Markus

Markus

¹ Dianto indee Kaheba Mapia didiona Puang Yesus, To Dilanti’ la Mepasalama’, Änä’na Puang Alataala. ² - ⁷ Kaheba Mapia indee dipahandu’ naonge mampakuhui Yohanes to Pantero’ di hao di ongeang makä’däng. Katuhoanna inde Yohanes sinnoa sangngaka-sangngaka nabi ang dolu. Si umpake kaya’ ang bulu onta dipapia, anna mesalipi lollo’. Andeanna dianto kakombäng anna duho pangngala’. Didiona inde Yohanes aha tiuki’ yaling di Suha’ Masero ang natula’ Puang Alataala pano di Änä’na, naoatee, "Itai, kusuo mesa tau napendoluio, anna dianto ang la mampatokaingko lalammu." "Aha tau kakoha-koha di hao di ongeang makä’däng, naoatee, ’Patokaingnga’ lalang ang la naola Dehata, pamarohoing lalanna.’ " Si ma’tula’ inde Yohanes naoatee, "Pengkatoba’koa’ anna behoi kalaemu ditero’ anna malai naampungngi kasalaammu Puang Alataala." Suleing mai’di tau di hao mai di Yudea anna yaho mai di Yerusalem mellambi’ pano di Yohanes. Sika ungngakui dosanna dai’ di Dehata di olona tau mai’di. Puhai, ya’ natero’mi Yohanes di hoi’ di Salu Uhai Yordan. Dianto indee ang sika napainsangngi naoatee, "Ke puhang pengkähängangku la aha sule mesa Tau ang ma’kuasa puha nei’ andana kodi’. Tandana keangka’ yato Tau, moi la mensabua’ pälli’ä’ di olona datukä’ sihatang. ⁸ Puhamokoa’ kutero’ umpakeä’ uhai, ampo’ la natero’koa’ nei’ umpake Inaha Masero." ⁹ Donetoo suleng Puang Yesus yaling mai di Bohto Nazaret di Galilea anna natero’i ta Yohanes di lau’ di Salu Uhai Yordan. ¹⁰ Menge kende’ Puang Yesus di hoi’ mai di uhai, tahpa ungngita langi’ tibilläng mane naolai yaho mai Inaha Masero ang sinnoa hupanna dangang-dangang sule yaho di hahona. ¹¹ Pihsananna kahingngiammi kamahanna Puang Alataala yaho mai di langi’, naoatee, "Dionto ne Änä’ku ang kupakamaya anna ang umpamasannang Inahangku." ¹² Puhanna yatoo naposolaing Inaha Masero pano di ongeang makä’däng ang malua’. ¹³ Uhpa’ pulo allona tohho di lau’ Puang Yesus lella’ nasändä’i Pongkahana setang di mesa ongeang ang naongei aha olo’-olo’ mahaila. Anna nakandapaii malaeka’. ¹⁴ Naonge puhai ditahungkung ta Yohanes, maong Puang Yesus tama di Galilea, umpepainsangnging Kaheba Mapianna Puang Alataala. ¹⁵ Naoatee, "La lambi’mi tempona Kalaena Puang Alataala ma’pahenta sihapang tomaraya. Pengkatoba’mokoa’ anna umpetahpa’i inde Kaheba Mapia." ¹⁶ Pihsang tempo menge mellao di behing Le’bo’ Galilea, inde Puang Yesus ungngita derua tau to sipoari ang disanga ta Simon anna ta Andreas. Menge sika modala yaling di le’bo’ aka’ inang to podala bau. ¹⁷ Naoamintee, "Maikoa’ tindo’ä’ anna kupadahikoa’ to podala tau, dianto la umpakuhukoa’ hupatau ang la napanoa untindo’ Kapahentaanna Puang Alataala." ¹⁸ Ya’ tahpa sika umpellei siang dalana anna mentindo’i. ¹⁹ Umpatahhi’ bung sai’di’ pellaoanna Puang Yesus, ya’ ungngita burang derua to podala ang sipoari, dianto änä’na ta Zebedeus ang disanga ta Yakobus anna ta Yohanes. Lella’ sika umpapia dalana yaling di lopi. ²⁰ Nabahaing mendahi pahsikolana. Ya’ tahpa sika umpellei siang ambena sibaha sahoanna yaho di lopi anna mentindo’i. ²¹ Puang Yesus sibaha to pentindo’na lambi’ pano di mesa bohto mahoa’ disanga Kapernaum. Pihsananna lambi’mi allo katohhoang, tahpa sika tamang di pa’sambayangang anna mampakuhui yaling inde Puang Yesus. ²² Sika pusa’mi yato ingkänna tau unghingngi umba noa pepakuhunna, aka’ mampakuhu sinnoa ang ma’kuasa si’da-si’da, dai sinnoa to pampakuhu ada’na to Yahudi. ²³ Donetoo yaling di pa’sambayangang aha mesa tau ang napentamai setang. Pihsa’ mekoha, naoatee, ²⁴ "Eh, Dio ne Puang Yesus to Nazaret, aka suhunna anna ullumbaang? Suleo la unghopuiang? Kuinsang mennao setonganna: Dionto to Masero, pesuona Puang Alataala." ²⁵ Nakarahta’mi Puang Yesus naoatee, "Mahtangngo! Anna palaio mai done ne di tau!" ²⁶ Menge kaingngi’-ingngi’, yato setang unghoro-horo yato tau, mane sohongngi yaling mai di kalaena. ²⁷ Anna ingkänna tau pusa’ si’da-si’da anna situla’-tula’i naoatee, "Ahana inang bakahu inde pepakuhunna! Aka’ sitonda kakuasaang umpahenta setang lambi’ tuhu’-tuhu’ang." ²⁸ Pihsananna tisembu’mi madihhi’ kaheba didiona Puang Yesus pano di ingkänna bohto di Galilea. ²⁹ Puang Yesus anna sangngaka-sangngaka to pentindo’na luhao mai di pa’sambayangang, lupano di dasanna ta Simon anna ta Andreas. Ta Yakobus anna ta Yohanes mao toe’ sibaha-baha. ³⁰ Pasananna ta Simon matindo aka’ maluhsu lambi’ malla’. Ya’ tahpa sika natula’ming yato Puang Yesus, naoaintee, "Makorong maho pasananna ta Simon." ³¹ Ya’ le’ba’mi nalumba tama di patindoanna inde bahine anna natokeii teyyena, napakaleha. Ya’ malang mohko’ anna tahpa bono’ siang donetoo. Inde bahine tahpa le’ba’ anna umposahai yatoii. ³² Tahpana tempu’ allo, ya’ suleng mai’di tau umbaha to makorong anna ang napentamai setang. ³³ Mai’di tau yato ang di hao di bohto mahoa’ sule mokalipumpung pano di olona dasang. ³⁴ Ya’ mai’ding tau napabono’ Puang Yesus yaling mai di ma’kahupa-hupa korong anna unghambai toine’ yato ingkänna setang ang umpentamai tau. Ampo’ dai napabei yato setang la ma’kara-kara, aka’ sika nainsang siang menna yatoo anna sule umba kakuasaanna. ³⁵ Mebuhka’ baya kaleha Puang Yesus anna le’ba’i tama di aneang lupano di ongeang mahulla-hulla anna ma’sambayangngi. ³⁶ Ampo’ napelolai ta Simon sibaha sola-solana. ³⁷ Nalambi’na yatoo sika naoamintee, "Mai’di tau mampeängngo." ³⁸ Natimba’mi naoatee, "Maio talao pano di bohto-bohto mahoa’ ang marungku’ anna malaä’ umpepainsangnging Kaheba Mapia aka’ inang dia ang kutuäng sule." ³⁹ Ya’ le’ba’mi Puang Yesus ullelengngi bohto-bohto Galilea umpepainsangnging Kaheba Mapia tama di pa’sambayangang anna unghambai toine’ mai’di setang. ⁴⁰ Aha pihsang tempo mesa tau nahoa mesa korong tahuhu, diantoo bosi lollo’na. Sule malimuntu’ di tingngayona Puang Yesus anna naoaitee, "O Puang, ponna ungngaku umpabono’ä’, ya’ la bono’ siamä’te’ dinoa." ⁴¹ Ya’ nakalemuing Puang Yesus, lambi’ ungngehte’ siang teyyena naanti anna naoaintee, "Kuaku kupabono’o, dinoa la bono’motee’!" ⁴² Donetoo bono’ siang yato tau. ⁴³ Ya’, tahpa nasuong le’ba’ ampo’ naoaintee, ⁴⁴ "Kalehaii daa umpepainsangnging pano di tau senga’ inde aka ang dahi pano di kalaemu, ampo’ laomo dinoa do pepaitaing kalaemu pano di imang anna malai nainsang naoatee bono’ si’damo. Anna umbahai penombaang ang la napenombaingko dai’ di Puang Alataala situhu’ aka ang puha mepahentaing Musa, ang la mendahi sa’bi kabono’ammu pano di ingkänna tau." ⁴⁵ Ampo’ indee tau menge mellao, menge siang untohodoluing tau yatoo kabono’anna. Lambi’ Puang Yesus dang mala satamanna di bohto mahoa’. Tohho supu di aneanna bohto, ongeang mahulla-hulla. Ampo’ moi napanoa, laona siang sulei tau napellambi’i luhao mai di ma’kahupa-hupa bohto.

¹ Tahpana sangngaka-sangngaka allona, ya’ mao bung Puang Yesus naung di Bohto Kapernaum. Ya’ napelele bung tau, naoatee, "Sule bumi di hao di dasang ang si biasa naongei." ² Yato dasang ang naongei, mai’di liu tau punno sule. Moi di hao di tingngayona baba daliung aha ongeang la lo’bäng. Mengene’ Puang Yesus untula’ Kara Dehata pano yato di hupatau. ³ Menge ma’kara, aha sule tau uhpa’. Sika umbulle mesa tau ang mate sambose’ kalaena, ya’ dang mala mellao. La nabaha pano di Puang Yesus, ⁴ ampo’ dai mala naola pano, aka’ mai’di liu tau ungkalapai lalang. Dahi indee tau ludai’ne’ di ätu’ ang mahante anna nabuhkeii yato ang sipatu naung Puang Yesus, mane napampaolaii naung yato to makoronna sibaha patindoanna. ⁵ Tahpana naita Puang Yesus naoate matama si’da-si’da kapampetahpa’annaii, ya’ ma’karang yato pano di to makorong naoatee, "O änä’ku, ingkänna kasalaammu kuampungnging." ⁶ Ampo’ aha toe’ sangngaka-sangngaka to pampakuhu ada’ Yahudi sika mohko’ anna naoaite yaling di inahanna, ⁷ "Bahani liue’ inde tau ma’kara noa! Ungngindä’-indä’ sanganna Puang Alataala! Aka’ Puang Alataalaete’ supu ang mala ungngampungngi kasalaang." ⁸ Ampo’ donetoo, nainsang siang Puang Yesus aka ang menge sika napihki’. Ya’ sika naoamintee, "Akaboi anna ma’pihki’ noakoa’ nee? ⁹ Umbarakae’ kahang maromi’ dioate pano di tau ang mate sambose’ kalaena, ’diampungnging kasalaammu,’ bahtu dioarakatee, ’kalehao, alai ne patindoammu anna pellaoo’? ¹⁰ Ampo’ la pahallua’ ungnginsang ungngoatee, yaling inde di lino ma’kuasaä’ Kodi’ Änä’ to Lino ungngampungngi dosa." Ma’kara bumi Puang Yesus pano yato di tau ang mate sambose’ kalaena naoatee, ¹¹ "Kalehao, ängkä’i ne patindoammu anna maoo sumule pano di dasammu." ¹² Ya’ kalehang anna tahpa ungngalai patindoanna, le’ba’ tama di aneang nasa’bii tau mai’di. Yato ingkänna tau pusa’ anna umpamatandei sanganna Puang Alataala, naoatee, "Tehterereete’! Mane dianna liu diita inde ang noa!" ¹³ Sumule bumi Puang Yesus naung di behing Le’bo’ Galilea. Tahpana di hoi’, sule bumi nalumba tau mai’di. Ya’ sika napakuhung. ¹⁴ Menge mellao Puang Yesus di hoi’, ya’ ungngitang to pansima ang disanga ta Lewi, änä’na ta Alfeus, menge mohko’ yaling di känto’ pambaya’ang sima. Nasilahaming Puang Yesus naoaintee, "O leä, maio tindo’ä’!" Ke’de’ siang ta Lewi anna mentindo’i. ¹⁵ Pihsananna menge mande Puang Yesus sibaha pahsikolana di hao di dasanna ta Lewi, suleng sangngaka-sangngaka to pahsinga’ sima ang senga’ anna tau ang naangka’ to pa’bohto ’kekasalaang,’ aka’ mai’di di alla’na to pentindo’na ang noa. Ya’ mandeng sibaha-baha. ¹⁶ Donetoo sika naitang sangngaka-sangngaka to pampakuhu ada’ ang to Farisi lella’ sika mande sibaha-baha. Tahpa mekutanang pano di pahsikolana Puang Yesus, naoatee, "Akana mandee’ indo tuangkuhummua’ sibaha to pahsinga’ sima anna to kekasalaang? Dai sihatang la noa!" ¹⁷ Nahingnginna yato Puang Yesus, natimba’mi naoatee, "Sinnoanna ang si natula’ to baha’, ’Tadiaete’ to makahsing ang umpahallu to pa’pakuli, ampo’ to makorongngetee’.’ Noa tunto Koo. Dä’ sule untambai tau ang ungngangka’ kalaena maroho, ampo’ tau ang nainsang naoatee kekasalaang." ¹⁸ Aha mesa tempo naonge ma’puasai pahsikolana Yohanes to Pantero’ anna to Farisi. Suleng sangngaka-sangngaka tau mekutana pano di Puang Yesus, naoatee, "Aka boi anna ma’puasaine’ pahsikolana Yohanes sibaha pahsikolana to Farisi, ampo’ dio dio sibaha pahsikolamu dakoa’ Dio ma’puasa?" ¹⁹ Mentimba’mi Puang Yesus pano diii umpake pohapangang naoatee, "Malaraka ingkänna tau ang menge ma’tokabeng sika ma’puasa ke mengeke’ mohko’ sibaha-baha yato to kabeng? Noa tunto Koo, dai la sihatang ke dai la masannang mande pahsikolaku naonge sibahakä’. ²⁰ Ampo’ la aha toboe’ tempona dako’, Kodi’ la sihapangngä’ to kabeng, la dialai yaling mai di alla’-alla’na yato pahsikolaku. Ya’ donento yatoo la sika naongei ma’puasa. ²¹ Noa tunne’ daete’ aha mesa tau la ungngalli kaing ang bakahu anna napakei untampi’ sahedorona ang malullu’ liung, aka’ ponna napanoa, ya’ yato kaing ang bakahu la unghentu sahedoro lambi’ tuhtuang umpakehängngängngete’ seu’na yato sahedoro. ²² Anna noa tunne’ hapanganna ponna aha pangnganang lollo’ ang masaeng lambi’ mato’do’, dai la sihatang dipampatamai angkoro’ bakahu aka’ la natehse, lambi’ sahing ditibe. Ampo’ angkoro’ bakahu supung mala dipatama di pangnganang lollo’ bakahu. ²³ Pihsang tempo di allo katohhoang Puang Yesus sibaha pahsikolana ungngolai sallimbo bela’. Menge sika mellao, yato pahsikolana Puang Yesus sika umponge’mi sangngaka-sangngaka boana pinamula. ²⁴ Naitanna yato to Farisi naoamintee, "Akaboi indo pano pahsikolamu anna umbabei yato ang dai mala dibabe di allo katohhoang?" ²⁵ Natimba’mi Puang Yesus naoatee, "Dakake’a’ dio aha umbata yato aka ang hali nababe Tomaraya Daud sibaha änä’ buana naonge kakuhangangngi anna manonoi? ²⁶ Donetoo mentama di Dasanna Dehata, naonge Abyatar-i mendahi handang pongkahana imang, anna ungngalai dehpa ang puha dipopenomba yaling. Naala naande, anna nabea toine’ pano di ingkänna ang nasibahaing, ang setonganna yato dehpa dasi’da-si’dai mala naande tau sehalinna ingkänna imang." ²⁷ Nalombungngike’ tula’na Puang Yesus naoatee, "Allo katohhoang dipaaha anna malai mehile hupatau. Dai dioate dipaaha hupatau anna la untuhu’i ingkänna atohang allo katohhoang. ²⁸ Dahi Kodi’ Änä’ to Lino dianto ang ungkuasai allo katohhoang."

¹ Yato Puang Yesus tama bung di pa’sambayangang. Ullambi’mi mesa tau di hao ang mate sambali teyyena. ² Aha toe’ di hao to Farisi ang inang pemala la umpeäng kasalaanna Puang Yesus. Lella’ sika umpoimata Puang Yesus ke la umpabono’i tau doneto di allo katohhoang, aka’ ponna nababe noa, ya’ aha sika napolalang nasalla. ³ Naoate Puang Yesus pano yato di tau ang mate sambali teyyena, "Maio done di olo ke’de’!" ⁴ Mane ungkutanaii yato ingkänna tau ang di hao, naoatee, "Situhu’ ada’ta, aka ang mala la dibabe di allo katohhoang: kamapiaandaka, kakarakeandaka; ungkalemuiraka tau sola, la dipateiraka?" Ampo’ sika mahtang supu aka’ dai aha pa’kalemunna. ⁵ Keaha’ liung Puang Yesus, mapi’di’ inahanna ungngita dai aha pa’kalemunna inde mai tau. Naoante pano yato di to makorong, "Tandoingkä’ teyyemu!" Napentando si’daming teyyena. Ya’ bono’ siang donetoo. ⁶ Sika le’ba’ siang yato sangngaka-sangngaka to Farisi, umpellei pa’sambayangang anna sipahtuyu-tuyui yato to pentindo’na Tomaraya Herodes pemala la sika umpatei Puang Yesus. ⁷ Puang Yesus sibaha to pentindo’na sika lunaung di Le’bo’ Galilea. Ya’ mai’di liung to Galilea umpentindo’i Puang Yesus. Anna mai’di toe’ tau luyaho mai di Yudea, ⁸ luyaho mai di Yerusalem, luhao mai di Idumea, luhipe mai di Yordan anna luhao mai di Tirus anna Sidon sika sulei ullumba Puang Yesus aka’ sika napelele aka ang puha nababe. ⁹ Yatoo tau mai’di liu, lambi’ Puang Yesus unsuo to pentindo’na ungngala mesa lopi ang la naongei ke sihpi’ mahong ongeanna. ¹⁰ Mai’di liung tau puha nabono’i, lambi’ sibuhsu’-buhsu’ kaleng yato ingkänna to makorong aka’ pemala mendungku’ anna naantii. ¹¹ Anna tau ang napentamai setang ungngita boito Puang Yesus, suyu’ bumi anna mekohai naoatee, "Äi, Dio liunto ne Änä’na Puang Alataala!" ¹² Ampo’ dai napabei Puang Yesus napepainsangnging yato setang didiona menna si’da setonganna Kalaena Puang Yesus. ¹³ Pihsananna dai’mi Puang Yesus di mesa tanete anna untambaii hupatau ang nakärä’i mendahi to pentindo’na. Sika suleing yatoo, ¹⁴ - ¹⁵ mane napillei sampulo derua tau, ang la napadahi rasul, naoaintee, "Kupilleikoa’ anna malai umposolaiä’ la umpalele sau tama Kaheba Mapia sibaha la unghambai setang." ¹⁶ Dianto inde sanga-sanganna yato to dipillei: ta Simon, ang nasangai Puang Yesus: Petrus; ¹⁷ ta Yakobus anna ta Yohanes ang sipoari, dianto änä’na Zebedeus, (nasangai Puang Yesus: Boanerges, bahtuanna: sinnoa kundäng); ¹⁸ ta Andreas, ta Filipus, ta Bartolomeus, ta Matius, ta Tomas; ta Yakobus, änä’na Alfeus; ta Tadeus; ta Simon, (ang disanga: Zelot, bahtuanna: tau ang si umpabali to ma’pahenta); ¹⁹ anna Yudas Iskariot ang umbalu’ Puang Yesus. ²⁰ Pihsananna Puang Yesus sibaha pahsikolana mentama di mesa dasang. Dai sika hali mande aka’ mai’di sule tau tihimpung. Aha tau mangngoatee, "Umbai tahta’mi aka’ dai si naaku mande." ²¹ Nahingnginna inde solasohonna Puang Yesus, yaho siang mai di bohtona la naala. ²² Donetoo sule tunne’ sangngaka-sangngaka to pampakuhu ada’ yaho mai di Yerusalem ma’kara naoatee, "Napentamai Beelzebul, dianto anna malai ullaba’i setang, aka’ Beelzebul, dianto Pongkahana setang, ang mambea kakuasaang." ²³ Natimba’mi yaling di pepakuhunna umpake pohapangang naoatee, "Mesa tau ang napentamai Pongkahana setang inang dai mala la unghambai pesuona Pongkahana setang ang umpentamai tau senga’. ²⁴ Hapanganna ke ahai mesa kapahentaang ang dai mesa inaha, inang dai la mala masae kamesaanna, ampo’ la maromi’ sisähä’-sähä’. ²⁵ Anna noa tunne’ ke ahai to sanghapu ang dai mesa inaha, inang dai la tuho masannang, ampo’ la madihhi’ sisähä’-sähä’. ²⁶ Dahi ponna ke ahai Pongkahana setang ullaba’i solana, inang dai aha ang la mampentindo’i. ²⁷ Ampo’ malake’ dilaba’i setang ke ma’kuasa puha nei’ tau. Hapanganna: dai aha mesa tau la mala mentama di dasanna to matoho, ang dipasihapang Pongkahana setang, anna mabokoi yaling ke dai matoho puha nei’ unsangke’ dolu yato to matoho, mane napabokoii." ²⁸ Katämpä’ang tula’na Puang Yesus naoatee, "Kutula’ingkoa’ setonganna ingkänna kasalaang ang nababe hupatau, moi petändo tahuhu, mala diampungngi. ²⁹ Ampo’ ponna mesa tau ma’tula’ tahuhu umpa’bali Inaha Masero, tau yatoo dante’ mala la diampungngi lambi’ sapano-panona." ³⁰ (Inde natula’ Puang Yesus aka’ aha ang mangngoaintee, "Napentamai setang.") ³¹ Puhanna yatoo, suleng indona anna ullu’na Puang Yesus. Sika naempeing yaling di aneang anna unsuoi tau nabahaiing. ³² Donetoo mai’di tau mohko’ mangkulilingngi. Naoamintee, "O Tuang, napeängngo indomu sibaha ullu’mu yaling di aneang." ³³ Natimba’mi naoatee, "Mennaraka Ko setonganna indoku anna ullu’ku?" ³⁴ Mane nanenne’i yato ingkänna tau ang mohko’ di behinna anna ma’karai naoatee, "Diante’ inde mai indoku anna ullu’ku, ³⁵ aka’ ingkänna ang umpembabeing pangngelo’na Puang Alataala, dianto ullu’ku ang si’danna."

¹ Donetoo mampakuhu bumi Puang Yesus di hao di behing Le’bo’ Galilea. Suleng tau mai’di anna naleboi lambi’ mendai’ Puang Yesus di mesa lopi ang tohho sirungku’ kalantanang anna mohko’i yaho. Yatone’ tau mai’di sika ke’de’ nei’ di hipe di behing uhai. ² Mane mampakuhui Puang Yesus umpake ma’kahupa-hupa pepaturu umpake pohapangang, naoatee, ³ "Pehingngiia’! Pihsang tempo aha mesa petani la mao mangngambo’. ⁴ Menge ungngambo’ yato bannena, aha piha ang manaho pano di lalang. Ya’ sule siang sedansiang naandei lambi’ puha. ⁵ Aha toe’ piha ang manaho naung di tampo di haho batu. Ya’ tuhong yato banne. Ampo’ aka’ manipi’ yato tampo ang naongei tuho, ⁶ ya’ tahpana naalloi, ya’ laonang malahso, anna mabangii lambi’ mate aka’ dai manaung uhaka’na. ⁷ Yato banne aha toe’ piha ang manaho tama di alla’ lohpo ang kedui. Inde lohpo kedui tuhtuang mahombo lambi’ ungkapupu’ yato ang tuhong, lambi’ dai mala keboa. ⁸ Ampo’ aha toe’ piha banne ang manaho naung di tampo malambu. Tuho manahpa nei’ lambi’ keboa. Boana yatoo aha pentallumpulo luhpi’, aha pengngunnumpulo luhpi’, aha pensangngatu’ luhpi’." ⁹ Puhanna yato mopohapangang, naoantee, "Menna pemala mangnginsang, pamapehingngiingnga’too!" ¹⁰ Tahpana namesa Puang Yesus, suleng pahsikolana sibaha to pentindo’na ang senga’ mekutana didiona pohapangang indee. ¹¹ Natimba’mi naoatee, "Pano di dioa’ dibeakoa’ dio kapainsangang la ungnginsang umba noa Kapahentaanna Puang Alataala ang masaeng tibuni, ampo’ pano di to tama’pehingngi dipalambi’ing yaling di pohapangang ¹² anna: ’Moi sika naita, dasiang nakaleso; moi sika nahingngi, datoi napebahtuang. Dianto anna dai mengkatoba’ lambi’ dai naampungngi Puang Alataala.’ " ¹³ Ma’kara sala bumi Puang Yesus, naoatee, "Darakato dio ungnginsang bahtuanna pohapangang indee? Aka’ ponna noa, ya’ umbang dio la umpanoa ungnginsang pohapangang senga’? ¹⁴ To pangngambo’ yatoo sinnoa to pambaha Kaheba Mapia. ¹⁵ Yato lalang ang naongei manaho banne, sinnoantoo hupatau ang unghingngi kaheba didiona umba napanoa ma’pahenta Puang Alataala. Nahingnginna yatoo, suleng setang nabulitu’ pihki’na lambi’ dang nakalehai aka ang puha natahimbo yaho mai di Puang Alataala. ¹⁶ Noa tunne’ yato tampo manipi’, ang naongei manaho banne, sinnoa hupatau ang ungnghingngi yato Kaheba Mapia anna tahpa napatamang di inahanna sitonda kakahsiang. ¹⁷ Ampo’ yato Kaheba Mapia ang nahingngi dai mengnguhaka’ yaling di inahanna lambi’ dai mala masae tohho yaling. Aka’ mane ungngolai sanghupa kamasuhsaang bahtu’ kamadahhaang aka’ yato Kaheba Mapia, ya’ darang natähäng anna ungkebo’i Puang Alataala. ¹⁸ Noa tunne’ yato alla’ lohpo ang kedui, sihapanne’ tau ang unghingngi Kaheba Mapia, ¹⁹ ampo’ semata umpihki’ supu katuhoanna anna pemala mendahi to makaka ang untombong kullena. Lambi’ yato Kaheba Mapia ang puha nahingngi tihimpi’ yaling di inahanna lambi’ dai mala memboa mapia. ²⁰ Pihsananna nei’ yatoo tampo ang malompo sinnoa hupatau ang umpehingngii yato Kaheba Mapia anna natahimbo manahpai, lambi’ tuhtuang mai’di pembabe mapianna. Aha ang pentallumpulo luhpi’, aha ang pengngunnumpulo luhpi’, aha ang pensangngatu’ luhpi’." ²¹ Napatahhi’ bung Puang Yesus ma’kara pano di to pentindo’na, naoatee, "Aharaka tau ang si umpau’ lampu mane nasalohko’i baki, bahtu’ napatoko di hoi’ langka’na? Darakate’ napatoko yaho di ongeang ang malängkä’? ²² Daete’ aha mesa kaha-kaha ang tibuni la tibuni lolo, sinnoanna: ingkänna ang tadipetula’ing dinoa, la kainsangang siang ke dako’mi. ²³ Dahi menna pemala mangnginsang, pamapehingngiingnga’too!" ²⁴ Pamapekalesoi ingkänna ang unghingngi; lite’ ang umpake pano di solamu dia tuntone’ la dipakeingko anna malake’ dihängngängngi. ²⁵ Aka’ menna ang inang ahang ang nainsang, inang la dihängngängngiking, ampo’ menna ang dai ma’pehingngi, ingkänna yato ang nainsang la dialai yaling mai di pihki’na." ²⁶ Ma’tula’ bung Puang Yesus pano di tau mai’di naoatee, "Noanto indee Kapahentaanna Puang Alataala: sihapang mesa popinamulaang ang napamula tau naung di tampo. ²⁷ Moi hahe ke bengii anna kaleha ke di alloi, tontong tuhtuang lobo’ yato ang napamula. Dai nasa’ding yato tau anna dai nainsang umba noa katuhoanna, ampo’ lobo’ tomande’. ²⁸ - ²⁹ Pihsananna mentangke, lambi’ keboa, mane mahei. Ya’ dipupung aka’ lambi’mi tempona." ³⁰ Nalombungngike’ pepakuhunna Puang Yesus, naoatee, "Akake’ la dipasinnoaing Kapahentaanna Puang Alataala? Bahtu’ pohapangang umba ang la mahasa dipasinnoai? ³¹ O io, kuinsammi. Sinnoa sallisa’ batunna pinamula ang handang saohko’ ang napamula tau pano di bela’na. ³² Moinnakato anna saohko’i yato batu pinamula, ampo’ ponna tuhong, ya’ mala untondong asang ingkänna pinamula ang senga’, anna mala toi malängkä’ sinnoa poang kayu. Lambi’ sulei sedansiang anna mesehängngi dai’ di tangkena, tanda käyyänna." ³³ Noanto ang napanoa Puang Yesus umpake mai’di pohapangang yaling di pepakuhunna, situhu’ ang mala nainsang to pa’pehingngi. ³⁴ Dai aha untula’ aka-aka siamo pano di tau mai’di ke dai umpake pohapangang. Ampo’ ponna pano di to pentindo’na napakalesoing nei’. ³⁵ Tahpana di maloena yatoo ma’karang Puang Yesus pano di to pentindo’na naoatee, "Talaoa’ bete’ inde di tando bete’na le’bo’." ³⁶ Sika umpellei yato tau mai’di anna le’ba’i molopi bete’. Aha toe’ sangngaka-sangngaka lopi senga’ sibaha-baha le’ba’. ³⁷ Pihsananna sule pepahi käyyäng sibaha bombang, lambi’ mai’di uhai mentama di lopinna anna sai’di’ tala limmi’. ³⁸ Donetoo Puang Yesus menge hahe meollong di lau’ di bii’ lopi. Nahekeng pahsikolana, naoaintee, "O Tuang, akana la mekalembeirako Dio? Aka’ la limmi’mi tau indee!" ³⁹ Kalehang yatoo anna umpamahtang yato pepahi anna umpa’karai bombang naoatee, "Sihoang! Mahtangngo!" Tahpa naboli siang yato pepahi anna mahtang toine’ sumule yato le’bo’. ⁴⁰ Mane ma’karai pano di pahsikolana naoatee, "Akana dä’ umpetahpa’a’? La darakoa’ne’ mahea’ aka’ aha siamä’." ⁴¹ Sika mahea’ liu yatoii anna sipa’kara-karai naoatee, "Menna sakalirakae’ inde tau anna moine’ pepahi anna le’bo’ tuhu’-tuhu’ammi pano?"

¹ Sika lambi’na bete’ di Bohto Gerasa, ² tuhummi yaho mai di lopi. Pihsananna ahang mesa muane ma’lumpa’-lumpa’ sule luyaling mai di leäng ku’bu’. Yatoo tau napentamai setang. ³ Ya’ tohhong di hao di ku’bu’ anna si ullelengngii leäng ku’bu’. ⁴ Moi dipungo hante bahsi mala toi nakahtu-kahtu tandana matoho liu. Ya’ dang aha tau mambela mantähäng. ⁵ Allo bengi kalao-lao leleng supu di hao di ku’bu’ anna si dai’i di tanete. Si katamba-tamba anna si ungngala batu nabila’ing kalaena. ⁶ Tahpana ungngita Puang Yesus di lau’ mai kahao, lumumpa’mi sau natammui anna malimuntu’i di olona. ⁷ - ⁸ Naoaminte Puang Yesus, "Sohongngo setang yaling mai ne di tau!" Napekäyyängngi liu metamba naoatee, "O Puang Yesus, Änä’na Dehata ang Handang Matande, aka la umbabe pano di kodi’? Kupalau mating ke la malai ma’dandio di tingngayona Dehata anna dä’ undahha." ⁹ Ya’ nakutanaing, naoaintee, "Menna sangammu?" Natimba’mi, naoatee, "Sangangku ’Sambahanang.’ Disangaä’ noa aka’ mai’diang setang ang yaling done di kalaeku." ¹⁰ Napalau mase yato setang ke la malai anna dai nalaba’i malai yaling mai yato di bohto. ¹¹ Di hao di ongeang donetoo sipatu aha mai’di liu bahi lella’ sika mambuang yaho di ahe tanete. ¹² Malaung yato setang ang yaling di kalaena yato tau pano di Puang Yesus naoatee, "Palutamaang dono di ingkänna bahi." ¹³ Napabei si’dang Puang Yesus. Ya’ sohongnging yato setang yaling mai di kalaena yato tau anna mentamai yato di bahi. Ya’ bungka’ siang yato bahi anna sika tibei naung di behing karakeang lutama di le’bo’ lambi’ limmi’i yaling di le’bo’. Umbai donsa’bu mai’dinna. ¹⁴ Yato ingkänna tau, ang lella’ undakai yato bahi, tahpa sika lumpa’ le’ba’ do napalele pano di bohto mahoa’ anna sangngaka-sangngaka bohto ang nasidungku’ing. Sohongnging tau la do ungngita yato aka ang dahi, ¹⁵ sika le’ba’i pano di Puang Yesus. Naitang di hao yato tau ang puha napentamai setang malinong mohko’ anna mampake manahpang aka’ marohong sumule pihki’na. Ya’ sika mahea’ asammi ungngita umba noa kakuasaanna Puang Alataala. ¹⁶ Ingkänna tau ang ungngita yato aka ang dahi pano yato di tau anna yato di ingkänna bahi sika napalele leleng. ¹⁷ Tahpana yatoo, ingkänna ihsi bohto ungngoaintee Puang Yesus, "Kalemuiang, daung dinne lolo, laomo!" ¹⁸ Dai’na di lopi Puang Yesus, yatoo tau ang nakuasai setang langngena’ malau pano ke la malai mempola. ¹⁹ Ampo’ dai napabei. Naoaintee, "Laoo sumule anna untula’ing solasohommu aka ang nababe Puang Alataala pano di kalaemu anna umba noa kamarota’anna tama di kalaemu!" ²⁰ Le’ba’mi yato tau anna napalele lelengngi pano di Sampulo Bohto yato aka ang hali nababe Puang Yesus pano di kalaena. Pusa’ asang liu tau nahingngi. ²¹ Tahpana sumule Puang Yesus bete’ di Kapernaum, ya’ mai’ding sule tau mallebo di hao di behing le’bo’. ²² Pihsananna suleng mesa tau ang disanga Yairus, mesa di alla’na to pangngäto’ yaling di pa’sambayangang yato di bohto. Tahpana ungngita Puang Yesus, ya’ malimuntu’mi pano di olona. ²³ Malau mase pano naoatee, "O Tuang, makorong maho änä’ku ang bahine. Ke la malai, maoo pano anna ungnganti anna bono’i; dai la mate!" ²⁴ Ya’ le’ba’mi Puang Yesus sibaha inde ta Yairus. Mai’di liu tau mentindo’, sisihpi’-sihpi’ kale. ²⁵ Yaling di alla’na aha toe’ mesa bahine ang unsa’ding korong mallambi’ ang daloloi aha nabolinna yaling di sampulo derua pahiamanna. ²⁶ Puha liung kasi aka-akanna nabalu’i nabaya’ing mai’di to pa’pakuli, ampo’ dasiang mio bono’, tuhtuande’ matama koronna, dahi masuhsa liu. ²⁷ Indee bahine si unghingngi toe’ aka ang si nababe Puang Yesus. Yaling yato di tängngäna tau kambang mengkasihpi’ kasi yato bahine umpendungku’i kebo’na Puang Yesus, ²⁸ aka’ naoate are’ inahanna, "Moi kuanti kale kaya’na, ya’ bono’mä’tee’." ²⁹ Naanti si’dang pano yato kaya’na. Ya’ bono’ siang yato korong ang nasa’ding. ³⁰ Donetoo nasa’ding siang Puang Yesus aha tau ang puha nakalemui yaling di kakuasaanna. Kasaile-ileng pano yato di tau mai’di, anna mekutanai, naoatee, "Menna ang mangnganti kaya’ku?" ³¹ Sika naoante yato ang mentindo’, "Ungngita siang Dio, Tuang, mai’di liu tau ang mangkulimboio. Pake umpekutana buking Dio, menna ang mangngantio?" ³² Ampo’ kasaile-ile leleng siang Puang Yesus umpeäng yato tau ang mangnganti. ³³ Yato bahine nainsang nei’ aka ang menge dahi di kalaena. Ya’ sikalalla’mi mahea’, le’ba’ malimuntu’ pano di olona. Bilang natula’ pole’ aka ang nababe langngena’. ³⁴ Ya’ naoamintee, "O änä’ku, napabono’o kapampetahpa’ammu. Paela’i, mahasante’ inahammu le’ba’ aka’ bono’ liumo." ³⁵ Mengeke’ ma’kara Puang Yesus, suleirang sangngaka-sangngaka tau luhao mai di dasanna ta Yairus, anna ungngoainte pongkahana, "Mateng änä’mu, Tuang! Damong unsaha-saha inde tuangkuhu." ³⁶ Ampo’ datomande’ napehingngii Puang Yesus. Supung ungngoaintee ta Yairus, "Daa ummahea’, ampo’ diare’ pamatohoi kapampetahpa’ammu!" ³⁷ Ya’ le’ba’mi Puang Yesus pano, ampo’ dai umpabei tau senga’ mempola, supung ta Petrus, ta Yakobus anna ta Yohanes arinna. ³⁸ Tahpana sika lambi’ pano di dasanna ta Yairus, nahingnging pihsa’ bongnga’ tau sibaha to dumuseng, sika killa. ³⁹ Ya’ tamang anna naoainte, "Akana bongnga’rakoa’ dio dumuseng? Aka’ inde änä’ daete’ mate, ahana kaleete’ hahe." ⁴⁰ Ampo’ sika napetaha-tahai supu. Nasuo asammi sika mao tama di aneang. Supung to baha’na anna yato pahsikolana tallu tama sibaha yato di tambinna to mate. ⁴¹ Ya’ natokeing teyyena Puang Yesus anna naoaintee yaling di basana, "|iTalita kum!|r" Bahtuanna: "O Ai’, kalehamo!" ⁴² Ya’ kaleha siang di hoi’ mai anna tahpa mellaoi. (Inde änä’ sampulo deruang pahiamanna). Ingkänna tau ang mangngita yato kadahiang pihsa’ pusa’ liu. ⁴³ Ampo’ dai napabei Puang Yesus sika napetula’ing pano di tau senga’. Mane naoaite Puang Yesus, "Pakandeia’ inde änä’!"

¹ Mengkalaong Puang Yesus sibaha pahsikolana sumule pano di bohtona, dianto Bohto Nazaret. ² - ³ Tahpana allo katohhoang napahandu’mi mampakuhu yaling di pa’sambayangang. Ingkänna ang manghingngi sika pusa’ liu naoatee, "Umbanne’ napangngalai kamanähängang? Aka’ tainsang siang inde tau: dianto tukang kayu, änä’na Maria anna kakana ta Yakobus, ta Yusuf, ta Yudas anna ta Simon. Aha toe’ dinne arinna ang bahine. Akanna malae’ne’ umpapia ang mepusa’-pusa’?" Ampo’ aka’ dai tama di ahkalanna yato tau mai’di didiona umba noa kakuasaanna Puang Yesus, lambi’ dai sika napetahpa’. ⁴ Sika napa’karaing Puang Yesus naoaintee, "Mesa nabi moi umba naongei dipakeangka’ toi, ampo’ supung ke di haoi di bohtona toboe’, bahtu’ yaling di hapunna toboe’ sibaha solasohonna anna dai dipakeangka’." ⁵ Daine’ mala umbabe ang mepusa’-pusa’ ke di hao toboine’ di bohtona; supung unsahpa sangngaka-sangngaka to makorong anna malai bono’. ⁶ Nakapusa’i Puang Yesus aka’ sika dai mampetahpa’. Pihsananna le’ba’mi Puang Yesus sibaha pahsikolana ullelengngi bohto-bohto anna mampakuhui. ⁷ Untambaing yato pahsikolana sampulo derua, mane napahentai moderua-ruaang sibaha nabea kakuasaang ullaba’i setang. ⁸ Akinna sika le’ba’ naoainte dolu, "Dakoa’ mala umbaha aka-aka yaling di pellaoammu, supung huntung. Moi bokung, moi tas, moi doi’, datoi mala umbaha. ⁹ Malakoa’ mesapatu, ampo’ dai mala umbaha derua kaya’mu. ¹⁰ Anna ponna ke lambi’mokoa’ di mesa bohto anna natahimbomokoa’ puäng dasang, dia lolontoo la ungngongei tohho lambi’ umpellei bohto. ¹¹ Ampo’ ponna ke lambi’mokoa’ di mesa bohto anna dakoa’ natahimbo to pa’bohto, bahtu’ dakoa’ sika napehingngii, ya’ pelleii anna umpentalahpi’ing tampo ang mendehke’ pano di bihti’mu anna malai mendahi pengkakalehaang pano diii. " ¹² Sika le’ba’ing inde pahsikolana umpepainsangnging kaheba, dianto hupatau pahallu mengkatoba’. ¹³ Anna unghambai mai’di setang yaling mai di tau, sibaha umpabono’ to makorong umpake minnä’ zaitun. ¹⁴ Tomaraya Herodes unghingngi kaheba didiona pembabena Puang Yesus, aka’ kainsangang di umba-umba naongei. Londonang aka’ aha tau ang mangngoatee, "Yohanes to Pantero’ tuho sumule. Dianto anna ahai kakuasaanna umbabe ang mepusa’-pusa’." ¹⁵ Ampo’ aha toe’ ang mangngoatee, "Nabi Eliaetee’." Aha salake’ ang mangngoatee, "Nabi senga’etee’ ang sinnoa nabi ang dolu." ¹⁶ Nahingnginna yatoo Tomaraya Herodes, ma’karang naoatee, "Diantee’ inde ta Yohanes to Pantero’ ang puha kupesuoi dileta’i bää’na, ampo’ dinoa tuho sumule!" ¹⁷ - ²⁰ Aka’ aha dolu tula’na inde Yohanes ang umpakeaha’ hapunna Tomaraya Herodes. Noa indee ang dahi: Tomaraya Herodes ungkabengngi ta Herodias, bahinena siullu’na. Tahpana nahingngi Yohanes, ya’ si nakambaho loloming naoaintee, "Setonganna untehkaio atohang aka’ umpobahineo Herodias ang bahinena siang ullu’mu." Ya’ keaha’mi yato bahinena Herodes pano di Yohanes, napadiinahanna lambi’ pemala napatei. Ampo’ dai mala aka’ nadakai Tomaraya Herodes aka’ nainsang naoatee, "Inde Yohanes to maroho inahanna." Dianto anna mahea’i lambi’ ditahungkung anna malai nadakai. Ponna ma’tula’ ta Yohanes nakärä’i napehingngii Tomaraya Herodes moinnakatoo dai nainsang asang bahtuanna. Ampo’ aka’ kaha-kahanna bahinena dianto anna ditahungkummi. ²¹ Tahpana masae-sae ma’rame-rame di allo kadahianna Tomaraya Herodes, umbahai ingkänna to kepangka’ anna ang diangka’ ihsi bohto luhao mai di ingkänna bohto di Galilea. ²² - ²³ Donetoo aha mesa änä’ bahine, änä’na ta Herodias, sumayo. Yato sayona nakärä’i liu lambi’ umpamasannang Tomaraya Herodes sibaha to sulena. Puhanna yatoo ma’danding sitonda mopinda naoatee, "Aka ang umpemala, palau tomande’i, kubearangko! Moi sambaheanna katomarayaangku kubea tukangko!" ²⁴ Sohong yato änä’ bahine do naoaminte indona, "Aka ang la mapia kupalau?" Natimba’mi indona, naoatee, "Palaui anna naleta’ingko bää’na Yohanes to Pantero’!" ²⁵ Sumuleng yato änä’ bahine pano di tomaraya anna malaui naoatee, "Bea siamä’ dinoa bää’na Yohanes to Pantero’. Padihoi’ingkä’ di baki’!" ²⁶ Nahingnginna yatoo tomaraya, masuhsa liu nasa’ding, ampo’ dai mala tala nabea, aka’ sala’ puha mopinda anna la masili di hao di olona to sulena. ²⁷ Tahpa unsuo siang mesa änä’ buana naoaintee, "Laoo leta’ingkä’ bää’na Yohanes to Pantero’!" Ya’ le’ba’mi pano di pantahungkungang anna tahpa napeleta’i bää’na. ²⁸ Mane sulei nabaha, napanaungngi di baki’ anna nabeai pano yato di änä’ bahine. Pihsananna inde änä’ bahine nabea salang pano yato di indona. ²⁹ Nahingnginna pahsikolana Yohanes yato aka ang dahi, sika mao siang do naala bahkena anna naku’bu’i. ³⁰ Pihsananna yato sampulo derua ang nasuo sohong mambaha Kaheba Mapia sumuleng tihimpung sibaha Puang Yesus. Sika napainsangnging ingkänna ang nababe anna ang napakuhuing. ³¹ Donetoo mai’di tau sisula’-sula’ lambi’ Puang Yesus sibaha pahsikolana dakaleng hali mande. Lambi’ ma’karang Puang Yesus pano di pahsikolana, naoatee, "Maimokoa’ talao bete’ di ongeang mahulla-hulla aka’ dia supu la mala diongei ma’lao mesa anna malakoa’ mehile sämpäi’." ³² Dahi sika maong bete’ molopi umpeäng ongeang mahulla-hulla. ³³ Ampo’ naonge mengkalaoi, mai’di tau mangngita anna mangnginsang ta menna anna umba la naola. Lambi’ sika le’ba’ yato tau mai’di do napendolui bete’ naola yaho di kalantanang. ³⁴ Tahpana tuhung Puang Yesus yaho mai di lopi, tahpa ungngitang yato tau mai’di. Ya’ kende’mi pa’kalemu yaling di inahanna pano yato diii, aka’ sika sinnoa domba ang dai aha to pangkambi’na. Dianto anna ma’kahupa-hupang pepakuhu napakuhuing. ³⁵ Tahpana mahammong, ma’karang yato pahsikolana Puang Yesus naoatee, "O Tuang, inde ongeang ang taongeia’ mahulla-hulla, anna mengeng la bengi. ³⁶ Dahi ahante’ unsuo le’ba’i indo pano tau anna malai sika ungngalli andeang pano di sangngaka-sangngaka bohto saohko’ ang marungku’." ³⁷ Ampo’ natimba’mi Puang Yesus, naoatee, "Diongnga’tee’ mampakande!" Naoante pahsikolana, "Ei! Ampo’ la kami’ disanga la mangngalliing andeang? Sinnoa pa’kahuaang bulanna nasaho mesa tau!" ³⁸ Mekutanang Puang Yesus pano diii naoatee, "Ahake’ ne andeammua’? Laokangkoa’ itai." Puhanna sika naita, naoantee, "Ahake’ lima roti anna aha tuke’ne’ derua bau." ³⁹ Nasuong Puang Yesus inde tau mai’di mohko’ ma’kulimbo-limbo umpoampi’ lohpo mamata. ⁴⁰ Aha si limampulo yaling di sangkulimbona, aha si sangngatu’. ⁴¹ Pihsananna naalang Puang Yesus yato lima roti anna derua bau, mane mentongai dai’ di langi’ menge siang umpalau behe dai’ di Puang Alataala. Puhai yatoo, mane umbika-bikai yato roti sibaha umbose’-bose’ bau, mane nabeai pano di pahsikolana nasusaing pano yato di tau mai’di. ⁴² Ingkänna yato tau ang aha donetoo mampebohoi asang. ⁴³ Pihsananna nahimpung salang pahsikolana yato la’binna ang dang napuha tau. Ya’ ke punno salake’ne’ sampulo derua baki. ⁴⁴ Ke diihsa’mi yato muane supu ang mangngande, umbai aha limang sa’bu. ⁴⁵ Puhanna yatoo, ya’ unsuong pahsikolana Puang Yesus sika dai’ di lopinna anna malai sika mendolung nei’ bete’ di Betsaida, aka’ mengeke’ne’ unsuo yato tau mai’di sumulei pano di bohtonaii. ⁴⁶ Tahpana yatoo sika le’ba’i, ya’ dai’mine’ Puang Yesus di tanete ma’sambayang. ⁴⁷ Pihsananna yatoo benging anna yato lopinna pahsikolana yalimmi di tängngä le’bo’, ampo’ yaho loloke’ne’ Puang Yesus yato di tanete. ⁴⁸ Tahpana umbai lehang tehte’ tallu, naitang sika masuhsa umbose lopinna aka’ sika natammui pepahi. Ya’ tahpa le’ba’mi Puang Yesus napellambi’i, mellao yaho di haho uhai, lambi’ sai’di’ tala nadolui. ⁴⁹ Naitanna mellao yaho di haho uhai, sika ingngi’mi ⁵⁰ aka’ nasanga anitu anna mahea’ liu. Ampo’ sika tahpa napa’karai Puang Yesus, naoaintee, "Pamahasaia’ inahammu! Daummahea’! Kodi’ete’ indee." ⁵¹ Mane mendai’i di lopinna, ya’ tahpa mahtang siang yato pepahi. Sika tingke’du’ pahsikolana. ⁵² Moinnakatoo sika naita pembabena ang tanalambi’ pihki’, sinnoanna umpakande yato tau mai’di, ampo’ dake’ nainsang liu umba nasule kakuasaanna. ⁵³ Tahpana sika lambi’ di tando bete’na le’bo’, ya’ sika ullambi’mi mesa bohto ang disanga Genesaret, anna sika unsangke’mi lopinna di behing le’bo’. ⁵⁴ Sohonna yaling mai di lopi, mai’di tau tahpa ungnginsang yato ang sule naoate, "Puang Yesus!" ⁵⁵ Sika madihhi’ siang le’ba’ pano di ingkänna bohto ang marungku’ do ungngala to makorong anna nasilembaii sule di olona. ⁵⁶ Diamo naongei, dianto napambahai. Moi di ongeang mahulla-hulla, moi di bohto mahoa’, aha toi sule tau umbaha to makorong pano di pasa’ anna malau masei ke la malai sika ungnganti kaya’na Puang Yesus. Aka’ moi behing kaya’na supu naanti, ya’ tahpa bono’ asang.

¹ Pihsang tempo sangkombongang to Farisi anna to pampakuhu ada’ ang mengkalao yaho di Yerusalem, sule umpellambi’i Puang Yesus. ² - ⁴ (Si biasa to Yahudi, londonang to Farisi, untuhu’i si’da-si’da ada’na peneneanna. Sinnoanna: Dai mande ke dai umbasei dolu teyyena napanoa ang si napanoa peneneanna. Noa tunne’ ke sumuleng ma’pasa’ pahallu sika umpamabasei teyyena mane mandei. Anna mai’dike’ ang nababe ang si napanoa peneneanna, sinnoanna: umbasei ingkänna poreha hapu ang ma’kahupa-hupa.) Pihsananna yato to sangkombongang ungngita pahsikolana Puang Yesus mande dai umbasei teyyena situhu’ ang si napanoa peneneanna. ⁵ Lambi’ sika ungkutanaing Puang Yesus naoatee, "Aka boi inde pahsikolamu anna dai untuhu’i ada’na peneneanta? Aka’ mande ampo’ dai umbasei dolu teyyena sinnoa ang si napanoa peneneanta." ⁶ Nakeaha’ing Puang Yesus, naoaintee, "O to kalasi, tahpa’ si’da ang naoa Nabi Yesaya didiomua’. Sinnoa ang tiuki’ ang naoatee, ’Ingkänna inde mai tau tula’na kale anna dioaitee napamatandeä’, ampo’ yaling di inahanna nakahaoiä’ nei’. ⁷ Alla’ sika napenombaiä’ aka’ pepakuhu ang sika napake dianto pepakuhunna hupatau, tadia pepakuhungku.’ " ⁸ - ⁹ Napatahhi’ke’ tula’na, naoatee, "Kapahentaanna Puang Alataala undotaingnga’ne’ umpellei anna untuhu’i liukoa’ ada’ hupatau. Inang manähäng liukoa’ umpengkebo’i Kapahentaanna Puang Alataala anna untuhu’ikoa’ pepakuhummu toboua’ dio. ¹⁰ Aka’ puhamokoa’ nabea pahenta Musa, naoatee, ’Pakeangka’koa’ to baha’mu.’ anna ’Menna la untändoi to baha’na pahallu la dipatei.’ ¹¹ Ampo’ ke ahai ang mangngoatee, ’Moinnakato aha aka-akangku, dasiang la kubea to baha’ku aka’ la kupopenomba dai’ di Puang Alataala ke dako’mi.’ ¹² Yato tau ang mangngoa noa, damong umpabeii la undului to baha’na. ¹³ Noanto umpakekuna puharakoa’to dio disanga ada’na peneneammu andana Bahtakara Dehata. Anna mai’dike’ senga’na ang noa si umbabe." ¹⁴ Puhanna yatoo untambai bumi tau mai’di, naoaintee, "Pehingngiia’ anna malai ungnginsang inde pohapangang: ¹⁵ Dai aha mesa ang di aneang ang napatama di bätäng kalaena tau ang la mangkärähko’i. Ampo’ supung ang sohong yaling mai di kalaena tau ang si mangkärähko’i. ¹⁶ [Menna pemala mangnginsang, pamapehingngiingnga’too!"] ¹⁷ Tahpana inde Puang Yesus umpellei tau mai’di anna mentamai di mesa dasang, ya’ nakutanaing pahsikolana didiona kalemba’anna yato pohapanganna. ¹⁸ - ¹⁹ Natimba’mi Puang Yesus, naoatee, "O’, datuke’a’ dio umpähäng? Darakaa’ dio ungnginsang? Aka’ ingkänna andeang ang mentama di kalae dai mangngola di inaha lambi’ mekärähko’i, ampo’ mangngola di kompeng mane dipasohongngi." (Dianto anna naoaite Puang Yesus: ingkänna andeang mala diande.) ²⁰ Naoa sala bunte Puang Yesus, "Aka ang napasohong tau dianto ang mekärähko’i. ²¹ Aka’ mengkalao yaling di inahanna tau sohong pihki’ karake, sinnoanna: samangkamahoinna, maboko, papateang, ²² ungngindä’-indä’ pa’bannetauang, mantahongkongngi, pakahiri’, ma’bulitu’, ma’pihki’ tahuhu, ma’sinuhung, untändä’ tahuhu tau senga’, ungngangka’-angka’ kalaena, makahha’ bää’. ²³ Ingkänna inde kakarakeang sohong yaling mai di inaha, dianto ang ungkärähko’i tau." ²⁴ Pihsananna Puang Yesus mao naung di Bohto Tirus. Mentamang di mesa dasang, dai naaku ke la ahai tau ang mangnginsang kasuleanna. Ampo’ dasiang mala nabuni. ²⁵ Aha mesa bahine unghingngi kaheba didiona kasuleanna Puang Yesus, tahpa sule malimuntu’ di bihti’na aka’ aha mesa änä’na ang napentamai setang. ²⁶ Inde bahine tadia to Yahudi ampo’ to Siria-Penisia. Mengkamala’ pano di Puang Yesus naoatee, "Kalemuiä’ laba’ingkä’ setang yaling mai di änä’ku." ²⁷ Menge ma’kara didiona to Yahudi ang sihapang ’änä’’ anna ang tadia to Yahudi ang sihapang ’asu’ natimba’mi Puang Yesus, naoatee, "Pabeine’ dolu napebohoi änä’. Aka’ dai sihatang andeang ang inang dipatoka toboinne’ änä’ la dibea pano di asu." ²⁸ Ampo’ natimba’ yato bahine, naoatee, "Tahpa’, Puang, ampo’ moi yato asu ang di hoi’ meja mala ungngande tahu’bi’ ang nanaho änä’." ²⁹ Ma’karang Puang Yesus, naoatee, "Aka’ pentimba’mu ang mapia situhu’ kapampetahpa’ammu, dahi malamote’ mao aka’ malainne’ yato setang yaling mai di änä’mu." ³⁰ Maong yato bahine pano di dasanna. Lambi’ pano, ullambi’mi yato änä’na ma’behe’-behe’ yaho di patindoang masannang, aka’ malaing yato setang. ³¹ Tahpana Puang Yesus umpellei bohto Tirus, naola pano di Sidon, mane tahhi’i naung di Le’bo’ Galilea. Naola bete’ di Sampulo Bohto. ³² Di hao yato di bohto, suleng tau umposola mesa tau ang binga anna motohomämung supu ke ma’karai. Sika malau mase pano di Puang Yesus, naoatee, "O Tuang, kalemuiang antii inde solaki’ anna bono’i." ³³ Ya’ napapensähä’mi Puang Yesus di hao mai di tau mai’di, mane ungngului hängkä’na tama di talinganna yato to binga. Puhai, ya’ mentingkurung, mane untu’doi lilana yato tau. ³⁴ Puhanna yatoo, ya’ mentongang dai’ di langi’ anna menanaha malängkä’i, mane naoaitee yaling di karanna, "|iEfata!|r" bahtuanna: "Tibuhkemo!" ³⁵ Tibuhke si’dang talinganna, pahingnging pole’ anna malang maleso pa’karanna. ³⁶ Inde Puang Yesus ullahang liung yato ingkänna tau ang sika mangngita la natula’ leleng pano di tau senga’. Ampo’ moi nalahang, tuhtuang siang sika napalele sau tama. ³⁷ Ingkänna tau ang manghingngi pusa’ liu anna sika naoaitee, "Uu, ingkännane’ ang nababe mepusa’-pusa’ liue’! To binga mala napopahingngi, anna to tama’kara mala napopa’kara mahasa!"

¹ Tempo yatoo aha bung sule tihimpung tau mai’di. Dai keandeang, dianto anna umbahaii pahsikolana Puang Yesus anna naoaintee, ² "Kukalemui liu inde kasi tau mai’di, aka’ tallung allona sibahaä’ ampo’ dai sika keandeang. ³ Dahi ponna la kusuo sumule lella’ manono, ya’ umbai la naala pali di tängngä lalang, londonang aka’ aha bure’ ang sule kahao." ⁴ Natimba’mi pahsikolana naoatee, "Ya’ umbanne’ la dipangngalaiing andeang dinne di ongeang mahulla-hulla ang la sihoa dipakandeing inde tau mai’di?" ⁵ Mekutanang Puang Yesus, naoatee, "Sangngakake’a’ rotimmu?" Natimba’mi naoatee, "Ahake’ pitu." ⁶ Ya’ unsuong yato tau mai’di Puang Yesus sika mohko’ naung di tampo. Mane ungngalai yato pitu roti anna ma’kuhhu’sumanga’i dai’ di Puang Alataala. Puhai yatoo, ya’ umbika-bikang yato roti anna nabeai pano di pahsikolana, mane sika nasusaing pano yato di tau. ⁷ Aha tuke’ne’ sangngaka-sangngaka bau saohko’. Nakuhhu’sumanga’ing Puang Yesus yato bau mane unsuo boi pahsikolana, naoaintee, "Susa toine’ indee." ⁸ - ⁹ Yato tau ang mangngande boho asang. Umbai aha uhpa’ sa’bu tau mai’dinna. Pihsananna nahimpummi yato pahsikolana la’binna ang dang napuha tau, ya’ punno salake’ pitu dakang käyyäng. Puhanna yatoo napabeing sumule pano di bohtonaii, ¹⁰ mane dai’i di lopi Puang Yesus sibaha pahsikolana, mao bete’ di Bohto Dalmanuta. ¹¹ Sangngaka-sangngaka to Farisi sule umpellambi’i Puang Yesus, siteläng anna malai unghingngi ke ahai tula’na ang dai sihatang la natula’. Sika malau pano ke la malai napaitai mesa tanda ang mepusa’-pusa’ anna malai sika nainsang naoatee sule si’daraka yaho mai di Puang Alataala. ¹² Lella’ umbi’bi’ bää’na inde Puang Yesus, natimba’mi naoatee, "Aka suhunna änä’ dinoa anna pemalai nasuoä’ umbabe tanda ang mepusa’-pusa’? Ampo’ kutula’ingkoa’ setonganna dai la kuaku sika kubabeing." ¹³ Mane umpelleii yatoii anna mendai’i di lopinna, mane le’ba’i lubete’. ¹⁴ Donetoo nakalimpängngi pahsikolana umbaha roti, supung mesa ang nabaha molopi. ¹⁵ Umpa’karaing pahsikolana Puang Yesus naoatee, "Madakakoa’ pano di raginna to Farisi anna raginna Tomaraya Herodes." ¹⁶ Sika napihki’mi aka bahtuanna anna ma’tula’ noai, lambi’ sipa’kara-kara naoatee, "Aka’ umbai daia’ kanna’ roti tabaha." ¹⁷ Tahpana nainsang Puang Yesus yato ang sika nasitula’-tula’i, ma’karang naoatee, "Akana unsitula’-tula’irakoa’ dio yato roti ang dai kanna’? Dasiake’a’ mala umpähäng kakuasaangku? Bahtu’ makahha’rakaa’ bää’mu? ¹⁸ - ¹⁹ Bingarakakoa’too? Butarakakoa’too? Dangkaa’ dio ungkalehai naonge umpakandeä’ yato limang sa’bu tau, ya’ sangngakake’a’ baki la’binna ang unghimpung?" Sika natimba’mi, naoatee, "Sampulo deruake’ baki." ²⁰ Mekutana bumi, naoatee, "Anna naonge umpakandeä’ yato uhpa’ sa’bu tau, ya’ sangngakake’ la’binna dakang ang unghimpungnga’?" Sika natimba’ bumi naoatee, "Pituke’ dakang." ²¹ Naoaminte Puang Yesus, "Daburakaa’ dio ungnginsang kasuleanna kakuasaangku dinoa?" ²² Sika lambi’mi bete’ di Bohto Betsaida. Donentoo naposolaing sule mesa tau ang buta. Malau pano di Puang Yesus ke la malai naanti anna bono’i. ²³ Ya’ untokeing teyyena yato to buta anna natehtei sohong yaling mai di bohto. Puhai, ya’ natingkuruing matanna anna naantii, mane nakutanaii, naoaintee, "Ahangka mala ungngita dinoa?" ²⁴ Mennenne’mi inde tau, mane naoaitee, "Io, kuita noa poang kayu sika mellao. Umbai tau." ²⁵ Naanti bung Puang Yesus matanna. Ya’ napamalohämmi matanna mennenne’, bono’ siang yato matanna. Ya’ tandaang asammi naita. ²⁶ Naoamintee, "Laomo sumule pano di dasammu, ampo’ daumpalelei tama di bohto." ²⁷ Pihsananna Puang Yesus sibaha pahsikolana le’ba’mi pano di bohto-bohto ang sirungku’ Kaisarea Filipi. Lella’ mellao mekutana pano di pahsikolana, naoatee, "Situhu’ tula’na tau ang unghingngia’, nasanga mennaä’ are’ indee?" ²⁸ Sika natimba’mi naoatee, "Aha ang mansangao Yohanes to Pantero’, aha toe’ ang mansangao Nabi Elia bahtu’ mesa di alla’na yato ingkänna nabi ang aha dolu." ²⁹ Ya’ mekutana sala bumi Puang Yesus pano diii naoatee, "Ampo’ ponna dioa’, mennaä’ Ko indee?" Mentimba’mi ta Petrus, naoatee, "Dio, Tuang, To Dilanti’ la Mepasalama’." ³⁰ Nalahang si’da-si’dang Puang Yesus anna malai dai sika napepainsangnging pano di tau senga’ didiona Kalaena. ³¹ - ³² Puhanna yatoo, mampakuhung Puang Yesus pano di pahsikolana. Napakaleso liuing didiona kamateanna, naoatee, "Kodi’ Änä’ to Lino pahalluä’ la ungngolai mai’di kamasuhsaang anna dä’ natahimbo setobaha’ang, kapala-kapala imang anna to pampakuhu ada’ lambi’ la dipateiä’. Ampo’ yaling di tallu allona la tuhoä’ sumule." Nahingnginna yatoo ta Petrus, unghui’ siang Puang Yesus pano di behing anna napa’karaii. ³³ Mensaileng Puang Yesus pano di pahsikolana mane ungkeaha’i setang ang pemala ungkalambotängngi pengkähänganna Puang Alataala, naoatee, "Palaio done indee, Pongkahana setang! Aka’ dao dio umpihki’ aka ang napihki’ Puang Alataala, supung ang napihki’ to lino." ³⁴ Pihsananna untambaing tau mai’di sibaha pahsikolana anna naoaintee, "Tau ang la pemala mampentindo’iä’ pahallu ungkalimpängngi pangngelo’na toboe’ sibaha umbulle kayu sitambeng, mane napentindo’iä’. ³⁵ Aka’ menna pemala umpamahendeng katuhoanna, la bilang mateetee’; ampo’ menna ang tontong mampetahpa’ moi dipatei aka’ Kodi’ anna Kaheba Mapia, dianto ang la dipasalama’ sungnga’na. ³⁶ Dai aha suhunna mesa tau ang untahongkongngi lino ke dasiang la salama’ sungnga’na. ³⁷ Aka’ dai aha la mala nabea mesa hupatau ang la napopangngalli tama di suruka. ³⁸ Di allo ang la di tingngayo la suleä’ Änä’ to Lino la sibaha kakuasaanna Ambeku anna la naposolaiä’ semalaeka’ang masero. Dinoa tohhokoa’ yaling di tängngä-tängngäna änä’ dinoa ang dai mampetahpa’. Ampo’ moinnakatoo, ke ahai ang mampengkasiliingkä’ anna umpengkasili toinne’ pepakuhungku, la kupengkasili toing nei’ ke donentoo di allo kasuleangku.

¹ Kutula’ingkoa’ setonganna yalingnga’ inde di alla’-alla’mu dinoa aha sangngaka-sangngaka tau ang dai la mate, dolunna ungngita Kapahentaanna Puang Alataala ang la sule sitonda kakuasaang." ² Tahpana unnung allona puhanna umpainsangngi pahsikolana Puang Yesus didiona kamateanna, maong dai’ di mesa tanete malängkä’ umpasähä’ kalaena sibaha tallu pahsikolana dianto: Petrus, Yakobus anna Yohanes. Dai sibaha solana ang senga’. Lambi’ dai’, sika ungngita Puang Yesus tirende hupanna. ³ Kaya’na mendahi moballo mabusa ang dai aha nasinnoaing mabusanna di lino. ⁴ Pihsa’ tomande’ lemba’ Nabi Elia sibaha Nabi Musa. Lella’ sipa’kara Puang Yesus, naita yato tallu pahsikolana. ⁵ Ma’karang ta Petrus pano di Puang Yesus, naoatee, "O Tuang, masannang liu tau dinne. Umbai mahasa ke umpake’de’i tau bansuli umpopantangnga’ simesa: dio mesa, Nabi Elia mesa anna mesa Nabi Musa." ⁶ (Inde ta Petrus ma’tula’ tomande’; dai nainsang aka ang la natula’ aka’ pihsa’ sika mahea’ anna pusa’ liu.) ⁷ Pihsananna tuhummi yaho mai salehu’ unsapu’ii. Ya’ kahingngiammi kamaha yato yaling mai di salehu’ naoatee, "Dianto inde Änä’ku ang kupakamaya. Pehingngiia’ tula’na." ⁸ Sika menenne’-nenne’ lelemmi di behinna, ampo’ dai aha tau naita, supurang Puang Yesus. ⁹ Tempona sika tuhungngi yaho mai di tanete, napa’karaing Puang Yesus, naoaintee, "Daa umpetula’ sängkäingnga’ pano di tau senga’ yato aka ang puha ungngitaa’ ke dakä’ dipatuho sumule Kodi’, inde Änä’ to Lino, di hoi’ mai di kamateang." ¹⁰ Inde to tallu napehingngii yato pahentana, dai natula’, ampo’ supung di kalaena ang nasitula’-tula’i aka bahtuanna: Änä’ to Lino dipatuho sumule. ¹¹ Mane sika ungkutanaii Puang Yesus naoatee, "Akana naoaite to pampakuhu ada’, ’Nabi Elia pahallu nei’ la mendolu sule andana To Dilanti’ la Mepasalama’’?" ¹² Mentimba’mi Puang Yesus naoatee, "Io, inang tahpa’ la sule ang sinnoa Nabi Elia anna umpasadiai ingkänna siamo, ampo’ umbane’ noa ang tiuki’ yaling di Suha’ Masero, dianto: pahallu Kodi’ inde Änä’ to Lino la ungngolai kamasuhsaang anna napakauho-uho hupatau? ¹³ Anna kutula’ingkoa’, setonganna haling sule yato ang sinnoa Nabi Elia, ampo’ yato hupatau sika membabe pano situhu’ pampemalanna. Dianto ang sinnoa aka ang puha tiuki’ yaling di Suha’ Masero didiona kalaena." ¹⁴ Tahpana Puang Yesus anna yato tallu pahsikolana silambi’mi sumule pahsikolana ang senga’, sika ungngitang mai’di tau di hao. Sangngaka-sangngaka to pampakuhu ada’ Yahudi menge sitimba’-timba’ unsiala-alai tula’na sibaha yato pahsikolana Puang Yesus. ¹⁵ Ungngitanna Puang Yesus sule, sika pusa’mi, mane le’ba’i sika lumpa’ natammui. ¹⁶ Sika nakutanaing Puang Yesus, naoatee, "Aka ang unsitimba’-timba’i sibaha to pampakuhu ada’?" ¹⁷ Ya’ ahang mesa tau mentimba’, naoatee, "O Tuang, umposolaä’ änä’ku sule. Dai mala ma’kara aka’ napentamai setang. ¹⁸ Ponna nakasulei bumi, si umpembänsä’-bänsä’ing kalaena naung di tampo, si membuha uhalena di suana, si umpasikiki’ isinna anna si mato’do’ kalaena. Puhang kupalau pano di pahsikolamu unghambai yato setang ampo’ dai sika mala naalai." ¹⁹ Ya’ sika naoaminte Puang Yesus, "Tehtereremokoa’ dio indee! Umbarea’ dio naola kapampetahpa’ammua’? Akana sähsä’ lalangkoa’? La sangngakake’ masaena tohhoä’a’ yaling di alla’-alla’mu anna sa’bara’ ungngoloikoa’? Bahai ne mai änä’!" ²⁰ Ya’ sika naposolaming. Tahpana ungngita Puang Yesus yato setang, ya’ mato’do’ siang yato kalaena änä’, lambi’ loe naung di tampo, membuha suana. ²¹ Mekutanang Puang Yesus pano di ambena yato änä’, naoatee, "Masaengka inde si noa?" Natimba’mi ambena inde änä’, naoatee, "Mengkalaoke’ saohko’. ²² Si pemmai’ding la napatei inde setang, si manaho tama di api, bahtu’ naung di uhai. Ke malai umbela Tuang, ya’ kalemuiang kasi!" ²³ Ya’ natimba’mi Puang Yesus, naoatee, "Aka ungngoa? Ke malai kubela? Dai aha tala mala, ahsala’ mampetahpa’i tau!" ²⁴ Tahpa mekohang yato ambena änä’, naoatee, "O Puang, mampetahpa’ä’ ampo’ dake’ kanna’. Kalemuiä’ anna kehängngängngi kapampetahpa’angku!" ²⁵ Tahpana naita Puang Yesus tuhtuang mai’di sule tau mokalipumpung, ya’ ungkarahta’mi yato setang, naoaintee, "Setang ang mampabinga anna ang mampatomaho, palaio yaling mai done di änä’! Daunsumule bou tama!" ²⁶ Yato setang mekoha, mane umpasikalalla’i kalaena yato änä’. Puhai, ya’ malaing yaling mai di kalaena. Indee änä’, noa liung ang mate, lambi’ mai’di tau mangngoatee, "Mateng!" ²⁷ Ampo’ natokei teyyena Puang Yesus, mane napakalehai. Ya’ kalehang yato änä’, malang ke’de’ kalaena aka’ bono’ liung. ²⁸ Tahpana di hao di dasang inde Puang Yesus, suleng pahsikolana nakutanai, naoatee, "Akana darangkang mala unghambai yato setang yaling mai di kalaena tau?" ²⁹ Natimba’mi Puang Yesus, naoatee, "Setang ang noa indoo dai mala sadilaba’inna, supung ke disambayangngii mane malai." ³⁰ Mengkalaong Puang Yesus sibaha pahsikolana umpatahhi’ lalanna lupano di Galilea. Dai naaku ke la ahai mangnginsang ongeanna dinoa ³¹ aka’ supung pahsikolana ang la napakuhu. Umpa’karaing pahsikolana, naoatee, "Kodi’, inde Änä’ to Lino, la dibehoä’ pano di kakuasaanna to lino anna sika la napateiä’, ampo’ tallu allona puhangku mate la tuhoä’ sumule." ³² Inde pahsikolana dai sika umpähäng yato ang natula’ Puang Yesus, ampo’ malaya’ sika napekutanaing umba noa yato bahtuanna. ³³ Lambi’mi Puang Yesus sibaha pahsikolana pano di Kapernaum. Tahpana yaling di dasang ang si naongei, mekutana Puang Yesus pano di pahsikolana, naoatee, "Aka yato ang unsitula’-tula’ia’ langngena’ di tängngä lalang?" ³⁴ Ampo’ sika mahtang supu aka’ yato ang sika natula’ di langngena’ dianto unsiba’di-ba’dii didiona menna ang handang dipakeangka’ yaling di alla’naii. ³⁵ Mane mohko’i Puang Yesus, umbahai pahsikolana anna naoaintee, "Ponna aha tau ang pemala dipakeangka’, pahallu mendihoi’ang anna ungkalemui ingkänna solana." ³⁶ Pihsananna ungngalang mesa änä’ saohko’ inde Puang Yesus anna napake’de’i tama di alla’-alla’naii, mane naahingngi lella’ ma’kara, naoatee, ³⁷ "Menna ang untammui manahpa mesa tau aka’ napetahpa’ä’, ang diangka’ dihoi’ang sinnoa inde änä’ saohko’, dianto ang mantammui manahpaä’. Anna menna ang mantammui manahpaä’, tadia Kodi’ supu ang natammui manahpa, ampo’ Puang Alataalaetee’ ang mansuoä’." ³⁸ Ma’karang ta Yohanes pano di Puang Yesus, naoatee, "O Tuang, aha kiita mesa tau unghambai setang yaling di sangammu, ya’ kisängkäing aka’ kiinsang tadia solata ang mentindo’ di Dio." ³⁹ Ampo’ natimba’ Puang Yesus, naoatee, "Daunsängkäiia’. Aka’ daete’ aha mesa tau ang umbabe ang mepusa’-pusa’ umpake sangangku, la tahpa umpatahuhu sangangku. ⁴⁰ Menna ang la daingkea’ mambali, dianto solata. ⁴¹ Kutula’ingkoa’ setonganna ponna aha tau hapanganna mampaenu’koa’, moi poro nabeang supu santangki’ uhai kula’ kalena aka’ dioa’ to pentindo’ku, ya’ ahaete’ yato saho pembabena. ⁴² Ampo’ menna-menna ang umpasähsä’ lalang moi poro mesa di alla’na inde mai änä’ ang mampetahpa’mi di Kodi’, dotanne’ yato tau ang noa ditoke’ batu käyyäng pano di bahokona mane dilimmi’i tama di le’bo’. ⁴³ Ponna yato sambali teyyemu mandosaio, ya’ dotante’ umbose’i. Dotainne’ tamao di katuhoang sapano-panona dai keteyye sambali andana la keteyye sibalio ampo’ la napatamao di api nahaka ang dai aha pi’dena. ⁴⁴ [ang naongei yaling ingkänna illi’-illi’ bobosi ang aha lolo sibaha api ang dai mala pi’de lambi’ sapano-panona.] ⁴⁵ Noa tunne’ ponna yato sambali bihti’mu la mandosaio, dotai tunne’ umbose’i. Dotanne’ tamao di katuhoang sapano-panona hehpä’ andana la kebihti’ sibalio ampo’ la napatamao di api nahaka, ⁴⁶ [ang naongei yaling ingkänna illi’-illi’ bobosi ang aha lolo sibaha api ang dai mala pi’de lambi’ sapano-panona.] ⁴⁷ Anna ponna matammu ang mampadahi madosao, ya’ dotanne’ ungkahohe’i. Dotainne’ tuhoo sibaha Puang Alataala dai kemata sambali andana la kemata sibalio ampo’ la napatamao di api nahaka, ⁴⁸ ang naongei yaling ’ingkänna illi’-illi’ bobosi ang aha lolo sibaha api ang dai mala pi’de lambi’ sapano-panona.’ ⁴⁹ Ingkänna indee mapahhi’ asang la ditindo’, ampo’ ingkänna ang pemala mantindo’ä’, pahallu dipamasero sinnoa bale ang disiai, ungngolai kamasuhsaang sinnoa bahsi ang napamakähhäng api. ⁵⁰ Sinnoanna sia la umpamäsing lolo ingkänna andeang, ampo’ ponna ke dang mäsing, ya’ dai la kekuna. Noa tumokoa’ dio, pahallukoa’ kekuna noa sia. Pahallukoa’ tohho sikalemu-lemui mesa anna mesa."

¹ Pihsananna Puang Yesus sibaha pahsikolana umpelleing Galilea, sika la lusau di Yudea anna la lubete’ di Salu Uhai Yordan. Nalebo bung sule tau mai’di lambi’ napakuhu bou Puang Yesus. ² Sule tunne’ sangngaka-sangngaka to Farisi unsändä’i Puang Yesus yaling di pekutananna, naoatee, "Situhu’ atohang ada’ta, la malaraka mesa muane untibe bahinena?" ³ Natimba’mi Puang Yesus naoatee, "Aka’ akakae’ ang napahentaingkoa’ Nabi Musa?" ⁴ Sika natimba’mi naoatee, "Napabei Nabi Musa mesa muane la untibe bahinena ke ahai suha’ kasitibeang." ⁵ Naoa salante Puang Yesus, "Nasuhung nauki’ingkoa’ Nabi Musa pahenta ang noa, aka’ inang makahha’ bää’koa’. ⁶ Aka’ naonge pampahandu’annai lino, naonge untampa hupatau Puang Alataala, tiuki’ naoatee, ’Puang Alataala umpapia muane anna bahine. ⁷ Dianto suhunna anna mesa muane la umpelleii to baha’na anna sikolungngi bahinena ⁸ lambi’ la mesang sibaha.’ La noanto yatoii dang la derua, ampo’ la mesang situhu’ pangngitanna Puang Alataala. ⁹ Dianto anna yato aka ang puhang napamesa Puang Alataala dai mala la napasisähä’ hupatau." ¹⁰ Tahpana lambi’ tama di mesa dasang, mekutanang pahsikolana didiona yato langngena’ kasitibeang. ¹¹ Sika naoaminte Puang Yesus, "Menna-menna untibe bahinena, mane ungkabengngii bahine senga’, inang ungngindä’-indä’ pa’bannetauang. ¹² Anna noa tunne’ menna-menna untibe muanena mane kabeng salai pano di muane senga’ inang ungngindä’-indä’ pa’bannetauang." ¹³ Pihsang tempo aha tau umbaha sangngaka-sangngaka änä’-änä’ pano di Puang Yesus anna malai nasahpa anna nabehe. Ampo’ yato pahsikolana ungkeaha’i yato tau ang umbaha änä’. ¹⁴ Tahpana naita Puang Yesus, ya’ keaha’mi pano di pahsikolana naoatee, "Pabeiia’ ne mating änä’, daa ungkalapaii ke pemalai di hao mai di oloku, aka’ tau ang noanto inde mai ang ungngala taha yaling di Kapahentaanna Puang Alataala. ¹⁵ Kutula’ingkoa’ setonganna menna-menna ang dai untammui manahpa Puang Alataala ang ma’pahenta, sinnoa inde mai änä’ saohko’, ya’ inang daete’ne’ la mendahi petauanna Puang Alataala yaling di kapahentaanna." ¹⁶ Puhanna ma’kara tahpa ungkalihpi’i yato sangngaka änä’-änä’ lella’ nabehe. ¹⁷ Naonge la mengkalaoi Puang Yesus umpatahhi’ pellaoanna, suleng mesa tau mampellambi’i menanda-nanda. Mengkamala’ di olona Puang Yesus anna mekutanai, naoatee, "O Tuang, To mapia inaha, aka ang pahallu la kubabe anna malaä’ ullambi’ katuhoang sapano-panona?" ¹⁸ Natimba’mi Puang Yesus, naoatee, "Akana umpemapiaringkä’ Kodi’? Daraka dio ungnginsang daete’ aha moi poro la mesa tau ang mapia sehalinna Puang Alataala. ¹⁹ Tantunte’ anna ungnginsangngi ingkänna pahentana Puang Alataala, sinnoanna: dai tau mala papateang, dai tau mala ungngindä’-indä’ pa’bannetauang, dai tau mala maboko, dai tau mala unsa’bii kalosengang, dai tau mala mambulitu’, pahallu tau umpakeangka’ to baha’..." ²⁰ Natimba’mi yato tau, naoatee, "O Tuang, ingkänna nee kutuhu’i asang mengkalao di mahäti’ku." ²¹ Ya’ nakalemui liung Puang Yesus yato tau naoaintee, "Mesake’ ang la pahallu umbabe: Laoo do balu’ asangngi ingkänna aka-akammu anna unsusai allinna pano di to pemase-mase anna la ullambi’o katomakakaang yaho di suruka. Puhaito umbabe yatoo, ya’ maimo anna untindo’ä’." ²² Nahingnginna yato tau umba noa tula’na Puang Yesus, ya’ le’ba’mi sitonda manaho inahanna aka’ mai’di liu aka-akanna. ²³ Pihsananna unnenne’ing pahsikolana Puang Yesus anna naoaintee, "Ahana inang mapahhi’ si’da-si’da to makaka la tama di Kapahentaanna Puang Alataala." ²⁴ Pusa’mi pahsikolana tahpana nahingngi tula’na, aka’ nasanga maromi’ne’ to makaka la mentama di suruka. Ya’ ma’kara sala bumi Puang Yesus, naoatee, "Oa’ änä’ku, inang la mapahhi’ to makaka mendahi to pentindo’na Puang Alataala. ²⁵ Maromi’ puhane’ onta mangngola lohso’ pedai’ andana la to makaka untindo’ Kapahentaanna Puang Alataala, lambi’ tama di suruka." ²⁶ Sika tuhtuang pusa’ inde pahsikolana anna sipa’kara-karai, naoatee, "Ponna ke noae’ yatoo, ya’ menna sakalinne’ ang la mala dipasalama’?" ²⁷ Natimba’mi Puang Yesus, naoatee, "Ponna kakuasaanna hupatau inang daete’ aha ang la dipasalama’, ampo’ ponna kakuasaanna Puang Alataala malaete’ nei’. Aka’ ingkänna aka-aka mala asangngete’ne’ nababe Puang Alataala." ²⁸ Ma’karang ta Petrus pano di Puang Yesus, naoatee, "Kami’ indee umpellei asangngang ingkänna aka-akangki’ anna kitindo’o. ²⁹ Natimba’ Puang Yesus, naoatee, "Kutula’ingkoa’ setonganna tau ang umpellei dasanna, ullu’na, to baha’na, änä’na, bahtu’ tampona aka’ natindo’ä’ anna umpepainsangnging Kaheba Mapia, ³⁰ dianto ang la untahimbo ma’luhpi’-luhpi’ yaling inde di lino bala’na yato aka-akanna ang puha napellei, ampo’ pahallu toe’ ungngolai kamasuhsaang. Anna la tuho masannang lambi’ sapano-panona. ³¹ Ampo’ mai’di tau ang dipakeangka’ dinoa, la dipadihoi’ang ke dako’mi; anna noa toi, mai’di tau ang dipadihoi’ang dinoa, la dipakeangka’ ke dako’mi." ³² Naonge lella’i mellao Puang Yesus sibaha to pentindo’na ludai’ di Yerusalem, yato pahsikolana ang di kebo’na sika pusa’, anna noa tunne’ yato to pentindo’na ang di hundi sika mahea’. Mane umbahai sala boi pahsikolana Puang Yesus anna naoaintee, ³³ "Dinoa la dai’ingkea’ di Yerusalem anna la lambi’mi tempona Kodi’, inde Änä’ to Lino, la dibehoä’ pano di kapala-kapala imang anna to pampakuhu ada’ anna la sika natahungkung mateä’. Puhai yatoo, la dibehoä’ pano di tau ang dai ungnginsang Puang Alataala ³⁴ anna malai napakauho-uhoä’ anna nasitingkuru-kuruiä’, mane sika nadahha tuhoä’ anna sika napateiä’, ampo’ la tuhoä’ sumule di allo katallunna. ³⁵ Suleng ta Yakobus anna ta Yohanes, änä’na Zebedeus umpendungku’i Puang Yesus anna naoaintee, "O Tuang, kipalau ke la malai umbeaang aka ang la kipahallu." ³⁶ Nakutanaing Puang Yesus, naoaintee, "Aka ang umpemala la kubabeingkoa’?" ³⁷ Sika naoantee, "Kipalau ke la malai, ponna ke ma’pahentamo yaling di katomarayaammu, la umpaohko’ang di ongeang pa’pahentaammu, mesa di tando kuanammu anna mesa di tando kaihimmu." ³⁸ Ampo’ natimba’ Puang Yesus, naoatee, "Daia’ ungnginsang aka ang menge umpalau. La untuaraka la ungngolai kamasuhsaang lambi’ mate, sinnoa ang la pahallu kuolai?" ³⁹ Sika mentimba’mi, naoatee, "Io, kitua kiolai." Naoa buminte Puang Yesus, "Inang la ungngolai kamasuhsaang lambi’ mate, sinnoa ang la kuolai, ⁴⁰ ampo’ didionane’ menna ang la mohko’ di hao di tando kuanangku anna tando kaihingku tadiaete’ne’ Kodi’ ang mampama’tantu, ampo’ Ambekuete’ne’ mampama’tantu pano di si mesa-mesa tau ang la sihatang nabea." ⁴¹ Nahingnginna yato sampulo pahsikolana ang senga’, ya’ tahpa sika keaha’mi pano di Yakobus anna Yohanes. ⁴² Ampo’ sika natambai asang Puang Yesus anna naoaintee, "Ungnginsammia’ umba noa to pa’pahenta yaling inde di lino ma’pahenta sitonda kamakahha’anna, anna ingkänna to kepangka’ umpalao kakuasaanna sitonda kamasahhu’ang pano di petauanna. ⁴³ Ampo’ daia’ dio mala noa yaling di alla’-alla’mu. Menna ang pemala mendahi ang handang keangka’ yaling di alla’mua’ pahallu mendahi to pantahiainna solana, ⁴⁴ anna menna-menna ang pemala mendahi tau ang handang dipa’käyyängngi pahallu mendahi sabua’mu. ⁴⁵ Aka’ Kodi’ inde Änä’ to Lino sule mentama inde di lino, dä’ la ditahiai, ampo’ suleä’ la mantahiai anna la umbehoä’ sungnga’ku unsulängngi hupatau. ⁴⁶ Tahpana sika ungngolai Yerikho, ya’ ullambi’mi mesa to buta ang menge kapalau-lau doi’ di behing lalang. Disanga ta Bartimeus aka’ änä’na ta Timeus. ⁴⁷ Nahingnginna naoate, ’Ang liu dianto Puang Yesus to Nazaret,’ ya’ metambang naoatee, "O Puang Yesus, Peänä’anna Tomaraya Daud, kalemuiä’ kasi!" ⁴⁸ Ya’ sika nasängkäing yato tau mai’di, ampo’ tuhtuang supu mekoha napekäyyängngi naoatee, "O Peänä’anna Daud, kalemuiä’ kasi!" ⁴⁹ Ya’ tohhong Puang Yesus, mane naoaitee, "Tambaii mai." Sika natambaing, naoaintee, "Kehongko’ liuo! Laomo pano aka’ natambaimo Puang Yesus." ⁵⁰ Inde to buta tahpa umpentibeming kumbänna anna malai madihhi’ mellao. Ya’ ke’de’mi mane menandai pano di olona. ⁵¹ Ya’ nakutanaing naoaintee, "Aka ang umpemala kubabeingko?" Mentimba’mi yato to buta, naoatee, "Pemalaä’ paita, Tuang." ⁵² Naoamintee, "Laomo. Aka’ umpetahpa’ä’, ya’ malamote’ bono’." Donetoo bono’ siang yato to buta anna malang paita. Puhai, ya’ untindo’i Puang Yesus ungngola lalang.

¹ Tahpana la lambi’mi Puang Yesus anna pahsikolana dai’ di Bohto Betfage anna Betania yaho di Tanete Zaitun sidungku’ Yerusalem, ya’ unsuong derua pahsikolana mendolu, ² naoaintee, "Pendolumokoa’ dai’ indo di bohto ang landa’. Ke lambi’mokoa’ dai’, ya’ la ungngitakoa’ mesa änä’ keledai ang tisangke’ ang dake’ aha napensakei tau. Buhkeii anna unghendengngingkä’ yaho mai. ³ Anna ponna aha ang mangkutanaikoa’, naoatee, ’Aka boi anna umbahaia’?’ oaintee, ’Napahallu Puang, ampo’ la baha’ napasule siantee’.’ " ⁴ Lambi’na dai’, sika ullambi’mi mesa keledai tisangke’ di olo baba dasang di behing lalang. Ya’ tahpa sika nabuhkeing. ⁵ Aha sangngaka-sangngaka tau ang ke’de’ yaho mekutana, naoatee, "E, akana ullahpa’ia’ ne keledai?" ⁶ Sika natimba’mi naoatee, "Napahallu Puang, ampo’ la nabaha siang are’ sumule." Sika napabeing nabaha. ⁷ Tahpana lambi’ naung di Puang Yesus, sika ungngalai kaya’naii sallapi’ anna naampi’ing yato keledai, mane nasakeii Puang Yesus. ⁸ Tandana umpakäyyäng Puang Yesus, donetoo mai’di tau ungngalai kaya’na sallapi’ anna naampa’i naung di lalang. Aha toe’ ang ungngampa’ palapa mahäti’ di tängngä lalang ang nabaha di hao mai di bela’. ⁹ Ingkänna tau ang mangngita sika koha, naoatee, "Pudii sanganna Puang Alataala! La dibehe Inde ang nasuo Puang Alataala sule! ¹⁰ Dibehe Kapahentaanna Puang Alataala ang la sule, dianto kapahentaanna Peänä’anna Tomaraya Daud! Tapudii sanganna Puang Alataala, Dehata ang Handang Malängkä’!" ¹¹ Lambi’na dai’ di Yerusalem, mentamang Puang Yesus di tähämpä’ Dasang Ada’na Puang Alataala anna kanenne’-nenne’i yaling sämpäi’. Ampo’ aka’ la benging, ya’ tahpa sumuleng le’ba’ naung di Bohto Betania sibaha yato sampulo derua pahsikolana. ¹² Marondonnai yatoo, umpelleinna Betania sika ludai’ di Yerusalem, manonong Puang Yesus. ¹³ Aha mesa poang ara ang naita kahao mahombo lala’na. Nalumbang pano anna naitai umbato ke ahai boana, ampo’ lambi’na pano dai aha nalambi’ aka-aka, supung lala’na, aka’ inang tadiake’ tempona la keboa. ¹⁴ Ma’karang Puang Yesus pano yato di poang kayu, naoatee, "Inang damo aha la keboa lambi’ sapano-panona." Nahingngi toe’ pahsikolana. ¹⁵ Pihsananna sika lambi’mi dai’ di Yerusalem, mentama bumi di Dasang Ada’na Puang Alataala. Nahambaing Puang Yesus ingkänna tau ang ma’balu’ di hao di tähämpä’ Dasang Ada’na Puang Alataala. Anna umpentibeing yato mejana to pansambe doi’. Noa tunne’ bangkunna yato to pa’balu’ dangang-dangang napentibeing ¹⁶ anna dai umpabei yato ingkänna tau la umbaha aka-akanna mangngola di tähämpä’ Dasang Ada’na Puang Alataala. ¹⁷ Puhaitoo, sika nasängkäing Puang Yesus, naoatee, "Aha tiuki’ yaling di Suha’ Masero ang naoatee ’Dasangku la disangai dasang ang la naongei tau ma’sambayang ang sule di hao mai di ingkänna bohto.’ Ampo’ umpadahirea’ dio pembunianna to bokoti." ¹⁸ Kapala-kapala imang anna to pampakuhu ada’ unghingngi didiona aka ang dahi. Dianto anna sika umpeängngi lalang anna malai umpatei Puang Yesus, aka’ ma’kasuehe ungngita yato tau tuhtuang umpehingngii pepakuhunna Puang Yesus. ¹⁹ Mahammona yatoo, inde Puang Yesus sibaha pahsikolana le’ba’mi naung sumule di Betania. ²⁰ Marondonnai di mebengngi’ sika sumule bung ludai’ di Yerusalem. Lella’ mellao sika ungngitang yato poang ara mabangi lambi’ naung di uhaka’na. ²¹ Nakalehaing ta Petrus yato aka ang puha nahingngi di pehengi lambi’ ungngoaintee Puang Yesus, "O Tuang, itare indo hipe poang ara ang puha untändoi: hehämmi!" ²² Naoante Puang Yesus, "Petahpa’ia’ dai’ di Puang Alataala! ²³ - ²⁴ Kutula’ingkoa’ setonganna ponna ma’sambayangkoa’ anna malau, petahpa’itoo puhamokoa’ nabea Puang Alataala yato ang umpalau. Hapanganna ke ahai tau ang umpa’karai tanete naoatee, ’Tiängkä’o tama di le’bo’,’ ya’ inang la dahi noa yatoo, ahsala’ dai ma’derua inaha ampo’ la napetahpa’ si’da aka ang puha naoa. ²⁵ Anna ponna ke ma’sambayangkoa’ ampo’ dasiang masannang inahammu pano di tau senga’, ya’ ampungngii dolu mane malai naampungngi toukoa’ dio Ambemu ang yaho di suruka. ²⁶ [Anna noa toi ponna dao mangngampungngi, ya’ datoete’ne’ la naampungngi Ambemu ang yaho di suruka yato kasalaammu.] ²⁷ Sika lambi’mi dai’ di Yerusalem. Tahpana yaho, ma’lao-laong Puang Yesus tama di tähämpä’ Dasang Ada’na Puang Alataala. Suleng napellambi’i kapala-kapala imang, to pampakuhu ada’ anna setobaha’ang. ²⁸ Sika mekutanang, naoatee, "Umba nakasulei ne kakuasaammu anna malao unghambai to pa’bulele yaling mai di Dasang Ada’ di pehengi? Anna menna ang mampopa’kuasao?" ²⁹ Mentimba’mi Puang Yesus pano diii naoaintee, "Aha touko mesa pekutanangku mating di dioa’. Ponna mala tahpa’a’ pentimba’mu, mane kutimba’i pekutanammua’ didiona menna ang mambeaä’ kakuasaang umbabe ingkänna yatoo. ³⁰ Noa inde pekutanangku: Menna umbea kakuasaang pano di Yohanes to Pantero’: Dehataraka, hupatauraka?" ³¹ Ingkänna yato kapala imang anna setobaha’ang situla’-tula’ anna naoaitee, "Ponna taoaa’te, ’Dehata mambea kakuasaang,’ ya’ la naoamingkea’totee, ’Ponna noa, ya’ akana daia’ ungngaku umpetahpa’?’ ³² Ampo’ dabure’ huhu la dioate, ’Sule di kakuasaanna hupatau.’ " (Aka’ sika mahea’ la nakeaha’i tau mai’di, aka’ ingkänna tau ungngangka’ Yohanes mesa nabi.) ³³ Dahi sika mentimba’mi pano di Puang Yesus naoatee, "Dai kiinsang kitimba’." Sika naoaminte Puang Yesus, "Ponna noa, ya’ datoeto Ko kutula’ingkoa’ didiona umba nakasulei kakuasaangku anna malaä’ membabe noa."

¹ Napahandu’mi Puang Yesus ma’tula’ umpake pohapangang pano di kapala-kapala imang, to pampakuhu ada’ Yahudi anna setobaha’ang. Naoatee, "Aha mesa tau ang umpapia bela’ angkoro’. Nahala lipu’, napapiaing bombeng ang la napampihsä’i angkoro’ anna umpake’de’ pa’hondaang malängkä’. Puhaitoo napopetesammi yato bela’na pano di sangngaka-sangngaka to pantesang, mane le’ba’i pano di bohto senga’. ² "Tahpana lambi’ tempo pantuhangang, yato puäng bela’ unsuo mesa sabua’na pano di to pantesang la ungngala boa pinamulanna ang mendahi katahaanna. ³ Ampo’ sika nasahka anna nasibamba-bambaii supu anna nasuoi sumule tomande’, dai aha aka nabaha. ⁴ Pihsananna yato puäng bela’ unsuo bumi sabua’na ang senga’. Lambi’na pano nabamba bumi yato to pantesang lambi’ pehaha bää’na, mane napakasili-silii anna nahambaii yaling mai. ⁵ Yato puäng bela’ unsuo bumi sabua’na ang senga’. Indee sika napatei. Tontong napanoa: aha ang sika nabamba, aha ang sika napatei. ⁶ Dahi dinoa mesarang supu tohho, diantoo änä’na ang napakamaya. Lambi’ unsuo änä’na pano di to pantesang aka’ napihki’, naoatee, ’Umbato ke sika nakalaya’i nei’.’ ⁷ Ampo’ tahpana sika ungngita yato änä’ to pantesang, ya’ sioa-oamintee, ’Diangnga’to indo ang la umpuängang inde bela’ ke mateng ambena. Dahi tapateiia’ anna malai kita’a’ umpuängang inde bela’.’ ⁸ Nasahka inde änä’ mane napateii anna bahkena napentibeing yaling mai di huäng bela’." ⁹ Mekutanang Puang Yesus, naoatee, "Dahi dinoa, akang la nababe yato puäng bela’ pano di to pantesang? Tantunte’ anna la panoi di bela’na anna umpatei asangngi yato ingkänna to pantesanna, mane napapetesang salai yato bela’na pano di tau senga’. ¹⁰ Darakate’ puha umbata ang yaling mai di Suha’ Masero didioku naoatee, ’Batu ang puha natibei tukang, setonganna mendahi batu ang handang dipahallu. ¹¹ Dianto indee pembabena Puang Alataala ang takapusa’ia’ mahasanna.’ " ¹² Nahingnginna yatoo ingkänna kapala-kapala imang, to pampakuhu ada’ anna setobaha’ang, tahpa sika umpeäng lalang anna malai unsahka Puang Yesus, aka’ sika nainsang naoate kalaenaii ang napahoai pohapanganna, ampo’ mahea’ pano di tau mai’di lambi’ sika le’ba’ umpellei tomande’ Puang Yesus. ¹³ Suleng sangngaka-sangngaka to Farisi sibaha sangngaka-sangngaka änä’ buana Tomaraya Herodes umpellambi’i Puang Yesus. Sika nasuo pongkahana mekutana anna malai pentimba’na Puang Yesus umbali-bali to ma’pahenta. ¹⁴ Nase’de’, naoatee, "O Tuang, kiinsang dio mesa to maroho inaha anna dao aha mahea’ pano di tau senga’ moinnakatoo ang dipakeangka’. Dao aha umpasisenga’-senga’ tau, ampo’ mampakuhuo sitonda katahpa’ang didiona lalang ang nakärä’i Puang Alataala. La malaraka la tabaya’a’ sima pano di to ma’pahentana Kaisar, daraka? ¹⁵ Pahallu la tabaya’a’ daraka?" Ampo’ nainsang Puang Yesus kakalasiannaii. Natimba’mi naoatee, "Akaboi anna sulekoa’ unsändä’iä’? Bahai mai mesa doi’ bahsi anna malai kuita." ¹⁶ Sika nabeang pano mesa doi’ bahsi. Nakutanaing Puang Yesus naoatee, "Menna inde kekambara’ anna menna kesanga?" Sika natimba’mi naoatee, "Kaisar." ¹⁷ Naoamintee Puang Yesus, "Dahi ponna noa, ya’ beaia’ pano di to ma’pahenta Kaisar aka ang la pahallu umbea anna beaia’ pano di Puang Alataala aka ang la pahallu umbea." Sika pusa’ asammi tahpana nahingngi. ¹⁸ Pihsang tempo suleing sangngaka-sangngaka to Saduki ullumba Puang Yesus. (Inde mai tau dai sika napetahpa’ la aha katuhoang sumule di hoi’ mai di kamateang.) ¹⁹ Sika mekutanang naoatee, "O Tuang, puha nauki’ Musa inde pahenta pano di kita’: Ponna aha mesa muane ang mate dake’ hali keänä’ bahinena, ampo’ ahake’ ullu’na yato muane, pahallu la umpobahine sala inde bahinena ullu’na ang mate anna malai aha peänä’anna yato to mate. ²⁰ Noa indee: Dolu aha pitu to siullu’. Yato ang ulua kebahine, ampo’ mate di tempona dake’ keänä’. ²¹ Dahi yato bahinena napobahine sala ullu’na ang kaderuanna anna malai umpaaha peänä’ang pano di kakana ang puha mate. Ampo’ yato ullu’na mate toe’ dai hali keänä’. Napobahine bumi ullu’na ang katallunna ampo’ noa toe’, ²² lambi’ yato ullu’na ang kapitunna noa asang, mate dai aha änä’na. Katämpä’anna mate toe’ yato bahine. ²³ Dahi ponna ke tuhong sumule to mate di hoi’ mai di kamateang, ya’ mennang kahang di alla’na yato pitu to siullu’ ang la mendahi muanena yato bahine? Aka’ puha asammi umpomuane yato pitu to siullu’." ²⁴ Natimba’mi Puang Yesus, naoatee, "Inang sala pähängkoa’. Aka’ daia’ ungnginsang ihsi Suha’ Masero anna kakuasaanna Puang Alataala. ²⁵ Noarea’te’ indee: ponna lambi’mi tempona katuhoanna sumule to mate di hoi’ mai di kamateang, ya’ dante’ la aha tau ang dipakabeng. Ampo’ katuhoanna hupatau la sinnoang katuhoanna malaeka’ yaho di suruka, tala kebahine, tala kemuane. ²⁶ Anna didiona umpatuho sumule to mate, kuinsammi puha umbataa’ yaling di suha’na Musa, naonge ma’tula’i Puang Alataala pano di Musa yaling mai di alla’ lohpo ang lella’ puhpu sinnoa api. Naoaintee, ’Kodi’mito indee Dehata ang napenombai Abraham, Ishak anna Yakub.’ ²⁷ Donetoo Abraham, Ishak anna Yakub inang puhang mate, ampo’ naangka’ tuhoke’ Puang Alataala. Aka’ tadiaete’ to mate ang umpenombai Puang Alataala ampo’ to tuhoetee’. Inang dioa’ nee sähsä’ lalangkoa’." ²⁸ Nahingnginna yatoo, aha mesa to pampakuhu ada’ umpellambi’ing Puang Yesus aka’ nahingngi pentimba’na Puang Yesus pano di to Saduki tahpa’ si’da. Mekutanang pano di Puang Yesus, naoatee, "O Tuang, ang umba kahang pahenta ang handang pahallu yaling di Atohanna Musa?" ²⁹ Natimba’mi Puang Yesus naoatee, "Pahenta ang handang pahallu diantoo: ’O to Israel, pehingngiia’! Dehatantaa’ mesa supu, dianto Puang Alataala. ³⁰ Kalemuikoa’ Puang Alataala Dehata ang umpenombai, penumpuii yaling di inahammu, yaling di pihki’mu, yaling di pembabemu anna yaling di kamatohoammu.’ ³¹ Anna pahenta kaderuanna ang pahallu diantoo: ’Kalemuikoa’ para-parammu hupatau sinnoa ungkalemuikoa’ kalaemu.’ Dai aha pahenta senga’ ang pahallu puha nei’ supung inde derua." ³² Ma’karang inde to pampakuhu ada’ pano di Puang Yesus naoatee, "Tahpa’ liu ne tula’mu Tuang. Inang mesa supu Dehata, dai aha senga’na supung Puang Alataala. ³³ Anna inang pahallu la ungkalemuiingkea’ Puang Alataala umpakalebu bätäng sungnga’ta anna bätäng kalaeta anna para-paranta hupatau sinnoa ungkalemuiingkea’ kalaeta toboua’ kita’. Mahasa puha nei’ andana ingkänna petunu ang dipopenomba dai’ di Puang Alataala." ³⁴ Nahingngi inde tula’na to pampakuhu ada’ Puang Yesus mahasa liu, naoamintee, "Sai’di’kangko anna mendahimo to pentindo’na Puang Alataala." Ya’ daliung aha moi mesa tau la bahani la napekutana salaing. ³⁵ Temponang dinoa Puang Yesus mekutana. Lella’ mampakuhu yaling di tähämpä’ Dasang Ada’na Puang Alataala, mekutana naoatee, "Aka boi anna naoaite to pampakuhu ada’, ’To Dilanti’ la Mepasalama’ dianto peänä’anna Tomaraya Daud?’ ³⁶ Aka’ Inaha Masero ang umpatuhoi Tomaraya Daud aka ang la nauki’ diantoo: Puang Alataala ma’kara pano di Dehatangku naoaintee, ’Ohko’o di hao di tando kuanangku, lambi’ ingkänna balimmu kusuo asang malimuntu’ di olomu.’ ³⁷ Dahi ponna ke di mendehatannai To Dilanti’ la Mepasalama’ nasangai Tomaraya Daud, ’Dehatanna,’ ampo’ mala toi ke di mentolinonai ’peänä’annaetee’.’ " Yato tau mai’di ang manghingngi pihsa’ masannang liu lambi’ pemalake’ nahingngi. ³⁸ Yaling di pepakuhunna Puang Yesus naoate, "Madakakoa’ pano di to pampakuhu ada’ ang pemala liu dipakeangka’, sinnoanna umpake kaya’ ang handang kalambe’ anna malai dinenne’i lolo. Noa toi sika nakärä’i liu ponna natabe’ii ingkänna tau di hao di pasa’. ³⁹ Ponna ke maoi ma’sambayang si umpeäng ohko’ang ang handang mahasa, bahtu’ ke ahai pa’rame-rameang si nakärä’i mohko’ di hao di ongeang ang dipasadiaing to dipakeangka’. ⁴⁰ Sika umbulitu’ balu bahine lambi’ nahampa’i aka-akanna. Si ma’sambayang kalambe’ aka’ pemala dioaintee, ’Ei, meimäng si’da-si’da!’ Dia asammito indee ang la untahimbo tahungkung ang handang matingngi ke nahohto’mi Puang Alataala ke lambi’mi tempona." ⁴¹ Pihsang tempo mohko’ Puang Yesus di behinna pahti derema ang di behing baba yaling di Dasang Ada’na Puang Alataala. Menge mohko’ unnenne’-nenne’i tau mai’di ang menge umpatama derema yato di pahti. Mai’di to makaka mampatama mai’di doi’. ⁴² Suleng mesa balu bahine ang memase-mase anna umpatamai derua doi’ bahsi, dianto doi’ ang handang sai’di’. ⁴³ Naitanna Puang Yesus, ya’ untambaing pahsikolana anna naoaintee, "Kutula’ingkoa’ setonganna inde deremana balu bahine keangka’ puha nei’ andana deremana ne pano to makaka. ⁴⁴ Aka’ ne pano to makaka umpoderema nei’ la’bi katomakakaanna, ampo’ indene’ kasi to pemase-mase ulluhpe’ nei’ doi’na napoderema ang setonganna la napotuho.

¹ Naonge Puang Yesus sibaha pahsikolana umpelleii Dasang Ada’na Puang Alataala, naoaminte mesa pahsikolana, "O Tuang, itare indee! Matoto’ liu inde inni’ batunna. Inang mahasannae’ tora’, i?" ² Natimba’mi Puang Yesus, naoatee, "Ungngitangnga’tee’ maleke si’da-si’da anna matoto’. Kutula’mingkoa’te’ dinoa, indo batu ang ungngitaa’ sipapa’-papa’ manahpa daete’ la noa lolo; ingkänna indoo la titale-tale asang ke dako’mi." ³ Pihsananna maong bete’ Puang Yesus di Tanete Zaitun anna mohko’i yaho sipandipe Dasang Ada’na Puang Alataala. Suleng napellambi’i Petrus, Yakobus, Yohanes anna Andreas anna sika mekutanai akinna dai aha tau senga’ manghingngi. ⁴ Naoatee, "Tula’ingkang, pihhang ne la dahii ang untula’, anna umba noa tanda-tandana ke la dahing nee?" ⁵ Sika napa’karaing Puang Yesus, naoaintee, "Madaka lolokoa’ andana napasähsä’lalangkoa’ tau senga’. ⁶ Aka’ mai’di tau la kende’ umpake sangangku anna naoaitee, ’Kodi’mito indee ang ungngempeia’!’ lambi’ la mai’di tau napasähsä’ lalang. ⁷ Anna ponna unghingngia’ kaheba didiona to sitolla’, bahtu’ moi unghingngia’ oninna, ya’ dakoa’ la pahallu mahea’. Aka’ ingkänna yatoo inang pahallu la dahi ampo’ tadiake’ tempona la tallang lino. ⁸ Bohto ang mesa la kende’ umbali bohto senga’, anna katomarayaang ang mesa la kende’ umbali katomarayaang senga’. La aha lino’ käyyäng di umba-umba naongei. Noa tunne’ la kende’ kabuhohangang. Ampo’ ingkänna yato kadahiang, mane pampahandu’annaete’ kamadahhaang ungngoloi lino bakahu, sinnoa mesa bahine ang mapi’di’ aka’ keänä’. ⁹ Ampo’ dioa’ indee pahallu madaka, aka’ la dibehokoa’ pano di to panghohto’ anna dipohetongkoa’ yaling di pa’sambayangang. Anna la napapengngolo toukoa’ne’ pano di to pa’kuasa anna tomaraya aka’ mampetahpa’koa’ mai di Kodi’, lambi’ sika la unghingngi kasa’biammu didiona Kalaeku. ¹⁰ Ampo’ Kaheba Mapia didiona Kapahentaanna Puang Alataala la dipepainsangnging pano di ingkänna bohto di lino akinna la tallang lino. ¹¹ Anna ponna la dibahamokoa’ pano di olona to ma’kuasa, dakoa’ pahallu bata-bata didiona aka ang la untula’. Ampo’ ke la lambi’mi tempona ma’tula’koa’, tula’ tomande’i aka ang yaling di pihki’mu, aka’ ponna ke ma’tula’koa’, tadia pihki’mu ampo’ Inaha Masero ang mamposolaikoa’. ¹² La aha tau napapepatei ullu’na aka’ natindo’ä’. Noa tunne’ la aha to baha’ la umpapepatei änä’na. Anna la aha änä’ la umbali-bali to baha’na lambi’ la napebeaing dipatei. ¹³ Inang mai’di tau la mangkahi’di’koa’ aka’ untindo’ä’. Ampo’ menna ang la tontong mampetahpa’ lambi’ kapuhaanna yato kamadahhaang inang la salama’. ¹⁴ La ungngitakoa’ ’yato ang si pakarakeang anna ang mekärähko’i si’da-si’da’ ke’de’ di ongeang ang dai mala naongei. (Ingkänna tau ang la mambata pahallu la napihki’ liu aka yato bahtuanna.) Donetoo ingkänna tau ang aha dinne di Yudea pahallu la malai siang dai’ di bohto mahulla-hulla anna dai dipatei. ¹⁵ Tau ang sipatu yaling di aneang dasanna dang aha tempona la tamake’ di huäng dasanna ungngala aka-akanna. ¹⁶ Anna tau ang di hao di bela’na datunne’ aha tempona la sumuleke’ pano di dasanna ungngala pakeanna. ¹⁷ Donetoo la madahha si’da-si’da nasa’ding to dipoindo ang sipatu menge kehähtäng, noa tunne’ ang keänä’-änä’ maleake’. ¹⁸ Pa’sambayangkoa’ anna malai indee dai la dahi di uhangngallo. ¹⁹ Aka’ donetoo la dahi kamasuhsaang ang dai aha mantondong, ang dake’ aha dahi mengkalao naonge Puang Alataala umpadahii inde lino lambi’ dinoa anna dang la aha dahi sala sumule. ²⁰ Ponna ke dai napakapo’de’ yato tempo Puang Alataala, inang dai aha tau ang la tuho. Ampo’ la napakapo’de’ aka’ ungkalemui petauanna, dianto tau ang napillei. ²¹ Ke donentoo ponna aha tau mangngoaingkoa’tee, ’Itare, inderanne’ dinne To Dilanti’ la Mepasalama’,’ bahtu’ naoatee, ’Indoranne’ di hao,’ daa umpetahpa’i yatoo. ²² Aka’ mai’di la sule ang unsanga kalaena: ’To Dilanti’ la Mepasalama’’ ampo’ setonganna tadiaetee’. Anna la aha toe’ ang unsanga kalaena: ’nabi’ ampo’ setonganna tadiaetee’. La umpapia ang mepusa’-pusa’ anna malai disanga si’da ’to pepasalama’’ bahtu’ ’nabinna Dehata,’ ampo’ pahtuyunna la umbulitu’ hupatau, moi petauanna Puang Alataala. ²³ Dahi patama si’da-si’daia’ di inahammu, aka’ kutula’ lohpo’mingkoa’te’ indee aka ang la dahi dako’. ²⁴ Ke puhang yatoo tempona kamasuhsaang, ’La malillimmi kalane aka’ dang la aha pesilona mata allo anna bulang. ²⁵ Ingkänna bintäng la manahoi yaho mai di langi’ anna ingkänna kakuasaang ang aha yaho di langi’ la sisähä’-sähä’.’ ²⁶ Donento yatoo ingkänna tau la naitaä’ Kodi’ inde Änä’ to Lino sule yaling di alla’-alla’na salehu’ sitonda kakuasaang käyyäng anna kamatandeang. ²⁷ Pihsananna Kodi’ inde Änä’ to Lino la unsuoä’ ingkänna malaeka’ku unghimpung samai petauangku di umba-umba naongei di lino, mengkalao di pote’na langi’ ang tando tama lambi’ sau di pote’na langi’ ang tando sau. ²⁸ Alai mesa pohapangang pano di poang ara. Monna yato tangkena mamata anna malunä’ anna napahandu’mi mentahe’, bahtuanna dang masae anna la kulla’ bantimmi. ²⁹ Noa tunto nei’, ponna ungngitamokoa’ tanda-tanda ang puha kupakalesoingkoa’ langngena’, la ungnginsammi ungngoatee marungku’mi tempona kasuleangku. ³⁰ Kutula’ingkoa’ setonganna ingkänna tau ang tuho tempo dinoa inang dake’ la hopu asang akinna dake’ dahi ingkänna inde aka ang mane kutula’. ³¹ Langi’ anna lino la tallang, ampo’ ingkänna aka ang kutula’ la tontong lolo nei’ lambi’ sapano-panona. ³² Didiona pihhang la dahii ingkänna yatoo, dai aha mesa tau ang mala mangnginsang. Moi ingkänna malaeka’ yaho di suruka, moi Kodi’ inde Änä’, datuke’ Ko kuinsang. Supung Ambeku ang mangnginsang. ³³ Dahi madakakoa’ aka’ daia’ ungnginsang di pihhang tempona sule. ³⁴ Kasuleangku sihapang mesa tau ang le’ba’ pano di bohto ang makahao. Umpakuasa sabua’na la undakai dasang anna umpahenta to pandaka baba, aka’ dai diinsang tempona la sumule yato puäng dasang. ³⁵ - ³⁶ Umbai la sule di maloe, ke dai di tängngä bengi, bahtu’ mebuhka’ baya, bahtu’ di dai’-dai’ allo; ya’ dai diinsang tehte’na. Madakakoa’ anna malai ke pihsa’ sule tomande’ä’ dakoa’ hahe kulambi’. ³⁷ Aka ang puha kuoaingkoa’, la kuoa toing nei’ pano di ingkänna hupatau, diantoo: madaka lolokoa’!"

¹ Dongngalloke’ mane temponai pa’rame-rameang Paskana to Yahudi anna pa’rame-rameang Ungngande Roti ang Dai Keragi. Kapala-kapala imang anna to pampakuhu ada’ menge umpeäng lalang ang situhu’ pihki’ karakenaii, umba la napanoa unsahka Puang Yesus anna malai ditahungkung mate. ² Ampo’ sika naoatee, "Dai mala disahka di tempona pa’rame-rameang aka’ umbai la umpasiba’di-ba’di tau mai’di." ³ Donetoo Puang Yesus di hoi’ di Betania di dasanna ta Simon ang puha bosi lollo’na. Lella’ mande suleng mesa bahine umbaha mesa buli-buli maleke ang keihsi minnä’-minnä’ bomammi’ ang masu’li’ allinna. Mane natolloi mapia-pia dai’ di bää’na Puang Yesus. ⁴ Aha sangngaka tau keaha’ sipa’kara-kara, naoatee, "Akakae’ indo kunanna anna ungkaleäng-leängngii yato minnä’? ⁵ Aka’ ke la nabalu’itoo umbai la sahtaung nasaho mesa tau allinna! Anna noa toi ke dibalu’i, ya’ inde allinna mala disusaing pano di to pemase-mase." Mane sika ungkeaha’i yato bahine. ⁶ Ampo’ ma’kara Puang Yesus, naoatee, "Akana unsuhsairakoa’ dio inde bahine? Aka’ inde ang nababe mapia liu toe’ pano di Kalaeku. ⁷ To pemase-mase nei’ dakoa’ lengka’ la sibaha lolo, lambi’ mala ungkalemui ke ungngakuia’, ampo’ Kodi’ daingkea’ la sibaha lolo. ⁸ Inde bahine umbabe aka ang la mala napapia. Dianto untollo lohpo’ minnä’ bomammi’ pano di Kalaeku, bahtuanna napasadiaä’ la diku’bu’. ⁹ Kutula’ingkoa’ setonganna diamoto ang naongei dipepainsangnging Kaheba Mapianna Puang Alataala yaling di lino indee, ya’ dia tuntone’ la dipantula’i inde aka ang puha nababe bahine anna dikalehai loloi." ¹⁰ Pihsananna le’ba’mi ta Yudas Iskariot, mesa tunne’ pahsikolana ang sampulo derua, pano di kapala-kapala imang, pahtuyunna la umbulitu’ Puang Yesus. ¹¹ Tahpana sika nahingngi pahtuyunna, sika kahsi liung lambi’ ma’dandi la nabea doi’. Napahandu’ siang inde ta Yudas semata umpeäng lalang ang la naonge umbeho Puang Yesus pano diii. ¹² Lambi’mi allo pampahandu’anna pa’rame-rameang ’Roti Takeragi.’ Donetoo tau si untunu änä’ domba, aka’ la umpakahoa’ Paska. Ya’ mekutanang pahsikolana pano di Puang Yesus, naoatee, "Umba naongei ongeang ang ungkärä’i ang la taongeia’ umpaaha pa’rame-rameang Paska? Tuhoingkang anna maoang kipasadia ang la dipake." ¹³ Unsuong derua pahsikolana anna napasangngi naoaintee, "Laomokoa’ dai’ di Yerusalem. Yaho la sitammukoa’ mesa muane sule tumimba. Tindo’i yato tau lambi’ tama di dasang ang la napentamai, ¹⁴ anna ungngoaintee yato puäng dasang, ’Nakutanaio Tuangkuhu didiona umba are’ ongeang ang la naonge ungngande andeang pa’rame-rameang Paska sibaha pahsikolana.’ ¹⁵ Yato puäng dasang la natuhoingkoa’ mesa tambing malua’ yaho di loteng ang toka asammi yaho ingkänna pangkahka’ ang la dipahallu. Diangnga’to ang la ungngonge umpatoka ang la taandea’." ¹⁶ Le’ba’mi yato to deruai dai’. Tahpana yaho, nalambi’ si’dang yato aka ang puha naoaing Puang Yesus. Ya’ sika napasadiang ang sika napahallu ma’rame-rame. ¹⁷ Benginna yatoo, dai’mi inde Puang Yesus sibaha yato sampulo derua pahsikolana. ¹⁸ Tahpana sika lella’ mande, ma’karang Puang Yesus, naoatee, "Kutula’ingkoa’ setonganna aha mesa di alla’mua’, ang lella’ mande sibahaingke, ang la mambalu’ä’ dako’ pano di tau ang la mampateiä’." ¹⁹ Sika nahingnginna yatoo, sika mapi’di’ liung inahanna lambi’ mekutana simesa-mesang naoatee, "Tadiane’ kodi’ ne ang ungngoaing?" ²⁰ Natimba’mi Puang Yesus naoatee, "Inang ahanna mesa di ingkämmua’ ang tapansolaiingnga’ untomme’ roti naung inde di piring. ²¹ Inang la materä’tee’, Kodi’ inde Änä’ to Lino, situhu’ aka ang tiuki’ yaling di Suha’ Masero, ampo’ la tilakane’ yato tau ang mambalu’ä’. Malae’ ke la danne’ dipadahi tama di lino indee yato tau ang noa." ²² Mengeke’ sika mande, ya’ ungngalang roti Puang Yesus anna umpalaui behe dai’ di Puang Alataala anna umbika-bikai yato roti, mane nasusai pano di pahsikolana anna naoaitee, "Alai indee, dianto inde bätäng kalaeku." ²³ Puhai yatoo, ya’ ungngala bung enu’ang ang keihsi angkoro’ anna umpalaui behe dai’ di Puang Alataala, mane nabeai pano diii, naenu’ nasibala’-bala’i. ²⁴ Ma’karang Puang Yesus, naoatee, "Inde angkoro’ dianto hahaku ang napake Puang Alataala umpasundung pa’dandianna. Inde hahaku la titollo unsulängngi ingkänna tau ang mampetahpa’. ²⁵ Kutula’ingkoa’ setonganna dang aha la kuenu’ sala angkoro’. Diake’ kuenu’ salai ke ungngenu’ä’ angkoro’ bakahu yaling di Kapahentaanna Puang Alataala." ²⁶ Puhanna Puang Yesus sibaha pahsikolana umpenanii mesa penaniang pampudiang, ya’ sika le’ba’mi bete’ di Tanete Zaitun. ²⁷ Ma’tula’mi Puang Yesus pano di pahsikolana naoatee, "Dangnga’ la aha kapampetahpa’ammu, aka’ yaling di Suha’ Masero aha tiuki’ tula’na Puang Alataala ang naoatee, ’Yato to pangkambi’ la kupatei, lambi’ ingkänna yato domba ang nakambi’ la le’ba’i sisähä’-sähä’.’ ²⁸ Ampo’ ponna ke tuhomä’ sumule dako’, ya’ la kupendoluirakoa’tee’ lambi’ naung di Galilea." ²⁹ Mentimba’mi Petrus naoatee, "Moinnakato ingkänna inde mai solaku la pa’da asang kapampetahpa’anna, ampo’ inang daeto ko la pa’da kapampetahpa’angku mating." ³⁰ Naoaminte Puang Yesus, "Kutula’ingko setonganna bengi dinoa dolunna mane’ mentuhturuu’ kapendoanna, inang puhamä’ umbahoi pentallung." ³¹ Mentimba’mi Petrus naoatee, "Moinnakato anna la mate touä’ kodi’ sibahaingke, inang daete’ aha lalang la kubahoio." Ingkänna yato pahsikolana ang senga’ ma’tula’ toe’ noa. ³² Lambi’mi Puang Yesus sibaha pahsikolana bete’ di mesa ongeang ang disanga Getsemani. Ya’ ma’karang Puang Yesus pano diii naoatee, "Ohko’mokoa’ done indee aka’ la ma’sambayangkä’." ³³ Umposolang Petrus, Yakobus anna Yohanes mao sibaha. Ya’ unsa’dimmi kamasuhsaang inde Puang Yesus anna datung hapa’ inahanna. ³⁴ Ungngoaminte yatoii, "Masuhsa liu inahangku dinoa, sinnoa yato ang la mate kusa’ding. Tohhomokoa’ dinne anna madakakoa’." ³⁵ Ya’ le’ba’mi sau-sau sai’di’ Puang Yesus, mane mengkuntu’i ma’sambayang. Yaling di sambayanna napalau ke malai dai naolai yato kamadahhaang, ³⁶ naoatee, "O Ambe’, Ambeku, dai aha mesa ang tala mala umpadahi. Ke la malai anna umpakahaoingkä’ inde kamadahhaang di hao mai di Kalaeku; ampo’ tadia pangngelo’ku la dahi, supung pangngelo’mu ang la dahi." ³⁷ Puhanna yatoo, sumuleng Puang Yesus umpellambi’i yato tallu pahsikolana ang lella’ hahe. Ma’karang pano di Simon Petrus, naoatee, "Haherakako nee Simon? Daraka dio untähäng moi poro santehte’ madaka? ³⁸ Madakakoa’ anna pa’sambayangkoa’ anna malai tähäng kapampetahpa’ammu ke disändä’i. Kuinsang inang pemalakoa’ mepaihang, ampo’ dasiang mala aka’ inang noa tubunne’ sipa’na hupatau malamma." ³⁹ Le’ba’ bumi do ma’sambayang inde Puang Yesus umpalau bou yato ang puha nasambayangngi langngena’. ⁴⁰ Puhai, sumule bumi umpellambi’i yato tallu pahsikolana. Ampo’ yato pahsikolana hahe bou nalambi’ aka’ situndu liung. Lambi’ dai sika nainsang aka la naoa pano di Puang Yesus. ⁴¹ Puhanna ma’sambayang kapentallunna, sumule bumi anna ma’kara boi, naoatee, "Akana mohahe-hahe lolorakoa’ dio? Itai, la lambi’mi tempona Kodi’, inde Änä’ to Lino, la dibeho pano di tau ang umpa’bali Puang Alataala. ⁴² Ke’de’mokoa’! Suleng yato tau ang la mambehoä’. Maimokoa’ talao tapellambi’i." ⁴³ Donetoo, mengeke’ ma’kara Puang Yesus, suleng yato ta Yudas sibaha sangkombongang käyyäng tau ang nasuo kapala-kapala imang, to pampakuhu ada’ anna setobaha’ang: aha ang umbaha pa’dang, aha ang umbaha sumämbu. (Inde Yudas mesa di alla’na sampulo derua pahsikolana Puang Yesus.) ⁴⁴ Yato ta Yudas inang puhang umbea tanda pano di tau ang nasibahaing naoaintee, "Diamoto tau ang kuurung dako’, ya’ dianto ang la unsahkaa’!" ⁴⁵ Umpellambi’i siang Puang Yesus inde ta Yudas anna naoaitee, "O Tuang!" mane naurungngi. ⁴⁶ Ya’ tahpa sika pano siang yato tau mai’di ang nasibahaing unsahka Puang Yesus anna nasahkai. ⁴⁷ Aha mesa di alla’na pahsikolana ang unsintä’ pa’danna, mane natepä’ing talinganna mesa sabua’na handang pongkahana imang. ⁴⁸ Ma’karang Puang Yesus, naoatee, "To pabokorakakä’ indee anna sulekoa’ umpesele’ingkä’ anna umbaha sumämbu la unsahkaä’? ⁴⁹ Allo-allo si mampakuhuä’ di hipe di Dasang Ada’na Puang Alataala di tingngayomua’, ampo’ akana dä’ unsahka? Ampo’ inang la noaete’ anna malai situhu’ aka ang diuki’ yaling di Suha’ Masero." ⁵⁰ Ingkänna yato to pentindo’na sika lumpa’ umpellei Puang Yesus. ⁵¹ Donetoo aha mesa änä’ muane ang mekundai supu handu’ umpentindo’i Puang Yesus. Pemala la sika nasahka yato tau, ampo’ supung mala nahondongngi handu’na, ⁵² lambi’ le’ba’ ma’lumpa’-lumpa’ mohobeläng. ⁵³ Puang Yesus dibaha bete’ di dasanna handang pongkahana imang. Di hipe aha ingkänna kapala-kapala imang, to pampakuhu ada’ anna setobaha’ang tihimpung. ⁵⁴ Yato Petrus mentindo’ malamba’ di kebo’na Puang Yesus lambi’ mentama di tähämpä’ dasanna handang pongkahana imang. Mohko’mi yaling sibaha to pandaka dasang mamindu di behing api. ⁵⁵ Ingkänna kapala imang anna to Mahkeada’ Yahudi umpeäng si’da-si’da lalang anna malai ullambi’ mesa tau ang la mala untula’ didiona aka ang hali nababe Puang Yesus anna malai ditahungkung mate. Ampo’ dasiang mala nalambi’ sa’bi ang maleso; ⁵⁶ ingkänna ang nalambi’ dai sinnoa-noa pansa’biinna. ⁵⁷ Aha sangngaka to pansa’bii ang mangngoatee, ⁵⁸ "Puha kihingngi inde tau ma’kara la untalei are’ Dasang Ada’na Puang Alataala ang napapia hupatau, mane la napake’de’ salai are’ ang tadia pambabena hupatau yaling di tallu allona." ⁵⁹ Ampo’ moi indee pansa’biinna dinoa sisala-sala tula’ toi. ⁶⁰ Ke’de’mi yato handang pongkahana imang di olona to Mahkeada’ anna ma’karai pano di Puang Yesus naoatee, "Ahanaraka inang dai ungngaku untimba’i inde mai petanda’na tau ang natanda’ingko?" ⁶¹ Ampo’ mahta-mahta supu Puang Yesus; dai aha natimba’i. Mekutana sala bumi yato handang pongkahana imang, naoatee, "Diongka ne To Dilanti’ la Mepasalama’, dianto Änä’na Puang Alataala?" ⁶² Natimba’mi Puang Yesus, naoatee, "Io, Kodi’mito indee. Ampo’ kutula’ingkoa’: la aha tempona la ungngitakoa’ Kodi’ inde Änä’ to Lino mohko’ yaho di ongeang kakeangka’ang, tando kuananna Puang Alataala ang handang ma’kuasa, anna la suleä’ yaho mai di langi’ di hahona salehu’." ⁶³ Nahingnginna yatoo keaha’ liung yato handang pongkahana imang lambi’ unseu’-seu’ kaya’na anna naoaitee, "Dante’ tau pahallu umpeäng sala to pansa’bii. ⁶⁴ Aka’ unghingngingnga’ne’ tula’na: ungngangka’ kalaena, pemala sinnoa Puang Alataala! Umbaa’ dio noa kabohtuammu?" Sika kohang, naoatee, "Tapateiia’!" ⁶⁵ Natingkurui siang anna nasampungngi matanna, mane nadangku’i sibaha naoatee, "Lähpä’ii: menna ang mandangku’o?" Pano tunne’ yato to pandaka padangku’. ⁶⁶ Yalingke’ Puang Yesus di To Mahkeada’. Donetoo inde Petrus yalingke’ di tähämpä’. Suleng mesa änä’ bahine, sabua’na handang pongkahana imang. ⁶⁷ Ungngitang ta Petrus mamindu, napamapekaleso lindona anna naoaintee, "Darakae’ dio tung dio nee ang si nasibahaing Yesus to Nazaret?" ⁶⁸ Ampo’ nabahoi, naoatee, "Daeto ko kuinsang aka ne ang ungngoaing." Mane mendendei pano di baba hala. [Donetoo mentuhturuu’mi mane’.] ⁶⁹ Ungngita sala bumi Petrus yato bahine, ma’karang pano di tau senga’ ang sidungku’ baba, naoatee, "Inang diante’ indee mesa solana yatoii!" ⁷⁰ Naoate, "Kodi’? Akana la ahae’?" Dai masae sika ma’karang yatoii pano di Petrus, naoatee, "Damong umpa’baho. Inang dionnang mesa, aka’ to Galileao!" ⁷¹ Naoantee, "Naitaä’ ko Dehata, ke la kodi’i! Dai ne kuinsang tau ang ungngoaingnga’!" ⁷² Tahpa mentuhturuu’ bumi mane’ kapendoanna. Ya’ nakalehaing Petrus yato ang puha naoaing Puang Yesus, naoatee, "Dolunna la mentuhturuu’ mane’ kapendoanna, la umbahoiä’ pentallung." Musemmi Petrus kasungngu’-sungngu’.

¹ Mebengngi’-bengngi’ ma’himpung sämpäi’ ingkänna To Mahkeada’ Yahudi, diantoo: kapala-kapala imang, to pampakuhu ada’ anna setobaha’ang. Sika nabohtu la umpungo Puang Yesus anna nabahai pano di Tuambahsa’ Pilatus. ² Lambi’ pano nakutanaing Pilatus, naoaintee, "Diongka ne tomarayanna to Yahudi?" Natimba’mi Puang Yesus, naoatee, "Noanto ne ang untula’." ³ Kapala-kapala imang mangngoatee, "Mai’di pembabena ang tanoa ne tau, tahuhu liu ang nababe." ⁴ Mekutana sala bumi ta Pilatus, naoatee, "Daraka la ungngaku mentimba’? Hingngike’ mai’di liu aka ang natanda’ingko!" ⁵ Ampo’ dai aha aka natimba’ing Puang Yesus. Dianto anna pusa’i Pilatus. ⁶ - ⁸ Suleng tau mai’di anna napalaui ke malai dinoa dituhu’i kabiasaang dianto: pihsang sahtaung di tempona pa’rame-rameang mala dilahpa’ mesa tau yaling mai di tahungkung situhu’ pampalaunna tau mai’di. Donetoo aha mesa tau ang disanga ta Barabas ditahungkung sibaha sangngaka-sangngaka solana ang papateang naonge ahai kaha-kaha ullabang to pa’pahenta. ⁹ Mekutanang Pilatus, naoatee, "Oa’ to Yahudi, la ungngakurakaa’ ke kulahpa’ingkoa’ inde Yesus, tomarayammu?" ¹⁰ Aka’ inang nainsang naoatee inde kapala-kapala imang umbeho pano Puang Yesus aka’ nakasuehe. ¹¹ Ampo’ yato kapala-kapala imang unse’de’ tau mai’di anna malai umpalau Barabas ang la dilahpa’. ¹² Mekutana sala bumi pano di tau mai’di, naoatee, "Ponna ke noai nee, ya’ aka la kubabeing pano yato di tau ang ungngoaingnga’tee: Tomarayanna to Yahudi?" ¹³ Sika kohang naoatee, "Pateiia’! Toke’ia’! Entengngia’ teyyena!" ¹⁴ Sika nakutanai sala bumi Pilatus, naoatee, "Ampo’ kakarakeang aka ang puha nababe?" Ampo’ tuhtuang mekoha, naoatee, "Pateirea’! Toke’ia’!" ¹⁵ Inde Pilatus pemala umpamasannang yato inahanna tau mai’di, dianto anna nalahpa’ing ta Barabas. Mane unsuoi tau umpohetong Puang Yesus, mane nabahai do la natoke’ dai’ di kayu sitambeng. ¹⁶ Nabahang tantara inde Puang Yesus tama di känto’ poropensi mane untambai asangngi solana tihimpung. ¹⁷ Sika napakainu’-inu’ sibaha napakauho-uho. Umpakei Puang Yesus kaya’ ang sinnoa hupanna ang si napake tomaraya anna umpapiai songko’ kedui mane nasongko’ing. ¹⁸ - ¹⁹ Puhaitoo, kamba’ natabe’ing malimuntu’ naoatee, "Tabe’, Tomarayanna to Yahudi." Pihsananna sika ungngalang huntung anna napa’lengko’-lengko’i bää’na, mane napa’tingkuru-kuruii. ²⁰ Puhanna sika napakainu’-inu’, ya’ sika naalaing sumule yato kaya’ malahtu ang sika napapakeiing anna nabala’i sumule yato ang inang kaya’na toboe’. Mane nabahai sohong aka’ la ditoke’ dai’ di kayu sitambeng. ²¹ Di hao di tängngä lalang sitammu mesa tau ang disanga ta Simon. Inde ta Simon, dianto ambena ta Aleksander anna ta Rufus, to Kirene, sule di hoi’ mai di bohto senga’, la tama di bohto mahoa’. Sika napahsang umbulle yato kayu sitambeng. ²² Sika umbahang Puang Yesus dai’ di mesa tanete saohko’ ang disanga ’Golgota’ (bahtuanna: ’ongeang kahuhhung’). ²³ Lambi’ dai’, sika napaenu’ angkoro’ ang dipasibolo sanghupa pakuli pepamasahhu’ ang disanga mur, ampo’ dai naaku. ²⁴ - ²⁵ Pihsananna di dai’-dai’ allo, sika napäso’mi teyyena anna bihti’na naung di kayu sitambeng, mane napake’de’i naung di bombeng. Pihsananna nasusa-susa yato kaya’na Puang Yesus umpake nomoro’ anna pantangngi mandohe’. ²⁶ Yaho di haho bää’na aha papang ang dipangnguki’i suhunna anna ditoke’i ang naoatee |scTomarayanna to Yahudi.|r ²⁷ Napake’de’ tou nei’ derua kayu sitambeng senga’ ang napantoke’i derua to paboko, mesa tando di kuananna, mesa tando di kaihinna Puang Yesus. ²⁸ [Dahi tahpa’mi ang tiuki’ yaling di Suha’ Masero, diantoo: mesa tunne’ ang diangka’ to pabali-bali.] ²⁹ - ³⁰ Yatoo ingkänna to liu lalang sika umbisi’ Puang Yesus anna nabilli’ing matanna. Aha ang mangngoatee, "Kusanga dio ne ang la ungkarakei Dasang Ada’na Puang Alataala, mane umpake’de’ salai yaling di tallu allona. Ke disangao to manähäng, ya’ tuhungngo yaho mai, pasalama’o kalaemu!" ³¹ Noa tunne’ inde kapala-kapala imang sibaha to pampakuhu ada’ mambisi’, naoatee, "Mala nei’ umpasalama’ tau senga’, ampo’ akana bilang daine’ umpasalama’ kalaena? ³² Ponna inang To Dilanti’ la Mepasalama’, Tomarayanna si’da to Israel, ya’ mapiae’ ke la tuhungngi yaho mai di kayu sitambeng. Ponna noa, ya’ kipetahpa’mitoo kioate To Dilanti’ la Mepasalama’ si’da." Moi yato derua to paboko ang ditoke’ di behinna sibali mambisi’ toi. ³³ Donetoo umbai tehte’ sampulo derua tängngä allo, ya’ pihsa’ malillimmi kalane lambi’ tehte’ tallu di solo’ allo. ³⁴ Tahpana tehte’ tallu solo’ allo, ya’ mekohang yaling di basana Puang Yesus napekäyyängngi naoatee, "|iEloi, Eloi, lama sabakhtani?|r" ang bahtuanna: "O Puang Alataala, Dehatangku, akaboi anna umpelleiä’?" ³⁵ Nahingnginna yato sangngaka tau ang ke’de’ di hao, ampo’ sala’ hingngi, ma’kara naoatee, "Hingngirea’, untambai Nabi Elia!" ³⁶ Mesa di alla’na yato tau mai’di tahpa lumumpa’ ungngala lomo’, mane natonängngi naung di angkoro’ mainsung, anna nasengke’i di pote’ bulo, anna nadoangngi dai’ umpaenu’ Puang Yesus, lella’ ma’kara, naoatee, "Taempeiia’ umbato ke sulei Elia napatuhung." ³⁷ Mekohang Puang Yesus napekäyyängngi, ya’ pohsu’mi penanahanna. ³⁸ Yaling di Dasang Ada’na Puang Alataala aha inni’ kaing makambang ang ungngalla’i Tambing Masero anna Tambing Handang Masero. Donetoo matena Puang Yesus, tahpa tilällä’ tibahe derua mengkalao yaho lambi’ naung di pote’na. ³⁹ Yato to pambahanang tantara ang ke’de’ di olona kayu sitambeng ungngita umba noa kamateanna Puang Yesus, mane ma’karai naoatee, "Tahpa’e’ tora’ indee tau Änä’na si’da Puang Alataala!" ⁴⁰ Aha toe’ sangngaka-sangngaka bahine ang mangngita makahao ang sibaha-baha Maria Magdalena, Salome anna Maria ang indona Yakobus ang mahäti’ anna Yusuf. ⁴¹ Dianto inde ingkänna bahine ang sika umposolai Puang Yesus naonge hoi’i di Galilea. Anna mai’dike’ bahine senga’ ang nasibahaing sule hoi’ mai ang tohho di Yerusalem. ⁴² Donetoo di mahammo, ampo’ tadiake’ pampahandu’ang allo katohhoang, ⁴³ sule mesa to Arimatea, ang disanga Yusuf, umpellambi’i Tuambahsa’ Pilatus. Inde Yusuf mesa tunne’ di alla’na To Mahkeada’na to Yahudi ang dipakeangka’, ampo’ ang ungngempei Kapahentaanna Puang Alataala. Mengkabahani umpalau bahkena Puang Yesus pano di Pilatus. ⁴⁴ Tingke’du’ inde Pilatus tahpana unghingngi kahebana Puang Yesus mate. Tahpa untambaing tantara ang mandakai anna nakutanaii, naoatee, "Mate si’dangka?" ⁴⁵ Unghingnginna pentimba’na yato to pandaka, ya’ umpabeing Yusuf inde Pilatus ungngala bahkena Puang Yesus. ⁴⁶ Inde Yusuf tahpa ungngalli pebalung, mane umpatuhungngi bahkena Puang Yesus anna nabalungngi. Puhai yatoo napatamang di ku’bu’ batutung ang puha dibombeng tama di batu papang, mane ungkisu’i mesa batu käyyäng pano di baba ku’bu’ anna nalapa’ing. ⁴⁷ Donetoo Maria Magdalena anna Maria, indona Yoses, sika nanenne’i umba naongei dipangku’bu’i.

¹ Puhanna yato allo katohhoang, ungngalling minnä’-minnä’ inde derua bahine sibaha ta Salome ang la naminnä’ing bahkena Puang Yesus pano di ku’bu’na. ² Mebengngi’-bengngi’ naonge le’ba’ pano. ³ - ⁴ Tahpana yato di tängngä lalang situla’-tula’mi naoatee, "Menna ang la mala manduluiingkea’ ungkisu’ indo pelapa’na baba ku’bu’? Aka’ käyyäng liu." Ampo’ lambi’na pano sika ungngitang yato batu pelapa’ ku’bu’ puha dikisu’ lambi’ titungka’mi. ⁵ Sika mentamang yato di ku’bu’, tahpa ungngita mesa to mahäti’ ang mekaya’ kalambe’ mabusa mohko’ di tando kuanang. Sika tingke’du’mi mahea’. ⁶ Ampo’ ma’kara yato tau, naoatee, "Daummahea’a’ aka’ kuinsang sulekoa’ umpeäng Puang Yesus, to Nazaret ang hali ditoke’. Ampo’ dang aha dinne. Tuhong sumule. Itake’ dianto inde ang dipampaongei. ⁷ Dahi dinoa sumulemokoa’, painsangngiia’ pano di ingkänna pahsikolana londo-londona Petrus. Oaintee: Napendoluimokoa’ are’ naung di Galilea, ne. Di hoi’ke’ mane ungngitaia’ sinnoa yato ang puha naoaingkoa’." ⁸ Sika sohommi yaling mai yato di ku’bu’, mane le’ba’i sika lumpa’ aka’ sikadindi’ mahea’. Daliu sika nasaha napepainsangnging, tandana mahea’. ⁹ [Tahpana tuho sumule Puang Yesus yato di mebengngi’, uhu-uhuna umpepaitaing Kalaena pano di ta Maria Magdalena, (ang dolu puha nahambaiing pitu setang yaling mai di kalaena). ¹⁰ Puhanna naita, le’ba’mi inde bahine napepainsangnging pano di ingkänna ang si biasa naposola Puang Yesus. Donetoo lella’ kamasuhsaang. ¹¹ Tahpana nahingngi kahebana tuho sumule ang naita ta Maria, dai sika napetahpa’. ¹² Puhai yatoo, umpepaita buming Kalaena pano di derua to pentindo’na umpake ang la dai mala tahpa nainsang, naonge lella’i mellao pano di bohto senga’. ¹³ Puhanna naita, sika sumuleng inde to deruai anna do umpainsangngii yato solana ang senga’. Ampo’ datoine’ napetahpa’ yato solana. ¹⁴ Katämpä’anna umpepaitaing Kalaena pano yato di sampulo mesa pahsikolana naonge lella’i mande. Nakambahoming Puang Yesus aka’ dai sika umpetahpa’ tula’na yato tau ang hali mangngita. ¹⁵ Sika naoaminte Puang Yesus, "Laomokoa’ lelengngi lino, anna umpopepainsangnging Kaheba Mapianna Puang Alataala pano di ingkänna hupatau. ¹⁶ Menna-menna ang mampetahpa’ anna umpebeaing kalaena la ditero’ la salama’; ampo’ menna ang dai mampetahpa’ la ditahungkung nei’. ¹⁷ Dianto inde tandana tau ang mampetahpa’. Sika la ullaba’i mai’di setang yaling di sangangku; sika la ma’tula’ umpake basa ang dai aha sika napellaya’i; ¹⁸ moi untokei ile bahtu’ ungngenu’ hasung datoi la sika maaka; ponna unsahpa to makorong la bono’." ¹⁹ Puhanna yato sika napa’karai Puang Yesus, tahpa tiängkä’ siang dai’ di suruka anna mohko’i yaho di tando kuananna Puang Alataala, dianto ongeang kakeangka’ang. ²⁰ Sika le’ba’i siang inde pahsikolana umpepainsangnging Kaheba Mapia di umba-umba naongei. Tontong naposolai Inaha Maserona Puang Alataala yaling di pengkähänganna si umpake tanda ang mepusa’-pusa’ anna malai nainsang to pa’pehingngi naoate, "Tahpa’ si’da ang natula’."]