaama Ogatamee me dagi yagaa yaato animaata tupi, kisee too iminoo miya, iminoo miya toono too. 13Waa kiyoo animaata kaama eto diitoo siwooki, kisee too Waa ma yape kiyaa bagee yuwa uduma Wa me badoo da miyoo taa Ogatamee me daba, peedi yaekeasiitagi yoo too. 14Mikee, Kristus kaagaa ena too too Waa ekaato ekega-maneeta kemaata mée me pedeo yuwa yataa kiyaata okoo daamaa wa too pe-wigintaata topea. Kuwa bagee kuwa Wa me okoo sikii, daamaa too yakiyaabuu semaata topea, kisee too iminoo miya, iminoo miya toono too.
15Inii kuwa mikee menaa ii see gaasi naadi Roh Kudus me miya idukaa menaa ena doodoo inii mée asiino, mee ko kisee: 16"Tuhan me wegata menaa ko:
Monaa da kaa kega naagoo Anii okoo ma enaataa aagadime tagaano see naadi asiita menaa kuwa ko kisee:
’Ni me menaa kuwa okoo daamaa nadeewoosi naadi Anii kuwa menaa okoo me dimii yiba yamagaata, okoo me dimii yiba yaebeamagaata’ see menaa kuwa" see wegata.
Bedaa Wa me wegata menaa ko kisee:
17"Okoo me pedeo dimii gaawoo seta yuwa ma, pedeo agiyoo ukuwawoo seta yuwa ma kuwa uduma Anii si yaneke-nekee taapa" see wegata. Yer 31:33-34
18Wa me kisee wegata kemaata mée me pedeo yuwa kuwa Wa me kisee umina epa mée yaekeata yoka eto kaama wodoo mée me pedeo yuwa kaa ekega-manee siyaa agiyoo ena ma gaano pedeo see taa.
Makii taa see kaa umiwoo, toowoo taai naadi menaa
19Neebee nokaa yuwa, eto ko Yesus Wa me tadaa mée yapeeta kemaata inii dimi uu ma Ogatamee me ee yiba esee wa too wigintaata pedeo ena ma taa see yoo kiyoo daba seemiyaa. 20Mikee, inii Wa me ee yiba semoo yiba yaato kenee to kaa wasitaata dokaa da taa kitaa daba mée seemiyaano see naadi Yesus me gipii see etaa ena inii kaa mée yamasetaata. Mee ko Waa ekaato maa to doodoo da taa inii toowoo siyaa etaa mee daamaa mée yamasetaata.10:19-21 Mat 27:51, Ibr 6:19-2021Eto ko inii Esee Ebo Imam see Mée ena agoo, mee ko Ogatamee me ee kaa bagee me Eboo mee. 22Wa me kisee etaa da daamaa mée yamasetaata kemaata inii Yesus mikee nao naadi kaama dimi mena koogo makii taa see kaa Ogatamee paagoo ekaapa niiseameamaai. Inii yiba pedeo dimii, pedeo menaa kuwa kaa Wa me mée yagoesipigii naadi kaama mée yawetogekomeeta. Bedaa inii me maa da kuwa miya poodee uwoo me daamaa mée yawetogekomeeta kaama topea yoka eto inii Wa paagoo ekaapa seameamaayaa. 23Ogatamee me "Anii kisee daamaa kiukuwaapa, kisee daamaa kiukuwaaniyaabuu taapa" see mée aseta menaa kuwa inii daamaa yawegawookea. Waa ko taa ma taa kisee mée yaukuwaaniyaabuu taapi Mée yoka inii kuwa menaa maamaa niipeneasii, inii makii taa see kaa Wa kaa too dimi niikotopiwoo, diitoo siwoo taai. 24Bedaa inii me epa aagaa see dimii ma, inii me daamaa aaukuwagee see agiyoo ma kuwa maamaa eebaa kiwoosi naadi "Inii kisee too daamaa niiukuwagee taai" see maamaa niiaasee taai. 25Inii epo enaataa kutuu segee siyaa kuwa se niiekeasii. Mée noonaa me mée kutuu segee siyaa kuwa kisee eke-eke segee see. Kiya Tuhan meetagi monaa da mee ekaapa kega, ekaapa kega taaka see kuwa inii ipi yoka inii dimi mena esee maamaa daamaa pesee niiaakiyaabuu siwoo taai.
26Mee ko Tuhan Wa me mikee menaa kuwa inii daamaa topetaa, daamaa ipi ketaa kiya bedaa mee kaama wodoo inii dimi menaa da me pedeo agiyoo ukuwagee siyu ko kuwa pedeo yuwa nawonaapeasi naadi ekega-manee siyaa agiyoo ena ma taa, 27Ogatamee me pedeo nakiyaapi yaai see dimii mee too topa. Waa ma yape kiyaa bagee yuwa Wa me ebo biyaa kaa pooniyaatagi mokoo okoo miya kisee kaatagea.10:26-27 2Pet 2:20-2128Idukaa mée waa ena me Musa me menaa kuwa wisintaata kaama pedeo agiyoo ukuwayu ko mée ekea wiya, wedo waa naa okoo me wa me mikee kisee ukuwataaki see deepa, kisee ukuwataaki see deepa see wegayaa yoo mee mée to waa epa se gaata booyaata. 29Idukaa kisee bagee kuwa booyaata yoka Ogatamee Yoopaa mee wisintaata kaama bado batagi-patagi siyaa bagee kuwa okoo kaa kuwa asii esee pedeo agiyoo yadootaayaa, se maa? Kuwa Ogatamee ma, mée ma, Wa me menaa ma kuwa uduma enaataa aagadimisi naadi Wayoopaa tadaa mée yapeeyaata kiya, okoo daamaa wa too wigintaata bagee kiyaata kiya bedaa mee kaama wodoo okoo me kuwa aii otoopa agiyoo too yoka naadi eke-bake siyu ko okoo kaa esee pedeo agiyoo yadootaayaa. Mée epa dimii yago Mée Roh mee kisee wisineekee bagee kuwa miya kisee kaatagea. 30Mee see see menaa kuwa idukaa miya ebeamaata. Kuwa menaa wegata Mée mee inii ipi. Wa me menaa kuwa ko kisee: "Modee masiino Mée mee ko Anii yoka Ani me modee masiipa" see menaa mee. Bedaa mena ena ma kisee: "Tuhan me Wa me bagee yuwa okoo kaa daamaa, pedeo see kuwa yawegamaata kaama okoo wigintagaatagi" see menaa mee miya agoo yoka daamaa nekeenii.10:30 Ul 32:35-3631Okoo Toono Too Mée Ogatamee Wa me yagaa yiba kisee okaata bagee kuwa yaai, weda nao.
32Idukaa Ogatamee me ikii dimi mena daamaa awee kikiyaata kaama wodoo ometa, tota kuwa neke-nekee taai. Mee ko ikii ae-wae, dimi gaagaa seta agiyoo kuwa esee maamaa eebaa kiya ikii koogo makii taa see kaa toowoo semea. 33Mikee, mée uduma emaa dagii da kaa mée me ikii kiwisinegee semea, okoo me ikii ae-wae, boodi, kisee kikiyaabuu semea. Bedaa apanaa bagee okoo miya kisee ae-wae, boodi abaamea kaboo ikii miya kisee okoo ma epo enaataa boodi eeabaamea. 34Mikee, okoo digiyoo ee yiba toogee semea bagee kuwa miya ikii me epa nao naadi okoo ma epo enaataa ae-wae, gaagaa eesemea. Kuwa too se kiya ikii me agiyoo-pagiyoo yuwa mée me kibe kaa oma kimasedoo peedaa seta kaboo ikii me ’Anii kuwa asii esee daamaa agiyoo agoo, iminoo miya, iminoo miya toowoo siyaa agiyoo kuwa topa ii’ see kuwa ikii ipi. Ikii kisee ipi kemaata kuwa oma kimasemea agiyoo kuwa yawisintaata ede ma, ede ma too segee semea.10:34 Mat 5:11-12, Ibr 13:1435Ikii kisee daamaa dimii kaa umiwoo, toowoo semea kemaata eto ko ikii me Kristus Wa too mikee nao see gaawoo see dimii mee se ekeasii. Ikii me mikee gaawoo setaa to mokoo da mee esee ebo kaapa yoka ikii makii taa see kaa toowoo taai. 36Mikee, Ogatamee Wa me daamaa, ede see gaayaa agiyoo kuwa ikii me daamaa yaukuwagee siwoo taano see naadi makii taa see kaa toowoo taano gaano pedeo. Ikii me kisee daamaa yaukuwawoo naadi kaama Wa me "Anii taa ma taa kisee daamaa kiukuwaata, kisee daamaa kiniita" see mée aseta agiyoo kuwa ikii daamaa masiitagea. 37Mikee, idukaa Wa me ebeamaata menaa ena mee ko kisee:
"Eebaa umiino taa kaa Waa meetagi see wegawoo seta Mée Waa moga meetagi,
monaa da mee asiige see se tagaapa.
38Ni me daamaa dimi topoo see bagee kuwa okoo me Anii mikee nagaakee kaa daamaa toowoo taapea.
Kiya okoo metaki peaniyu ko Anii dimi wikii-wikii si yataapa" see menaa ebeamaata. Hab 2:3-4
39Kisee kiya inii ko metaki peanta kaama pedeo kiyaa bagee yuwa se kiya Kristus mee mikee gaawoo naadi kaama daba daagimaa peeyaa bagee yuwa.
11Idukaa bagee yuwa okoo me mikee gaawoo seta kaa menaa
1Mikee gaano dimii mee ko kaboo da mokoo, kuwa inii me diitoo siwoo siyaa agiyoo kuwa taa ma taa mée yaukuwaaniyaatagi ii see gaayaa dimii mee. Mikee gaano dimii mee me kuwa inii eto kiipaa se deeyaa agiyoo kuwa taa ma taa kisee kaata ii see gaawoo siyaa. 2Mikee, idukaa bagee kuwa okoo me mikee nao see gaawoo seta dimii mee me Ogatamee me ede kaa okoo kisee bagee ii see yawegata.
3Mikee gaano dimii mee me inii daamaa awee da kaa nekeeniyaa, mee ko kisee: Ogatamee Waa mena wegataagi naaki se-agiyoo, we-agiyoo kuwa uduma ogaandaa seta. Kisee kemaata kuwa eto deeyaa agiyoo-pagiyoo kuwa ko se deeyaa agiyoo kuwa kaa kaama too ogaataata, kisee Wa me menaa kuwa me too agoo kiyaabuu seta ii see kuwa inii nekeeniyaa.11:3 Kej 1:1
4Idukaa Habel mee wa me mikee gaata dimii mee me Ogatamee paagoo esee daamaa agiyoo kupi-maneeta, Kain me ekega-maneeta agiyoo see see se. Kuwa me kemaata Ogatamee me waa mikee, dimi topoo see mée to ii see yawegata, wa me kupi-maneeta agiyoo mee miya dimi wikii-wikii seta. Habel waa boota kiya wa me mikee gaakee kaa daamaa ukuwata agiyoo mee doodoo eto miya Habel wa me inii paagoo mena daamaa wegakomee siyaa mokoo.11:4 Kej 4:3-10
5Henok mee miya wa me mikee gaata dimii mee me waa bogaano taa kaa badaa maageeta. Idukaa ebeamaata menaa ena mee ko kisee: "Ogatamee me waa badaa maageeta kemaata mée me deemagaano taa" see menaa mee. Waa badaa maagiino taa kaa Ogatamee me waa dimi wikii-wikii seta kemaata kisee menaa wa kaa yaebeamaata.11:5 Kej 5:21-246Mikee gaano dimii mee taa see gaayu ko Ogatamee dimi wikii-wikii siyaano iyo. Mee ko okoo Wa paagoo seameamaayaa bagee kuwa okoo me Waa tupi ii see dimii mee agoo kaano gaano pedeo. Bedaa okoo me Waa esee maamaa abayaa bagee kuwa paagoo Waa abawoo setaa to mokoo da mee mikee mée maniitagi ii see dimii mee miya gaawoo taano gaano pedeo.
7Nuh mee miya kisee mikee gaata. Mee ko Ogatamee me wa paagoo "Kisee ukuwaaniita yoka a me kisee ukuwaai" see aseta agiyoo kuwa Nuh me diino taa kaboo kiya mikee gaata. Wa me mikee gaata dimii mee me kuwa menaa daamaa yayeeta kaama waa ma okoo tukuguu to daba daagimaa peesi naadi kapal see komaa ena maataata. Wa me mikee gaata dimii mee me magaa da kaa bagee kuwa dimi pedeo see bagee yuwa too ii see kuwa awee da kaa deeyaata. Nuh mee too wa me mikee gaata dimii mee me Ogatamee me waa sikii, waa miya nao see gaata.11:7 Kej 6:13-22
8Abraham mee miya kisee mikee gaata. Mee ko Ogatamee me waa ma, wa me asii-kaba-kaba seta bagee yuwa ma okoo nekee kisi naadi maniita magaa mee okoo epeekaa taa ma taa masiitagea yoka naadi Abraham aa kiyoo pooi see aseta. Kuwa aseta menaa kuwa wa me daamaa yayeeta. Waa ewo see magaa kiya wa me mikee gaata dimii mee me kiyoo peeta.11:8 Kej 12:1-59Kiyoo peemaata kaama Ogatamee me asiino, "A me asii-kaba-kaba bagee kuwa mee magaa mee epoo bagee kaatagea" see aseta menaa kuwa waa mikee gaata. Ogatamee me Isak ma, Yakub ma wiya paagoo miya kuwa menaa aseta. Kiya Abraham ma, ekea wiya ma okoo maga epoo bagee taa, meekee bagee mokoo yoka kiyoo doka ee yiba kiyoo omegee, toogee seta. 10Kuwa kaboo da Abraham waa apanaa magaa ena ou see gaata, ebo kota magaa, maga kaboo da pesee see magaa mee. Mee magaa mee Ogatamee me gaata-gaata doodoo iminookaa yaato agoo kiyaatagi yoka naadi anii kiyoo toowooka naaki ou see dimii kaa maamaa diitoo, umiwoo, toowoo seta.11:9-10 Ibr 13:14
11Mee mokoo miya Sara waa pai keta apii, Abraham waa miya adama kiya wa me Ogatamee mikee gaata.11:11 "Wa me Ogatamee mikee gaata" see menaa mee mena nekeeniino yaato ko mena kegaa wiya agoo. Mena kegaa ena mee ko Sara wa me mikee gaata. Mena kegaa ena mee ko Abraham wa me mikee gaata. Ena mee miya, ena mee miya ekea paaya wegayaa. Mikee gaata kemaata Sara waa Isak mee kabata, see menaa mee. Mee ko "Yoga ena kaniita" see aseta Mée Wa me mikee kisee taa ma taa naukuwaaniyaatagi ii see gaata kemaata waa yoga agoo kisi naadi pesee da maseta.11:11 Kej 18:11-14, 21:212Abraham waa yoga agoo kaano iyo, boota mée to mokoo kiya yoga agoo kiyaata. Waa mée ena too too kiya wa me asii-kaba-kaba siwoo seta bagee kuwa se egamaayaa, epoo to kaa okadee yuwa see see, maakaa piku gebo kaa ea ponee yuwa mokoo kisee maamaa eebaa agoo kedaa siwoo seta.11:12 Kej 15:5
13Kuwa mikee gaata bagee kuwa uduma mikee gaawoo seta kaama boowoo seta. Ogatamee me "Anii kisee daamaa kiukuwaata, kisee daamaa kiniita" see aseta agiyoo kuwa epeekaa too yoka naadi okoo me masiino taa. Kisee kiya okoo toogee seta kaboo okoo kuwa Wa me ukuwaaniyaatagi agiyoo yuwa beesekaa kaama emaa me deeyaa agiyoo mokoo okoo ede kaa mikee ukuwaaniita ii see gaata. Epeekaa too ukuwaaniita agiyoo kemaata okoo me wegaano, "Inii eto mee magaa kaa kiyoo inii maga epoo bagee see taa kaboo inii meekee bagee mokoo too ii" see kuwa okoo me awee da kaa wegawoo seta. 14Mikee, kisee menaa wegataa see bagee kuwa gaayu ko okoo nekee magaa kaa kiyoo toowooka naaki ou see dimii kaa abawoo see bagee yuwa ii see kuwa awee da kaa nekeeniyaa. 15Mikee, okoo me kiyoo toowooka naaki ou see magaa mee ko okoo agoo keta magaa mee se. Okoo me magaa kaa kaama peeta wodoo okoo neke-nekee naadi metaki poonaka see dimii mee taa. Okoo kisee dimii agoo naaki okoo me ede kiyaa naagoo metaki peeyaa. 16Kiya okoo apanaa magaa ena ou gaata, esee daamaa magaa, epoo to wodoo magaa mee too ou see gaawoo seta. Okoo kisee dimii gaawoo seta kemaata okoo me Ogatamee mee inii me Eboo see ekaa weewoo seta. Ogatamee Wa me kota magaa ena, okoo nekee magaa mee yaipiipii semaata topa yoka okoo me Anii kisee ekaa naweano ede see dimii gaata, ego weda see dimii mee taa.
17Abraham wa me mikee gaata dimii mee me wa me yogaa Isak mee Ogatamee paagoo ekega-maneeta. Mee ko Ogatamee me Abraham wa me mikee nagaano dimii mee awee da kaa kisi yoka naadi "Isak mee Ni paagoo naekegatagaai" see aseta. Miyoo taa Ogatamee me waa asiino, "Taa ma taa a me asii-kaba-kaba bagee kuwa eebaa kakiyaabuu siwoo taapa" see aseta kemaata Abraham me ’Ni me ena too too yogaa mee wugimaata kaama yaekegatagaapa’ see dimii gaata.11:17 Kej 22:1-14, Yak 2:21-2318Ogatamee me wa paagoo "A me asii-kaba-kaba bagee kuwa Isak mee doodoo da taa too agoo kiwoo taapa" see aseta kemaata11:18 Kej 21:1219Abraham me gaano, ’Ogatamee Wa me Isak mee boota kaama aya andoo peeyaayaa ii’ see gaata. Mee kaama Abraham me Isak mee boota bagee toogee yoo kaama masegeeta mokoo see wegayaa.11:19 "Abraham me Isak mee boota bagee toogee yoo kaama masegeeta mokoo" see mee mena nekeeniino yaato ko Abraham wa me Ogatamee mikee gaano dimii mee awee da kega kaboo Ogatamee me "Yogaa to se wugii" see aseta. Isak mee bogaano taa kiya Abraham me waa wugimaata kaama yaekegatagaapa see gaata dimii mee me Isak mee boota kaama aya andoo peeta mokoo see wegayaa, see menaa mee.
20Bedaa Isak mee miya kisee mikee gaata. Mee ko wa me yogaa Yakub ma, Esau ma wiya asiino, ’Ogatamee me epeekaa kisee kiukuwaatagi, kisee kiukuwaaniyaabuu taatagi ii’ see kuwa mikee gaakee kaa aseta.11:20 Kej 27:27-40
21Bedaa Yakub mee miya kisee mikee gaata. Mee ko waa bogaano see koo seta kaboo Wa me Yusup me yogaa wiya asiino, ’Ogatamee me epeekaa kisee kiukuwaatagi, kisee kiukuwaaniyaabuu taatagi ii’ see kuwa mikee gaakee kaa aseta. Yakub wa me tamoo da kaa pe-gebaanta kaama Ogatamee ebo ekee, yaapaagee seta.11:21 Kej 47:31–48:20
22Bedaa Yusup mee miya waa bogaano ekaapa see kaboo wa me mikee gaata dimii mee me wa me bagee yuwa asiino, "Epeekaa Israel bagee kuwa Mesir magaa kaa kaama daba pootagea yoka mee naagoo ni me metoo yuwa nakaayoo se naekeata kisee dogaai, kisee daamaa ogo pakaa-namagaai" see menaa aseta.11:22 Kej 50:24-25
23Musa me okonaka ekea me miya kisee mikee gaata. Mee ko Musa mee kabamaata kaama waa diino daamaa see gaata. Mesir magaa kaa tookee eboo wa me wegata menaa kuwa ekea me weda taa.11:23 Mesir magaa kaa tookee eboo wa me wegata menaa mee ko kisee: "Ibrani bagee me paayogaa yogaa yuwa patamaano gaano pedeo" see menaa mee. Ekea me mikee gaata dimii mee me mee yogaa to keno wedo koogo boonegee seta.
24Musa mee ebo keta kaama wa me mikee gaata dimii mee me ’Ebo Piraun yoopane wa me yogaa see ekaa naweano mee miya be,11:23-25 Kel 1:22–2:1225kuwa ebo bagee me pedeo dimii kaa ede ma, ede ma ukuwagee siyaa agiyoo kuwa anii miya keedaa too ukuwaano kuwa miya be’ see gaata. Kuwa Mesir bagee me Ogatamee me bagee yuwa daba, peedi ekee segee seta see see Musa mee miya ’Kisee anii naekeasiino daamaa. Anii kuwa Wa me bagee apanaa yuwa ma epo enaataa ae-wae, boodi eeabaawoo taano daamaa, ede’ see dimii gaata. 26Wa me kuwa Mesir magaa kaa senawii agiyoo kuwa maa diya peedi see gaata. ’Ebo Kristus Waa mée me wisineekee kaa daba, peedi ekeasiitagea see see mée me anii miya kisee naekeasiino mee ko koosi, mée me senawii agiyoo kuwa asii esee ebo see agiyoo mokoo yoka’ see gaata. Mee ko wa me makii taa see kaa daamaa yaukuwagee setaa to mokoo da mee anii taa ma taa masiita nao naadi kaama ae-wae, boodi abaawoo taano too see dimii mee gaawoo seta.11:26 Plp 3:7-8
27Musa wa me mikee gaata dimii mee me waa Mesir magaa kaa eboo wa me kagoo kuwa wedaano taa kaa Mesir magaa kaa kaama peeta. Wa me se deeyaa Mée Ogatamee mee deeyaa mokoo koogo makii taa see kaa peeta.11:27 Kel 2:1528Bedaa Wa me mikee gaata dimii mee me wa me asiino, "Kuwa Paskah noowoo siyaa menaa kuwa niidii" see aseta. Bedaa yagaaboo yogaa yuwa patamenaasi naadi peeyaata malaikat see mée to wa me Israel bagee yuwa si yaadeesi naadi wa me asiino, "Domba wodaa tadaa kuwa kene yuwa kaa niiwidimaai" see kuwa miya aseta.11:28 Kel 12:21-30
29Israel bagee yuwa miya okoo me mikee gaata dimii mee me Kapoo See Uwo Piku yupii da taa degataa da taa daba pe-seometa. Kiya Mesir kaa bagee kuwa miya uuto kitaa peegea kaboo uwo aatakiika naaki uwo me dapimedaa seta.11:29 Kel 14:21-31
30Bedaa Israel bagee okoo me mikee gaata dimii mee me okoo Yeriko magaa kaa oma wagee to egapi petoo bobetagaa segeekea naaki oma wagee to yegeata eseanee seta.11:30-31 Yos 6:12-25
31Kisee yegeata eseanee seta kaama kuwa mikee gaano taa bagee yuwa boodaa seta kiya Rahab mee okoo ma bogaano taa. Waa ko otoopa kepe masenaa seta apii kiya wa me mikee gaata kaama kuwa mee magaa kaa koogo deenaa seta bagee yuwa daamaa badaa maata kemaata waa bogaano taa.11:31 Yeriko magaa mee ko Kanaan wee kaa kota magaa ena. Mee magaa kaa koogo deenaa seta bagee kuwa ko idukaa Israel bagee yuwa Kanaan magaa kaa pakaamagaano taa kaboo maga koogo deenaa seta bagee yuwa. Rahab waa Ogatamee mikee gaata kemaata kuwa bagee kuwa mee magaa kaa bagee yuwa me patamaapea naadi daamaa badaa maageeta kaama tokoma mee da apanaa etaa ena taa koogo peeyaata.
32Bedaa kiyoo kaama anii maamee kaa menaa kiiwegaanaka naa ya? Gideon ma, Barak ma, Simson ma, Yepta ma, Daud ma, Samuel ma, nabi bagee yuwa ma okoo kaa menaa kuwa miya anii wegadee siyu ko mena togoo yoka uwaapeasiipa. 33Kuwa idukaa bagee kuwa okoo me mikee gaata dimii mee me ebo agiyoo ukuwata. Kuwa ko okoo mée noonaa me apanaa bagee me magaa pe-takeata. Okoo mée noonaa me mikee, topoo see dimii kaa ebo toogee seta. Okoo mée noonaa me Ogatamee me okoo kaa "Taa ma taa kisee kaukuwaapa, kisee kaniipa" see aseta agiyoo kuwa okoo daamaa maseta. Okoo mée noonaa me singa wodaa ebee yuwa yatakeata.11:33 Dan 6:1-2734Okoo mée noonaa me ebo biyaa modeetaata.11:33-34 Singa wodaa ebee yuwa yatakeata mée mee ko nabi Daniel mee. Ebo biyaa modeetaata bagee kuwa ko Sadrak ma, Mesak ma, Abednego ma wedo kuwa. Okoo ko Ogatamee Wa too ebo ekee, yaapaagee see bagee wui to. Ogatamee mikee gaano taa bagee me Daniel mee singa wodaa yuwa me nusi naadi manta, bedaa kuwa mée wedoo to kuwa biyaa me pooneepeasi naadi ebo biyaa yiba tameeta. Kisee kiya okoo me mikee gaata dimii ebo kuwa me singa wodaa ebee yuwa yatakeasiyaa mokoo miya, ebo biyaa modeetaayaa mokoo miya kisee yakiyaata kemaata okoo bogaano taa.11:34 Dan 3:1-30 Okoo mée noonaa mée me mowai me daano see kiya daba peeta. Okoo mée noonaa dabaa kiya pesee kedaa seta. Okoo mée noonaa me yape bagee yuwa daba, peedi kiyaasi naadi pesee kiyaata. Okoo mée noonaa me apanaa tomaa kaa bagee eebaa okoo paagoo yape degaawee naadi kaama oodaa seta. 35Bedaa mikee gaata dimii mee me api yuwa miya okoo me boota bagee yuwa aya andoo peeta wodoo daamaa badaa maageeta.11:35 1Raj 17:17-24, 2Raj 4:32-37 Kisee kiya mikee gaata bagee okoo noonaa mée me okoo kaa ae-wae, boodi, kisee agiyoo yamiyaabuu segee seta. Kiya okoo me ’Koosi, se sikiiniyaano miya daamaa’ see gaata. Okoo me aya andoo peeta wodoo daamaa too umiwoo, toowoo taata yoka koosi see gaata. 36Mikee gaata bagee mée noonaa miya mée me mena badeekee ma, pepeaduu me dakameekee ma kuwa okoo kaa yaukuwata. Okoo mée noonaa mée me one gadimetaata kaama digiyoo ee yiba dogeamoo seta. 37Okoo mée noonaa mée me oma kamu me wogeepii seta. Okoo mée noonaa mée me gergaji me yupigapi daataata. Okoo mée noonaa mée me mowai me daapii seta. Okoo mée noonaa daamaa dokaa taa naadi kaama domba wodaa kado ma, kambing wodaa kado ma kuwa maataata peenaa seta. Okoo kepe taa, agiyoo taa, mée me okoo wegee-wegee segee naadi kaama ae-wae, gaagaa see kaa omegee, toogee seta bagee yuwa. 38Mée me kisee okoo daba, peedi ekee segee seta kiya okoo esee ebo bagee yuwa mokoo. Kuwa magaa da kaa bagee apanaa yuwa kuwa mikee ki peedi. Mée me okoo kisee wegee-wegee segee seta kemaata okoo ebo mee maga ugii da kaa mée taa see yoo toogee seta, kuye magaa kaa miya toogee seta, beapa yiba miya toogee seta, maga togaawee miya toogee seta, okoo kisee kiyoo-kiyoo peenaa, omenaa seta bagee yuwa.
39Kuwa bagee uduma okoo me mikee gaata dimii mee esee ebo kemaata Ogatamee me okoo yaapaagee seta. Kiya Wa me okoo kaa "Anii kisee daamaa kiukuwaaniyaabuu taata, kisee daamaa kiniita" see asiwoo seta agiyoo kuwa okoo masiino taa kaa boota. 40Mee ko kuwa idukaa Ogatamee me daamaa kiukuwaaniyaabuu taapa see asiwoo seta agiyoo kuwa maa diya Wa me kuwa agiyoo kuwa asii esee daamaa agiyoo eto too inii kaa mée yaipiipii semaata topa. Kisee kemaata kuwa idukaa bagee yuwa me kuwa agiyoo masiino taa, okoo daamaa too kiyaano taa. Okoo inii ma epo enaataa gaayu too Wa me inii paaya daamaa too mée kiyaatagi.
12Ogatamee Wa me yogaa yuwa tupisi naadi agiyoo kuwa makii taa see kaa doowoo, umiwoo taai naadi menaa
1Kuwa idukaa mikee gaawoo seta bagee kuwa esee maamaa eebaa, sinu me mée bobetaayaa mokoo. Okoo me mikee gaawoo, umiwoo seta menaa kuwa okoo me inii mée eewegataakea mokoo yoka inii miya inii kaa daamaa mée yamasetaata etaawee kitaa pesee ma niipooi. Peemaayaa yoo kiyoo inii daamaa peemagaano see naadi edo see agiyoo yuwa ma, inii kaa tawata agiyoo yuwa ma, kisee pedeo dimii, pedeo agiyoo kuwa uduma ekeata kisee too pesee ma niipeegee siwoo taai.12:1 1Kor 9:24, 2Tim 4:72Peemaayaa yoo kiyoo daamaa pesee ma peetaaka too inii Yesus too emaa kaa niidoopegee taai. Wa me inii mikee gaano etaa da mee inii mée yamasetaata kaama Wa keta kitaa peeta Mée mee. Bedaa inii me mikee gaano dimii mee sikii, daamaa too mée yakiyaabuu siwoo taa see Mée mee miya Yesus Wa too. Waa piya bokoo to kaa daba see bagee mokoo bogaano kuwa ko koosi, ego weda nao see gaayaa dimii mee wisintaata. Wa me ede see dimii mee esee ebo kaata yoka naadi kaama Waa makii taa see kaa toogee seta. Eto ko Waa Ogatamee me ebo animagaano yoo kiyoo eeanimaata kaama ebo toowoo taaki.12:2 Plp 2:8-9, Ibr 2:10
3Yesus mee pedeo bagee yuwa me esee be kaa maamaa wisinegee siwoo seta kiya Waa makii taa see kaa toogee seta kuwa ikii neke-nekee, gaagaa taai. Ikii ae-wae naadi kaama kana, ekeasiinaka see dimii mee se gaasea yoka Yesus Wa me makii taa see dimii mee ikii miya doowoo taai. 4Ikii pedeo ma aawisii see kaa tadaa poono taa topea.12:4-7 "Ikii pedeo ma aawisii see kaa tadaa poono taa topea" see mee mena nekeeniino yaato ko Yesus boota see see okoo miya kisee bogaano taa, see menaa mee. Yesus mee pedeo ma aawisii seta mee ko mée me Waa be kaa Wa me tadaa peeyaata kaama boota. Kiya okoo kisee taa. Okoo bogaano taa kiya okoo pedeo ma aawisii naadi kaama mée me okoo be kaa ae-wae, boodi kiyaabuu segee seta. Kiya kuwa ae-wae, gaagaa siyaa agiyoo kuwa ko inii dimi mena daamaa mée tupisi naadi agiyoo mokoo. Kuwa ae-wae siyaa agiyoo doodoo Ogatamee me Wa me yogaa yuwa daamaa tupiwoo siyaa, see kuwa nekeensi naadi menaa mee.5Ikii Wa me yogaa yuwa dimi mena daamaa, pesee kikiyaano see naadi ebeamaata menaa mee ikii gaabuu sepea ye? Mee ko kisee:
"Niyoopaa, Tuhan me aa katupiino see naadi pesee ma menaa kuwa se wisintagaai,
Wa me aa gaamaase naadi pesee kaa kasiyaa menaa kuwa miya kana, be see se gaai.
6Mee ko Tuhan Wa me epa gaayaa bagee kuwa okoo kisee omaago ma tupiyaa,
Wa me yogaa see ekaa weetaa see bagee kuwa Wa me topeekee kaa pepeaduu me dakametaa" see menaa mee. Ams 3:11-12
7Kuwa ikii kisee omaago ma kitupimaasi naadi ae-wae, gaagaa siyaa agiyoo kuwa se wisintaata makii taa see kaa toowoo taai. Ikii ko Wa me yogaa yuwa yoka Wa me kisee agiyoo doodoo daamaa kitopegeeki. Mikee, yoga yuwa gaayu ko nagamee me kisee omaago ma tupiino taa see yogaa ena agoo ye? 8Ogatamee Wa me yogaa yuwa uduma Wa me okoo kisee omaago ma tupiyaa yoka Wa me ikii kisee kitupiino taa kiyu ko ikii Wa me yogaa yuwa se, ikii apanaa bagee me yogaa mokoo. 9Magaa da kaa iniitaagi nokaa yuwa kuwa gaayu ko okoo me kisee inii peedi kaa kaama omaago ma mée tupiwoo semea kuwa kaa inii me okoo ebo ekee siyaa. Inii ekaato okoo paagoo kisee dimi peedi ekee taa see kuwa mikee yoka inii ekaato inii me dimi mena yaato Ataagi mee paagoo mee asii esee maamaa peedi ekeasiyaa, se maa? Wa me inii kisee omaago ma mée tupiwooki yoka inii ekaato Wa paagoo maamaa dimi peedi ekeata kaama esee daamaa umiwoo, toowoo taapea, se maa? 10Mikee, magaa da kaa iniitaagi nokaa yuwa okoo me inii peedi kaa okoo me gaata-gaata doodoo inii omaago ma mée tupiwoo semea. Kiya Ogatamee mee gaayu ko Wa me inii daamaa mée kiyaabuu siwoo taano see naadi omaago ma mée tupiwoo siyaa. Mee ko inii miya Wa me pedeo taa see iyee mee masemaata kaama daamaa toowoosi naadi omaago ma mée tupiwooki.12:5-10 1Kor 11:3211Mikee, inii kisee omaago ma mée tupiyaa kaboo da inii ede see dimii mee taa. Inii ae-wae, gaagaa siyaa dimii mee agoo. Kiya kuwa ae-wae, dimi gaagaa siyaa agiyoo kuwa me inii daamaa mée tupiwoo segee naadi kaama usiyaato ko daamaa poo ekadaa siyaa, inii mikee see iyee mee masiyaa, koogo adumeta see dimii kaa umiwoo, toowoo siyaa.12:11 1Pet 1:6-712Kisee kemaata eto ko ikii me yagaa miya dabaa, kagu miya maki-makaa, kisee koo siyaa bagee kuwa ikii ekaato pesee kiyaai. 13Ikii me bado me peetaa see etaa yuwa daamaa topoo tupitagaai. Mee kaama bado oogimaata bagee kuwa kagu gokaaniyaa se kiya taa kiyaata daamaa peenaa siyaa.12:11-13 Kuwa yagaa dabaa, kagu maki-makaa, bado oogimaata, kisee meanee siyaa agiyoo ebea-ebea kuwa mena nekeeniino yaato ko inii mée tupisi naadi ae-wae siyaa agiyoo kuwa kaa inii kana, dimi gaagaa siyaa. Kiya usiyaato ko daamaa too yoka inii makii taa see kaa inii ekaato pesee kiyaabuu siwoo naadi kaama mikee topoo see etaa da taa too niipeenaa segee taai, kisee umiwoo, toowoosi naadi ebea-ebea menaa mee.
Pedeo taa see kaa umiwoo, toowoo taai naadi menaa
14Ikii mée ma aaemee-emee taano ou see dimii mee maamaa gaawoo, umiwoo taai. Bedaa ikii me pedeo yuwa wa too wigintaata Tuhan kaa too umiwoo, toowoo taano ou see dimii mee miya maamaa gaawoo, umiwoo taai. Okoo kisee pedeo se wigintagaa siwoo siyaa bagee kuwa gaayu ko Tuhan mee se diitagea yoka daamaa nekeenii.12:14 Mat 5:8, Why 22:3-415Ogatamee Wa me epa dimii mee wisintaata ekeasiyaa bagee ikii paagoo agoo kiyaa yoka daamaa dii. Pedeo see piya mani iyayaa see see ikii mée waa ena wa me pedeo dimii, pedeo menaa kuwa me ikii mée eebaa dimi gaagaa kisiyaabuu segee naadi kaama pedeo kikiyaayaa yoka ipiipi dii. 16Bedaa ikii mée waa ena me otoopa api doonaa siyaa, kisee magaa da kaa iyee kaa too umiwoo, toowoo siyaa yoka mee miya ikii daamaa dii, idukaa Esau mee see see se. Waa ko yagamee yagaaboo to kemaata nagamee me daa agiyoo kuwa eebaa yaato masiitagi mée mee. Kiya wa me kuwa agiyoo peedi ekeata kaama menaamee wa me too masisi yoka naadi naano agiyoo peenaa too aapeka seta.12:16 Kej 25:29-3417Mikee, kuwa idukaa menaa kuwa ikii ipi kegea. Mee kaama wodoo nagamee me yagamee yagaaboo to paagoo "Ogatamee me aa kisee daamaa kaukuwaaniyaabuu taatagi" see menaa asiyaa kaboo Esau waa yege ma kuwa menaa anii nasigi naaki ou see dimii mee ebo kiya iyo, wa paagoo asiino be. Wa me miyoo taa pedeo dimii kaa kuwa agiyoo aapeka simi kuwa bedaa daamaa kiyaano ko iyo yoka wa me kuwa agiyoo masiino taa. Ikii miya kuwa menaa ipi yoka daamaa nekeenii.12:17 Kej 27:30-40
Idukaa Israel bagee paagoo manta menaa kuwa ena, etokaa Yesus doodoo gipii see mée manta menaa kuwa ena see kaa menaa
18Ikii Ogatamee paagoo meta mee ko Israel bagee yuwa idukaa Wa paagoo meta see see se. Okoo maga bago ena, yagaa me yaadee siyaa bagoo to kaa meta. Mee bagoo to kaa ebo biyaa gada peedaa seta, maga digiyoo ebo, bo wuupu-waapu miya, kisee ukuwadaa seta kuwa okoo me deeta. 19Ebo puusee menaa ma, ebo mena wuu da ma kuwa miya okoo yeeta. Okoo me kisee yeeta kaama yaai, mee mena wuu da mee inii paagoo mena mée se eewegaai naadi omaago ma aseta. 20Ogatamee me aseta menaa ena mee kaa okoo weda ebo, mee ko kisee: "Mee maga bagoo to mee ko moneekee agiyoo miya yaadee sipi ko oma kamu me wogeepeasiino gaano pedeo" see aseta menaa mee kaa okoo weda ebo kedaa seta.12:18-21 Kel 19:12-22, 20:18-2121Mikee, kuwa deeta agiyoo kuwa esee dimi nagimiyaata kemaata Musa me wegaano, "Anii weda ebo kaa totomo ma totaaka" see wegata.
22Idukaa Israel bagee okoo mee maga bagoo to kaa meta kiya ikii etokaa bagee gaayu ko Sion Kutuu to kaa, epoo to wodoo yaato Yerusalem magaa kaa meta mokoo. Toono Too Mée Ogatamee Wa me ebo kota magaa kaa malaikat bagee okoo esee maamaa eebaa ede ma, ede ma segeekea yoo kiyoo ikii meemaata kaama totaakea mokoo. 23Bedaa yagaaboo yogaa yuwa epo enaataa kutuu taa see yoo kiyoo ikii meemaata kaama totaakea mokoo miya.12:23 Yagaaboo yogaa yuwa see mee mena nekeeniino yaato ko Israel bagee gaayu ko nagamee me agiyoo eebaa yaato kuwa yagamee yagaaboo to me masiyaa, menaanii yuwa see see se. Kiya Yesus mikee gaayaa bagee kuwa uduma ebo yoka okoo yagamee yagaaboo to ma ena doodoo see mokoo. Kisee kemaata okoo me miya eebaa yaato masiyaa, see ebea-ebea menaa mee. Okoo ekaa yuwa epoo to wodoo yaebeamaata bagee yuwa. Bedaa mée tomaa uduma wigintagaatagi Mée Ogatamee paagoo miya ikii meemaata kaama totaakea. Bedaa boota bagee kuwa miya okoo dimi mena mikee topoo naadi kaama sikii, daamaa too yakiyaata totaakea yoo kiyoo ikii meemaata kaama totaakea mokoo. 24Bedaa ikii Yesus paagoo miya meemaata kaama totaakea. Ogatamee ma, Wa me bagee yuwa ma, Wa me gipii see menaa ma kuwa uduma Yesus doodoo aagadime taata. Kuwa uduma enaataa aagadimisi naadi Wa me tadaa peeta kaama goesipigii seta mokoo. Kisee kemaata Waa tadaa peeta see wegawoo see menaa kuwa esee ebo, Habel waa tadaa peeta kaama mena wegata mokoo see see se.12:24 Yesus Waa tadaa peeta mee ko Habel waa tadaa peeta see see se, see menaa mee ko Habel mee Kain me wa me tadaa peeyaata yoo kaama "Modee namasii" see menaa wuu mokoo Ogatamee paagoo pakaa-nakiinta. Kiya Yesus Waa tadaa peeta kaama mée eebaa daamaa kiyaabuu siyaa, see kuwa nekeensi naadi menaa mee.
25Eto ko ikii paagoo daamaa menaa kiiwegataa see Mée mee ikii me wisintaayaa naadi ipiipi dii. Mee ko idukaa Wa me maga bagoo to kaa kaama mée paagoo gaamaasi naadi menaa eewegata. Kuwa menaa yiino be see bagee kuwa daba se peeta kemaata pedeo keta. Kisee kemaata eto mee begaa kaa epoo to wodoo kaama gaamaasi naadi menaa mée eewegataa see Mée mee inii me wisintayu ko inii taa ma taa mee asii esee pedeo kiyaa, se maa? 26Idukaa maga bagoo to kaa Wa me mena wuu da mee me magaa to maki-makaa seta. Kiya eto ko Wa me mée aseta menaa mee ko kisee: "Kaagaa ena ma Anii magaa to mee too se kiya epoo to miya maki-makaa siyaata" see mée aseta.12:26 Hag 2:727Wa me "Kaagaa ena ma" see wegata menaa mee mena nekeeniino yaato ko epeekaa Wa me ogaataata agiyoo-pagiyoo kuwa uduma maki-makaa siyaabuu siyaa naaki kuwa se maki-makaa siyaa agiyoo kuwa too toowoo taata, apanaa agiyoo kuwa uduma Wa me pekageeta kaama amoo-ekeasiitagi, kisee wa too pe-wigintagaano see naadi ukuwaatagi. Kisee nekeensi naadi kaama Wa me "Kaagaa ena ma" see menaa mee wegata. 28Ogatamee Wa me ebo toogee see magaa mee miya se maki-makaa siyaa magaa. Mee magaa mee inii daamaa masemaata kaama Waa ma epo enaataa eetoowoo taatagea nao naadi inii kiiboo, paamee see dimii mee niigaawoo taai. Wa me inii dimi mée wikimisi naadi Wa too ebo, Wa too weda see dimii ma niiyaapaagee siwoo taai. 29Mikee, inii me Eboo Ogatamee mee ko biyaa me pooniyaayaa mokoo see Mée yoka daamaa nekeenii.12:28-29 Ul 4:24, 2Kor 7:1
13Wodopasi tupiino menaa
1Ikii ko Yesus yiba ena kenaa bagee kemaata epa aagaa siwoo taai. 2Meekee bagee miya ee kaa daamaa badaa magaai. Idukaa mée noonaa me malaikat bagee ewo kaa badaa maata kemaata meekee bagee kuwa se wisintagaai.13:2 Kej 18:1-8, 19:1-33Bedaa digiyoo ee yiba totaakea bagee kuwa miya se gaabuu taai. Okoo ma ikii paaya epo enaataa digiyoo ee yiba tuyaa see see mokoo okoo epa gaawoo taai. Mée me wegee-wegee naadi kaama ae-wae siyaa bagee kuwa miya se gaabuu taai. Ikii miya magaa da kaa ae-wae siwoo siyaa bagee yoka okoo epa gaawoo taai.
4Ekea bogaa aagoe seta kaama umiwoo, toowoo siyaa kuwa ko ikii uduma otoopa peedi se ekeata ebo ekeasiino gaano pedeo. Ekea bogaa epo enaataa pedeo taa see kaa daamaa umiwoo, toowoo taai. Otoopa ukuwanaa see bagee, tobaaka taayaa bagee, kisee bagee, kisee apii kuwa Ogatamee me okoo kaa pedeo yadootagaapi yoka daamaa nekeenii.13:4 1Tes 4:3-6
5Ikii kepe ou dimii mee taa see kaa umiwoo, toowoo taai. Ikii paagoo tuyaa yuwa kuwa sikii yoka see dimii mee gaawoo taai. Ogatamee me aseta menaa ena mee ko kisee: "Anii taa ma taa ikii se kiekeasiipa, se kiwisintagaapa" see aseta.13:5 Ul 31:6, Yos 1:56Wa me kisee aseta kemaata inii miya dimi uu ma wegawookea menaa mee ko kisee:
"Tuhan mee ani kaa natabogetaa see Mée yoka anii se wedaapa.
Mée me maagiyoo naa naukuwayaa naa ya?" see menaa mee. Mzm 118:6
7Ikii paagoo tuku-tuku see bagee kuwa neke-nekee taai. Okoo Ogatamee me menaa daamaa kitopegee seta bagee yuwa. Okoo bogaano taa kaa daamaa umiwoo, toowoo semea kuwa usiyaato ko daamaa too kedaa seta see kuwa nekeenii. Okoo me Yesus mikee gaawoo seta dimii mee ikii miya masii. 8Yesus Kristus mee toono too, etoomanaa miya, eto kenaagoo miya kisee too iminoo miya, iminoo miya se gakadeeii, betokeeii see Mée.13:8 "Yesus Kristus mee ko se gakadeeii, betokeeii see Mée" see menaa mee ko Yesus ma, Wa me menaa ma kuwa kisee too toowoo siyaa yoka kuwa idukaa ikii paagoo tuku-tuku see bagee yuwa okoo me Yesus kaa kitupiwoo seta menaa kuwa too masii, má menaa kuwa wisintagaai naadi menaa mee.9Mée me menaa-panaa kuwa, ikii kitupiino taa menaa kuwa me ikii kideebaa naadi koopoo see etaa da taa peenaa siyaa yoka gaai. Mee ko naano agiyoo deewoo see kaa daamaa agiyoo ena ma mée yaagoo kiyaano taa. Inii dimi mena daamaa, pesee mée kiyaano mee ko Ogatamee Wa me epa mée gaayaa dimii mee kaa too, naano agiyoo kuwa kaa se.13:9 Kol 2:16-17
10Idukaa Ogatamee Wa me doka ee yiba Wa paagoo agiyoo ekega-manee taa see yoo agoo. Kiya inii Wa paagoo ekega-manee taa see yoo wa too ena. Kiyoo ko kuwa Israel kaa imam bagee yuwa agiyoo se nuyaayaa.13:10 "Inii Wa paagoo ekega-manee taa see yoo wa too ena" see mee mena nekeeniino yaato ko Israel kaa imam bagee okoo me kuwa Ogatamee paagoo ekega-manee seta agiyoo daba noowoo seta. Inii Yesus mikee gaayaa bagee gaayu ko Waa ekaato mée yaekega-maneeta kemaata inii me mee asii esee daamaa agiyoo kuwa noowoo siyaa mokoo. Kiya kuwa Yahudi bagee me ukuwagee siyaa kuwa peneata doowoo siyaa bagee kuwa gaayu ko okoo me kuwa agiyoo kuwa se masiyaa, se nuyaa mokoo, see ebea-ebea mee.11Israel kaa Ebo Imam wa me ekega-maneeta agiyoo mee gaayu ko tahun gakata wa me mée me pedeo yuwa kaa menaa kuwa yataa kiyaasi naadi woda wugimaata kaama tadaa yuwa doodoota Ogatamee me ee yiba semoo yiba yaato esee wa too wigintaata pedeo ena ma taa see yoo ekega-manee segee seta. Kiya woda má yaato kuwa doodoota mée toogee yoo kaama amoo maa kaa mokoo kiyoo biyaa kaa pooniyaabuu segee seta.13:11 Israel kaa imam bagee okoo me kuwa kupi-manee seta agiyoo kuwa daba noowoo seta kiya tahun ena yiba ebo naagoo ena okoo me kuwa agiyoo se nota. Mee naagoo Ebo Imam wa me woda tadaa too ekega-maneeta kaama woda má yaato kuwa doodoota amoo maa kaa mokoo kiyoo biyaa kaa pooniyaata, kisee ukuwagee seta.13:11 Im 16:2712Kisee kemaata Yesus mee miya kota kaa wagee kenee to amoo yaato ae-wae, boodi abaata. Wa me tadaa me Wa me bagee yuwa okoo me pedeo yuwa yataa kiyaata kaama daamaa wa too wigintagaano see naadi kisee boodi abaata. 13Kuwa me kemaata Waa see see inii miya peedoota mée toogee yoo kaama amuyaato-yaato Wa me ae-wae, boodi abaagee seta yoo kiyoo Wa paagoo niipooi. Mée me Waa daba, peedi ekee segee seta mokoo see see inii miya kuwa mée me daba, peedi mée ekee segee siyaa yuwa kuwa inii niidogaai.13:12-13 Luk 9:23-24, Kis 20:23-24, Ibr 12:214Mee ko nakaayoo eto mee magaa kaa inii kisee too toowoo siyaa magaa ena inii taa. Kiya epeekaa yaato ebo kota magaa ena agoo kaata. Inii me kiyoo moga toowooka naaki ou see dimii kaa maamaa diitoo taakea.13:14 Ibr 11:9-10, Why 21:2
15Kisee kemaata inii Yesus doodoo da taa Ogatamee paagoo kiiboo, paamee see menaa kuwa daamaa niiekega-manee siwoo taai. Mee ko Wa ekaa da ebo ekee see kaa inii me ebeawee kaama wegayaa menaa kuwa me Waa niiyaapaagee taai. 16Kuwa too se kiya daamaa agiyoo aii aaukuwagee taano ma, agiyoo daamaa aii aamanee taano ma kuwa miya se gaabuu taai. Kuwa agiyoo kuwa ko Ogatamee paagoo daamaa ekega-manee siyaa agiyoo mokoo, Waa dimi wikii-wikii siyaayaa agiyoo yoka se ekeasii.13:16 Kis 20:35
17Ikii paagoo tuku-tuku bagee yuwa me menaa kuwa daamaa yayii. Okoo ko ikii me dimi mena yaato daamaa kimunitaa see bagee yoka okoo paagoo ikii ekaato dimi peedi ekee taai. Okoo me ukuwagee siyaa agiyoo yuwa doodoo Ogatamee me okoo apaadee taatagi yoka okoo dimi se gaagaa siyaai. Ikii me okoo daamaa yayeeyu ko okoo me ede ma, ede ma daamaa kiukuwagee taapea. Kiya okoo me sooi, dimi gaagaa ma kiukuwagee siyu ko okoo doodoo ikii daamaa kikiyaano agiyoo ena ma taa kaapa.
18Inii kaa sembahyang mée yataai. Inii me pedeo dimii, pedeo menaa kuwa uduma wiginiwoo naadi kaama agiyoo-pagiyoo uduma yiba daamaa too ukuwaano ede see bagee ii see dimii mee inii ekaato kaa gaataa see. 19Bedaa ani kaa miya sembahyang nataai. Mee ko anii moga ikii paagoo metaki meenaka yoka maamaa naasegee taai.
Wodopasi menaa
20Mée emee-emee siyaano Mée Ogatamee Wa me inii epoo Mée Tuhan Yesus Kristus mee, domba wodaa daamaa munitaa see Mée damaa to mee boota kaama aya andoo peeyaata.13:20 Yoh 10:11 Mee ko Ogatamee ma, mée ma, Wa me menaa ma kuwa uduma iminoo miya, iminoo miya enaataa daamaa aagadimisi naadi Yesus Wa me tadaa mée yapeeyaata kaama Waa aya andoo peeyaata. Kisee kemaata anii Ogatamee paagoo ikii kaa kiasega menaa mee ko kisee: 21Wa me ikii pesee kikiyaata kaama Wa me kisee daamaa, kisee ede see gaayaa agiyoo kuwa ikii daamaa yaukuwawoosea naadi kiasega. Bedaa inii paaya ’Ogatamee dimi wikii-wikii mée siyaayaa agiyoo kuwa too daamaa yaukuwawoo taapa’ see dimii mee Yesus Kristus me inii yiba mée yaawisi naadi mée eeasegee see. Yesus Kristus mee niiyaapaagee siwoo taai, kisee too iminoo miya, iminoo miya. Amin.13:21 Plp 2:13
22Neebee nokaa yuwa, ani me eto kiebeamaaga menaa kuwa togoo se, peenaa too yoka kuwa ni me ikii me dimi mena daamaa, pesee kikiyaayaa menaa kuwa daamaa masii. 23Inii ma Yesus yiba ena kenaa bagee Timotius mee digiyoo ee yiba kaama daba peeyaamea see kuwa ikii miya ipi kesea naadi kisega. Waa ni paagoo moga nameemaagi kepa ko anii ikii kidiino see naadi ikii paagoo kimeeta kaboo waa anii ma epo enaataa meetage.
24Ikii paagoo tuku-tuku bagee yuwa ma, Yesus mikee nao naadi wa too daamaa wigintaata bagee apanaa yuwa miya okoo uduma epao see kisigi see naasii. Italia magaa kaa Yesus yiba ena kenaa bagee okoo me miya epao see kisegea.
25Ikii uduma Ogatamee Wa me aii kiepa dimii mee ikii ma epo enaataa kiitoowoosi naadi kiasega. Kiyoo too.