1 Petrus

1 Petrus

Petrus me petamanii yaebeamaata kapogee

Mee kapogee mee ko Yesus mikee gaata bagee okoo mée eebaa mée me be kaa wegee-wegee segee seta kemaata Petrus me okoo Yesus me menaa daamaa peneata makii taa see kaa toowoosi naadi yaebeamaata. Petrus mee Yesus me topenaa see bagee gaasi ma wiya kuwa mée ena.

Wa me okoo paagoo yaebeamaata menaa kuwa ko kisee: Inii ko Ogatamee me daamaa mée wigintaata bagee yuwa, magaa da kaa kiyoo keedaa toogee see bagee yuwa, meekee bagee yuwa mokoo yoka mée me ae-wae, gaagaa mée siyaayaa agiyoo kuwa dimi se nagimisi naadi yaebeamaata. Bedaa okoo me daamaa ukuwayaa iyee kuwa mée me deesi naadi pedeo taa see kaa umiwoo, toowoo taai naadi menaa kuwa miya mee kapogee yiba yaebeamaata.

Yesus mee epoo to wodoo pakaa-seometa kaama wodoo tahun amaamo waa naa omemaata kaama tahun 63 mee yiba mokoo Petrus me mee kapogee Roma magaa kaa kaama ebeamaata. Roma see magaa ekaa mee ko mee kapogee yiba Babilon see magaa ekaa mee miya wegayaa.

Mee kapogee yiba mena kutuu yuwa kuwa ko kisee:

1:1-12 Petamanii menaa ma, Ogatamee mee yaapaagee seta menaa ma

1:13–2:10 Pedeo taa see kaa umiwoo, toowoo taai naadi menaa

2:11–3:12 Ekaato dimi peedi ekee taai naadi menaa

3:13–4:19 Makii taa see kaa toowoo taai naadi menaa

5:1-11 Ogatamee me domba yuwa daamaa muniwoo taai naadi menaa

5:12-14 Wodopasi menaa

¹Anii ko Petrus, Yesus Kristus Wa me menaa nadoonaasi naadi pooi see naseta mée. Mee kapogee mee ko anii ikii kiyoo-kiyoo wudida-peeda naadi kaama apanaa bagee me magaa kaa keedaa toogeekea bagee yuwa paagoo kiebeataaka. Kuwa ko ikii Pontus wee kaa magaa ma, Galatia wee kaa magaa ma, Kapadokia wee kaa magaa ma, Asia wee kaa magaa ma, Bitinia wee kaa magaa ma kuwa magaa kaa medaa seta bagee yuwa paagoo kiebeataaka. Ikii ko Ogatamee me daamaa kiwigintaata bagee yuwa. ²Kuwa ko idukaa esee petamanii kaama Nagamee Ogatamee Wa me gaata-gaata doodoo ikii daamaa kiwigintaata. Eto ko Roh me ikii me pedeo yuwa kiwigineepii siwoo naadi kaama Ogatamee me ikii daamaa wa too kiwigintaata bagee yuwa kikiyaabuu seta kaama totaakea. Ikii Yesus Kristus Wa me menaa daamaa yayeewoosi naadi, bedaa Kristus Wa me tadaa uwoo me ikii kaa kigoesipigiisi naadi miya ikii kisee daamaa wa too kiwigintaata.1:2 Idukaa Israel bagee yuwa ma, Ogatamee ma, Wa me menaa ma uduma enaataa aagadimisi naadi Musa me woda tadaa uwoo masegeeta Israel bagee yuwa kaa goesipigii seta, kisee okoo Wa me menaa yuwa daamaa peneata doowoo siyaa bagee yuwa kiyaabuu seta.

Ogatamee Wa me epa dimii ma, koogo adumeta dimii ma kuwa ikii maamaa kineesi naadi kiasega.

Kristus kaa dimi kotopiwoo, diitoo siwoosi naadi menaa

³Inii epoo Mée Tuhan Yesus Kristus Waataagi Ogatamee mee niiyaapaagee taai. Wa me Yesus Kristus mee boota kaama aya andoo peeyaata kuwa me inii miya yoga kabayaa mokoo Wa me esee mée epa see dimii mee kaa inii me umiino, toono kuwa gipii mée yakiyaata. Wa me inii kisee mée tuyaabuu siwoo seta kemaata inii Wa kaa dimi kotopiwoo, diitoo siwoo siyaa.1:3 Tit 3:4-6⁴Mee ko kuwa Wa me "Ani me aii kisee kiniita" see mée aseta agiyoo kuwa inii me see yuwa masiitagea nao see dimii mee gaawoo siyaa. Kuwa agiyoo kuwa se pedeo kiyaa, se nuku kiyaa see agiyoo. Kuwa agiyoo epoo to wodoo kimaataata topa.1:4 Kol 1:12, 2Tim 4:8⁵Ikii me Yesus mikee gaawoo naadi kaama Ogatamee Wa me pesee da me ikii daamaa kitaamegee siwoo see, kisee too wodopasi naagoo too. Wa me ’Anii okoo daba daagimaa peeyaabuu taata’ see gaawoo seta doodoo Wa me mee naagoo awee da kaa inii daba mée daagimaa peeyaabuu taatagi.1:5 Yoh 10:28

⁶Kisee kemaata ikii ede ma, ede ma segeekea. Ikii eto kigaadee siyaa agiyoo tomaa-tomaa kuwa me ikii keedaa ae-wae, dimi gaagaa segee siyaa miya ikii me ede ma, ede ma dimii mee miya ebo. ⁷Kuwa ikii kigaadee siyaa agiyoo kuwa me ikii me Yesus mikee gaano dimii mee ebo ii see kuwa awee da kaa mée deeyaayaa. Emas pose gaayu ko emas kuwa daamaa emas ii see kuwa deesi naadi biyaa kaa yuwiyaa. Emas pose kuwa mikee ebo maa diya peedi, kuwa taa kaata agiyoo too. Ikii me Yesus mikee gaayaa dimii mee asii esee ebo agiyoo. Ikii makii taa see kaa mikee gaawoo naadi kaama Yesus Kristus ekaato awee da kaa mée deeyaatagi naagoo ikii ebo kiekeata maamaa kiapaagee taatagea.1:6-7 Rom 5:2-4, Ibr 12:11, Yak 1:2-4⁸Ikii Yesus mee diino taa bagee yuwa kiya Waa esee epa nao see dimii mee gaawookea. Ikii eto miya Waa se deegea kiya ikii me Waa mikee gaano dimii mee ebo, bedaa ikii me ede ma, ede ma dimii mee miya esee ebo, esee asii-sege, se wegamaayaa see edee kuwa.1:8 Yoh 20:29⁹Mikee, ikii Yesus mikee gaakee kaa ikii dimi mena daba kidaagimaa peeyaata toowookea kemaata ikii me ede see dimii mee ebo.

¹⁰Kuwa daba mée daagimaa peeyaano menaa kuwa ko idukaa nabi bagee yuwa me ikii kaa kiwegawoo seta, mee ko "Epeekaa Ogatamee me mée aii epa kaa kisee daamaa yaukuwaatagi, kisee daamaa yaukuwaaniyaabuu taatagi" see wegawoo seta. Kuwa menaa kuwa okoo me nekeenega naaki ou naadi kaama maamaa imiyaawoo, dimi-dimi gaagaa siwoo seta. ¹¹Kuwa nabi bagee kuwa Kristus Wa me Roh me okoo dimi yiba ase-manee seta menaa kuwa ko kisee: Kristus Waa boodi ma, boodi ma boogeeta kaama Waa esee ebo, esee asii-sege see ekee siwoo taatagea, see menaa kuwa ase-manee seta. Okoo kuwa menaa ipiipi gaagaa naadi kaama kuwa menaa yuwa kaasee ukuwaaniita naa ya, moga ukuwaaniita ye, epee ukuwaaniita ye, see dimii gaagaa siwoo seta.1:10-11 Yes 53:1-10¹²Ogatamee me kuwa nabi bagee yuwa asiino, "Kuwa menaa kuwa ikii eto nekeeniyaa menaa se kiya epeekaa yaato bagee kuwa too nekeeniitagea" see aseta yoka okoo me kuwa menaa yuwa ikii kaa kiwegawoo seta. Kuwa Kristus kaa menaa wegawoo naadi kaama Roh Kudus mee, epoo to wodoo kaama isiyaata Mée Wa me pesee kaa mée me Yesus me doometa menaa kuwa ikii paagoo daamaa kiiweganaa semea. Malaikat bagee yuwa miya kuwa ikii kaa kiwegawoo seta menaa kuwa esee ipi kega naaki ou see dimii mee gaawookea.

Pedeo taa see kaa umiwoo, toowoosi naadi menaa

¹³Kisee kemaata ikii daamaa ipi kaa dimi gaamaata kaama ikii ekaato ipiipi deewoo taai. Yesus Kristus meemaata kaama awee da kaa kaatagi naagoo ikii kiepa kaa aii kiniitagi agiyoo kuwa moga masega naaki ou see dimii mee maamaa gaawoo taai, Wa kaa dimi kotopiwoo, diitoo siwoo taai.1:13 Luk 12:35-36¹⁴Nagamee me menaa daamaa yayeetaa see yogaa yuwa mokoo ikii miya kisee daamaa yayeewoo, umiwoo taai. Ikii idukaa Ogatamee ewo see kaboo da pedeo ou dimi-pami kaa umiwoo, toowoo seta kuwa ekeasii, obeekee se1:14 1Tes 4:7-8, Tit 3:3-5¹⁵kiya ikii Ni paagoo nameei see kiseta Mée Waa pedeo ena ma taa see see mokoo ikii miya ikii me ukuwayaa, peeyaa yuwa uduma yiba pedeo taa see kaa umiwoo, toowoo taai. ¹⁶Ogatamee me menaa ena mee ko kisee: "Anii ko pedeo ena ma taa see Mée yoka ikii miya kisee pedeo taa see kaa umiwoo, toowoo taai" see menaa da ebeamaata yoka daamaa nekeenii.1:16 Im 19:2, Mat 5:48

¹⁷Ikii me Ogatamee paagoo "Neataagi wae" see asegee siyaa. Waa ko mée gakata, ebo, peedi kuwa uduma okoo me ukuwagee seta yuwa doodoo wigintagaatagi Mée mee. Waa kisee Mée yoka ikii eto magaa da kaa keedaa omegee, toogee siyaa kaboo Wa too weda, Wa too ebo ekee see dimii kaa umiwoo, toowoo taai.1:17 2Kor 5:10, 2Kor 7:1¹⁸Mee ko idukaa ikii me bagee yuwa okoo me otoopa umiwoo, toowoo seta iyee kuwa ikii miya doowoo seta. Kiya eto ko Wa me ikii kiedaata kaama koogo daamaa daba kidaagimaa peeyaata totaakea, see kuwa ikii ipi. Wa me ikii emas kaa kepee ma, perak kaa kepee ma, kisee aii taa kedaa taata agiyoo me kiedaata se ¹⁹kiya esee ebo see agiyoo me too, Kristus me tadaa uwoo kuwa me too kiedaata. Waa ko pedeo ena ma taa, uduma daamaa too see domba wodaa pooduu to mokoo.1:18-19 Yoh 1:29, 1Kor 6:20, Why 5:9²⁰Ogatamee me uwoo to, magaa to ogaatagaano taa kaboo Kristus mee Wa too daamaa wigintaata kiya eto wodopasi yaato ikii daba daagimaa peesea naadi Waa awee da kaa keta. ²¹Waa doodoo da taa ikii Ogatamee mikee nao see gaayaa. Ogatamee me Waa boota kaama aya andoo peeyaata kaama esee ebo, esee asii-sege siyaata. Kuwa me kaama ikii Ogatamee mee mikee gaawoo, Wa kaa too dimi kotopiwoo, diitoo siwoo siyaa.

²²Ikii mikee menaa daamaa yayeewoo, daamaa yaukuwawoo naadi kaama ikii ekaato pedeo taa kiyaata esee mikee epa aagaa taakea. Kisee kemaata ikii dimi menaa da me esee maamaa epa aagaa siwoo taai.1:22 Rom 12:9²³Kuwa kisega kuwa ko ikii kaagaa wiya kikabata bagee yuwa. Kaagaa wiya kikabata mee ko mée tomaa me se, kisee booyaa agiyoo me ikii kikabata mee se kiya se booyaa agiyoo me, Ogatamee Wa me kisee too iminoo miya, iminoo miya toono too menaa kuwa me ikii kaagaa wiya kikabata kaama toowookea.1:23 Yak 1:18²⁴Wa me idukaa ebeamaata menaa ena mee ko kisee:

"Mée tomaa uduma boo uwaa da mokoo,

bedaa okoo me disii kuwa miya boo pui yuwa mokoo.

Baa boo kuwa wii kedaa siyaa,

bedaa boo pui kuwa miya kigimedaa siyaa,

²⁵kiya Tuhan me menaa kuwa kisee too iminoo miya, iminoo miya toono too" see menaa ebeamaata. Yes 40:6-8

Kuwa menaa kuwa ko Wa me etokaa doometa menaa yuwa, ikii paagoo daamaa kiiwegagee seta menaa kuwa.

Kristus mee ko tuku omaa to mokoo kemaata Wa kaa too daamaa umiwoo, toowoo taai naadi menaa

¹Kisee kemaata ikii pedeo dimii, pedeo menaa uduma ekeasii. Mée deebaa taano ma, dimi daamaa poga-poga taano ma, anii naaki ou see dimii ma, mée badeekee menaa ma kuwa uduma tameepeasii. ²Yoga ena kabamaata kaama mee yogaa to me ama maamaa naanaka nao see gaayaa dimii mee see see ikii miya Ogatamee me menaa yuwa, pedeo ena ma taa see uwoo mokoo see menaa kuwa maamaa naanaka see dimii mee gaawoo taai. Ikii kuwa menaa noowoo, pesee kiwoo, kisee iyawoo, umiwoo naadi kaama ikii daba daagimaa pootagea. ³Kisee ikii nogea naaki Tuhan mee esee daamaa, Waa mée epa nao see kuwa nekeeniyaa yoka kisee too noowoo, umiwoo taai.2:3 Mzm 34:9

⁴Tuhan paagoo miweei. Waa ko omaa to ebea-ebea, toono too see omaa mokoo, mée me wisintaata omaa kiya Ogatamee me esee daamaa nao naadi wiginegeeta kaama esee ebo ekeata omaa to mee. ⁵Ikii miya aya tuyaa see omaa yuwa ebea-ebea. Oma ee asii-maga-maga siyaa see see Roh me ikii Ogatamee me ee to mokoo kikiyaabuu siwooki. Bedaa imam bagee yuwa okoo me Wa paagoo agiyoo ekega-manee segee siyaa see see ikii Wa me daamaa wa too kiwigintaata bagee yuwa me Yesus Kristus doodoo ikii dimi mena yaato Wa paagoo daamaa ekega-manee siwoo siyaa. Ikii me kisee ukuwawoo siyaa kuwa Ogatamee me dimi kiwikii-wikii siwoo siyaa.2:5 Ep 2:20-22, Why 1:6, 5:10⁶Kisee Kristus kaa menaa ena idukaa ebeamaata, mee ko kisee:

"Deede, Sion Kutuu to kaa Ni me daamaa wigintaata omaa to mee pe-maataaga,

esee daamaa see omaa, tuku omaa to, ee kabo omaa to mee maataata tupi.

Waa mikee gaayaa bagee yuwa ego weda see dimii se gaapea" see menaa ebeamaata. Yes 28:16

⁷Kisee kemaata ikii Yesus mikee gaayaa bagee me ko ’Esee daamaa, ebo, Wa too omaa yoka’ see nekeeniyaa. Kiya Waa mikee se gaayaa bagee kuwa gaayu ko okoo kaa menaa ena agoo, mee ko kisee:

"Oma ee maataa see bagee yuwa me be kaa wisintaata tameepeata omaa mee,

Wa me masegeeta kaama tuku omaa to daamaa pee-yaekeata" see menaa ebeamaata. Mzm 118:22

⁸Bedaa mena ena miya kisee:

"Mee omaa to mee kaa mée me kepoto-kapato taapea,

okoo Wa kaa kaama okaapea" Yes 8:14-15

see menaa miya ebeamaata. Okoo Ogatamee me menaa yayiino taa kemaata kepoto-kapato siyaa. Mee ko Ogatamee me idukaa kaama okoo kaa kisee yaipiipii seta kaama yaukuwaaniyaayaa agiyoo da mee.

⁹Kiya ikii gaayu ko kisee taa. Ikii ko Wa me ena tomaa kikiyaata kaama daamaa wa too kiwigintaata bagee yuwa. Bedaa ikii ko Wa too ebo mée eetotaa see Mée Wa me imam bagee yuwa mokoo, pedeo taa see tomaa kaa bagee yuwa, Ogatamee Waa nekee bagee yuwa. Ikii Wa me ebo ukuwata-ukuwata yuwa ogo yapeeyaasea naadi ikii kisee bagee kikiyaata. Waa ko ikii digiyoo yaato kaama Ni paagoo awee yaato esee daamaa see yoo kiyoo nameei see kiseta Mée.2:9 Kel 19:5-6, Why 1:6¹⁰Idukaa ikii ko Ogatamee me bagee yuwa se kiya eto ko ikii Wa me bagee keta. Idukaa ikii Wa me epa kigaata bagee yuwa se kiya eto ko ikii Wa me epaa mee daamaa masemaagea.2:10 Hos 2:22

Daamaa iyee kaa too umiwoo taai naadi menaa

¹¹Ni me epa see bagee yuwa, ikii ko magaa to kaa kiyoo keedaa umiwoo, toowoo siyaa bagee, meekee bagee mokoo yoka magaa da kaa bagee me ou dimi-pami kuwa ikii se masii. Kuwa ou-ou see gaayaa dimii kuwa me ikii me dimi menaa da kipedeo kiyaayaa, kisee ikii ma yape masiyaa agiyoo yoka kuwa dimii kuwa uduma wa too ekeasii, see kuwa anii maamaa kisega.2:11 Gal 5:16-17¹²Tuhan ewo see bagee yuwa paagoo ikii me ukuwayaa, peeyaa yuwa uduma yiba daamaa iyee kaa too eeomegee, toogee taai. Mee kaama okoo me ikii kaa pedeo menaa kiwegayaa miya okoo ikii me daamaa ukuwagee see agiyoo yuwa kideeta kaama Ogatamee meetagi naagoo okoo me Waa yaapaagee taatagea.2:12 Mat 5:16

¹³Ikii me Tuhan mee ebo ekee see dimii kaa magaa da kaa ebo totaa see bagee yuwa okoo uduma paagoo ikii ekaato dimi peedi ekee taai. Esee ebo totaa see mée Kaisar wa paagoo miya, ¹⁴gubernur yuwa paagoo miya kisee okoo uduma paagoo ikii ekaato dimi peedi ekee taai. Kuwa bagee yuwa me pedeo agiyoo ukuwayaa bagee yuwa pedeo ukuwataa to mokoo da maniyaa, bedaa daamaa agiyoo ukuwayaa bagee yuwa miya yaapaagee siyaa. Okoo me kisee ukuwawoosi naadi Kaisar me ebo tuyaabuu siyaa.2:13-14 Rom 13:1-7¹⁵Ogatamee me daamaa, ede see gaayaa dimii mee ko kisee: Ikii me daamaa ukuwagee see agiyoo kuwa me dimi taa see bagee yuwa me kiwisineekee menaa kuwa yataa kiyaayaa kuwa Waa ede. ¹⁶Ikii kisee daamaa agiyoo ukuwageesi naadi Ogatamee me ikii mée me iyee ma kigokataata kaama daba kipeeyaata. Ikii ko kisee iyee ma aagadi taano taa bagee kiya ikii me ’Eto kaama wodoo ni me ede gaayaa agiyoo uduma daba ukuwayaa’ see dimii gaata kaama pedeo agiyoo koogo ukuwaakee se. Ikii ko Ogatamee ma aagadi seta bagee yoka Wa me agiyoo daamaa yaukuwawoo, umiwoo taai.2:16 Gal 5:13¹⁷Mée uduma ebo ekee taai. Ikii Yesus yiba ena kenaa bagee yoka epa aagaa taai. Ogatamee Wa too weda, Wa too yaapaagee taai. Kaisar mee ebo ekeasii.

Kristus Waa boodi abaata-abaata dimii wuu masisi naadi menaa

¹⁸Eto ko ikii hamba kikiyaata bagee yuwa kuwa ani me kisiino ko: Ikii me eboo yuwa paagoo ikii ekaato dimi peedi ekeata okoo maamaa ebo ekee taai. Okoo me dimi adumeta kaa ikii daamaa kiukuwayaa see bagee yuwa too se kiya dimi pesee, mena pesee see bagee okoo miya ebo ekeasii.2:18 Tit 2:9-10¹⁹Mee ko ikii pedeo ukuwaano taa kiya mée me ikii ae-wae kisiyaayaa miya ikii me ’Koosi, anii kisee dogaapa see gaayaa dimii kuwa Ogatamee me ede yoka’ see gaata kaama makii taa see kaa tuyu ko daamaa, Waa dimi wikii-wikii siyaayaa agiyoo.2:19-20 Mat 5:10-12²⁰Kiya ikii pedeo agiyoo ukuwamaata kaama mée me kidakamiyaa yuwa kuwa ikii koogo makii taa see kaa totaa see kuwa Ogatamee me kiapaagee siyaa ye? Kiya ikii daamaa agiyoo ukuwagee siyaa miya mée me ae-wae, boodi kikiyaayaa kaboo ikii koogo makii taa see kaa totaa see kuwa Ogatamee me dimi kiwikii-wikii siyaa. ²¹Wa me ikii kisee koogo makii taa see kaa toowoo taai see kiseta. Mee ko Kristus mee ikii kaa ae-wae, boodi kiabaagee seta. Wa me kisee boodi abaata-abaata kuwa ikii miya mee etaa da taa obeewoosea naadi Wa me ikii kideeyaata.2:21 Plp 1:29, 3:10 Mee ko

²²"Waa pedeo agiyoo ena ma ukuwaano taa,

makapaa menaa ena miya Wa me ebee to kaa wegaano taa" see menaa ebeamaata. Yes 53:9

²³Mée me Waa wisinegee seta yuwa kuwa Wa me bedaa wisineekee menaa peenaa ma wegaano taa. Waa ae-wae, boodi abaataaki kaboo Wa me okoo wedaa-wedaa see menaa ena ma asiino taa kiya Waa ekaato Ogatamee paagoo yaekegataata. Ogatamee Waa topoo see dimii kaa mée uduma okoo me ukuwataa to doodoo wigintagaano Mée kemaata Wa paagoo ekegataata. ²⁴Kristus Wa me inii me pedeo yuwa Wa me maa to kaa mée yadoota, piya bokoo to kaa mée yaboota. Mee ko inii me pedeo dimii, pedeo menaa kuwa booyaata kaama mikee dimii, mikee menaa kuwa kaa too umiwoo, toowoosi naadi inii kaa mée yaboota. Wa me abuu yuwa kuwa me ikii daamaa kikiyaabuu seta. ²⁵Idukaa ikii dimi ewo kaa peedaa naadi kaama egata domba wodaa mokoo keta. Kiya eto ko ikii metaki meedoota ikii dimi mena daamaa kimunitaa, kideetaa see Mée paagoo meemaagea.2:22-25 Yes 53:5-9

Paimee ma, apimee ma ekea epo enaataa daamaa umiwoo, toowoosi naadi menaa

¹Kisee miya ikii api yuwa ikii ekaato ikii me pai yuwa paagoo dimi peedi ekee taai. Mee kaama ko ikii me pai yuwa kuwa Ogatamee me menaa si yayeetaa see bagee gaayu ko ikii me koogo daamaa ukuwayaa, peeyaa yuwa kuwa me okoo Ogatamee yaato meepea. Ikii me pai yuwa paagoo mena eewegaano taa kiyaa miya3:1 Ep 5:22-24²okoo me ikii pedeo taa, Ogatamee ebo ekee siwoo see dimii mee kaa omegee, toogeekea see kuwa kideeta kaama too Yesus mikee nao see gaayaa. ³Ikii kidiino disi-disii see kuwa ko tapaato yaato se. Kuwa ko edooyuu disi-disii ma, emas bako disi-disii ma, doka disi-disii ma kuwa agiyoo magaakee kaa mée me kidiino disi-disii see se3:3 1Tim 2:9-10⁴kiya ikii semoo yiba yaato disi-disii siyaa kuwa too. Ikii dimi dapuu, dimi adumeta, kisee dimii kuwa kidiino disi ebo, kuwa disii to se taa kiyaa. Ogatamee miya Wa emaa dagii da kaa kidiino ko esee ebo. ⁵Mikee, idukaa Ogatamee kaa dimi kotopiwoo seta apii yuwa okoo miya kisee. Okoo kuwa dimii yuwa maawoo see kaa diino disi ebo. Okoo me pai yuwa paagoo ekaato dimi peedi ekee siwoo seta. ⁶Sara mee miya kisee. Wa me paimee Abraham me menaa daamaa yayeewoo seta apii. Paimee mee ni me eboo see ekaa weeta.3:6 Kej 18:12 Ikii api yuwa miya kisee daamaa agiyoo ukuwawoo taai, wedaa-wedaa siyaa menaa kuwa miya se wedaai. Ikii kisee daamaa umiwoo, toowoo siyu ko ikii miya Sara me yogaanii yuwa mokoo kiyaa.

⁷Bedaa ikii pai yuwa miya ikii apimee ma epo enaataa daamaa dimii kaa omegee, toogee taai. Api kuwa peenaa dabaa yoka ikii daamaa nekeenii. Api yuwa ma ikii paaya Ogatamee me kiepa kaa kisee too umiwoo, toowoo see bagee yuwa daamaa kikiyaabuu seta yoka apimee ebo ekee taai. Ikii me Ogatamee paagoo sembahyang siyaa menaa yuwa se taameensi naadi apimee ma epo enaataa daamaa umiwoo, toowoo taai.3:7 Ep 5:25-32, Kol 3:19

Epa aagaa see kaa koogo daamaa umiwoo, toowoo taai naadi menaa

⁸Bedaa mee wodoo taa kisiinaka menaa kuwa ko kisee: Ikii uduma ena dimii, ena menaa kaa daamaa omegee, toogee taai, dimi aamagaa taai, ena kenaa bagee epa aagaa siyaa see see epa aagaa taai, dimi peedi kiwoo taai. ⁹Mée me ikii pedeo kikiyaayu ko ikii me miya okoo pedeo kiyaano see naadi modee maseekee se. Mée me kiwisiniyu ko ikii miya okoo wisineekee se. Kiya Ogatamee paagoo okoo kaa daamaa agiyoo yaukuwaaniyaasi naadi yaidimaai. Ogatamee me ikii kaa miya daamaa agiyoo kiukuwaaniyaano see naadi Ni paagoo nameei see kiseta yoka okoo kaa miya kisee yaidimaai.3:9 Luk 6:27-28, Rom 12:14¹⁰Kisee menaa kuwa Ogatamee me menaa yiba ebeamaata, mee ko

"Mée ena ’Anii ede ma, ede ma umiwoo, toowoo taano ou,

ni me umiwoo, toowoo siyaa yuwa kuwa daamaa too ede’ see dimii gaayaa mée to mee ko

waa pedeo menaa se wegasi naadi dabegea da munii,

bedaa ebee to kaa mée deebaa see menaa kuwa miya gaai.

¹¹Waa pedeo dimii, pedeo menaa kuwa beesekaa ekeata daamaa agiyoo too ukuwawoo taai,

waa mée ma aaemee-emee siwooka naaki ou naadi kaama emee-emee see etaa da mee too obeewoo taano gaano pedeo.

¹²Kisee waa dimi topoo, mena topoo see mée to gaayu ko Tuhan me waa emaa kaa dootaa see,

bedaa wa me idimegee see menaa yuwa apa kaagoo naadi yayeeyaa.

Kiya pedeo agiyoo ukuwagee see bagee gaayu ko Tuhan me okoo wisintaata Wa me ebeyumaa da okoo kaa pe-taameeniyaa" see menaa ebeamaata. Mzm 34:13-17

Ae-wae, dimi gaagaa siyaa kaboo koogo makii taa see kaa toowoosi naadi menaa

¹³Ikii daamaa agiyoo too ede ma, omaago ma ukuwagee siyu ko maamee me pedeo kikiyaayaa? ¹⁴Taa kiya ikii mikee daamaa agiyoo ukuwayaa kuwa kaa miya mée me ikii boodi, ae-wae kisiyaayu ko koosi, daamaa, ede nao. Okoo wedaakee se, dimi gaagaa see se.3:14-15 Mat 5:10¹⁵Kiya ikii dimi yiba Kristus mee Wa too Tuhan nao naadi kaama Waa ebo ekee taai. Mée me ikii paagoo "Ikii Kristus kaa dimi kotopiwoo, diitoo siwookea kuwa kaasee kaa ya?" see kiapaadee siyaa yoka ikii me kisee kaa, kisee kaa see menaa kuwa okoo paagoo daamaa asiino see naadi ipiipii taai. Kiya ikii adumeta dimii ma, okoo ebo ekee see dimii ma kuwa dimii kaa too okoo koogo daamaa eewegaai. ¹⁶Ikii me pedeo dimi, pedeo menaa uduma wigintaata kaama okoo paagoo daamaa eewegaai. Ikii kisee Kristus ma dimi aagadi-maagadi naadi kaama daamaa umiwoo, toowookea kuwa me kemaata ikii mena kibadiyaa bagee kuwa ego weda kaapea. Okoo me kibadeekee menaa kuwa pedeo yoka see dimii mee okoo gaasi naadi ikii daamaa dimii, daamaa menaa kuwa kaa umiwoo, toowoo taai. ¹⁷Mée me ikii boodi, ae-wae kisiyaayaa kuwa Ogatamee me gaata-gaata doodoo kisee ikii kaa kiukuwaaniyaayu ko mée me ikii me pedeo agiyoo ukuwata kaama boodi kikiyaano ko pedeo. Ikii me daamaa agiyoo ukuwata kaama mée me boodi kikiyaayaa kuwa too daamaa. ¹⁸Mikee, Kristus Waa miya boodi abaagee seta. Wa me inii me pedeo yuwa kaa kaama kaagaa ena too too mée yaboota. Pedeo ukuwaano taa see Mée Wa me inii pedeo ukuwagee see bagee yuwa Ogatamee paagoo badaa mée magaano see naadi mée yaboota. Waa má yaato ko mée me booyaata kiya Roh me Waa aya andoo peeyaata.3:18 Rom 5:6-8, Ibr 9:28¹⁹Waa Roh pesee kaa peedoota idukaa bagee boota yuwa paagoo, okoo digiyoo ee yiba peneata toogee seta yuwa paagoo Wa me okoo ebo menaa eewegata.3:19 Waa idukaa bagee boota yuwa paagoo peeta see menaa mee ko mena kegaa ena miya kisee: Waa peedoota paa yuwa paagoo peeta, see menaa mee. Okoo paagoo peemaata kaama "Ani too ebo naekeata topa yoka" see menaa mee eewegata.²⁰Kuwa ko idukaa Nuh mee tota kaboo Ogatamee me menaa yayiino taa bagee boota yuwa paagoo eewegata. Nuh wa me kapal komaa maataaki kaboo Ogatamee mee kuwa bagee okoo me pedeo yuwa ekeasi naadi koogo dimi animaata toogee seta. Kapal komaa maataata kaama mee ebo uwoo me daba daagimaa peeta bagee mée eebaa taa. Mee komaa yiba pakaanee seta bagee mée okoo wagoo too daba daagimaa peeta.3:20 Kej 6:1–7:24²¹Kuwa daba daagimaa peeta menaa kuwa ko eto uwo mée yatukumaano mee ebea-ebea, ikii mee kaa daba kidaagimaa peeyaakee. Uwo mée yatukumaano mee ko maa to kaa maga ponee yuwa mée wetogekumiino see naadi ukuwayaa agiyoo mee se kiya pedeo dimii, pedeo menaa kuwa nawetogekomeesi naadi Ogatamee paagoo asemaata kaama ukuwayaa agiyoo mee.3:21 Mena nekeeniino yaato ko mena kegaa ena ma agoo. Mee ko uwo tukumaano see kaboo "Ni me pedeo dimii, pedeo menaa kuwa wiginiwoo, umiwoo taapa" see kuwa Ogatamee paagoo asiyaa, see mee. Kristus Waa boota kaama aya andoo peeta kemaata ikii miya kuwa uwoo doodoo daba kidaagimaa peeyaabuu see. ²²Kristus Waa epoo to wodoo pakaamaata kaama Ogatamee Wa me dagi yagaa yaato animaata ebo totaaki. Waa kisee ebo tuyaata kaama malaikat bagee yuwa ma, apanaa pesee yago agiyoo ma, se-ebo, we-ebo uduma Wa miyoo taa peedi yaekeata.

Gipii see dimii kaa umiwoo, toowoo taai naadi menaa

¹Kristus Waa má yaato ae-wae, boodi abaata kuwa me ikii miya ikii ekaato ipiipii semaata ’Anii Waa see see ae-wae, boodi abaapa kuwa miya koosi’ see dimii mee masii. Mikee, okoo má yaato ae-wae, boodi abaata bagee kuwa mee kaama wodoo okoo me pedeo dimii, pedeo agiyoo kuwa ekee siwoo siyaa. ²Kisee kemaata eto kaama wodoo ikii me umiwoo, toowoo taapea yiba mée me pedeo ou dimii kaa se kiya Ogatamee Wa me kisee ukuwaano daamaa, kisee ede see gaayaa agiyoo mee doodoo too umiwoo, toowoo taai.4:2-3 2Kor 5:15, Ep 4:17-19³Mee ko Ogatamee ewo see bagee yuwa okoo me otoopa ou dimii kaa ukuwawoo, umiwoo siyaa kuwa ikii miya kisee idukaa epo enaataa okoo ma maamaa ukuwawoo, umiwoo seta. Okoo see see ikii miya pedeo ou, api ou, paayogaa ou, kisee ou gaawoo, ukuwawoo seta. Bedaa ikii boomagaa see uwoo noomaata kaama otoopa-otoopa senaa taano ma, otoopa ede ma, ede ma taano ma kuwa ikii ukuwawoo seta. Bedaa ikii makapaa ogatamee yuwa, kisee esee pedeo agiyoo yuwa yaapaagee siwoo seta. Kuwa uduma ikii okoo ma epo enaataa kisee ukuwawoo, umiwoo seta. ⁴Ikii me kisee otoopa dimii kaa ukuwanaa, peenaa seta agiyoo kuwa ekeasemea kemaata apanaa bagee yuwa me dimi nagimegea. Okoo me ikii kaasee kaa kuwa agiyoo inii ma epo enaataa mée se eeukuwageekea ya naadi kaama ikii maamaa kiwisinegeekea. ⁵Kiya Ogatamee me okoo apaadee taatagi menaa kuwa okoo me Wa paagoo asiitagea. Wa me okoo boota bagee yuwa miya, bogaano taa bagee yuwa miya mée tomaa uduma wigintagaano see naadi ipiipii semaata totaaki. ⁶Wa me kisee mée wigintagaatagi kemaata Yesus me menaa mee okoo miyoo taa boomea bagee kuwa paagoo miya eeweganaa seta. Okoo má yaato ko apanaa aii bagee yuwa see see okoo miya má yaato pedeo keta. Kiya okoo dimi mena yaato ko Ogatamee Wa me iyee kaa toowoosi naadi Wa me menaa okoo paagoo daamaa eeweganaa seta.

Yesus mikee gaayaa bagee yuwa daamaa ukuwawoo, umiwoosi naadi menaa

⁷Eto mee begaa kaa ukuwaandaa siwooka agiyoo-pagiyoo kuwa uduma taa kaano see yaato ekaapa kega. Kisee kemaata ikii daamaa sembahyang siwoosea naadi ikii daamaa ipi kaa dimi gaamaata kaama ekaato daamaa deewoo, muniwoo taai.4:7 Ep 6:18⁸Mee asii esee ebo menaa ena gaayu ko ikii esee maamaa epa aagaa taai. Epa dimi yago bagee gaayu ko mée me okoo kaa pedeo yaukuwayaa agiyoo-pagiyoo kuwa eebaa miya okoo me kuwa agiyoo epa yaekeata yadapii siyaa yoka ikii epa aagaa taai.4:8 1Kor 13:4-7⁹Be see dimii mee taa see kaa ikii me ee kaa daamaa badaa aamagaa taai. ¹⁰Ogatamee Wa me kisee daamaa naukuwasi naadi pesee agiyoo kuwa ikii waa ena kaa aii kisee yadootayu, waa ena kaa aii kisee yadootayu. Wa me kisee aii kiwuditaata yoka ikii mée gakata kuwa Wa me kidootaata yuwa doodoo daamaa agiyoo aaukuwawoo taai.4:10-11 Rom 12:6-8¹¹Kuwa ko Wa me menaa daamaa eewegasi naadi yadootaata bagee gaayu ko Ogatamee Wa me too wegayaa mokoo see see okoo daamaa eewegaai. Bedaa okoo daamaa agiyoo apanaa bagee yuwa kaa aii yaukuwasi naadi yadootaata bagee gaayu ko Ogatamee me okoo maniyaa pesee mee kaa daamaa yaukuwaai. Ikii me daamaa aaukuwagee siyaa agiyoo-pagiyoo kuwa uduma yiba Yesus Kristus doodoo Ogatamee yaapaageesi naadi kisee daamaa aaukuwawoo segee taai. Wa too ebo, Wa too asii-sege, Pesee wodoo Pesee see Mée kisee too iminoo miya, iminoo miya. Amin.

Kristus Wa sekaataa peeyaa bagee okoo me ae-wae, dimi gaagaa siyaa kuwa kaa menaa

¹²Ni me epa see bagee yuwa, ikii eto ae-wae, dimi gaagaa segeekea kuwa dimi se nagimaai. Biyaa tobeasiyaa mokoo kuwa ae-wae siyaa agiyoo kuwa kaa kigaadee segeeka kiya kuwa ikii ewo see agiyoo yuwa se yoka dimi nagimaakee se ¹³kiya ede ma, ede ma siweei. Mee ko Kristus Waa ae-wae, gaagaa siwoo seta see see ikii miya kuwa agiyoo ikii me see yuwa eto ae-wae siwookea. Ikii kuwa kaa ede ma, ede ma siwoo naadi kaama Kristus Waa ebo, Waa asii-sege ii see kuwa awee da kaa kaatagi naagoo ikii miya ikii me ede see dimii mee esee ebo kaata. ¹⁴Ogatamee me Roh mee, Wa too asii-sege see Roh mee ikii paagoo daamaa kiitotaa see yoka mée me ikii Kristus yaato bagee kemaata daba, peedi kiekeasiyu ko daamaa, ede nao.4:13-14 Mat 5:11-12, Rom 8:17-18, Plp 3:10¹⁵Mée me ikii boodi, ae-wae kisiyaano kuwa ko ikii me pedeo agiyoo ukuwapea kuwa kaa se. Mée wugiino waa, oma masiino waa, pedeo agiyoo ukuwanaa taano waa, apanaa bagee me menaa ma yawataganaa taano waa, kisee agiyoo kuwa ikii mée ena me miya kisee ukuwapi kemaata boodi, ae-wae siyaa kuwa se. ¹⁶Kiya ikii Kristus yaato bagee kemaata boodi, ae-wae siyu ko daamaa, ikii ego weda nao see dimii mee se gaai. Kisee se kiya ikii Kristus ekaa da ebo nao naadi kaama Ogatamee yaapaagee taai.4:16 Kis 5:41, Ibr 12:2-3

¹⁷Kuwa kisega kuwa ko Ogatamee me mée tomaa wigintaata okoo kaa yadootagaano monaa kaa kega. Inii Wa me ee kaa bagee yuwa keta inii kaa ae-wae siyaa agiyoo mée yadootagaaki. Kisee inii keta ae-wae siyu ko kuwa Ogatamee me etokaa daamaa menaa si yayeetaa see bagee kuwa usiyaato ko yaai, maagiyoo okoo kaa yadootagaatagi naa ya? ¹⁸Ogatamee me menaa yiba kisee menaa ena ebeamaata, mee ko

"Dimi topoo, dimi daamaa see bagee kuwa okoo ae-wae, dimi gaagaa naadi kaama too daba daagimaa peeyu ko

dimi koopoo, pedeo agiyoo ukuwagee see bagee kuwa okoo kaasee daba daagimaa peeyaa?" see menaa ebeamaata. Ams 11:31

¹⁹Kisee kemaata mée me ikii boodi, ae-wae kisiyaayaa kuwa Ogatamee me gaata-gaata doodoo kisee kiukuwaaniyaayaa yoka ikii ekaato Wa paagoo ekega-manee siwoo taai. Wa me ikii se kiekeasiipi, Wa me aseta menaa kuwa taa ma taa daamaa kiukuwaaniyaabuu taa see Mée yoka ikii daamaa agiyoo too ukuwawoo taai see kisega.

Ogatamee me domba yuwa daamaa muniwoosi naadi menaa

¹Ikii Yesus mikee gaata bagee tuku-tuku yuwa gaayu ko anii miya ikii see see tuku see bagee ena. Kristus me ae-wae, boodi abaata-abaata yuwa kuwa anii deeta kaama yaweganaa see mée. Bedaa Wa too ebo, Wa too asii-sege siyaa agiyoo kuwa awee da kaa kaata naagoo anii miya ni me see yuwa masiita yoka anii eto maamaa kisiino ko: ²Ogatamee me domba yuwa, Wa me namuniwoosea naadi ikii paagoo kiekeata bagee yuwa kuwa daamaa yamunii. Mée me ikii paagoo omaago ma kisemaata kaama too se kiya ikii dimi menaa da me daamaa yamunii. Ikii kisee dimii kaa yamuniwoo siyaa kuwa Ogatamee Waa ede. Kepe ou dimii kaa ukuwaakee se kiya ’Anii daamaa ukuwawoo taapa’ see dimii kaa ukuwawoo taai.5:2-3 Yoh 21:15-17, Kis 20:28³Ogatamee me kuwa domba yuwa ikii paagoo kiekeata yoka ikii me anii ebo yoka naadi okoo omaago ma aseekee se kiya ikii me daamaa dimii, daamaa menaa kuwa okoo miya ikii see see kisi naadi ikii daamaa umiwoo, toowoo taai. ⁴Ikii me kisee okoo daamaa muniwoo, umiwoo naadi kaama domba munitaa see bagee me Eboo meetagi naagoo ikii mumo kaa onee ena, esee ebo, esee asii-sege, se nuku kiyaa agiyoo mee masiitagea.5:4 1Kor 9:25, 2Tim 4:8

⁵Bedaa ikii ebo see taa bagee kuwa miya ani me kisiino ko: Ebo bagee yuwa paagoo ikii ekaato dimi peedi ekeasii. Bedaa ikii paaya uduma ikii ekaato dimi peedi aaekee siwoo taai. Ogatamee me menaa yiba kisee menaa ebeamaata, mee ko

"Ebo poga-poga see bagee kuwa Ogatamee me wisiniyaa,

kiya dimi daba, mena daba see bagee kuwa Wa me epa gaayaa" see menaa ebeamaata. Ams 3:34

⁶Kisee kemaata ikii Ogatamee paagoo ikii ekaato dimi peedi ekee taai. Wa me ikii ebo kiekeasiino ede see gaayaa kaboo Wa me ebo kiekeasiipi yoka ikii ekaato Wa me pesee see yagaa da miyoo taa ikii dimi peedi ekee siwoo taai.5:6 Luk 18:14, Yak 4:10⁷Waa ko ikii daamaa kimuniwoo taa see Mée yoka ikii me ae-wae, dimi gaagaa siyaa yuwa kuwa uduma Wa kaa yadootagaai.5:7 Luk 12:30-32, Plp 4:6-7

⁸ Ikii daamaa ipi kaa dimi gaamaata kaama ikii ekaato ipiipi dii. Ikii ma yape see mée Iblis mee singa wodaa kona wekaata mena ma miyaa see see mokoo mée nootagaano see naadi mée abanaaki.5:8-9 Ep 6:11-13, Yak 4:7⁹Ikii Yesus mee mikee gaakee kaa koogo se makii seta kaama waa wisintagaai. Uwoo to, magaa to kiyoo-kiyoo Yesus mikee gaayaa bagee apanaa yuwa okoo miya ikii see see ae-wae, dimi gaagaa taakea, see kuwa ikii ipi yoka se makii taai. ¹⁰Ikii me ae-wae segeekea kuwa keedaa too. Ikii kisee ae-wae semaata kaama wodoo Ogatamee me pesee agiyoo kuwa uduma ikii sikii kikiyaapi. Wa me too ikii pesee kikiyaata kaama makii taa see kaa toowoo siyaa bagee kikiyaapi. Waa ko epa dimii uduma manii to. Ikii Kristus ma aagadi-maagadi seta kaama Waa see see ikii miya ebo, ikii miya asii-sege, kisee too iminoo miya, iminoo miya toowoosea naadi Wa me Ni paagoo nameei see kiseta.5:10 2Tes 3:3¹¹Pesee yago Mée mee inii niiyaapaagee siwoo taai, kisee too iminoo miya, iminoo miya. Amin.

Wodopasi epao see aseta menaa

¹²Anii kuwa peenaa kisega menaa kuwa Silwanus wa me kapoge kaa daamaa naebeamaagi. Waa ko Kristus mee se ekeata mikee gaawoo see mée. Kuwa kiebeaga menaa kuwa ko ikii dimi mena daamaa pesee kesea naadi menaa, bedaa Ogatamee Wa me epaa mee mikee kisee-kisee yoka see kisi-manee taano see naadi kiebeaga menaa yuwa. Kuwa menaa kuwa daamaa peneata koogo se makii taai.

¹³Babilon magaa kaa Yesus mikee gaayaa bagee kuwa ko okoo ikii see see Ogatamee me daamaa wigintaata bagee yuwa okoo me epao see kisegea. Ni me yogaa Markus wa me miya epao kisigi. ¹⁴Ikii epao aasee siyaa kuwa epa dimii kaa ebe aanuunuu taai. Ikii Kristus me bagee kuwa uduma Ogatamee me adumeta see dimii mee ikii ma epo enaataa kiitoowoosi naadi kiasega. Kiyoo too.