Matius

Matius

¹ Dianto inde peneneanna Puang Yesus Kristus, peänä’anna Daud, peänä’anna Abraham. ² Abraham umpadahi Ishak, Ishak umpadahi Yakub, Yakub umpadahi Yehuda anna yato sangngaka-sangngaka ullu’na. ³ Yehuda umpadahi Peres anna Zerah di hao mai di bahinena ang disanga Tamar. Peres umpadahi Hezron, Hezron umpadahi Ram, ⁴ Ram umpadahi Aminadab, Aminadab umpadahi Nahason, Nahason umpadahi Salmon, ⁵ Salmon umpadahi Boas di hao mai di bahinena ang disanga Rahab. Boas umpadahi Obed di hao mai di bahinena ang disanga Rut. Obed umpadahi Isai, ⁶ Isai umpadahi Daud ang mendahi Tomarayanna to Israel. Daud umpadahi Salomo di hao mai di Batsyeba, bahinena dolu ta Uria naonge tuhoke’. ⁷ Salomo umpadahi Rehabeam, Rehabeam umpadahi Abia, Abia umpadahi Asa, ⁸ Asa umpadahi Yosafat, Yosafat umpadahi Yoram, Yoram umpadahi Uzia, ⁹ Uzia umpadahi Yotam, Yotam umpadahi Ahas, Ahas umpadahi Hizkia, ¹⁰ Hizkia umpadahi Manasye, Manasye umpadahi Amon, Amon umpadahi Yosia, ¹¹ Yosia umpadahi Yekhonya anna yato sangngaka-sangngaka ullu’na di tempona to Israel ditalo anna dibahai pano di Bohto Babel. ¹² Tahpana puha dibahai to Israel pano di Babel, inde Yekhonya umpadahing Sealtiel. Sealtiel umpadahi Zerubabel. ¹³ Zerubabel umpadahi Abihud, Abihud umpadahi Elyakin, Elyakin umpadahi Azor, ¹⁴ Azor umpadahi Zadok, Zadok umpadahi Akhim, Akhim umpadahi Eliud, ¹⁵ Eliud umpadahi Eleazar, Eleazar umpadahi Matan, Matan umpadahi Yakub, ¹⁶ Yakub umpadahi Yusuf ang mendahi muanena Maria, anna inde Maria dianto ang ungkeänä’ing Puang Yesus ang si disanga toe’ To Dilanti’ la Mepasalama’. ¹⁷ Dahi, aha sampulo uhpa’ lapi’na peänä’ang mengkalao di Abraham lambi’ naung di Daud, anna aha sampulo uhpa’ lapi’na peänä’ang mengkalao di Daud lambi’ dibahai to Israel pano di Babel, anna aha sampulo uhpa’ lapi’na peänä’ang puhanna dibahai to Israel pano di Babel lambi’ dahi Puang Yesus, To Dilanti’ la Mepasalama’. ¹⁸ Kadahianna Puang Yesus Kristus tama di lino, noa indee tohodolunna: Dolu aha mesa bahine disanga Maria ang la mendahi indona Puang Yesus. Donetoo lella’ situnangang mesa muane ang disanga Yusuf. Ampo’ dolunna la sika dipakabeng, ya’ kehähtändanne’ Maria di hao mai di Inaha Maserona Puang Alataala. ¹⁹ Ampo’ inde Yusuf, dake’ nainsang aka ang menge nababe Puang Alataala, dahi mopahtuyung la umbohtui Maria ampo’ dai naaku ke ahai tau senga’ la mangnginsang, aka’ inde Yusuf mesa muane ang mapia inaha anna dai naaku la umpakasili Maria di olona tau mai’di. ²⁰ Tahpana menge napihki’ ingkänna yatoo, ya’ haheng. Pihsananna yaling di pangngipinna ungngitae’ mesa malaeka’na Dehata sule napengkalanda’i anna ma’karai naoatee, "O Yusuf, peänä’anna Daud, daa umbata-bata umpobahine Maria, aka’ änä’ ang menge nakehähtängnging sule yahoete’ mai di Inaha Maserona Puang Alataala. ²¹ Maria la ungkeänä’ing mesa änä’ muane-ane, anna yato änä’ pahallu unsangai Yesus, aka’ Dianto ang la umpasalama’ ingkänna petauanna Puang Alataala di hao mai di tahungkunna dosannaii." ²² Ingkänna yatoo dahi anna malai sundung tula’na Puang Alataala ang napalambi’ mesa nabi naoatee, ²³ "Itaia’, mesa änä’ bahine la pihsa’ kehähtäng tomande’ anna ungkeänä’ing mesa änä’ muane-ane, anna yato änä’ la sika nasangai Imanuel." (Imanuel situhu’ basa Ibrani bahtuanna: Puang Alataala tohho yaling di alla’-alla’ta.) ²⁴ Tahpana kaleha Yusuf di mebengngi’, nababe siang yato aka ang napahentaing malaeka’na Puang Alataala anna ungngalai Maria mendahi bahinena. ²⁵ Ampo’ dai sibaha hahe lambi’ ungkeänä’ing mesa änä’ muane-ane. Tahpana sohong yato änä’, ya’ nasangaing Yusuf: ’Yesus.’

¹ Puang Yesus dahi di hao di Bohto Betlehem, Poropensi Yudea, di tempona Herodes mendahi tomaraya. Puhai yatoo aha sangngaka-sangngaka to manähäng ungngita bintäng ang si disangai ’Majus’ sule yaling mai di katimbingang allo le’ba’ dai’ di Yerusalem. ² Anna sika kutanai pano di ingkänna tau naoatee, "Umbae’ naongei änä’ mane dahi ang la mendahi Tomarayanna to Yahudi? Aka’ puha kiita bintänna yaling di katimbingang allo, dianto anna sulemang aka’ la kipenombai." ³ Tahpana nahingngi Tomaraya Herodes didiona yatoo, ya’ masuhsa liung nasa’ding, lambi’ masuhsa tunne’ nasa’ding ingkänna to Yerusalem umpihki’ kakeaha’anna inde tomaraya. ⁴ Untambaing ingkänna kapala-kapala imang sibaha to pampakuhu ada’ anna nakutanaii didiona umba naongei la dahi ang dioatee ’To Dilanti’ la Mepasalama’.’ ⁵ Sika mentimba’mi naoatee, "Di hao are’ di Bohto Betlehem Poropensi Yudea, aka’ noang ang tiuki’ yaling di suha’na nabi naoatee, ⁶ ’Dio, Bohto Betlehem, ongeanna peänä’anna Yehuda, tadiamo ongeang ang handang saohko’ di alla’na kapahentaang Yehuda; aka’ mesa to ma’pahenta la dahi yaling mai di dio ang la ungkambi’ petauangku to Israel.’ " ⁷ Puhanna nahingngi ingkänna yatoo, ya’ inde Herodes untambai membuning yato sangngaka-sangngaka to manähäng ungngita bintäng anna nakutanaii didiona pihhang anna lemba’i yato bintäng, aka’ pemala nainsang sangngakang pahiamanna yato änä’. ⁸ Puhai nakutanai, ya’ nasuong mao pano di Bohto Betlehem naoaintee, "Laomokoa’ do pamapeängngi yato änä’. Anna ponna ke ullambi’mi, ya’ sulemokoa’ umpainsangngiä’ anna mao touä’ koo kupenombai." ⁹ Puhanna sika unghingngi yato tula’na Herodes, ya’ sika le’ba’mi. Yato bintäng ang hali sika naita yaling di katimbingang allo, mopellao-lao toe’ ungkadoluangngiii, lambi’ tohho yaho di hahona mesa ongeang di hao di Bohto Betlehem ang naongei yato änä’. ¹⁰ Tahpana sika ungngita yato bintäng tohho, ya’ sika kahsi si’da-si’dang. ¹¹ Ya’ sika tamang yato di dasang anna ungngitai yato änä’ sibaha Maria indona. Sika mengkuntu’mi umpenombai yato änä’ anna umbuhkeii paongeang aka-akanna, mane nabeai yato pano di änä’: bulahang, dama’ bomammi’ ang dioainte ’kemenyang,’ anna rampa-rampa ang dioainte ’mur.’ ¹² Ampo’ naonge anna lambi’i tempona inde to manähäng la le’ba’, ya’ dai sika sumuleng pano di Herodes do napainsangngi didiona yato änä’, aka’ puha nalahang malaeka’na Puang Alataala yaling di pangngipi, lambi’ sika sumule mangngola lalang senga’. ¹³ Tahpana sika le’ba’i yato to manähäng ungngita bintäng, ya’ aha buranne’ malaeka’na Puang Alataala umpengkalanda’i Yusuf yaling di pangngipinna anna ma’karai naoatee, "Kalehao anna umbahai ne änä’ sibaha indona, anna maokoa’ do ungngalai kalaemu pano di Mesir. Tohhokoa’ di hao lambi’ kutula’ bouingko aka ang la umbabe, aka’ Tomaraya Herodes lella’ umpeäng ne änä’ anna malai napatei." ¹⁴ Dahi doneto di bengi, kaleha siang Yusuf anna umbahai yato änä’ sibaha indona le’ba’ tirende pano di Mesir. ¹⁵ Sika tohhong di hao lambi’ mate Herodes. Ingkänna indee dahi anna malai sundung aka ang puha natula’ Puang Alataala dolu ang nalombung mesa nabi naoatee, "Kalaeku untambai änä’ku malai yaling mai di Mesir." ¹⁶ Tahpana nainsang Herodes naoatee sika nabulitu’ yato to manähäng ungngita bintäng aka’ dai naaku sumule pano napainsangngi didiona yato änä’, ya’ keaha’ liung. Tandana keaha’, ya’ unsuong tantarana anna malai sika umpatei ingkänna änä’ ang muane ang tohho di hao di Betlehem sibaha ingkänna bohto ang nasidungku’ing, ang mane derua pahiamanna lunaung, situhu’ tempona ang natula’ing dolu yato to manähäng ungngita bintäng, dianto tempona naonge anna lemba’i yato bintäng. ¹⁷ Donetoo sundung yato ang puha natula’ Puang Alataala ang nalombung Nabi Yeremia naoatee, ¹⁸ "Kamahanna tau sika duseng anna kamasuhsaang ang käyyäng kahingngiang di hao di Bohto Rama. Rahel undusengngi änä’na anna daliung naaku dipakahanga aka’ yato änä’na dang aha." ¹⁹ Tahpana mate Herodes, ya’ sule bung yato malaeka’na Puang Alataala umpengkalanda’i Yusuf yaling di pangngipi di hao di Mesir anna ma’karai naoatee, ²⁰ "Kalehao, bahai ne änä’ sibaha bahinemu anna maokoa’ sumule pano di bohtona to Israel, aka’ yato sangngaka-sangngaka tau ang pemala la umpatei ne änä’ puhang mate." ²¹ Donetoo kaleha siang Yusuf anna umbahai yato änä’ sibaha Maria bahinena sumule pano di bohtona to Israel. ²² Ampo’ tahpana nahingngi Yusuf yaling di pellaoanna naoate Arkhelaus ma’pahenta di hao di Poropensi Yudea umbala’i Herodes ambena, ya’ mahea’mi la mao pano. Donetoo napengkalanda’i bumi malaeka’na Puang Alataala yaling di pangngipi anna naoaintee, "Dakoa’ mala ma’ongeang di hao di Yudea." Ya’ le’ba’mi Yusuf sibaha yato änä’ anna bahinena pano di Galilea anna ma’ongeangngi di hao. ²³ Tohhong di hao di mesa bohto saohko’ ang disanga Nazaret. Ya’ sundummi pole’ aka ang puha natula’ Puang Alataala dolu ungngolai senabiang didiona Änä’na naoatee, "Ingkänna tau la ungngangka’ inde To Dilanti’ la Mepasalama’ to Nazaret."

¹ Aha mesa tau ang disanga Yohanes to Pantero’. Tempo donetoo inde Yohanes le’ba’ pano di ongeang makä’däng anna mampakuhui pano di tau mai’di. ² Naoatee, "Pengkatoba’koa’ aka’ dang masae anna Kalaenang Puang Alataala ma’pahenta sihapang tomaraya." ³ Didiona inde Yohanes inang puhang natula’ Puang Alataala ang nalombung Nabi Yesaya naoatee, "Aha tau kakoha-koha di hao di ongeang makä’däng naoatee, ’Patokaingnga’ lalang ang la naola Dehata, pamarohoing lalanna.’ " ⁴ Katuhoanna inde Yohanes sinnoa sangngaka-sangngaka nabi ang dolu. Si umpake kaya’ ang bulu onta dipapia, anna mesalipi lollo’. Andeanna dianto kakombäng anna duho pangngala’. ⁵ Donetoo mai’di to Yerusalem anna mai’di tau ang aha di hao di Poropensi Yudea anna tau ang tohho sirungku’ Salu Uhai Yordan sulei asang tihimpung ullumba Yohanes anna napehingngii yato pepakuhunna. ⁶ Lambi’ mai’di tau di alla’naii ang ungngakui dosanna dai’ di Dehata di olona tau mai’di. Puhai, ya’ natero’mi Yohanes di hoi’ di Salu Uhai Yordan. ⁷ Ampo’ tahpana naita Yohanes mai’di ture’ to Farisi anna to Saduki sulei di hao anna pemala toine’ ditero’, ya’ ma’karang Yohanes pano diii naoatee, "Oa’ ingkämmu peänä’anna ile keipo! Menna mangngoaingkoa’tee, pake la malakoa’ lahpa’ di hao mai di aha’na Puang Alataala ang la sule? ⁸ Dahi ponna pemalakoa’ lahpa’, ya’ pembabe mapiakoa’ situhu’ pembabe pengkatoba’ang, ⁹ anna daa umpihki’ia’ ungngoatee la napa’daimingkoa’ dosammu Puang Alataala aka’ peänä’annakoa’ Abraham. Kutula’ingkoa’ mating: ke naelo’i Puang Alataala, ya’ malaete’ inde mai batu napadahi peänä’anna Abraham. ¹⁰ Aka’ dinoa sadiang Puang Alataala la untahungkung tau ang membabe karake sinnoa yato uhase ang tokang di hao di poang kayu, anna ingkänna poang kayu ang dai keboa mapia la dilellengngi nei’ anna ditibeii tama di api. ¹¹ Dinoa supung uhai ang kupake kutero’koa’ aka’ mengkatoba’mokoa’, ampo’ Yato ang mane la sule ma’kuasa puha nei’ andana kodi’. Tandana keangka’ yato Tau, moi la mensabua’ pälli’ä’ di olona datukä’ sihatang. Anna la natero’koa’ nei’ umpake Inaha Masero anna api. ¹² Toka tung petapi di hao di teyyena anna sadiang la umpasisähä’ banne anna engka. Yato banne la nabe’bei mapiane’ tama di loko, ampo’ yatone’ engka la natunu nei’ tama di api ang ma’nala-nala lolo. Dianto anna pengkatoba’koa’ andana natahungkungkoa’ sinnoa yato engka ang natunu tau." ¹³ Donetoo suleng Puang Yesus yaling mai di Galilea lusau di Salu Uhai Yordan ullumba Yohanes aka’ la natero’. ¹⁴ Ampo’ inde Yohanes dai umpasihatangngi kalaena la untero’ Puang Yesus, naoantee, "Kodi’e’ ang la pahallu untero’, ampo’ akana Dioe Dio sule pemala la kutero’?" ¹⁵ Mentimba’mi Puang Yesus naoatee, "Moinnakato anna dao umpasihatangngi kalaemu la untero’ä’, ampo’ tero’ siamä’te’ dinoa anna malai sundung ingkänna pa’elo’na Puang Alataala." Ya’ untero’mi Puang Yesus inde Yohanes situhu’ palaunna. ¹⁶ Tahpana puha ditero’ Puang Yesus, ya’ malaing di hoi’ mai di uhai. Pihsananna tibuhke siang langi’ anna ungngitai Inaha Maserona Puang Alataala tuhung yaho mai di langi’ sinnoa hupanna dangang-dangang anna hampoi yaho di hahona Puang Yesus. ¹⁷ Mane ahai kamahanna Puang Alataala yaho mai di langi’ naoatee, "Dianto inde Änä’ku ang kupakamaya anna ang umpamasannang inahangku."

¹ Pihsananna le’ba’mi Puang Yesus pano di ongeang makä’däng natehte Inaha Masero anna malai nasändä’i Pongkahana setang di hao. ² Tahpana puha ma’puasa di hao uhpa’ pulo allona anna uhpa’ pulo benginna, ya’ manono liung nasa’ding Puang Yesus. ³ Suleng Pongkahana setang unsändä’i Puang Yesus naoatee, "Ponna inang tahpa’ si’dao Änä’na Puang Alataala, ya’ pahentai ne mating batu lambi’ membali dehpa anna malai ungngande." ⁴ Ampo’ mentimba’ Puang Yesus naoatee, "Aha tiuki’ yaling di Suha’ Masero naoatee, ’Ang napotuho tau tadiaete’ andeang supu, ampo’ mala toete’ tuho ke umpehingngii si’da-si’dai ingkänna tula’na Puang Alataala.’ " ⁵ Pihsananna yato Pongkahana setang umposola bumi Puang Yesus dai’ di Yerusalem ang si disangai ’Bohto Masero,’ anna naposolai dai’ di ongeang ang handang malängkä’ yaho di hahona Dasang Ada’na Puang Alataala. ⁶ Mane naoaintee, "Ponna inang Änä’na si’dao Puang Alataala, ya’ sändä’ke’ pengkanahoo naung indo di tampo, aka’ aha tiuki’ yaling di Suha’ Masero naoatee, ’La napahentaingko malaeka’na lambi’ la namäntä’io anna malai dai tihahi’ bihti’mu naung di batu.’ " ⁷ Ampo’ mentimba’ bou Puang Yesus pano naoatee, "Aha tiuki’ yaling di Suha’ Masero naoatee, ’Daa unsändä’i Puang Alataala Dehatammu.’ " ⁸ Ya’ nabaha bumi Pongkahana setang Puang Yesus dai’ di mesa hohong tanete ang malängkä’ liu anna napaitaii umba noa katomarayaang di lino sibaha kamatandeanna. ⁹ Ma’karang Pongkahana setang pano di Puang Yesus naoatee, "Ingkänna inde katomarayaang di lino ang ungngita la kubea asangngo ungkuasai ahsala’ malimuntu’o umpenombaiä’." ¹⁰ Mentimba’mi Puang Yesus keaha’ pano yato di Pongkahana setang naoatee, "Palaio done indee, setang! Aha tiuki’ yaling di Suha’ Masero naoatee, ’Pahalluo umpenombai Puang Alataala Dehatammu anna Dianto supu ang la pahallu untuhu’i.’ " ¹¹ Puhai yatoo, ya’ le’ba’mi yato Pongkahana setang umpellei Puang Yesus. Donetoo sule siang sangngaka-sangngaka malaeka’na Puang Alataala ullumba Puang Yesus anna nakandapaii. ¹² - ¹³ Tahpana napelele Puang Yesus naoate Yohanes to Pantero’ puhang nasahka anna natahungkung tau ang mampa’bali, ya’ sumuleng pano di Bohto Nazaret yaling di baheanna Galilea. Puhai yatoo, ya’ le’ba’mi Puang Yesus mendende naung di Bohto Kapernaum anna tohhoi di hoi’. Inde Kapernaum di hoi’ di behing Le’bo’ Galilea, sitehe bohtona peänä’anna Zebulon anna Naftali. ¹⁴ Inde dahi noa anna malai sundung aka ang puha natula’ dolu Puang Alataala ang nalombung Nabi Yesaya naoatee, ¹⁵ "Ingkämmua’ ang ma’ongeang di tampona peänä’anna Zebulon anna tampona peänä’anna Naftali, lalang lunaung di Le’bo’ Galilea tando di katempu’ang allona Salu Uhai Yordan, di hao di Galilea, ang naonge tohho tau ang tadia to Yahudi, ¹⁶ ingkänna tau ang tohho di hao, ang yalingke’ di kamalillingang napobua’ dosa, ungngitang pole’ kamabayaang ang dai aha mantondong, anna yato kamabayaang sika nasilong. Dianto yato tau ang dai ungnginsang Puang Alataala anna sika mahea’ lolo pano di kamateang ang lambi’ sapano-panona." ¹⁷ Mengkalaonto donetoo napahandu’mi Puang Yesus mampakuhu naoatee, "Pengkatoba’koa’ aka’ dang masae anna Kalaenang Puang Alataala ma’pahenta sihapang tomaraya." ¹⁸ Pihsang tempo menge mellao di behing Le’bo’ Galilea, inde Puang Yesus ungngita derua to sipoari ang disanga ta Simon (ang nasangai sala Puang Yesus: ’Petrus’) anna ta Andreas. Menge sika modala yaling di le’bo’ aka’ inang to podala bau. ¹⁹ Ma’karang Puang Yesus pano diii naoatee, "Maikoa’ tindo’ä’ anna kupadahikoa’ to podala tau, dianto la umpakuhukoa’ hupatau ang la napanoa untindo’ Kapahentaanna Puang Alataala." ²⁰ Tahpa sika umpellei siang dalana anna mentindo’i. ²¹ Umpatahhi’ bumi pellaoanna Puang Yesus, ya’ ungngita bumi derua to siullu’. Yato to derua dianto änä’na ta Zebedeus, disanga mesa ta Yakobus anna disanga mesa ta Yohanes. Lella’ sika ohko’ yaling di lopinna sibaha Zebedeus ambenaii menge umpapiai dalana. Nabahaing Puang Yesus mendahi pahsikolana. ²² Yato to deruai tahpa umpellei siang yato lopinna anna ambena mane le’ba’i mentindo’. ²³ Donetoo le’ba’mi Puang Yesus ullelengngi ingkänna bohto di hao di Poropensi Galilea, menge siang umpaturu ingkänna tau yaling di pa’sambayanganna to Yahudi, anna umpepainsang toing nei’ Kaheba Mapia didiona Kapahentaanna Puang Alataala. Mai’di toi tau ang napabono’ di hao mai di ingkänna hupanna korong. ²⁴ Lambi’ kaheba didiona yato aka ang nababe Puang Yesus tisembu’ sau tama di hao di Poropensi Siria. Dahi di umba-umba naola Puang Yesus, mai’di tau sule umbaha asang ingkänna to makorong anna malai napabono’; noa tunne’ tau ang napentamai setang, tau ang si malimpäng anna to makule. Ingkänna yatoo napabono’ asang Puang Yesus. ²⁵ Katämpä’anna mai’di liu pole’ tau ang untindo’ Puang Yesus ang sule di hao mai di Galilea, Sampulo Bohto, Yudea, yaho mai di Bohto Yerusalem anna di hipe mai di Salu Uhai Yordan.

¹ Donetoo Puang Yesus ungngita mai’di liu tau sule. Ya’ dai’mi di mesa tanete anna mohko’i yaho mampakuhu. Sulei toune’ yato sangngaka-sangngaka to pentindo’na. ² Napahandu’mi Puang Yesus mampakuhu pano diii naoatee, ³ "Puang Alataala umbehe tau ang nasa’ding memase-mase di mendehatanna lambi’ supung hannu dai’ di Puang Alataala, aka’ setonganna diaete’ ang la ungngampui Kapahentaanna Puang Alataala. ⁴ Puang Alataala umbehe tau ang masuhsa yaling di katuhoanna, aka’ sika la napakahanga. ⁵ Puang Alataala umbehe tau ang mahempo’ inaha, aka’ dianto ang la ungngampui inde lino. ⁶ Puang Alataala umbehe tau ang pemala lolo umbabe kamarohoang, sinnoa tau ang manono anna mahähäng pemala lolo supu mande anna menu’, aka’ inang la napasanta’i Puang Alataala aka siamo ang napemala. ⁷ Puang Alataala umbehe tau ang marota’ pano di solana, aka’ yato tau la nakarota’i toe’ Puang Alataala. ⁸ Puang Alataala umbehe tau ang masero yaling di inahanna, aka’ yato tau la ungngita Puang Alataala. ⁹ Puang Alataala umbehe tau ang supung nakärä’i mampasikapiai, aka’ yato tau la disangai nei’ petauanna. ¹⁰ Puang Alataala umbehe tau ang napakauho-uho solana aka’ umbabe kamarohoang, aka’ yato tau la ungngampui nei’ Kapahentaanna Puang Alataala. ¹¹ La nabeheo Puang Alataala ponna aha tau mangngita-ita naungngo anna mandahhao bahtu’ napatanda’i tomande’o umbabe ingkänna hupanna kakarakeang aka’ untindo’ä’. ¹² Penau-nauii yatoo anna kahsio, aka’ setonganna daete’ aha mallondo sahomu yaho di suruka. Daa untungke’du’ ke ahai tau mandahhao, aka’ umba sika napanoa undahha senabiang dolu, la napanoa tuntone’ nadahhakoa’." ¹³ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Dioa’ sihapangkoa’ sia yaling inde di lino. Ampo’ ponna ke dang mäsing yato sia, ya’ dante’ aha lalang la dipamäsing sala. Supurante’ yato sia ditibe anna nasiindä’-indä’i tau aka’ dang aha kunanna. ¹⁴ Dioa’ sihapang toukoa’ne’ kamabayaang yaling di lino. Ponna aha bohto mahoa’ ang ma’ongeang yaho di tanete, ya’ yato bohto mahoa’ la naita asangngete’ ingkänna tau. ¹⁵ Noa tunne’ daete’ aha mesa tau la umpau’ lampunna mane nasalohko’i baki, ampo’ yato lampunna napatokoete’ dai’ di ongeang ang malängkä’ anna malai umballoi yato huäng dasang. ¹⁶ Noa tungnga’ dio, pepaitaing pano di ingkänna tau kamapiaammu sinnoa mata allo ang umballoi lino, anna malai yato pembabemua’ ang mapia la naita ingkänna tau, lambi’ la umpamatande sanganna Ambemua’ yaho di suruka." ¹⁷ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Daa unsangaia’ inde kasuleangku tama di lino la umpa’daiä’ Atohanna Musa anna yato ang puha napalambi’ senabiang dolu. Aka’ nasuhung suleä’, anna malai kupasundung asang ingkänna yatoo. ¹⁸ Kutula’ingkoa’ setonganna sumbana dake’ pa’da langi’ anna lino, inang daete’ne’ aha la pa’da moi poro mesa huru’ bahtu’ mesa titi’ yaling mai di Atohanna Musa sibaha yato ang nauki’ senabiang dolu, ke dake’ dahi asang ang puha natula’ lohpo’ Puang Alataala ang nalombung nabi. ¹⁹ Dahi menna-menna untehkai mesa di alla’na yato pahenta, moinnakato anna nasangai dai pahallu sakali yatoo, anna umpaturui tau senga’ untehkai toe’ yato pahenta, ya’ yato tau la diangka’ nei’ mesa tau ang handang madihoi’ang yaling di Kapahentaanna Puang Alataala. Ampo’ menna-menna untuhu’i yato pahenta anna umpaturu toe’ tau senga’ untuhu’i yato pahenta, ya’ yato tau la diangka’ne’ mesa tau ang handang dipakeangka’ yaling di Kapahentaanna Puang Alataala. ²⁰ Anna ponna dai umpala’bi puhaa’ dio kamarohoammu andana kamarohoanna ingkänna to pampakuhu ada’ anna to Farisi, ya’ inang darea’te’ la umpemitai la tama di Kapahentaanna Puang Alataala." ²¹ Nalombungngi bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Unghingngingnga’ umba noa pepaturunna Puang Alataala pano di to baha’ dolu ang naoatee, ’Dai tau mala papateang. Anna menna-menna ang papateang pahallu ditahungkung.’ ²² Ampo’ kutula’ingkoa’ dinoa kuoatee: menna-menna ang keaha’ pano di solana, ya’ yato tau pahallu ditahungkung. Noa tunne’ menna ang umbisi’ solana pahallu dipapengngolo pano di to Mahkeada’ anna ditahungkungngi. Anna tau ang untändoi solana la londo puha nei’ anna sihatanne’ dipatama di api nahaka. ²³ Dahi ponna umbahao penombaammu pano di pantunuang penombaang, ampo’ tahpamu lambi’ pano yato di pantunuang penombaang, ya’ ungkalehaing halirako dio siba’di solamu lambi’ nakahiri’kangko, ²⁴ ya’ dakangngi dolu umpenomba, laoo dolu sikapiai yato solamu ang hali unsiba’diing. Puhaitoo mane umpatulu’i yato penombaammu dai’ di Puang Alataala. ²⁵ Dolummu nabaha pano di to panghohto’ balimmu, ya’ sikapiai lohpo’o dolu. Aka’ ponna dai umpanoa, ya’ la napapengngoloo pano di olona to panghohto’, anna yato to panghohto’ la napapengngoloo pano di polisi ang la mampatamao di tahungkung. ²⁶ Kutula’ingkoa’ setonganna darakoa’te’ la mala nalahpa’ yaling mai yato di tahungkung ke dai umbaya’ asang dolu yato dendamu." ²⁷ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Unghingngingnga’ pahentana Puang Alataala ang naoatee, ’Dai tau mala ungngindä’-indä’ pa’bannetauang.’ ²⁸ Ampo’ kutula’ingkoa’ dinoa kuoatee: menna-menna ang ungngita mesa bahine anna nakailuii lambi’ yaling di inahanna la pemala nakamahoi, ya’ yato tau ang noa diangka’ ungngindä’-indä’mite’ pa’bannetauang yaling di inahanna anna diangka’ madosang. ²⁹ Dahi, ponna mata kuanammu mandosaio, ya’ kahohe’i yato matammu anna untibei. Aka’ dotanne’ sambali supu matammu dinoa andana tontongke’ aha sibali matammu ampo’ la tamao di api nahaka. ³⁰ Noa tunne’ ponna teyye kuanammu mandosaio, ya’ bose’i yato teyyemu anna untibei. Aka’ dotanne’ sambali supu teyyemu dinoa andana tontongke’ aha sibali teyyemu ampo’ la tamao di api nahaka." ³¹ Nalombungngi bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Aha toe’ pepakuhu ang naoatee, ’Menna-menna ang untibe bahinena, pahallu umbabe suha’ kasitibeang.’ ³² Ampo’ kutula’ingkoa’ dinoa kuoatee: ponna aha mesa muane untibe bahinena, ya’ dianto disanga yato muane umpamadosa yato bahinena ke kemuane salang, sehalinna ke yatoi bahinena ungngindä’-indä’ pa’bannetauang. Noa tunne’ tau senga’ ang umpobahine sala yato bahine, ya’ diangka’ toete’ ungngindä’-indä’ pa’bannetauang." ³³ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Hali tungnga’ne’ unghingngi umba noa pepaturu pano di to baha’ dolu ang naoatee, ’Ponna mopindao dai’ di Puang Alataala didiona aka ang pahallu la umbabe, ya’ yato popindamu pahallu umpembabe si’daing; dai mala dai.’ ³⁴ Ampo’ kutula’ingkoa’ dinoa kuoatee: daa umpopindai moi aka. Daa unsändä’i umpopindai langi’, aka’ yato langi’ ongeannaete’ Puang Alataala ma’pahenta. ³⁵ Noa tunne’ lino, daa unsändä’i umpopindai, aka’ inde lino pengngindä’annaete’ Puang Alataala. Londonang Bohto Mahoa’ Yerusalem, aka’ dianto bohto mahoa’na Puang Alataala Tomaraya ang matande. ³⁶ Noa tunne’ daa unsändä’i umpopindai bää’mu, aka’ daeto dio aha kakuasaammu la umpamaloteng bahtu’ la umpamabusa beluhä’mu moi poro la sallamba’. ³⁷ Ampo’ ang pahallu umbabe, dianto ponna inang la ungngoate, ’io,’ ya’ pengngioo. Anna ponna inang la ungngoate, ’dai’ ya’ oaite ’dai.’ Aka’ ponna ke unghängngängngi salake’ tula’mu, ya’ sule di haorante’ mai di Pongkahana setang." ³⁸ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Unghingngi tungnga’ nei’ umba noa pepaturu ang naoatee, ’Mata pahallu dibala’i mata anna isi pahallu dibala’i isi.’ ³⁹ Ampo’ kutula’ingkoa’ dinoa: daa umbala’ kakarakeang anna kakarakeang. Ampo’ diare’, ponna aha tau mantampiling pape kuanammu, bea toine’ pape kaihimmu natampiling. ⁴⁰ Anna ponna aha tau ang la mambahao pano di to panghohto’ aka’ kaya’mu pemala la naala, ya’ bea toine’ kaya’ kalambe’mu. ⁴¹ Anna ponna aha tau mansuoo umposolai mesa kilo kahaona, ya’ posolaii derua kilo. ⁴² Ponna aha tau mampalau aka-akammu, ya’ beai. Anna ponna aha tau la ungngindang aka-akammu, ya’ paindangngii." ⁴³ Nalombungngi bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Unghingngi tungnga’ nei’ umba noa pepaturu ang naoatee, ’Kalemuio ingkänna solamu ampo’ kahi’di’i nei’ ingkänna balimmu.’ ⁴⁴ Ampo’ kuoaingkoa’te dinoa: kalemuio ingkänna balimmu anna palauing behe ingkänna tau ang mandahhao ⁴⁵ anna malao mendahi änä’-änä’na Puang Alataala, Ambemu, ang ma’ongeang yaho di suruka. Aka’ Puang Alataala umpalelle’ allo pano di tau mapia anna tau karake, noa tunne’ umpatuhung kene’ pano di tau mapia anna pano di tau karake. ⁴⁶ Anna ponna ungkalemuio supu tau ang mangkalemuio, ya’ la unsangaraka kehängngämmi sahomu? Aka’ ingkänna tau mala asangngete’ membabe noa, moi tau ang handang mai’di dosanna mala tunne’ membabe noa. ⁴⁷ Anna ponna supung tau ang unsiinsang liuing untabe’i, ya’ akang kala’biammu? Darakae’ mala asang ingkänna tau membabe noa, bahtu’ moi ang dai ungnginsang Dehata mala tunne’ membabe noa? ⁴⁸ Dahi pahallukoa’ ungkalemui asang ingkänna tau dai aha unsehalii, sinnoa Ambemu yaho di suruka ang ungkalemui asang ingkänna tau."

¹ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Madakakoa’ andana umbabekoa’ kamapiaang di olona tau mai’di supung aka’ pemalakoa’ naita yato tau mai’di anna napudii yato pembabe mapiammu. Aka’ ponna umpanoaa’, ya’ daete’ aha sahomu yaho mai di Puang Alataala, Ambemu, yaho di suruka. ² Dahi ponna ke la umbeakoa’ aka siamo pano di to pemase-mase, daumpepainsang lelengnging sinnoa ang nababe to kalasi tama di pa’sambayangang bahtu’ pano di lalang käyyäng anna malai napudi tau. Aka’ kutula’ingkoa’, setonganna tau ang mampanoa yatoo dai la ullambi’ sala sahona, supung napudi hupatau. ³ Ampo’ ponna la umbeakoa’ aka siamo pano di to pemase-mase, peängngi lalang anna malai dai aha moi poro la mesa tau ang mangnginsang yato pembabemu. ⁴ Anna yato pembabemu supung Puang Alataala ang mangnginsang, lambi’ la aha sahomu." ⁵ Nalombungngi bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Anna ponna ma’sambayangkoa’, daa umpensinnoai to kalasi. Sika nakärä’i nei’ ke’de’ tama di pa’sambayanganna to Yahudi bahtu’ mao pano di kasitammuang lalang käyyäng anna ma’sambayangngi di hao, aka’ anna malai naita tau mai’di. Kutula’ingkoa’ setonganna yato tau ang mampanoa dai la ullambi’ salake’ sahona, supung napudi hupatau. ⁶ Ampo’ ponna pemalao ma’sambayang, ya’ tamao di tambimmu anna untutu’i baba, mane ma’sambayangngo dai’ di Ambemu Puang Alataala ang dai landa’. Lambi’ supung Ambemu Puang Alataala ang mangngitao anna Dianto la mantimba’ yato sambayammu. ⁷ Noa tunne’ ponna ke ma’sambayangngo, daa umpa’sule-suleii yato tula’mu ang dai kekuna, sinnoa ang si nababe tau ang dai ungnginsang Puang Alataala. Aka’ sika napihki’ naoatee tuhtuang kalambe’ito sambayanna, ya’ tuhtuang natahimbo tunne’ Puang Alataala. ⁸ Dahi daa umponialaii yatoii. Aka’ setonganna ingkänna kapahalluammu, dake’ umpalau anna nainsang asang lohpo’mi Puang Alataala. ⁹ Dahi panoaia’ inde ma’sambayang dai’ di Puang Alataala: O Ambeki’ yaho di suruka, kihannuang la tontong dipa’käyyangngi sangammu. ¹⁰ Suleo pahentaang anna padahii pangngelo’mu yaling di lino sinnoa ang dahi yaho di suruka. ¹¹ Pasundungngingkang andeang ang kipahallu allo dinoa. ¹² Ampungngii ingkänna kasalaangki’, sinnoa ungngampungngi touang kami’ kasalaanna solaki’ pano di kalaeki’. ¹³ Anna daa umpabeii pesändä’ nasändä’iang, ampo’ pakahaoang di hao mai di ingkänna siamo kakarakeang. [Aka’ Dio supu ang ungngampui kapahentaang, kakuasaang anna kamatandeang lambi’ sapano-panona. Aming] ¹⁴ Aka’ ponna ungngampungngi toukoa’ dio yato kasalaanna solamu ang nababe pano di kalaemu, ya’ la naampungngi tungnga’to dio kasalaammu Ambemu yaho di suruka. ¹⁵ Ampo’ ponna dai ungngampungngi yato kasalaanna solamu ang nababe pano di kalaemu, ya’ datoeto dio la naampungngiingko kasalaammu Ambemu yaho di suruka." ¹⁶ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Ponna ma’puasakoa’, daa umpatandaangngi di hao di lindomu, sinnoa ang nababe ingkänna to kalasi. Aka’ sika naangka’i nei’ umpatingkuhsu lindona anna malai nainsang tau naoate menge ma’puasa. Kutula’ingkoa’ setonganna yato tau ang mampanoa dante’ne’ la nabea sahona Puang Alataala. ¹⁷ Ampo’ ponna ke ma’puasakoa’, ya’ pominnä’rambu’o anna undeä’i lindomu, ¹⁸ anna malai dai nainsang tau naoatee mengeo ma’puasa, supung Ambemu ang dai landa’ ang mangngitao anna dianto ang la mambeao bala’na yato pa’puasammu." ¹⁹ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Daaa’ unghimpung supu katomakakaang di lino, aka’ katomakakaang yaling di lino la karake napobua’ bu’bi’ anna tähkä’, anna dasammu la napentama to paboko lambi’ yato katomakakaammu la naboko. ²⁰ Ampo’ diarea’ nei’ himpungkoa’ katomakakaang yaho di suruka, aka’ yaho di suruka daine’ aha bu’bi’ anna tähkä’ ang la mangkarakei anna datoi aha to paboko la mambongka’ anna nabokoi. ²¹ Aka’ umba naongei aha ahtasa’mu, di hao tunto nei’ naongei inahammu. ²² Mata dianto ang mendahi ballo yaling di kalae. Dahi ponna mapia matammu, ya’ ingkänna kalaemu la naballoi asang. ²³ Ampo’ ponna karake matammu, ya’ ingkänna kalaemu la malilling asang. Dahi ponna ballo ang aha di hao di kalaemu pi’de, ya’ yato kamalillingang la unsa’ding si’da-si’da tama di kalaemu. ²⁴ Noa tunne’ daete’ aha mesa sabua’ la derua pongkahana, aka’ ponna noa, ya’ tantunte’ anna ungkahi’di’i pongkahana ang mesa anna umpakamayaine’ yato pongkahana ang senga’, bahtu’ untuhu’i liu yato pongkahana ang mesa ampo’ daine’ natuhu’i liu yato ang mesa. Noa tungnga’ dio dakoa’ mala la menge siamokoa’ untuhu’i Puang Alataala ampo’ menge sia tumokoa’ne’ umpengkalambi’-lambi’i umpeäng katomakakaang yaling inde di lino." ²⁵ Nalombungngi bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Dahi kutula’ingkoa’ dinoa kuoatee: dakoa’ pahallu masuhsa umpihki’ katuhoammu, hapanganna aka ang pahallu ungngande bahtu’ ungngenu’. Anna datoukoa’ pahallu masuhsa umpihki’ bätäng kalaemu, hapanganna yato aka ang pahallu umpake. Darakaa’ dio ungnginsang pahallu puhaete’ne’ katuhoang andana andeang? Noa tunne’ pahallu puhaete’ne’ bätäng kalae andana pakeang. ²⁶ Itarea’ dansi ang sika lolo’ yaho di nähäng. Daine’ nainsang mopinamula anna datoi nainsang umpepahe boa pengkähänganna. Datoi aha umpailoko aka ang la naande, ampo’ tontong ture’ motuho-tuho lolo aka’ napakande Ambemu yaho di suruka. Darakaa’ dio ungnginsang keangka’ puharakoa’to dio andana yato sedansiang? ²⁷ Aharakaa’ di alla’-alla’mu ang mala umpakalambe’ sungnga’na moi poro santehte’mi aka’ bata-bata didiona katuhoanna? ²⁸ Anna datoukoa’ pahallu masuhsa didiona pakeammu. Pihki’rea’too yato bunga ang kamahasaang ang tuho tomande’ pano di alla’ kalane. Dai aha mampamula anna dai mangki’ mengkähäng bahtu’ untannung pakeanna. ²⁹ Ampo’ kutula’ingkoa’ dinoa: moinnakato to makahka’ si’da-si’da Tomaraya Salomo, ampo’ daete’ aha yaling di katuhoanna la umpake pakeang mahahsa’ ang umpensinnoai mahasanna inde pano bunga di alla’ kalane. ³⁰ Dahi aka’ mala ture’ napamalehke’ Puang Alataala yato bunga ang tuho dinoa ampo’ la naande siang api marondonna, ya’ londonangnga’te’ dio ang kuhang kapampetahpa’ammu mala turakoa’to dio nabea asang aka ang umpahallu. ³¹ Dianto anna datomande’koa’ la masaha ungngoatee, ’Aka ang la kiande?’ Bahtu’ ungngoaa’tee, ’Aka ang la kienu’?’ bahtu’ ’Aka ang la kipake?’ ³² Aka’ ingkänna asang yatoo napeäng tau ang dai ungnginsang Puang Alataala. Ampo’ dioa’ dio, inang nainsandea’to dio Ambemu yaho di suruka ingkänna kapahalluammu. ³³ Ampo’ diarea’ nei’, ang handang pahallua’ dolu la umpihki’ dianto: membabe maroho lolo di olona Puang Alataala aka’ dianto tomarayammu. Ponna umpanoa, ya’ ingkänna kapahalluammu la napasundung asangngingkoa’. ³⁴ Dahi dakoa’ la bata-bata didiona aka ang la dahi marondong, aka’ ang la dahi marondong senga’ toboete’ kamasuhsaanna. Kamasuhsaang ang dahi yaling di sangngallona pabei tubunne’ puha yaling di allo yatoo."

¹ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Daa untanda’ tahuhu solamu anna datouo dio ditanda’ tahuhu. ² Aka’ aka ang untanda’ tahuhuing solamu dia tuntone’ la ditanda’ tahuhuingko. Noa tunne’ lite’ ang umpake pano di solamu dia tunne’ la dipakeingko. ³ Akarea’ dio anna malakoa’ ungngita sahihsi’ yaling di matanna solamu ampo’ daine’ ungngita kayu sambehsä’ yaling di matammu tobou dio? ⁴ Umbang dio la umpanoa ungngalaiing sahihsi’ yaling di matanna solamu, aka’ aha ture dio sambehsä’ kayu yaling di matammu tobou dio? ⁵ Oa’ ingkämmu to kalasi, alaiia’ dolu yato sambehsä’ kayu ang aha yaling di matammu anna malai ungngita ungngalaiing yato sahihsi’ ang aha yaling di matanna solamu." ⁶ Napatahhi’ bumi pepakuhunna Puang Yesus yaling di pohapangang naoatee, "Daumbeai asu aka-aka ang masero, aka’ puhaitoo, ya’ la nasempa-sempamo. Noa tunne’ daumbeai bahi aka-aka ang masuli’ allinna sinnoanna mutiara, aka’ la naindä’-indä’ supu. " ⁷ Nalombungngi bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Palauia’ anna la dibeakoa’; peängngi anna ullambi’ia’; pende’de’koa’ anna ditungka’ingkoa’ baba. ⁸ Aka’ pano di tau ang malau la natahimbo yato palaunna, anna pano di tau ang mahpameäng la nalambi’ yato pahpameänna; noa tunne’ pano di tau ang mende’de’ la ditungka’ing baba. ⁹ Aharaka mesa tau di alla’mua’ ang umbea batu änä’na ke umpalaui andeang? ¹⁰ Bahtu’ la nabea ile ke umpalaui bau? Kusanga daete’ la aha, i? ¹¹ Dahi dioa’, moinnakato anna to karakekoa’, ampo’ ponna mala turakoa’ dio umbea änä’mu aka-aka ang mapia, ya’ londonne’ Ambemu yaho di suruka tantunte’ anna la nabeai aka siamo ang handang mapia pano di tau ang la malau dai’. ¹² Noa tunne’ ingkänna-ingkänna siamo ang ungkärä’i nababeingko solamu, ya’ babe toinne’ noa pano di solamu. Dianto yatoo pungngu’ tannunna ingkänna Atohanna Musa anna suha’na ingkänna nabi." ¹³ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus umpake pohapangang naoatee, "Tamakoa’ olai yato baba ang masihki’, aka’ baba ang malohäng anna lalang ang malua’ lupano di katallangang anna mai’di tau la mangngola. ¹⁴ Ampo’ aka’ sihpi’ne’ baba anna masihki’ne’ lalang ang lupano di katuhoang sapano-panona dianto anna sai’di’mi tau ang mangngola tama. ¹⁵ Madakakoa’ pano di tau ang unsanga kalaena nabi ampo’ setonganna tadiaetee’, ang la sule napellambi’ikoa’ boheng mahamme’ inaha sinnoa domba, ampo’ setonganna yaling di inahannaii salamangngete’ yato olo’-olo’ peande. ¹⁶ Ampo’ la ungnginsandea’tee’ ke ungngitang umba noa pembabenaii. Aka’ la malarakae’ tau umponge’ boa pinamula di hao mai di lolo päräng? Bahtu’ umponge’ boa kayu di hao mai di balimbano? ¹⁷ Noa tunne’ poang kayu ang mapia tuhona tantunte’ anna keboa mapiai, anna poang kayu ang dai huhu tuhona tantunte’ ungkeboaing boa ang dai mapia. ¹⁸ Anna poang kayu ang inang si biasa mammi’ boana, daete’ aha la ungkeboaing boa ang dai mammi’. Noa tunne’ poang kayu ang inang si dai mammi’ boana, daete’ aha la ungkeboaing boa ang mammi’. ¹⁹ Anna ingkänna poang kayu ang dai keboa mapia la dilellengngi nei’ anna ditibeii tama di api. ²⁰ Dahi yato tau ang unsanga kalaena nabi ampo’ setonganna tadia la ungnginsandea’tee’ ke ungngitang umba noa pembabenaii. ²¹ Daa unsangaia’ la mendahi petauanna Puang Alataala yato ingkänna tau ang katamba-tamba naoatee, ’O Puang, O Puang.’ Aka’ setonganna tau ang la mendahi petauanna Puang Alataala dianto tau ang umpembabeing ingkänna pa’elo’na Ambeku yaho di suruka. ²² Ponna ke lambi’mi dako’ allo katämpä’anna lino, ya’ la mai’diete’ tau sika tamba pano di Kodi’ naoatee, ’O Puang, O Puang, puhamang umpepainsangnging Bahtakara Dehata yaling di sangammu, anna puhamang unghambai setang yaling mai di inahanna si mesa-mesa tau yaling di sangammu; puha tumang umbabe tanda ang mepusa’-pusa’ yaling di sangammu.’ ²³ Tempo donetoo la sika kupakalesoing pole’ kuoaintee, ’Mennarakakoa’ dio? Dakoa’ kuinsang. Dahi palaikoa’ done nee, aka’ diongnga’to ne ang si umbabe katasampa’ang.’ " ²⁴ Nalombungngi bumi tula’na Puang Yesus umpake pohapangang naoatee, "Pano di tau ang umpehingngii inde tula’ku anna napembabeing yaling di katuhoanna, sihapang mesa tau ang kepihki’ ang umpake’de’ dasanna napamatoto’ si’da-si’da. ²⁵ Lambi’ moi sule kene’ käyyäng anna mala’bu’ sitonda pepahi käyyäng unghoa yato dasang, ampo’ dai aha maaka aka’ matoto’ si’da-si’da. ²⁶ Ampo’ pano di tau ang umpehingngii inde tula’ku ampo’ dai napembabeing yaling di katuhoanna, sihapang mesa tau ang dai kepihki’ ang umpake’de’ dasanna ampo’ naloyo-loyo. ²⁷ Pihsananna sule kene’ käyyäng anna mala’bu’ sitonda pepahi käyyäng unghoa yato dasang, lambi’ yato dasang hompo anna pokä’-pokä’i aka’ inang maloyo." ²⁸ Tahpana untämpä’i pepakuhunna Puang Yesus, ya’ sika pusa’ asammi yato tau mai’di ang tihimpung di hao unghingngi umba noa pepakuhunna, ²⁹ aka’ mampakuhu sinnoa ang ma’kuasa si’da-si’da, dai sinnoa to pampakuhu ada’naii.

¹ Tahpana puha mampakuhu Puang Yesus, ya’ tuhummi yato yaho mai di tanete. Donetoo mai’di liu tau ang mampentindo’i. ² Pihsananna ahang mesa tau ang bosi lollo’na pano undungku’i Puang Yesus anna malimuntu’i di olona mane ma’karai naoatee, "O Puang, ponna ungngaku umpabono’ä’, ya’ la bono’ siamä’te’ dinoa." ³ Ungngehte’ siang teyyena Puang Yesus anna ungngantii yato tau mane ma’karai naoatee, "Kuaku kupabono’o, dinoa la bono’motee’." Ya’ donetoo bono’ siang yato tau. ⁴ Mane naoa salaitee Puang Yesus, "Kalehaii daa umpepainsangnging pano di tau senga’ inde aka ang dahi pano di kalaemu, ampo’ laomo dinoa do pepaitaing kalaemu pano di imang anna malai nainsang naoatee bono’ si’damo. Anna umbahai penombaang ang la napenombaingko dai’ di Puang Alataala situhu’ aka ang puha mepahentaing Musa, ang la mendahi sa’bi pano di ingkänna tau." ⁵ Tahpana lambi’ Puang Yesus naung di Bohto Kapernaum, suleng mesa to pambahanang tantarana to Roma napellambi’i anna malau masei naoatee, ⁶ "O Tuang, sabua’ku di hao di dasangku mate sambose’ naung kalaena anna madahha si’da-si’da nasa’ding. Kalemuiä’ pabono’ingkä’." ⁷ Ma’karang Puang Yesus pano naoaintee, "Io, panorangkä’ kupabono’ ke lambi’mä’." ⁸ Ampo’ mentimba’ sala yato to pambahanang tantara naoatee, "O Tuang, damong unsuhsai kalaemu la maoo pano di dasangku, aka’ dai sihatang kusa’ding la umpengkende’i dasangku. Diare’ tula’ tomande’mi sambahta kara dinoa anna malai bono’ yato sabua’ku. ⁹ Aka’ kodi’ mesa touä’ kodi’ to dipahenta, ampo’ aha tou kodi’ änä’ buaku ang kupadihoi’ang lambi’ mala tomande’ kupahenta. Hapanganna ke kuoainte yato mesa änä’ buaku, ’Laoo!’ ya’ mao si’daetee’, bahtu’ pano di änä’ buaku ang senga’ kuoainte, ’Maio!’ ya’ sule si’daetee’, bahtu’ kuoainte pano di sabua’ku, ’Kähängngi indee!’ ya’ nakähäng si’daetee’." ¹⁰ Tahpana nahingngi Puang Yesus umba noa yato tula’na to pambahanang tantara, ya’ pusa’ liung anna ma’karai yato pano di ingkänna tau ang mantindo’i naoaintee, "Kutula’ingkoa’ setonganna dake’ aha kulambi’ yaling di alla’na to Israel kapampetahpa’anna tau ang sinnoa inde kapampetahpa’anna. ¹¹ Dahi mapia ungnginsangnga’, la mai’diete’ tau ang tadia to Yahudi ang sule yaling mai di katimbingang allo anna sule di lau’ mai di katempu’ang allo ang la mohko’ mande anna menu’ sibaha-baha Abraham, Ishak, anna Yakub yaling di Kapahentaanna Puang Alataala. ¹² Ampo’ mai’di di alla’na to Yahudi ang umpihki’ kalaena sihatang la mentama di Kapahentaanna Puang Alataala la ditibeine’ tama di ongeang ang handang mapähtäng, di haontoo ang la naongei tau sika umbu salamang ang kamateang." ¹³ Ma’kara bumi Puang Yesus pano yato di to pambahanang tantara naoatee, "Sumulemote’ pano di dasammu aka’ la dahi si’dante’ sinnoa aka ang umpetahpa’." Ya’ donetoo bono’ siang yato sabua’na. ¹⁴ Donetoo le’ba’mi Puang Yesus pano di dasanna ta Petrus. Lambi’i pano ungngitang pasananna ta Petrus ang bahine matindo aka’ maluhsu lambi’ malla’. ¹⁵ Nalumbang Puang Yesus pano di patindoanna anna natokeii teyyena, ya’ bono’ siang yato luhsunna anna kalehai umposaha Puang Yesus. ¹⁶ Tahpana bengi donetoo, suleing mai’di tau umbaha ang napentamai setang. Yato setang ang umpentamai sangngaka-sangngaka tau nahambai asang Puang Yesus umpake sambahta supu kara. Donetoo ingkänna to makorong napabono’ asang toe’. ¹⁷ Ingkänna kaha-kaha yatoo dahi anna malai sundung tula’na Puang Alataala ang napalambi’ Nabi Yesaya naoatee, "Dianto ang umbulle ingkänna kamalammaanta anna umpabono’ ingkänna koronta." ¹⁸ Donetoo tahpana naita Puang Yesus mai’di liu tau mallebo, ya’ umpahentang pahsikolana anna sika maoi bete’ di tando bete’na Le’bo’ Galilea. ¹⁹ Suleng mesa to pampakuhu ada’ ullumba Puang Yesus anna naoaitee, "O Tuang, la kutindo’ lelengngo diamo-diamo ungngola." ²⁰ Ampo’ natimba’ Puang Yesus naoaintee, "Mangngohi aha leänna naongei tohho, anna dansi aha sehänna naongei membanua. Ampo’ Kodi’ indee Änä’ to Lino dai Ko aha ongeangku ang la kuongei tohho mehile bahtu’ hahe." ²¹ Aha tunne’ mesa di alla’na to pentindo’na ma’kara naoatee, "O Puang, pabeiä’ dolu mao do ullamung ambeku. " ²² Ampo’ natimba’mi Puang Yesus naoaintee, "Tindo’ä’ dinoa; pabei tubunne’ tau ang mate di mendehatanna do ullamung to matenaii." ²³ Donetoo dai’mi Puang Yesus di lopi sibaha-baha pahsikolana. ²⁴ Lella’ sika ullambang yato le’bo’, pihsananna nei’ sulee’ pepahi käyyäng si’da-si’da lambi’ kende’ bombang ang käyyäng anna unghoai yato lopi ang sika naongei lambi’ mentama uhai. Ampo’ donetoo mengene’ hanne Puang Yesus. ²⁵ Ya’ nalumbang pahsikolana anna nahekei naoaintee, "O Puang, kalemuiang! La limmi’mi tau!" ²⁶ Ma’karang Puang Yesus pano diii naoaintee, "Oa’ ingkämmu ang dai sundung kapampetahpa’ammu, akana mahea’rakoa’ dio?" Ya’ kalehang Puang Yesus mane ke’de’i anna ungkohaii yato pepahi käyyäng sibaha bombang. Donetoo naboli siang yato bombang anna mahtangngi sumule. ²⁷ Sika pusa’ asammi yato pahsikolana ungngita aka ang dahi anna sika kutanai naoatee, "Tau aka sakalirakae’ indee lambi’ moine’ pepahi anna le’bo’ tuhu’-tuhu’ammi pano?" ²⁸ Tahpana sika lambi’ bete’ di mesa ongeang ang naongei tohho to Gadara, suleng derua tau ang napentamai setang untammui Puang Yesus. Inde derua tau sule di hao mai di ku’bu’ anna si pakarakeang, dianto anna dang aha tau samangngolanna yato lalang ang naongei tohho. ²⁹ Yato to deruai mekoha pano di Puang Yesus naoatee, "O Änä’na Puang Alataala, aka la umbabe pano di kami’? Sulerakako la undahhaang ke dake’ lambi’ tempona?" ³⁰ Sidungku’ yato ongeang aha mai’di liu bahi lella’ sika mambuang. ³¹ Malaung yato setang ang yaling di kalaena yato tau pano di Puang Yesus naoatee, "Ponna la unghambaiang, ya’ kipalau ke la malai unsuoang tama indo di kalaena bahi." ³² Ma’karang Puang Yesus naoatee, "Laomo!" Ya’ sohong siang yato setang anna maoi tama yato di ingkänna bahi. Ya’ bungka’ siang yato bahi anna sika tibei naung di behinna karakeang lutama di le’bo’ lambi’ matei yaling di le’bo’. ³³ Yato ingkänna to undakai bahinnaii sika lumpa’ pano di bohto tandana mahea’ ungngita yato aka ang dahi. Tahpana sika lambi’ pano, ya’ natohodolung yato ingkänna aka ang dahi, natula’ toe’ aka ang dahi yato pano di derua tau ang napentamai setang. ³⁴ Tahpana nahingngi asang yato ingkänna tau ang tohho di hao di bohto yato aka ang nababe Puang Yesus, ya’ sika le’ba’mi umpellambi’i Puang Yesus. Nalambi’na, ya’ sika napalau maseng anna malai umpellei yato bohtonaii.

¹ Donetoo dai’ bumi di lopi Puang Yesus sibaha pahsikolana anna ullambangngi yato le’bo’. Pihsananna lambi’mi bete’ di bohto ang naonge tohho. ² Ya’ suleng dilemba mesa tau ang mate sambose’ naung kalaena matindo yaling yato di patindoanna. Tahpana naita Puang Yesus naoate matama si’da-si’da kapampetahpa’annaii, ya’ ma’karang yato pano di to makorong naoatee, "O änä’ku, pamasannangngi inahammu. Ingkänna kasalaammu kuampungnging." ³ Yato sangngaka-sangngaka to pampakuhu ada’ ang aha di hao, tahpana unghingngi tula’na Puang Yesus ungngampungngi yato tau, ya’ sika naoante yaling di inahannaii, "Ungngindä’-indä’ sanganna Puang Alataala indo tau." ⁴ Ampo’ nainsang Puang Yesus aka ang yaling di pihki’naii, lambi’ mekutana pano diii naoatee, "Akana umpihki’rakoa’ dio kaha-kaha tahuhu yaling di inahammu? ⁵ Umbarakae’ kahang ang maromi’ dioate, ’Diampungnging kasalaammu,’ bahtu dioarakatee, ’Kalehao anna pellaoo’? ⁶ Ampo’ la pahallua’ ungnginsang ungngoatee yaling inde di lino ma’kuasaä’ Kodi’ Änä’ to Lino ungngampungngi dosa." Lambi’ ma’kara bumi Puang Yesus pano yato di tau ang mate sambose’ kalaena naoatee, "Kalehamo, ängkä’i ne patindoammu anna maoo sumule pano di dasammu." ⁷ Ya’ kaleha siang yato tau anna sumulei pano di dasanna. ⁸ Ingkänna tau ang ungngita yato kadahiang sika pusa’ asang liu anna umpamatandei sanganna Puang Alataala ang umbea kakuasaang käyyäng pano di hupatau. ⁹ Tahpana umpellei yato ongeang Puang Yesus, ya’ ungngitang mesa tau disanga Matius menge mohko’ yaling di känto’ pambayaang sima. Nasilahaming Puang Yesus naoaintee, "O sammuane, maio tindo’ä’!" Ke’de’ siang Matius anna mentindo’i. ¹⁰ Donetoo le’ba’mi Puang Yesus pano di dasanna Matius anna mandei di hao, ya’ sulei tunne’ sangngaka-sangngaka to pahsinga’ sima ang senga’, anna tau ang naangka’ to pa’bohto ’kekasalaang,’ anna mandei sibaha-baha Puang Yesus anna pahsikolana. ¹¹ Tahpana naita sangngaka-sangngaka to Farisi, mekutanang pano di pahsikolana Puang Yesus naoatee, "Akana mandee’ indo tuangkuhummua’ sibaha to pahsinga’ sima anna to kekasalaang? Dai sihatang la noa!" ¹² Ampo’ nahingngi Puang Yesus yato aka ang sika natula’, ya’ mentimba’mi yaling di pohapangang naoatee, "Tadiaete’ to makahsing ang umpahallu to pa’pakuli, ampo’ to makorongngetee’. ¹³ Dahi laokoa’ anna umpellaya’i inde tula’na Puang Alataala ang naoatee, ’Ang handang kukärä’i dianto pa’kalemu, tadia penombaang.’ Aka’ dä’ sule untambai tau ang ungngangka’ kalaena maroho, ampo’ tau ang nainsang naoatee kekasalaang." ¹⁴ Donetoo suleing sangngaka-sangngaka pahsikolana Yohanes ullumba Puang Yesus anna mekutanai pano naoatee, "Akae kami’ anna ma’puasaang sibahaang to Farisi, ampo’ pahsikolamu dae’ne’ ma’puasa?" ¹⁵ Mentimba’mi Puang Yesus pano diii umpake pohapangang naoatee, "Malaraka ingkänna tau ang menge ma’tokabeng sika umbu salamang ang kamateang ke mengeke’ mohko’ sibaha-baha yato to kabeng? Ampo’ la aha toboe’ tempona dako’, Kodi’, la sihapangngä’ to kabeng, la dialai yaling mai di alla’-alla’na yato pahsikolaku. Ya’ donento yatoo la sika naongei ma’puasa. ¹⁶ Kubeakoa’ mesa pohapangang. Noa indee: Daete’ aha mesa tau la ungngalli kaing ang bakahu anna napakei untampi’ sahedorona ang malullu’ liung, aka’ ponna napanoa, ya’ yato kaing ang bakahu la unghentu sahedoro lambi’ tuhtuang umpakehängngängngete’ seu’na yato sahedoro. ¹⁷ Anna noa tunne’ hapanganna monna aha pangnganang lollo’ ang masaeng lambi’ mato’do’, dai la sihatang dipampatamai angkoro’ bakahu aka’ la natehse, lambi’ sahing ditibe. Ampo’ angkoro’ bakahu supung mala dipatama di pangnganang lollo’ bakahu, lambi’ sahing la tontong mapia." ¹⁸ Lella’ke’ Puang Yesus umpa’karai yato pahsikolana Yohanes, ya’ suleng mesa to pangngäto’ yaling di pa’sambayangang anna mengkuntu’i di olona mane ma’karai naoatee, "O Tuang, mane samatena di langngena’ änä’ku ang bahine, dianto anna sulemä’ kupalau ke la malai maoo pano anna ungnganti anna malai tuho sumule." ¹⁹ Ya’ ke’de’mi Puang Yesus anna mengkalaoi sibaha pahsikolana mao untindo’ yato tau. ²⁰ Donetoo aha mesa bahine ang unsa’ding korong mallambi’ ang daloloi aha nabolinna yaling di sampulo derua pahiamanna. Ya’ mendungku’ di kebo’na Puang Yesus anna naantii pote’ kaya’ kalambe’na. ²¹ Aka’ yaling di inahanna yato bahine naoatee, "Moi kuanti kale indo pote’ kaya’ kalambe’na, ya’ bono’mä’tee’." ²² Ampo’ mensaile Puang Yesus unnenne’i yato bahine anna napa’karaii naoaintee, "O änä’ku, daummahea’! Napabono’o kapampetahpa’ammu." Donetoo bono’ siang yato koronna bahine. ²³ Tahpana lambi’ pano di dasanna yato to kepangka’, unghingnging to posuling menge umposulingngi penaniang-penaniang pa’tomateang, anna unghingngi toi mai’di tau sika koha dumuseng. ²⁴ Ma’karang Puang Yesus naoatee, "Laokoa’ aka’ inde änä’ daete’ mate, ahana kaleete’ hahe." Ampo’ sika napetaha-tahai supu. ²⁵ Puhanna unghambai yato ingkänna tau Puang Yesus, ya’ tamang yato di tambing ang naongei tilampa’ yato änä’, anna natokeii teyyena. Ya’ tuho siang sumule. ²⁶ Ya’ lele sau tama siang kaheba didiona kaha-kaha yatoo yaling di ingkänna bohto di hao. ²⁷ Donetoo umpatahhi’ bumi lalanna Puang Yesus sibaha pahsikolana. Menge sika mellao, aha derua to buta mantindo’i laona siang kakoha-koha naoatee, "O Peänä’anna Tomaraya Daud, kalemuiang kasi." ²⁸ Lempämmi Puang Yesus tama di mesa dasang, ampo’ yato derua to buta semata mentindo’ toe’. Mekutanang Puang Yesus yato pano di to deruai naoatee, "Umpetahpa’rakaa’ la malakoa’ kupabono’?" Sika mentimba’mi naoatee, "Io, Puang, kipetahpa’." ²⁹ Ya’ naantiming Puang Yesus yato matannaii lella’ ma’kara naoatee, "La bono’mokoa’tee’ situhu’ kapampetahpa’ammu." ³⁰ Donetoo titungka’ siang yato matannaii. Sika naoaminte Puang Yesus, "Dakaiia’ anna malai dai aha tau mangnginsang didiona inde ang dahi." ³¹ Ampo’ yato to deruai le’ba’ siang do napalele sau tama yaling di ingkänna bohto di hao yato aka ang dahi pano di kalaena. ³² Le’ba’na yato derua to buta, ya’ aha bumi sule nabaha tau mesa tau ang dai mala ma’kara ang napentamai setang. ³³ Tahpana nahambai Puang Yesus yato setang ang mampentamai, ya’ ma’kara-kara siang yato tau. Ingkänna tau ang ungngita yato kadahiang pusa’ asang liu anna sika naoaitee, "Mane dianna si’da-si’daete’ inde dahi yaling di alla’na to Israel." ³⁴ Ampo’ yato sangngaka-sangngaka to Farisi sika naoane’tee, "Nasuhunte’ mala ungngalai setang aka’ kakuasaanna Pongkahana setang." ³⁵ Napanoanto Puang Yesus sibaha pahsikolana ullelengngi asang ingkänna bohto mahoa’ anna bohto saohko’. Lella’ ma’kuliling lella’ siang mampakuhu tama di ingkänna pa’sambayanganna to Yahudi umpepainsangnging Kaheba Mapia didiona Kapahentaanna Puang Alataala, anna umpa’dai toe’ koronna anna kamalammaanna ingkänna tau. ³⁶ Tahpana ungngita yato tau mai’di Puang Yesus, ya’ kende’mi pa’kalemu yaling di inahanna pano yato diii, aka’ yato ingkänna tau dai nainsang aka ang la nababe anna buling di mendehatanna, sinnoa domba ang dai aha to pangkambi’na. ³⁷ Ma’karang Puang Yesus pano di pahsikolana naoatee, "Itaia’ inde mai tau masoo liu ang la dibaha tama di Kapahentaanna Puang Alataala. Kupasihapang boa kayu ang la pahallu dipupu, ampo’ dai kanna’ tau ang la mampupu. ³⁸ Dahi palauia’ pano di puänna inde pinamula anna malai nahängngängngike’ tau ang la umpupu inde boa kayu."

¹ Donetoo untambaing sampulo derua pahsikolana Puang Yesus anna nabeai kakuasaang la unghambai ingkänna setang ang umpentamai tau, noa tunne’ la umpabono’ korong anna kamalammaanna ingkänna tau. ² Sanga-sanganna yato sampulo derua rasul dianto: Simon (ang disanga toe’ Petrus) anna ullu’na ang disanga Andreas, Yakobus änä’na Zebedeus anna ullu’na disanga Yohanes, ³ Filipus, Bartolomeus, Tomas, Matius to pahsinga’ sima, Yakobus änä’na Alfeus, Tadeus, ⁴ Simon to Zelot anna Yudas Iskariot ang la umbeho dako’ Puang Yesus pano di tau ang mampatei. ⁵ Inde to sampulo derua nasuo Puang Yesus mao anna nabokungngii tula’ naoaintee, "Daa ullao pano di bohto senga’ ang tadia bohtona to Yahudi, anna datoune’ ullao pano di bohtona to Samaria. ⁶ Ampo’ diare’ laokoa’ do peängngi yato ingkänna to Israel ang sähsä’ lalang. ⁷ Laokoa’ anna umpainsangngii ungngoatee, ’Dang masae anna Kalaenang Puang Alataala ma’pahenta sinnoa tomaraya.’ ⁸ Pabono’koa’ to makorong anna patuhoi sumule to mate. Pabono’koa’ tau ang bosi lollo’na, hambaii ingkänna setang ang umpentamai tau. Anna aka’ inde kakuasaang untahimbo tomande’a’ dai mangki’ umbaya’ bahtu’ unsaho, dianto anna pahallu tunne’ umpebea tomande’ing pano di ingkänna tau dao mangki’ la nasahoi. ⁹ Lao tomande’koa’ daa umbaha aka-akammu sinnoanna doi’. ¹⁰ Daaa’ mangki’ umpebokung, noa tunne’ kaya’mu poro sahpasang tomande’ umbaha, sapatummu poro sahpasang, huntummu poro mesa umbaha, aka’ mesa to pengkähäng inang si napakandeetee’ ang mampopengkähäng. ¹¹ Ponna mentamao di mesa bohto mahoa’ bahtu’ bohto saohko’, peängngi mesa tau ang la naaku napadai’o di dasanna, dianto ongeii tohho lambi’ umpatahhi’ pellaoammu. ¹² Ponna kende’o dai’ di dasanna mesa tau, tula’o kara salama’ pano yato di tau ang ullambi’. ¹³ Ponna natahimbo manahpa yato tau kara salama’mu, ya’ la kabeheang yato tau. Ampo’ ponna dai natahimbo, ya’ yato kara salama’mu sumule tobou dio pano di kalaemu. ¹⁴ Anna ponna aha tau ang dao mantahimbo bahtu’ dai naaku nahingngi aka ang untula’, ya’ pelleine’ yato dasang bahtu’ bohto ang naongei tohho yato tau anna umpentalahpi’ing tampo ang mendehke’ pano di bihti’mu. ¹⁵ Kutula’ingkoa’ setonganna ponna lambi’mi tempona dihohto’ inde lino, la mahingang puhaete’ne’ tahungkunna Bohto Sodom anna Gomora andana yato bohto ang dakoa’ mantahimbo." ¹⁶ Naoa bunte Puang Yesus pano di pahsikolana, "La kusuokoa’ do umpepainsangnging Kaheba Mapia. La sihapangkoa’ domba ang tama di alla’-alla’na olo’-olo’ peande. Dianto anna pahallukoa’ manähkäng sinnoa ile anna mahamme’ inahakoa’ sinnoa dangang-dangang. ¹⁷ Madakakoa’ pano di ingkänna tau, aka’ aha tau ang la mambehokoa’ pano di to panghohto’ anna la napohetongkoa’ yaling di pa’sambayanganna. ¹⁸ Anna la napapengngolo toukoa’ne’ pano di to ma’kuasa anna setomarayaang aka’ untindo’ä’, lambi’ sika la unghingngi kasa’biammu didiona Kalaeku, noa tunne’ tau ang dai ungnginsang Puang Alataala la nahingngi toe’. ¹⁹ Ponna nabehomokoa’ pano di to panghohto’, datomande’a’ ummasuhsa yato aka ang pahallu la untula’ ke dihohto’mokoa’, aka’ la napainsangngirakoa’te’ Puang Alataala aka ang pahallu la untula’ donetoo. ²⁰ Aka’ aka ang la untula’a’ donetoo daete’ sohong yaling mai di pihki’mu, ampo’ sule yahoete’ mai di Inaha Maserona Ambemu, Puang Alataala. ²¹ La aha tau napapepatei ullu’na aka’ natindo’ä’. Noa tunne’ la aha to baha’ la umpapepatei änä’na. Anna la aha änä’ la umbali-bali to baha’na lambi’ la napebeaing dipatei. ²² Inang mai’di tau la mangkahi’di’koa’ aka’ untindo’ä’. Ampo’ menna ang la tontong mampetahpa’ lambi’ mate inang la salama’. ²³ Ponna tamakoa’ di mesa bohto anna nadahhakoa’ yato tau ang aha yaling yato di bohto, ya’ pelleii anna laokoa’ penanda pano di bohto senga’, aka’ kutula’ingkoa’ setonganna dake’ la puha ungngolai asang yato ingkänna bohtona to Israel anna sulemä’ Kodi’ inde Änä’ to Lino. ²⁴ Ungnginsammia’ ungngoate daete’ aha mesa pahsikola la keangka’ puha andana tuangkuhunna, noa tunne’ mesa sabua’ anna pongkahana. ²⁵ Sundummite’ mesa pahsikola ke malai umpensinnoai tuangkuhunna, noa tunne’ mesa sabua’ umpensinnoai pongkahana. Ponna tau ang mendahi kapala yaling di mesa dasang disangai Pongkahana setang, ya’ londonante’ ingkänna sanghapunna disangai tunte’ noa. ²⁶ Dahi daa ummahea’a’ pano diii, aka’ daete’ aha aka-aka ang titutu’ tala tibuhke, noa tunne’ daete’ aha kaha-kaha ang tibuni tala diinsang ke dako’mi. ²⁷ Aka’ ingkänna ang si kutula’ingkoa’ mating di dio ang dake’ maleso liu, sihapang yaling di kamalillingang, pahallu umpamakalesoing pano di ingkänna tau, sihapang yaling di kamabayaang. Anna aka ang dikuti’ingkoa’ tama di talingammu pahallua’ umpekäyyängngi umpepainsangnging pano di ingkänna tau. ²⁸ Anna daa ummahea’a’ pano di tau ang mala supu umpatei bätäng kalae, ampo’ daine’ mala umpatei sungnga’. Ampo’ ang pahallu la ungkahea’a’ dianto Puang Alataala ang dai supung mala umpatei bätäng kalae ampo’ mala toe’ umpatei sungnga’ yaling di api nahaka. ²⁹ Ungnginsammia’ ungngoatee derua dena’ si nabalu’ tau masempo si’da-si’da. Ampo’ moinnakato noa, datoete’ mala la mate tomande’ moi poro mesa ke dai naelo’i Ambemu yaho di suruka. ³⁰ Londonangnga’ dio, moi lamba’ beluhä’mu puha tung naihsa’ asang. ³¹ Dianto anna dakoa’ pahallu mahea’, aka’ keangka’ puharakoa’to dio andana mai’di dena’. ³² Menna ang mangngakuiä’ di hao di olona tau senga’, la kuakui toe’ di hao di olona Ambeku yaho di suruka. ³³ Ampo’ tau ang mambahoiä’ di hao di olona tau senga’, la kubahoi toe’ di hao di olona Ambeku yaho di suruka." ³⁴ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus pano di pahsikolana naoatee, "Daa unsangaia’ inde kasuleangku tama inde di lino la umbahaä’ kasikapiaiang di alla’na hupatau, aka’ inde kasuleangku dä’ sule umbaha kasikapiaiang ampo’ suleä’ umbaha kasikallaang. ³⁵ Aka’ inde suleä’ la umpadahiä’ kasikallaang di alla’na hupatau sinnoanna: ’änä’ ang muane la umbali ambena, änä’ ang bahine la umbali indona anna manintung ang bahine la umbali pasananna ang bahine. ³⁶ Lambi’ balinna tau, handang mai’di la sule yaling siang mai di hapunna.’ ³⁷ Menna-menna ang ungkalemui puhane’ ambena anna indona andana Kodi’, yato tau dai sihatang mendahi petauangku. Noa tunne’ tau ang ungkalemui puhane’ änä’na andana Kodi’ datoe’ sihatang mendahi petauangku. ³⁸ Menna-menna dai sadia madahha bahtu’ mate aka’ natindo’ä’ dai sihatang mendahi petauangku. ³⁹ Aka’ menna pemala umpamahendeng katuhoanna, la bilang mateetee’, ampo’ menna ang tontong mampetahpa’ moi dipatei aka’ Kodi’, dianto ang la dipasalama’ sungnga’na. ⁴⁰ Menna-menna mantahimbo manahpao, ya’ natahimbo manahpa tumä’to Kodi’, anna menna-menna ang mantahimbo manahpaä’ untahimbo manahpa toe’ Ambeku ang mansuoä’ sule. ⁴¹ Menna-menna untahimbo manahpa mesa nabi aka’ inang nabi, la ullambi’ saho ang sihatang sahona mesa nabi, anna menna-menna untahimbo manahpa mesa to maroho aka’ inang to maroho, tau yatoo la ullambi’ saho ang sihatang disahoiing to maroho. ⁴² Setonganna menna-menna ang membabe mapia pano di to pentindo’ku ang handang saohko’, moi poro nabeang supu santangki’ uhai kula’ kalena, kutula’ingkoa’ setonganna yato tau ang membabe noa, ya’ ahaete’ yato saho pembabena."

¹ Tahpana puha Puang Yesus umpakanahke yato sampulo derua pahsikolana, ya’ le’ba’mi umpesambai ingkänna bohto mampakuhu anna umpepainsangnging Kaheba Mapia. ² Di tempona yalingke’ di tahungkung Yohanes to Pantero’, ya’ unghingnging umba noa pembabena Kristus ang mepusa’-pusa’. ³ Unsuong pahsikolana mao do nakutanai naoatee, "Diongka inde To Dilanti’ la Mepasalama’, bahtu’ pahallurakakang ungngempei tau senga’?" ⁴ Natimba’mi Puang Yesus naoaintee, "Laomokoa’ anna untula’ing Yohanes ingkänna aka ang puha ungngitaa’ anna aka ang puha unghingngi, sinnoanna: ⁵ To buta paita, to makule mellao, tau ang bosi lollo’na bono’, to binga pahingngi, to mate tuho sumule anna pano di to pemase-mase dipainsangngi Kaheba Mapia. ⁶ Anna oa toinne’tee: tau ang dai umpengkebo’i kapampetahpa’anna hao mai di Kodi’, tau yatoo la kahsi nei’." ⁷ Tahpana sika le’ba’i yato pahsikolana Yohanes, ya’ napahandu’mi Puang Yesus ma’tula’ pano di tau mai’di didiona Yohanes, naoatee, "Aka ungngalaa’ mao pano di ongeang makä’däng? Do ungngitakoa’ bulo ang napalusau lutama pepahi? ⁸ Bahtu’ maorakakoa’to do ungngita tau ang mampake mahahsa’? Ponna pemalakoa’ ungngita tau ang mampake mahahsa’, ya’ dihaoke’te’ supu di dasanna tomaraya. ⁹ Dahi aka ang pemalaa’ ungngita pano di ongeang makä’däng? Pemalakoa’ ungngita nabi, i? Ahana tahpa’ si’da. Anna kutula’ingkoa’, yato ang ungngitaa’ londo puhane’ andana mesa nabi. ¹⁰ Aka’ didiona yato Yohanes aha tiuki’ yaling di Suha’ Masero naoatee, ’Itai, kusuo mesa tau napendoluio, anna dianto ang la mampatokaingko lalammu ang la ungngola.’ ¹¹ Kutula’ingkoa’ setonganna di alla’na ingkänna tau ang aha yaling inde di lino moi ang tuhoke’, moi ang puhang mate, inang daete’ aha la keangka’ puha andana Yohanes to Pantero’. Ampo’ tau ang handang madihoi’ang yaling di Kapahentaanna Puang Alataala setonganna keangka’ puhane’ andana Yohanes. ¹² Aka’ mengkalao di tempona Yohanes to Pantero’ lambi’ dinoa, inang aha lolong ang umpa’bali Kapahentaanna Puang Alataala, anna yato ang mampa’bali pemala la nakuasai. ¹³ Inang puhang natula’ lohpo’ ingkänna nabi, noa tunne’ tiuki’ yaling di suha’na Nabi Musa didiona Kapahentaanna Puang Alataala. ¹⁴ Anna ponna ungngakua’, ya’ mala umpetahpa’ä’ ke kuoaitee Yohanes dianto yato Elia ang inang puha didandi la sule. ¹⁵ Menna pemala mangnginsang, pamapehingngiingnga’too! ¹⁶ Aka la kupasihapangnging inde mai hupatau ang aha dinoa? Tau ang aha tempo dinoa kupasihapang änä’ ang menge mangngino di hao di pasa’ lella’ siang ungkohai solana anna naoaitee, ¹⁷ ’Kiposulingngingko ampo’ dai ungngaku sumayo, kipenaniingko penaniang kamateang ampo’ dai ungngaku masuhsa.’ ¹⁸ Noa tunne’ sule Yohanes anna si biasai dai mande anna dai menu’, ya’ naoaminte tau, ’Napentamai setang.’ ¹⁹ Pihsananna suleä’ Kodi’ inde Änä’ to Lino anna si mandeä’ Ko anna menu’ä’, ya’ sika naoa burantee, ’Itaia’ indo tau sähäuäng anna pa’enu’, sola-solana to pahsinga’ sima anna ingkänna to madosa.’ Ampo’ kalehaiia’to indee: kakeaka’anna Puang Alataala ang kipepaturuing mala diita yaling di pembabe." ²⁰ Donetoo napahandu’mi Puang Yesus untula’ didiona umba la napanoa Puang Alataala untahungkung ingkänna bohto mahoa’ ang dai naaku mengkatoba’, londonang aka’ yato siang bohto ang naongei umbabe ma’kahupa-hupa tanda ang mepusa’-pusa’. ²¹ Naoatee, "Tilakakoa’ Bohto Khorazim! Tilakakoa’ Bohto Betsaida! Aka’ ke la inang aha toine’ dahi di hao di Bohto Tirus anna Sidon yato tanda ang mepusa’-pusa’ ang puha dahi yaling di alla’-alla’mua’, ya’ la masaente’ mengkatoba’ lambi’ umpekaya’ kahung sibaha ulluläng täi hapu bää’na tandana unsohso yato kasalaanna. ²² Ampo’ kutula’ingkoa’: ponna lambi’mi Allo Panghohto’ang, ya’ inang la mahingang puhaete’ne’ yato tahungkunna to Tirus anna to Sidon andana dioa’. ²³ Noa tungnga’ dio Bohto Kapernaum, umbai pake unsangaa’ la naängkä’koa’ dai’ di suruka Dehata, i? Setonganna dakoa’ la naängkä’ ampo’ la natibekoa’ naung di nahaka! Aka’ setonganna ke la aha toine’ dahi di hao di Bohto Sodom tanda ang mepusa’-pusa’ sinnoa aka ang dahi yaling di alla’-alla’mua’, ya’ umbai dai la tilaka lambi’ la aha loloke’te’ yato bohto lambi’ dinoa. ²⁴ Ampo’ kutula’ingkoa’: setonganna ponna lambi’mi Allo Panghohto’ang, la mahingang puhaete’ne’ tahungkunna Bohto Sodom andana dioa’." ²⁵ Donetoo ma’sambayang Puang Yesus naoatee, "O Ambe’, ma’kuhhu’sumanga’ä’ mating di Dio Dehatanna langi’ anna lino, aka’ dai umpabei tau ang unsanga kalaena manähäng si’da-si’da la umpähäng didiona kapahentaammu, ampo’ umbeane’ pepähängang pano di tau ang mahempo’ inaha ang sinnoa inahanna änä’-änä’. ²⁶ O Ambe’, dianto yato pa’elo’mu anna ang umpemapiaing." ²⁷ Puhai yatoo mane ma’tula’i pano yato di tau mai’di naoatee, "Ingkänna-ingkänna siamo hali asammä’ nabehoing Ambeku. Anna dai aha moi la mesa tau ang mangnginsang si’da-si’daä’ sehalinna Ambeku, anna datoe’ aha ang mangnginsang si’da-si’da Ambeku sehalinna Kodi’. Anna menna ang kupasihatangngi, dianto ang kupakalesoing didiona Yatoo. ²⁸ Mai asangkoa’ ingkänna tau ang malamma anna ang matingngi durungammu, anna kubeakoa’ kamalinoang. ²⁹ Durungngia’ durungang ang kupadai’ingkoa’, anna pellaya’koa’ di hao mai di Kodi’. Aka’ Kodi’, malunä’ si’da-si’daä’ anna mahempo’ inaha, dianto anna la ullambi’koa’ kamalinoang yaling di inahammu. ³⁰ Aka’ pahenta ang kubeakoa’ mating mepamasannang, anna yato durungang ang kupadurungngiingko mahingang."

¹ Donetoo di tempona allo katohhoang Puang Yesus sibaha pahsikolana ungngolai sallimbo bela’. Ya’ yato pahsikolana sika umponge’mi sangngaka-sangngaka boana pinamula anna naande laoi aka’ sika manonong. ² Ampo’ yato aka ang sika nababe naita sangngaka-sangngaka to Farisi. Ya’ mekutanang yato to Farisi pano di Puang Yesus naoatee, "Akaboi indo pano pahsikolamu anna umbabei yato ang dai mala dibabe di allo katohhoang?" ³ Ampo’ mentimba’ Puang Yesus pano diii naoatee, "Dakake’a’ dio aha umbata yato aka ang nababe Daud sibaha änä’ buana naonge manonoi? ⁴ Donetoo mentama di Dasanna Dehata anna ungngalai dehpa ang puha dipopenomba yaling. Naala naande, sibaha ingkänna ang nasibahaing, ang setonganna yato dehpa dasi’da-si’dai mala naande tau sehalinna seimangang. ⁵ Bahtu’ darakaa’ aha umbata yaling di suha’na Nabi Musa didiona umba noa ingkänna imang untehkai pahenta didiona allo katohhoang yaling di Dasang Ada’, ampo’ dasiang kekasalaang? ⁶ Kutula’ingkoa’ dinoa: dinne done indee aha ang keangka’ puhane’ andana Dasang Ada’. ⁷ Ponna malaa’ umpähäng aka bahtuanna inde karanna Puang Alataala ang naoatee, ’Ang handang kukärä’i dianto pa’kalemu tadia penombaang,’ tantunte’ anna dakoa’ unsalla inde mai pahsikolaku ang dai kekasalaang. ⁸ Aka’ Kodi’ inde Änä’ to Lino ang ungkuasai allo katohhoang." ⁹ Pihsananna Puang Yesus anna pahsikolana umpelleing yato bela’ anna le’ba’i lupano di pa’sambayangang ang aha di hao yato di bohto. ¹⁰ Di hao yato di pa’sambayangang aha tau ang mate sambali teyyena. Sika mekutanang yato to Farisi pano di Puang Yesus naoatee, "Malaraka tau umpabono’ to makorong di allo katohhoang?" Nasuhung anna sika mekutana noai aka’ yaling di pihki’naii pemala la sika umpasala Puang Yesus ke umpabono’i tau di allo katohhoang. ¹¹ Ampo’ ma’kara Puang Yesus pano diii umpake mesa pohapangang naoaintee, "Ponna ahaa’ tau yaling di alla’-alla’mu ang kedomba mesa, anna manahoi yato dombana naung di kahoäng di allo katohhoang, daraka la tahpa naalai yato dombana di hoi’ mai? ¹² Darakae’ keangka’ puhane’ mesa hupatau andana domba? Dahi, malaete’ tau membabe mapia di allo katohhoang." ¹³ Pihsananna makarang Puang Yesus pano yato di to mate sambali teyyena naoatee, "Tandoingkä’ teyyemu!" Napentando si’daming teyyena. Ya’ bono’ siang donetoo anna matohoi sinnoa teyyena ang sambali. ¹⁴ Ya’ sohongnging tama di aneang yato sangngaka-sangngaka to Farisi anna situla’-tula’i la umpatei Puang Yesus. ¹⁵ Ampo’ nainsang Puang Yesus yato pahtuyunnaii lambi’ le’ba’ napellei yato bohto. Donetoo mai’di liu tau mentindo’i Puang Yesus, lambi’ mala napabono’ asang di hao mai di ma’kahupa-hupa korong. ¹⁶ Ampo’ ullahang si’da-si’da yato tau mai’di anna malai dai napepainsangnging pano di tau senga’ didiona Kalaena. ¹⁷ Inde dahi anna malai sundung aka ang puha natula’ dolu Puang Alataala ang nalombung Nabi Yesaya ang naoatee, ¹⁸ "Itaia’, Dianto inde Pesuoku ang kupillei anna ang kukalemui, Dia tunto nei’ ang umpamahasa inahangku. La kupatamaing di Kalaena Inahangku, anna Dianto ang la umpepainsangnging kasalama’ang ang sule hao mai di Kodi’ pano di ingkänna bohto di lino. ¹⁹ Daine’ la aha siba’di solana moi menna, anna datoi la kakoha-koha leleng. Anna daine’ aha la nahingngi kamahanna tau pano di lalang. ²⁰ La umpatandaang pa’kalemunna pano di tau ang malamma kapampetahpa’anna sinnoa bulo mahäti’ ang maromi’ bose’, anna la umpamatoho kapampetahpa’anna tau ang malamma sinnoa sombu lampu ang la pi’de, lambi’ la mala umpapatalo katahpa’ang di alla’na kakarakeang. ²¹ Anna ingkänna bohto di lino la hannu asang pano." ²² Donetoo sika nabahang pano di Puang Yesus mesa tau ang buta anna pepe aka’ napentamai setang. Ya’ napabono’mi Puang Yesus lambi’ mala paita anna ma’kara-karai. ²³ Ingkänna tau ang ungngita yato kadahiang pusa’ asang liu, anna sipa’tula’-tula’i mesa anna mesa naoatee, "Noae’ inde tau ang la Änä’na Daud ang didandi la sule!" ²⁴ Ampo’ nahingngi yato to Farisi aka ang menge sika nasitula’-tula’i. Sika ma’pihki’mi yaling di inahanna naoantee, "Nasuhungngete’ mala inde tau unghambai setang aka’ nabea kakuasaang Pongkahana setang, ang disanga Beelzebul." ²⁵ Ampo’ nainsang Puang Yesus aka ang yaling di pihki’na yato to Farisi lambi’ ma’kara pano diii naoatee, "Ponna yaling di mesa kapahentaang dai mesa inaha lambi’ sisähä’-sähä’ anna sipa’balii mesa anna mesa, tantunte’ anna la sitalei yato kapahentaang. Noa tunne’ mesa bohto mahoa’ bahtu’ yaling di kasanghapuang ang dai mesa inaha lambi’ sisähä’-sähä’ anna sipa’balii mesa anna mesa tantunte’ anna la sitalei. ²⁶ Noa tuntone’ yaling di kapahentaanna Pongkahana setang, daete’ aha leleanna Pongkahana setang la unghambai solana siang, aka’ ponna noa, ya’ dante’ la matoto’ yato kapahentaanna Pongkahana setang. ²⁷ Dahi ponna ke untanda’ä’ unghambai setang umpake kakuasaanna Pongkahana setang, ya’ mennaa’ kekakuasaang ang napake pahsikolamu unghambai setang? Dahi pahsikolamu siangnga’too ang mampatandaangnga’ kasalaammu. ²⁸ Ampo’ aka’ unghambaiä’ setang ungngolai Inahanna Puang Alataala, lambi’ maleso dioatee napahandu’mi Puang Alataala ma’pahenta yaling di lino. ²⁹ Pihki’ia’: malaä’ ullaba’i setang aka’ ma’kuasa puhaä’ Koo. Sinnoanna mesa pohapangang: dai aha mesa tau la mala mentama di dasanna to matoho, ang dipasihapang Pongkahana setang, anna mabokoi yaling ke dai matoho puha nei’ unsangke’ dolu yato to matoho, mane napabokoii. ³⁰ Dahi menna ang dai mempako di Kodi’, bahtuanna napa’baliä’ anna menna ang dä’ mamposolai mengkähäng tantunte’ anna la nakarakeii yato aka ang kukähäng. ³¹ - ³² Dianto anna kuoaingkoa’tee: Ingkänna dosa anna kara ma’baho mala diampungngi. Noa toi ke ahai tau ang mambahoiä’ naoatee, ’Puang Yesus tadia Änä’na to Lino,’ ya’ mala tuke’ne’ diampungngi. Ampo’ ponna ke umbahoii Inaha Masero, ya’ inang dang mala la diampungngi, moi dinoa moi di allo ang la sule. ³³ Ponna mesa poang kayu keboa mapia, tantunte’ anna ungngoaia’tee poang kayu ang mapia. Ampo’ ponna dai keboa mapia, tantunte’ anna ungngoaia’tee poang kayu dai huhu, aka’ mesa poang kayu dipemapiaing ke mapia toine’ boana. ³⁴ Oa’ ingkämmu to karake, umbangnga’ dio la umpanoa untula’ kaha-kaha ang mapia ke punnokoa’ kakarakeang? Aka’ ingkänna aka ang ditula’ sule yalingngete’ mai di ihsi inaha. ³⁵ Tau mapia mengngoya’ mapia tubunte’ aka’ inang noa tubunne’ ang yaling di kalaena, anna tau karake mengngoya’ karake tubunte’ aka’ inang noa tubunne’ yaling di kalaena. ³⁶ Ampo’ kutula’ingkoa’ dinoa: ingkänna tula’ ang dai aha kunanna ang natula’ mesa tau pahallu umpebayai toboe’ kalaena di hao di olona Puang Alataala ke lambi’mi Allo Panghohto’ang. ³⁷ Aka’ la dihohto’o, tahpa’rakako bahtu’ salarakako, situhu’ aka ang puha untula’." ³⁸ Donetoo ma’karang yato sangngaka-sangngaka to pampakuhu ada’ anna sangngaka-sangngaka to Farisi pano di Puang Yesus naoatee, "O Tuang, pemalaang la kiita mesa tanda ang mepusa’-pusa’ di hao mai di dio." ³⁹ Ampo’ natimba’ Puang Yesus naoaintee, "Diongnga’to inde tau karake anna daia’ ungngaku umpetahpa’ä’, anna la pemalakoa’ ungngita tanda ang mepusa’-pusa’ ang kubabe? Inang dakoa’ la kupaitai. Supungnga’te’ tanda didiona Nabi Yunus ang mala dipaitaikoa’. ⁴⁰ Aka’ umba noa Nabi Yunus tohho yaling di kompeng bau tallung allo, tallung bengi, noa tuntone’ Änä’ to Lino la tiku’bu’ yaling di lino tallung allo, tallung bengi. ⁴¹ To Niniwe la kende’ dako’, ke lambi’mi tempona dihohto’ inde lino, anna untanda’ inde mai tau ang aha dinoa. Aka’ yatone’ to Niniwe sika mengkatoba’ nei’ tahpana unghingngi umba noa kaheba katallangang ang napainsangngi Yunus. Ampo’ setonganna dinoa aha dinne ang keangka’ puhane’ andana Yunus! ⁴² Ponna lambi’mi tempona dihohto’ inde lino, ya’ la kende’mi tomaraya bahine ang sule hao mai di selatang anna untanda’ inde mai tau ang aha dinoa. Aka’ yato tomaraya bahine sulene’ di hao mai di pote’-pote’na lino aka’ pemala umpehingngii kakeaka’anna Tomaraya Salomo. Ampo’ dinne done dinoa aha ang keangka’ puhane’ andana Tomaraya Salomo." ⁴³ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Ponna malai yaling mai di kalaena hupatau mesa setang, ya’ maoke’te’ dolu ma’kuliling leleng pano di ongeang makä’däng umpeäng ongeang ang la naongei tohho. Ampo’ aka’ dai aha nalambi’ yato ongeang ang la naongei tohho, ⁴⁴ lambi’ ma’pihki’ anna naoaite yaling di inahanna, ’La sumule burä’ pano yato di ongeangku ang hali kupellei.’ Ya’ sumuleng. Lambi’na pano yato di ongeang dolunna, ya’ nalambi’mi yato ongeanna lo’bäng, puha disapui manahpa anna mahahpi. ⁴⁵ Ya’ sohong salake’ dolu anna untambaii pitu setang ang londo puhane’ pakarakeang andana dia, anna naposolai tama yato di ongeanna anna sika tohhoi yaling sibaha-baha. Katämpä’anna, yato tau ang naongei tohho setang la tahuhu puhane’ katuhoanna andana ang dolu aka’ tuhtuang kehängngäng yato setang ang mampentamai. La noa tungnga’to dio dahi pano di kalaemu ingkämmua’ to karake ke daia’ ungngaku mengkatoba’." ⁴⁶ Donetoo mengeke’ Puang Yesus umpa’tula’i yato tau mai’di, ya’ sika ke’de’mi yaling di aneang indona anna ullu’na menge umpeäng lalang umba la sika napanoa umpa’karai Puang Yesus. ⁴⁷ Ya’ ahang mesa tau di alla’na yato tau mai’di pano ullumba Puang Yesus anna naoaintee, "O Tuang, indomu anna ullu’mu sika ke’de’ yaling di aneang pemala la napa’karaio." ⁴⁸ Ampo’ mentimba’ Puang Yesus naoatee, "Mennaraka Ko setonganna indoku anna ullu’ku?" ⁴⁹ Mane mentuho pano yato di pahsikolana menge siang naoatee, "Dianto inde mai indoku anna ullu’ku. ⁵⁰ Aka’ diamoto tau ang umpembabeing pangngelo’na Ambeku yaho di suruka dianto ullu’ku ang si’danna."

¹ Allo donetoo le’ba’mi Puang Yesus umpellei yato dasang ang naongei mampakuhu lunaung di behing Le’bo’ Galilea anna mohko’i di hoi’. ² Ya’ suleing tau mai’di si’da-si’da anna sika ulleboi Puang Yesus. Lambi’ dai’mi Puang Yesus di mesa lopi anna mohko’i yaho. Yatone’ tau mai’di sika ke’de’ nei’ di hoi’ di behing le’bo’. ³ Ya’ napahandu’mi Puang Yesus umpaturu yato tau mai’di ma’kahupa-hupa pepaturu umpake pohapangang naoatee, "Pihsang tempo aha mesa petani la mao mangngambo’. ⁴ Menge ungngambo’ yato bannena, aha piha ang manaho pano di lalang. Ya’ sule siang sedansiang naandei lambi’ puha. ⁵ Aha toe’ piha ang manaho naung di tampo ang di haho batu. Ya’ tuhong yato banne. Ampo’ aka’ manipi’ yato tampo ang naongei tuho, ⁶ ya’ tahpana naalloi, ya’ laonang malahso anna mabangii lambi’ mate aka’ dai manaung uhaka’na. ⁷ Yato banne aha toe’ piha ang manaho tama di alla’ lohpo ang kedui. Inde lohpo kedui tuhtuang mahombo lambi’ ungkapupu’ yato banne ang mane napahandu’ tuho lambi’ mate. ⁸ Ampo’ aha toe’ piha banne ang manaho naung di tampo ang malambu. Yato banne tuho manahpa nei’ lambi’ keboa. Boana yatoo aha pentallumpulo luhpi’, aha pengngunnumpulo luhpi’ anna aha pensangngatu’ luhpi’." ⁹ Natämpä’ing inde pohapanganna Puang Yesus naoatee, "Menna pemala mangnginsang, pamapehingngiingnga’too!" ¹⁰ Donetoo sika mendungku’mi yato pahsikolana pano di Puang Yesus anna mekutanai naoatee, "Akae’, Tuang, anna si umpakeo pohapangang ke umpaturuo tau mai’di?" ¹¹ Mentimba’mi Puang Yesus naoatee, "Pano di dioa’ dibeakoa’ dio kapainsangang la ungnginsang umba noa Kapahentaanna Puang Alataala ang masaeng tibuni, ampo’ pano diii dai nei’. ¹² Aka’ menna ang inang ahang ang nainsang, inang la dihängngängngiking, lambi’ mai’di si’da-si’da kapainsanganna, ampo’ menna ang dai ma’pehingngi, ingkänna yato ang nainsang la dialai yaling mai di pihki’na. ¹³ Dianto suhunna anna si mampakuhuä’ pano diii umpake pohapangang, aka’ moinnakato anna sika naitai ampo’ setonganna daete’ naita anna dai nakaleso; anna moinnakato sika nahingngi ampo’ setonganna daete’ tama di talinganna anna datoi napebahtuang aka yato ang sika nahingngi. ¹⁴ Ya’ sundummi pole’ pano diii aka ang puha natula’ lohpo’ Nabi Yesaya dolu naoatee, ’La semata ma’pehingngikoa’ ampo’ dasiangnga’ la umpebahtuang. Anna la semata ungngitaa’ ampo’ dasiangnga’ la ungkaleso aka yato ang ungngita. ¹⁵ Aka’ sika makahha’ bää’ anna untimping talingannaii. Noa tunne’ sika untutu’i matanna. Lambi’ dai sika paita matanna, dai pahingngi talinganna anna dai mala umpähäng aka-aka siamo. Aka’ ke daete’ noa, ya’ la sika paita matanna, pahingngi talinganna anna napähäng pihki’na, lambi’ la sika sumule mai di Kodi’ anna malai sika kupabono’.’ ¹⁶ Ampo’ dioa’ dio kehongko’ si’da-si’dakoa’ dio aka’ malaa’ paita matammu anna mala pahingngi talingammu. ¹⁷ Aka’ kutula’ingkoa’ setonganna mai’diete’ nabi anna tau ang aha dolu ang untuhu’i Puang Alataala, pemala toe’ sika naita aka ang ungngitaa’ ampo’ dang hali sika naita, anna pemala toe’ sika nahingngi aka ang unghingngia’ ampo’ dang hali sika nahingngi." ¹⁸ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus umpakuhu pahsikolana naoatee, "Pehingngiia’ bahtuanna yato pohapangang didiona ma’kahupa-hupa tampo anna to petani. ¹⁹ Noa indee: yato banne ang dondong pano di lalang sihapang tau ang untahimbo kaheba didiona Kapahentaanna Puang Alataala, ampo’ dai napähäng. Lambi’ sule Pongkahana setang anna nahampa’i yato aka ang puha natahimbo ang tiambo’ sihapang banne yaling di inahanna. ²⁰ Yatone’ banne ang dondong di tampo ang di haho batu sihapanne’ tau ang unghingngi yato Kaheba Mapia anna tahpa napatamang di inahanna sitonda kakahsiang, ²¹ ampo’ yato Kaheba Mapia ang nahingngi dai mengnguhaka’ yaling di inahanna lambi’ dai mala masae tohho yaling. Aka’ mane ungngolai sanghupa kamasuhsaang bahtu’ kamadahhaang aka’ yato Kaheba Mapia, ya’ darang natähäng anna ungkebo’i Puang Alataala. ²² Yatone’ banne ang dondong tama di alla’ lohpo kedui sihapanne’ tau ang unghingngi Kaheba Mapia, ampo’ semata umpihki’ supu katuhoanna anna pemala mendahi to makaka. Lambi’ yato Kaheba Mapia ang puha nahingngi tihimpi’ yaling di inahanna lambi’ dai mala memboa mapia. ²³ Ampo’ yatone’ banne ang dondong di tampo malompo sihapanne’ tau ang unghingngi Kaheba Mapia anna napepähängngi si’da-si’dai. Lambi’ mala keboa ma’luhpi’-luhpi’; aha ang pentallumpulo luhpi, aha ang pengngunnumpulo luhpi’ anna aha ang pensangngatu’ luhpi’." ²⁴ Ma’tula’ bumi Puang Yesus pano di tau mai’di umpake pohapangang ang senga’ naoatee, "Kapahentaanna Puang Alataala sinnoa inde pohapangang: mesa to pobela’ mane puha umbubu’ banne ang mapia pano di bela’na. ²⁵ Ampo’ tahpana tängngä bengi, naonge anna hahe asammi ingkänna tau, suleng ang umpa’bali yato to pobela’ anna unsahu’i boa lohpo ang takekuna tama di alla’na yato banne. Puhai yatoo, ya’ le’ba’mi. ²⁶ Tahpana lobo’ yato pahe anna napahandu’mi kehähtäng, ya’ lobo’ tunne’ yato lohpo ang takekuna yaling di alla’na. ²⁷ Ya’ suleing yato sabua’na to pobela’ anna mekutanai pano di pongkahana naoatee, ’O Tuang, darakate’ banne mapia yato ang umbubu’ di hao di bela’mu? Umbae’ nakasulei yato lohpo ang takekuna anna pake aha ture’ tuho yaling di alla’-alla’na pahe?’ ²⁸ Mentimba’mi yato to pobela’ naoatee, ’Nasahu’ tau ang mampa’baliä’.’ Mekutana sala bung yato sabua’na naoatee, ’Ungngakuraka, Tuang, ke maoang do kihe’bu’i yato lohpo ang takekuna?’ ²⁹ Ampo’ naoate yato to pobela’, ’Daa! Aka’ ponna unghe’bu’ia’ yato lohpo ang takekuna, ya’ la tihe’bu’ toe’ yato pahe. ³⁰ Diare’ pabei tomande’mi lobo’ toe’ yato lohpo ang takekuna sibaha pahe lambi’ tempo pepaheang. Doneke’to ke la dipepaheng, mane kuoainte tau ang la mampepahe: Himpung toboia’ nei’ ne mating lohpo ang takekuna, ba’ba’-ba’ba’angngii mane untunuii tama di api. Puhaitoo ya’ unghimpung tungnga’ne’ ne pahe anna umbe’beiingkä’ne’ tama di loko mapia-pia.’ " ³¹ Untula’ bumi mesa pohapangang Puang Yesus pano di tau mai’di naoatee, "Kapahentaanna Puang Alataala sihapang sallisa’ batunna pinamula ang handang saohko’ ang napamula tau pano di bela’na. ³² Moinnakato anna saohko’i yato batu pinamula, ampo’ ponna tuhong, ya’ mala untondong asang ingkänna pinamula ang senga’ anna mala toi malängkä’ sinnoa poang kayu. Lambi’ sulei sedansiang anna mesehängngi dai’ di tangkena, tanda käyyänna." ³³ Nalombungngi bumi tula’na Puang Yesus untula’ bou mesa pohapangang ang senga’ pano yato di tau mai’di naoatee, "Kapahentaanna Puang Alataala sihapang bibi’ roti ang naala mesa bahine anna napasiuyä’i mai’di tahpung lambi’ mala membea’ asang yatoo." ³⁴ Ingkänna pepakuhunna Puang Yesus didiona Kapahentaanna Puang Alataala, natula’ asang pano di tau mai’di umpake pohapangang. Dai aha untula’ aka-aka siamo pano di tau mai’di ke dai umpake pohapangang. ³⁵ Ya’ sundummi pole’ tula’na Puang Alataala ang napalambi’ nabi dolu ang naoatee, "La ma’karaä’ pano di ingkänna tau umpake pohapangang; pemalaä’ untula’ kaha-kaha ang dake’ kainsangang mengkalao pampahandu’anna lino." ³⁶ Puhanna yatoo le’ba’mi Puang Yesus umpellei yato tau mai’di, anna lupanoi di mesa dasang. Dai masae suleing yato pahsikolana nalumba anna nakutanaii naoaintee, "Malaraka umpakalesoingkang bahtuanna yato pohapangang didiona lohpo ang takekuna ang tuho tama di alla’ pahe?" ³⁷ Natimba’mi Puang Yesus naoatee, "Mala. Noa inde bahtuanna: yato tau ang umbubu’ banne ang mapia sihapangngä’ Kodi’ inde Änä’ to Lino. ³⁸ Yato bela’ sihapanne’ lino, anna yato banne sihapanne’ petauanna Puang Alataala, ampo’ yatone’ lohpo ang takekuna sihapanne’ petauanna Pongkahana setang. ³⁹ Yato ang umpa’bali to pobela’ dianto Pongkahana setang. Tempo pepaheang sihapanne’ katämpä’anna lino, anna yato to pepahe sihapanne’ malaeka’. ⁴⁰ Dahi umba noa yato lohpo ang takekuna dihimpung mane ditunui tama di api, la noa tuntone’ ke katämpä’annang lino. ⁴¹ Kodi’, inde Änä’ to Lino, la umpahentaä’ ingkänna malaeka’ku unghimpung ingkänna yato ang umpasähsä’ lalang hupatau anna ingkänna tau ang umbabe kakarakeang. ⁴² Ingkänna yatoo la ditibei tama di api nahaka, anna di haontoo ang la naongei tau sika umbu salamang ang kamateang, anna dianto kamadahhaang ang dai aha mantondong. ⁴³ Ponna ke donentoo ingkänna tau ang untuhu’i Puang Alataala la pangngillo’ne’ salamang mata allo yaling di kapahentaanna Ambenaii." Natämpä’ing inde tula’na Puang Yesus naoatee, "Menna pemala mangnginsang, pamapehingngiingnga’too!" ⁴⁴ Napatahhi’ bumi Puang Yesus umpa’tula’i pahsikolana naoatee, "Kapahentaanna Puang Alataala sihapang kulle ang tilamung yaling di tampo ang nalambi’ mesa tau ampo’ nalamung sala bou sumule tama yato di ongeanna. Ampo’ aka’ kahsi si’da-si’da yato tau ang mallambi’, dianto anna le’ba’mi do umbalu’i asang ingkänna aka siamo ang aha naampui, mane ungngallii yato tampo ang naongei tilamung yato kulle. ⁴⁵ Kapahentaanna Puang Alataala sihapang toe’ mesa to pa’bulele ang mao umpeäng leleng belo-belo ang handang malehke’ la naalli. ⁴⁶ Tahpana nalambi’, ya’ maong umbalu’i asang ingkänna aka-akanna anna ungngallii yato belo-belo ang handang masuli’ allinna." ⁴⁷ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus pano di pahsikolana naoatee, "Kapahentaanna Puang Alataala sihapang dala ang dipensamboing naung di le’bo’, lambi’ mala unghimpung ma’kahupa-hupa bau. ⁴⁸ Ponna nasa’dimmi yato to podala punno bau yato dalana, ya’ nahentung pano di behing le’bo’, mane sika ohko’i pole’ napille-pilleiangngi yato bau. Bau ang mahasa nahimpunne’ tama di paongeannaii ampo’ bau ang dai huhu natibei nei’. ⁴⁹ La noa tuntone’ ke katämpä’annang lino: ingkänna malaeka’ la sule anna unghimpung asangngi ingkänna tau ang untuhu’i Pongkahana setang anna yato ingkänna tau ang untuhu’i Puang Alataala. ⁵⁰ Anna ingkänna yato tau ang untuhu’i Pongkahana setang la natibeiine’ tama di api nahaka, anna di haontoo ang la naongei tau sika umbu salamang ang kamateang." ⁵¹ Mekutanang Puang Yesus pano di pahsikolana naoatee, "Umpähändakaa’ ingkänna inde ang kutula’?" Sika mentimba’mi naoatee, "Io, Tuang, kipähäng." ⁵² Ya’ naoainte Puang Yesus, "Dianto anna pano di to pampakuhu ada’ ang mentamang di Kapahentaanna Puang Alataala sihapanne’ mesa puäng dasang ang umpasohong aka-akanna ang bakahu yaling mai di tambing paongeang, dai supu yato ang masaeng." ⁵³ Donetoo, tahpana puha Puang Yesus untula’ yato ingkänna pohapanganna pano di pahsikolana, ya’ sika le’ba’mi sibaha-baha umpellei yato ongeang, ⁵⁴ anna sika lupanoi di bohtona toboe’ Puang Yesus ang disanga Bohto Nazaret. Lambi’na pano, ya’ napahandu’mi Puang Yesus mampakuhu pano di tau tama di pa’sambayangang. Yato tau mai’di ang napakuhu sika pusa’ asang liu anna sikutana-tanaii naoatee, "Mennarea’ne’ mambea kamanähängang anna kakuasaang lambi’ mala umbabe ma’kahupa-hupa tanda ang mepusa’-pusa’? ⁵⁵ Darakate’ inde tau änä’na tukang kayu, anna indona disanga Maria, noa tunne’ ullu’na dianto ta Yakobus, ta Yusuf, ta Simon anna ta Yudas? ⁵⁶ Anna darakae’ sibaha-baha siamingkea’ dinne ingkänna ullu’na ang bahine? Dahi umbae’ napangngalai indo kamanähängang anna kakuasaang?" ⁵⁷ Lambi’ dai sika napetahpa’, aka’ dai tama di ahkalannaii umba noa kakuasaanna Puang Yesus. Ya’ ma’tula’mi Puang Yesus pano diii naoatee, "Mesa nabi moi umba naongei dipakeangka’ toi, ampo’ supung ke di haoi di bohtona toboe’, bahtu’ yaling di hapunna toboe’ anna dai dipakeangka’." ⁵⁸ Dianto anna dang umbabe mai’di tanda ang mepusa’-pusa’ Puang Yesus donetoo, aka’ yato tau mai’di dai sika mampetahpa’.

¹ Donetoo kaheba didiona Puang Yesus lambi’mi pano di Tomaraya Herodes ang ungkuasai Poropensi Galilea. ² Ya’ ma’tula’mi pano di to pengkähänna naoatee, "Tantu anna diante’ inde yato Yohanes to Pantero’ ang puha mate ampo’ umbai tuho sumule. Dianto anna ahai kakuasaanna umbabe ang mepusa’-pusa’." ³ - ⁵ Nasuhung ma’pihki’ noa indee aka’ sangngakang tempona ang puha inde Herodes umpobahine ipa’na ang disanga Herodias, ang hali natibe Pilipus, ullu’na siang Herodes. Pihsananna Yohanes to Pantero’ unsängkäi Herodes naoaintee, "Setonganna untehkaio atohang aka’ umpobahineo Herodias ang bahinena siang ullu’mu." Donetoo pemala siang Herodes la umpatei Yohanes ampo’ mahea’ pano di tau mai’di ang ungngangka’ Yohanes mesa nabi. Dahi unsuong tantarana do nasahka, mane napungoi anna natahungkungngi. ⁶ Tahpana Herodes umpakahoa’ allo kadahianna, ya’ sumayong änä’na Herodias ang bahine di alla’-alla’na yato tau mai’di anna umpamasannang liui inahanna Tomaraya Herodes, ⁷ lambi’ mopinda la umbea yato änä’ bahine diamo ang napalau. ⁸ Yato änä’ inang puhang napaturui indona aka ang la napalau, ya’ naoante pano di Herodes, "Pemalaä’ umpanaungnging done inde di baki’ bää’na Yohanes to Pantero’." ⁹ - ¹⁰ Donetoo masuhsa liu nasa’ding yato tomaraya, ampo’ aka’ sala’ puhang mopinda anna la masili di hao di olona to sulena, lambi’ unsuong mesa änä’ buana do umpolengngi bää’na Yohanes to Pantero’ pano yato di tahungkung, ¹¹ anna napanaungngi di baki’. Ya’ napanoa si’dang, mane nabeai pano yato di änä’ bahine. Pihsananna inde änä’ bahine nabaha salang pano yato di indona. ¹² Puhanna yatoo suleing pahsikolana Yohanes to Pantero’ ungngala yato bahke anna nalamungngi, mane sika maoi pano di Puang Yesus napainsangngi yato aka ang dahi. ¹³ Tahpana nahingnging Puang Yesus yato aka ang dahi pano di Yohanes, ya’ dai’mi di lopi anna maoi umpellei yato bohto mahoa’ lupano di ongeang ang mahulla-hulla ang dai mai’di tau di hao. Ampo’ nahingnginna tau mai’di didiona yatoo, ya’ sika maong do napelolai ampo’ sika mangngola kalantanang nei’ mengkalao di hao di bohtonaii. ¹⁴ Tahpana tuhung Puang Yesus yaho mai di lopi, tahpa ungngitang tau mai’di. Ya’ kende’mi pa’kalemu yaling di inahanna pano yato diii, lambi’ umpabono’ yato ingkänna tau ang makorong yaling di alla’na yato tau mai’di. ¹⁵ Tahpana mahammong, suleng yato pahsikolana anna naoate pano di Puang Yesus, "O Tuang, inde ongeang ang taongeia’ mahulla-hulla, anna mengeng la bengi. Dahi ahante’ unsuo le’ba’i indo pano tau anna malai sika ungngalli andeang pano di sangngaka-sangngaka bohto saohko’ ang marungku’." ¹⁶ Ampo’ mentimba’ Puang Yesus naoatee, "Daete’ mangki’ la sika mao, diongnga’te’ mampakande!" ¹⁷ Mentimba’mi yato pahsikolana naoatee, "Ahaete’ andeangki’, ampo’ supung lima roti anna derua bau." ¹⁸ Naoa bunte Puang Yesus, "Bahaingkä’ mai ne rotimmu anna baummu." ¹⁹ Umpahentang yato tau mai’di anna malai sika mohko’ umpoampi’ lohpo. Naalang yato lima roti anna derua bau, mane mentongai dai’ di langi’ menge siang umpalau behe dai’ di Puang Alataala. Puhai yatoo, ya’ nabika-bikang yato roti mane nabeai pano di pahsikolana anna malai nasusa pano di tau mai’di. ²⁰ Ingkänna tau ang aha donetoo mampebohoi asang. Tahpana puha sika mande, ya’ nahimpung salang pahsikolana yato la’binna ang dang napuha tau. Ya’ ke punno salake’ne’ sampulo derua baki. ²¹ Yato tau ang mande donetoo umbai limang sa’bu mai’dinna muane, dake’ diihsa’ bahine anna änä’. ²² Puhanna yatoo, ya’ unsuong pahsikolana Puang Yesus sika dai’ di lopinna anna malai sika mendolung nei’ bete’ di tando bete’na yato Le’bo’ Galilea, aka’ mengeke’ne’ unsuo yato tau mai’di sumulei pano di bohtonaii. ²³ Tahpana yatoo sika le’ba’ing, ya’ dai’mine’ Puang Yesus di tanete ma’sambayang namesa. Donetoo benging anna namesa-mesarang supu yaho yato di ongeang. ²⁴ Yato lopinna pahsikolana makahaong umpellei behing le’bo’. Ampo’ aka’ pepahi käyyäng donetoo lambi’ yato lopinnaii natammuing pepahi anna napalusau-lutamai. ²⁵ Tahpana lehang tehte’ tallu bengi, suleng Puang Yesus umpellambi’i yato pahsikolana mellao yaho di haho uhai. ²⁶ Naitanna pahsikolana mellao yaho di haho uhai, sika tungke’du’mi anna sika ingngi’i tandana mahea’ naoatee, "Äi! Anitua’ indoo!" ²⁷ Ampo’ tahpa ma’kara Puang Yesus pano diii naoatee, "Pamahasaia’ inahammu! Daummahea’! Kodi’ete’ indee." ²⁸ Ya’ mentimba’mi Petrus napekäyyängngi naoatee, "O Puang, ponna Dio si’da nee, ya’ bahaiä’ mating anna mellaoä’ yaho di haho uhai." ²⁹ Naoante Puang Yesus, "Maimo!" Ya’ tuhung siang Petrus yaho mai di lopi anna mellaoi yaho di haho uhai mao ullumba Puang Yesus. ³⁰ Ampo’ tahpana nasa’ding nasau pepahi, mahea’mi Petrus anna laonang la limmi’, ya’ mekohang naoatee, "O Puang, kalemuiä’! La limmi’mä’!" ³¹ Napenandai siang Puang Yesus untokei Petrus anna ma’karai naoatee, "Petrus, Petrus! Dake’ sundung kapampetahpa’ammu pano di Kodi’." ³² Puhai yatoo, ya’ sika dai’mi di lopi, ya’ tahpa mahtang siang yato pepahi. ³³ Ingkänna tau ang yaho yato di lopi umpenombai Puang Yesus anna sika naoaitee, "Ahana inang Änä’na si’dao Puang Alataala." ³⁴ Tahpana sika lambi’ di tando bete’na le’bo’, ya’ sika ullambi’mi mesa bohto ang disanga Genesaret. ³⁵ Ungngitanna Puang Yesus yato ingkänna tau di hao, ya’ napepainsang lelemming pano di ingkänna bohto ang sidungku’ yato Genesaret. Ya’ suleing tau umbahai ingkänna to makoronna. ³⁶ Yato tau mai’di malau mase ke la malai sika ungnganti behing kaya’na Puang Yesus. Aka’ moi behing kaya’na supu naanti, ya’ tahpa bono’ asang.

¹ Pihsananna suleng sangngaka-sangngaka to Farisi anna to pampakuhu ada’ yaho mai di Yerusalem umpellambi’i Puang Yesus anna mekutanai naoatee, ² "Akaboi pahsikolamu anna untehkaii atohang ada’na peneneanta? Aka’ situhu’ ada’na neneta ponna la mande tau, pahallu tau umbasei dolu teyye. Ampo’ daine’ umbasei teyyena pahsikolamu." ³ Mentimba’mi Puang Yesus pano diii naoaintee, "Aka toua’ dio anna untehkaikoa’ pahentana Puang Alataala supung aka’ pemalakoa’ untuhu’i ada’na peneneammu? ⁴ Aka’ Kalaena Puang Alataala ma’tula’ naoatee, ’Pakeangka’koa’ to baha’mu.’ anna ’Menna la untändoi to baha’na pahallu la dipatei.’ ⁵ - ⁶ Ampo’ si aha ang mangngoatee, ’Moinnakato aha aka-akangku, dasiang la kubea to baha’ku aka’ la kupopenomba dai’ di Puang Alataala ke dako’mi.’ Dahi situhu’ ang ungngoa, yato tau ang ma’tula’ noa dang mangki’ umpakeangka’ to baha’na. Dahi aka’ umpanoaa’ yatoo, ya’ umpakekuna puharakoa’to dio disanga ada’na peneneammu andana Bahtakara Dehata aka’ danne’ umpakekuna. ⁷ Oa’ ingkämmu to kalasi! Tahpa’mi pole’ tula’na Puang Alataala ang puha natula’ lohpo’ Nabi Yesaya didiomua’ ang naoatee, ⁸ ’Ingkänna inde mai tau tula’na kale anna dioaitee napamatandeä’, ampo’ yaling di inahanna nakahaoiä’ nei’. ⁹ Alla’ sika napenombaiä’ aka’ pepakuhu ang sika napake dianto pepakuhunna hupatau, tadia pepakuhungku.’ " ¹⁰ Puhai ma’tula’ noa yato Puang Yesus, ya’ untambaing yato tau mai’di anna sika naoaintee, "Pehingngiia’ anna malai ungnginsang inde pohapangang: ¹¹ Tadiaete’ ang lutama di sua ang ungkärähko’i tau, ampo’ ang sohongngete’ yaling mai di sua dianto ang ungkärähko’i tau." ¹² Pihsananna suleing mendungku’ yato pahsikolana anna sika mekutanai naoatee, "O Tuang, ungnginsandaka yato tula’mu umpatisiku ingkänna to Farisi ang manghingngi?" ¹³ Mentimba’mi Puang Yesus naoatee, "Ingkänna pinamula ang tadia pampamulanna Ambeku la dihe’bu’i asang lambi’ naung di uhaka’-haka’na. ¹⁴ Pabei tomande’ia’ ne mating to Farisi. Aka’ diante’ ne mating to buta ang umbahanang solana to buta, anna ponna to buta untehte santobutanna tantunte’ anna sahing manahoi naung di kalo’." ¹⁵ Ma’tula’mi Petrus pano di Puang Yesus naoatee, "Pakalesoingkang ne pohapangammu pano di kami’." ¹⁶ Ampo’ mentimba’ Puang Yesus nakutanai sala naoatee, "O’, datuke’a’ dio umpähäng? ¹⁷ Darakaa’ dio ungnginsang ungngoate aka-aka siamo ang mentama di sua lunaung di kompeng mane dipasohongngi? ¹⁸ Ampo’ ang sohong yaling mai di sua, sule yaling mai di inaha anna dianto yatoo ang mekärähko’i. ¹⁹ Aka’ yaling mai di inaha dianto nakasohongngi ingkänna pihki’ karake sinnoanna: papateang, ungngindä’-indä’ pa’bannetauang, samangkamahoinna, bokoti, umpa’loseng-losengnging sola anna untändä’ tahuhu sola. ²⁰ Ingkänna yatoo dianto ang ungkärähko’i tau. Ampo’ ke mande tomande’i tau dai mangki’ umbasei dolu teyye, daete’ne’ mekärähko’i." ²¹ Ya’ le’ba’mi Puang Yesus umpellei yato ongeang anna tirendei pano di mesa ongeang ang sidungku’ Bohto Tirus anna Sidon. ²² Lambi’na pano, ya’ suleng nalumba mesa bahine to Kanaan ang tohho yato di bohto anna kakoha-kohai naoatee, "O Puang, Änä’na Daud! Kalemuiä’! Pabono’ingkä’ änä’ku aka’ napentamai setang anna madahha si’da-si’da nasa’ding." ²³ Ampo’ moi taahai natimba’i Puang Yesus yato aka ang naoa. Ya’ sika mendungku’mi yato pahsikolana anna malaui pano naoatee, "Suoi indo le’ba’ bahine, andana napotindo’-tindo’ingkea’ sibaha kakoha-koha!" ²⁴ Mensaileng Puang Yesus pano yato di bahine anna ma’karai naoatee, "Disuoä’ sule supung la umpeäng ingkänna to Israel ang sähsä’ lalang." ²⁵ Ampo’ yato bahine mendungku’ anna menombai pano di Puang Yesus menge siang ma’tula’ naoatee, "O Puang, kalemuiä’." ²⁶ Natimba’mi Puang Yesus yaling di pohapangang didiona to Yahudi ang sihapang ’änä’’ anna ang tadia to Yahudi ang sihapang ’asu,’ naoatee, "Dai sihatang andeang ang inang dipatoka toboinne’ änä’ la dibea pano di asu." ²⁷ Ma’tula’ bumi yato bahine naoatee, "Inang tahpa’ete’ ne ang ungngoa, Puang, ampo’ yato asu malaete’ ungngande tahu’bi’ ang manahoi yaho mai di mejana puänna." ²⁸ Ya’ ma’tula’mi Puang Yesus pano yato di bahine naoatee, "Ei, ahana inang mesao bahine ang mampetahpa’ si’da-si’da. Dinoa la dahinte’ yato aka ang umpemala." Ya’ donetoo bono’ siang yato änä’na. ²⁹ Umpelleing yato ongeang Puang Yesus sibaha pahsikolana anna maoi ungngundu’ behing Le’bo’ Galilea. Dai’mi di mesa tanete anna mohko’i yaho. ³⁰ Pihsananna suleirang mai’di liu tau umbaha to makoronnaii: aha ang makule, aha ang buta, aha ang hehpä’, aha ang pepe anna mai’dike’ to makorong ang senga’, anna sika nabahai pano di behing bihti’na Puang Yesus. Lambi’ ingkänna yato to makorong napabono’ asang. ³¹ Ya’ pusa’ asammi yato tau mai’di ungngita to pepe mala ma’kara-kara, to makule mala mellao, to hehpä’ mala bono’, to buta mala paita, anna sika umpamatandei Dehatanna to Israel. ³² Donetoo untambaing pahsikolana Puang Yesus anna naoaitee, "Kukalemui liu kasi inde mai tau mai’di, aka’ tallung allona sibahaä’ ampo’ dai sika keandeang. Dabure palla’ inahangku la sika kusuo le’ba’ ke manonoi, aka’ daa-daa naala pali di tängngä lalang." ³³ Naoante yato pahsikolana, "Ya’ umbanne’ la dipangngalai roti dinne done di ongeang mahulla-hulla la dipakandeing indo pano tau sahsamanna?" ³⁴ Mekutanang Puang Yesus pano diii naoatee, "Sangngakake’a’ rotimmu?" Sika mentimba’mi naoate, "Ahake’ pitu roti anna aha tuke’ sangngaka amo lisa’na bau sisaohko’." ³⁵ Ya’ unsuong yato tau mai’di Puang Yesus sika mohko’ naung di tampo. ³⁶ Mane ungngalai yato pitu roti sibaha bau anna ma’kuhhu’sumanga’i dai’ di Puang Alataala. Puhai yatoo ya’ umbika-bikang yato andeang mane nabeai pano di pahsikolana anna malai nasusa pano di tau mai’di. ³⁷ Ingkänna tau ang aha donetoo mampebohoi asang. Pihsananna nahimpummi yato pahsikolana la’binna ang dang napuha tau, ya’ punno salake’ pitu dakang käyyäng. ³⁸ Yato tau ang mande donetoo umbai uhpa’ sa’bu mai’dinna muane, dake’ diihsa’ bahine anna änä’. ³⁹ Puhai, ya’ unsuong yato tau mai’di sika sumule pano di bohtonaii, anna dai’ine’ di lopi sibaha pahsikolana lubete’ di mesa ongeang ang sidungku’ Bohto Magadan.

¹ Donetoo suleing sangngaka-sangngaka to Farisi anna to Saduki pemala la sika unsändä’i Puang Yesus. Sika malau pano ke la malai napaitai mesa tanda ang mepusa’-pusa’ anna malai sika nainsang naoatee sule si’daraka yaho mai di Puang Alataala. ² Ampo’ mentimba’ Puang Yesus naoatee, "Ponna ungngitakoa’ langi’ malea di maloe, ya’ ungngoaa’tee la kulla’. ³ Anna ponna ungngitakoa’ langi’ malea di mebengngi’ sitonda salehu’, ya’ ungngoaa’te la kene’. Dahi, ungnginsangnga’ne’ ullosa tanda kalane yaho di langi’ ampo’ bilang daia’ne’ ungnginsang ullosa aka ang la dahi di tempo dinoa. ⁴ Diongnga’to inde tau karake anna daia’ ungngaku umpetahpa’ä’, anna la pemalakoa’ ungngita tanda ang mepusa’-pusa’ ang kubabe? Inang dakoa’ la kupaitai. Supungnga’te’ tanda didiona Nabi Yunus ang mala dipaitaikoa’. " Puhai ma’tula’ noa, ya’ le’ba’mi umpellei yato ingkänna tau. ⁵ Menge sika molopi ullambang yato Le’bo’ Galilea pahsikolana Puang Yesus, mane nakalehaii dae’ aha sika umbaha roti ang la naande. ⁶ Ma’tula’mi Puang Yesus pano diii naoatee, "Madakakoa’ pano di raginna to Farisi anna to Saduki." ⁷ Sika napihki’mi aka bahtuanna anna ma’tula’ noai, lambi’ sipa’kara-kara naoatee, "Aka’ umbai daingkea’ umbaha roti." ⁸ Tahpana nainsang Puang Yesus yato ang sika nasitula’-tula’i, ma’karang pano diii naoatee, "Oa’ ingkämmu ang dai kanna’ kapampetahpa’ammu, akana unsitula’-tula’irakoa’ dio yato roti ang dai umbaha? ⁹ Dasiake’a’ mala umpähäng kakuasaangku? Darangkaa’ dio ungkalehai umba noa yato lima roti mala umpaboho limang sa’bu tau anna mai’di tuke’ la’binna ang unghimpungnga’? ¹⁰ Noa tunne’ yato pitu roti ang umpaboho uhpa’ sa’bu la’bi tau anna mai’di tuke’ la’binna ang unghimpungnga’? ¹¹ Akana darea’ dio umpähäng? Aka’ inde ang kutula’ daete’ aha kasilombunganna ne roti ang mengea’ unsibehta-behtai. Aka’ kuoae Kodi’te, ’Madakakoa’ pano di raginna to Farisi anna to Saduki.’ " ¹² Donetoo mane sika napähängngi pole’ tadiae’ yato ragi pebolo roti ang natula’ Puang Yesus, ampo’ pepakuhunnae’ to Farisi anna to Saduki. ¹³ Tahpana sika lambi’ Puang Yesus sibaha pahsikolana pano di mesa ongeang ang sirungku’ Bohto Kaisarea Filipi, ya’ mekutanang pano di pahsikolana naoatee, "Situhu’ tula’na tau ang unghingngia’, mennaä’ Ko are’ inde Änä’ to Lino?" ¹⁴ Sika mentimba’mi naoatee, "Aha ang mansangao Yohanes to Pantero’, aha toe’ ang mansangao Nabi Elia, aha toe’ piha ang mansangao Nabi Yeremia bahtu’ mesa di alla’na yato nabi-nabi ang aha dolu." ¹⁵ Ya’ mekutana sala bumi Puang Yesus pano diii naoatee, "Ampo’ ponna dioa’, mennaä’ Ko indee?" ¹⁶ Mentimba’mi Simon Petrus naoatee, "Dio, Tuang, To Dilanti’ la Mepasalama’, Änä’nao Puang Alataala ang tuho." ¹⁷ Ma’tula’mi Puang Yesus pano naoatee, "Kahsio, Simon änä’na Yunus, aka’ ne ang untula’ daete’ sule di hao mai di pihki’na hupatau ampo’ suleete’ yaho mai di Ambeku Puang Alataala. ¹⁸ Kutula’ touingko mating: dionto Petrus, bahtuanna: batu, anna yaho di hahona inde batu la kupake’de’ pa’alloangku, bahtuanna ingkänna tau ang la mentindo’ pano di Kalaeku. Anna dai aha la mantalo moi kakuasaanna kakarakeang. ¹⁹ Pano di dio la kubeao kakuasaang umbahanang petauangku, lambi’ aka ang ullahang dai mala nababe tau yaling inde di lino la nalahang toete’ Puang Alataala yaho di suruka. Anna aka ang umpabei dibabe yaling inde di lino la napabei toete’ Puang Alataala yaho di suruka." ²⁰ Puhai yatoo, ya’ ullahang si’da-si’dang ingkänna pahsikolana anna malai dai napepainsangnging pano di tau senga’ naoate Puang Yesus dianto To Dilanti’ la Mepasalama’. ²¹ Mengkalaonto donetoo napahandu’mi Puang Yesus untula’ing pahsikolana didiona kamadahhaang ang pahallu naolai, naoatee, "Dang masae anna la maomä’ dai’ di Yerusalem anna ungngolaiä’ mai’di kamasuhsaang di hao mai di setobaha’ang, kapala-kapala imang anna to pampakuhu ada’ lambi’ la dipateiä’. Ampo’ yaling di tallu allona la tuhoä’ sumule." ²² Nahingnginna ta Petrus umba noa yato tula’na, ya’ nahui’ siang pano di behinna anna napa’karaii naoaintee, "Daa Puang! Inang dai la napabei Puang Alataala ingkänna ne ang untula’ la dahi pano di Kalaemu!" ²³ Ya’ mensaile siang Puang Yesus unsaile ta Petrus anna naoaitee, "Palaio done indee, Pongkahana setang! Menge ungkalapai pa’elo’na Puang Alataala pano di Kalaeku, aka’ dao dio umpihki’ aka ang napihki’ Puang Alataala, supung ang napihki’ to lino." ²⁴ Mane ma’kara boi Puang Yesus pano di pahsikolana naoatee, "Tau ang la pemala mampentindo’iä’ pahallu ungkalimpängngi pangngelo’na toboe’ sibaha umbulle kayu sitambeng, mane napentindo’iä’. ²⁵ Aka’ menna ang pemala umpamahendeng katuhoanna, la bilang mateetee’; ampo’ menna ang tontong mampetahpa’ moi dipatei aka’ Kodi’, dianto ang la dipasalama’ sungnga’na. ²⁶ Dai aha suhunna mesa tau untahongkongngi ingkänna aka-aka ang aha yaling inde di lino ke dasiang la salama’ sungnga’na. Aka’ dai aha la mala nabea mesa hupatau ang la napopangngalli tama di suruka. ²⁷ Aka’ Kodi’ inde Änä’ to Lino la suleä’ yaling di kamatandeanna Ambeku natindo’ä’ ingkänna malaeka’ku. Tempo donento yatoo, ingkänna tau la kubala’ situhu’ pembabena. ²⁸ Kutula’ingkoa’ setonganna yalingnga’ inde di alla’-alla’mu dinoa aha sangngaka-sangngaka tau ang dai la mate, dolunna sika naitaä’ Kodi’ inde Änä’ to Lino kupahandu’ ma’pahenta sihapang tomaraya."

¹ Tahpana unnung allona puhanna yatoo, ya’ maong dai’ di mesa tanete malängkä’ umpasähä’ Kalaena sibaha tallu pahsikolana, dianto ta Petrus, ta Yakobus anna ta Yohanes ullu’na. ² Sika lambi’na dai’, ya’ ungngitang Puang Yesus tirende hupanna: lindona moballo salamang mata allo, anna pakeanna mabuhsa’ pangngillo’ sinnoa bulang baya. ³ Ya’ malesong sika ungngita Musa anna Elia lella’ sipa’kara Puang Yesus. ⁴ Ma’karang ta Petrus pano di Puang Yesus, naoatee, "O Puang, masannang liu tau dinne. Ponna ke ungkärä’i umbai mahasa ke kupake’de’ingkoa’ bansuli umpopantangnga’ simesa: dio mesa, Nabi Musa mesa anna mesa Nabi Elia." ⁵ Lella’ke’ ma’kara Petrus, ya’ tuhummi yaho mai di langi’ salehu’ makambang pansillo’ unsapu’ii. Ya’ kahingngiammi kamaha yato yaling mai di salehu’ naoatee, "Dianto inde Änä’ku ang kupakamaya, ang umpamasannang inahangku. Pehingngiia’ tula’na." ⁶ Lambi’ yato pahsikolana sika mellumbängngi naung di tampo tandana mahea’ unghingngi yato kamaha. ⁷ Ya’ napendungku’ing Puang Yesus anna natuhpa’i naoaintee, "Ke’de’koa’. Daummahea’!" ⁸ Tahpana sika umbua’ bää’na, ya’ ke dae’ aha tau senga’ ang sika naita supunne’ Puang Yesus namesa. ⁹ Donetoo sika tuhummi sumule yaho mai yato di tanete. Ya’ ma’tula’mi Puang Yesus pano diii naoaintee, "Daa umpetula’ sängkäingnga’ pano di tau senga’ yato aka ang puha ungngitaa’ ke dakä’ dipatuho sumule, Kodi’ inde Änä’ to Lino, di hoi’ mai di kamateang." ¹⁰ Mekutanang yato pahsikolana pano naoatee, "Akana naoaite to pampakuhu ada’, ’Nabi Elia pahallu nei’ la mendolu sule andana To Dilanti’ la Mepasalama’’?" ¹¹ Mentimba’mi Puang Yesus naoatee, "Inang tahpa’ la sule Nabi Elia anna umpasadiai ingkänna siamo, ¹² anna kutula’ingkoa’, setonganna haling sule yato ang sinnoa Nabi Elia, ampo’ dai nainsang hupatau lambi’ sika membabe pano situhu’ pampemalanna. Noa tuntone’ Kodi’ inde Änä’ to Lino la sika nadahha." ¹³ Donetoo napähämmi pole’ yato pahsikolana naoatee yato tula’na Puang Yesus didiona Nabi Elia setonganna Yohanes to Pantero’ete’ ang naoaing. ¹⁴ Donetoo sumuleng Puang Yesus sibaha pahsikolana ullumba yato tau mai’di. Suleng mesa tau umpellambi’i Puang Yesus anna mengkuntu’ di olona naoatee, ¹⁵ "O Puang, kalemuiingkä’ änä’ku aka’ si limpumane’ang anna madahha si’da-si’da. Si biasa manaho tama di api anna biasa toe’ manaho tama di uhai. ¹⁶ Puhang kubaha pano di pahsikolamu ampo’ dai sika mala napabono’." ¹⁷ Ya’ ma’karang Puang Yesus pano di tau mai’di naoatee, "Tehtereremokoa’ dio indee! Umbarea’ dio naola kapampetahpa’ammua’ lambi’ sähsä’ lalangkoa’? La sangngakake’ masaena tohhoä’a’ yaling di alla’-alla’mu anna sa’bara’ kuoloikoa’? Bahai ne mai änä’!" ¹⁸ Nakarahta’ siang Puang Yesus yato setang ang umpentamai yato änä’ muane, ya’ tahpa malai siang yaling mai di kalaena. Donetoo bono’ siang yato änä’ muane. ¹⁹ Suleing yato pahsikolana Puang Yesus mendungku’. Tahpana dang aha tau senga’ sika manghingngi, ya’ mekutanang pano naoatee, "Akana darangkang mala unghambai yato setang yaling mai di kalaena tau?" ²⁰ Mentimba’mi Puang Yesus pano diii naoatee, "Aka’ dake’a’ sundung kapampetahpa’ammu. Aka’ kutula’ingkoa’ setonganna ke la poro ahangnga’ kapampetahpa’ammu sama lisa’na batu pinamula ang handang saohko’, ya’ malamokoa’te’ umpahenta inde tanete ungngoaintee, ’Tirendeo bete’ dono!’ Lambi’ inde tanete la tirende si’daetee’. Anna dai aha aka-aka siamo ang la dai mala tala dahi ke umpemalai." ²¹ [Ampo’ didionane’ inde hupanna setang daete’ mala dihambai ke dai dipasitonda ma’sambayang anna ma’puasa.] ²² Di tempona Puang Yesus sibaha pahsikolana sika tohho di hao di Galilea, ya’ ma’karang pano di pahsikolana naoatee, "Kodi’, inde Änä’ to Lino, la dibehoä’ pano di kakuasaanna to lino ²³ anna sika la napateiä’, ampo’ tallu allona puhangku mate la tuhoä’ sumule." Ya’ masuhsa asammi inahanna ingkänna pahsikolana unghingngi yato tula’na Puang Yesus. ²⁴ Tahpana Puang Yesus sibaha pahsikolana lambi’ naung di Bohto Kapernaum, ya’ suleng to pansima Dasang Ada’na Puang Alataala ullumba Petrus anna mekutanai naoatee, "Nabaya’raka tuangkuhummu simanna inde Dasang Ada’?" ²⁵ Mentimba’mi Petrus naoatee, "Io, nabaya’." Donetoo sika sumuleng pano di dasang ang naongei sika tohho. Tahpana sika lambi’ pano yato di dasang, dake’ aha ma’kara Petrus untula’ didiona sima anna tahpa mekutanang Puang Yesus pano naoatee, "Umba noa situhu’ pihki’mu, Simon, menna ang pahallu nasima ingkänna setomarayaang yaling inde di lino? Petauannaraka bahtu’ to suleraka ang hali nakuasai?" ²⁶ Mentimba’mi Petrus naoatee, "To sule." Ya’ ma’tula’ bumi Puang Yesus naoatee, "Dahi ke noai yatoo, ya’ dante’ne’ pahallu mambaya’ yato petauanna. ²⁷ Ampo’ anna dai sika tisiku nasa’ding, ya’ dinoa laoo do popekang naung di le’bo’. Anna yato bau ang uhuna naala pekammu, sahkai anna umbillängngi suana, ya’ la ullambi’o doi’ yaling yato di suana bau ang la sihoang tabaya’ing yato simanta. Alai yato doi’ anna umbaya’ingke simanta pano yato di to pansima."

¹ Donetoo suleing yato pahsikolana Puang Yesus mendungku’ anna mekutanai naoatee, "O Tuang, mennae’ ang handang käyyäng yaling di Kapahentaanna Puang Alataala?" ² Ya’ untambaing mesa änä’ ang saohko’ke’ Puang Yesus anna napake’de’i tama di alla’-alla’naii, ³ mane ma’karai naoatee, "Kutula’ingkoa’ setonganna ponna dakoa’ mengkatoba’ anna dakoa’ ma’pihki’ sinnoa pihki’na inde änä’, ya’ inang darakoa’te’ la tama di Kapahentaanna Puang Alataala. ⁴ Ampo’ menna-menna umpadihoi’ang kalaena anna mendahii sinnoa inde änä’, dianto ang handang käyyäng yaling di Kapahentaanna Puang Alataala. ⁵ Anna menna-menna ang untammui manahpa mesa änä’ ang sinnoa indee yaling di sangangku, ya’ setonganna Kodi’ete’ yato ang natammui manahpa. ⁶ Ampo’ menna-menna ang umpasähsä’ lalang moi poro mesa di alla’na inde mai änä’ ang mampetahpa’mi di Kodi’, dotanne’ yato tau ang noa ditoke’ batu käyyäng pano di bahokona mane dilimmi’i tama di le’bo’. ⁷ Tilaka si’da-si’da inde lino sibaha pampasähsä’na! Inang la aha loloete’ yato to pampasähsä’, ampo’ tilaka si’da-si’da tau ang mambabe noa yatoo. ⁸ Ponna yato sambali teyyemu bahtu’ bihti’mu mandosaio, ya’ dotante’ umbose’i anna untibei. Aka’ mahasa puhane’ tamao di katuhoang sapano-panona dai keteyye sambali bahtu’ hehpä’o andana tontong aha sibali teyyemu anna bihti’mu ampo’ ditibeo tama di api nahaka ang tontong sapano-panona. ⁹ Anna ponna matammu ang mampadahi madosao, ya’ dotanne’ ungkahohe’i anna untibei. Aka’ mahasa puhane’ tamao di katuhoang sapano-panona dai kemata sambali andana la kemata sibalio ampo’ ditibeo tama di api nahaka. ¹⁰ Pengkakalehaiia’ andana ungngita-ita naungngia’ sala’ umbannai di alla’na inde mai änä’, aka’ kutula’ingkoa’: aha toete’ malaeka’na ang la mampalauing aka siamo pano di Ambeku yaho di suruka." ¹¹ [Aka’ nasuhung suleä’ Kodi’ inde Änä’ to Lino dianto anna malai umpasalama’ tau ang sähsä’ lalang.] ¹² Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus umpake pohapangang naoatee, "Umbane’ inde noa situhu’ pihki’mu? Ponna aha mesa tau ang aha sangngatu’ dombana, anna bulingngi mesa di alla’na yato dombana, darakae’ la le’ba’ umpellei yato dombana ang kamehsake’ pulona kamehsa do metanete leleng undaka’ yato dombana ang pa’da? ¹³ Anna kutula’ingkoa’ setonganna ponna mala nalambi’ sumule yato dombana, ya’ la käyyäng puhaete’ne’ kakahsianna pano yato di mesa dombana andana pano yato di ang kamehsa pulona kamehsa ang daine’ pa’da. ¹⁴ Noa tuntone’ Ambemua’ yaho di suruka, dai naaku ke ahai di alla’na inde mai änä’ la pa’da." ¹⁵ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus pano di pahsikolana naoatee, "Ponna aha solamu umbabe dosa mating di kalaemu, ya’ sängkäii ke dang aha manghingngi. Ponna napehingngii yato ang umpakaenga’ing, ya’ umpasulentoo pano di lalang ang tahpa’. ¹⁶ Ampo’ ponna dao napehingngii, ya’ tambaii derua bahtu’ tallu tau senga’ anna malai nasa’bii yato pampakaenga’mu situhu’ ang tiuki’ yaling di Suha’ Masero. ¹⁷ Ampo’ ponna ke dabure’ umpehingngii yato derua tau ang umposola, ya’ palambi’i yato kaha-kahanna tama di alla’na jumaa’. Anna ponna dabure’ umpehingngii jumaa’, ya’ hekengngine’ mendahi mesa tau ang dai ungnginsang Puang Alataala bahtu’ mesa to ma’kau’-kau’ karake. ¹⁸ Kutula’ingkoa’ setonganna aka ang ullahang dai mala nababe tau yaling inde di lino la nalahang toete’ Puang Alataala. Anna aka ang ungngangka’ marohong yato ang nababe hupatau yaling inde di lino la naangka’ maroho toete’ Puang Alataala." ¹⁹ Anna kutula’ tukingkoa’: ponna aha moi poro deruakoa’ yaling inde di lino ang mesa inaha umpalau aka siamo dai’ di Ambeku, ya’ yato palaummu la natahimboete’ Ambeku yaho di suruka. ²⁰ Aka’ di umba-umba naongei derua bahtu’ tallu tau tihimpung yaling di sangangku, ya’ di hao tumä’to Koo yaling di alla’-alla’naii." ²¹ Donetoo mendungku’mi Petrus pano di Puang Yesus anna mekutanai naoatee, "O Puang, la lambi’ pensangngaka tau ungngampungngi sola ke ahai ang umbabe dosa pano di kalae? La lambi’raka pempitu?" ²² Mentimba’mi Puang Yesus naoatee, "Dai, ampo’ kutula’ingko ang setonganna dai la lambi’ supu pempitu ampo’ diare’ la lambi’ pempitumpulo luhpi’ diluhpi’ pitu! ²³ Aka’ Kapahentaanna Puang Alataala sihapang mesa tomaraya ang menge umpahehsa indanna ingkänna sabua’na. ²⁴ Tahpana napahandu’ yato pampahehsaanna, ya’ dipapengngolong pano mesa sabua’ ang mai’di si’da-si’da indanna. ²⁵ Ampo’ aka’ dai nabela umbaya’ yato indanna, ya’ ma’pahentang tomaraya la dibalu’ yato tau sibaha ingkänna sanghapunna anna ingkänna aka ang aha naampui anna malai nabaya’ing yato indanna. ²⁶ Ya’ malimuntu’mi yato tau ang mai’di indanna pano di olona tomaraya anna ma’tula’i naoatee, ’Sa’bara’kangko dolu, Tuang, kulopo’irang yato ingkänna indangku.’ ²⁷ Nahingnginna yato tula’na, ya’ kende’mi yaling di inahanna yato tomaraya pa’kalemu pano yato di tau, lambi’ nalahpa’ anna napa’daiing ingkänna indanna. ²⁸ Ampo’ tahpana sohong yaling mai di ongeang pampahehsaang yato sabua’ ang mane puha napa’daiing indanna tomaraya, ya’ sitammung mesa sabua’ ang senga’ ang keindang pano yato di kalaena ampo’ sai’di’ supu. Ya’ unsahkang yato solana anna natehkei lella’ siang naoaintee, ’Baya’o indammu, leä!’ ²⁹ Ya’ malimuntu’mi kasi yato solana di hao di olona anna ma’karai naoatee, ’Sa’bara’kangko sämpäi’. Inang la kubaya’ete’ yato indangku lambi’ lopo’.’ ³⁰ Ampo’ dai napehingngii, anna umpatamai di tahungkung yato solana lambi’ lopo’ yato indanna. ³¹ Naitanna solanaii yato aka ang nababe, ya’ masuhsa asammi nasa’ding. Lambi’ nahahpo’ pano di tomaraya yato kaha-kaha ang dahi. ³² Napesuoing tomaraya ditambai yato tau ang umpakauho-uho solana anna naoaintee, ’Dionto inde sabua’ ang handang tau karake! Ingkänna indammu puha asammi kupa’dai aka’ malau maseo mai. ³³ Ampo’ akana dae dio ungngaku ungkalemui solamu anna puhamo dio kukalemui?’ ³⁴ Ya’ keaha’ liung yato pongkahana anna nabehoi yato tau pano di setantaraang ang si undahha to ditahungkung, lambi’ yato tau nadahha yato setantaraang lambi’ ullopo’i yato indanna pano di tomaraya ang boheng haling napa’daiing dolu. ³⁵ La napanoa tuntone’ Ambeku yaho di suruka pano di dioa’ ke dai ungngampungngi solamu sibaha sangkalebu inahammu."

¹ Tahpana puha mampakuhu Puang Yesus pano di pahsikolana, ya’ sika mengkalaong umpellei Poropensi Galilea anna lupanoi di Poropensi Yudea tando bete’na Salu Uhai Yordan. ² Donetoo suleing mai’di liu tau mentindo’ anna mai’di di alla’na ang napabono’. ³ Sule tunne’ sangngaka-sangngaka to Farisi unsändä’i Puang Yesus yaling di pekutananna naoatee, "Situhu’ atohang ada’ta la malaraka mesa muane untibe bahinena, moi aka siamo suhunna?" ⁴ Mentimba’mi Puang Yesus naoatee, "Dakake’a’ dio aha umbata ang tiuki’ yaling di Suha’ Masero? Aka’ tiuki’ yaling naoatee naonge pampahandu’annai lino, To Metampa inang umpapia muane anna bahine ⁵ anna ma’tula’i naoatee, ’Dianto suhunna lambi’ mesa muane la umpelleii to baha’na anna sikolungngi bahinena, lambi’ la mendahi mesang sibaha.’ ⁶ La noanto yatoii dang la derua, ampo’ la mesang situhu’ pangngitanna Puang Alataala. Dianto anna yato aka ang puhang napamesa Puang Alataala dai mala la napasisähä’ hupatau." ⁷ Ya’ mekutanang yato to Farisi pano naoatee, "Ponna noa, ya’ akana napepahentarinne’ Musa lambi’ mesa muane ang pemala untibe bahinena mala umbea suha’ kasitibeang pano yato di bahinena, mane nasuoi le’ba’?" ⁸ Mentimba’mi Puang Yesus naoatee, "Nasuhung napatiolaikoa’ Musa untibe bahinemu aka’ makahha’ bää’koa’ dai ungngaku dipaturu! Ampo’ mengkalao dolu inang daete’ si aha kasitibeang. ⁹ Ampo’ kutula’ingkoa’ dinoa: menna-menna untibe bahinena, mane ungkabengngii bahine senga’, tau yatoo dihekeng ungngindä’-indä’ pa’bannetauang, sehalinna ke yatoi bahinena ungngindä’-indä’ pa’bannetauang." ¹⁰ Ma’tula’mi yato pahsikolana naoatee, "Ponna noae’ ne kasikenteanna to sipobahine, ya’ dotante’ tau dai kebahine bahtu’ kemuane." ¹¹ Ampo’ naoa sala boute Puang Yesus pano diii, "Si mesaete’ supu tau ang mala tuho dai mangki’ kebahine bahtu’ kemuane, dianto tau ang inang puha toboe’ napama’tantu Puang Alataala. ¹² Aha tau ang dai mala kabeng aka’ inang noa tubunne’ mengkalao dahi. Aha toe’ tau ang dai kabeng aka’ natumäng tau senga’. Anna aha toe’ tau ang dai kabeng aka’ pemala napengkabela-belai umpengkähängnging Puang Alataala. Menna-menna ang mala untahimbo inde pepakuhu, ya’ mahasa ke napembabeing yaling di katuhoanna." ¹³ Donetoo suleing dibaha pano di olona Puang Yesus mai’di änä’-änä’ anna malai napadai’ teyyena Puang Yesus di bää’na anna napalauing behe dai’ di Puang Alataala yaling di sambayang. Ampo’ yato pahsikolana ungkeaha’i yato ingkänna tau ang umbaha änä’na pano. ¹⁴ Ampo’ ma’kara Puang Yesus naoatee, "Pabeiia’ ne mating änä’, daa ungkalapaii ke pemalai di hao mai di oloku, aka’ tau ang noanto inde mai ang ungngala taha yaling di Kapahentaanna Puang Alataala." ¹⁵ Ya’ naängkä’ming teyyena napalauing behe. Puhai yatoo, ya’ le’ba’mi umpellei yato ongeang sibaha pahsikolana. ¹⁶ Donetoo aha mesa änä’ muane ullumba Puang Yesus anna mekutanai naoatee, "O Tuang, aka ang mapia ang pahallu kubabe anna malaä’ ullambi’ katuhoang ang lambi’ sapano-panona?" ¹⁷ Mentimba’mi Puang Yesus nakutanai sala naoatee, "Akana pake ungkutanairä’ Ko didiona aka ang mapia? Supunte’ aha mesa To Mapia, dianto Puang Alataala. Ampo’ ponna inang pemala si’dao mentama di katuhoang sapano-panona, ya’ tuhu’i pahentana Puang Alataala." ¹⁸ Mekutana sala bung yato änä’ muane naoatee, "Pahenta ang umba kahang?" Natula’ming Puang Yesus naoaintee, "Daa umpapateang, daa ungngindä’-indä’ pa’bannetauang, daa umbokoti, daa unsa’bii kalosengang, ¹⁹ pakeangka’koa’ to baha’mu anna kalemuio para-parammu hupatau sinnoa ungkalemuikoa’ kalaemu." ²⁰ Naoa bunte yato änä’ muane, "Ingkänna ne ang untula’ kutuhu’i asammi. Akake’ ang pahallu kutuhu’i?" ²¹ Naoante Puang Yesus pano, "Ponna pemala si’da-si’dao sundung kapampetahpa’ammu naita Puang Alataala, ya’ laoo dinoa balu’ asangngi ingkänna katomakakaammu anna unsusai yato allinna pano di to pemase-mase, anna la ullambi’o katomakakaang yaho di suruka. Puhaito umbabe yatoo, ya’ maimo anna untindo’ä’." ²² Nahingnginna yato änä’ muane umba noa tula’na Puang Yesus, ya’ le’ba’mi sitonda manaho inahanna aka’ mai’di liu aka-akanna. ²³ Ma’karang Puang Yesus pano di pahsikolana naoatee, "Kutula’ingkoa’ setonganna mapahhi’ si’da-si’da mesa to makaka la tama di Kapahentaanna Puang Alataala. ²⁴ Anna kutula’ touingkoa’, setonganna maromi’ puhane’ onta mangngola lohso’ pedai’ andana la to makaka untindo’ Kapahentaanna Puang Alataala, lambi’ tama di suruka." ²⁵ Nahingnginna pahsikolana yato tula’na, ya’ sika pusa’ asammi anna sika mekutanai naoatee, "Ponna ke noai yatoo, ya’ menna sakalike’ne’ ang la mala dipasalama’?" ²⁶ Natimba’mi Puang Yesus, naoatee, "Ponna kakuasaanna hupatau inang daete’ aha ang la dipasalama’, ampo’ ponna kakuasaanna Puang Alataala malaete’ nei’. Aka’ ingkänna aka-aka mala asangngete’ne’ nababe Puang Alataala." ²⁷ Ya’ ma’tula’mi Petrus pano naoatee, "Kami’ indee umpellei asangngang ingkänna aka-akangki’ anna kitindo’o. Dahi akang kami’ la sahoki’?" ²⁸ Ma’tula’mi Puang Yesus pano diii naoatee, "Kutula’ingkoa’ setonganna ponna ke nabakahui asammi Puang Alataala ingkänna inde ang aha yaling di lino, anna ke mohko’mä’ Kodi’ inde Äna’ to Lino yaho di ongeang kamatandeangku, ya’ dioa’ ang mendahing to pentindo’ku la mohko’ toukoa’ dio yaho di sampulo derua ohko’ang dipakeangka’ anna la unghohto’koa’ yato sampulo derua peänä’anna Israel. ²⁹ Anna ingkänna tau ang le’ba’ umpellei dasanna, ullu’na, to baha’na, änä’na, bahtu’ tampona aka’ natindo’ä’, la ullambi’ete’ pebehena Puang Alataala ang ma’luhpi’-luhpi’, anna la ullambi’ katuhoang sapano-panona. ³⁰ Ampo’ mai’di tau ang dipakeangka’ dinoa, la dipadihoi’ang ke dako’mi; noa toi, mai’di tau ang dipadihoi’ang dinoa, la dipakeangka’ ke dako’mi."

¹ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus pano di pahsikolana umpake pohapangang naoatee, "Didiona Kapahentaanna Puang Alataala, sihapang puänna sallimbo bela’ angkoro’, ang le’ba’ kalao-lao mebengngi’-bengngi’ umpeäng tau ang la nasahoi mengkähäng yaling yato di bela’na. ² Ponna ke puhang sibohtu umba sama sahona yaling di sangngallona situhu’ pa’pesaho ang si biasa, ya’ nasuong sika mao mengkähäng pano di bela’na. ³ Tahpana dai’-dai’mi allo, ya’ kalao-lao bumi yato puäng bela’. Ungngitang sangngaka-sangngaka tau di hao di pasa’ ang si kalao supu dai aha kähänganna. ⁴ Ya’ napa’karaing naoaintee, ’Lao toukoa’ dio pengkähäng pano di bela’ku anna kusahoikoa’ ang la sihatang sahomu, andamu si kalao kale supu.’ ⁵ Ya’ sika maong yatoii. Tahpana tängngä allo umbai tehte’ sampulo derua, ya’ kalao-lao bumi yato puänna bela’ umpeäng bou tau ang la napopengkähäng pano di bela’na. Ya’ noa tunne’ tahpana tehte’ tallu le’ba’ bumi. ⁶ Umbai tehte’ lima di maloe kalao-lao bumi, ya’ ullambi’ bumi tau ang dai aha kähänganna. Ya’ nakutanaing naoaintee, ’Akana tohhorakoa’ dio supu umpesangngalloi?’ ⁷ Sika mentimba’mi yatoii naoatee, ’Aka’ daang aha mansahoi.’ Naoa bumintee, ’Ya’ lao toukoa’ dio pano di bela’ku pengkähäng anna kusahoikoa’.’ ⁸ Tahpana lambi’mi tempona la napasoho’, umbai tehte’ unnung, ya’ untambaing to pandaka to pengkähänna yato puänna bela’ anna nasuoi naoaintee, ’Tambai asangngi indo pano to pengkähäng anna unsusaing sahona mengkalao ang handang di hundi tama lambi’ ang handang uhuna mentama.’ ⁹ Ya’ suleing yato to pengkähäng ang tama tehte’ lima di maloe, ya’ nabeang sahona pa’sangngalloang. ¹⁰ Pihsananna suleing yato to pengkähäng ang handang dolu mentama. Yaling di pihki’naii nasanga la mai’di puhane’ nabea yato puäng bela’ aka’ masaenne’ mengkähäng. Ampo’ sinnoa sianne’ sahona yato tau ang mane tamane’ di maloe. ¹¹ Natahimbona yato sahonaii, ya’ sika unsallang yato puänna bela’ anna sika momämmängngi naoatee, ¹² ’Umpasinnoa siangka sahoki’ inde mai tau ang mane santehte’ne’ mengkähäng anna kami’-kami’ mengkähängngang mengkalao di mebengngi’ nadä’dängngang allo?’ ¹³ Mentimba’mi yato puänna bela’ pano yato di mesa to pengkähäng naoaintee, ’O solasohong, darakate’ para-parang pa’pesahoku mating di dioa’ aka’ inang puha lohpo’ dibohtu ang sihatang saho yaling di sangngallona, i? ¹⁴ Dahi ala tungnga’ dio ne sahomu anna umbahai, aka’ pemala tukä’ne’ la kusahoi inde mai tau ang di hundi tama sinnoa siang sahomu. ¹⁵ Mennaraka kodi’ la mansängkäiä’ ke kupopa’inaha-nahai inde aka-akangku situhu’ pampemalangku? Bahtu’ ma’kasueherakakotoo aka’ marota’ä’?’ " ¹⁶ Natämpä’ing tula’na Puang Yesus naoatee, "Mai’di tau ang dipadihoi’ang dinoa la dipakeangka’ ke dako’mi, anna noa toi mai’di tau ang dipakeangka’ dinoa la dipadihoi’ang ke dako’mi." ¹⁷ Donetoo sika mengkalaong ludai’ di Yerusalem Puang Yesus sibaha pahsikolana. Tahpana dang aha tau senga’ manghingngi, ya’ untambaing pahsikolana Puang Yesus anna napa’tula’ii lella’ sika mellao naoaintee, ¹⁸ "Dinoa la dai’ingkea’ di Yerusalem anna la lambi’mi tempona Kodi’ inde Änä’ to Lino dibehoä’ pano di kapala-kapala imang anna to pampakuhu ada’ anna la sika natahungkung mateä’, ¹⁹ mane dibehoä’ pano di tau ang dai ungnginsang Puang Alataala, anna malai napakauho-uhoä’ anna nadahha tuhoä’ anna sika napateiä’ yaho di kayu sitambeng, ampo’ la tuhoä’ sumule di allo katallunna." ²⁰ Donetoo suleng bahinena ta Zebedeus sibaha derua änä’na, dianto ta Yakobus anna ta Yohanes, anna mengkuntu’i di olona Puang Yesus anna malaui. ²¹ Nakutanaing Puang Yesus naoaintee, "Aka ang umpemala la kubabeingko?" Mentimba’mi naoatee, "Kupalau ke la malai ponna ke ma’pahentamo yaling di katomarayaammu la umpaohko’ touingkä’ne’ inde derua änä’ku mesa tando di kuanammu anna mesa tando di kaihimmu." ²² Ampo’ mentimba’ Puang Yesus naoatee, "Dai ne ungnginsang aka ang menge umpalau." Mane nakutanaii naoatee, "La untuaraka ungngolai kamasuhsaang lambi’ mate ang pahallu kuolai?" Sika mentimba’mi naoatee, "Io, kitua kiolai." ²³ Naoa bunte Puang Yesus pano diii, "Ahana inang la ungngolairea’te’ yato kamadahhaang ang la kuolai, ampo’ didionane’ menna ang la mohko’ di hao di tando kuanangku anna tando kaihingku tadiaete’ne’ Kodi’ ang mampama’tantu, ampo’ Ambekuete’ne’ mampama’tantu pano di si mesa-mesa tau ang la sihatang nabea." ²⁴ Nahingnginna yato sampulo pahsikolana Puang Yesus ang senga’, ya’ sika keaha’mi pano yato di derua to sipoari. ²⁵ Ampo’ sika natambai Puang Yesus anna napa’karaii naoaintee, "Ungnginsammia’ umba noa to pa’pahenta yaling inde di lino ma’pahenta sitonda kamakahha’anna, anna ingkänna to kepangka’ umpalao kakuasaanna sitonda kamasahhu’ang pano di petauanna. ²⁶ Ampo’ daia’ dio mala noa yaling di alla’-alla’mu. Menna ang pemala mendahi ang handang keangka’ yaling di alla’mua’ pahallu mendahi to pantahiainna solana, ²⁷ anna menna-menna ang pemala mendahi tau ang handang dipa’käyyängngi pahallu mendahi sabua’mu. ²⁸ Sinnoaä’ Kodi’ inde Änä’ to Lino, suleä’ mentama inde di lino, dä’ la ditahiai, ampo’ suleä’ la mantahiai anna la umbehoä’ sungnga’ku unsulängngi hupatau." ²⁹ Tempo donetoo umpelleing Bohto Yerikho Puang Yesus sibaha pahsikolana, ya’ mai’di liung tau mampentindo’i. ³⁰ Aha derua to buta ang mohko’ di hao di behing lalang unghingngi tula’na yato tau mai’di naoatee Puang Yesus liu. Ya’ kakoha-kohang yato to derua naoatee, "O Puang, Peänä’anna Tomaraya Daud, kalemuiang kasi." ³¹ Ampo’ yato tau mai’di ang untindo’i Puang Yesus sika unsängkäi yato to deruai anna dai kakoha-koha, ampo’ yato to buta tuhtuang napekäyyängngi mekoha naoatee, "O Puang, Peänä’anna Tomaraya Daud, kalemuiang kasi!" ³² Pihsananna tohhong Puang Yesus anna untambaii yato to derua mane nakutanaii naoaintee, "Aka ang umpemala kubabeingkoa’?" ³³ Sika mentimba’mi naoatee, "O Puang, pemalaang paita." ³⁴ Ya’ kende’mi yaling di inahanna Puang Yesus pa’kalemu pano yato di to buta, ya’ naantiming yato matannaii lambi’ donetoo mala siang paita anna untindo’i Puang Yesus.

¹ Tahpana la lambi’mi Puang Yesus anna pahsikolana dai’ di Bohto Betfage yaho di Tanete Zaitun sidungku’ Yerusalem, ya’ unsuong derua pahsikolana mendolu ² anna naoaintee, "Pendolumokoa’ dai’ indo di bohto ang landa’. Ke lambi’mokoa’ dai’, la ungngitakoa’ mesa keledai bihäng tisangke’ sibaha änä’na. Buhkeii pesangke’na anna unghendengngingkä’ yaho mai sibaha änä’na. ³ Ponna aha tau mangkutanaio bahtu’ mansängkäio, ya’ oaintee, ’Napahallu Puang ampo’ la baha’ napasule siang.’ " ⁴ Kaha-kaha yatoo dahi anna malai sundung aka ang puha natula’ nabi naoatee, ⁵ "Tula’i pano di ihsinna Yerusalem oaintee, ’Itai sule Tomarayammu napellambi’io, mahamme’ inaha si’da-si’da anna umpensakei mesa keledai ang mahäti’ke’ ang dake’ aha napensakei tau.’ " ⁶ Ya’ le’ba’ si’dang yato derua pahsikolana ludai’ di Bohto Betfage, anna nababei aka ang napahentaing Puang Yesus. ⁷ Sika nahendemmi sule yato keledai sibaha änä’na anna sika ungngalai kaya’naii sallapi’ anna naampi’ing yato keledai, mane nasakeii Puang Yesus. ⁸ Mai’di si’da-si’da tau di hao yato di bohto ang naolai Puang Yesus sika ungngalai kaya’na sallapi’, mane naampa’i naung di lalang tandana napakeangka’. Aha toi tau ang ungngala palapa mahäti’ naampa’ naung di lalang. ⁹ Tau mai’di ang mellao di olona anna di kebo’na Puang Yesus sika koha napekäyyängngi tandana mampudi naoatee, "Pudii sanganna inde Änä’na Daud. La dibehe Inde ang nasuo Puang Alataala sule! Tapudii sanganna Puang Alataala ang tohho yaho di ongeang ang handang malängkä’!" ¹⁰ Tahpana mentamang di Bohto Yerusalem Puang Yesus, ya’ tilalla’ asammi inahanna tau yaling anna sika kutanai naoatee, "Menna sakalia’ ne tau?" ¹¹ Natimba’mi yato tau mai’di ang molengko sibaha Puang Yesus naoatee, "Diangnga’to inde Puang Yesus, yato nabi ang sule di hoi’ mai di Bohto Nazaret di Galilea." ¹² Donetoo mentamang Puang Yesus di Dasang Ada’na Puang Alataala anna unghambaii ingkänna tau ang ma’balu’ di hao yato di tähämpä’ Dasang Ada’na. Anna umpentibeing yato mejana to pansapi’ doi’. Noa tunne’ bangkunna yato to pa’balu’ dangang-dangang napentibeing ¹³ mane keaha’i pano diii naoatee, "Aha tiuki’ yaling di Suha’ Masero ang naoatee, ’Dasangku la disangai dasang ang la naongei tau ma’sambayang.’ Ampo’ umpadahirea’ dio pembunianna to bokoti." ¹⁴ Suleing dibaha mai’di to buta anna to makule ang aha yaling di Dasang Ada’ donetoo lambi’ mai’di ang napabono’. ¹⁵ Ampo’ yato kapala-kapala imang anna to pampakuhu ada’ mapalla ungngita aka ang nababe Puang Yesus ang mepusa’-pusa’, anna sika mapalla toe’ unghingngi pampudianna änä’ naoatee, "Keangka’ yato Peänä’anna Daud." ¹⁶ Ya’ sika mekutanang pano di Puang Yesus naoatee, "Unghingngiraka aka ang naoa indo pano änä’?" Natimba’mi naoatee, "Io, kuhingngi. Dakake’a’ dio aha umbata yaling di Suha’ Masero ang naoate, ’Moi änä’-änä’ anna änä’ ang mengeke’ sumusu umpaturung umpudi sangammu.’ " ¹⁷ Puhai yatoo le’ba’mi Puang Yesus umpellei yatoii, lunaung di Bohto Betania di aneanna bohto mahoa’ anna ma’bengii di hoi’. ¹⁸ Tahpana marondong di mebengngi’-bengngi’ le’ba’mi inde Puang Yesus sumule ludai’ di bohto mahoa’. Yaling di pellaoanna manono nasa’ding. ¹⁹ Ungngitang mesa poang kayu ang si keboa disanga poang ara di hao di behing lalang. Panong nalumba aka’ pemala la naita aha are boana, ampo’ dae’ aha keboa, lala’nake’ supu mahombo. Naoante Puang Yesus pano yato di poang kayu, "Inang damo aha la keboa lambi’ sapano-panona." Ya’ malahso siang yato poang kayu anna matei. ²⁰ Naitanna pahsikolana yato aka ang dahi, sika pusa’ asammi anna sika kutanai naoatee, "Umba noa anna malai indo poang kayu pihsa’ tomande’ mabangi lala’na anna matei?" ²¹ Natimba’mi Puang Yesus naoatee, "Kutula’ingkoa’ setonganna ponna mampetahpa’ si’da-si’damokoa’ anna damokoa’ bata-bata didiona kakuasaanna Puang Alataala, ya’ mala tungnga’ tou dio umbabe inde aka ang puha kubabe pano di poang kayu. Anna dai dia yato supu, ampo’ noa toi ke ungngoainte inde tanete, ’Tiängkä’o tama di le’bo’,’ ya’ inang la dahi noa yatoo. ²² Anna ingkänna palaummu yaling di sambayang la untahimbo asang ke mampetahpa’ si’da-si’dao dai’ di Puang Alataala." ²³ Le’ba’ bung Puang Yesus tama di Dasang Ada’na Puang Alataala. Tahpana lella’ mampakuhu, ya’ suleng sangngaka-sangngaka kapala imang anna setobaha’ang ullumba Puang Yesus anna sika mekutanai naoatee, "Umba nakasulei ne kakuasaammu anna malao unghambai to pa’bulele yaling mai di Dasang Ada’ di pehengi? Anna menna ang mampopa’kuasao?" ²⁴ Mentimba’mi Puang Yesus pano diii naoaintee, "Aha tou Ko mesa pekutanangku mating di dioa’. Ponna mala tahpa’a’ pentimba’mu, mane kutimba’i pekutanammua’ didiona menna ang mambeaä’ kakuasaang umbabe ingkänna yatoo. ²⁵ Noa inde pekutanangku: Menna umbea kakuasaang pano di Yohanes to Pantero’? Dehataraka, hupatauraka?" Ingkänna yato kapala imang anna setobaha’ang situla’-tula’ anna naoaitee, "Ponna taoaa’te, ’Dehata mambea kakuasaang,’ ya’ la naoamingkea’totee, ’Ponna noa, ya’ akana daia’ umpetahpa’?’ ²⁶ Ya’ la taoaa’tee, ’Hupatau mambea kakuasaang,’ ampo’ mahea’ bure’ tau pano indo di tau mai’di aka’ ingkänna tau ungngangka’ Yohanes mesa nabi." ²⁷ Dahi sika mentimba’mi pano di Puang Yesus naoatee, "Dai kiinsang kitimba’." Sika naoaminte Puang Yesus, "Ponna noa, ya’ datoeto Ko kutula’ingkoa’ didiona umba nakasulei kakuasaangku anna malaä’ membabe noa." ²⁸ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Umbaa’ne’ noa pampihki’mu didiona inde pohapangang? Aha dolu mesa ambe anna derua änä’na. Pihsang tempo inde ambena le’ba’ pano di änä’na ang ulua anna naoaintee, ’O änä’ku, laoo pano di bela’ dinoa anna mengkähängngo di hao.’ ²⁹ Mentimba’mi yato änä’na naoate, ’Dai kuaku mao,’ ampo’ tahpana ma’pihki’ yato änä’, ya’ ke halie’ unsohso yato tula’na anna maoi. ³⁰ Mao salang inde ambena pano di änä’na ang kaderuanna anna naoa toinne’ yato aka ang puha naoa pano di änä’na ang ulua. Mentimba’ yato änä’na naoatee, ’Io, Ambe’, maorangkä’.’ Ampo’ inde änä’ dasianne’ mao." ³¹ Mekutanang Puang Yesus naoatee, "Ang umba kahang yato derua änä’ ang untuhu’i tobaha’na?" Sika mentimba’mi yato kapala-kapala imang anna setobaha’ang naoatee, "Ang ulua." Naoante Puang Yesus pano diii, "Kutula’ingkoa’ setonganna ingkänna to pahsinga’ sima anna ingkänna pahsundala’ la mendoluete’ tama di suruka andana dioa’. ³² Aka’ nasuhung sule Yohanes to Pantero’, anna malakoa’ natuhoing lalang ang tahpa’. Ampo’ daia’ ungngaku umpehingngii pepakuhunna. Ampo’ ingkänna nei’ to pahsinga’ sima anna ingkänna pahsundala’ mampetahpa’ne’ pano. Ampo’ dioa’ dio, moinnakato ungngitangnga’ ingkänna yatoo, dasiangnga’ ungngaku manohso anna mampetahpa’." ³³ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Pehingngii boia’ inde pohapangang ang senga’: Aha mesa to pobela’ ang umpapia bela’ angkoro’. Nahala lipu’, napapiaing bombeng ang la napampihsä’i angkoro’ anna umpake’de’ pa’hondaang malängkä’. Puhaitoo napopetesammi yato bela’na pano di sangngaka-sangngaka to pantesang, mane le’ba’i pano di bohto senga’. ³⁴ Tahpana la lambi’mi tempo pantuhangang, ya’ unsuong sangngaka-sangngaka sabua’na pano yato di to pantesang la ungngala toe’ boana pinamulanna. ³⁵ Ampo’ yato ingkänna to pantesang unsahkai yato sabua’na puänna bela’ mane nakaka’i, nasaleba’i batu piha anna napatei mesa. ³⁶ Ya’ unsuo bumi sangngaka-sangngaka sabua’na ang senga’ inde puänna bela’, napamai’di puhane’ andana yato ang uhuna. Ampo’ yato ang dahi pano di sabua’ ang uhuna noa tuntone’ dahi pano inde diii. ³⁷ Kätämpä’ unsuo änä’ kalaena pano. Aka’ napihki’ naoatee, ’Umbato ke sika nakalaya’i nei’.’ ³⁸ Ampo’ tahpana sika ungngita yato änä’ to pantesang, ya’ sioa-oamintee, ’Diangnga’to indo ang la umpuängang inde bela’ ke mateng ambena. Dahi tapateiia’ anna malai kita’a’ mampuängang inde bela’.’ ³⁹ Sika nasahkang yato änä’ anna napentibeing tama di aneanna bela’ mane napateii." ⁴⁰ Mekutanang Puang Yesus pano diii naoatee, "Aka la dahi pano yato di to pantesang ke sumuleng puänna bela’?" ⁴¹ Sika mentimba’mi naoatee, "La umpatei asang yato ingkänna to karake, anna bela’na la napapetesang sala pano di to pantesang senga’ ang mapia, ang la mambea toe’ tahana ke lambi’mi tempona dipupu yato angkoro’." ⁴² Naoa bunte Puang Yesus pano diii, "Dakake’a’ dio aha umbata yaling di Suha’ Masero ang tiuki’ didioku naoatee, ’Batu ang puha natibei tukang, setonganna mendahi batu ang handang dipahallu. Dianto indee pembabena Puang Alataala ang takapusa’ia’ mahasanna.’ ⁴³ Dahi kalehaiia’ inde tula’ku: Yato tahamu yaling di Kapahentaanna Puang Alataala la dihampa’i asang, anna dibeai pano di ingkänna tau ang la untuhu’i anna umpembabe manahpaing pangngelo’na Puang Alataala. ⁴⁴ [Anna menna-menna ang mampengkanahoi yato batu la bahe-bahe kalaena, ampo’ menna-menna ang nakanahoi la londo puhane’ mapehsä’.]" ⁴⁵ Tahpana yato kapala-kapala imang anna sangngaka-sangngaka to Farisi unghingngi yato pohapangang ang natula’ Puang Yesus, ya’ nainsammi pole’ sika diae’ yato ang nahoa pohapangang. ⁴⁶ Dianto anna sika mopahtuyung la unsahka Puang Yesus. Ampo’ aka’ mahea’ pano di tau mai’di lambi’ dai dahi yato pahtuyunna. Aka’ yato tau mai’di ungngangka’ Puang Yesus mesa nabi.

¹ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus umpake pohapangang naoatee, ² "Kapahentaanna Puang Alataala sihapang mesa tomaraya ang umpaaha pa’rame-rameang kakabenganna änä’na ang muane. ³ Tahpana lambi’ tempona pa’rame-rameang, unsuong sabua’na inde tomaraya untambai yato tau ang inang puha dipainsangngi la sule ullumba pa’rame-rameang. Ampo’ dai sika naaku sule. ⁴ Unsuo salang sabua’na ang senga’ anna nabokungngii tula’ naoaintee, ’Oaite pano di ingkänna ang puha dipainsangngi la sule ullumba inde pa’rame-rameang: Ingkänna ang la diande sadia asammi, noanna ingkänna tunuang puha asammi kutunu sinnoanna saping malompo anna saping lundaha. Ingkänna yatoo sadia asammi. Dahi laomokoa’ pano lumbai yato pa’rame-rameang.’ ⁵ Ampo’ yato ingkänna tau ang natambai dai naaku umpehingngii yato petambana sabua’na tomaraya. Le’ba’i supu pantang ungngola lalanna: aha ang mao pano di bela’na, aha ang mao ma’känto’, ⁶ anna aha toi ang senga’ unsahka yato sabua’ mane nadahhai anna napateii. ⁷ Nahingnginna tomaraya yato ang sika nababe, ya’ kende’mi pole’ kakeaha’anna. Umpahentang setantaraanna anna malai mao do untallangngi yato ingkänna to papateang, noa tunne’ bohtona la nasohe mämpu’. ⁸ Puhanna yatoo, ma’karang tomaraya pano di ingkänna sabua’na ang senga’ naoatee, ’Sadia asammi ang la dipake ma’rame-rame kakabengang, ampo’ yato ingkänna ang hali kutambai ullumba inde pa’rame-rameang dai sihatang la kutambai sule. ⁹ Dahi dinoa laokoa’ pano di ingkänna lalang käyyäng anna untambaii sule samamo mai’dinna tau ang unsitammuing di lalang ullumba inde pa’rame-rameang kakabengang.’ ¹⁰ Sika le’ba’ing yato ingkänna sabua’ anna untambaii dia siamo tau ang nasitammuing di lalang, moi tau mapia, noa tunne’ tau karake. Lambi’ punno yato ongeang pa’rame-rameang kakabengang tandana mai’di yato to sule. ¹¹ Pihsananna inde tomaraya pemala la ungngita ingkänna to sulena. Ya’ tamang di ongeang pa’rame-rameang. Ungngitang mesa tau di alla’na yato to sule ang dai umpake yato pakeang ang setonganna pahallu napake to sule yaling di pa’rame-rameang to kabeng. ¹² Mekutanang tomaraya pano naoatee, ’O sammuane, akana malao sule done ullumba pa’rame-rameang anna dao mampake yato pakeang ang setonganna pahallu dipake tama di pa’rame-rameang kakabengang?’ Ampo’ yato tau mahtang supu dai aha ma’kara. ¹³ Ungngoaminte sabua’na yato tomaraya, ’Pungoia’ teyyena anna bihti’na inde tau mane umpentibeing sohong tama di ongeang ang handang mapähtäng, ang la naongei tau sika umbu salamang ang kamateang.’ " ¹⁴ Puhai yatoo ya’ natämpä’ing pohapanganna Puang Yesus naoatee, "Mai’di tau ang ditambai ampo’ sai’di’ supu ang dipillei." ¹⁵ Donetoo sangngaka-sangngaka to Farisi le’ba’ umpaaha kasitammuang la unsitula’-tula’i ang la napanoa unnahoang Puang Yesus umpake sangngaka-sangngaka pekutana anna malai nasahka. ¹⁶ Sika unsuong to pentindo’na inde to Farisi sibaha sangngaka-sangngaka petauanna Herodes mekutana pano di Puang Yesus. Ampo’ sika nase’de’ dolu naoatee, "O Tuang, kiinsang kioate maroho inahao anna tahpa’ asang pepakuhummu pano di ingkänna tau, aka’ mampakuhuo sitonda kamarohoang inaha anna katahpa’ang didiona lalang ang tahpa’ ang nakärä’i Puang Alataala. Anna dao aha mahea’ pano di tau senga’, moi to pa’kuasa; dao aha umpasisenga’-senga’ tau. ¹⁷ Dahi umba dio noa pihki’mu? Situhu’ atohang ada’ta, la malaraka la tabaya’a’ sima pano di to ma’pahentana Kaisar, daraka?" ¹⁸ Ampo’ nainsang Puang Yesus aka yato pahtuyu karakenaii, lambi’ napa’kara kahha’i naoaintee, "Oa’ to kalasi! Akaboi anna sulekoa’ unsändä’iä’? ¹⁹ Bahaingkä’ mai kuita ne mesa doi’ bahsi ang si napake tau umbaya’ sima." Ya’ sika nabahaming pano mesa doi’ bahsi. ²⁰ Napepaitaming Puang Yesus yato doi’ anna mekutanai pano diii naoatee, "Menna inde kekambara’ anna menna kesanga?" ²¹ Sika mentimba’mi naoatee, "Kambara’na anna sanganna Kaisar." Naoante Puang Yesus, "Dahi monna noa, ya’ beaia’ pano di to ma’pahenta Kaisar aka ang la pahallu umbea anna beaia’ pano di Puang Alataala aka ang la pahallu umbea." ²² Nahingnginna yatoo, ya’ sika pusa’ asammi anna le’ba’i umpellei Puang Yesus. ²³ Allo donetoo suleing sangngaka-sangngaka to Saduki ullumba Puang Yesus. (Inde mai tau dai sika napetahpa’ la aha katuhoang sumule di hoi’ mai di kamateang.) ²⁴ Sika mekutanang pano naoatee, "O Tuang, puha nauki’ Musa inde pahenta pano di kita’: ’Ponna aha mesa muane ang mate dake’ hali keänä’ bahinena, ampo’ ahake’ ullu’na yato muane, pahallu la umpobahine sala inde bahinena ullu’na ang mate anna malai aha peänä’anna yato to mate.’ ²⁵ Ampo’ puhang dahi dinne noa indee: Dolu aha pitu to siullu’ ang tohho yaling inde di bohto. Yato ang ulua kebahine, ampo’ mate dake’ keänä’. Dahi yato bahinena napobahine sala ullu’na ang kaderuanna anna malai umpaaha peänä’ang pano di kakana ang puha mate. ²⁶ Ampo’ yato ullu’na mate toe’ dai hali keänä’. Napobahine bumi ullu’na ang katallunna ampo’ noa toe’, lambi’ yato ullu’na ang kapitunna noa asang, mate dai aha änä’na. ²⁷ Katämpä’anna mate toe’ yato bahine. ²⁸ Dahi ponna ke tuhong sumule to mate di hoi’ mai di kamateang, ya’ mennang kahang di alla’na yato pitu to siullu’ ang la mendahi muanena yato bahine? Aka’ puha asammi umpomuane yato pitu to siullu’." ²⁹ Sika natimba’mi Puang Yesus naoaintee, "Sala pähäng si’da-si’dakoa’ ungngoaa’te dai aha katuhoang sumule di hoi’ mai di kamateang, aka’ dakoa’ umpähäng ihsi Suha’ Masero anna kakuasaanna Puang Alataala. ³⁰ Noarea’te’ indee: ponna lambi’mi tempona katuhoanna sumule to mate di hoi’ mai di kamateang, ya’ dante’ la aha tau ang dipakabeng. Ampo’ katuhoanna hupatau la sinnoang katuhoanna malaeka’ yaho di suruka, tala kebahine, tala kemuane. ³¹ Ampo’ didiona katuhoanna sumule to mate di hoi’ mai di kamateang, umbai puhangnga’te’ umbata yaling di Suha’ Masero ang natula’ Kalaena Puang Alataala naoatee, ³² ’Kodi’mito Dehata ang napenombai Abraham, Ishak anna Yakub.’ Donetoo Abraham, Ishak anna Yakub inang puhang mate, ampo’ naangka’ tuhoke’ Puang Alataala. Aka’ tadiaete’ to mate ang umpenombai Puang Alataala ampo’ to tuhoetee’." ³³ Yato tau mai’di sika pusa’ asang liu tahpana unghingngi umba noa pepakuhunna Puang Yesus. ³⁴ Tahpana nahingngi sangngaka-sangngaka to Farisi umba noa pampakalesona anna pentimba’na Puang Yesus, lambi’ ingkänna to Saduki dai nainsang ma’kara, ya’ sika tihimpummi anna maoi ullumba Puang Yesus yaling di mesa kombongang. ³⁵ Pihsananna ahang mesa di alla’naii, dianto mesa to pampakuhu ada’na to Yahudi, unsändä’i Puang Yesus umpake mesa pekutana naoatee, ³⁶ "O Tuang, ang umba kahang pahenta ang handang pahallu yaling di Atohanna Musa?" ³⁷ Mentimba’mi Puang Yesus pano naoatee, "Kalemuikoa’ Puang Alataala Dehata ang umpenombai, penumpuii yaling di inahammu, yaling di pihki’mu anna yaling di pembabemu. ³⁸ Dianto pahenta ang handang uhuna anna handang pahallu. ³⁹ Anna pahenta ang kaderuanna, sinnoa siang pahenta ang uhuna dianto: Kalemuikoa’ para-parammu hupatau sinnoa ungkalemuikoa’ kalaemu. ⁴⁰ Yaling inde di derua pahenta tihimpung asammi ingkänna pepakuhunna Musa anna pepakuhunna ingkänna nabi." ⁴¹ Tihimpungke’ sangngaka-sangngaka to Farisi di hao di behinna Puang Yesus. Ya’ mekutanang Puang Yesus pano diii naoatee, ⁴² "Umbane’ noa pampihki’mua’ didiona To Dilanti’ la Mepasalama’? Peänä’anna menna?" Sika mentimba’mi naoatee, "Peänä’anna Tomaraya Daud." ⁴³ Naoamintee, "Ponna noa, akana malai inde To Pepasalama’ naangka’ Dehatanna Daud naonge mengei ungnguki’ inde pampudiang yaling di petehtena Inaha Masero naoatee, ⁴⁴ ’Puang Alataala ma’kara pano di Dehatangku naoaintee: Ohko’o di hao di tando kuanangku, lambi’ ingkänna balimmu kusuo asang malimuntu’ di olomu.’ ⁴⁵ Dahi ponna ke di mendehatannai nasangai Tomaraya Daud To Dilanti’ la Mepasalama’ dianto ’Dehatanna,’ ampo’ mala toi ke di mentolinonai ’peänä’annaetee’.’ " ⁴⁶ Dai pole’ sika nainsang mentimba’ moi poro mesa tau di alla’na yato to Farisi. Ya’ napahandu’mito donetoo dang aha moi mesa tau la bahani la napekutana salaing.

¹ Pihsananna ma’karang Puang Yesus pano di pahsikolana anna pano di tau mai’di ang tihimpung di hao naoatee, ² "Ingkänna to pampakuhu ada’ anna ingkänna to Farisi ma’kuasa umpakaleso Atohanna Musa. ³ Dianto anna tuhu’iia’ anna pembabeing dia siamo ang napakuhuingkoa’, ampo’ dane’ umponialaii pembabenaii. Aka’ supung sika nainsang natula’ anna napepakuhuing umba noa Atohanna Musa, ampo’ daine’ nainsang napembabeing yato aka ang napepakuhuing. ⁴ Sika umpahsa tau untuhu’i atohang ang mapahhi’, sihapang napabullei bahaang ang handang matingngi, ampo’ daine’ sika naaku undului tau umpembabeing yato atohang, sihapang dai naaku undului tau umbaha yato bahaang ang handang matingngi. ⁵ Ingkänna aka siamo ang nababe supung aka’ pemala naita tau. Hapanganna sika naangka’i umpakäyyäng pahti-pahti sambayannaii anna umpakalambe’ maho pesangke’ kaya’ kalambe’na. ⁶ Anna ponna ke ahai pa’rame-rameang, ya’ si nakärä’i mohko’ di hao di ongeang ang dipasadiaing to dipakeangka’. Noa tunne’ ke maoi ma’sambayang si umpeäng ohko’ang ang handang mahasa. ⁷ Sika nakärä’i liu ponna natabe’ii ingkänna tau di hao di pasa’, anna ke natambaii ingkänna tau naoainte, ’O Tuangkuhu.’ ⁸ Ampo’ dioa’ dio daa umpabeii ingkänna tau naoaingkotee, ’O Tuangkuhu,’ aka’ supung mesaa’ ang umpotuangkuhu, anna sisolasohong asangkoa’ dio yaling di kasahaniang. ⁹ Anna daa unsändä’i la unsangai moi poro la mesa tau yaling inde di lino ungngoainte, ’Ambe’’ tandana umpakeangka’. Aka’ supung mesa Ambemu dianto ang yaho di suruka. ¹⁰ Anna datoune’ umpabeii tau la nasangaio, ’Pongkaha,’ aka’ supung mesa pongkahamua’ dianto Kodi’ inde To Dilanti’ la Mepasalama’. ¹¹ Menna ang handang keangka’ di alla’mua’ la pahallu mendahi to pantahiainna solana. ¹² Anna menna-menna unsanga kalaena mayahoang la napadahi madihoi’ang Puang Alataala, ampo’ ang unsanga kalaena madihoi’ang la napadahi mayahoang Puang Alataala." ¹³ Mane umpa’karaii to pampakuhu ada’ anna ingkänna to Farisi Puang Yesus naoatee, "Tilakakoa’ ingkämmu to pampakuhu ada’ anna ingkämmu to Farisi. Diongnga’to to kalasi. Dakoa’ umpabei tau la mendahi petauanna Puang Alataala, anna dio siangnga’ dai ungngaku mendahi petauanna Puang Alataala. Anna tau ang pemala mendahi petauanna Puang Alataala si unsarapa’ia’. ¹⁴ [Tilakakoa’ ingkämmu to pampakuhu ada’ anna ingkämmu to Farisi. Diongnga’to to kalasi. Si umbulitu’koa’ balu bahine lambi’ unghampa’i aka-akanna. Si ma’sambayang kalambe’koa’ aka’ pemalakoa’ dioaintee, ’Ei, meimäng si’da-si’da!’ Dio asammia’to indee ang la untahimbo tahungkung ang handang matingngi ke lambi’mi tempona nahohto’ Puang Alataala.] ¹⁵ Tilakakoa’ ingkämmu to pampakuhu ada’ anna ingkämmu to Farisi. Diongnga’to to kalasi. Le’ba’koa’ unsamba lino kalao-lao supung aka’ pemalakoa’ umpatama di ada’mu moi poro mesa tau ang tadia to Yahudi anna malai napensinnoaikoa’. Ampo’ ponna ke mampetahpa’mi yato tau, ya’ umpadahingnga’ mesa tau ang la sihatang tama di api nahaka liba’ puhane’ andana kalaemua’. ¹⁶ Tilakakoa’ ingkämmu to pambahanang ang buta. Noaa’ inde ang umpepakuhuing: Ponna aha mesa tau mopinda dai’ di Puang Alataala umpake Dasang Ada’ mendahi sa’binna, ya’ dai aha suhunna yato popindana lambi’ dai maaka ke dai napembabeing. Ampo’ ponna mopinda umpake aka-aka bulahang ang aha yaling di Dasang Ada’ mendahi sa’binna, ya’ hoa liu yato popindana anna pahallu napembabe si’daing. ¹⁷ Oa’ ingkämmu semahoang to buta pihkihang, darakaa’ dio ungnginsang ungngoate keangka’ tubunte’ Dasang Ada’ andana bulahang ang aha yaling? Aka’ Dasang Ada’ete’ ang umpamasero bulahang ang aha yaling. ¹⁸ Mampakuhu toukoa’ne’ ungngoatee: Ponna mesa tau mopinda dai’ di Puang Alataala umpake pantunuang penombaang mendahi sa’bi, ya’ dai aha suhunna yato popindana lambi’ dai maaka ke dai napembabeing. Ampo’ ponna mesa tau mopinda umpake penombaang ang aha yaho di pantunuang penombaang mendahi sa’binna, ya’ hoa liu yato popindana anna pahallu napembabe si’daing. ¹⁹ Ahana inang buta si’da-si’daa’ pihkihammu. Darakaa’ dio ungnginsang ungngoate keangka’ tubunte’ pantunuang penombaang andana penombaang ang aha yaho di hahona? Aka’ pantunuang penombaangngete’ ang umpamasero yato penombaang. ²⁰ Dahi ponna mesa tau mopinda umpake pantunuang penombaang mendahi sa’bi, ya’ naposa’bi asammite’ mengkalao di pantunuang penombaang lambi’ ingkänna penombaang ang aha yaho di hahona. ²¹ Anna ponna mesa tau mopinda umpake Dasang Ada’ mendahi sa’bi, ya’ naposa’bi asammitee’ moi Dasang Ada’ noa tunne’ Puang Alataala ang tohho yaling. ²² Anna ponna mesa tau mopinda umpake suruka mendahi sa’binna, ya’ bahtuanna yato tau umposa’bi toe’ Kapahentaanna Puang Alataala noa tunne’ Kalaena Puang Alataala ang mohko’ ma’pahenta yaho. ²³ Tilakakoa’ ingkämmu to pampakuhu ada’ anna ingkämmu to Farisi. Diongnga’to to kalasi. Umpenombaingnga’ dai’ di Puang Alataala bahe sampulona ingkänna rampa-rampa ang bomammi’ anna lohpo ang si dipopakuli. Ampo’ ang setonganna handang pahallua’ la umbabe situhu’ Atohanna Musa, sinnoanna mampapara-para, ma’kalemu pano di tau senga’ anna tuho maroho ang la mala dipetahpa’, bilang daia’ne’ umbabe. Ponna untuhu’ikoa’ atohang, ya’ pahallu untuhu’i asang; dai mala untuhu’i piha anna daine’ piha. ²⁴ Oa’ ingkämmu to pambahanang ang buta. Umpihki’a’ supu kaha-kaha ang saohko’ sinnoa mesa tau ang bilang naita nei’ ungngalai kampihsi’ ang mentama di enu’anna, ampo’ daia’ne’ umpihki’ kaha-kaha ang käyyäng puha nei’. Sinnoakoa’ mesa tau ang tahhi’ umpasienu’ onta ang aha yaling di enu’anna. ²⁵ Tilakakoa’ ingkämmu to pampakuhu ada’ anna ingkämmu to Farisi. Diongnga’to to kalasi. Sihapangkoa’ enu’ang bahtu’ kahti ang supung di aneanna dipamabasei. Ampo’ setonganna yalingnga’ di inahammu supung punno kamakahha’ang anna kakarakeang. ²⁶ Oa’ to Farisi buta, pamabaseiia’ dolu ang tando yaling di huänna, anna malai mabahahsi toe’ tando di aneanna. ²⁷ Tilakakoa’ ingkämmu to pampakuhu ada’ anna ingkämmu to Farisi. Diongnga’to to kalasi. Sinnoakoa’ mesa ku’bu’ ang dimabusai anna malai mahasa diita di aneanna, ampo’ setonganna tando yalinna punno karähko’ ang bobohsi’ anna punno bukunna to mate. ²⁸ Noa tumokoa’to dio, di aneang noakoa’ ang mapia anna meimäng naita tau, ampo’ yalingnga’ di inahammu punno kalosengang anna kamahoang. ²⁹ Tilakakoa’ ingkämmu to pampakuhu ada’ anna ingkämmu to Farisi. Diongnga’to to kalasi. Umpapiakoa’ ku’bu’na ingkänna nabi, anna umpamalehke’koa’ tanda pengkakalehaanna pano di tau ang maroho katuhoanna. ³⁰ Anna ungngoaa’tee, ’Ke la inang ahamang di tempona to baha’ dolu, ya’ dai kami’ la kiaku sika kiponialai umpatei ingkänna nabi.’ ³¹ Ampo’ dimangngakanna anna dio siangnga’ umpatandaang kalaemu, anna diongnga’to peänä’anna yato to umpatei ingkänna nabi. ³² Dahi bilang patahhi’ke’a’ lambi’ puha yato ingkänna dosa ang napahandu’ingkoa’ peneneammu. ³³ Diongnga’to to karake anna peänä’anna to karake! Daia’ aha lalang la lahpa’koa’ di hao mai di tahungkunna Puang Alataala, dianto api nahaka. ³⁴ Dahi pehingngii manahpaia’ indee: La kusuoingkoa’ mating sangngaka-sangngaka nabi, sangngaka-sangngaka tau ang manähäng anna sangngaka-sangngaka tuangkuhu. Ingkänna indee aha ang la umpateia’, anna senga’nake’ la untoke’ dai’ di kayu sitambeng anna ang senga’ la undahhaa’ yaling di pa’sambayangang anna la ullola lelengnga’ pano di ingkänna bohto. ³⁵ Dianto anna la natahungkungkoa’ Puang Alataala. Anna la nahoa toukoa’ nei’ tahungkunna ingkänna to papateang ang umpatei tau ang dai kekasalaang dolu, napahandu’ kamateanna Habel ang dai aha kasalaanna lambi’ kamateanna Zakharia änä’na ta Berekia ang napateia’ peneneammu di alla’na Dasang Ada’ anna pantunuang penombaang. ³⁶ Kutula’ingkoa’ setonganna tahungkunna yato ingkänna ang puha membabe noa la natangkung tau ang aha tempo dinoa." ³⁷ Natämpä’ing tula’na Puang Yesus umpihki’ yato ihsinna Bohto Yerusalem naoatee, "O ihsinna Yerusalem, palla’e dio inahammu umpatei ingkänna nabi anna unsaleba’i piha batu ang setonganna disuoingkoa’ sule! Masae allong pemala liuä’ la unghimpung ingkänna petauammu, sihapang indo mane’ ang unsalohko’i änä’na di hoi’ di pani’na, ampo’ daia’ ungngaku. ³⁸ Dianto anna napelleimokoa’ Puang Alataala lambi’ mahulla-hulla Dasang Ada’na. ³⁹ Pengkakalehaiia’, mengkalao dinoa inang dämä’ aha la ungngita lambi’ ma’tula’koa’ ungngoatee, ’Dibehene’ tau ang sule yaling di sanganna Dehata.’ "

¹ Donetoo le’ba’mi Puang Yesus umpellei Dasang Ada’na Puang Alataala. Ya’ suleng pahsikolana nalumba anna sika untula’i umba noa kamalekeanna yato Dasang Ada’. ² Ma’karang Puang Yesus pano diii naoatee, "Ungngita asammikaa’ ingkänna indoo? Kutula’ingkoa’ setonganna indo batu ang ungngitaa’ sipapa’-papa’ manahpa daete’ la noa lolo; ingkänna indoo la titale-tale asang ke dako’mi." ³ Pihsananna maong bete’ Puang Yesus di Tanete Zaitun anna mohko’i yaho. Menge mohko’ suleng mendungku’ sangngaka-sangngaka pahsikolana, aka’ pemala sika sipa’kara sumbana dai aha tau senga’ manghingngi. Sika mekutanang naoatee, "Tula’ingkang, pihhang ne la dahii ang untula’, anna umba noa tanda-tandana kasuleammu kapendoanna anna noa toi katämpä’anna inde lino?" ⁴ Natimba’mi Puang Yesus naoatee, "Madaka lolokoa’ andana napasähsä’lalangkoa’ tau senga’. ⁵ Aka’ mai’di tau la kende’ umpake sangangku naoatee, ’Kodi’mito indee To Dilanti’ la Mepasalama’!’ lambi’ la mai’di tau napasähsä’ lalang. ⁶ Anna ponna unghingngia’ kaheba didiona to sitolla’, bahtu’ moi unghingngia’ oninna, ya’ dakoa’ la pahallu mahea’. Aka’ ingkänna yatoo inang pahallu la dahi ampo’ tadiake’ tempona la tallang lino. ⁷ Bohto ang mesa la kende’ umbali bohto senga’, anna katomarayaang ang mesa la kende’ umbali katomarayaang senga’. La aha kabuhohangang anna lino’ käyyäng di umba-umba naonge di lino. ⁸ Ampo’ ingkänna yato kadahiang, mane pampahandu’annaete’ kamadahhaang ungngoloi lino bakahu, sinnoa mesa bahine ang mapi’di’ aka’ keänä’. ⁹ Ponna dahing ingkänna yatoo, ya’ la disahkamokoa’ anna didahhakoa’ lambi’ dipateikoa’. La mai’di tau mangkahi’di’koa’ di umba-umba naonge di lino aka’ untindo’ä’. ¹⁰ Anna mai’di di alla’na to pentindo’ku ang la umbahoi kapampetahpa’anna di Kodi’, la umbeho solana dipatei anna la ungkahi’di’ solana. ¹¹ La mai’di mengkalanda’ tau ang unsanga kalaena nabi ampo’ setonganna tadia, lambi’ mai’di tau la nabulingngi kapampetahpa’anna di Kodi’. ¹² La mai’di tau ang dang nainsang ungkalemui solana, aka’ tuhtuang kehängngäng to karake di lino. ¹³ Ampo’ tau ang tontong mampetahpa’ lambi’ kapuhaanna yato kamadahhaang inang la salama’. ¹⁴ Anna Kaheba Mapia didiona Kapahentaanna Puang Alataala la dipepainsangnging pano di ingkänna bohto di lino, anna malai nahingngi asang ingkänna tau. Puhaito yatoo, ya’ mane katämpä’anna pole’ lino." ¹⁵ Napatahhi’ tula’na Puang Yesus naoatee, "Situhu’ ang natula’ Nabi Daniel, la ungngitakoa’ ’yato ang si pakarakeang anna ang mekärähko’i si’da-si’da’ ke’de’ yaling di Dasang Ada’na Puang Alataala. (Ingkänna tau ang la mambata pahallu la napihki’ liu aka yato bahtuanna.) ¹⁶ Donetoo ingkänna tau ang aha dinne di Yudea pahallu la malai siang dai’ di bohto mahulla-hulla anna dai dipatei. ¹⁷ Tau ang sipatu yaling di aneang dasanna dang aha tempona la tamake’ di huäng dasanna ungngala aka-akanna. ¹⁸ Anna tau ang di hao di bela’na datunne’ aha tempona la sumuleke’ pano di dasanna ungngala pakeanna. ¹⁹ Donetoo la madahha si’da-si’da nasa’ding to dipoindo ang sipatu menge kehähtäng, noa tunne’ ang keänä’-änä’ maleake’. ²⁰ Pa’sambayangkoa’ anna malai tempo ang la ungngongeia’ le’ba’ sika lumpa’ membuni, dai sipatu uhangngallo anna dai sipatu allo katohhoang. ²¹ Aka’ donetoo la dahi kamasuhsaang ang dai aha mantondong, ang dake’ aha dahi mengkalao uhuna napadahi inde lino lambi’ dinoa, anna dang aha la dahi sala sumule. ²² Ponna ke dai napakapo’de’ yato tempo Puang Alataala, inang dai aha tau ang la tuho. Ampo’ la napakapo’de’ aka’ ungkalemui petauanna, dianto tau ang napillei. ²³ Ke donentoo ponna aha tau mangngoaingkoa’tee, ’Itare, inderanne’ dinne To Dilanti’ la Mepasalama’,’ bahtu’ naoatee, ’Indoranne’ di hao,’ daa umpetahpa’i yatoo. ²⁴ Aka’ mai’di la sule ang unsanga kalaena ’To Dilanti’ la Mepasalama’’ ampo’ setonganna tadiaetee’. Anna la aha toe’ ang unsanga kalaena ’nabi’ ampo’ setonganna tadiaetee’. La umpapia ang mepusa’-pusa’ anna malai disanga si’da ’to pepasalama’’ bahtu’ ’nabinna Dehata,’ ampo’ pahtuyunna la umbulitu’ hupatau, moi petauanna Puang Alataala. ²⁵ Dahi patama si’da-si’daia’ di inahammu, aka’ kutula’ lohpo’mingkoa’te’ indee aka ang la dahi dako’. ²⁶ Dahi ponna aha tau mangngoaingkotee, ’Itare, di hao di ongeang makä’däng To Dilanti’ la Mepasalama’,’ daa ungngakui pano ungngita. Bahtu’ naoatee, ’Itare, yaling membuni di tambing,’ daa umpetahpa’ia’ yato tula’naii. ²⁷ Aka’ kasuleangku Kodi’ inde Änä’ to Lino kapendoanna la sinnoa kila’ ang tikila’ yaling di katimbingang allo anna mesilo lambi’ sau di katempu’ang allo. ²⁸ Anna ponna ke ahai kaheba kasuleangku, inang la tahpa nainsang tau di umba-umba naongei, sinnoa pohapangang ang natula’ to baha’ dolu naoatee, ’Umba naonge aha bahke di hao tuntone’ naongei mokalipumpung karoaya.’ " ²⁹ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Dai masae puhanna dahi yato ingkänna kamadahhaang, ’ya’ malillimmi kalane aka’ dang la aha pesilona mata allo, noa tunne’ bulang. Bintäng la manahoi yaho mai di langi’ anna ingkänna ang aha yaho di langi’ la sisähä’-sähä’.’ ³⁰ Puhanna yatoo, ya’ kaitaammi yaho di langi’ mesa tanda ang umpamaleso kasuleangku, Kodi’ inde Äna’ to Lino, anna ingkänna tau di lino la sika umbu salamang ang kamateang, anna la sika naitaä’ sule yaho di hahona salehu’ sitonda kakuasaang anna kamatandeang käyyäng. ³¹ Tahpana kahingngiang oninna terompe’ ang handang käyyäng, ya’ Kodi’ inde Änä’ to Lino la unsuoä’ ingkänna malaeka’ku unghimpung samai petauangku di umba-umba naongei di lino, mengkalao di pote’na langi’ ang tando tama lambi’ sau di pote’na langi’ ang tando sau." ³² Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Alai mesa pohapangang pano di poang ara. Monna yato tangkena mamata anna malunä’ anna napahandu’mi mentahe’, bahtuanna dang masae anna la kulla’ bantimmi. ³³ Noa tunto nei’, ponna ungngitamokoa’ tanda-tanda ang puha kupakalesoingkoa’ langngena’, la ungnginsammi ungngoatee marungku’mi tempona kasuleangku. ³⁴ Kutula’ingkoa’ setonganna ingkänna tau ang tuho tempo dinoa inang dake’ la hopu asang akinna dake’ dahi ingkänna inde aka ang mane kutula’. ³⁵ Langi’ anna lino la tallang, ampo’ ingkänna aka ang kutula’ la tontong lolo nei’ lambi’ sapano-panona." ³⁶ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Didiona di pihhang la dahii ingkänna yatoo, dai aha mesa tau ang mala mangnginsang. Moi ingkänna malaeka’ yaho di suruka, moi Kodi’ inde Änä’, datuke’ Ko kuinsang. Supung Ambeku ang mangnginsang. ³⁷ Anna umba noa ang hali dahi di tempona Nabi Nuh, la noa tuntone’ la dahi ke lambi’mi tempona kasuleangku, Kodi’ inde Änä’ to Lino. ³⁸ Aka’ umba noa sika nasa’ding dolu naonge dake’ sompo’ le’bo’ dianto sika ma’sannang-sannang mande anna menu’, sipakabeng-kabeng anna senga’nake’ ang biasa sika nababe, lambi’ sika mentamane’ Nabi Nuh sibaha sanghapunna yato di kahpala’ uhainna. ³⁹ Dai aha sika nainsang aka yato ang la dahi. Diarang sika nabängngähängngi, sompo’i le’bo’ untallangngi ingkänna yatoii. La noa tuntone’ dako’ di tempo kasuleangku Kodi’ inde Änä’ to Lino. ⁴⁰ Donetoo la aha derua tau di hao di bela’na menge mengkähäng, ya’ mesa supu la diala anna dipatohhoine’ yato mesa. ⁴¹ La aha toi derua bahine ang menge lumambu’ sibaha, ampo’ mesa supu la diala anna dipatohhoine’ yato mesa. ⁴² Dianto anna madakakoa’ aka’ inang darea’te’ la ungnginsang pihhang tempona la suleä’, Kodi’ inde Dehatammu. ⁴³ Ampo’ pengnginsangngiia’ indee: ponna aha mesa puäng dasang ang inang nainsammi tehte’ sangngaka di bengi la sulei to paboko, tantuntee’ anna dai aha la hahe ampo’ la madaka si’da-si’da anna malai yato to paboko dai mentama di dasanna. ⁴⁴ Dianto anna pahallu toukoa’ dio sadia lolo, aka’ Kodi’ inde Änä’ to Lino la suleä’ di tempo ang daia’ ungnginsang. ⁴⁵ Dahi ang dioainte sabua’ ang tuhu’-tuhu’ang anna manähäng dianto ang la naängkä’ pongkahana umpongkahai anna la umpakande ingkänna sabua’ ang senga’ ke lambi’mi tehte’ ang sihatang. ⁴⁶ La kahsi liu yato sabua’ ang nalambi’ pongkahana ungkähäng manahpa kähänganna naonge sulei yato pongkahana. ⁴⁷ Kutula’ingkoa’ setonganna yato pongkaha la umpetahpa’ yato sabua’ lambi’ la naängkä’ mendahi to pandaka ingkänna aka-akanna. ⁴⁸ Ampo’ sabua’ ang meinaha-naha karake, la naoane’te yaling di pihki’na, ’Poso aka’ masaeke’ne’ mane sumulei pongkahaku, dahi beba’ä’ aka siamo kubabe.’ ⁴⁹ Ya’ napahandu’mi undahha ingkänna sabua’ senga’ ang nasibahaing mengkähäng, anna maoi ma’masannang-sannang mande, menu’ sibaha tau ang si biasa ma’malango-lango. ⁵⁰ Pihsananna sumulee’ yato pongkahana di tempo ang dai nainsang. ⁵¹ Lambi’ yato sabua’ la nadahha yato pongkahana napasinnoa kamadahhaanna ingkänna tau ang kalasi. Anna natibei tama di ongeanna kamadahhaang ang dai aha mantondong, di haontoo ang la naongei tau sika umbu salamang ang kamateang."

¹ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Ke donentoo ke sulemä’ ma’pahenta, yato kasuleangku la sinnoa inde pohapangang: Aha sampulo änä’ bahine ang si untindo’ to kabeng, mao pano ungngempei kasuleanna muane, pantang umbaha lampunna. ² Di alla’na yato to sampulo, aha lima ang keaka’ anna lima ang dai keaka’. ³ Yato änä’ bahine ang dai keaka’ umbaha lampunna, ampo’ daine’ umpasadia minnä’ ang la naminnä’ing yato lampunna ke puhang minnä’na. ⁴ Yatone’ änä’ bahine ang keaka’ inang umpasadiane’ minnä’ yaling di buli-buli ang la naminnä’ing lampunna ke puhang yato minnä’na ang inang aha yaling. ⁵ Ampo’ aka’ yato muane ang la kabeng masaee’ bengi daloloi aha sule, ya’ sika situndung yato änä’ bahine lambi’ hahei. ⁶ Tahpana tängngä bengi sika kohang tau naoatee, ’Suleng muane ang la kabeng! Maimokoa’ tammuii!’ ⁷ Ya’ kaleha asammi yato änä’ bahine anna umpasadia manahpai lampunnaii. ⁸ Yato änä’ bahine ang dai keaka’ malau pano di änä’ bahine ang keaka’ naoatee, ’Kalemuiang beaang sai’di’ minnä’mu aka’ la pi’deng kami’ lampungki’, puha minnä’na.’ ⁹ Mentimba’mi yato änä’ bahine ang keaka’ naoatee, ’Ya’ daete’ mala, aka’ datoikang la kanna’ kipake ke kibeakoa’. Dotang nei’ maokoa’ do ungngalli pano di to pa’balu’ minnä’.’ ¹⁰ Ya’ sika le’ba’ing do ungngalli minnä’. Di tempona sika le’ba’ mangngalli, ya’ suleng yato muane ang la kabeng anna le’ba’i pano di ongeang pa’tokabengang sibaha yato änä’ bahine ang keaka’ ang inang sadiang. Lambi’na pano, ya’ ditutu’ing baba. ¹¹ Pihsananna sule tunne’ yato änä’ bahine ang dai keaka’ anna sika tambai yaling di aneang naoatee, ’O Tuang, O Tuang, buhkeiingkang babamu!’ ¹² Ampo’ mentimba’ yato muane ang menge kabeng naoatee, ’Dakoa’ kuinsang, mennarakakoa’ dio?’ " ¹³ Natämpä’ing pohapanganna Puang Yesus naoatee, "Dianto anna pahallukoa’ madaka si’da-si’da, aka’ inang darea’te’ la ungnginsang allo anna tehte’na kasuleangku." ¹⁴ Nalombungngi tula’na Puang Yesus naoatee, "Kasuleangku umpasundung Kapahentaanna Puang Alataala la sinnoa toe’ inde pohapangang: Aha mesa pongkaha la mao pano di ongeang senga’ ang makahao. Dolunna la mao untambai dolu sangngaka-sangngaka sabua’na anna nasusaii aka-akanna ang pahallu nadakaiing. ¹⁵ Inde sabua’ pantang nasusai doi’ pera’ anna malai naputa’ situhu’ kamanähänganna. Sabua’ ang uhuna nabea limansa’bu doi’ pera’, ang kaderuanna nabea donsa’bu doi’ pera’, ang katallunna nabea sansa’bu doi’ pera’. Puhai yatoo, ya’ mane le’ba’i. ¹⁶ Yato sabua’ ang untahimbo limansa’bu doi’ pera’ tahpa mao siang do naputa’ yato doi’na. Ya’ ullambi’mi kauntungang limansa’bu sala doi’ pera’. ¹⁷ Noa tunne’ yato sabua’ ang kaderuanna ang untahimbo donsa’bu doi’ pera’ le’ba’ toe’ naputa’. Ya’ ullambi’mi kauntungang donsa’bu sala doi’ pera’. ¹⁸ Ampo’ yatone’ sabua’ ang untahimbo sansa’bu doi’ pera’, le’ba’ne’ do umbombeng tampo anna nalamungngi yato doi’ ang nabea pongkahana la naputa’. ¹⁹ Tahpana masae puhanna yatoo, ya’ sumuleng yato pongkahana anna sika nakutanaii didiona yato doi’ ang puha sika dibea la naputa’. ²⁰ Suleng yato sabua’ ang untahimbo limansa’bu doi’ pera’ umbaha yato doi’na sibaha yato kauntungang ang nalambi’. Naoante pano di pongkahana, ’O Tuang, yato doi’ ang umbeaä’ limansa’bu kuputa’, ya’ ullambi’mä’ kauntungang limansa’bu sala doi’ pera’.’ ²¹ Naoante yato pongkahana, ’Mapia liu ne babemu. Dionto inde sabua’ ang tuhu’-tuhu’ang anna mala dipetahpa’. Dahi aka’ malamo dipetahpa’ yaling di kaha-kaha ang saohko’, dinoa la kupetahpa’ tumo nei’ yaling di kaha-kaha ang käyyäng. Maimo anna ma’masannang-sannangngingke sibaha.’ ²² Sule tunne’ yato sabua’ ang untahimbo donsa’bu doi’ pera’ umbaha yato doi’na anna kauntungang ang nalambi’. Naoantee pano di pongkahana, ’O Tuang, yato doi’ ang umbeaä’ donsa’bu doi’ pera’ kuputa’, ya’ ullambi’mä’ kauntungang donsa’bu sala doi’ pera’.’ ²³ Naoante yato pongkahana, ’Mapia liu ne babemu. Dionto inde sabua’ ang tuhu’-tuhu’ang anna mala dipetahpa’. Dahi aka’ malamo dipetahpa’ yaling di kaha-kaha ang saohko’, dinoa la kupetahpa’ tumo nei’ yaling di kaha-kaha ang käyyäng. Maimo anna ma’masannang-sannangngingke sibaha.’ ²⁴ Pihsananna sule tunne’ yato sabua’ ang untahimbo sansa’bu doi’ pera’ anna naoaite pano di pongkahana, ’O Tuang, kuinsang kuoate masahhu’o. Anna aha tomande’ aka-akammu dai mangki’ ungkapahtui aka’ ungkuasai asangngo ingkänna tau. ²⁵ Dianto anna mahea’mä’ lambi’ maoä’ kulamung yato doi’ ang umbeaä’. Indeeng yato doi’mu, alai.’ ²⁶ Mentimba’mi yato pongkahana naoatee, ’Ahana inang dionto inde sabua’ ang meinaha karake anna tengkong bosi! Dahi ungnginsammi ungngoate aha tomande’ aka-akangku dai mangki’ kukapahtui aka’ ungkuasai asangngä’ ingkänna tau? ²⁷ Ponna noae dio pihki’mu, ya’ dotanne’ umbea pano di tau senga’ ne doi’ku ang la mala mambungai, lambi’ ke sumulemä’ mala kutahimbo ne doi’ku sibaha bunganna.’ ²⁸ Naoante yato pongkaha pano di suoanna ang senga’, ’Hampa’ine’ ne doi’na anna umbeai pano di sabua’ ang untokei doi’ sampulo sa’bu doi’ pera’. ²⁹ Aka’ menna-menna ang inang ahang aka-akanna la dihängngängngiking lambi’ la’bi kaleng, ampo’ tau ang dai aha, moi sai’di’ ang naampui bilang la dihampa’i asang nei’. ³⁰ Anna ne sabua’ ang dai huhu pembabena anna dai aha kunanna, pensaleba’ing tama di ongeang kamalillingang ang handang mapähtäng, di haontoo ang la naongei tau sika umbu salamang ang kamateang.’ " ³¹ Nalombungngi bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Kodi’ inde Änä’ to Lino la suleä’ dako’ sitonda kamatandeang anna natindo’iä’ ingkänna malaeka’. Ke donentoo la mohko’ä’ yaho di ohko’ang ang matande anna ma’pahenta salamang tomaraya. ³² Mane kuhimpungngi ingkänna tau di lino di hao di oloku. Yato ingkänna tau la kupasipataniang ang mapia pembabena anna ang tahuhu pembabena, sinnoa mesa to pangkambi’ ang umpasipataniang domba anna beke. ³³ Tau ang membabe mapia situhu’ pangngelo’na Puang Alataala la kupadihaone’ di tando kuanangku, anna tau ang membabe karake la kupadihaone’ di tando kaihingku. ³⁴ Pihsananna Kodi’ inde Tomaraya la kupa’karai yato tau ang di hao di tando kuanangku kuoaintee, ’Maimokoa’, ingkämmu ang nabehe Ambeku Puang Alataala. Pentamamokoa’ anna ungngala tahakoa’ yaling inde di katomarayaang ang inang napasadiaingkoa’ mengkalao pampahandu’anna lino dipapia. ³⁵ Aka’ naonge manonoä’ umbeaä’ andeang, naonge mahähängngä’ umpaenu’ä’, anna naonge liu lalangngä’ umpalempängngä’ tama di dasammu. ³⁶ Naonge dä’ mekaya’, umbeaä’ kaya’; naonge makorongngä’, undama manahpaä’; anna naonge yalingngä’ di tahungkung, ungngeka’ä’ anna ungkalemuiä’.’ ³⁷ Yato tau ang kupa’karai la sika mekutana naoatee, ’O Puang, di pihhang anna ahao kiita manono anna kipakandeo? Bahtu’ kiitao mahähäng anna kipaenu’o? ³⁸ Di pihhang anna ahao kiita liu lalang anna kipalempängngo tama di dasangki’? Bahtu’ kiitao dai mekaya’ anna kibeao kaya’? ³⁹ Di pihhang anna ahao kiita makorong anna kidama manahpao? Bahtu’ kiitao yaling di tahungkung anna kieka’o tama di pantahungkungang?’ ⁴⁰ Pihsananna Kodi’ inde Tomaraya la mentimba’ä’ kuoatee, ’Kutula’ingkoa’ setonganna ingkänna pa’kalemu ang puha umbabe, moinnakato anna umbabei pano inde di solasohongku ang memase-mase anna dai sundung tuhona, ampo’ setonganna Kodi’ete’ yato ang puha ungkalemui.’ ⁴¹ Puhaitoo, ya’ la kupa’karai tunne’ yato tau ang mohko’ di hao di tando kaihingku kuoatee, ’Palaikoa’ di hao di oloku, ingkämmu tau karake ang puha natändo Puang Alataala. Palaikoa’ anna tamakoa’ di api nahaka ang inang puha dipasadia la naongei Pongkahana setang anna ingkänna to pentindo’na. ⁴² Aka’ naonge manonoä’, dä’ aha umpakande; anna naonge mahähängngä’, dä’ aha umpaenu’. ⁴³ Naonge liu lalangngä’, dä’ umpalempäng tama di dasammu; naonge dä’ mekaya’, dä’ aha umbea kaya’; naonge makorongngä’ anna yalingngä’ di tahungkung, dao aha sule ungkandapaiä’.’ ⁴⁴ Yato tau ang di hao di tando kaihingku la sika mekutana naoatee, ’O Puang, pihhang anna ahao kiita manono, bahtu’ mahähäng, bahtu’ liu lalang, bahtu’ dao mekaya’, bahtu’ yalingngo di tahungkung anna dao kikalemui?’ ⁴⁵ Pihsananna Kodi’ inde Tomaraya la mentimba’ä’ kuoatee, ’Kutula’ingkoa’ setonganna naonge daia’ ungngaku ungkalemui sala’ umbannai inde di alla’na tau ang memase-mase anna dai sundung tuhona, tadiaete’ dia yato ang daia’ ungngaku ungkalemui ampo’ setonganna Kodi’etee’.’ ⁴⁶ Anna dianto inde mai tau ang la ditahungkung tama di api nahaka ang naongei kamadahhaang ang dai aha puhanna. Ampo’ yatone’ tau ang membabe mapia la tama nei’ di ongeang kamasannangang ang dai aha puhanna."

¹ Tahpana puha asang yato ingkänna pepakuhunna Puang Yesus, ya’ ma’tula’mi pano di pahsikolana naoatee, ² "Ungnginsangnga’ dongngallorang supu anna lambi’mi tempo pa’rame-rameang Paskana to Yahudi. Donetoo Kodi’ inde Änä’ to Lino la nabehoä’ mesa tau pano di tau ang la mantoke’ä’ dai’ di kayu sitambeng." ³ Donetoo sangngaka-sangngaka kapala imang anna setobaha’anna to Yahudi ma’limbo di hao di dasanna handang pongkahana imang ang disanga Kayafas. ⁴ Sika untula’ umba la napanoa unsahka Puang Yesus situhu’ pihki’ karakenaii, anna malai ditahungkung mate. ⁵ Ampo’ sika naoatee, "Dai mala disahka di tempona pa’rame-rameang aka’ umbai la umpasiba’di-ba’di tau mai’di." ⁶ Donetoo le’ba’mi Puang Yesus naung di Bohto Betania anna tohhoi di hoi’ di dasanna mesa tau ang hali bosi lollo’na napobua’ korong. Yato tau disanga ta Simon. ⁷ Menge mohko’ Puang Yesus mande, suleng mesa bahine umbaha mesa buli-buli maleke ang keihsi minnä’-minnä’ bomammi’ ang masu’li’ allinna. Mane natolloi mapia-pia dai’ di bää’na Puang Yesus. ⁸ Ingkänna pahsikolana Puang Yesus ungngita yato aka ang dahi. Lambi’ sika keaha’ anna sika sioa-oaintee, "Akakae’ indo kunanna anna ungkaleäng-leängngii yatoo? ⁹ Indo minnä’-minnä’na mala nabalu’ masu’li’ liu, anna nasusai allinna pano di to pemase-mase." ¹⁰ Ampo’ nainsang Puang Yesus pihki’naii. Naoante pano diii, "Akana ungkambahoringkoa’ dio inde bahine? Aka’ inde ang nababe mapia liu toe’ pano di Kalaeku. ¹¹ To pemase-mase nei’ dakoa’ lengka’ la sibaha lolo, ampo’ Kodi’ daingkea’ la sibaha lolo. ¹² Setonganna inde ang nababe, dianto untollo minnä’ bomammi’ pano di Kalaeku, bahtuanna napasadiaä’ la diku’bu’. ¹³ Kutula’ingkoa’ setonganna diamoto ang naongei dipepainsangnging Kaheba Mapianna Puang Alataala yaling di lino indee, ya’ dia tuntone’ la dipantula’i inde aka ang puha nababe bahine anna dikalehai loloi." ¹⁴ Pihsananna mesa di alla’na yato sampulo derua pahsikolana Puang Yesus ang disanga Yudas Iskariot le’ba’ do umpellambi’i kapala-kapala imang. ¹⁵ Lambi’na pano mekutanang naoatee, "Aka la unsahoiingkä’a’ ke kuduluikoa’ unsahka yato Yesus?" Ya’ naihsa’ siaming tallumpulo doi’ pera’ anna nabeai. ¹⁶ Napahandu’ siang inde ta Yudas semata umpeäng lalang ang la naonge umbeho Puang Yesus pano diii. ¹⁷ Tahpana lambi’ allo ang uhuna pa’rame-rameang ’Roti Takeragi,’ ya’ suleng mengngolo pahsikolana Puang Yesus anna mekutanai naoatee, "Umba naongei ongeang ang ungkärä’i ang la taongeia’ umpaaha pa’rame-rameang Paska? Tuhoingkang anna maoang kipasadia ang la dipake." ¹⁸ Mentimba’mi Puang Yesus naoatee, "Laokoa’ dai’ di dasanna ta Anu yaho di bohto mahoa’ anna ungngoaintee: Nasuoang sule Tuangkuhu naoaingkantee, ’Sämpäi’ke’ are’ anna lambi’mi tempona la mepellei. Dahi dinne are’ di dasammu la sihatang naongei umpaaha pa’rame-rameang Paska sibaha-bahaang.’ " ¹⁹ Ya’ le’ba’ si’dang yato pahsikolana anna nababei aka ang nasuoing Puang Yesus anna umpasadiai ang pahallu sika napake ma’rame-rame. ²⁰ Benginna yatoo mohko’mi Puang Yesus sibaha sampulo derua pahsikolana mande. ²¹ Menge sika mande, ya’ ma’karang Puang Yesus pano diii naoatee, "Kutula’ingkoa’ setonganna aha mesa di alla’mua’ ang la mambalu’ä’ dako’ pano di tau ang la mampateiä’." ²² Masuhsa asang liu nasa’ding yato ingkänna pahsikolana unghingngi yato tula’na Puang Yesus. Ya’ sika mekutana simesang pano naoatee, "Tadiane’ kodi’ ne ang ungngoaing, Puang?" ²³ Natimba’mi naoatee, "Diamoto ang kusibahaing untomme’ roti naung inde di piring, dianto yato ang la mambehoä’ pano di tau ang la mampateiä’. ²⁴ Inang la materä’tee’, Kodi’ inde Änä’ to Lino, situhu’ aka ang tiuki’ yaling di Suha’ Masero, ampo’ la tilakane’ yato tau ang mambalu’ä’. Malae’ ke la danne’ dipadahi tama di lino indee yato tau ang noa." ²⁵ Mekutana tunne’ yato Yudas ang inang la umbeho Puang Yesus pano di tau ang la mampatei naoatee, "Tadiane’ ne kodi’ ang ungngoaing, Tuang?" Naoante Puang Yesus, "Io, dionto nee, sinnoa ne ang untula’." ²⁶ Mengeke’ sika mande, ya’ ungngalang roti Puang Yesus anna umpalaui behe dai’ di Puang Alataala anna umbika-bikai yato dehpa, mane nasusai pano di pahsikolana anna naoaitee, "Alai indee anna ungngandeia’, dianto inde bätäng kalaeku." ²⁷ Puhai yatoo, ya’ ungngala bung enu’ang ang keihsi angkoro’ anna umpalaui behe dai’ di Puang Alataala, mane nabeai pano diii naoatee, "Enu’ asangkoa’ inde angkoro’. ²⁸ Aka’ inde angkoro’ dianto hahaku ang napake Puang Alataala umpasundung pa’dandianna. Inde hahaku la titollo anna malai diampungngi dosanna ingkänna tau ang mampetahpa’." ²⁹ Ampo’ kutula’ingkoa’, mengkalao dinoa dämä’ aha la ungngenu’ sala angkoro’. Diake’ kuenu’ salai ke sibaha-bahamingkea’ ungngenu’ angkoro’ bakahu yaling di Kapahentaanna Ambeku." ³⁰ Puhanna Puang Yesus sibaha pahsikolana umpenanii mesa penaniang pampudiang, ya’ sika le’ba’mi bete’ di Tanete Zaitun. ³¹ Ma’tula’mi Puang Yesus pano di pahsikolana naoatee, "Bengi dinoa dangnga’ la aha kapampetahpa’ammu mai di Kodi’, aka’ yaling di Suha’ Masero aha tiuki’ tula’na Puang Alataala ang naoatee, ’Yato to pangkambi’ la kupatei, lambi’ ingkänna yato domba ang nakambi’ la le’ba’i sisähä’-sähä’.’ ³² Ampo’ ponna ke tuhomä’ sumule dako’, ya’ la kupendoluirakoa’tee’ lambi’ naung di Galilea." ³³ Mentimba’mi Petrus naoatee, "Moinnakato ingkänna inde mai solaku la pa’da asang kapampetahpa’anna ke ungngitang aka ang la dahi pano di Kalaemu, ampo’ inang daeto ko la pa’da kapampetahpa’angku mating." ³⁴ Naoaminte Puang Yesus,"Kutula’ingko setonganna bengi dinoa dolunna la mentuhturuu’ mane’, ya’ puhamä’ umbahoi pentallung." ³⁵ Mentimba’mi Petrus naoatee, "Moinnakato anna la mate touä’ kodi’ sibahaingke, inang daete’ aha lalang la kubahoio." Ingkänna yato pahsikolana ang senga’ ma’tula’ toe’ noa. ³⁶ Donetoo, lambi’mi Puang Yesus sibaha pahsikolana bete’ di mesa ongeang ang disanga Getsemani. Umpa’karaing pahsikolana naoatee, "Ohko’mokoa’ done indee anna maokä’ pano dono indoo ma’sambayang." ³⁷ Umposolang ta Petrus sibaha derua änä’na ta Zebedeus mao sibaha. Ya’ masuhsa liung nasa’ding inde Puang Yesus anna masaha inahanna. ³⁸ Ma’karang pano yato di tallu pahsikolana ang nasibahaing naoatee, "Masuhsa si’da-si’da kusa’ding yaling di inahangku, noa kusa’ding ang la mate. Dahi tohhomokoa’ done indee anna madakaingkea’ sibaha-baha." ³⁹ Ya’ le’ba’mi sau-sau sai’di’ Puang Yesus mane malimuntu’i ma’sambayang. Yaling di sambayanna naoatee, "O Ambeku, ke la malai anna umpakahaoi inde kamadahhaang ang la kuolai. Ampo’ tadia pangngelo’ku la dahi, supung pangngelo’mu ang la dahi." ⁴⁰ Puhai ma’sambayang, ya’ sumuleng umpellambi’i yato tallu pahsikolana, ampo’ sika hahe nalambi’. Ma’karang pano di Petrus naoatee, "Daraka dio untähäng moi poro santehte’ madakaingke sibaha? ⁴¹ Madakakoa’ anna pa’sambayangkoa’ anna malai tähäng kapampetahpa’ammu ke disändä’i. Kuinsang inang pemalakoa’ mepaihang, ampo’ dasiang mala aka’ inang noa tubunne’ sipa’na hupatau malamma." ⁴² Puhai ma’kara, ya’ le’ba’ bumi ma’sambayang kapendoanna. Naoate yaling di sambayanna, "O Ambe’, ponna inang pahallu kuolai inde kamadahhaang anna dai mala umpakahao, ya’ pabeing dahi situhu’ pangngelo’mu." ⁴³ Puhai, sumule bumi umpellambi’i yato tallu pahsikolana. Ampo’ yato pahsikolana hahe bou nalambi’ aka’ situndu liung. ⁴⁴ Napabei tomande’mi sika hahe, anna mao bouine’ ma’sambayang kapentallunna. Yaling di sambayanna, noa lolo siang yato ang natula’. ⁴⁵ Puhanna ma’sambayang, sumuleng umpellambi’i pahsikolana anna naoaintee, "Akana mohahe-hahe lolorakoa’ dio? Itai, la lambi’mi tempona Kodi’, inde Änä’ to Lino, dibeho pano di tau ang umpa’bali Puang Alataala. ⁴⁶ Ke’de’mokoa’! Suleng yato tau ang la mambehoä’. Maimokoa’ talao tapellambi’i." ⁴⁷ Donetoo, mengeke’ ma’kara Puang Yesus, suleng yato ta Yudas sibaha sangkombongang käyyäng tau ang nasuo kapala-kapala imang anna setobaha’ang: aha ang umbaha pa’dang, aha ang umbaha sumämbu. (Inde Yudas mesa di alla’na sampulo derua pahsikolana Puang Yesus.) ⁴⁸ Inang puhang nabea Yudas tanda pano di tau ang nasibahaing naoaintee, "Diamoto tau ang kuurung dako’, ya’ Dianto ang la unsahkaa’." ⁴⁹ Umpellambi’i siang Puang Yesus inde ta Yudas anna naoaitee, "Sitammu bung tau, Tuang." mane naurungngi. ⁵⁰ Ampo’ napa’karai Puang Yesus naoaintee, "O sammuane, babe tomande’i yato ang puha umpahtuyu." Ya’ tahpa sika pano siang yato tau mai’di ang nasibahaing la unsahka Puang Yesus anna nasahkai. ⁵¹ Aha mesa di alla’na pahsikolana ang unsintä’ pa’danna mane natepä’ing talinganna mesa sabua’na handang pongkahana imang. ⁵² Ma’karang Puang Yesus pano naoatee, "Patamai sumule di banuanna ne pa’dammu, aka’ menna ang si umpopanaka pa’dang la mate toete’ nahoa pa’dang. ⁵³ Unsangaraka dio dä’ la nasuo siaming sule la’bike’ anna pitumpulo sa’bu malaeka’na Ambeku naduluiä’ ke malau maseä’ dai’? ⁵⁴ Ampo’ ponna napanoa Ambeku, ya’ dante’ la sundung aka ang tiuki’ yaling di Suha’ Masero ang naoatee pahallu la dahi ingkänna indee." ⁵⁵ Donetoo ma’karang Puang Yesus pano yato di tau mai’di naoatee, "To pabokorakakä’ indee anna sulekoa’ umpesele’ingkä’ anna umbaha sumämbu la unsahkaä’? Allo-allo si mampakuhuä’ di hipe di Dasang Ada’na Puang Alataala di tingngayomua’, ampo’ akana dä’ unsahka? ⁵⁶ Ampo’ ingkänna inde dahi anna malai sundung aka ang puha nauki’ ingkänna nabi yaling di Suha’ Masero." Pihsananna yato ingkänna pahsikolana le’ba’ing sika lumpa’ umpellei Puang Yesus. ⁵⁷ Puhanna sika unsahka Puang Yesus, ya’ sika nabahang mengngolo pano di handang pongkahana imang ang disanga Kayafas. Di hao yatoo, inang tihimpummi ingkänna to pampakuhu ada’ anna setobaha’ang. ⁵⁸ Yato Petrus mentindo’ malamba’ nei’ di kebo’na Puang Yesus lambi’ tama di tahämpä’ dasanna handang pongkaha imang anna mohko’i tama di alla’-alla’na yato to pandaka Dasang Ada’, aka’ pemala naita umba noa katämpä’anna yato panghohto’ang. ⁵⁹ Ingkänna kapala imang anna to Mahkeada’ Yahudi umpeäng si’da-si’da lalang anna malai ullambi’ mesa tau ang la mala untula’ kalosengang didiona aka ang hali nababe Puang Yesus anna malai ditahungkung mate. ⁶⁰ Ampo’ daloloke’ aha nalambi’ sa’bi ang maleso, moinnakato anna mai’ding tau untula’ kalosenganna didiona Puang Yesus. Pihsananna ahang derua tau mengngolo pano di to panghohto’, ⁶¹ naoatee, "Inde tau hali ma’tula’ naoatee, ’Malaä’ Kodi’ untalei Dasang Ada’ anna kupake’de’i sumule yaling di tallu allona.’ " ⁶² Ke’de’mi yato handang pongkahana imang anna mekutanai pano di Puang Yesus naoatee, "Ahanaraka inang dai ungngaku untimba’i inde mai petanda’na tau ang natanda’ingko?" ⁶³ Ampo’ mahta-mahta supu Puang Yesus. Ma’kara bumi yato handang pongkahana imang pano naoatee, "Yaling di sanganna Puang Alataala ang tuho, tula’ingkang dinoa: Dioraka inde To Dilanti’ la Mepasalama’, dianto Änä’na Puang Alataala, bahtu’ tadiarakako?" ⁶⁴ Mentimba’mi Puang Yesus naoatee, "Noanto ne ang untula’. Ampo’ kutula’ingkoa’: la aha tempona la ungngitakoa’ Kodi’ inde Änä’ to Lino mohko’ yaho di ongeang kakeangka’ang, tando kuananna Puang Alataala ang handang ma’kuasa, anna la suleä’ yaho mai di langi’ di hahona salehu’." ⁶⁵ Nahingnginna yatoo, keaha’ liung yato handang pongkahana imang lambi’ unseu’-seu’ kaya’na anna naoaitee, "Dante’ tau pahallu umpeäng sala to pansa’bii. Aka’ unghingngingnga’ne’ tula’na: ungngangka’ kalaena, pemala sinnoa Puang Alataala! ⁶⁶ Umbaa’ dio noa kabohtuammu?" Sika mentimba’mi naoatee, "Pahallu ditahungkung mate!" ⁶⁷ Ya’ sika untingkuruing lindona Puang Yesus anna nasidangku’-dangku’ii. Aha toe’ piha ang mantampiling. ⁶⁸ Anna sika umpakainu’-inu’i Puang Yesus naoaintee, "Ponna inang To Dilanti’ la Mepasalama’ si’dao, ya’ lähpä’i, anna untula’ingkang menna kahang ang mantampilingngo!" ⁶⁹ Lella’ mohko’ Petrus di aneang di tähämpä’ dasang, ya’ suleng mesa sabua’ bahine mekutana pano naoatee, "Ponna dä’ sala dio inde mesa ang si nasibahaing indo Yesus to Galilea?" ⁷⁰ Ampo’ ma’baho Petrus di olona tau mai’di naoatee, "Dai kuinsang aka ne ang ungngoaing." ⁷¹ Le’ba’mi pano di baba hala anna ke’de’i di hao. Aha bung mesa sabua’ bahine ang senga’ ungngita Petrus. Ya’ ma’karang pano di solana ang nasibahaing naoatee, "Inde tau kuita di langngena’ sibaha toe’ indo Yesus to Nazaret." ⁷² Ma’baho bumi Petrus naoatee, "Malaä’ mopinda ke la kuinsang lelengngi ne tau ang ungngoaing." ⁷³ Dai masae, yato sangngaka-sangngaka tau ang sika ke’de’ di hao, ullumba Petrus anna naoaintee, "Ahana inang dio inde mesa ang si nasibahaing indo Yesus, tandaang pa’tula’mu sinnoa pa’tula’na to Galilea." ⁷⁴ Ya’ napahandu’mi pole’ Petrus untändo kalaena anna mopindai naoatee, "Madosaä’ ke la kuinsang lelengngi ne tau." Donetoo ya’ mentuhturuu’ siang mane’. ⁷⁵ Mane pa’kalehai pole’ Petrus yato aka ang puha natula’ing Puang Yesus naoaintee, "Dolunna la mentuhturuu’ mane’, ya’ puhamä’ umbahoi pentallung." Le’ba’mi inde Petrus tama di aneang anna ma’duseng-dusengngi aka’ masuhsa liu nasa’ding.

¹ Tahpana marondonna mebengngi’-bengngi’, ya’ umpaahang kabohtuang ingkänna kapala imang anna setobaha’ang la untahungkung mate Puang Yesus. ² Sika umpungong Puang Yesus mane nabahai mengngolo pano di Tuambahsa’ Pilatus ang ungkapalai yato Poropensi Yudea. ³ Yato ta Yudas dianto tau ang umbeho Puang Yesus pano di tau ang la mampatei. Tahpana unghingngi kaheba ang naoate Puang Yesus ditahungkung mate, ya’ manohsong anna maoi do umpasule yato doi’ tallumpulo pera’ ang hali natahimbo, pano di kapala-kapala imang anna setobaha’ang, ⁴ anna naoaite pano, "Kusa’ding sala si’da-si’da aka’ umbehoä’ tau ang dai kekasalaang lambi’ ditahungkung mate." Ampo’ sika natimba’ naoaintee, "Ya’ dantokang kiinsang. Nee uhu’ammu tuburanto dio." ⁵ Lambi’ inde ta Yudas umpentibeming yato doi’na tama di Dasang Ada’, mane maoi do mentuyo untoke’ kalaena. ⁶ Nadohe’mi kapala-kapala imang yato doi’ anna sika naoaitee, "Inde doi’ dianto doi’ allinna sungnga’na mesa tau. Situhu’ atohang ada’taa’ inde doi’ dai mala dipodoi’ penombaang yaling di Dasang Ada’." ⁷ Tahpana puha sika situla’-tula’, ya’ nabohtung naoate yato doi’ la naalliing sallimbo tampo ang la si napangku’bu’i to mate ang sule di hao mai di bohto senga’. Sanganna yato ongeang dianto ’Bela’na to pantampa kohing tampo.’ ⁸ Ampo’ aka’ dialli umpake doi’ allinna kamateanna mesa tau, dianto anna disangang yato tampo lambi’ dinoa ’Tampo Haha.’ ⁹ Ya’ sundummi yato ang puha natula’ Nabi Yeremia naoatee, "Sika untahimbo sumule yato tallumpulo doi’ pera’, dianto doi’ allinna mesa tau ang puha napama’tantu to Israel. ¹⁰ Anna yato doi’ la sika napake ungngalli bela’na to pambabe kohing tampo, situhu’ tula’na Puang Alataala pano di kodi’." ¹¹ Donetoo mengngolong Puang Yesus pano yato di tuambahsa’ poropensi ang disanga Pontius Pilatus. Mekutanang Pilatus pano naoatee, "Diongka ne Tomarayanna to Yahudi?" Mentimba’mi Puang Yesus naoatee, "Noanto ne ang untula’." ¹² Ampo’ yatone’ pantanda’ tahuhunnaii ingkänna kapala imang anna setobaha’ang pano di Puang Yesus, daine’ naaku natimba’i, mahtang supu. ¹³ Ma’kara bumi Pilatus pano naoatee, "Mai’di inde mai tau ang mantanda’o membabe karake. Ahanaraka dai unghingngi, akaraka?" ¹⁴ Ampo’ tontong lolo dai aha mentimba’ Puang Yesus, mahtang supu. Lambi’ yato Pilatus pusa’ si’da-si’da. ¹⁵ Ang mendahi kabiasaang di hao yato di poropensi dianto: di tempona pa’rame-rameang Paskana to Yahudi, mala dilahpa’ mesa tau yaling mai di tahungkung, situhu’ kabohtuanna tau mai’di. ¹⁶ Anna donetoo sipatu aha mesa tau yaling di tahungkung ang handang kainsangang kakarakeanna. Yato tau disanga Barabas. ¹⁷ Dahi aka’ tihimpummi di hao di panghohto’ang mai’di liu tau, ya’ mekutanang Pilatus pano diii naoatee, "Mennaa’ kahang ang ungkärä’i la kulahpa’ingkoa’ yaling mai di tahungkung, Barabasdaka bahtu’ Yesus ang si disanga toe’ To Dilanti’ la Mepasalama’?" ¹⁸ Ma’tula’ noa inde Pilatus, aka’ inang nainsang naoatee nasuhung ingkänna to pambahananna to Yahudi umbeho Puang Yesus pano, aka’ sika nakasuehe. ¹⁹ Di tempona menge mohko’ Pilatus di hao di ohko’ang ang si naongei to pambohtu kaha-kaha, ya’ lambi’mi pano pepasanna bahinena naoatee, "Daa umpentamaii kaha-kahanna ne tau ang dai aha kasalaanna. Aka’ mane puhaä’ mangngipi didiona ne tau, anna inde pangngipingku napakahea’-hea’ä’." ²⁰ Ampo’ yato ingkänna kapala imang anna setobaha’ang semata unse’de’ yato tau mai’di anna malai malau pano di Pilatus lambi’ yato Barabas la dilahpa’ anna ditahungkung matei nei’ Puang Yesus. ²¹ Mekutana bumi yato Pilatus pano diii naoatee, "Mennaa’ kahang indo to derua ang ungkärä’i la kulahpa’ingkoa’?" Sika kohang mentimba’ naoatee, "Barabas!" ²² Mekutana sala bung Pilatus naoatee, "Ponna noa, ya’ aka ang pahallu kubabe pano di Yesus ang si disanga toe’ To Dilanti’ la Mepasalama’?" Sika kohang naoatee, "Pahallu ditoke’ dai’ di kayu sitambeng!" ²³ Mekutana bung Pilatus naoatee, "Ampo’ kakarakeang aka ang puha nababe?" Ampo’ yato ingkänna tau tuhtuang sika koha napekäyyängngi naoatee, "Pateirea’! Toke’ia’!" ²⁴ Tahpana nasa’ding Pilatus dang aha lalang senga’ ang la mala nababe, anna la kende’rang nei’ katadahiang yato di alla’na tau mai’di, ya’ ungngalang uhai anna umbaseii teyyena di olona tau mai’di, anna ma’karai naoatee, "Dä’ tangkung didiona kamateanna inde tau! Tangkung toboia’ dio kalaemu!" ²⁵ Ingkänna yato tau mai’di mentimba’ naoatee, "Pabeii, kami’ mantangkung ne kamateanna lambi’ naung di peänä’angki’ la mantangkung toe’." ²⁶ Ya’ nalahpa’ming Barabas yato Pilatus situhu’ palaunna tau mai’di. Pihsananna unsuoi tau umpohetong Puang Yesus, mane nabahai dai’ la natoke’ di kayu sitambeng. ²⁷ Donetoo inde Puang Yesus nabahang tantara tama di dasanna tuambahsa’, mane sika untambai asangngi solana tihimpung. ²⁸ Mane sika ungngalaii yato kaya’ kalambe’na Puang Yesus ang napake anna nabala’i kaya’ kalambe’ malahtu ang si napake tomaraya. ²⁹ Sika umpapiai songko’ kedui mane nasongko’ing. Mane sika ungngalai huntung anna nabea pano di teyye kuananna. Puhai yatoo, ya’ sika malimuntu’mi di tingngayona umpakainu’-inu’ Puang Yesus naoatee, "Tabe’, Tomarayanna to Yahudi." ³⁰ Yato setantaraang sika unsitingkuru-kurui Puang Yesus, mane naalai yato huntunna ang sika napahuntungngiing napenghahi’ing dai’ di bää’na. ³¹ Tahpana puha sika napakainu’-inu’, ya’ sika naalaing sumule yato kaya’ malahtu ang sika napapakeiing anna nabala’i sumule yato inang kaya’na toboe’. Mane nabahai sohong aka’ la ditoke’ dai’ di kayu sitambeng. ³² Donetoo sika le’ba’mi yato setantaraang umbaha Puang Yesus la do natoke’ dai’ di kayu sitambeng. Yaling di pellaoannaii, sitammung mesa tau disanga Simon ang sule di hao mai di Bohto Kirene. Ya’ sika napahsang umbulle yato kayu sitambeng. ³³ Tahpana sika lambi’ dai’ di mesa tanete saohko’ ang disanga ’Golgota’ (bahtuanna: ongeang kahuhhung), ³⁴ sika umpaenu’mi Puang Yesus angkoro’ ang puha dipasihau aka-aka ang mapäi’. Ampo’ tahpana nasändä’, ya’ dai naaku naenu’. ³⁵ Puhai yatoo, ya’ sika untoke’mi Puang Yesus dai’ di kayu sitambeng, mane nasusa-susa yato kaya’na umpake nomoro’ anna pantangngi mandohe’. ³⁶ Mane sika mohko’i di hao madaka. ³⁷ Yaho di haho bää’na Puang Yesus dipadehke’ papang ang naonge tiuki’ aka suhunna anna ditahungkung matei naoate, |scYesus, Tomarayanna to Yahudi.|r ³⁸ Donetoo aha toe’ derua tau senga’ nasibahaing Puang Yesus ditoke’, mesa tando di kuananna anna mesa tando di kaihinna. Yato tau sahing to bokoti. ³⁹ Yatoo ingkänna to liu lalang sika umbisi’ Puang Yesus anna nabilli’ing matanna. ⁴⁰ Aha ang mangngoatee, "Kusanga dio ne ang la ungkarakei Dasang Ada’na Puang Alataala, mane umpake’de’ salai yaling di tallu allona. Ke disangao Änä’na Puang Alataala, ya’ tuhungngo yaho mai, pasalama’o kalaemu!" ⁴¹ Noa tunne’ ingkänna kapala imang, to pampakuhu ada’ anna setobaha’ang, sika umbisi’ toe’ Puang Yesus naoatee, ⁴² "Mala nei’ umpasalama’ tau senga’, ampo’ akana bilang daine’ umpasalama’ kalaena? Ponna inang Tomarayanna si’da to Israel, ya’ mapiae’ ke la tuhungngi yaho mai di kayu sitambeng. Ponna noa, ya’ kipetahpa’mitoo kioate To Pepasalama’ si’da. ⁴³ Mampetahpa’ liu toe’ la naposolai lolo Puang Alataala, anna mangngaku naoate Änä’na Puang Alataala. Dahi taitaia’ dinoa la napasalama’ si’daraka Puang Alataala bahtu’ daraka." ⁴⁴ Yato to bokoti ang nasibahaing Puang Yesus ditoke’ yaho di kayu sitambeng ma’tula’ toe’ noa. ⁴⁵ Donetoo umbai tehte’ sampulo derua tängngä allo, ya’ pihsa’ malillimmi kalane lambi’ tehte’ tallu di solo’ allo. ⁴⁶ Tahpana tehte’ tallu solo’ allo, ya’ mekohang Puang Yesus yaling di basana napekäyyängngi naoatee, "|iEloi, Eloi lama sabakhtani?|r" ang bahtuanna, "O Puang Alataala, Dehatangku, akaboi anna umpelleiä’?" ⁴⁷ Nahingnginna yato sangngaka tau ang ke’de’ di hao ampo’ sala’ hingngi, ma’kara naoatee, "Hingngirea’, untambai Nabi Elia!" ⁴⁸ Mesa di alla’na yato tau mai’di tahpa lumumpa’ ungngala lomo’, mane natonängngi naung di angkoro’ mainsung, nasengke’i di pote’ bulo anna nadoangngi dai’ umpaenu’ Puang Yesus. ⁴⁹ Ampo’ yato tau senga’ ang aha di hao donetoo sika unsängkäi yato tau naoatee, "Dakäi’ dolu. Diare’ taitaia’ pole’ dinoa la sule si’da are Elia napasalama’." ⁵⁰ Ya’ mekoha sala bung Puang Yesus napekäyyängngi mane pohsu’i penanahanna. ⁵¹ Yaling di Dasang Ada’na Puang Alataala aha inni’ kaing makambang ang ungngalla’i Tambing Masero anna Tambing Handang Masero. Donetoo matena Puang Yesus, tahpa tilällä’ tibahe derua mengkalao yaho lambi’ naung di pote’na. Ya’ dahi siang lino’ käyyäng anna ingkänna tanete batu bika-bika. ⁵² Noa tunne’ mai’di ku’bu’ titungka’, lambi’ mai’di petauanna Puang Alataala ang puhang mate tuho sumule di hoi’ mai di kamateang. ⁵³ Anna puhanna tuho sumule Puang Yesus di hoi’ mai di kamateang, ya’ sika sohongngi tunne’ di hoi’ mai di ku’bu’ yato petauanna Puang Alataala anna sika umpalanda’i kalaena pano di mai’di tau yaho di Yerusalem ang si disanga ’bohto masero.’ ⁵⁴ Yato to pambahanang tantara anna ingkänna setantaraang ang nabahanang ang menge undakai Puang Yesus, sika mahea’ asang liu ungngita yato lino’ käyyäng anna senga’nake’ ang menge dahi, anna ma’karai naoatee, "Tahpa’e’ tora’ indee tau Änä’na si’da Puang Alataala!" ⁵⁵ Donetoo aha toe’ sangngaka-sangngaka bahine ang sika ke’de’ mangngita makahao. Inde mai bahine dianto ang umpotindo’-tindo’i anna umposaha Puang Yesus mengkalao di hao di Galilea. ⁵⁶ Di alla’na yato bahine aha Maria Magdalena, Maria indona ta Yakobus anna ta Yusuf, anna bahinena ta Zebedeus. ⁵⁷ Tahpana la benging, suleng mesa to Arimatea ang disanga Yusuf. Inde Yusuf to makaka anna inang to pentindo’na toe’ Puang Yesus. ⁵⁸ Le’ba’ mengngolo pano di Tuambahsa’ Pilatus umpalau bahkena Puang Yesus la naku’bu’. Ya’ umpahentang setantaraanna Pilatus anna malai sika nabea yato bahkena naku’bu’. ⁵⁹ Napatuhummi Yusuf yato bahke mane nabalungngi kaing bahahsi. ⁶⁰ Anna napalampa’i tama di ku’bu’ bakahu ang inang puha nabombeng tama di batu papang. Puhanna napatama, ya’ ungkisu’mi mesa batu käyyäng nalapa’ing yato baba ku’bu’na, mane le’ba’i napellei. ⁶¹ Ampo’ yato Maria Magdalena anna Maria ang senga’ sika ohko’ di hao yato di baba ku’bu’ mangngempe. ⁶² Puhanna allo pampatokaang ungngoloi allo katohhoang, suleng kapala-kapala imang anna sangngaka-sangngaka to Farisi mengngolo pano di Pilatus, ⁶³ anna sika naoaitee, "O Tuang, kikalehaike’ naonge tuhoke’ yato to la umbulingngi ingkänna tau, hali naoatee, ’Ponna lambi’mi tallu allona, ya’ tuhomä’ sumule di hoi’ mai di kamateang.’ ⁶⁴ Dianto anna sulemang anna malai umpahenta asang ingkänna setantaraang umpamadakai yato ku’bu’ lambi’ allo katallunna. Ponna dai dipanoa, ya’ umbai la sule yato pahsikolana anna umbokoi yato bahke mane ungngoainte ingkänna hupatau, ’Tuho si’dang sumule di hoi’ mai di kamateang.’ Ponna dahi noa, ya’ umbai la mai’di puhane’ tau ang la nabulingngi inde kadahiang ang katämpä’ andana yato ang dahi dolu." ⁶⁵ Naoante Pilatus pano diii, "Inderang mai to pandaka. Dinoa laokoa’ do dakai manahpai yato ku’bu’." ⁶⁶ Ya’ sika le’ba’mi yato to pandaka. Napamahha’mi yato batu pelapa’na baba ku’bu’ mane umpapiai tanda anna malai maleso dioate dai mala dibuhkei. Aha toi to pandaka ke’de’ di olona anna malai dai aha tau mandungku’i.

¹ Tahpana lehang yato allo katohhoanna to Yahudi, sipatu allo Mingku mebengngi’-bengngi’, sika le’ba’mi Maria Magdalena sibaha Maria ang senga’ do ungngeka’ yato ku’bu’na Puang Yesus. ² Donetoo pihsa’ tomande’mi aha dahi lino’ ang handang käyyäng, aka’ aha mesa malaeka’ tuhung yaho mai di langi’ anna ungkisu’i yato batu pelapa’na baba ku’bu’ mane mohko’i yaho di hahona. ³ Hupanna yato malaeka’ pansillo’ salamang pesilona kila’, anna pakeanna mabuhsa’ liu. ⁴ Anna yato ingkänna to pandaka sikalalla’ salamang ang diponno’i bukunna tandana mahea’ ungngita yato aka ang dahi. ⁵ Ampo’ ma’kara yato malaeka’ pano yato di derua bahine naoatee, "Daa ummaheaa’, aka’ kuinsang sulekoa’ umpeäng Puang Yesus ang hali ditoke’ yaho di kayu sitambeng. ⁶ Ampo’ dang aha dinne dinoa, aka’ tuhong sumule sinnoa aka ang puha natula’ingkoa’ dolu. Mairakoa’too anna unnenne’i patindoanna lo’bämmi. ⁷ Dahi dinoa penandamokoa’ lao, anna umpainsangngii ingkänna pahsikolana ungngoaintee, ’Tuhong sumule Puang Yesus di hoi’ mai di alla’na to mate! Napendoluimokoa’ are’ naung di Galilea. Di hoi’ke’ mane ungngitaia’.’ Kalehaiia’ inde tula’ku." ⁸ Napenandai siang le’ba’i sika lumpa’ umpellei yato ku’bu’. Yaling di pihki’naii nasa’ding alla’ la mahea’ ampo’ menau-nau sakali bure, anna maoi do umpainsangngi ingkänna pahsikolana Puang Yesus yato aka ang puha natula’ing malaeka’. ⁹ Pihsananna yaling di pellaoannaii, pihsa’e’ sule Puang Yesus napellambi’i anna ma’karai naoatee, "Salama’a’ mating!" Ya’ sika mendungku’ siang yato derua bahine anna malimuntu’i pano di bihti’na menomba. ¹⁰ Ma’karang Puang Yesus pano diii naoatee, "Daa ummahea’a’. Dinoa laomokoa’ anna umpainsangngii ingkänna pahsikolaku ang kuangka’ solasohongku, anna malai sika mao naung di Poropensi Galilea aka’ di hoi’mito la sika napangngitaiä’." ¹¹ Tahpana sumule yato derua bahine, ya’ le’ba’ing yato sangngaka-sangngaka tantara to pandaka pano di bohto mahoa’, anna umpainsangngii kapala-kapala imang yato aka ang puha dahi. ¹² Umpaahang kasitula’ang yato kapala-kapala imang anna setobaha’ang. Ya’ nabohtung sika la umbea mai’di doi’ pano yato di sangngaka-sangngaka tantara to pandaka ¹³ anna sika naoaintee, "Pahallua’ ungngoate pano di ingkänna tau, ’Sule pahsikolana tängngä bengi umboko yato bahkena mengeang hahe.’ ¹⁴ Anna ponna nahingngi inde kaheba to ma’pahenta Roma, ya’ kami’ ang la sitingngayo, dahi dakoa’ dio la masuhsa aka’ dakoa’ dio la nalambangngi." ¹⁵ Sika untahimbong yato doi’ sangngaka-sangngaka tantara to pandaka, anna sika nababe si’dai yato aka ang puha sika dipahentaing. Dianto anna tisembu’mi yato kaheba kalosengang tama di alla’na to Yahudi lambi’ dinoa. ¹⁶ Yato sampulo mesa pahsikolana Puang Yesus sika mao naung di Poropensi Galilea anna dai’i di mesa tanete situhu’ ang puha sika napahentaing Puang Yesus. ¹⁷ Tahpana sika ungngita Puang Yesus yaho yato di tanete, ya’ sika malimuntu’mi di olona menomba. Ampo’ aha sangngaka-sangngaka yato pahsikolana ang bata-bata aka’ naoate yaling di inahanna tadiaarang Puang Yesus si’da. ¹⁸ Mendungku’mi Puang Yesus pano diii anna ma’karai naoatee, "Puhamä’ nabea Ambeku ingkänna kakuasaang, la ma’kuasaä’ yaho di suruka anna yaling di lino. ¹⁹ Dahi laokoa’ pano di ingkänna bohto di lino, anna mampaturukoa’ di hao lambi’ aha to pentindo’ku mengkalao yato di ingkänna bohto. Anna tero’ia’ yaling di sanganna Ambeku Puang Alataala, anna sangangku, Kodi’ inde Änä’, anna Inaha Masero. ²⁰ Anna paturuia’ yato ingkänna tau membabe situhu’ aka ang puha kupahentaingkoa’. Anna kalehaiia’ indee: la tontongkoa’ kuposolai lolo lambi’ katämpä’anna lino."