1 Timotius
Paulus me Timotius paagoo petamanii yaebeamaata kapogee
Mee kapogee mee ko Paulus me Makedonia wee kaa toogee seta kaboo yaebeamaata. Timotius mee ko Paulus ma epo enaataa peenaa, mena weganaa seta mée, ekea seepuguu keenda. Waataagi mee Yunani kaa mée, wabaayo Yahudi kaa apii. Kuwa menaa kuwa ko Kisah Para Rasul 16:1-3 yiba topa.
Paulus me mee kapogee ebeata kaboo Timotius waa Epesus magaa kaa toogee seta. Wa me ebeamaata menaa kuwa ko Timotius me mee magaa kaa koopoo see weganaa seta menaa kuwa gaai, bedaa Yesus mikee gaata bagee yuwa paagoo kisee menaa tupii, tuku-tuku bagee yuwa kisee bagee wigineai, kisee menaa kuwa mee kapogee yiba yaebeamaata.
Yesus mee epoo to wodoo pakaa-seometa kaama wodoo tahun amaamo waa naa omemaata kaama tahun 62 mee yiba mokoo Paulus me mee kapogee yaebeamaata.
Mee kapogee yiba mena kutuu yuwa kuwa ko kisee:
1:1-20 Petamanii menaa ma, mée me koopoo see menaa mée topenaa seta kuwa gaamaasi naadi menaa ma
2:1-15 Sembahyang kaa tupiino menaa ma, api yuwa tupiino menaa ma
3:1-16 Yesus mikee gaayaa bagee tuku-tuku yuwa wiginiyaa-wiginiyaa menaa
4:1-16 Koopoo see menaa wisintaata mikee menaa too wegawoo, umiwoosi naadi menaa
5:1–6:2 Yesus mikee gaayaa bagee yuwa ma, tuku-tuku bagee yuwa ma kuwa tupiino menaa
6:3-21 Wodopasi tupiino menaa
11Nii ko Paulus, Kristus Yesus Wa me menaa nadoonaasi naadi pooi see naseta mée. Inii daba mée daagimaa peeyaano Mée Ogatamee mee ma, bedaa Kristus Yesus mee, inii Wa kaa dimi kotopiwoo taa see Mée mee ma Ekea me kisee naseta kemaata mena yadoonaaka.
2Mee kapogee mee ko Timotius aa, enaa Yesus mikee gaataa see kemaata ni me dimi kaa yogaa mokoo naadi kaama anii kaebeaga. Nagamee Ogatamee ma, inii epoo Mée Tuhan Kristus Yesus ma Ekea me aii kaepa dimii ma, mée epa dimii ma, koogo adumeta dimii ma kuwa aa ma epo enaataa kaatoowoosi naadi kaasega.
Mée me makapaa menaa mée topenaakea kuwa gaamaasi naadi menaa
3Idukaa anii Makedonia wee kaa poono see kaboo da "Aa nakaayoo Epesus magaa kaa tooi" see kasema. Kuwa ko mée noonaa okoo me otoopa menaa mée topenaakea kuwa aa omaago ma "Kisee menaa kuwa se tupii" see asese naadi tooi see kasema. 4Okoo me unukade see see menaa ma, bedaa kuwa idukaa egaa kaa bagee me asii-kaba-kaba bagee ekaa yuwa esee eebaa kuwa miya mée topenaakea kiya kuwa imi taa menaa too. Okoo kuwa menaa eewegagea naaki yiino bagee yuwa aakago-maakago siyaa, aawisi-maawisi menaa yuwa too agoo kiyaayaa. Mee kaama Ogatamee me agiyoo yaukuwaano dimii kuwa ekeasiyaa, Yesus mikee gaakee kaa Wa me daba mée daagimaa peeyaano menaa mée tupiino dimii kuwa miya taa kiyaa. 5Kuwa kasega menaa kuwa ko inii uduma epa aagaa siwoosi naadi kasega. Mée epa kaano mee manii to ko pedeo taa see dimii ma, makapaa menaa wigintaata mikee menaa too dimi yiba doowoo taano ma, Yesus kaa too esee dimi maawoo taano ma see kuwa epa dimii mee manii to. Kisee dimii yago bagee kuwa me mée epa gaataa siyaa. 6Kuwa dimii kuwa mée noonaa amoo-ekeata otoopa menaa too wegawookea. 7Okoo Musa me menaa mée tupiino omaago see bagee kaano see kiya okoo me wegataa see menaa yuwa okoo miya nekeeniino taa. Okoo omaago ma "Kisee ebeamaata yoka, kisee ebeamaata yoka" see wegageekea kiya kuwa menaa yuwa okoo miya se nekeenegea.
8Okoo kisee bagee kiya Musa me menaa kuwa uduma daamaa menaa too see kuwa inii ipi. Kuwa menaa kuwa mée yuwa daamaa topoo-topoo see kaa tupiyu ko daamaa menaa too ii see gaayaa.1:8 Rom 7:7-129Musa me menaa mée yaebeamaata kuwa ko dimi topoo see bagee kuwa kaa se kiya dimi pedeo see bagee yuwa okoo me pedeo yuwa ekeasi naadi yaebeamaata.1:9 Gal 3:19 Kuwa ko mena si yayeetaa see bagee ma, mikee menaa wisintagaa see bagee yuwa ma, Ogatamee ewo see bagee yuwa ma, pedeo dimii gaawoo, pedeo agiyoo ukuwawoo see bagee yuwa ma, Ogatamee ebo se ekee see bagee yuwa ma, magaa da kaa iyee-payee yuwa kaa too umiwoo see bagee yuwa ma, okonaka, apanaa bagee miya wugiyaa bagee yuwa ma, 10api doonaa, paayogaa doonaa see bagee yuwa ma, okoo paayogaa kiya api-api senaa see bagee yuwa ma, mée koogo oma yagadoo peetaa see bagee yuwa ma, makapaa menaa weganaa see bagee yuwa ma, mena kobaakee bagee yuwa ma, bedaa apanaa bagee miya okoo mikee see topetaa see menaa wisintaa see bagee okoo uduma kaa Musa me menaa yaebeamaata. 11Kuwa menaa kuwa Yesus me Ogatamee Waa ebo ekeasi naadi doometa menaa yuwa ma doodoo. Asii-sege yaapaagee siyaa Mée Ogatamee Wa me kuwa menaa yuwa daamaa nadoonaasi naadi ni kaa nadootaata.
Ogatamee me epa nagaata mee me yaapaagee seta menaa
12Inii epoo Mée Tuhan Kristus Yesus mee, anii pesee nakiyaata Mée mee anii kiiboo, paamee see dimii mee ebo. Wa me ’Ni me menaa daamaa nadoonaa siwoo taapi yoka’ see nagaata kaama nawigintaata kuwa me anii Waa yaapaageeka. 13Mikee, anii idukaa Yesus pedeo menaa yawegaa-wegaa seta mée kiya, anii Wa me bagee yuwa wegee-wegee seta mée kiya, anii dimi pesee see mée kiya anii epa nagaata. Anii Yesus mikee gaano taa kaboo ewo kaa ukuwanaa seta kuwa me naepa keta. 14Inii epoo Mée Tuhan Wa me epaa mee aii ni kaa esee maamaa nadegayaabuu seta. Anii Kristus Yesus ma dimi aagadi-maagadi naadi kaama mikee gaano dimii ma, mée epa dimii ma kuwa maamaa eebaa nakiyaabuu seta.1:13-14 Kis 8:3, 1Kor 15:9-1015Mikee naadi daamaa wegawoo siyaa menaa ena mee ko kisee: Kristus Yesus me pedeo dimii gaataa, pedeo agiyoo ukuwataa see bagee kuwa daba daagimaa peeyaano see naadi magaa da kaa meta see menaa mee.1:15 Mat 1:21, Luk 5:32, 19:10 Kuwa dimi pedeo see bagee kuwa esee pedeo mée mee ko anii. 16Kiya Kristus Yesus epa nagaata, mee ko mée me nadeeta kaama ’Yesus paamee, waa esee dimi pedeo see mée kiya Aa dimi mena animaata kaama epa kiyaa Mée mee ii’ see gaasi naadi Wa me epa nagaano dimii mee ebo. Mée me Yesus mikee gaata kaama iminoo miya, iminoo miya toowoosi naadi Wa me kisee epa naekeata.1:16 Rom 2:4, 2Pet 3:917Eto ko paamee, magiyaage, iminoo miya, iminoo miya ebo mée eetoowoo see Mée Ogatamee mee. Wa too Ebo, kisee too toowoo see Mée, se deetaa see Mée mee niiyaapaagee, ebo ekee segee siwoo taai, kisee too, iminoo miya, iminoo miya. Amin.
Timotius me ukuwasi naadi aseta menaa
18Ni me dimi kaa yogaa Timotius aa, miyoo taa Ogatamee me aseta menaa yaaseta bagee yuwa me a paagoo "Aa kisee agiyoo yaukuwaape, kisee menaa yawegaape, see kasigi" see kaawegamea menaa kuwa doodoo anii miya kasiinaka, kuwa ko kuwa bagee me kaawegamea menaa kuwa neke-nekee siwoo taai. Weda see agiyoo, weda see bagee agoo kiyaa miya yape masetaa see mée to mokoo mikee menaa mee too omaago ma yawegawoo, yadoowoo taai,1:18 2Tim 4:7 Yesus Wa kaa too dimi maawoo taai, makapaa dimii, makapaa menaa kuwa wigineepii siwoo taai. 19Mée noonaa ko okoo me petamanii Yesus mikee gaata kiya okoo dimi yiba makapaa menaa kuwa wigineepii siwoo taano taa kemaata okoo me petamanii Yesus mikee gaata dimii mee taa keta. 20Kuwa mée wiya kuwa ko Himeneus ma, Aleksander ma wiya. Ekea me Ogatamee pedeo menaa yawegaa-wegaa taano weda see dimii mee tupisi naadi anii ekea Iblis yaato yaekeasega.1:20 1Kor 5:5
2Sembahyang kaa tupiino menaa
1See kemaata eto ko petamanii ukuwaano gaano pedeo menaa ena mee ko kisee: apanaa bagee kaa Ogatamee paagoo maamaa yaasegee taai, sembahyang kaa yadogaai, okoo kaa Ogatamee paagoo kiiboo, paamee see yaasii, see kuwa mée uduma kaa yaasegee siwoo taai. 2Magaa da kaa ebo tookee bagee yuwa ma, apanaa ebo bagee yuwa miya kisee sembahyang kaa yamasegee taai. Inii koogo Ogatamee ma dimii menaa kaa umiwoo, toowoo taano see naadi, bedaa inii Wa me menaa yadoowoo, yaukuwawoo taano see naadi miya magaa da kaa tookee ebo-ebo yuwa kaa sembahyang yasegee siwoo taai. 3Kisee bagee kaa sembahyang yasegee taano kuwa ko daamaa, inii daba mée daagimaa peeyaano Mée Ogatamee Wa me ede kiyaa agiyoo. 4Mée uduma daba daagimaa poono kuwa Waa ede, mikee menaa yuwa okoo ipi kaano kuwa miya Waa ede. 5Mee ko Ogatamee mee ena too too, bedaa Waa ma, mée ma yupii da taa mena mée yawegataa see Mée mee miya ena too too, mee ko Kristus Yesus see Mée to mee.2:5 Rom 8:33-34, 1Yoh 2:16Waa ko mée tomaa uduma okoo Ogatamee ma menaa yataa kiyaata daba daagimaa peesi naadi Waa ekaato mée yaekegataata Mée. Ogatamee me mona daataata monaa da kaa inii Wa me bagee mée kiyaano see dimii mee awee da kaa mée deeyaata.2:6 Mat 20:28, Tit 2:14, 1Pet 1:18-197Wa me kuwa menaa yuwa nawegakomeesi naadi kaama anii Wa me menaa yadoonaa see mée nawigintaata. Mikee, makapaa se, anii mée tomaa-tomaa yuwa mikee menaa topetaa see mée nakiyaata.
Yesus mikee gaata bagee, mikee gaata apii kuwa tupiino menaa
8See kemaata kiyoo-kiyoo Yesus mikee gaayaa bagee okoo kutuu taa see kaboo paayogaa yuwa kuwa dimi pedeo taa see kaa too sembahyang taano anii ede. Aakago-maakago see miya taa, aawisi-maawisi see miya taa see kuwa ede.
9Api tabaa da gaayu ko okoo doka, kisee maayaa agiyoo kuwa ekaato yago-yagoo see magaakee se kiya aii maayaa mee magaakee. Edooyuu disi-disii waa, senawii kaa taba deekee agiyoo waa, kepe edaano ebo see dokaa waa kuwa uduma eke.2:9-10 1Pet 3:3-510Kuwa agiyoo yuwa kuwa Ogatamee ebo ekee see apii me disi-disii maayaa agiyoo yuwa se kiya okoo me daamaa mée yaukuwanaa segee see agiyoo yuwa kuwa too. Kisee agiyoo kuwa okoo me daamaa disi-disii maanaa siyaa agiyoo yuwa mokoo.
11Mena tupiino kaboo api yuwa koogo yiitoo, peedi dimii kaa too tupiino daamaa. 12Api me paayogaa yuwa tupiino mee anii be, okoo me anii ebo yoka naadi paayogaa yuwa aseekee mee miya be, koogo yiitoo taano too daamaa. 13Kuwa ko Adam mee keta ogaataata, kaama too Hawa mee yoka, 14bedaa otoogiyoo da me Adam deebaa seta se kiya apimee too deebaa seta kaama Ogatamee me menaa si yayeeta.2:14 Kej 3:1-615Kisee si yayeeta kiya api tomaa se pedeo kaatagea. Yoga daamaa kabagee, yoga daamaa topegee, kisee daamaa ukuwagee naadi kaama okoo daamaa kaatagea. Kisee okoo Yesus mikee gaawoo, epa dimii gaawoo, pedeo taa see dimii doowoo, ekaato daamaa muniwoo, deewoo, kisee umiwoo, toowoo siyu ko daba daagimaa pootagea.
3Yesus mikee gaayaa bagee tuku-tuku yuwa wigineano menaa
1Mikee naadi daamaa wegawoo siyaa menaa ena mee ko kisee: ’Yesus mikee gaayaa bagee tuku-tuku see mée kaano anii ede’ see gaayaa bagee kuwa esee daamaa ukuwaakee agiyoo ede gaayaa.3:1-7 Tit 1:5-92Kuwa ukuwaakee agiyoo ebo yoka kuwa tuku-tuku see bagee yuwa wiginiyaa-wiginiyaa kuwa ko kisee: wa kaa pedeo menaa taa kaano gaano pedeo, api ena too too, otoopa ou dimi-pami gaakee se, waa ekaato daamaa muniwoo, deewoo taano ipi, mée me "Waa dimi daamaa see mée to" see menaa yawegataa see mée, wa me ee yiba apanaa bagee badaa magaano ede, mée tupiino ipi, 3uwo noomaata kaama boomaga-baamaga see miya taa, aaiya-maaiya see dimii mee miya taa kiya koogo adumeta dimii kaa omegee, toogee siyaa, aawisi-maawisi dimii taa, kepe ou dimii mee miya taa. 4Wa me api yoga diino ipi, bedaa wa me yogaa yuwa wa me menaa daamaa yayeetaa, waa ebo ekee taa see too. 5Kisee wa me ee kaa bagee diino ewo kiyu ko kaasee Ogatamee me bagee, Yesus mikee gaayaa bagee yuwa deeyaa ya? 6Okoo Yesus mikee gaata kaama wodoo maamaa ometa bagee yuwa too wigineai. Eebaa umiino taa bagee kiyu ko wiginta kaama dimi ebo poga-poga siyaa. Iblis mee pedeo kiyaata see see okoo miya pedeo kiyaayaa naadi kisee bagee mani se wigineai. 7Yesus mikee gaano taa bagee yuwa me miya "Waa dimi daamaa" see yawegataa see bagee too wigineai. Kisee taa kiyu ko "Waa dimi pedeo" see yawegayaa, bedaa waa Iblis me kupi kaa gadiinta booyaa mokoo waa miya kisee ukuwaaniyaa yoka kisee bagee se wigineai.
Yesus mikee gaayaa bagee kaa tabogetaa see bagee yuwa wigineano menaa
8Bedaa Yesus mikee gaayaa bagee kaa tabogetaa see bagee yuwa kuwa wiginiyaa-wiginiyaa kuwa ko kisee: mée me waa dimi daamaa see mée, kisee ebo ekee taa see bagee yuwa too wiginiyaa.3:8 Kis 6:2-3 Dabegea kegaa wiya see bagee se, anggur poo uwoo maamaa noogee see bagee miya se, bedaa kepe ou, agiyoo ou dimii mee miya taa. 9Okoo Ogatamee me Kristus mikee gaasi naadi awee da kaa mée yakiyaata menaa kuwa too daamaa peneata doowoo, bedaa makapaa menaa wiginiwoo, umiwoo see bagee yuwa too wigineano gaano pedeo. 10Moga wigineakee se kiya kuwa bagee yuwa waa daamaa ye, taa ye naadi maamaa ipiipi deewoo taano keta gaano pedeo. Okoo kaa pedeo menaa taa kiyu ko Yesus mikee gaayaa bagee kaa tabogetaa see bagee kisi yoka wigineai. 11Kisee miya okoo wa me apii, wa me apii kuwa miya mée me waa dimii daamaa, kisee ebo ekee taa see apii kaano gaano pedeo.3:11 Mena nekeeniino yaato ko mena kegaa wiya agoo. Mena kegaa ena mee ko Yesus mikee gaayaa bagee kaa tabogetaa see bagee wa me apii, wa me apii, see mee. Mena kegaa ena mee ko Yesus mikee gaayaa bagee kaa tabogetaa see apii yuwa, see mee. Okoo me apanaa bagee pedeo see yawegaa-wegaa see se, otoopa ou dimi-pami wisintagaa see apii kuwa too, bedaa okoo paagoo asiyaa menaa yuwa uduma daamaa yaukuwagee see apii yuwa kaano gaano pedeo. 12Yesus mikee gaayaa bagee kaa tabogetaa see bagee kuwa api ena too too see bagee too wigineai. Okoo me yogaa yuwa ma, apanaa wa me ee kaa bagee miya tupiwoo, deewoo taano ipi kaano gaano pedeo. 13Okoo wigintaata kaama wodoo daamaa yaukuwagee see bagee kuwa ko mée me okoo kiiboo, magiyaage, kisee ebo ekee siyaa, bedaa okoo Kristus Yesus mikee gaawoo naadi kaama uu ma yaukuwagee, mena wegagee siwoo siyaa.
Yesus mikee gaayaa bagee okoo kaboo da kaa menaa
14Anii moga kameeno see dimii agoo kiya kuwa menaa yuwa kapoge kaa miya kaebeataaka. 15Anii epee kamiyu ko mee kapogee mee kadoomeepea. Aa kuwa menaa yuwa deemaata kaama Ogatamee me bagee daamaa umiyaa, tuyaa kuwa aa miya ipi kaape. Inii Yesus mikee gaayaa bagee kuwa ko Toono Too Mée Ogatamee Wa me bagee yuwa, maga tukuu daamaa weetaata makii taa, kaboo da mee pesee kiyaa see see inii miya mikee menaa da daamaa peneata doowoo, daamaa yaukuwawoo see bagee yuwa. Inii kisee bagee kemaata aa kuwa menaa okoo paagoo ase-maneese naadi kaebeataaka. 16Inii Ogatamee ma dimii menaa kaa umiwoo, toowoosi naadi menaa kuwa esee ebo. Idukaa awee da kaa kiyaano taa menaa kiya eto inii me yawegawoo, doowoo taa see menaa yuwa. Kuwa ko kisee:
Kristus Waa mée tomaa ena mokoo agoo keta,
’Mikee Ogatamee Yoopaa ii’ see kuwa gaasi naadi Roh me mée nekeeniyaata,
malaikat bagee me miya deeta.
Wa me menaa yuwa uwoo to, magaa to yaweganaa naadi kaama mée tomaa-tomaa mikee gaata,
Waa badaa maadoota asii maa kaa asii-sege see yoo kaama yaapaagee seta,
see kuwa inii doowoo taa see menaa yuwa.
4Makapaa menaa weganaa see bagee gaai naadi menaa
1Roh me inii mée gaamaasi naadi menaa mee ko kisee: "Wodopasi kaano taa kaboo mée noonaa mikee menaa ekeata mée deebaa see menaa, paa me menaa kuwa mikee yoka naadi yeewoo taatagea" see kuwa Roh me mée asigi yoka gaai.4:1 Mat 24:10-12, 2Tes 2:3, 2Pet 3:32Kuwa deebaa see menaa weganaa see bagee yuwa okoo dimi yiba mikee menaa ma, makapaa menaa ma kuwa wigineano ewo see bagee. Okoo ipi poga-poga senaa see kiya makapaa menaa too wegawoo naadi kaama mée deebaa senaa taatagea. 3Okoo me "Api goeano miya daa, mee agiyoo mee naano miya daa" see menaa weganaa taatagea kiya makapaa menaa. Kuwa agiyoo uduma Ogatamee me mée daamaa nusi naadi ogaataata agiyoo yoka Yesus mikee gaayaa bagee yuwa daba masiyaa, mikee menaa ipi see bagee yuwa me paamee, magiyaage see dimii kaa daba nuyaa.4:3 Kol 2:20-23, Tit 1:154Kisee Ogatamee paamee see aseekee kaa masiyu ko naano too, agiyoo ena ma daa see taa. Ogatamee me kuwa agiyoo-pagiyoo ogaataata kaama "Uduma daamaa nao" see wegata kuwa me uduma daamaa agiyoo too.4:4 Kej 1:31, Rom 14:145Wa me kisee wegata menaa kuwa kaa miya, inii paamee see aseekee kaa miya Wa me agiyoo-pagiyoo uduma daamaa too mée yakiyaayaa yoka naano daa see taa.
Kristus Yesus Wa me agiyoo daamaa yaokageesi naadi menaa
6Kuwa mée deebaa see bagee yuwa gaamaasi naadi menaa kuwa Yesus yiba ena kenaa bagee yuwa paagoo a me daamaa dimi-dimi ase-manee siwoo taai. Aa kisee ukuwawoo siyu ko aa Kristus Yesus me agiyoo daamaa yaokagee see mée to kaape. Bedaa kuwa inii me mikee gaakee kaa doowoo see menaa yuwa, aa daamaa katupiwoo seta menaa kuwa aa obeewoo naadi kaama kuwa menaa me daamaa pesee kakiyaabuu siwoo taape.4:6 2Tim 2:157Eto ko kuwa Ogatamee ewo see bagee me otoopa menaa yuwa, unukade see see mée deebaa see menaa kuwa emaa se wugii. Wisintaata aa Ogatamee ma dimii menaa kaa too umiwoo, toowoo taano see naadi aa ekaato tupiwoo taai. 8Kuwa ko mée me okoo ekaato maa to pesee kiyaano see bagee gaayu ko okoo kisee ukuwataa, kisee ukuwataa segee siyaa naaki okoo me maa to pesee kiyaa. Okoo ekaato maa to kisee topetagaa segee see kuwa ko peenaa too daamaa mée kiyaayaa agiyoo. Kiya Ogatamee ma dimii menaa kaa too umiwoo, toowoo taano see naadi ekaato topetagaa siwoo siyaa kuwa gaayu ko taa ma taa daamaa mée kiyaayaa, eto mee omegee, toogee siyaa begaa kaa miya, iminookaa yaato miya kisee daamaa mée kiyaabuu siwoo siyaa.4:8 1Kor 9:25-279Kuwa menaa kuwa ko mikee menaa, daamaa masemaata kaama wegawoo siyaa menaa. 10Kisee kemaata inii omaago ma mena yawegawoo, agiyoo kana ma yaukuwawoo taa see. Mikee, inii Toono Too Mée Ogatamee mee kaa too dimi kotopiwookea kemaata inii omaago ma yaukuwawoo, umiwoo taa see. Ogatamee Waa mée tomaa-tomaa uduma daba daagimaa peeyaano Mée, mee ko Yesus mikee gaayaa bagee kuwa ki daba daagimaa peeyaano Mée mee.
11Aa kuwa menaa uduma "Daamaa niidogaai, daamaa niitupii" see ase-manee taai. 12Mée me a kaa "Waa ko peedi yoka wa me menaa kaasee kaa yayeekee ya?" see kawegayaa menaa kuwa emaa se wugii. Yesus mikee gaayaa bagee yuwa me a me daamaa umii-umii, too-too kuwa kaobeewoosi naadi aa mena daamaa eewegataa, agiyoo daamaa eeukuwataa, mée epa gaataa, Yesus mikee nao naadi ukuwaano too dimii gaataa, pedeo ena ma taa see kaa daamaa umiwoo, toowoo taai.4:12 Tit 2:7-813Anii kameemagaano taa kaa ikii Yesus mikee gaayaa bagee kutuu segee siyaa kaboo aa Ogatamee me kapogee kaa menaa daamaa eewegagee taai, okoo dimi mena daamaa pesee kiyaabuu segee taai, daamaa mée topegee taai. 14Aa kuwa see see daamaa ukuwageese naadi Roh me a kaa kaneeta agiyoo mee se ekeasii. Kuwa ko Yesus mikee gaayaa bagee tuku-tuku yuwa okoo me yagaa a kaa kamaamea kaboo "Ogatamee me ’Aa kisee agiyoo naukuwaape, kisee menaa nawegaape’ see kasigi" see kasemea menaa kuwa se ekeasii. 15Kuwa menaa uduma a me daamaa ipiipi dii, dimi-dimi ukuwawoo taai. A me kisee ukuwawoo siyu ko mée uduma aa maamaa kisee ukuwagee see mée ii see kuwa kadiipea. 16A me umiyaa, tuyaa kuwa daamaa dii, a me mée tupiino menaa kuwa miya maamaa ipiipi dii. Kuwa uduma daamaa makii taa see kaa se daata ukuwawoo taai. Aa kisee omaago ma ukuwawoo siyu ko aa ma, a me menaa kayeetaa see bagee yuwa miya ikii uduma daba daagimaa pootagea.
5Yesus mikee gaayaa bagee yuwa tupiino menaa
1Ebo bagee yuwa pesee menaa kaa aseekee se kiya agaataagi paagoo eewegayaa see see mokoo daamaa eewegaai. Paayogaa yogaa kuwa agaabee nokaa yuwa see see aasee taai. 2Ebo apii kuwa abaayo nokaa yuwa see see mokoo daamaa aasee taai, bedaa ukuyogaa yogaa yuwa miya pedeo ena ma taa kaa aa ukuyogaa yuwa mokoo daamaa ekee taai.
3Miyaa apii yuwa gaayu ko ebo ekeasii. Okoo ma enaataa see bagee ena ma taa kiyu ko okoo epa kaano gaano pedeo. 4Kiya okoo yogamee agoo, ogo nokaa agaanii yuwa agoo see kiyu ko kuwa bagee yuwa me too okoo me gaano pedeo agiyoo mantaa. Kuwa ko okonaka ma, ogo nokaa agaanii yuwa ma kuwa me yogaanii yuwa daamaa muniwoo seta yoka okoo me daamaa deewoo seta see see mokoo bedaa yogaanii yuwa me okonaka deewoo taano daamaa. Kuwa Ogatamee me ede kiyaa agiyoo yoka Yesus mikee gaayaa bagee yuwa kuwa menaa kuwa tupiino gaano pedeo. 5Wa kaa tabogeano bagee taa, wa too omegee see miyaa apii mee ko Ogatamee kaa too dimi kotopiwoo, diitoo siwoo siyaa, egapi yaato miya, daatooyiba yaato miya Ogatamee nao naadi sembahyang idimegee siwoo see apii. 6Kiya apanaa miyaa apii gaayu ko okoo me otoopa ede gaata-gaata yuwa too obeewoo siyaa. Okoo aya tota kiya dimi mena pe-seometa mokoo. 7Ni me kasega menaa kuwa okoo ase-manee taai. Mée me "Kuwa kaasee miyaa apii yuwa" see yawegayaa naadi kasega. 8Mée waa ena me wa me bagee yuwa epa se gaata agiyoo se maniyu ko pedeo, bedaa waa ma tukuguu kuwa daamaa se deewoo siyu ko mee asii esee pedeo. Wa me mikee gaata dimii mee wisintaagi, bedaa wa me pedeo ko aii mikee gaano taa bagee yuwa me pedeo dimii yuwa kuwa asii esee pedeo kiyaa.
9Miyaa apii yuwa okoo naano agiyoo tapoo umiyaa naadi okoo me gaano pedeo agiyoo aii masegeesi yoka okoo ekaa yuwa kapoge kaa magaai. Kiya miyaa apii kuwa uduma ekaa se magaai, tahun bado ena wodoo ometa see apii yuwa too, paimee wa too epa kiwoo seta apii kuwa too ekaa magaai. 10Mée me "Waa ko daamaa agiyoo yaukuwagee see apii" see yawegataa see apii too. Mee ko wa me yogaa yuwa daamaa muniwoo seta apii, meekee bagee wa me ee kaa daamaa eenotaa siwoo seta apii, Yesus mikee gaayaa bagee yuwa okoo me badoo yuwa daamaa uwo yawetogetaa segee see apii,5:10 Bado yuwa daamaa uwo yawetogeano mee ko idukaa bagee me ukuwata-ukuwata. Meekee bagee paagoo ee kaa bagee ekaato dimi peedi ekeata kaama daamaa yaukuwagee seta agiyoo ena. ae-wae, sooi-wooi taa see bagee yuwa daamaa deegee see apii, daamaa agiyoo-pagiyoo tomaa-tomaa kuwa ukuwagee see apii kuwa too ekaa magaakee, miyaa api naadi uduma se.
11Ukuyogaa kepaa apii miyaa gaayu ko okoo ekaa se magaai. Mée ou dimii mee ebo, Kristus ou dimii mee peedi naadi kaama okoo bedaa mée peeyaa yoka ekaa se magaai. 12Petamanii okoo me "Anii mée se poopa, Kristus Wa me agiyoo too koogo yaukuwawoo taapa" see wegama menaa da kuwa wisintaata mée peeyaa. Kisee ukuwayu ko waa ekaato kaa pedeo menaa agoo kiyaayaa. 13Bedaa mena ena miya kisee: Okoo ekaa maataata kaama naano agiyoo okoo paagoo manegee siyu ko okoo me agiyoo ukuwaano be kaapea, paayaa kaa amoka ee ena kaa kaama bedaa ee ena kaa peenaa segee taapea. Kuwa too se kiya mée me menaa koogo yayeenaa, yadoonaa, apanaa bagee me menaa ma yawataganaa, kisee se wegayaa menaa yuwa weganaa senaa see apii kiyaa yoka ukuyogaa kepaa miyaa ekaa yuwa se magaai. 14Okoo kisee otoopa koo siyaa yoka mée poono daamaa, kisee anii ede. Okoo yoga daamaa kabataa, ee kaa agiyoo-pagiyoo daamaa ukuwataa, kisee daamaa ukuwawoo siyu ko inii mée be kiyaa bagee yuwa me pedeo menaa mée si yawegayaa. 15Mikee, miyaa apii yuwa noonaa me Kristus ekeata Iblis yaato peanemea.
16Yesus mikee gaayaa apii to ma, miyaa apii to ma ekea kenaaya gaayu ko mee apii me too mee miyaa apii to me gaano pedeo agiyoo manegee taano daamaa, Yesus mikee gaayaa bagee apanaa yuwa kaa si yadootagaai. Miyaa apii yuwa okoo manegee taano bagee taa gaayu too Yesus mikee gaayaa bagee apanaa yuwa me manegee siyaa.
Yesus mikee gaayaa bagee tuku-tuku yuwa kaa menaa
17Yesus mikee gaayaa bagee tuku-tuku yuwa gaayu ko kuwa mikee gaayaa bagee yuwa daamaa ipiipi deegee siyu ko okoo yaapaagee taano miya daamaa, agiyoo maniino miya daamaa, ekea paaya. Okoo noonaa omaago ma Ogatamee me menaa yawegataa, mée topetaa see kiyu ko okoo koga ma maniino daamaa. 18Kuwa ko Ogatamee me kapogee yiba ebeamaata menaa ena mee ko kisee: "Sapi wodaa gandum poo ikii yuwa beedaasi naadi bado batagi-patagi sepegee siyaa kaboo okoo nusi yoka ebee to one si yapodaai" see menaa ebeamaata. Bedaa mena ena miya kisee: "Agiyoo yaukuwataa see mée wa me yaukuwataa to mokoo da daamaa masiyaa" see menaa ebeamaata yoka okoo daamaa manii.5:18 Ul 25:4, Luk 10:7, 1Kor 9:9
19Mée waa ena me tuku-tuku bagee ena waa naa "Yaai, waa kisee ukuwagi, kisee ukuwagi" see kasiyaa menaa kuwa si yayii, deepea bagee ekea wiya, wedo waa naa agoo gaayu too yayeeyaa.5:19 Mat 18:1620Wa me mikee kisee pedeo ukuwayu ko Yesus mikee gaayaa bagee yuwa gii da kaa waa ego-tago taai. Kisee ukuwayu ko wa me koo sipi see see apanaa tuku-tuku siyaa bagee yuwa miya ukuwaano wedaapea. 21Ogatamee ma, Kristus Yesus ma, daamaa wigintaata malaikat bagee yuwa ma okoo emaa dagii da kaa anii kuwa kaseeii sepa menaa yuwa maamaa ipiipi ukuwagee taai. Tuku-tuku bagee yuwa mikee ego-tago siyaa kiya waa ena a me epa naadi se ego-tago siyaa, waa ena ego-tago siyaa see kuwa pedeo, tuku-tuku bagee uduma endagii see ekeasii.
22Tuku-tuku bagee wigineano mee ko a me maamaa ipiipi dii. Waa daamaa ye, pedeo ye see kuwa maamaa deegee naadi kaama too wiginiyaa, wa kaa yagaa yamagayaa. Daamaa deegee taano taa kaa moga wiginiyu ko waa wigintaata kaama wodoo pedeo agiyoo ukuwapi ko kuwa wa me pedeo yuwa aa ma miya enaataa aagadi siyaa yoka naadi kasega. A kaa pedeo ena ma taa kese naadi maamaa dii.
23Aa daabaa boodi, kisee agiyoo meanee segeeke kuwa ko boodi taa kisi naadi anggur poo uwoo peenaa naano daamaa, yaai see se gaai, aii uwoo too nookee se.
24Mée noonaa okoo me pedeo ukuwayaa yuwa kuwa moga yanekeeniyaa, okoo kaa pedeo menaa awee da kaa wegaano taa miyoo miya moga yanekeeniyaa. Kiya mée noonaa okoo me pedeo yuwa moga se nekeeniyaa, maamaa omemaata kaama too awee da kaa ipi kiyaa. 25Mee see see miya mée noonaa okoo me daamaa ukuwayaa agiyoo kuwa awee da kaa yoka moga nekeeniyaa, mée noonaa okoo me daamaa ukuwayaa agiyoo moga se nekeeniyaa kiya kuwa miya awee da kaa kaapa, se boonemaayaa.
61Hamba kiyaata bagee yuwa paagoo tupiino menaa gaayu ko okoo epoo mée me menaa kuwa daamaa yayiino too, kisee ebo ekee see too gaano pedeo. Okoo me eboo kisee ebo ekee segee siyu ko mée me Ogatamee ekaa da se wisiniyaa, inii me mée topegee see menaa kuwa miya mée se wisiniyaa.6:1-2 Tit 2:9-102Hamba kiyaata bagee okoo epoo mée waa miya Yesus mikee gaayaa bagee kiyu ko ’Enaa Yesus yiba ena kenaa bagee yoka koosi, wa me menaa si yayiino miya daamaa’ see dimii mee pedeo. Ekea paaya Yesus mikee gaayaa bagee yoka kuwa agiyoo kuwa wa me epa see bagee me agiyoo yoka naadi esee daamaa dimi-dimi yaukuwaano too.
Kepe ou see dimii kaa mena weganaa see bagee yuwa gaamaasi naadi menaa
Kuwa menaa uduma "Inii daamaa niiukuwawoo taai" see menaa tupii. 3Má menaa mée topenaa see bagee yuwa gaayu ko okoo inii epoo Mée Tuhan Yesus Kristus me mikee topeta menaa yuwa daamaa peneasiino taa. Okoo me mée topenaa see menaa kuwa wa too, inii Ogatamee ma dimii menaa kaa omegee, toogeesi naadi mée topegee see menaa kuwa see see se. 4Okoo ko ’Ni too ebo, ni too ipi’ see gaayaa bagee kiya esee umina ewo see bagee yuwa too. Okoo aawisi-maawisi segee taano kuwa ede, mena kamu ena mee kaa too miya aakago-maakago segee taano miya ede, kisee bagee yuwa too. Okoo kisee koo segee naadi kaama pedeo dimii miyaa. Kuwa ko ’Anii miya ebo naaki ou’ see dimii gaataa, mée kutuu wuditaa, pedeo mée yawegaa-wegaa, ’Waa kisee mée to kepa, kisee mée to kepa’ aagaawee, kisee dimii yuwa agoo kedaa siyaa. 5Okoo dimi pedeo kedaa naadi kaama kisee aawisi-maawisi segee see bagee yuwa. Mikee menaa okoo kaa taa, mikee menaa yamasegeeta toogee see bagee yuwa too. Okoo me gaano, ’Anii Ogatamee me menaa doowoo, wegawoo siyu ko ni paagoo agiyoo eebaa agoo nakiyaayaa’ see dimii gaataa see bagee yuwa too.
6Mikee, Ogatamee me menaa doowoo, wegawoo taano kuwa me esee daamaa mée kiyaayaa kiya ’Ni paagoo eebaa taa topa miya koosi, sikii’ see dimii mee ma enaataa gaayu too daamaa mée kiyaayaa. Kisee dimii gaayaa bagee kuwa mikee senawii. 7Mee ko inii mée kabata naagoo agiyoo ena ma doomeeno taa, bedaa inii booyaa naagoo miya agiyoo ena ma se dooyaa yoka 8inii naano agiyoo ma, magaano agiyoo ma kuwa agoo kiyu ko ’Koosi, kuwa sikii’ see gaataa.6:6-8 Ayb 1:21, Plp 4:11-13, Ibr 13:59Kiya kepe eebaa naaki ou see dimii gaayaa bagee kuwa pedeo kedaa siyaa. Kepe ou dimii mee ebo kiwoo naadi kaama okoo kupi kaa booyaa mokoo see see kiyaa, dimi ewo see bagee me ou gaayaa agiyoo yuwa too ou gaawoo siyaa, usiyaato ko okoo me umiino, toono pedeo kedaa siyaa. 10Kepe ou dimii mee ko se-pedeo, we-pedeo uduma manii to. Mée noonaa ko kepe ou see dimii mee ebo kemaata inii me mikee gaakee kaa doowoo see menaa kuwa wisintaata dimi nagii-nagii agiyoo eebaa okoo ekaato kaa miyaabuu seta.6:9-10 2Raj 5:19-27, Mat 13:22
Wodopasi ase-maneeta menaa yuwa
11Okoo kepe ou dimii gaataa see bagee yuwa kiya eto ko aa Ogatamee me bagee aa kuwa dimi-pami uduma wisintagaai. A me ou dimii kuwa ko kisee: topoo see dimii ma, Waa ma dimii menaa kaa umiwoo, toowoo taano dimii ma, mikee gaano dimii ma, epa dimii ma, makii taa, koogo adumeta dimii ma kuwa uduma se masega ou naadi abawoo, umiwoo taai. 12Aa dimi nagii-nagii agiyoo agoo kiyaa miya inii me mikee gaakee kaa doowoo see menaa kuwa too daamaa omaago ma yawegawoo, yadoowoo taai. Aa iminoo miya, iminoo miya toowoose naadi Ogatamee me Ni paagoo nameei see kaseta. Kuwa menaa dimi yiba daamaa penee siwoo taai. Idukaa a me kuwa iminoo miya, iminoo miya toowoose naadi menaa kuwa mikee menaa nao naadi mée eebaa uduma gii da kaa daamaa wegakomee seme.6:12 1Tim 1:1813Agiyoo-pagiyoo uduma aya tuyaabuu siwoo taa see Mée Ogatamee mee ma, bedaa Kristus Yesus mee Waa booyaano taa kaboo Pontius Pilatus paagoo mikee menaa too daamaa wegakomeeta6:13 Yoh 18:33-37 Mée mee miya Ekea emaa dagii da kaa ani me omaago ma kasiino menaa kuwa ko kisee: 14Anii a me mée tupiwoo, doowoose naadi kase-manee seta menaa kuwa daamaa peneasii. Pedeo menaa se kawegasi naadi kuwa menaa ena ma se ekeasii, dimi-dimi yaukuwawoo taai, kisee too inii epoo Mée Tuhan Yesus Kristus metaki meetagi yoo too. 15Monaa da mee ko Ogatamee Wa me too daataata. Waa ko Wa too ebo, Wa too asii-sege nao naadi yaapaagee siwoo taa see Mée, Pesee Wodoo Pesee, Ebo Wodoo Eboo see Mée mee. 16Wa too se booyaa, kisee too toowoo see Mée. Waa totaa see yoo keno kusi-kusii da esee ebo kemaata mée ena ma Wa paagoo ekaapa se seameamaayaa. Waa deetaa see mée ena ma taa, mikee, Waa diino naka. Se-pesee, we-pesee yago Mée mee inii niiyaapaagee taano too kisee too iminoo miya, iminoo miya. Amin.
17Magaa da kaa kepe yago bagee kuwa ebo dimii se gaasi naadi asiino menaa kuwa ko kisee: Kepe kuwa ko kisee too toowoo taata agiyoo se, egadaa taata agiyoo too yoka kuwa kaa dimi se magaai, Ogatamee Wa kaa too dimi kotopiwoo taai. Waa ko inii ede ma, ede ma toogeesi naadi kaama agiyoo-pagiyoo uduma kabu see taa, aii mée manegee see Mée yoka Wa kaa too dimi maawoosi naadi okoo ase-manee taai.6:17-18 Luk 19:8, Tit 3:1418Bedaa okoo me kepe tabaa da ou see dimii mee se gaata daamaa ukuwataa see agiyoo kuwa too eebaa agoo kiyaabuu taai see asii. Kabu see dimii mee taa, okoo taa kiyaa bagee yuwa daamaa aii wodegeesi naadi miya okoo ase-manee taai. 19Okoo me kisee wudiwoo naadi kaama bedaa epeekaa okoo miya masiwoo taapea, bedaa okoo me umii-umii, too-too kuwa miya mikee see dimii kaa umiwoo, toowoo taapea.6:19 Luk 12:33
20Timotius, aa idukaa kaama mikee menaa a kaa kadootaata yuwa kuwa too ipiipi doowoo taai. Ogatamee ewo see bagee me amoka aawega-maawega see menaa kuwa yawisintagaai. Okoo me "Inii ipi see menaa agoo" see weganaakea kiya makapaa menaa too yoka emaa se wugii. 21Mée noonaa me kuwa makapaa menaa yuwa peneata kaama inii me mikee gaakee kaa doowoo see menaa kuwa ekeata.
Ikii uduma Ogatamee Wa me aii kiepa dimii mee ikii ma epo enaataa kiitoowoosi naadi kiasega. Kiyoo too.