Lukas

Lukas

¹ O Teofilus ang dipakeangka’, Mai’ding tau napengkabela-belai ungnguki’ manahpa yato ang hali dahi yaling di alla’-alla’ta didiona Puang Yesus. ² Yato ang sika nauki’ sinnoa siang aka ang hali tahingngi di hao mai di tau ang mengkalao dolu inang unsa’bii yato kaha-kaha ang hali dahi, lambi’ sika mendahi to pambaha Kaheba Mapia. ³ Dahi aka’ hali kupamapahehsa yato ingkänna kadahiang mengkalao di uhaka’na, ya’ kubohtung kuuki’ mesa suha’ ang la mampakaleso manahpaingko ingkänna yatoo. ⁴ Kupanoa anna malai ungnginsang ungngoatee ingkänna yato aka siamo ang hali dipaturuingko inang tahpa’ si’da-si’da. ⁵ Di tempona Herodes mendahi tomaraya di hao di Poropensi Yudea, aha mesa imang disanga Zakharia. Inde imang mesa di alla’na peänä’anna Imang Abia. Bahinena disanga Elisabet, peänä’anna toe’ imang. ⁶ Inde to sisangkolung sahing maroho di olona Puang Alataala anna tuho situhu’ pahenta anna atohanna Dehata sitonda dai aha sallaanna. ⁷ Ampo’ aka’ sahing matuang anna aka’ inde Elisabet tämänäng, lambi’ dai sika aha änä’na. ⁸ Pihsang tempo lambi’mi tempona peänä’anna Imang Abia la umbabe pengkähänganna imang di olona Puang Alataala yaling di Dasang Ada’na. Dahi Zakharia umbabe yato pengkähängang, ⁹ aka’ naonge anna sika napilleii yato imang, menna ang la mangngala bahe, ya’ Zakhariae’ ang nahoa lotterei ang mentama di ongeang Masero untunu kayu-kayu bomammi’ yaling ang mendahi penombaang, situhu’ kabiasaanna imang. ¹⁰ Dahi lella’ untunu kayu-kayu bomammi’ di olona Puang Alataala, ya’ yato tau mai’di sika mangngempene’ yaling di aneang lella’ sika ma’sambayang. ¹¹ Pihsananna mengkalanda’mi mesa malaeka’na Puang Alataala umpellambi’i Zakharia. Ke’de’ di hao yato di tando kuananna ongeang pantunuang kayu-kayu bomammi’. ¹² Naitanna yatoo, ya’ pihsa’ tungke’du’mi sitonda mahea’. ¹³ Ampo’ ma’tula’ yato malaeka’ naoatee, "O Zakharia, daa ummahea’, aka’ la ahante’ kalemba’anna yato sambayammu. Elisabet bahinemu la napadahiingko mesa muane-ane. Yato änä’ pahallu unsangai Yohanes. ¹⁴ La masannang liuo anna kahsi aka’ kadahianna yato änä’, anna dai dio supu la masannang liu, ampo’ mai’dike’ tau senga’. ¹⁵ Yato änä’ la keangka’ liu di olona Dehata, anna dai aha la ungngenu’ angkoro’ bahtu’ senga’na ang la melango, dia tuke’ inang la napunnoi Inaha Masero mengkalao di kehähtängnging. ¹⁶ La mai’di to Israel natehte sumule umpenombai Puang Alataala Dehatannaii. ¹⁷ La mendahi pesuona Puang Alataala ang matoho anna ma’kuasa sinnoa Nabi Elia. Anna la umpasikapiai to baha’ anna änä’na, anna tau ang dai untuhu’i atohang la sumule pano di lalang ang tahpa’ aka’ pepakuhunna. Ingkänna yatoo la nababe anna malai tokang inahanna mai’di tau untammui manahpa Dehata. " ¹⁸ Ya’ mekutanang Zakharia pano yato di malaeka’ naoatee, "Umbangko la kupangnginsangngi ke la pake dahi si’dai ne ang untula’, aka’ sahing matuamang inde bahineku?" ¹⁹ Mentimba’mi yato malaeka’ naoatee, "Kodi’mitoo inde Gabriel ang si napakasuo-suo Puang Alataala. Si ke’de’ä’ di olona. Dinoa nasuoä’ la kupa’karaio anna malai kupalambi’ inde kaheba mapia mating. ²⁰ Ampo’ ahana inang la pepeo anna dao mala ma’kara lambi’ dahi asang inde aka ang kutula’, aka’ dai umpetahpa’ inde kaheba ang inang la dahi si’da ke dako’i." ²¹ Donetoo yato tau mai’di ang menge sika mangngempe yaling di aneang, sika pusa’ nasa’ding ungngempei Zakharia, aka’ masae maho yaling di Dasang Ada’. ²² Tahpana sohommi Zakharia yaling mai, ya’ mamansing supu pano yato di tau mai’di aka’ dai mala ma’kara. Sika nainsammi yato tau mai’di naoatee mane hali kaita-ita yaling di Dasang Ada’. ²³ Puhai ungngola durunganna, ya’ sumuleng pano di dasanna. ²⁴ Sangngaka-sangngakai masaena puhanna yatoo, ya’ kehähtämmi Elisabet anna dai umpepaitaing kalaena yaling di lima bulanna situhu’ kabiasaanna tau donetoo. ²⁵ Naoatee, "Kahsi liuä’ dinoa aka’ nakalemuiä’ Dehata lambi’ napa’daiingkä’ inde tämänäng ang masaeng kuposili di olona tau mai’di." ²⁶ Yaling di kaunnunna bulanna hähtänna Elisabet, Puang Alataala unsuo malaeka’ Gabriel mao pano di mesa bohto di hao di Galilea disanga Nazaret. ²⁷ Nasuo la umpellambi’i mesa änä’ bahine ang menge sidohe Yusuf, mesa peänä’anna Tomaraya Daud. Yato bahine disanga Maria. ²⁸ Tahpana lambi’ yato malaeka’ pano di dasanna Maria, ma’tula’mi naoatee, "Salama’ mating di dio ang nabehe Puang Alataala, aka’ inang naposolaio." ²⁹ Nahingnginna Maria yato tula’, ya’ tungke’du’mi anna mekutanai yaling di inahanna naoatee, "Pake akang indo bahtuanna kara salama’na?" ³⁰ Ma’tula’mi yato malaeka’ naoatee, "Daa ummahea’ Maria, aka’ dio ullambi’o pebehe käyyäng di olona Puang Alataala. ³¹ La kehähtängngo dio anna la umpadahio mesa änä’ muane-ane ang la pahallu unsangai ’Yesus.’ ³² Yato änä’ la keangka’ liu anna la disangai Änä’na Puang Alataala To Handang Matande, anna Kalaena Puang Alataala ang la mangngangka’ mendahi Tomaraya sinnoa Daud nenena. ³³ Anna Dianto ang la umpahentai ingkänna peänä’anna Yakub lambi’ sapano-panona aka’ dai la aha katämpä’anna katomarayaanna." ³⁴ Mekutanang Maria pano yato di malaeka’ naoatee, "Umbanne’ ne la noa la mala dahi pano di kodi’ aka’ dake’ aha sangkolungku?" ³⁵ Mentimba’mi yato malaeka’ naoatee, "Inaha Masero la mampentamaio anna kakuasaanna Puang Alataala ang dai aha mantondong la mansapu’o. Dianto suhunna anna ne änä’ ang la umpadahi la masero anna la disangai Änä’na Puang Alataala. ³⁶ Anna pahallu toi ungnginsang, setonganna Elisabet solasohommu ang matuang anna masaeng tämänäng, dinoa menge toe’ ungkehähtängnging mesa änä’ muane-ane ang mellaong kaunnunna bulanna dinoa. ³⁷ Aka’ dai aha ang tala mala nababe Puang Alataala." ³⁸ Ma’tula’mi Maria naoatee, "Ya’ padahi si’danto ne ingkänna aka ang untula’, aka’ inang sabua’naä’ Puang Alataala." Ya’ le’ba’mi yato malaeka’ umpellei Maria. ³⁹ Donetoo mengkalaong Maria anna maoi pano di mesa bohto di alla’na tanetena Poropensi Yudea. ⁴⁰ Di hao yatoo, ya’ mentamang di dasanna Zakharia anna umpalambi’i kara salama’ pano di Elisabet. ⁴¹ Tahpana nahingngi Elisabet yato kara salama’na Maria, ya’ tibihtung yato änä’ yaling di kompenna, anna tahpa napunnoii Inaha Masero inde Elisabet. ⁴² Mane ma’tula’i kakoha-koha sitonda kakahsiang naoatee, "Inang la dibeheo di alla’na ingkänna bahine, noa tunne’ ne änä’ ang ungkehähtängnging la dibehe toe’. ⁴³ Pake menna turakä’ ko indee lambi’ indona Dehatangku sule mallumbaä’? ⁴⁴ Aka’ setonganna tahpana kuhingngi kara salama’mu inde änä’ ang menge kukehähtängnging tahpa tibihtu yaling di kompengku kahsi liu. ⁴⁵ Anna inang kahsio aka’ umpetahpa’mi ungngoatee yato ingkänna ang hali napainsangngio Dehata inang la sundung asang." ⁴⁶ Ma’tula’mi Maria naoatee, "Mengkalao di inahangku kupamatande Puang Alataala, ⁴⁷ anna masannang liu inahangku aka’ Puang Alataala, To Pepasalama’ku, ⁴⁸ aka’ dasiare’ kasi ungkalimpängngi kodi’ inde sabua’na ang memase-mase. Setonganna napahtung dinoa ingkänna tau di lino la naoa asangngingkä’tee, ’kehongko’.’ ⁴⁹ Aka’ To Handang Ma’kuasa umpadahing pembabe-pembabe ang dai aha mantondong pano di kodi’. Ya’ inang masero sanganna. ⁵⁰ Anna dai aha nabolinna pa’kalemunna pano di ma’lapi’-lapi’ tau ang mahea’ pano. ⁵¹ Napalanda’ kakuasaanna anna pampadahi Kalaena anna umpasisähä’-sähä’ ingkänna balinna ang ang malängkä’ inaha. ⁵² Ingkänna to kepangka’ napatuhungngi pangka’na anna umpakeangka’i ingkänna-ingkänna tau ang nasanga solana dai keangka’. ⁵³ Pano di tau ang manono napapunnoi andeang ang mapia, anna panone’ di to makaka nasuone’ sumule dai aha aka nabea. ⁵⁴ Ma’kalemu pano di kita’ to Israel, sabua’na, aka’ dai nakalimpängngi ma’kalemu pano di ⁵⁵ peneneanta Abraham anna peänä’anna lambi’ sapano-panona situhu’ ang puha nadandiing." ⁵⁶ Donetoo tohhoke’ Maria umbai tallu bulanna masaena mane sumulei. ⁵⁷ Pihsananna sundummi bulanna hähtänna Elisabet, anna lambi’mi tempona la keänä’, ya’ ungkeänä’ing mesa änä’ muane-ane. ⁵⁸ Tahpana nahingngi ingkänna sola bohtona anna ingkänna solasohonna didiona umba noa pa’kalemu käyyänna Puang Alataala ang napalanda’ pano, ya’ sangka’ ma’kahsi-kahsi asammi sibaha-baha. ⁵⁹ Lambi’i kakahuanna allona kadahianna yato änä’, ya’ sika sule asammi untille yato änä’, anna boheng sika la nasangaii Zakharia, napasikona ambena. ⁶⁰ Ampo’ ma’tula’ indona naoatee, "Dai, inde änä’ pahallu disangai Yohanes." ⁶¹ Ma’tula’mi yatoii naoatee, "Dai aha di alla’na solasohommu ang muane ang disangai noa." ⁶² Ya’ sika mamansing pano di ambena, anna sika napekutanaing didiona aka ang la nasangaiing yato änä’. ⁶³ Ya’ umpalaung ang dipangnguki’i anna nauki’i, noa indee: Sanganna dianto Yohanes. Ya’ sika pusa’ asammi yato ingkänna tau. ⁶⁴ Done sianto naongei tibuhke suana Zakharia lambi’ ma’tula’ umpudi sanganna Puang Alataala. ⁶⁵ Sika mahea’ asammi ingkänna tau ang tohho sidungku’ dasanna Zakharia anna yato aka ang dahi mendahi potula’ang di ingkänna pebohtoang di Yudea. ⁶⁶ Anna ingkänna tau ang manghingngi, napadipihki’na liu yato kaha-kaha ang dahi, anna sika naoaitee, "Bahtu’ la mendahi aka are’ inde änä’ ke dako’i?" aka’ natehte lolo teyyena Dehata. ⁶⁷ Zakharia, ambena yato änä’, napunnoi Inaha Masero lambi’ ma’kara-kara naoatee, ⁶⁸ "Dipudi sanganna Puang Alataala, Dehatanna to Israel, aka’ sule unsulängngi petauanna. ⁶⁹ Nabeaingkea’ To Pepasalama’ ang matoho si’da-si’da, peänä’anna Tomaraya Daud, sabua’na, ⁷⁰ situhu’ ang puha natula’ mengkalao dolu ungngolai nabinna ang masero, ⁷¹ anna malaingkea’ nalahpa’ di hao mai di balinta, anna di hao mai di teyyena tau ang mangkahi’di’ingkea’. ⁷² Lambi’ landa’ pa’kalemunna pano di peneneanta, anna la ungkalehaii pa’dandianna ang masero. ⁷³ Dianto pa’dandiang ang hali natula’ pano di Abraham, peneneanta sitonda napopindai, didiona pebehena pano di kita’a’ ⁷⁴ anna malaingkea’ lahpa’ di hao mai di teyyena balinta lambi’ la malaingkea’ dai mahea’ umbeho kalaeta dai’ di Puang Alataala, ⁷⁵ yaling di kamaseroang anna kamarohoang di olona, yaling di salu katuhoanta lambi’ mateta. ⁷⁶ Anna dio, änä’ku, la disangaio nabinna Puang Alataala, To Handang Matande, aka’ la umpendoluio Dehata anna malai umpatokaing lalang, ⁷⁷ anna la umpainsangngi toi ingkänna petauanna didiona kasalama’ang ungngolai kaampungang di hao mai di dosannaii. ⁷⁸ Marota’ si’da-si’da anna pa’kalemu Puang Alataala ang tapenombai. Tandana marota’, ya’ sule sinnoa lelle’na allo di mebengngi’ anna malaingkea’ napasalama’. ⁷⁹ Noanto kasuleanna sihapang mata allo ang unsilo ingkänna tau ang tohho yaling di kamalillingang anna kamahea’ang. La natehteingkea’ pano di lalang kamasahkeang." ⁸⁰ Yato änä’na Zakharia tuhtuang lobo’ anna tuhtuang matoho di mendehatanna. Motohho-tohho di hao di ongeang makä’däng lambi’ sundung tempona la umpepaitaing kalaena pano di to Israel.

¹ Donetoo naonge ma’pahentai Kaisar Agustus, ya’ umpasohong mesa pahenta la dipaaha pantekengang ingkänna tau di umba-umba naonge yaling di kapahentaanna. ² Dianto inde uhu-uhuna la dipaaha pantekengang, suka’ diängkä’na Kirenius mendahi Tuambahsa’ di hao di Poropensi Siria. ³ Ya’ le’ba’i asammi ingkänna hupatau umpapetekeng kalaena pano di bohtona simesa-mesa. ⁴ Noa tunne’ Yusuf le’ba’ toe’ umpellei Bohto Nazaret di hao di Galilea, lupano di Yudea, meroho pano di Bohto Betlehem, ongeang kadahianna Tomaraya Daud. Aka’ inde Yusuf dianto peänä’anna Daud. ⁵ Napanoa anna malai ditekeng toe’ di hao sibaha tunanganna Maria ang menge kehähtäng. ⁶ Tahpana sika lambi’ pano, ya’ lambi’mi tempona Maria la keänä’. ⁷ Ya’ ungkeänä’ing mesa muane-ane, änä’ uluana. Nasapu’mi sahedoro, situhu’ kabiasaanna tau donetoo, anna nalolingngi naung di pahahang, aka’ dang aha dasang ang lo’bäng ang la mala sika naongei. ⁸ Donetoo di bengi di hao yato di bohto, aha sangngaka-sangngaka to pangkambi’ ang menge undakai pangkambi’na di hao di päsäng. ⁹ Pihsananna ke pihsa’e’ aha mesa malaeka’na Puang Alataala ke’de’ di alla’-alla’naii anna landa’i kamatandeanna Puang Alataala lambi’ sika mahea’ liu. ¹⁰ Ya’ ma’tula’mi yato malaeka’ pano diii naoatee, "Daa ummahea’a’ aka’ setonganna la kupainsangngikoa’ Kaheba Mapia ang la napomasannang ingkänna tau di lino: ¹¹ Allo dinoa dinne di bohtona Tomaraya Daud dipadahimingkoa’ To Pepasalama’, dianto Dehatanta, To Dilanti’ la Mepasalama’. ¹² Anna malaia’ umpetahpa’ inde aka ang kutula’ingkoa’, la noa indee tandana: la ullambi’koa’ mesa änä’ malea disapu’ kaing, anna diloling di hoi’ di pahahang." ¹³ Yato malaeka’ pihsa’ halie’ mai’di anna umpudii sanganna Puang Alataala naoatee, ¹⁴ "Diängkä’ kamatandeang dai’ di Puang Alataala yaho di ongeang kamatandeanna, anna kamasahkeang yaling di lino pano di tau ang unsa’ding pa’kalemunna." ¹⁵ Tahpana le’ba’i yato sumule malaeka’ dai’ di suruka umpellei yato sangngaka-sangngaka to pangkambi’, ya’ sika situla’-tula’mi naoatee, "Maikoa’ talao pano di Betlehem anna malai taitaa’ aka ang dahi di hao situhu’ ang napainsangngiingkea’ Dehata." ¹⁶ Ya’ sika napenandai siang mengkalao. Sika ullambi’mi Maria anna Yusuf anna yato änä’na ang diloling di hoi’ di pahahang. ¹⁷ Tahpana sika naita, ya’ sika natula’mi aka ang hali sika nahingngi didiona yato änä’, ¹⁸ anna ingkänna tau ang unghingngi yato aka ang natula’ yato sangngaka-sangngaka to pangkambi’ sangka’ pusa’ asang. ¹⁹ Ampo’ napadiinahanna supu Maria ingkänna yatoo, laona siang napihki’. ²⁰ Ya’ sika sumuleng yato sangngaka-sangngaka to pangkambi’ sitonda kakahsiang anna umpudi sanganna Puang Alataala, aka’ samai ang sika nahingngi anna naita noa si’da-si’da yato ang hali sika natula’ing malaeka’na Puang Alataala. ²¹ Tahpana sundummi kahua allona suka’ dahinna anna lambi’mi tempona la ditille, ya’ sika nasangaing yato Änä’ ’Yesus,’ situhu’ ang inang hali natula’ malaeka’ dolunna anna nakehähtängnging indona. ²² Puhanna uhpa’pulo allona, ya’ lambi’mi tempona Yusuf anna Maria la dai’ di Dasang Ada’na Puang Alataala anna umpamasero kalaenaii situhu’ pepakuhunna Musa. Ya’ sika maong dai’ di Yerusalem umbaha yato Änä’ anna malai nabeho dai’ di Puang Alataala. ²³ Aka’ situhu’ pahentana Puang Alataala tiuki’ naoatee, "Ingkänna änä’ ang ulua ang muane pahallu dipamasero di olona Puang Alataala." ²⁴ Anna sika mao toi umpenombaing tunuang situhu’ pahentana Puang Alataala sahpasang buhku’ bahtu’ dangang-dangang mahäti’ derua. ²⁵ Yaho yato di Yerusalem aha mesa tau disanga Simeon. Inde tau maroho anna mampetahpa’ si’da-si’da di olona Puang Alataala, lella’ ungngempei to pepakahanganna to Israel, dianto To Dilanti’ la Mepasalama’. Inde Simeon napunnoi Inaha Masero, ²⁶ anna inang nadandi Inaha Masero naoatee dai la mate dolunna ungngita To Dilanti’ la Mepasalama’. ²⁷ Sule toe’ yaho di Dasang Ada’na Puang Alataala situhu’ petehtena Inaha Masero. Yato Änä’ ang disangai Yesus nabaha to baha’na tama di Dasang Ada’ anna malai dibabe-babeangngi situhu’ pahentana Dehata. ²⁸ Ya’ donetoo inde Simeon untammui manahpang yato Änä’ anna naahingngi, lella’ umpudi sanganna Puang Alataala naoatee, ²⁹ "O Puang To Handang Ma’kuasa, dinoa malante’ pole’ inde sabua’mu untambai yaling di kamalinoang situhu’ tula’mu, ³⁰ aka’ kuitanne’ To Pepasalama’ ang sule yaho mai di Dio, ³¹ ang umpatokaing di olona ingkänna hupatau di lino, ³² ang sihapang kamabayaang ang la umballoi lalanna ingkänna tau ang tadia to Yahudi anna malai sika sule mengngolo di Dio, dianto kamabayaang ang la umpalanda’ kakeangka’ang pano di petauammu to Israel." ³³ Yato ambena anna indona Änä’ pusa’ liu nahingngi yato aka ang natula’ didiona yato Änä’. ³⁴ Ya’ sika napalauming behe Simeon yatoii anna ma’tula’i pano di Maria indona yato Änä’ naoatee, "Inde Änä’ inang napillei Puang Alataala la untallangngi anna la umpasalama’ mai’di to Israel. La mendahi toi tanda yaho mai di Puang Alataala ang napa’bali mai’di tau, ³⁵ anna yato tau la umpalanda’ing ihsi inahannaii. Anna la masuhsa liu tou dio unsa’ding, sihapangngo natobo’ pa’dang ang pahe’la’." ³⁶ Di hao toi aha mesa bahine disanga Hana, änä’na Fanuel, peänä’anna Asyer. Indee bahine dianto mesa nabi, matua liung. Pitu supu taunna la’bi tohho sibaha sangkolunna puhanna kabeng, ³⁷ ya’ mateng muanena lambi’ mendahing balu bahine inde Hana, anna dinoa kahuang pulona uhpa’ pahiamanna. Motohho-tohho lolo yaling di Dasang Ada’ ma’sambayang anna ma’puasa. ³⁸ Donetoo sule tunne’ mendungku’ pano di Yusuf, Maria anna yato Änä’ anna ma’kuhhu’sumanga’i dai’ di Puang Alataala anna ma’tula’i didiona yato Änä’ pano di ingkänna tau ang menge ungngempei Yato ang la unsulängngi Yerusalem. ³⁹ Puhanna inde Yusuf, Maria anna yato Änä’ umbabe asang yato aka ang situhu’ pahentana Puang Alataala, ya’ sika sumuleng pano di bohtona, dianto pano di Nazaret di hao di Poropensi Galilea. ⁴⁰ Yato Änä’ tuhtuang lobo’ anna tuhtuang matoho, napunnoi kapainsangang anna mana’ pebehena Puang Alataala. ⁴¹ Yaling di taung boi anna taung boi, ke lambi’ bumi pa’rame-rameang Paskana to Yahudi, yato to baha’na Puang Yesus si mao dai’ di Yerusalem. ⁴² Di tempona anna sundungngi sampulo derua pahiamanna Puang Yesus, ya’ sika mao bumi dai’ situhu’ ang inang sika napanoa. ⁴³ Tahpana puha yato pa’rame-rameang, ya’ sika sumuleng ampo’ tohhoke’ne’ Puang Yesus yaho, ampo’ dai umpainsangngi to baha’na. ⁴⁴ Inde to baha’na nasanga mempola tung nei’ yaling di alla’na tau mai’di lambi’ napatahhi’ lolo pellaoannaii. Ampo’ tahpana sangngallo puhpu’ sika mellao daloloi aha naita, ya’ nadaka’ lelemmi tama di alla’na solasohonna anna insananna. ⁴⁵ Ampo’ aka’ dai aha sika nalambi’, ya’ sumuleng dai’ di Yerusalem napeäng. ⁴⁶ Tahpana katallunna allona napeäng, ya’ sika nalambi’mi yaling di Dasang Ada’ mohko’ yaling di tängngä-tängngäna to pampakuhu ada’, lella’ ma’pehingngi laona siang mekutana pano diii. ⁴⁷ Anna ingkänna tau ang manghingngi pusa’ asang unghingngi kamanähänganna anna ingkänna pentimba’na Puang Yesus. ⁴⁸ Tahpana naita to baha’na, ya’ pihsa’ pusa’ liung, mane ma’tula’i yato indona pano naoaintee, "O änä’ku, akana palla’e Dio inahammu umpanoaang? Masaemo kipeäng sibahaang ambemu sitonda kamahea’ang." ⁴⁹ Mentimba’ pano diii naoatee, "Aka’ akae Kodi’ anna pake la umpeängngä’? Darakaa’ dio ungnginsang ungngoatee, Kodi’ indee inang pahalluä’ tohho yaling di dasanna Ambeku?" ⁵⁰ Ampo’ dai sika napähäng aka yato bahtuanna tula’na pano diii. ⁵¹ Ya’ sika sumuleng sibaha-baha pano di Bohto Nazaret, anna tohhoi sibaha to baha’na. Anna yato ingkänna ang mane puha dahi napayaling supu di inahanna indona. ⁵² Anna yato Puang Yesus tuhtuang lobo’ anna tuhtuang kehängngäng kakeaka’anna anna tuhtuang napakamaya Puang Alataala anna ingkänna hupatau.

¹ Yaling di kasampulo limanna pahiamanna kapahentaanna Kaisar Tiberius, Pontius Pilatus menge ungkapalai Poropensi Yudea, anna Herodes ungkapalai Poropensi Galilea. Donetoo Filipus, ullu’na Herodes, mengene’ ungkapalai Poropensi Iturea anna Trakhonitas, Lisanias nei’ ungkapalaine’ Bohto Abilene, ² anna Hanas sibaha Kayafas mendahi handang pongkahana imang. Donetoo Puang Alataala umpa’tula’i Yohanes, änä’na Zakharia, di hao di ongeang makä’däng. ³ Ya’ le’ba’mi Yohanes unsamba kalane di hoi’ di lembänna Yordan umpalambi’ Bahtakaranna Puang Alataala anna kakoha-kohai naoatee, "Pengkatoba’koa’ anna behoi kalaemu ditero’ anna malai naampungngi kasalaammu Puang Alataala." ⁴ Indee situhu’ aka ang tiuki’ yaling di suha’na Nabi Yesaya ang naoatee, "Aha tau kakoha-koha di hao di ongeang makä’däng naoatee, ’Patokaingnga’ lalang ang la naola Dehata, pamarohoing lalanna. ⁵ Ingkänna ang mellembäng-lembäng pahallu ditambungngi, anna ingkänna ang mentanete-nete pahallu dihanteang. Lalang ang tiliko-liko la dipakaroho anna ang memmongko’-mongko’ la dihanteang. ⁶ Puhai yatoo mane la naita ingkänna tau to Pepasalama’ ang nasuo sule Puang Alataala.’ " ⁷ Donetoo mai’di liu tau ullumba Yohanes aka’ pemala ditero’. Ya’ ma’tula’mi Yohanes unsängkäi yato tau mai’di naoatee, "Oa’ ingkämmu peänä’anna ile keipo! Menna mangngoaingkoa’tee, pake la malakoa’ lahpa’ di hao mai di aha’na Puang Alataala ang la sule? ⁸ Dahi ponna pemalakoa’ lahpa’, ya’ pembabe mapiakoa’ situhu’ pembabe pengkatoba’ang, anna daa umpihki’ia’ ungngoatee la napa’daimingkoa’ dosammu Puang Alataala aka’ peänä’annakoa’ Abraham. Aka’ kutula’ manahpaingkoa’: ke naelo’i Puang Alataala, ya’ malaete’ inde mai batu napadahi peänä’anna Abraham. Dahi ponna daia’ ungngaku mengkatoba’ di hao mai di dosammua’, ya’ inang la natahungkundakoa’tee’. ⁹ Aka’ dinoa sadiang Puang Alataala la untahungkung tau ang membabe karake sinnoa yato uhase ang tokang di hao di poang kayu, anna ingkänna poang kayu ang dai keboa mapia la dilellengngi nei’ anna ditibeii tama di api." ¹⁰ Mekutanang yato tau mai’di pano naoatee, "Ponna noa, ya’ akae’ ang pahallu kibabe?" ¹¹ Natimba’mi naoatee, "Menna-menna ang aha derua pasang kaya’na pahallu nabea sahpasang pano di solana ang daine’ aha kaya’na. Noa tunne’ ang aha andeanna pahallu toe’ nababe noa yatoo." ¹² Donetoo sule toe’ to pahsinga’ sima. Ya’ sika mekutana tunne’ naoatee, "O Tuang, ya’ aka kami’ ang pahallu kibabe?" ¹³ Natimba’mi naoatee, "Daa umpahsinga’a’ londo anna ang inang si biasa." ¹⁴ Sule tunne’ setantaraang mekutana pano naoatee, "O ya’ kami’, aka kami’ ang pahallu la kibabe?" Natimba’mi naoatee, "Daa unghampa’i aka-akanna tau, anna daa untanda’ tau yaling di kalosengang, ampo’ diare’ tuhokoa’ situhu’ mai’dinna sahomu." ¹⁵ Donetoo yato ingkänna tau mai’di kamenge-mengeanna ungngempei To Dilanti’ la Mepasalama’ ang puha nadandi Puang Alataala, lambi’ sika mekutana-tana yaling di inahannaii nasanga Yohanesmi yato ang menge naempei. ¹⁶ Dianto anna ma’tula’mi Yohanes pano diii naoatee, "Dinoa supung kutero’koa’ umpakeä’ uhai, ampo’ la lambi’ tempona sule ang ma’kuasa puha nei’ andana kodi’. Tandana keangka’ yato Tau, moi la mensabua’ pälli’ä’ di olona, datukä’ sihatang. La natero’koa’ nei’ umpake Inaha Masero anna api. ¹⁷ Toka tung petapi di hao di teyyena anna sadiang la umpasisähä’ banne anna engka. Yato banne la nabe’bei mapiane’ tama di loko, ampo’ yatone’ engka la natunu nei’ tama di api ang ma’nala-nala lolo." ¹⁸ Mai’dike’ pepaturu senga’ ang natula’ Yohanes lella’ umpalambi’ Kaheba Mapia pano di tau mai’di. ¹⁹ Ampo’ donetoo yato Herodes, ang ma’kuasa di hao di Galilea, nasängkäi Yohanes didiona kasialaanna Herodias, bahinena ullu’na siang, anna mai’dike’ katadahianna ang hali nababe. ²⁰ Ampo’ yato Herodes bilang unghängngängngi supu katadahianna, bilang diang anna umpatamai di tahungkung Yohanes. ²¹ Naonge anna mai’di liu tau ditero’, ya’ ditero’ tunne’ Puang Yesus. Donetoo anna lella’ ma’sambayang, ya’ tibillämmi langi’ ²² mane naolai yaho mai Inaha Masero ang sinnoa hupanna dangang-dangang sule yaho di hahona. Pihsananna kahingngiammi kamahanna Puang Alataala yaho mai di langi’ naoatee, "Dionto ne Änä’ku ang kupakamaya anna ang umpamasannang inahangku." ²³ Di tempona umpahandu’i pengkähänganna Puang Yesus, ya’ umbai tallumpulong pahiamanna donetoo anna, situhu’ pampihki’na hupatau, Puang Yesus dianto änä’na Yusuf anna nenena dianto Eli. ²⁴ Inde Eli dianto änä’na Matat. Matat dianto änä’na Lewi. Lewi dianto änä’na Malkhi. Malkhi dianto änä’na Yanai. Yanai dianto änä’na Yusuf. ²⁵ Yusuf dianto änä’na Matica. Matica dianto änä’na Amos. Amos dianto änä’na Nahum. Nahum dianto änä’na Hesli. Hesli dianto änä’na Nagai. ²⁶ Nagai dianto änä’na Maat. Maat dianto änä’na Matica. Matica dianto änä’na Simei. Simei dianto änä’na Yosekh. Yosekh dianto änä’na Yoda. ²⁷ Yoda dianto änä’na Yohanan. Yohanan dianto änä’na Resa. Resa dianto änä’na Zerubabel. Zerubabel dianto änä’na Sealtiel. Sealtiel dianto änä’na Neri. ²⁸ Neri dianto änä’na Malkhi. Malkhi dianto änä’na Adi. Adi dianto änä’na Kosam. Kosam dianto änä’na Elmadam. Elmadam dianto änä’na Er. ²⁹ Er dianto änä’na Yesua. Yesua dianto änä’na Eliezer. Eliezer dianto änä’na Yorim. Yorim dianto änä’na Matat. Matat dianto änä’na Lewi. ³⁰ Lewi dianto änä’na Simeon. Simeon dianto änä’na Yehuda. Yehuda dianto änä’na Yusuf. Yusuf dianto änä’na Yonam. Yonam dianto änä’na Elyakim. ³¹ Elyakim dianto änä’na Melea. Melea dianto änä’na Mina. Mina dianto änä’na Matata. Matata dianto änä’na Natan. Natan dianto änä’na Daud. ³² Daud dianto änä’na Isai. Isai dianto änä’na Obed. Obed dianto änä’na Boas. Boas dianto änä’na Salmon. Salmon dianto änä’na Nahason. ³³ Nahason dianto änä’na Aminadab. Aminadab dianto änä’na Admin. Admin dianto änä’na Arni. Arni dianto änä’na Hezron. Hezron dianto änä’na Peres. Peres dianto änä’na Yehuda. ³⁴ Yehuda dianto änä’na Yakub. Yakub dianto änä’na Ishak. Ishak dianto änä’na Abraham. Abraham dianto änä’na Terah. Terah dianto änä’na Nahor. ³⁵ Nahor dianto änä’na Serug. Serug dianto änä’na Rehu. Rehu dianto änä’na Peleg. Peleg dianto änä’na Eber. Eber dianto änä’na Salmon. ³⁶ Salmon dianto änä’na Kenan. Kenan dianto änä’na Arpakhsad. Arpakhsad dianto änä’na Sem. Sem dianto änä’na Nuh. Nuh dianto änä’na Lamekh. ³⁷ Lamekh dianto änä’na Metusalah. Metusalah dianto änä’na Henokh. Henokh dianto änä’na Yared. Yared dianto änä’na Mahalaleel. Mahalaleel dianto änä’na Kenan. ³⁸ Kenan dianto änä’na Enos. Enos dianto änä’na Set. Set dianto änä’na Adam. Adam dianto änä’na Puang Alataala.

¹ Puang Yesus sumule di hoi’ mai di Salu Uhai Yordan napunnoi Inaha Masero lambi’ natehte pano di ongeang makä’däng. ² Di haonto naongei tohho uhpa’pulo allona masaena lella’ nasändä’i Pongkahana setang. Selama di hao dai aha naande moi la aka, dahi tahpana uhpa’pulo allona manonong nasa’ding. ³ Ma’tula’mi Pongkahana setang pano naoatee, "Ponna inang tahpa’ si’dao Änä’na Puang Alataala, ya’ pahentai ne mating batu anna malai membali dehpa anna malai ungngande." ⁴ Natimba’mi Puang Yesus naoatee, "Aha tiuki’ bahtakara ang naoatee, ’Ang napotuho tau tadiaete’ supu andeang.’ " ⁵ Puhai yatoo, ya’ umbaha bumi Puang Yesus dai’ di mesa ongeang ang malängkä’ anna napaitai asangngi samai katomarayaang di lino yaling di sangkapiri mata supu. ⁶ Ma’tula’mi Pongkahana setang pano naoatee, "Inde sau ingkänna kakuasaang anna kamatandeang la kubeho asang mating di Dio, aka’ ingkänna ne sau kuampui asammi anna mala kubeho tomande’ pano di menna-menna ang kuelo’i. ⁷ Dahi ponna ke malimuntu’o di oloku menomba, ya’ ingkänna ne sau la kubea asangngo mendahi ampuammu." ⁸ Ampo’ natimba’ Puang Yesus naoatee, "Aha tiuki’ yaling di Suha’ Masero naoatee, ’Pahalluo umpenombai Puang Alataala Dehatammu anna Dianto supu ang la pahallu untuhu’i.’ " ⁹ Ya’ umposola bumi Puang Yesus dai’ di Yerusalem anna naposolai dai’ di ongeang ang handang malängkä’ yaho di hahona Dasang Ada’na Puang Alataala mane ma’tula’i pano naoatee, "Ponna inang Änä’na si’dao Puang Alataala, ya’ sändä’ke’ pengkanahoo naung indo di tampo, ¹⁰ aka’ aha tiuki’ yaling di Suha’ Masero naoatee, "La napahentaingko malaeka’na anna malai sika nadakaio, ¹¹ lambi’ la namäntä’io anna malai dai tihahi’ bihti’mu naung di batu.’ " ¹² Natimba’mi Puang Yesus naoatee, "Aha tiuki’ bahtakara ang naoatee, ’Daa unsändä’i Puang Alataala Dehatammu.’ " ¹³ Tahpana yato setang puha unsändä’i Puang Yesus ungngolai ma’kahupa-hupa pesändä’, ya’ le’ba’mi ungkahaoi Puang Yesus anna ungngempeii tempo ang la naonge nasändä’i sala bou. ¹⁴ Ya’ sumuleng Puang Yesus pano di Galilea sitonda kakuasaanna Inaha Masero lambi’ kaheba didiona Kalaena kahingngiang di ingkänna Poropensi Galilea. ¹⁵ Donetoo menge siang mampakuhu tama di pa’sambayangang, anna napudi asangngi ingkänna tau. ¹⁶ Le’ba’mi Puang Yesus pano di Nazaret ang naongei lobo’ anna, situhu’ kabiasaanna, ponna lambi’ bumi allo katohhoang, ya’ mao bung tama di pa’sambayangang anna ke’de’i yaling umbata Suha’ Masero. ¹⁷ Donetoo nabeang suha’ to pambahananna pa’sambayangang ang nauki’ Nabi Yesaya. Tahpana nabuhkei, ya’ nalambi’mi mesa baheang ang naongei tiuki’ naoatee, ¹⁸ "Inaha Maserona Puang Alataala tohho yaling di Kalaeku, aka’ puhamä’ nalanti’ la umpalambi’ Kaheba Mapia pano di to pemase-mase. Nasuoä’ sule anna malaä’ umpainsangngi to ditahungkung kuoatee, ’Lahpa’mokoa’!’ anna pano di to buta kuoatee, ’Paitamokoa’!’ anna pano di tau ang didahha kupabeba’ toe’. ¹⁹ La kupakaheba kuoatee, ’La lambi’mi tempona Puang Alataala la umpasalama’ petauanna.’ " ²⁰ Puhai yatoo, ya’ nalolommi sumule yato suha’ anna nabeai sumule pano di to pambe’bei suha’, mane mohko’i. Ya’ sika nenne’ asammi ingkänna tau pano. ²¹ Napahandu’mi mampakuhu pano diii naoatee, "Allo dinoa dipasundummi inde baheang Suha’ Masero di tempona anna unghingngiia’." ²² Ingkänna yato tau ungngangka’ tahpa’ asang yato Puang Yesus anna sika pusa’ unghingngi yato kara ang napasohong ang mepakahanga si’da-si’da. Lambi’ sika situla’-tula’ naoatee, "Tadiarakae’ inde änä’na Yusuf?" ²³ Ma’tula’ bung Puang Yesus pano diii naoatee, "Tantunte’ anna umpahingngi-hingngiä’a’ sinnoa ang si natula’ to baha’ dolu ungngoatee, ’O to pa’pakuli, pakulii dolu kalaemu tobou dio! Babe toine’ dinne di bohto kalaemu ingkänna kadahiang ang kihingngi dahi di hoi’ di Kapernaum!’ " ²⁴ Napasilombung tula’na naoatee, "Kutula’ingkoa’ setonganna daete’ aha mesa nabi ang dipakeangka’ yaling di bohtona toboe’. ²⁵ Anna kutula’ingkoa’, di tempona Nabi Elia naonge anna dai aha kene’ tallu setangnga taung masaena, lambi’ dahi kabuhohangang ang dai aha mantondong, ya’ donetoo aha mai’di liu balu bahine dinne di Israel. ²⁶ Ampo’ dai disuo Nabi Elia la ungkalemui mesa di alla’naii, ampo’ panoe’ di mesa balu bahine ang tadia to Yahudi, ang tohho di hoi’ di bohto senga’ dianto Bohto Sarfat, ang sidungku’ Sidon. ²⁷ Noa tunne’ di tempona Nabi Elisa mai’di to Israel ang nahoa korong tamahamu’, dianto bosi lollo’na, anna dai aha moi poro la mesa ang napabono’ sehalinna mesa to Siria ang disanga Naaman." ²⁸ Ingkänna yato tau yaling di pa’sambayangang keaha’ asang unghingngi yato tula’na Puang Yesus. ²⁹ Tahpa sika ke’de’ anna unghambaii Puang Yesus malai yaling mai di bohto. Di hao yato di bohto aha karakeang di behinna. Ya’ inde Puang Yesus sika nabaha pano yato di karakeang aka’ pemala sika nasumbäng naung. ³⁰ Ampo’ napealla’ supu Puang Yesus yato ingkänna tau anna le’ba’i napellei. ³¹ Puhai yatoo, ya’ le’ba’mi Puang Yesus naung di mesa bohto mahoa’na Poropensi Galilea ang disanga Kapernaum, anna mampakuhui di hoi’ ke allo katohhoang bumi. ³² Sika pusa’mi yato ingkänna tau unghingngi umba noa pepakuhunna, aka’ ingkänna tula’na punno kakuasaang. ³³ Yaling yato di pa’sambayangang aha mesa tau ang napentamai setang kakoha-koha napekäyyängngi naoatee, ³⁴ "Eh, Dio ne Puang Yesus to Nazaret, aka suhunna anna ullumbaang? Suleo la unghopuiang? Kuinsang mennao setonganna: Dionto to Masero, pesuona Puang Alataala." ³⁵ Ampo’ nakarahta’ Puang Yesus naoaintee, "Mahtangngo! Anna palaio mai done ne di tau!" Yato setang tahpa umpensaleba’ing yato tau pano di alla’-alla’na tau mai’di anna malaii yaling mai, dai aha ungngaka-aka yato tau. ³⁶ Anna ingkänna tau pusa’ si’da-si’da anna situla’-tula’i naoatee, "Ahana inang bakahu inde pepakuhunna! Aka’ sitonda kakuasaang umpahenta setang lambi’ malai si’da." ³⁷ Donetoo kaheba didiona Puang Yesus tisembu’ sau tama di ingkänna bohto di hao di Galilea. ³⁸ Puhai yatoo, ya’ le’ba’mi Puang Yesus umpellei yato pa’sambayangang anna maoi pano di dasanna ta Simon. Yato pasananna Simon ang bahine nahoa luhsu tamahamu’, lambi’ sika malau pano di Puang Yesus ke la malai napabono’. ³⁹ Ke’de’mi Puang Yesus di hao di behinna yato bahine anna umpahentai yato korong malai, lambi’ malai si’da. Yato bahine tahpa kaleha anna umposahai yatoii. ⁴⁰ Tahpana solo’ allo, ya’ suleing mai’di tau umbahai ingkänna to makoronna ang nahoa ma’kahupa-hupa korong. Ya’ pantammi nasahpa Puang Yesus anna napabono’. ⁴¹ Aha toe’ mai’di tau ang napentamai setang. Yato setang malai yaling mai di tau anna kakoha-kohai naoatee, "Dionto ne Änä’na Puang Alataala." Ya’ sika nalahammi Puang Yesus anna dai sika napabei natula’ yato aka ang sika nainsang, aka’ sika nainsang naoatee, Dianto To Dilanti’ la Mepasalama’. ⁴² Tahpana lelle’mi allo, le’ba’mi Puang Yesus umpellei yato bohto lupano di mesa ongeang ang mahulla-hulla. Ampo’ nasipeäng-peängngi yato ingkänna tau. Tahpana sika nalambi’, ya’ napalau liung pano ke la malai anna dai le’ba’ umpellei yatoii. ⁴³ Ampo’ ma’tula’ pano diii naoatee, "Kaheba Mapia didiona Kapahentaanna Puang Alataala pahallu toe’ kupepainsangnging pano di bohto senga’ aka’ dianto suhunna anna nasuoä’ sule." ⁴⁴ Dahi le’ba’ Puang Yesus unsamba ingkänna bohtona Yudea umpepainsangnging Kaheba Mapia tama di pa’sambayangang.

¹ Pihsang tempo ke’de’ Puang Yesus di hao di behing Le’bo’ Genesaret anna punnoi tau di behinna aka’ pemala sika umpehingngii Bahtakara Dehata. ² Di hao yato di behing le’bo’ aha derua lopi naita Puang Yesus. Yato puänna lopi sika tuhummi anna mengei umbasei dalana. ³ Mendai’mi Puang Yesus di mesa di alla’na yato lopi, dianto lopinna ta Simon, anna unsuoi ta Simon nabuhsu’-buhsu’ sai’di’ yato lopinna tama di malimbeng-limbenna. Mohko’mi yaho yato di lopi anna umpakuhui yato tau mai’di. ⁴ Puhai ma’tula’, ya’ umpa’karaing ta Simon naoaintee, "Polopio tama di malimbenna anna umpensambangnging dalamu unsahka bau." ⁵ Mentimba’mi ta Simon naoatee, "O Tuang, malupumang kipesambengii mengkähäng kahha’ ampo’ moi poro la anitunna tala ahai kilambi’. Ampo’ aka’ Dio unsuoä’, ya’ la maorä’te’ do modala." ⁶ Tahpana sika mao si’da modala, ya’ undalang mai’di si’da-si’da bau lambi’ la seu’ kaleng dalana napobua’ yato bau. ⁷ Untambaing solana ang di hao di lopi senga’ anna malai sika nadului umpealai yato bau. Ya’ suleng yato solana anna sibaha-bahai umpangngihsi yato lopinnaii, lambi’ yato derua lopi sai’di’ kale tala limmi’ napobua’ mai’dinna yato bau. ⁸ Yato Simon pusa’ si’da-si’da ungngita yato kadahiang lambi’ mao malimuntu’ pano di Puang Yesus anna naoaitee, "O Puang, kalemuiä’ laoo pelleiä’, aka’ kodi’ indee to madosaä’." ⁹ Dai dia supu ang pusa’ si’da-si’da, ampo’ yato toe’ ingkänna solana ang nasibahaing yaling yato di lopi pusa’ si’da-si’da ungngita yato bau sahsamanna ang sika nasahka. ¹⁰ Noa tunne’ yato änä’na ta Zebedeus ang di hao di lopi senga’, dianto ta Yakobus anna ta Yohanes, solana mengkähäng ta Simon, sika pusa’ toe’. Ma’tula’mi Puang Yesus pano di ta Simon naoatee, "Daa ummahea’! Mengkalao dinoa la mendahio to podala hupatau, dianto la umbahaikoa’ hupatau mendahi to pentindo’ku." ¹¹ Yato ta Simon sibaha yato sangngaka-sangngaka solana sika umbuhsu’ lopinnaii pano di behing le’bo’, mane sika umpelleing yato ingkänna pengkähänganna anna mentindo’i. ¹² Pihsang tempo Puang Yesus tohho yaling di mesa bohto mahoa’. Yaling yato di bohto aha mesa tau ang nahoa korong tamahamu’, dianto bosi lollo’na. Tahpana ungngita Puang Yesus yato tau, ya’ malimuntu’mi di olona menge ma’kara naoatee, "O Puang, ponna ungngaku umpabono’ä’, ya’ la bono’ siamä’te’ dinoa." ¹³ Ungngehte’ siang teyyena Puang Yesus anna ungngantii yato tau mane ma’karai naoatee, "Kuaku kupabono’o. Dinoa la bono’motee’." Ya’ donetoo bono’ siang yato tau. ¹⁴ Pihsananna naoaminte Puang Yesus, "Kalehaii daa umpepainsangnging pano di tau senga’ inde aka ang dahi pano di kalaemu, ampo’ laomo dinoa do pepaitaing kalaemu pano di imang anna malai nainsang naoatee bono’ si’damo. Anna umbahai penombaang ang la napopenombaingko dai’ di Puang Alataala situhu’ aka ang puha mepahentaing Musa, ang la mendahi sa’bi kabono’ammu pano di ingkänna tau." ¹⁵ Ampo’ tuhtuang tisembu’ kaheba didiona Puang Yesus, lambi’ sulei mai’di tau silumba-lumba pemala umpehingngii pepakuhunna anna pemala sika napabono’ di hao mai di ma’kahupa-hupa koronna. ¹⁶ Ampo’ inang si biasa le’ba’ Puang Yesus pano di ongeang mahulla-hulla ma’sambayang. ¹⁷ Pihsang tempo naonge mengei Puang Yesus mampakuhu, aha sangngaka-sangngaka to Farisi anna to pampakuhu ada’ sika ohko’ toe’ ma’pehingngi. Sika sulei di hao mai di ingkänna bohto yato di Galilea, anna aha toe’ ang sule di hao mai di Yudea anna yaho mai di Yerusalem. Puang Yesus mala umpabono’ to makorong aka’ inang napunnoi kakuasaang Dehata. ¹⁸ Pihsananna suleng sangngaka-sangngaka tau ullemba mesa tau ang mate sambose’ naung kalaena napasilemba patindoanna. Inde sangngaka-sangngaka tau pemala liu la nabaha tama yato to makoronna di olona Puang Yesus. ¹⁹ Ampo’ aka’ mai’di liu tau sisihpi’-sihpi’ lambi’ dai aha sika naola, ya’ sika meleng dai’ di ätu’ ang mahante anna nalälä’i sängkäi yato ätu’ sihoa la napangngului naung yato to makoronna sipatu di olona Puang Yesus. Ya’ sika naulung naung di tängngä-tängngäna yato tau mai’di di olona Puang Yesus. ²⁰ Tahpana naita Puang Yesus naoate matama si’da-si’da kapampetahpa’annaii, ya’ ma’tula’mi pano yato di to makorong naoatee, "O solasohong, ingkänna kasalaammu kuampungnging." ²¹ Ampo’ yaling di pihki’na yato to Farisi anna to pampakuhu ada’ sika kutana naoatee, "Mennarakae’ inde tau anna bahanie’ ungngindä’-indä’ sanganna Puang Alataala? Aka’ Puang Alataalaete’ supu ang mala ungngampungngi kasalaang." ²² Ampo’ nainsang Puang Yesus yato aka ang napihki’ yaling di inahanna, lambi’ sika naoaintee, "Akaboi anna ma’pihki’ noakoa’ nee? ²³ Umbarakae’ kahang ang maromi’ dioate, ’Diampungnging kasalaammu,’ bahtu dioarakatee, ’Kalehao anna pellaoo’? ²⁴ Ampo’ la pahallua’ ungnginsang ungngoatee yaling inde di lino ma’kuasaä’ Kodi’ Änä’ to Lino ungngampungngi dosa." Pihsananna ma’kara bumi Puang Yesus pano yato di tau ang mate sambose’ kalaena naoatee, "Kalehamo, ängkä’i ne patindoammu anna maoo sumule pano di dasammu." ²⁵ Ya’ kaleha siang yato tau di alla’-alla’naii anna ullolongngii yato patindoanna nabulle sumule pano di dasanna lella’ siang umpudi sanganna Puang Alataala. ²⁶ Ingkänna yato tau pusa’ si’da-si’da ungngita yato kadahiang lambi’ sika umpamatande sanganna Puang Alataala. Sangka’ mahea’ asang liu anna naoaitee, "Allo dinoa kiitang pole’ kaha-kaha ang handang mepusa’-pusa’." ²⁷ Tahpana sohong Puang Yesus tama di aneang, ya’ ungngitang mesa to pahsinga’ sima ang disanga Lewi menge mohko’ yaling di känto’ pambaya’ang sima. Nasilahaming Puang Yesus naoaintee, "O sammuane, maio tindo’ä’!" ²⁸ Ya’ ke’de’ siang ta Lewi umpellei yato kähänganna anna mentindo’i. ²⁹ Puhai yatoo inde ta Lewi umpa’pehtaing Puang Yesus di hao di dasanna anna sulei mai’di liu to pahsinga’ sima anna sangngaka-sangngaka tau senga’ mande sibaha-baha Puang Yesus. ³⁰ Sika momämmämmi yato to Farisi anna to pampakuhu ada’naii pano di pahsikolana Puang Yesus naoatee, "Akana mandee’ indo tuangkuhummua’ sibaha to pahsinga’ sima anna to kekasalaang? Dai sihatang la noa!" ³¹ Ya’ sika natimba’mi Puang Yesus yaling di pohapangang naoaintee, "Tadiaete’ to makahsing ang umpahallu to pa’pakuli, ampo’ to makorongngetee’. ³² Dä’ sule untambai tau ang ungngangka’ kalaena maroho, ampo’ tau ang nainsang naoatee kekasalaang, lambi’ mala mengkatoba’." ³³ Aha ang ma’tula’ pano di Puang Yesus naoatee, "Pahsikolana Yohanes si biasa ma’puasa anna ma’sambayang, noa tunne’ pahsikolana to Farisi, ampo’ pahsikolamu si mande anna menu’." ³⁴ Mentimba’ Puang Yesus pano diii umpake pohapangang naoatee, "Malaraka ingkänna tau ang menge ma’tokabeng disuo ma’puasa ke mengeke’ mohko’ sibaha-baha yato to kabeng? ³⁵ Ampo’ la aha toboe’ tempona dako’, Kodi’, la sihapangngä’ to kabeng, la dialai yaling mai di alla’-alla’na yato pahsikolaku. Ya’ donento yatoo la sika naongei ma’puasa." ³⁶ Nalombungngike’ pohapanganna Puang Yesus naoatee, "Daete’ aha tau la unseu’i kaing ang bakahu anna napakei untampi’ sahedorona ang malullu’ liung, aka’ ponna napanoa, ya’ yato kaing ang bakahu la karake anna yato pansehe’ang ang bakahu dai sihatang ditampi’ing yato sahedoro. ³⁷ Anna noa tunne’ hapanganna monna aha pangnganang lollo’ ang masaeng lambi’ mato’do’, dai la sihatang dipampatamai angkoro’ bakahu aka’ la natehse, lambi’ labu’ kaleng yato angkoro’ anna yato pangnganang ditibeng aka’ dang kekuna. ³⁸ Ampo’ angkoro’ bakahu supung mala dipatama di pangnganang lollo’ bakahu. ³⁹ Anna daete’ aha mesa tau ang mane hali ungngenu’ angkoro’ ang masaeng dibe’bei la ungngenu’ salake’ angkoro’ ang bakahu, la naoantotee, ’Mammi’ puhane’ indo angkoro’ ang masaeng dibe’bei.’ "

¹ Pihsang tempo di allo katohhoang, Puang Yesus sibaha pahsikolana ungngolai sallimbo bela’. Ya’ yato pahsikolana sika umponge’mi sangngaka-sangngaka boana pinamula, mane napisii anna naande laoi di lalang. ² Ampo’ aha sangngaka-sangngaka to Farisi unsängkäi yatoii naoatee, "Akana umbaberakoa’ dio yato ang dai mala dibabe di allo katohhoang?" ³ Ya’ sika natimba’mi Puang Yesus naoaintee, "Dakake’a’ dio aha umbata yato aka ang hali nababe Tomaraya Daud sibaha änä’ buana naonge manonoi? ⁴ Donetoo mentama di Dasanna Dehata anna ungngalai dehpa ang puha dipopenomba yaling. Naala naande, anna nabea toine’ pano di ingkänna ang nasibahaing, ang setonganna yato dehpa dasi’da-si’dai mala naande tau sehalinna ingkänna imang." ⁵ Nalombungngike’ tula’na Puang Yesus naoatee, "Kodi’ inde Änä’ to Lino ang ungkuasai allo katohhoang." ⁶ Pihsang tempo di allo katohhoang senga’ mentama bou Puang Yesus di mesa pa’sambayangang anna mampakuhui yaling. Yaling yatoo aha mesa tau ang mate teyye kuananna. ⁷ Yato to Farisi anna to pampakuhu ada’ sika umpoimata Puang Yesus ke hapang la umpabono’i tau di allo katohhoang, anna ahai sika napolalang nasalla. ⁸ Ampo’ nainsang Puang Yesus aka yato ang yaling di pihki’na anna ma’tula’i pano yato di tau ang mate sambali teyyena naoaintee, "Maio done di olo ke’de’!" Ya’ ke’de’ si’dang pano di olo yato tau. ⁹ Mane ungkutanaii yato ingkänna tau ang di hao, naoatee, "Situhu’ ada’ta, aka ang mala la dibabe di allo katohhoang: kamapiaandaka, kakarakeandaka; ungkalemuiraka tau sola, la dipateiraka?" ¹⁰ Puhai yatoo unnenne’i asammi yato ingkänna tau anna ma’karai pano yato di tau ang mate sambali teyyena naoatee, "Tandoingkä’ teyyemu!" Napentando si’daming teyyena. Ya’ bono’ siang donetoo. ¹¹ Ya’ tuhtuang sika kende’mi aha’na yato to pampakuhu ada’ anna to Farisi, lambi’ situla’-tula’i aka ang la nababe pano di Puang Yesus. ¹² Donetoo maong dai’ di tanete Puang Yesus anna napesambengii yaho ma’sambayang dai’ di Puang Alataala. ¹³ Tahpana mabaya, ya’ untambaing to pentindo’na mengngolo anna napilleii di alla’na sampulo derua ang la napadahi rasul, dianto: ¹⁴ Ta Simon (ang si nasangai Puang Yesus: Petrus), ta Andreas ullu’na, ta Yakobus, ta Yohanes, ta Filipus, ta Bartolomeus, ¹⁵ ta Matius, ta Tomas, ta Yakobus änä’na Alfeus, ta Simon (ang disangai toe’ to Zelot), ¹⁶ ta Yudas änä’na Yakobus anna ta Yudas Iskariot (ang umbalu’ Puang Yesus ke dako’i). ¹⁷ Sika tuhummi yaho mai di tanete Puang Yesus sibaha-bahaii anna tohhoi di menghante-hantena. Yato di ongeang tihimpung di hao mai’di to pentindo’na anna mai’di tau senga’ ang sulei di hao mai di ingkänna Yudea, yaho mai di Yerusalem anna di hoi’ mai di behing le’bo’ di alla’na Tirus anna Sidon. ¹⁸ Sika sulei pemala umpehingngii pepakuhunna Puang Yesus anna pemala sika napabono’ di hao mai di ma’kahupa-hupa koronna, noa tunne’ ang napentamai setang bono’ toe’. ¹⁹ Ingkänna tau donetoo sika umpeäng liu lalang anna malai ungnginso Puang Yesus, aka’ aha kakuasaang ang sohong yaling mai di Kalaena lambi’ mala umpabono’ ingkänna tau. ²⁰ Pihsananna unnenne’ing pahsikolana Puang Yesus anna ma’karai naoatee, "Puang Alataala umbehekoa’ dio ang memase-mase, aka’ diongnga’too ang ungngampuang Kapahentaanna Puang Alataala. ²¹ Puang Alataala umbehekoa’ dio ang menge manono, aka’ la dipabohokoa’ dako’. Puang Alataala umbehekoa’ dio ang dumuseng dinoa, aka’ la metahakoa’ dako’. ²² Puang Alataala umbehekoa’ dio ang nakahiri’o solamu aka’ umpetahpa’ä’ Kodi’ inde Änä’ to Lino anna dakoa’ napatama di sihu-sihuanna, anna nabeakoa’ tula’ tahuhu solamu sibaha nasangaikoa’ to karake. ²³ Kahsi si’da-si’dakoa’ ke donentoo anna masannangkoa’ aka’ setonganna daete’ aha mallondo sahomu yaho di suruka, aka’ inang noa tubunne’ peneneannaii pano di nabinna Puang Alataala. ²⁴ Ampo’ sumändä’koa’ dio ingkämmu to makaka, aka’ puha lohpo’mokoa’ dio ullambi’ pepakahangammu yaling di katomakakaammu. ²⁵ Sumändä’koa’ dio ang boho lohpo’ dinoa, aka’ la manonokoa’ dako’. Sumändä’koa’ dio ang metaha lohpo’ dinoa, aka’ la masuhsakoa’ anna la sikaumbukoa’. ²⁶ Sumändä’koa’ ke napudio ingkänna tau, aka’ napanoa tuntone’ peneneannaii umpudi ang unsanga kalaena nabi ampo’ setonganna tadia." ²⁷ Nalombungngike’ tula’na Puang Yesus naoatee, "Ampo’ pano di dioa’ ang ma’pehingngi di Kodi’ kuoaingkoa’tee: kalemuio ingkänna balimmu, pembabe mapiakoa’ pano di tau ang mangkahiri’o. ²⁸ Palauing behe tau ang mantändoikoa’; sambayangngii tau ang pemala mantilakaikoa’. ²⁹ Ponna aha tau mantampiling sambali papemu, beai natampiling sibali. Anna menna ang mangngala kaya’mu, bea toine’ pelapi’na. ³⁰ Ponna aha tau ang mampalau aka-akammu, ya’ beai, anna daa umpalaui sumule aka-akammu ang naala tau. ³¹ Anna umba noa ang ungkärä’i nababeingko solamu, ya’ babe toinne’ noa pano di solamu. ³² Ponna ungkalemuio supu tau ang mangkalemuio, ya’ la unsangaraka ahang kala’biammu? Aka’ napanoa toete’ to tamampetahpa’. ³³ Aka’ ponna supung membabe mapia pano di tau ang membabe mapia toe’ pano di dio, ya’ dasiante’ aha kunanna, aka’ mala toete’ napanoa to tamampetahpa’. ³⁴ Anna ponna ke umpaindangngio aka-akammu supung pano di solamu ang mala toune’ mambeao bala’na, ya’ akang kunanna? Aka’ mala toete’ne’ napanoa to tamampetahpa’ umpaindangngi solana to tamampetahpa’ anna malai nabala’i sinnoa yato aka ang nabea. ³⁵ Ampo’ dioa’ dio, kalemuio ingkänna balimmu anna pembabe mapiao pano. Dia tuke’ paindangngii aka-akammu sitonda dai la umpemitaia’ la nabala’i. Ponna umpanoa, ya’ la ullambi’o saho ang dai aha mallondo anna mendahio änä’-änä’na Puang Alataala To Matande, aka’ Puang Alataala marota’ pano di ingkänna tau ang dai nainsang ma’kuhhu’sumanga’ anna pano di tau karake. ³⁶ Dahi pahallu toukoa’ dio punno pa’kalemu, sinnoa Ambemu yaho di suruka punno pa’kalemu." ³⁷ Nalombungngi bung tula’na Puang Yesus naoatee, "Daa untanda’ tahuhu solamu anna datouo dio ditanda’ tahuhu. Anna daa umpapetahungkung solamu anna datouo dio ditahungkung. Ampungngio solamu lambi’ la diampungngi touo dio. ³⁸ Beai aka-akammu pano di solamu anna malai dibea touo dio: la untahimbokoa’ mai’di liu pebea ang sinnoa mai’dinna aka-aka ang dipe’dengngi tama di lite’ lambi’ tobong. Aka’ lite’ ang umpake pano di solamu dia tunne’ la dipakeingko." ³⁹ Sika napakuhu toi Puang Yesus yaling di mesa pohapangang naoatee, "La malaraka to buta untehte santobutanna? Daraka la sahing manaho naung di kalo’? ⁴⁰ Noa tunne’ daete’ aha mesa pahsikola la keangka’ puha andana tuangkuhunna, ampo’ mesa pahsikola ang tamma’mi la umpensinnoai nei’ tuangkuhunna. ⁴¹ Akarea’ dio anna malakoa’ ungngita sahihsi’ yaling di matanna solamu, ampo’ daine’ ungngita kayu sambehsä’ yaling di matammu tobou dio? ⁴² Umbang dio la umpanoa ungngalaiing sahihsi’ yaling di matanna solamu, aka’ aha ture dio sambehsä’ kayu yaling di matammu tobou dio? Oa’ ingkämmu to kalasi, alaiia’ dolu yato sambehsä’ kayu ang aha yaling di matammu anna malai ungngita ungngalaiing yato sahihsi’ ang aha yaling di matanna solamu." ⁴³ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Poang kayu ang inang si biasa mammi’ boana, daete’ aha la ungkeboaing boa ang dai mammi’. Noa tunne’ poang kayu ang inang si dai mammi’ boana, daete’ aha la ungkeboaing boa ang mammi’. ⁴⁴ Aka’ mesa poang kayu mala diinsang ponna ke diitang boana. Aka’ la malarakae’ tau umponge’ boa kayu di hao mai di lolo päräng? Bahtu’ umponge’ boa pinamula di hao mai di balimbano? ⁴⁵ Tau mapia mengngoya’ mapia tubunte’ aka’ inang noa tubunne’ ang yaling di inahanna, anna tau karake mengngoya’ karake tubunte’ aka’ inang noa tubunne’ yaling di inahanna. Aka’ ingkänna aka ang ditula’ sule yalingngete’ mai di ihsi inaha. ⁴⁶ Nalombungngi bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Akangnga’ suhummu unsangaiä’ Puang, ungngoatee, ’O Puang,’ ampo’ daia’ ungngaku umpembabeing aka ang kupakuhuingkoa’? ⁴⁷ La kupaitaikoa’ umba la noa pano di tau ang sule mellumbaä’, umpehingngii inde tula’ku anna napembabeing yaling di katuhoanna. ⁴⁸ Tau ang noa yatoo la kupasihapanne’ mesa tau ang umpake’de’ manahpa dasanna. Yato tau mambombeng napamanaung liu anna napampake’de’ii ahhi ang matoto’ si’da-si’da. Dahi moi la käyyäng umba noa uhai buntu’ sule unghoa yato dasanna, ampo’ inang tala tiaka aka’ matoto’ si’da-si’da ahhinna. ⁴⁹ Ampo’ pano di tau ang umpehingngii tula’ku ampo’ dai napembabeing, la kupasihapanne’ mesa tau ang umpake’de’ dasanna ampo’ maloyo aka’ dai napamatoto’ ahhinna. Tahpana sule uhai buntu’ unghoa yato dasanna, ya’ loe siang sitale-tale."

¹ Tahpana Puang Yesus puha untula’ ingkänna yatoo pano di tau mai’di, ya’ maong naung di Bohto Kapernaum. ² Yaling yato di bohto aha mesa tau makorong kahha’ sai’di’ tala mate. Inde tau dianto sabua’na mesa kapala tantara ang handang napakamaya liu. ³ Nahingnginna yato kapala tantara didiona Puang Yesus, ya’ unsuong sangngaka-sangngaka to dipotobaha’ yaling di alla’na to Yahudi do natammui anna malai napalau ke la malai sule napabono’ing yato sabua’na. ⁴ Sika maong umpellambi’i Puang Yesus anna malau mase si’da-si’dai pano naoatee, "Yato kapala tantara sihatang si’da-si’da ungkalemui, ⁵ aka’ mapia inaha liu pano di sola bohtota, anna diaete’ ang ungngongkoso’i inde pa’sambayangangki’ dipake’de’." ⁶ Ya’ maong Puang Yesus sibaha-baha yatoii. Tahpana la lambi’mi pano yato di dasanna kapala tantara, ya’ unsuong solana yato kapala tantara do untammui Puang Yesus anna naoaintee, "O Tuang, damong unsuhsai Kalaemu la maoo pano di dasangku, aka’ dai sihatang kusa’ding la umpengkende’i dasangku. ⁷ Noa tunne’ dai sihatang kusa’ding la mengngolo mating di Dio. Ampo’ diare’ tula’ tomande’mi sambahta kara anna malai bono’ yato sabua’ku. ⁸ Aka’ kodi’ mesa touä’ kodi’ to dipahenta, ampo’ aha tou kodi’ änä’ buaku ang kupadihoi’ang lambi’ mala tomande’ kupahenta. Hapanganna ke kuoainte yato mesa änä’ buaku, ’Laoo!’ ya’ mao si’daetee’, bahtu’ pano di änä’ buaku ang senga’ kuoainte, ’Maio!’ ya’ sule si’daete’, bahtu’ kuoainte pano di sabua’ku, ’Kähängngi indee!’ ya’ nakähäng si’daetee’." ⁹ Tahpana nahingngi Puang Yesus yato tula’na, ya’ pusa’ liung anna mensailei pano yato ang mampentindo’i lella’ ma’tula’ naoatee, "Kutula’ingkoa’ setonganna dake’ aha kulambi’ yaling di alla’na to Israel kapampetahpa’anna tau ang sinnoa inde kapampetahpa’anna." ¹⁰ Tahpana sika sumuleng pano di dasang yato solana kapala tantara ang nasuo mao umpellambi’i Puang Yesus, ya’ nalambi’mi yato sabua’ makahsimmi noa yato ang dai aha makorong. ¹¹ Umpatahhi’ bumi pellaoanna Puang Yesus anna lupanoi di mesa bohto ang disanga Nain. Mao toe’ pahsikolana sibaha-baha anna mai’di liu tau mampentindo’i. ¹² Tahpana sidungku’mi yato baba käyyäng lutama di bohto, ya’ sohongngi yaling mai sangngaka-sangngaka tau ullemba to matena. Yato to mate dianto mesa änä’ muane, änä’ samboana mesa balu bahine yaling yato di bohto. Inde balu bahine naposolai mai’di tau. ¹³ Naitanna Puang Yesus yato balu bahine, ya’ kende’mi pa’kalemunna yaling di inahanna, anna napamala’i naoaintee, "Daa unduseng," ¹⁴ lella’ siang undungku’i yato to mate yaho di lembaanna anna nasahpai. Yato to pallemba to mate tohho asang. Ya’ ma’tula’mi Puang Yesus naoatee, "O änä’ muane, kutula’ingko dinoa, tuhomo sumule!" ¹⁵ Ya’ tuho siang sumule yato änä’ muane anna mohko’i tahpa ma’kara-kara. Nabehong Puang Yesus pano di indona. ¹⁶ Ingkänna tau ang aha donetoo mahea’ asang anna umpamatandei sanganna Puang Alataala, sika koha naoatee, "Suleng pole’ yaling di tängngä-tängngäta mesa nabi ang handang ma’kuasa! Ahana suleng Puang Alataala la umpasalama’ petauanna." ¹⁷ Ya’ tisembu’ siang kaheba didiona Puang Yesus di hao di ingkänna Poropensi Yudea anna pano di bohto-bohto senga’. ¹⁸ Nahingngi Yohanes yato ingkänna kaha-kaha ang dahi, aka’ napakahebai pahsikolana. Ya’ untambaing derua pahsikolana ¹⁹ anna nasuoi mao mekutana pano di Puang Yesus naoatee, "Diongka inde To Dilanti’ la Mepasalama’, bahtu’ pahallurakakang ungngempei tau senga’?" ²⁰ Mao si’dang yato to derua. Tahpana lambi’ pano di Puang Yesus, ya’ sika mekutanang naoatee, "Nasuoang Yohanes to Pantero’ mekutana mating anna malai nainsang naoatee Diongka inde To Dilanti’ la Mepasalama’, bahtu pahallurakakang ungngempei tau senga’?" ²¹ Donetoo mai’di liu tau ang napabono’ Puang Yesus di hao mai di ma’kahupa-hupa korong, anna unghambai toe’ mai’di setang ang umpentamai tau, noa tunne’ mai’di to buta ang napapennenne’. ²² Ya’ sika natimba’mi Puang Yesus naoatee, "Laomokoa’ anna untula’ing Yohanes ingkänna aka ang puha unghingngi anna aka puha ungngitaa’, sinnoanna to buta paita, to makule mellao, tau ang bosi lollo’na bono’, to binga pahingngi, to mate tuho sumule, anna pano di to pemase-mase dipainsangngi Kaheba Mapia. ²³ Tau ang dai umpengkebo’i kapampetahpa’anna mai di Kodi’, tau yatoo la kahsi nei’." ²⁴ Tahpana le’ba’i sumule yato ang nasuo Yohanes, ya’ napahandu’mi Puang Yesus ma’tula’ pano di tau mai’di didiona Yohanes naoatee, "Aka ungngalaa’ mao pano di ongeang makä’däng? Do ungngitakoa’ bulo ang napalusau lutama pepahi? ²⁵ Bahtu’ maorakakoa’to do ungngita tau ang mampake mahahsa’? Inang dai, aka’ tau ang mampake mahahsa’ anna ang tuho dai aha nakalala’i di haoete’ supu di dasanna tomaraya. ²⁶ Dahi aka ang pemalaa’ ungngita pano di ongeang makä’däng? Pemalakoa’ ungngita nabi, i? Ahana tahpa’ si’da. Anna kutula’ingkoa’, yato ang ungngitaa’ londo puhane’ andana mesa nabi. ²⁷ Aka’ didiona yato Yohanes aha tiuki’ yaling di Suha’ Masero naoatee, ’Itai, kusuo mesa tau napendoluio, anna dianto ang la mampatokaingko lalammu ang la ungngola.’ ²⁸ Kutula’ingkoa’ setonganna di alla’na ingkänna tau ang aha yaling inde di lino, moi ang tuhoke’ moi ang puhang mate, inang daete’ aha la keangka’ puha andana Yohanes. Ampo’ tau ang handang mahoi’ang yaling di Kapahentaanna Puang Alataala setonganna keangka’ puhane’ andana Yohanes." ²⁹ Ingkänna tau ang manghingngi yato tula’na, moi yato ingkänna to pahsinga’ sima, ungngakui asang katahpa’anna pahtuyunna Puang Alataala, aka’ hali sika umbeho asang kalaena natero’ Yohanes. ³⁰ Ampo’ yatone’ to Farisi anna to pampakuhu ada’ daine’ sika naaku untahimbo pahtuyunna Puang Alataala tama di kalaenaii, aka’ daine’ sika naaku umbeho kalaena natero’ Yohanes. ³¹ Ma’tula’mi Puang Yesus naoatee, "Aka la kupasihapangnging inde mai hupatau ang aha dinoa? Anna aka ang nasinnoaing? ³² Tau ang aha tempo dinoa kupasihapang änä’ ang menge mangngino di hao di pasa’ lella’ siang ungkohai solana anna naoaitee, ’Kiposulingngingko ampo’ dai ungngaku sumayo, kipenaniingko penaniang kamateang ampo’ dai ungngaku masuhsa.’ ³³ Aka’ sule Yohanes to Pantero’ anna si biasai dai ungngande dehpa anna dai ungngenu’ angkoro’, ya’ ungngoaminte, ’Napentamai setang.’ ³⁴ Pihsananna suleä’ Kodi’ inde Änä’ to Lino anna si mandeä’ Ko anna menu’ä’, ya’ si ungngoa burantee, ’Itai indo tau sähäuäng anna pa’enu’, sola-solana to pahsinga’ sima anna ingkänna to madosa.’ ³⁵ Ampo’ kalehaiia’to indee: kakeaka’anna Puang Alataala ang kipepaturuing mala diita yaling di katuhoanna ingkänna tau ang mampentindo’i." ³⁶ Aha mesa to Farisi untambai Puang Yesus pano di dasanna anna malai mande sibaha-baha di hao. Mao si’dang Puang Yesus pano di dasanna anna mohko’i sibaha-baha mande. ³⁷ Yaling yato di bohto aha mesa bahine ang supung nainsang tuho yaling di katasampa’ang lambi’ kainsangang dosanna. Tahpana nahingngi naoatee Puang Yesus menge mande di hao di dasanna ta Simon ang to Farisi, ya’ suleng umbaha mesa buli-buli ang keihsi minnä-minnä’ bomammi’. ³⁸ Panong ke’de’ di behinna Puang Yesus sidungku’ bihti’na menge siang dumuseng. Yato bahine umbonä’i bihti’na Puang Yesus umpake uhai matanna, mane napahsii beluhä’na, mane naurungngi anna nasihoii yato minnä’-minnä’ bomammi’ ang nabaha. ³⁹ Tahpana yato to Farisi, ang naongei mande dasanna Puang Yesus, ungngita aka yato ang nababe bahine, ya’ ma’tula’mi yaling di inahanna naoatee, "Ponna inang nabi si’da indee, ya’ la nalähpä’itoo menna bahtu’ umba noa babena inde bahine ang menge mangnganti bihti’na, tantunte’ anna la nainsangngi naoatee, indo bahine mesa to tasampa’ ang punno dosa." ⁴⁰ Ma’tula’mi Puang Yesus pano naoaintee, "O Simon, aha ang umpemala la kutula’ingko." Mentimba’mi ta Simon naoatee, "Tula’ tomande’i, Tuang!" ⁴¹ Naoate Puang Yesus, "Aha dolu derua tau moindang pano di tau ang biasa umpapebungai doi’na, ang mesa keindang limangngatu’ doi’ pera’, anna ang senga’na limampulo doi’ pera’. ⁴² Ampo’ aka’ dai sika nabela umbaya’ yato indanna lambi’ napa’dai tomande’ing yato indannaii. Dahi ang umba kahang yato to deruai ang la handang ma’kalemu toe’ pano yato di tau aka’ napa’daiming indanna?" ⁴³ Mentimba’mi Simon naoatee, "Situhu’ kodi’, ya’ yato tubunte’ ang mai’di indanna." Ma’tula’mi Puang Yesus naoaintee, "Ahana tahpa’ ne pentimba’mu." ⁴⁴ Lella’ mensaile pano yato di bahine, nalombungngike’ tula’na pano di Simon naoatee, "Ungngitaraka inde bahine? Langngena’ mentamaä’ inde di dasammu ampo’ dä’ umpatokaing uhai ang la kubaseiing bihti’ku. Dia nei’ nabonä’ingkä’ bihti’ku umpake uhai matanna anna napahsii beluhä’na. ⁴⁵ Dio, dä’ aha ungngurung naonge anna mane suleä’, ampo’ dia nei’ sallangngena’nang napa’urung-urung bihti’ku. ⁴⁶ Dä’ aha umminnä’ing bää’ku tanda umpotosuleä’, ampo’ dia nei’ naminnä’ingkä’ne’ bihti’ku umpake minnä’-minnä’ ang handang bomammi’. ⁴⁷ Dahi kupainsangngio dinoa: tandana diampungngiming dosanna inde bahine ang mai’di, ya’ ma’kalemu si’da-si’da. Ampo’ panone’ di tau ang sai’di’ supu diampungngi, ya’ bahtuanna sai’di’ toe’ pa’kalemunna." ⁴⁸ Puhai yatoo, ya’ ma’tula’mi pano yato di bahine naoaintee, "Diampungnging dosammu." ⁴⁹ Yato tau senga’ ang nasibahaing mande, sika kutana yaling di inahanna naoatee, "Mennarakae’ inde tau anna pake la malae’ ungngampungngi dosa?" ⁵⁰ Ampo’ ma’tula’ sala Puang Yesus pano yato di bahine naoatee, "Kapampetahpa’ammuete’ ang mampasalama’o, dahi laomo sitonda pebehena Puang Alataala."

¹ Dai masae puhanna yatoo, le’ba’mi Puang Yesus ullelengngi leleng mai’di bohto, moi ang mahoa’ moi ang saohko’ umpepainsangnging Kaheba Mapia didiona Kapahentaanna Puang Alataala. Mao toe’ yato sampulo derua pahsikolana sibaha-baha. ² Mempola toe’ yato sangngaka-sangngaka bahine ang puha dipabono’ di hao mai di ma’kahupa-hupa korong bahtu’ ang puha dihambaiing yaling mai di kalaena setang ang mampentamai, sinnoanna Maria ang si disanga toe’ Magdalena ang puha dialaiing yaling mai di kalaena pitu setang. ³ Noa tunne’ ta Yohana bahinena ta Khuza, to pambe’bei doi’na Herodes, ta Susana anna mai’dike’ bahine senga’. Sika mempola asang anna untahiai Puang Yesus sibaha pahsikolana umpake katomakakaanna toboe’. ⁴ Tahpana sulei tau mai’di’ di hao mai di mobohto-bohtoang ullebo Puang Yesus, ya’ napahtummi mampakuhu yaling di pohapangang naoatee, ⁵ "Pihsang tempo aha mesa petani la mao mangngambo’. Menge ungngambo’ yato bannena, aha piha ang manaho pano di lalang, ya’ nasiindä’-indä’ing tau anna sulei toine’ sedansiang anna naandei lambi’ puha. ⁶ Aha toe’ piha ang manaho naung di tampo di haho batu, ampo’ tahpana napahandu’ mengnguhaka’, ya’ malahso siang lala’na anna matei aka’ mabangi yato tampo. ⁷ Yato banne aha toe’ piha ang manaho tama di alla’ lohpo ang kedui, lambi’ lobo’ sibaha yato lohpo kedui anna nakapupu’i lambi’ mate. ⁸ Ampo’ aha toe’ piha banne ang manaho naung di tampo malambu, lambi’ mala tuho manahpa anna keboai pensangngatu’ luhpi’." Puhai natula’ inde pohapangang, ya’ ma’tula’mi napekäyyängngi naoatee, "Menna pemala mangnginsang, pamapehingngiingnga’too!" ⁹ Sika mekutanang yato pahsikolana naoatee, "Akae’ bahtuanna ne pohapangang ang untula’?" ¹⁰ Natimba’mi Puang Yesus naoatee, "Pano di dioa’ dibeakoa’ dio kapainsangang anna malakoa’ ungnginsang umba noa Kapahentaanna Puang Alataala ang masaeng tibuni. Ampo’ panone’ di tau senga’ dipakahebaine’ umpake pohapangang, anna malai ’moinnakato sika naitai, ampo’ setonganna daete’ naita anna dai nakaleso; anna moinnakato sika nahingngi, ampo’ setonganna daete’ tama di talinganna anna datoi napebahtuang aka yato ang sika nahingngi.’ ¹¹ Noa inde bahtuanna yato pohapangang: Setonganna banne yatoo dianto Bahtakara Dehata. ¹² Yato ang manahoi pano di behing lalang dianto tau ang unghingnging yato Bahtakara Dehata, ampo’ sule Pongkahana setang nahampa’i anna naalai yaling mai di inahanna anna malai dai sika mampetahpa’ lambi’ dai la dipasalama’. ¹³ Ang manaho pano di tampo di haho batu dianto tau ang tahpana unghingngi yato bahtakara, ya’ napatamang di inahanna sitonda kakahsiang, ampo’ dasiang mengnguhaka’ yaling di inahanna lambi’ sämpäi’ supu napetahpa’, aka’ tahpana ullambi’i pesändä’, ya’ ungkebo’ing Puang Alataala. ¹⁴ Ang dondong tama di alla’ lohpo ang kedui dianto tau ang unghingnging yato bahtakara, ampo’ dai mala lobo’ anna dai mala keboa manahpa aka’ bata-bata didiona katuhoanna, noa tunne’ pemala supu katomakakaang anna pemala supu untuhu’i pampemala tahuhunna. ¹⁵ Yatone’ ang manaho pano di tampo malambu dianto tau ang mapia inaha ang tahpana unghingngi yato bahtakara, ya’ napatamang di inahanna anna membabei situhu’ yato aka ang nahingngi, dai aha namali’-mali’ang membabe mapia. ¹⁶ Nalombungngi bung tula’na Puang Yesus umpake pohapangang naoatee, "Daete’ aha mesa tau la umpau’ lampunna mane nasalohko’i baki, bahtu’ napatoko naung di hoi’ langka’na. Ampo’ napatokoete’ dai’ di ongeang ang malängkä’ anna malai ingkänna tau ang mentama yato di dasang la naballoi pesilona. ¹⁷ Aka’ daete’ aha mesa kaha-kaha ang tibuni la tibuni lolo, anna daete’ aha mesa kaha-kaha ang dai dipepainsangnging la daloloi dipepainsangnging. Ampo’ la ahaete’ tempona ang dibuni la dipalanda’ anna ang dai dipepainsangnging la kainsangang. ¹⁸ Dahi, dianto anna pekaleso manahpaia’ yato Bahtakaranna Dehata ang unghingngi, aka’ menna ang inang ahang ang nainsang, inang la dihängngängngiking, ampo’ menna ang dai ma’pehingngi, ingkänna yato ang nasanga nainsang la dialai yaling mai di pihki’na. ¹⁹ Indona anna ullu’na Puang Yesus sule yato di ongeang ang naonge menge mampakuhu Puang Yesus, ampo’ dai sika mala mendungku’ aka’ mai’di liu tau sisihpi’-sihpi’. ²⁰ Ya’ ahang mesa tau umpainsangngi Puang Yesus naoaintee, "Indomu anna ullu’mu sika yaling di aneang pemala la napellambi’io." ²¹ Ampo’ natimba’ supu Puang Yesus naoaintee, "Ang mendahi indoku anna ullu’ku dianto ingkänna tau ang umpehingngii Bahtakaranna Puang Alataala anna napembabeing yaling di salu katuhoanna." ²² Pihsang tempo ma’karang Puang Yesus pano di pahsikolana naoatee, "Talaoa’ bete’ inde di tando bete’na le’bo’." Ya’ sika le’ba’mi bete’ molopi. ²³ Lella’ sika molopi lella’ne’ Puang Yesus hanne. Pihsananna pihsa’mi sule pepahi käyyäng, lambi’ mendai’ bombanna le’bo’ anna sai’di’i tala sika limmi’ yato lopinna aka’ naonängnging uhai. ²⁴ Ya’ ullumbang Puang Yesus yato pahsikolana anna sika nahekei naoaintee, "O Tuang, kalemuiang, la limmi’mi tau!" Tahpa tipahteng siang Puang Yesus di hoi’ mai di patindoanna anna ungkohaii yato pepahi käyyäng sibaha bombang tamahamu’. Ya’ tahpa naboli siang yato pepahi anna bombang anna mahtai sumule yato le’bo’. ²⁵ Mane ma’tula’i pano diii naoaintee, "Umbarea’ dio naola kapampetahpa’ammu?" Ya’ sika sangka’ mahea’mi anna pusa’, anna sioa-oainte, "Menna sakalirakae’ inde tau anna pake moine’ pepahi anna uhai tuhu’-tuhu’ammi pano di pahentana?" ²⁶ Ya’ sika lambi’mi Puang Yesus sibaha pahsikolana molopi bete’ di tando bete’na Galilea di bohtona to Gerasa. ²⁷ Tahpana mengngindä’mi Puang Yesus dai’ di kalantanang, tahpa suleng natammui mesa muane ang sule di hao mai yato di bohto mahoa’. Yato tau masaeng dai aha siita pakeang, mao mohobeläng leleng anna datoi tohho di dasang ampo’ tohho di hao di ku’bu’ aka’ napentamai setang. ²⁸ Tahpana ungngita Puang Yesus, ya’ kakilla-killang anna malimuntu’i pano di olona, lella’ ma’kara napekäyyängngi naoatee, "O Puang Yesus, Änä’na Dehata ang Handang Matande, aka la umbabe pano di kodi’? Kupalau mating ke la malai dä’ undahha." ²⁹ Nasuhung ma’tula’ noa yatoo, aka’ menge Puang Yesus nahambaiing yato setang yaling mai di kalaena. Yato tau si dipungo bihti’na anna teyyena hante bahsi anna malai dai natilakai yato setang ang yaling di kalaena, ampo’ dai masae si nabohtu-bohtu yato hante bahsi ang disangke’ing anna nabahai yato setang pano di ongeang ang mahulla-hulla. ³⁰ Nakutanaing Puang Yesus naoaintee, "Menna sangammu?" Mentimba’mi naoatee, "Sambahanang." Disanga noa aka’ mai’di setang ang mampentama. ³¹ Ya’ sika malaung yato setang pano di Puang Yesus anna malai dai napalutama di kahoänna kamateang ang la naongei ditahungkung. ³² Di hao di ongeang donetoo sipatu aha mai’di liu bahi lella’ sika mambuang yaho di ahe tanete. Ya’ sika malaung yato setang ke la malai napabei mentama yato di bahi mai’di. Ya’ napabei si’dang Puang Yesus. ³³ Sohongnging yato setang yaling mai di kalaena yato tau anna mentamai yato di bahi. Ya’ bungka’ siang yato bahi anna sika tibei naung di behing karakeang lutama di le’bo’ lambi’ limmi’i. ³⁴ Tahpana yato ingkänna tau ang menge sika undakai bahinna ungngita kaha-kaha ang dahi, ya’ tahpa sika lumpa’mi le’ba’ do napalele pano di bohto mahoa’ anna sangngaka-sangngaka bohto ang nasidungku’ing. ³⁵ Sohongnging yato tau mai’di yaling mai di bohtona anna maoi ullumba yato ongeang ang naongei Puang Yesus, pemala la sika naita yato kaha-kaha ang mane puha dahi. Sika ungngitang yato tau ang mane puha naalaiing Puang Yesus yato setang yaling mai di kalaena lella’ malinong mohko’ di behing bihti’na Puang Yesus. Yato tau mampake manahpang aka’ marohong sumule pihki’na. Sika mahea’ asammi yato tau mai’di ungngita umba noa kakuasaanna Puang Alataala. ³⁶ Yato ingkänna tau ang ungngita yato aka ang dahi sika umpainsangngi yato tau mai’di didiona umba noa dipasalama’ yato tau di hao mai di kakuasaanna setang. ³⁷ Ampo’ yato ingkänna to Gerasa sangka’ mahea’ liu lambi’ malau pano di Puang Yesus anna malai baha’ mao umpellei yato ongeang. Ya’ dai’mi di lopinna Puang Yesus sibaha pahsikolana anna sika sumulei. ³⁸ Yato tau ang puha nalahpa’ di hao mai di kakuasaanna setang hali toe’ malau pano di Puang Yesus ke la malai mempola. Ampo’ nasuo sumule Puang Yesus naoaintee, ³⁹ "Sumuleo pano di dasammu anna untohodolui aka ang puha nababe Puang Alataala pano di kalaemu." Ya’ le’ba’mi yato tau unsamba bohto mahoa’ anna napalele lelengngi yato aka ang hali nababe Puang Yesus pano di kalaena. ⁴⁰ Tahpana sumuleng Puang Yesus lubete’ yato di bohto ang napengkalaoi, ya’ natammuing mai’di liu tau ang inang sika napemitai kasuleanna. ⁴¹ Donetoo suleng mesa tau ang disanga Yairus, mesa kapala pa’sambayangang yato di bohto. Sule malimuntu’ di olona Puang Yesus malau pano anna malai mao pano di dasanna, ⁴² aka’ änä’ samboana ang mane sampulo derua pahiamanna makorong kahha’ anna la mateng. Lella’ Puang Yesus mellao lupano yato di dasanna ta Yairus, mai’di liu sule tau sisihpi’-sihpi’ mampentindo’i di hao mai di ma’kahupa-hupa bohto. ⁴³ Yaling di alla’na aha toe’ mesa bahine ang unsa’ding korong mallambi’ ang daloloi aha nabolinna yaling di sampulo derua pahiamanna. Dai aha mesa to pa’pakuli ang mala mampabono’. ⁴⁴ Ya’ mendungku’ di kebo’na Puang Yesus anna naantii pote’ kaya’ kalambe’na. Ya’ bono’ siang yato korong ang nasa’ding. ⁴⁵ Mekutanang Puang Yesus naoatee, "Menna inde mai tau ang mane hali ungnganti kaya’ku?" Ampo’ dai aha tau donetoo ang bahani mangngaku. Lambi’ naoante Petrus, "O Tuang, mai’di liu tau ang mangkulimboio anna ang mansihpi’o." ⁴⁶ Ampo’ ma’tula’ Puang Yesus naoatee, "Aha mesa tau ang mangngantiä’ aka’ kusa’ding aha sohong yaling mai di Kalaeku kakuasaang." ⁴⁷ Tahpana nainsang yato bahine naoate yato ang mane nababe dai mala nabuni, ya’ tahpa sikalalla’mi mao malimuntu’ pano di olona Puang Yesus anna ma’tula’i pano yato di tau mai’di aka suhunna anna ungngantii Puang Yesus anna umba noa tahpa bono’ yato koronna puhanna naanti. ⁴⁸ Ma’tula’mi Puang Yesus pano yato di bahine naoatee, "O änä’ku, napabono’o kapampetahpa’ammu. Paela’i, mahasante’ inahammu le’ba’." ⁴⁹ Mengeke’ Puang Yesus ma’tula’, ya’ suleng mesa tau luhao mai di dasanna ta Yairus, anna ungngoainte pongkahana, "Mateng änä’mu, Tuang! Damong unsaha-saha inde tuangkuhu." ⁵⁰ Nahingnginna Puang Yesus, ma’tula’mi pano di ta Yairus naoatee, "Daa ummahea’, ampo’ diare’ pamatohoi kapampetahpa’ammu aka’ inang la bono’ete’ änä’mu." ⁵¹ Tahpana lambi’ Puang Yesus pano yato di dasanna Yairus, ya’ ullahang asammi yato ingkänna tau mempola tama yato di tambing ang naonge yato änä’ tilampa’. Supung to baha’na sibaha ta Petrus, ta Yohanes anna ta Yakobus ang napabei mempola tama. ⁵² Ingkänna tau di hao yato di dasang sika ungngumbui yato änä’, ampo’ sika naoainte supu Puang Yesus, "Daa ungngumbua’ aka’ inde änä’ daete’ mate, ahana kaleete’ hahe." ⁵³ Ampo’ sika napetaha-tahai supu aka’ nainsang naoatee mate si’dang yato änä’. ⁵⁴ Ampo’ inde Puang Yesus untokei teyyena yato änä’ anna naoaitee, "O Äi’, kalehamo!" ⁵⁵ Ya’ sumule siang sungnga’na yato änä’ anna tahpa ke’de’i. Pihsananna Puang Yesus unsuo tau umpakande yato änä’. ⁵⁶ Aka toiro pusa’ ta mengkasilling yato to baha’na änä’, ampo’ sika nalahang Puang Yesus anna dai napepainsangnging pano di tau senga’ yato aka ang mane puha dahi.

¹ Untambaing yato sampulo derua pahsikolana Puang Yesus anna sika nabea kamatohoang anna kakuasaang anna malai sika untalo ingkänna setang anna umpabono’ ma’kahupa-hupa korong. ² Anna sika nasuoi mao do umpakaheba Kapahentaanna Puang Alataala anna umpabono’ to makorong. ³ Naoate pano diii, "Yaling di pellaoammu dakoa’ mala kabaha-baha. Moi huntung, moi tas, moi bokung, moi doi’, moi kaya’ dai dibaha, supung ang menge umpake. ⁴ Anna ponna aha tau mampalempängkoa’ tama di dasanna, ya’ tohhokoa’ di hao lambi’ mengkalao boukoa’ umpatahhi’ pellaoammu. ⁵ Anna ponna dai aha tau ang mampalempängkoa’ tama di dasanna, ya’ pelleiia’ yato bohto anna umpentalahpi’ing tampo ang mendehke’ pano di bihti’mu anna malai mendahi pengkakalehaang pano diii. " ⁶ Ya’ sika le’ba’ si’dang anna maoi do ungkulilingngi ingkänna bohto saohko’ lella’ umpepainsangnging Kaheba Mapia, anna umpabono’ ingkänna to makorong di ingkänna bohto ang naolai. ⁷ Donetoo Tomaraya Herodes, ang ungkapalai Poropensi Galilea, dai hapa’ inahanna unghingngi yato ingkänna kaha-kaha ang nababe Puang Yesus. Aha tau ang mangngoatee, "Tuho sumule Yohanes to Pantero’ di hoi’ mai di alla’na to mate." ⁸ Aha toe’ piha tau ang mangngoatee, "Landa’ bumi sumule Nabi Elia." Anna aha toe’ piha tau ang mangngoatee, "Mesa di alla’na yato senabiang dolu ang tuho sumule." ⁹ Ampo’ ma’tula’ Herodes naoatee, "Puhanne’ kubose’i bää’na ta Yohanes. Dahi menna setonganna inde tau ang manuhu’ kaheba mai’di umbabe kaha-kaha ang dikapusa’i?" Ya’ pemala liung la silambi’ Puang Yesus. ¹⁰ Tahpana sika sumulei yato sampulo derua pahsikolana Puang Yesus, ya’ sika natohodolung pano di Puang Yesus yato aka ang hali sika nababe. Ya’ sika natambaing Puang Yesus anna naposolai mendende pano di mesa bohto ang disanga Betsaida, anna malai sika diarang supung ang nasibahaing. ¹¹ Ampo’ nahingnginna tau mai’di didiona yatoo, ya’ sika maong do napelolai. Ya’ sika natammui manahpang Puang Yesus anna napaturui didiona Kapahentaanna Puang Alataala anna umpabono’ mai’di tau ang pahallu napabono’. ¹² Tahpana mahammong, ya’ sika mellambi’mi pano di Puang Yesus yato sampulo derua pahsikolana anna sika naoaitee, "Suoi indo pano tau mai’di anna malai sika do umpeäng dasang ang la naongei ma’bengi anna andeang ang la sika naande, aka’ inde ang taongeia’ dianto ongeang ang mahulla-hulla ang makahao umpellei bohto." ¹³ Ampo’ sika naoaintee, "Diongnga’tee’ mampakande!" Ya’ sika mentimba’mi naoatee, "Supung lima roti anna derua bau ang aha dibe’bei. Supunte’ ke maoang kialliing inde mai tau mai’di ang la sika naande." ¹⁴ (Tau ang aha donetoo aha umbai limang sa’bu muane, dake’ diihsa’ bahine anna änä’.) Ya’ ma’tula’mi pano di pahsikolana naoatee, "Suoi ne pano tau mai’di mohko’ moko’bong-ko’bongang: sangko’bongang boitoo, ya’ aha bung limampulo tau." ¹⁵ Ya’ natuhu’i si’dang yato pahsikolana yato ang napahentaing anna unsuoi yato tau mai’di ma’ko’bong-ko’bong. ¹⁶ Pihsananna Puang Yesus ungngalang yato lima roti anna derua bau, mane mentongai dai’ di langi’ menge siang umpalau behe dai’ di Puang Alataala. Puhai yatoo, ya’ nabika-bikang yatoo mane nabeai pano di pahsikolana anna malai nasusa pano di tau mai’di. ¹⁷ Ingkänna yato tau ang aha donetoo mampebohoi asang. Puhai sika mande, ya’ nahimpung salang pahsikolana yato la’binna ang dang napuha tau. Ya’ ke punno salake’ne’ sampulo derua baki. ¹⁸ Pihsang tempo naonge mengei Puang Yesus ma’sambayang namesa-mesa, suleing pahsikolana nalumba. Mekutanang pano diii naoatee, "Situhu’ tula’na tau ang unghingngia’, nasanga mennaä’ are’ indee?" ¹⁹ Sika mentimba’mi naoatee, "Aha ang mansangao Yohanes to Pantero’; aha toe’ ang mansangao Nabi Elia; aha toe’ piha ang mansangao mesa di alla’na yato senabiang ang aha dolu ampo’ tuho sumule." ²⁰ Ya’ mekutana sala bumi Puang Yesus pano diii naoatee, "Ampo’ situhu’ dioa’, mennaä’ Ko indee?" Mentimba’mi ta Petrus naoatee, "Dio, Tuang, To Dilanti’ la Mepasalama’ ang sule yaho mai di Puang Alataala." ²¹ Ya’ sika nalahang si’da-si’dang Puang Yesus anna dai napepainsangnging pano di menna-menna didiona yatoo. ²² Mane ma’tula’i Puang Yesus naoatee, "Kodi’ inde Änä’ to Lino pahalluä’ la ungngolai mai’di kamasuhsaang anna dä’ natahimbo setobaha’ang, kapala-kapala imang anna to pampakuhu ada’ lambi’ la dipateiä’. Ampo’ yaling di tallu allona la tuhoä’ sumule." ²³ Nalombungngike’ tula’na pano di ingkännaii naoatee, "Tau ang la pemala mampentindo’iä’ pahallu ungkalimpängngi pangngelo’na toboe’ sibaha umbulle kayu sitambeng allo-allo, mane napentindo’iä’. ²⁴ Aka’ menna pemala umpamahendeng katuhoanna, la bilang mateetee’; ampo’ menna ang tontong mampetahpa’ moi dipatei aka’ Kodi’, dianto ang la dipasalama’ sungnga’na. ²⁵ Aka’ dai aha suhunna mesa tau untahongkongngi ingkänna aka-aka ang aha yaling inde di lino ke dasiang la salama’ sungnga’na. ²⁶ Ponna aha tau ang mampengkasiliingkä’ anna umpengkasili toinne’ pepakuhungku, la kupengkasili turinte’ne’ ke sulemä’ dako’ sitonda kakuasaangku anna kakuasaanna Ambeku, noa tunne’ kakuasaanna malaeka’ masero yaho di suruka. ²⁷ Kutula’ingkoa’ setonganna yalingnga’ inde di alla’-alla’mu dinoa aha sangngaka-sangngaka tau ang dai la mate, dolunna la dipahandu’ Kapahentaanna Puang Alataala." ²⁸ Umbai kahua allona puhanna makara noa yato Puang Yesus, ya’ untambaing ta Petrus, ta Yohanes anna ta Yakobus naposola dai’ di mesa tanete aka’ la ma’sambayang yaho. ²⁹ Tahpana menge ma’sambayang, ya’ tahpa tirendeng hupanna Puang Yesus anna yato pakeanna mendahi mabusa anna pangngillo’. ³⁰ Anna ahai derua tau menge nasipa’karaing, dianto Nabi Musa anna Nabi Elia. ³¹ Indo to deruai umpalanda’ kalaena yaling di pesilo kamatandeang, anna ma’tula’i didiona kamateanna Puang Yesus ang mane la dipasundung yaho di Yerusalem. ³² Donetoo, yato Petrus anna solana mengene’ supu hanne. Tahpana sika tungke’du’, ya’ ungngitang umba noa kamatandeanna Puang Yesus anna sika naita toe’ yato derua tau ang ke’de’ di behinna. ³³ Tahpana la le’ba’mi yato to deruai umpellei Puang Yesus, ya’ ma’karang ta Petrus pano naoatee, "O Tuang, masannang liu tau dinne. Umbai mahasa ke umpake’de’i tau bansuli umpopantangnga’ simesa: Dio mesa, Nabi Elia mesa anna mesa Nabi Musa." Ampo’ noa supu Petrus ang maling ma’tula’ noa yatoo, dai pa’kaleha. ³⁴ Lella’ Petrus ma’tula’, ya’ tuhummi yaho mai salehu’ unsapu’ii, lambi’ sika mahea’ tahpana nasapu’ yato salehu’. ³⁵ Ya’ kahingngiammi kamaha yaling mai di salehu’ ang naoatee, "Dianto inde Änä’ku ang kupillei. Pehingngiia’ tula’na." ³⁶ Puhanna kahingngiang yato kamaha, ya’ inang namesarang supu Puang Yesus. Yato tallu pahsikolana napadiinahanna supu yato kaha-kaha ang dahi donetoo, anna datoi aha natula’ pano di moi poro la menna yato ang sika naita. ³⁷ Tahpana marondonnaii naonge sika tuhungngi sumule yaho mai di tanete, ya’ suleng tau mai’di ullumba Puang Yesus. ³⁸ Aha mesa di alla’na yato tau mai’di untambai Puang Yesus naoatee, "O Tuang, kupalau ke la malai do ungngitaingkä’ änä’ku, aka’ inang dia supu änä’ku. ³⁹ Yato änä’ku si pihsa’ napentamai setang, lambi’ si pihsa’ tomande’ kakoha-koha anna sikadindi’i kalaena napobua’ yato setang lambi’ si membuha kale suana. Yato setang semata undahha änä’ku anna noa ang inang dang aha la napellei. ⁴⁰ Puhang kupalau pano di pahsikolamu unghambai yato setang ampo’ dai sika mala naalai." ⁴¹ Ma’tula’mi Puang Yesus naoatee, "Tehtereremokoa’ dio indee! Umbarea’ dio naola kapampetahpa’ammua’ lambi’ sähsä’ lalangkoa’? La sangngakake’ masaena tohhoä’a’ yaling di alla’-alla’mu anna sa’bara’ ungngoloikoa’? Bahai ne mai yato änä’!" ⁴² Tahpana sidungku’mi Puang Yesus yato änä’, ya’ tahpa tilumbämmi naung di tampo napobua’ yato setang anna sikadindi’i kalaena. Ampo’ tahpa nakarahta’ Puang Yesus yato setang anna napabono’i yato änä’, mane naposolai sumule pano di ambena. ⁴³ Aka toiro yato ingkänna tau ang aha donetoo pusa’ asang liu ungngita umba noa kakuasaang käyyänna Puang Alataala. Mengeke’ yato tau mai’di pusa’ ungngita aka ang mane puha nababe Puang Yesus, ya’ ma’tula’mi Puang Yesus pano di pahsikolana naoatee, ⁴⁴ "Pehingngii manahpai anna patamai di inahammua’ inde ingkänna aka ang kutula’, dianto: Kodi’, inde Änä’ to Lino, la dibehoä’ pano di kakuasaanna to lino." ⁴⁵ Ingkänna yatoii dai sika umpähäng yato ang natula’ Puang Yesus, aka’ dai sika napakalesoing. Ampo’ malaya’ toe’ yatoii napekutanaing umba noa yato bahtuanna. ⁴⁶ Ya’ dahing kasibehtaang di alla’na pahsikolana Puang Yesus, unsibehtai menna ang handang keangka’ di alla’naii. ⁴⁷ Ampo’ nalosa Puang Yesus yato ang menge sika napihki’ lambi’ ungngala mesa änä’-änä’ anna napake’de’i di behinna. ⁴⁸ Anna naoaite pano diii, "Menna ang untammui manahpa änä’ saohko’ ang sinnoa indee yaling di sangangku, ya’ bahtuanna Kodi’ siante’ natammui manahpa, anna menna ang mantammui manahpaä’, ya’ bahtuanna Yatoete’ ang mansuoä’ sule natammui manahpa. Aka’ menna-menna ang ungngangka’ handang madihoi’ang kalaena yaling di alla’-alla’mua’, ya’ setonganna diaete’ ang handang diangka’ mayahoang." ⁴⁹ Ma’tula’mi Yohanes naoatee, "O Tuang, aha kiita mesa tau unghambai setang yaling di sangammu, ya’ kisängkäing aka’ kiinsang tadia solata ang mentindo’ di Dio." ⁵⁰ Mentimba’mi Puang Yesus naoatee, "Daa unsängkäii, aka’ menna-menna ang daingkea’ mampa’bali, ya’ bahtuanna solatarea’tee’." ⁵¹ Tahpana marungku’mi tempo katiängkä’anna Puang Yesus dai’ di suruka, ya’ nabohtung la mao dai’ di Yerusalem. ⁵² Unsuong sangngaka-sangngaka tau mendolu mao. Sika maoi pano di mesa bohtona to Samaria, aka’ sika la umpasadia ingkänna-ingkänna siamo ang la napahallu Puang Yesus. ⁵³ Ampo’ aka’ nainsang yato to Samaria la mao dai’ di Yerusalem yato Puang Yesus, lambi’ dai sika natahimbo la tohho yaling di bohtona. ⁵⁴ Tahpana naita Yakobus anna Yohanes yato babena to Samaria, ya’ mekutanang pano di Puang Yesus naoatee, "O Puang, ungngakuraka ke ma’sambayangngang anna malai tuhung api yaho mai di langi’ ungngämpu’i inde mai tau?" ⁵⁵ Ampo’ mensaile supu anna nasängkäii. ⁵⁶ Ya’ sika maong umpeäng bohto ang senga’. ⁵⁷ Sika umpatahhi’mi pellaoanna. Ya’ ahang mesa tau ang ma’tula’ pano di Puang Yesus lella’ sika mellao naoatee, "La kutindo’ lelengngo diamo-diamo ungngola." ⁵⁸ Ampo’ natimba’ Puang Yesus naoaintee, "Mangngohi aha leänna naongei tohho, anna dansi aha sehänna naongei membanua. Ampo’ Kodi’ inde Änä’ to Lino dai Ko aha ongeangku ang la kuongei tohho mehile bahtu’ hahe." ⁵⁹ Nalombungngike’ tula’na umpa’tula’i mesa tau senga’ naoaintee, "Pentindo’o di Kodi’." Ampo’ mentimba’ yato tau naoatee, "O Puang, pabeiä’ dolu mao do ullamung ambeku. " ⁶⁰ Ampo’ mentimba’mi Puang Yesus naoatee, "Pabei tubunne’ tau ang mate di mendehatanna do ullamung to matenaii, ampo’ dio-dio laoo do pakahebai Kapahentaanna Puang Alataala di umba-umba naongei." ⁶¹ Ahake’ bou mesa tau senga’ ma’tula’ pano di Puang Yesus naoatee, "La mentindo’ä’ di Dio, Puang, ampo’ pabeiä’ dolu mao umpasa’bi to baha’ku." ⁶² Ampo’ natimba’ Puang Yesus naoaintee, "Mesa tau ang menge ma’dahkala dai la sihatang ke si mensaile loloi pano di kebo’na. Noa tunne’ tau ang pemala mendahi to pentindo’ku dai la kekuna yaling di Kapahentaanna Puang Alataala ke umpihki’ loloi katuhoang ang dolu."

¹ Puhai yatoo napilleing Puang Yesus pitumpulo to pentindo’na ang senga’ anna nasuoi mao moderua-ruaang do mendolu pano di ingkänna bohto ang inang la naolai dako’ Puang Yesus. ² Naoatee pano diii, "Itaia’ inde mai tau masoo liu ang la dibaha tama di Kapahentaanna Puang Alataala. Kupasihapang boa kayu ang la pahallu dipupu, ampo’ dai kanna’ tau ang la mampupu. Dahi palauia’ pano di puänna inde pinamula anna malai nahängngängngike’ tau ang la umpupu inde boa kayu. ³ Pehingngiia’! Kusuokoa’ do umpepainsangnging Kaheba Mapia. La sihapangkoa’ domba ang tama di alla’-alla’na olo’-olo’ peande. ⁴ Dakoa’ mala umbaha doi’. Datoukoa’ mala umbaha tas, moi sapatu. Anna daa umpa’lempäng-lempängnga’ unsalama’i solamu di behing lalang. ⁵ Ponna mendai’koa’ di mesa dasang, ya’ tahpa oaia’te dolu, ’Salama’ mating! La nabehekoa’ Puang Alataala yaling di hapummu!’ ⁶ Anna ponna aha tau tohho yaling yato di dasang ang sihatang untahimbo yato tula’ pebehemua’, ya’ la kabeheanto yato tau. Ampo’ ponna dai aha, ya’ la sumuleete’ tama di kalaemua’ yato tula’ pebehemua’. ⁷ Tohhokoa’ yaling di dasanna ang mantahimbokoa’, andei anna enu’i aka ang nasohengngiingko, aka’ inang noaete’ mesa to pengkähäng sihatangngete’ untahimbo saho pengkähänna. Daa untirende leleng ampo’ tohhokoa’ di mesa dasang. ⁸ Anna ponna tamakoa’ di mesa bohto anna natahimbo manahpakoa’ tau yaling, ya’ andeia’ anna enu’ia’ aka ang nasohengngiingko. ⁹ Pabono’i yato ingkänna to makorong ang aha yaling yato di bohto anna tula’i pano diii oaite, ’Dang masae anna Kalaenang Puang Alataala ma’pahenta sihapang tomaraya.’ ¹⁰ Ampo’ ponna mentamakoa’ di mesa bohto anna dakoa’ natahimbo tau yaling, ya’ panokoa’ di batahta anna sika kakohakoa’ ungngoatee, ¹¹ ’Moia’ ähäng tampomu ang mendehke’ di bihti’ki’ kipentalahpi’ toinne’ di olomua’. Ampo’ pahallua’ ungnginsang: dang masae anna Kalaenang Puang Alataala ma’pahenta sihapang tomaraya.’ ¹² Kutula’ingkoa’ setonganna ponna lambi’mi tempona dihohto’ inde lino, la mahingang puhaete’ne’ tahungkunna Bohto Sodom andana bohto yatoo." ¹³ Mane naoate Puang Yesus, "Tilakakoa’ Bohto Khorazim! Tilakakoa’ Bohto Betsaida! Aka’ ke la inang aha toine’ dahi di hao di Bohto Tirus anna Sidon yato tanda ang mepusa’-pusa’ ang puha dahi yaling di alla’-alla’mua’, ya’ la masaente’ mengkatoba’ lambi’ umpekaya’ kahung sibaha ulluläng täi hapu bää’na tandana unsohso yato kasalaanna. ¹⁴ Ampo’ ponna lambi’mi tempona dihohto’ inde lino, ya’ inang la mahingang puhaete’ne’ tahungkunna to Tirus anna to Sidon andana dioa’. ¹⁵ Noa tungnga’ dio Bohto Kapernaum umbai pake unsangaa’ la naängkä’koa’ dai’ di suruka Dehata, i? Setonganna dakoa’ la naängkä’ ampo’ la natibekoa’ naung di nahaka!" ¹⁶ Napatahhi’ tula’na Puang Yesus pano yato di to nasuo naoatee, "Kutula’ingkoa’, menna ang mampehingngiia’ tula’mu, ya’ sihapangngete’ Kodi’ napehingngii. Ampo’ menna ang dakoa’ mantahimbo, ya’ sihapangngete’ Kodi’ ang dai natahimbo, anna menna ang dä’ mantahimbo, ya’ sihapangngete’ dai untahimbo Ambeku ang mansuoä’ sule." ¹⁷ Puhanna ungkulilingngi ingkänna yato bohto saohko’, sika sumuleing yato pitumpulo to pentindo’na sitonda kamasannangang anna ma’tula’i pano di Puang Yesus naoatee, "O Puang, ingkänna setang tuhu’-tuhu’ang asang pano di kami’ ahsala’ kihambaii yaling di sangammu." ¹⁸ Ma’tula’mi Puang Yesus pano diii naoatee, "Kuita Pongkahana setang manaho yaho mai di langi’ salamang kila’. ¹⁹ Setonganna puhang kupatamaingkoa’ di kalaemu kakuasaang lambi’ malakoa’ umpealla’ leleng ile keipo anna alipang dakoa’ aha maaka, anna mala toukoa’ untalo kamatohoanna Pongkahana setang ang mampa’balikoa’. Lambi’ dai aha moi aka siamo ang la mantilakaikoa’. ²⁰ Ampo’ moinnakato noa yatoo, daa umpa’kahsi-kahsi aka’ malakoa’ untalo setang, ampo’ diare’ kahsikoa’ aka’ titekeng sangammua’ yaho di suruka." ²¹ Done siantoo ya’ masannang liung Puang Yesus aka’ nakuasai Inaha Masero anna naoaitee, "O Ambe’, ma’kuhhu’sumanga’ä’ mating di Dio, Dehatanna langi’ anna lino, aka’ dai umpabei tau ang unsanga kalaena manähäng si’da-si’da la umpähäng didiona kapahentaammu, ampo’ umbeane’ pepähängang pano di tau ang mahempo’ inaha ang sinnoa inahanna änä’-änä’. O Ambe’, dianto yato pa’elo’mu anna ang umpemapiaing." ²² Puhanna ma’sambayang, ya’ ma’tula’mi pano yato di tau mai’di naoatee, "Ingkänna-ingkänna siamo hali asammä’ nabehoing Ambeku, anna dai aha moi la mesa tau ang mangnginsang mennaä’ setonganna sehalinna Ambeku, anna datoe’ aha ang mangnginsang menna setonganna Ambeku sehalinna Kodi’. Anna menna ang kupasihatangngi, dianto ang kupakalesoing didiona Yatoo." ²³ Puhai yatoo, ya’ mensaileng Puang Yesus pano di pahsikolana, anna napa’karaii dai napahingngii tau senga’ naoatee, "Kehongko’ne’ tau ang menge ungngita aka ang ungngitaa’. ²⁴ Aka’ kutula’ingkoa’ setonganna, mai’di nabi anna tomaraya pemala toe’ sika naita aka ang ungngitaa’ ampo’ dang hali sika naita, anna pemala toe’ sika nahingngi aka ang unghingngia’ ampo’ dang hali sika nahingngi." ²⁵ Pihsang tempo aha mesa to pampakuhu ada’ mopahtuyu la unsändä’i Puang Yesus, ke’de’ di olona anna mekutanai naoatee, "O Tuang, aka ang pahallu kubabe anna malaä’ ullambi’ katuhoang sapano-panona?" ²⁶ Natimba’mi Puang Yesus nakutanai sala naoaintee, "Aka yato ang tiuki’ yaling di Suha’ Masero? Anna umba noa pihki’mu didiona yatoo?" ²⁷ Mentimba’ salang yato tau naoatee, "Kalemuikoa’ Puang Alataala, Dehata ang umpenombai, penumpuii yaling di inahammu, yaling di pihki’mu, yaling di kamatohoammu anna yaling di pembabemu. Anna kalemuikoa’ para-parammu hupatau sinnoa ungkalemuikoa’ kalaemu." ²⁸ Naoaminte Puang Yesus, "Ahana inang tahpa’ ne tula’mu. Dahi pembabeing anna malao ullambi’ katuhoang." ²⁹ Ampo’ yato tau pemala unsanga kalaena tahpa’ pembabena, dianto anna ungkutanai salang Puang Yesus naoatee, "Menna setonganna yato solaku ang pahallu kukalemui?" ³⁰ Natimba’mi Puang Yesus umpake pohapangang naoaintee, "Aha mesa tau ang sule yaho mai di Yerusalem la lunaung di Yerikho. Yaling di tängngä lalang natammui to pa’maho-maho anna dai supung nahampa’i kaya’na anna aka-akanna ampo’ sika nasibamba-bambai lambi’ sai’di’ tala mate, mane sika napellei tomande’i tilampa’ di tängngä lalang. ³¹ Donetoo sipatu aha mesa imang liu, ya’ ungngitang yato tau ampo’ nalombongngi supu mangngola behing lalang. ³² Noa tunne’ mesa to Lewi liu toe’ donetoo. Tahpana ungngita yato tau, ya’ tahpa nalombongngi tunne’ mangngola behing lalang. ³³ Pihsananna liung mesa to Samaria, mangngola yato di lalang. Tahpana ungngita yato tau, ya’ kende’mi pa’kalemu yaling di inahanna. ³⁴ Maong ullumba yato tau anna nabahahsiing yato bila’na umpake minnä’ anna angkoro’, mane nasapu’ manahpaing anna napapensakei dai’ di keledai kalaena, mane naposolai pano di mesa dasang ang si diseba anna nauhu’ manahpai di hao. ³⁵ Tahpana marondonnai, ya’ umbeang doi’ pano yato di puänna dasang ang la sihoang naalliing kapahalluanna yato tau, anna naoaitee, ’Dama manahpai inde to makorong, anna ponna ke ahake’ kapahalluang senga’ ang dang nalambi’ inde doi’, ya’ daa ummalaya’ kubaya’rang ke liu salamä’.’ " ³⁶ Natämpä’ing yato tula’na Puang Yesus mekutana naoatee, "Dahi situhu’ pihki’mu, menna di alla’na yato tallu tau ang mendahi solana yato to makorong?" ³⁷ Mentimba’mi yato to pampakuhu ada’ naoatee, "Tantunte’ anna yatoi ang ma’kalemu pano!" Naoa salaminte Puang Yesus, "Ya’ laomotoo anna pembabeing sinnoa yatoo." ³⁸ Donetoo naonge anna sibahai pahsikolana Puang Yesus, yaling di pellaoanna sika ullambi’mi mesa bohto saohko’. Yaling yato di bohto aha mesa bahine disanga Marta, untambaing Puang Yesus ma’saleo pano di dasanna. ³⁹ Inde Marta tohho sibaha ullu’na ang disanga Maria. Inde ta Maria nakärä’i moohko’-ohko’ di behinna Puang Yesus umpehingngii pepakuhunna. ⁴⁰ Yatone’ ta Marta mengene’ tapakali-kali yaling di hapu mantahiai, undungku’ing Puang Yesus anna ma’tula’i naoatee, "O Puang, akana umpabeie Dio ne supu ta Maria moohko-ohko’ diting? Suoi naduluiä’." ⁴¹ Ampo’ natimba’ Puang Yesus naoaintee, "O Marta, supung dio umpihki’ ang tasanda-sanda anna malaya’ di ingkänna-ingkänna siamo. ⁴² Ampo’ setonganna mesaete’ supu kaha-kaha ang pahallu, dianto umpehingngii Bahtakara Dehata. Dianto ang napilleine’ ta Maria ang inang dai la dialai di hao mai."

¹ Pihsang tempo lella’ Puang Yesus ma’sambayang di mesa ongeang. Tahpana puhang ma’sambayang, ya’ ma’tula’mi pahsikolana pano naoatee, "O Puang, paturuang ma’sambayang, sinnoa Yohanes to Pantero’ umpaturu toe’ pahsikolana ma’sambayang." ² Sika natimba’mi Puang Yesus naoaintee, "Ponna ma’sambayangkoa’, ya’ pasinnoa indee: O Ambe’, kihannuang la tontong dipa’käyyängngi sangammu. Suleo pahentaang. ³ Pasundungngingkang allo-allo andeang ang kipahallu. ⁴ Ampungngii ingkänna kasalaangki’, aka’ ungngampungngi touang kami’ kasalaanna solaki’ pano di kami’. Anna daa umpabeii pesändä’ nasändä’iang. " ⁵ Nalombungngike’ tula’na pano diii naoaintee, "Ponna hapang ahaa’ di alla’-alla’mu mesa tau ang mao pano di dasanna sammuanena di tängngä bengi anna naoaitee, ’O sammuane, kalemuiä’ pahama’iä’ andeammu ang sihoa naande pa’mesaang tau, ⁶ aka’ aha mesa sammuaneku ang yaling di pallaoang lempäng di hao di dasangku, ampo’ daliung aha akangku ang la mala kupakandeing .’ ⁷ Ya’ hapanganna ke mentimba’i yato puäng dasang naoatee, ’Daa ungngali-aliä’ aka’ hahe asammang! Tängngänte’ inde bengi anna titana’mi baba! Dahi dä’ mala kaleha dinoa kubeao aka ang umpahallu.’ ⁸ Kutula’ingkoa’, moinnakato dai naaku kaleha yato tau aka’ tängngäng bengi, moinnakato sammuanena liu yato ang pemala menghama’ ampo’ aka’ dai unsa’ding sili yato to penghama’ semata malau, lambi’ete’ yato sammuanena kaleha anna nabeai yato aka ang pahallu. ⁹ Dahi dianto anna kuoaingkoa’tee: Palauia’ anna la dibeakoa’; peängngi anna la ullambi’ia’; pende’de’koa’ anna la ditungka’ingkoa’ baba. ¹⁰ Aka’ pano di tau ang malau la natahimbo yato palaunna, anna pano di tau ang mahpameäng la nalambi’ yato pahpameänna; noa tunne’ pano di tau ang mende’de’ la ditungka’ing baba. ¹¹ Bahtu’ aharakaa’ mesa di alla’mu to dipoambe ang la umbea ile pano di änä’na ke malaui bau? ¹² Bahtu’ nabea alipang ke malaui lehsu’? ¹³ Dahi dioa’, moinnakato anna to karakekoa’, ampo’ ponna mala turakoa’ dio umbea änä’mu aka-aka ang mapia, ya’ londonne’ Ambemu yaho di suruka tantunte’ anna la nabeai Inaha Maserona pano di tau ang la mampalau dai’." ¹⁴ Pihsang tempo Puang Yesus unghambai setang yaling mai di kalaena mesa to pepe. Tahpana malai yato setang, ya’ tahpa ma’kara-kara yato tau. Ingkänna tau ang ungngita yato kadahiang pusa’ asang liu. ¹⁵ Ampo’ aha sangngaka-sangngaka tau di alla’naii sika naoatee, "Nasuhunte’ mala unghambai setang aka’ nabea kakuasaang Pongkahana setang ang disanga Beelzebul." ¹⁶ Aha toe’ sangngaka-sangngaka tau ang pemala unsändä’i Puang Yesus. Sika malau pano ke la malai napaitai mesa tanda ang mepusa’-pusa’ anna malai sika nainsang naoatee sule si’daraka yaho mai di Puang Alataala. ¹⁷ Ampo’ nalosa Puang Yesus pihki’naii lambi’ ma’tula’ naoatee, "Ponna yaling di mesa kapahentaang dai mesa inaha lambi’ sisähä’-sähä’ anna sipa’balii mesa anna mesa, ya’ tantunte’ anna la sitalei yato kapahentaang. Noa tunne’ yaling di kasanghapuang ang dai mesa inaha, lambi’ sisähä’-sähä’ anna sipa’bali mesa anna mesa, tantunte’ anna la sitalei. ¹⁸ Noa tunne’ yaling di kapahentaanna setang ke tibahe-bahei anna sika sipa’balii mesa anna mesa, ya’ umbanne’ la noa la mala matoho kapahentaanna? Unsangaa’ unghambaiä’ setang aka’ naposolaiä’ Pongkahana setang? ¹⁹ Dahi ponna ke untanda’ä’ unghambai setang umpake kakuasaanna Pongkahana setang, ya’ mennaa’ kekakuasaang ang napake pahsikolamu unghambai setang? Dahi pahsikolamu siangnga’too ang mampatandaangnga’ kasalaammu. ²⁰ Ampo’ aka’ unghambaiä’ setang umpake kakuasaanna Puang Alataala, lambi’ maleso dioatee napahandu’mi Puang Alataala ma’pahenta yaling di lino. ²¹ Setonganna malake’ dilaba’i setang ke ma’kuasa puha nei’ tau. Hapanganna, ponna aha mesa tau ang unsanga kalaena matoho liu undakai dasang kalaena, ya’ tantunte’ anna dai aha la bahani tau senga’ ang la sule mampabokoi. ²² Ampo’ ponna aha mesa tau ang matoho puha nei’ sule umbobo’ yato tau ang menge undakai dasanna, ya’ tantunte’ anna la nataloi anna nahampa’i yato la’bo’na ang napopa’taaha, mane nabokoi aka-akanna. ²³ Dahi menna ang dai mempako di Kodi’, bahtuanna napa’baliä’ anna menna ang dä’ mamposolai mengkähäng tantunte’ anna la nakarakeii yato aka ang kukähäng." ²⁴ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Ponna malai yaling mai di kalaena hupatau mesa setang, ya’ maoke’te’ dolu ma’kuliling leleng pano di ongeang makä’däng umpeäng ongeang ang la naongei tohho. Ampo’ aka’ dai aha nalambi’ yato ongeang ang la naongei tohho, lambi’ ma’pihki’ anna naoaite yaling di inahanna, ’La sumule burä’ pano yato di ongeangku ang hali kupellei.’ ²⁵ Ya’ sumuleng. Lambi’na pano yato di ongeang dolunna, ya’ nalambi’mi yato ongeanna bahahsi puha disapui manahpa anna mahahpi. ²⁶ Ya’ sohong salake’ dolu anna untambaii pitu setang ang londo puhane’ pakarakeang andana dia, anna naposolai tama yato di ongeanna anna sika tohhoi yaling sibaha-baha. Katämpä’anna yato tau ang naongei tohho setang la tahuhu puhane’ katuhoanna andana ang dolu aka’ tuhtuang kehängngäng yato setang ang mampentamai." ²⁷ Tahpana puha ma’tula’ noa yato Puang Yesus, ya’ ahang mesa bahine ke’de’ yaling di tängngä-tängngäna tau mai’di anna ma’tula’i naoatee, "Kahsi liui to dipoindo ang mampadahio anna ang mampasusuo!" ²⁸ Ampo’ mentimba’ Puang Yesus naoatee, "Kahsi puhane’ tau ang bansa’ umpehingngii ihsi Suha’ Masero anna napembabeing yaling di salu katuhoanna." ²⁹ Tuhtuang mai’di liu tau ungkulimboi Puang Yesus, lambi’ ma’karang Puang Yesus naoatee, "Ahana inang tau karake asang inde mai tau ang tuho dinoa. Sika pemala toe’ are’ la dibabeing tanda ang mepusa’-pusa’ anna malai sika nainsang naoatee sule si’darakaä’ yaho mai di Puang Alataala, ampo’ inang dai la sika dipaitai. Supungnga’te’ tanda didiona Nabi Yunus ang mala sika dipaitai. ³⁰ Aka’ umba noa Nabi Yunus mendahi tanda pano di to Niniwe, noa tumä’ Kodi’ inde Änä’ to Lino la mendahi tanda touä’ pano di ingkänna hupatau ang aha dinoa. ³¹ Ponna lambi’mi tempona dihohto’ inde lino, ya’ la kende’mi tomaraya bahine ang sule di hao mai di selatang anna untanda’ inde mai tau ang aha dinoa. Aka’ yato tomaraya bahine sulene’ di hao mai di pote’-pote’na lino aka’ pemala umpehingngii kakeaka’anna Tomaraya Salomo. Ampo’ dinne done dinoa aha ang keangka’ puhane’ andana Tomaraya Salomo. ³² To Niniwe la kende’ dako’, ke lambi’mi tempona dihohto’ inde lino, anna untanda’ inde mai tau ang aha dinoa. Aka’ yatone’ to Niniwe sika mengkatoba’ nei’ tahpana unghingngi umba noa kaheba katallangang ang napainsangngi Yunus. Ampo’ setonganna dinoa aha dinne ang keangka’ puhane’ andana Yunus!" ³³ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Daete’ aha mesa tau la umpau’ lampunna, mane nabunii bahtu’ nasalohko’i baki, ampo’ napatokoete’ dai’ di ongeang ang malängkä’ anna malai pesilona naita ingkänna tau ang mentama yato di dasang. ³⁴ Matammua’ dianto ang mendahi ballo yaling di kalaemu. Ponna mapia matammu, ya’ ingkänna kalaemu la naballoi asang. Ampo’ ponna karake matammu, ya’ malilling asanto ingkänna baheang yaling di kalaemu. ³⁵ Dianto anna poinaha manahpai anna malai kamabayaang ang ungngampui dai mendahi kamapähtängang. ³⁶ Ponna mabaya asang ingkänna baheang yaling di kalaemu, dai aha malilling, ya’ bahtuanna mabaya asanto ingkänna kalaemua’, sihapang lampu ang umballoi ingkänna kalaemu." ³⁷ Tahpana puha mampakuhu Puang Yesus, ya’ naundammi mesa to Farisi pano di dasanna anna malai mande sibaha-baha. Ya’ mao si’dang pano anna mandei di hao. ³⁸ Donetoo yato Puang Yesus tahhi’ mande dai umbasei dolu teyyena, lambi’ pusa’ liu mesa to Farisi naita. ³⁹ Ma’tula’mi Puang Yesus pano naoatee, "Dioa’ to Farisi sihapangkoa’ enu’ang bahtu’ kahti ang supung di aneanna dipamabasei. Ampo’ setonganna yalingnga’ di inahammu supung punno kamakahha’ang anna kakarakeang. ⁴⁰ Ahana inang to mahokoa’! Darakaa’ dio ungnginsang ungngoatee Puang Alataala ang mambabe aneanna anna Dia sia tunne’ ang mambabe huänna, dianto inahanta? ⁴¹ Ampo’ diarea’ nei’, beai aka-akammu pano di to pemase-mase sitonda sangkalebu inahammu. Ponna umpanoa yatoo, ya’ mala dioatee bahahsi si’da-si’dakoa’. ⁴² Ampo’ ahana inang la tilakakoa’ ingkämmu to Farisi, aka’ supungnga’ ungnginsang umpenombaing bahe sampulona ingkänna rampa-rampa ang bomammi’ anna lohpo ang si dipopakuli, ampo’ ang setonganna handang pahallua’ la umbabe situhu’ Atohanna Musa, sinnoanna mampapara-para anna pa’kalemu dai’ di Puang Alataala, bilang daia’ne’ umbabe. Ponna untuhu’ikoa’ atohang, ya’ pahallu untuhu’i asang; dai mala untuhu’i piha anna daine’ piha. ⁴³ Tilaka si’da-si’dakoa’ ingkämmu to Farisi, aka’ ke maokoa’ ma’sambayang si umpeängkoa’ ohko’ang ang handang mahasa, anna si ungkärä’i liua’ ponna natabe’ikoa’ ingkänna tau di hao di pasa’. ⁴⁴ Tilaka si’da-si’dakoa’ aka’ sinnoakoa’ ku’bu’ ang dai tandaang lambi’ nasiindä’-indä’i hahona tau aka’ dai nainsang naoatee hahona ku’bu’." ⁴⁵ Ahang mesa di alla’na yato to pampakuhu ada’ mentimba’ anna ma’tula’i pano di Puang Yesus naoatee, "O Tuang, ne tula’mu tadia to Farisi supu umpakasili ampo’ umpakasili touang kami’." ⁴⁶ Ampo’ natimba’ supu Puang Yesus naoatee, "Ahana inang tilaka toukoa’ dio ingkämmu to pampakuhu ada’, aka’ supungnga’ umpahsa tau untuhu’i atohang ang mapahhi’ liu, ampo’ daia’ ungngaku undului tau umpembabeing yato atohang moi poro sai’di’. ⁴⁷ Tilaka si’da-si’dakoa’ aka’ umpapiakoa’ ku’bu’na ingkänna nabi ang dolu ang setonganna peneneammu siangnga’ ang mampateiii. ⁴⁸ Dahi tantunte’ anna unsanga tahpa’ia’ yato babena peneneammu ang umpatei ingkänna nabi aka’ dio siangnga’ ang mangku’bu’ mapia. ⁴⁹ Lambi’ aha tula’ kakeaka’anna Puang Alataala naoatee, ’La sika kusuoing sangngaka-sangngaka nabi anna rasul, ampo’ aha piha ang la sika napatei, anna aha piha ang la sika nadahha tuho.’ ⁵⁰ Dianto anna inde mai tau ang tuho dinoa la untangkung yato kamateanna ingkänna nabi ang dipatei mengkalao di pampahandu’anna lino. ⁵¹ Mengkalao di kamateanna ta Habel lambi’ pano di kamateanna Zakharia ang mate di alla’na pantunuang penombaang anna Dasang Ada’na Puang Alataala, inang dianto napolalang la ditahungkung inde mai tau ang aha dinoa. ⁵² Ahana inang tilakakoa’ ingkämmu to pampakuhu ada’, aka’ setonganna undakaimokoa’ne’ lalang kapainsangang didiona Puang Alataala, ampo’ dasiangnga’ ungngaku umpengnginsangngi yato kapainsangang. Supungnga’ ungnginsang ungkalapai tau ang pemalane’ umpengnginsangngi Puang Alataala." ⁵³ Tahpana Puang Yesus umpelleing yato ongeang, yato ingkänna to pampakuhu ada’ anna ingkänna to Farisi sika semata ungkeaha’i Puang Yesus anna nakutanaii ma’kahupa-hupa pekutana. ⁵⁴ Sika napanoa yatoo aka’ anna ahai sika napolalang nasahka ke ahai timba’na ang dai sihatang.

¹ Donetoo mai’di liu tau ullebo Puang Yesus, lambi’ siindä’-indä’ kale aka’ sihpi’ liu. Lella’ sisihpi’-sihpi’ yato tau mai’di, ya’ ma’tula’mi Puang Yesus pano di pahsikolana naoatee, "Madakakoa’ pano di raginna to Farisi! Bahtuanna pepakuhu kakalasiannaii. ² Daete’ aha aka-aka ang titutu’ tala tibuhke; noa tunne’ daete’ aha kaha-kaha ang tibuni tala diinsang ke dako’mi. ³ Ingkänna ang hali untula’ ang dake’ maleso liu, sihapang yaling di kamalillingang, la dipamapekalesoing pano di ingkänna tau, sihapang yaling di kamabayaang. Anna aka ang hali ungkuti’ tama di talinga la dipekäyyängngi lambi’ nainsang ingkänna tau. ⁴ Kutula’ingkoa’, ingkänna sammuaneku, daa ummahea’ pano di tau ang supung mala umpatei bätäng kalae ampo’ dai mala membabe la’bi anna yatoo. ⁵ La kutula’ingkoa’ menna setonganna ang pahallu ungkahea’. Dianto pahallukoa’ supung mahea’ dai’ di Puang Alataala ang dai supung mala umpatei bätäng kalae ampo’ mala tuke’ natibe tama di api nahaka. Kupakaenga’ salakangkoa’ kuoaingkoa’tee: Diangnga’to supu kahea’i. ⁶ Mapiaa’ ungnginsang, moinnakato masempo si’da-si’da allinna lima dena’, ampo’ datoete’ la dioatee, nakalimpängnging Puang Alataala moi la mesa. ⁷ Londonangnga’ dio, moi lamba’ beluhä’mu puha tung naihsa’ asang. Dianto anna dakoa’ pahallu mahea’, aka’ keangka’ puharakoa’to dio andana mai’di dena’. ⁸ Menna ang mangngakuiä’ di hao di olona tau senga’, la kuakui toe’ di hao di olona semalaeka’anna Puang Alataala. ⁹ Ampo’ menna ang mambahoiä’ di olona tau, la kubahoi toete’ di olona semalaeka’anna Puang Alataala. ¹⁰ Ponna aha tau ang ma’tula’ napa’baliä’ Kodi’, inde Änä to Lino, ya’ mala siake’te’ne’ diampungngi. Ampo’ pano di tau ang ma’tula’ tahuhu umpa’bali Inaha Masero inang daine’ la diampungngi. ¹¹ Ponna dibehokoa’ pano di to pampahehsa yaling di pa’limboanna pebulle ada’, bahtu’ pano di to pa’pahenta anna to pa’kuasa, anna malai napahehsa aka kasalaammu, daaa’ ummasuhsa didiona aka bahtu’ umba la umpanoa ma’tula’ mengngolo pano diii. ¹² Aka’ donetoo inang la naposolaikoa’ Inaha Masero ma’tula’ aka ang pahallu untula’a’." ¹³ Aha mesa di alla’na yato tau mai’di ma’tula’ pano di Puang Yesus naoatee, "O Tuang, kalemuiä’ pa’karaiingkä’ ullu’ku anna malai nabea touä’ kodi’ piha ahtasa’ki’ ang napatohhoingkang to baha’ki’." ¹⁴ Ampo’ natimba’ Puang Yesus naoaintee, "O sammuane, dä’ aha diängkä’ la mendahi to pambahe ahtasa’mua’." ¹⁵ Nalombungngike’ tula’na pano di ingkänna tau ang aha donetoo naoatee, "Madaka manahpakoa’, andamu la pemala supu untombong ahtasa’, aka’ moinnakato anna mai’di ahtasa’na mesa tau, ampo’ daete’ dioatee diang ang la umpamahendeng katuhoanna." ¹⁶ Mane napatahhi’ boi tula’na untula’ mesa pohapangang naoatee, "Aha mesa to makaka ang mai’di liu tampona. Yato tampona malambu liu lambi’ ingkänna pinamulanna keboa mapia asang liu. ¹⁷ Pihsang tempo mekutanang yaling di inahanna naoatee, ’Aka inde ang pahallu kubabe anna malai aha kupantombongngi ingkänna boana pinamulangku?’ ¹⁸ O’ io, la kupanoa indee: la kutalei asang ingkänna lokoku ang sisaohko’, mane kupake’de’ salai loko ang sikäyyäng anna malai kupambe’bei asang ingkänna boa pinamulangku anna ingkänna ahtasa’ku. ¹⁹ Puhaitoo, ya’ la kutula’mi pano di kalaeku kuoatee: Mai’di si’da-si’da ahtasa’ku dinoa, mala kuande anna kuenu’ ma’taung-taung masaena. Dahi la ma’masannang-sannangngä’ pole’ mengkalao dinoa, umpesanta’i andeangku!’ ²⁰ Ampo’ ma’tula’ Puang Alataala naoaintee, ’O to maho, dinoa siang di bengi la mateo. Dahi mennang ne la umpesannangngi ingkänna ahtasa’mu ang masae allong untombongnging kalaemu tobou dio?’ ²¹ Noanto katämpä’anna tau ang supung pemala untombong ahtasa’ kalaena, ampo’ daine’ aha kasikenteanna dai’ di Puang Alataala ang setonganna keangka’ puha nei’." ²² Ma’tula’mi Puang Yesus pano di pahsikolana naoatee, "Dahi kutula’ingkoa’ dinoa kuoatee: dakoa’ pahallu masuhsa umpihki’ katuhoammu, hapanganna aka ang pahallu ungngande. Anna datoukoa’ pahallu masuhsa umpihki’ bätäng kalaemu, hapanganna yato aka ang pahallu umpake. ²³ Darakaa’ dio ungnginsang pahallu puhaete’ne’ katuhoang andana andeang? Noa tunne’ pahallu puhaete’ne’ bätäng kalae andana pakeang. ²⁴ Itarea’ karoaya; daine’ nainsang mopinamula anna datoe’ nainsang la umpepahe pinamulanna, londonang la umpailoko boa pengkähänganna. Ampo’ tontong ture’ motuho-tuho lolo aka’ napakande Puang Alataala. Darakaa’ dio ungnginsang keangka’ puha tubumokoa’to dio andana sedansiang. ²⁵ Aharakaa’ di alla’-alla’mu ang mala umpakalambe’ sungnga’na moi poro santehte’mi aka’ bata-bata didiona katuhoanna? ²⁶ Dahi ponna ke moia’ dio kaha-kaha ang handang saohko’ dang mala umbabe, ya’ akana la masuhsakoa’ umpihki’ ang senga’na? ²⁷ Pekalesoia’ bunga ang tuho tomande’ pano di alla’ kalane. Dai aha mengkähäng bahtu’ untannung pakeanna, ampo’ kutula’ingkoa’ dinoa, moinnakato to makahka’ si’da-si’da Tomaraya Salomo, ampo’ daete’ aha yaling di katuhoanna la umpake pakeang mahahsa’ ang umpensinnoai mahasanna inde pano bunga di alla’ kalane. ²⁸ Dahi aka’ mala ture’ napamalehke’ Puang Alataala yato bunga ang tuho dinoa ampo’ la naande siang api marondonna, ya’ londonangnga’te’ dio ang kuhang kapampetahpa’ammu mala turakoa’to dio nabea asang aka ang umpahallu. ²⁹ Dahi datomande’a’ pahallu semata la umpihki’ yato aka ang la ungngande anna ang la ungngenu’; anna daa umpamasuhsaia’ inahammu. ³⁰ Aka’ ingkänna asang yatoo napeäng tau ang dai ungnginsang Puang Alataala. Ampo’ dioa’ dio, inang nainsandea’to dio Ambemu ingkänna kapahalluammu. ³¹ Ampo’ diarea’ nei’, ang handang pahallua’ dolu la umpihki’ dianto: kapahentaanna. Ponna umpanoa, ya’ kapahalluammu la napasundungngingkoa’. ³² Moinnakato anna sai’di’koa’ supu, ampo’ daa ummahea’ aka’ inang la nabearakoa’te’ Puang Alataala Ambemu yato kapahentaanna. ³³ Dianto anna kuoatee, balu’ia’ ingkänna ahtasa’mu anna umbeaia’ allinna pano di to pemase-mase. Aka’ ungngolai pembabe ang noa yatoo, umbe’beia’ ahtasa’mu yaho di suruka ang dai la aha puhanna, ang mala dipasihapang dompe’ ang inang dai la aha karake, dai aha la naboko to paboko anna dai la aha nakarakei bu’bi’. ³⁴ Dianto anna kuoatee, be’beia’ ahtasa’mu yaho di suruka, aka’ umba naongei aha ahtasa’mu, di hao tunto nei’ naongei inahammu." ³⁵ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Pahallukoa’ madaka lolo, payaling loloi pakemu anna papuhpu loloi lampummu. ³⁶ Anna pahallukoa’ umpensinnoai mesa sabua’ ang sadia lolo ungngempei kasuleanna pongkahana di hao mai di pa’rame-rameang kakabengang, anna malai, ke suleng yato pongkahana, la tahhi’ umbuhkeiing baba, dai mangki’ mende’de’ masae. ³⁷ Kahsi si’da-si’dane’ sabua’ ang madaka nalambi’ pongkahana. Kutula’ingkoa’ setonganna yato sabua’ la umpatama pakena anna umpakandei yato pongkahana anna natahiai manahpai. ³⁸ La kahsi si’da-si’da yato sabua’ ke nalambi’i pongkahana madaka anna sadiai di tempona sule yato pongkahana, moi sule di tängngä bengi bahtu’ sule dake’ mebengngi’. ³⁹ Ampo’ pengnginsangngiia’ indee: Ponna aha mesa puäng dasang ang inang nainsammi tehte’ sangngaka la sulei to paboko, tantuntee’ anna dai aha napabei yato to paboko mentama di dasanna. ⁴⁰ Noanto pahallu toukoa’ dio sadia lolo aka’ Kodi’ inde Änä’ to Lino la suleä’ di tempo ang daia’ ungnginsang." ⁴¹ Mekutanang Petrus naoatee, "O Puang, kami’raka ne supu ang nahoa pohapangammu, bahtu’ ingkännaraka inde mai tau?" ⁴² Natimba’mi Puang Yesus yaling di mesa pohapangang naoaintee, "Ang dioainte sabua’ ang tuhu’-tuhu’ang anna manähäng, dianto ang la naängkä’ pongkahana umpongkahai anna la umpakande ingkänna sabua’ ang senga’ ke lambi’mi tehte’ ang sihatang. ⁴³ La kahsi liu yato sabua’ ang nalambi’ pongkahana ungkähäng manahpa kähänganna naonge sulei yato pongkahana. ⁴⁴ Kutula’ingkoa’ setonganna yato pongkaha la umpetahpa’ yato sabua’ lambi’ la naängkä’ mendahi to pandaka ingkänna aka-akanna. ⁴⁵ Ampo’ sabua’ ang karake inaha, la naoane’te yaling di pihki’na, ’Poso aka’ masaeke’ne’ mane sumulei pongkahaku, dahi beba’ä’ aka siamo kubabe.’ Ya’ napahandu’mi undahha ingkänna sabua’ senga’ ang nasibahaing mengkähäng, moi muane moi bahine, anna maoi ma’masannang-sannang mande, menu’ anna ma’malango-lango. ⁴⁶ Pihsananna sumulee’ yato pongkahana di tempo ang dai nainsang. Lambi’ yato sabua’ la nadahha si’da-si’da yato pongkahana. Napasinnoa kamadahhaanna ingkänna tau ang dai mampetahpa’ dai’ di Puang Alataala. ⁴⁷ Noa tunne’ sabua’ ang nainsang siang aka pangkärä’na pongkahana ampo’ dai sadia anna dai nababe yato aka pangkärä’na pongkahana, ya’ inang la nadahhaete’ yato pongkahana. ⁴⁸ Ampo’ pano di sabua’ ang inang daine’ nainsang aka pangkärä’na pongkahana anna membabei aka ang dai nakärä’i pongkahana, ya’ dasiaete’ne’ la nadahha sakali. Pano di tau ang mai’di dibea aka-aka, la mai’di toete’ dipemitaiing anna pano di tau ang dipetahpa’ tatoo, ya’ mai’di toete’ dipemitaiing." ⁴⁹ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Kasuleangku tama inde di lino dianto anna malaä’ umpapuhpu api. Mahasa liu kusa’ding ke puhpung yato api. ⁵⁰ Ahake’ kamadahhaang käyyäng ang pahallu kuoloi, dianto ang umpamakekung inahangku dolunna kuoloi yato kamadahhaang. ⁵¹ Umbai unsangaa’ tamaä’ inde di lino la umbaha kasikapiaiang, ampo’ setonganna dai. Tadia kasikapiaiang ang kubaha sule, ampo’ setonganna kasikallaang. ⁵² Napahandu’ dinoa la aha kasikallaang yaling di mesa dasang. Hapanganna yaling di mesa dasang aha lima tau: yato to tallui la umpa’bali yato to deruai, bahtu’ to deruai umpa’bali yato to tallui. ⁵³ La sika sikalla-kalla: to dipoambe la umpa’bali änä’na ang muane anna yato änä’na ang muane la umpa’bali ambena. Noa tunne’ to dipoindo la umpa’bali änä’na ang bahine anna yato änä’na ang bahine la umpa’bali indona. Noa tunne’ pasanang bahine la umpa’bali manintunna ang bahine anna yato manintunna ang bahine la umpa’bali pasananna ang bahine." ⁵⁴ Ma’tula’mi Puang Yesus pano di tau mai’di naoatee, "Ponna ungngitaa’ malilling kalane, ya’ ungnginsangnga’ ungngoate la kene’, anna ahana inang la kene’ si’da. ⁵⁵ Anna ponna unsa’dingnga’ pepahi ma’tantu, ya’ ungnginsangnga’ ungngoatee, la mapana’ allo, anna inang la noa si’da yatoo. ⁵⁶ Oa’ ingkämmu to pa’manähäng-nähäng, supungnga’ ungnginsang ullosa tanda kalane yaho di langi’ ampo’ bilang daia’ne’ ungnginsang ullosa aka ang la dahi di tempo dinoa. ⁵⁷ Anna datoia’ mala umbohtu tobou dio kaha-kaha ang tahpa’ ang pahallu untindo’ia’. ⁵⁸ Ponna hapang aha mesa tau manghahpo’koa’ pano di to pambohtu kaha-kaha, ya’ dotangnga’te’ umpengkalambi’-lambi’i sikapiai yato tau ang la manghahpo’o naonge mengekangkoa’ yaling di pellaoang. Ponna daia’ umpanoa, ya’ la napapengngolokoa’ pano di olona to panghohto’, anna yato to panghohto’ la napapengngolokoa’ pano di polisi ang la mampatamakoa’ di tahungkung. ⁵⁹ Kutula’ingkoa’, inang darakoa’te’ la mala nalahpa’ yaling yato mai di tahungkung ke dai umbaya’ asang dolu yato indammu."

¹ Donetoo aha sangngaka-sangngaka tau ang ma’tula’ pano di Puang Yesus didiona to Galilea ang napatei Pilatus naonge mengei umpenombaing penombaang dai’ di Puang Alataala. ² Natimba’mi Puang Yesus naoaintee, "Unsangarakaa’ dio mai’di puhane’ ne dosanna to Galilea ang napatei Pilatus ullondoi dosanna to Galilea ang senga’ aka’ sika dipateine’ noa nee? ³ Kutula’ingkoa’ setonganna, daetee’! Ampo’ ponna ke daia’ ungngaku mengkatoba’, ya’ inang la noa turakoa’to dio. ⁴ Bahtu’ umbarakaa’to noa pihki’mu didiona yato sampulo kahua tau ang nakaloei candi malängkä’ yaho di Siloam? Umbai unsangaa’ madosa puhane’ andana ingkänna tau senga’ ang tohho yaho di Yerusalem. ⁵ Kutula’ingkoa’ daetee’! Ampo’ ponna ke daia’ ungngaku mengkatoba’, ya’ inang la hopu turakoa’to dio sinnoaii." ⁶ Puhai yatoo ya’ ma’tula’mi Puang Yesus yaling di pohapangang naoatee, "Aha mesa puäng bela’ ang aha tuho di bela’na mesa poang ara. Ya’ maong pano di bela’na la undaka’ boana yato kayu, ampo’ dai aha nalambi’ moi poro la mesa. ⁷ Ma’tula’mi pano di to pandaka bela’ naoatee, ’Tallung taunna semata kueka’ boana inde poang ara ampo’ daloloi aha keboa. Dahi bilang lelleng pihsangngi, aka’ ullimbi kale pinamula senga’ takekuna!’ ⁸ Mentimba’mi yato tau naoatee, ’O Tuang, pabei siake’ tuho sahtaung, la kusändä’ kubingkungngi lipu’ anna kupupu’i. ⁹ Umbato ke malai keboa taung sala. Ponna dai, ya’ dotante’ bilang dilelleng.’ " ¹⁰ Pihsang tempo di allo katohhoang Puang Yesus lella’ mampakuhu yaling di mesa pa’sambayangang. ¹¹ Donetoo di hao yato di ongeang aha mesa bahine ang sampulo kahuang taunna nadahha setang lambi’ bingku’ napobua’ koronna ang dang mala ke’de’ maroho. ¹² Tahpana naita Puang Yesus yato bahine, ya’ natambaing anna naoaintee, "O indona, bono’mi korommu dinoa." ¹³ Puhai yatoo, ya’ nasahpang Puang Yesus, ya’ ke’de’ siang maroho-roho yato bahine anna umpamatandei sanganna Puang Alataala. ¹⁴ Naitanna yato kapala pa’sambayangang aka ang nababe Puang Yesus, ya’ keaha’ liung aka’ donetoo allo katohhoang anna ma’tula’i pano di tau mai’di naoatee, "Aha unnung allona tempona tau mengkähäng, dahi sulekoa’ di allo yatoo anna dipabono’o, ampo’ daane’ ke di allo katohhoangngi." ¹⁵ Ampo’ natimba’ Puang Yesus naoaintee, "Oa’ ingkämmu to kalasi, darakae’ si ullahpa’koa’ patuhoammu di allo katohhoang anna do unghendengngi do umpaenu’ pano di limbeng? ¹⁶ Darakae’ sihatang toe’ inde bahine, ang sampulo kahuang taunna nadahha setang, dilahpa’ di hao mai di kamadahhaanna, londonang aka’ inde bahine peänä’anna toe’ Abraham!" ¹⁷ Menge ma’tula’ noa yato Puang Yesus, ya’ sangka’ masili asammi yato tau ang mampa’bali, ampo’ yatone’ ingkänna tau mai’di sika kahsi nei’ anna masannang liu ungngita yato aka ang nababe Puang Yesus ang mepusa’-pusa’. ¹⁸ Ma’tula’mi Puang Yesus naoatee, "Akake’ la dipasinnoaing Kapahentaanna Puang Alataala? Bahtu’ pohapangang umba ang la mahasa dipasinnoai? ¹⁹ Kapahentaanna Puang Alataala sihapang sallisa’ batunna pinamula ang handang saohko’ ang napamula tau pano di bela’na. Moinnakato anna saohko’i yato batu pinamula, ampo’ ponna tuhong, ya’ mala untondong asang ingkänna pinamula ang senga’, anna mala toi malängkä’ sinnoa poang kayu. Lambi’ sulei sedansiang anna mesehängngi dai’ di tangkena, tanda käyyänna." ²⁰ Naoa buntee, "Akake’ la kupasihapangnging Kapahentaanna Puang Alataala? ²¹ Sihapang bibi’ roti ang naala mesa bahine anna napasiuyä’i mai’di tahpung lambi’ mala membea’ asang yatoo." ²² Ya’ le’ba’mi Puang Yesus mao dai’ di Yerusalem, ampo’ mampakuhu lao siang yaling di pellaoanna. Dahi ma’kuliling leleng ullelengngi bohto, noa ang mahoa’, noa ang saohko’. ²³ Ahang mesa tau mekutana pano naoatee, "O Puang, la sai’di’rakae’ supu tau ang la dipasalama’?" Natimba’mi Puang Yesus naoaintee, ²⁴ "Poinahaia’ anna malao mangngola tama di baba masihki’. Aka’ kutula’ manahpaingkoa’, mai’di liu tau pemala mangngola tama yato di baba masihki’ ampo’ dai sika mala tama. ²⁵ Ponna ke kalehang yato puäng dasang anna untana’mi babana, ya’ la sika ke’de’mokoa’ yaling di aneang anna sika tambakoa’ ungngoatee, ’O Tuang, kalemuiang buhkeiingkang babamu!’ Ampo’ la natimba’koa’ supu naoatee, ’Dakoa’ kuinsang umba ungkasulei.’ ²⁶ Ya’ la ungngoa salangnga’tee, ’Umba isanga? Sanga haliingkea’ mande anna menu’ sibaha-baha anna hali touo mampakuhu di lalang käyyäng yato di bohtoki’?’ ²⁷ Ampo’ la naoaingkoa’tee supu, ’Mennarakakoa’ dio? Dakoa’ kuinsang umba ungkasulei. Dahi palaikoa’ done nee, aka’ diongnga’to ne ang si umbabe katasampa’ang.’ ²⁸ Ponna ke ungngitamokoa’ Abraham, Isak anna Yakub sibaha ingkänna senabiang masannang yaling di Kapahentaanna Puang Alataala, ya’ la sikaumbumokoa’ dio salamang ang kamateang aka’ la dihambaikoa’ dio yaling mai. ²⁹ Anna la sule toune’ mai’di tau yaling mai di katimbingang allo anna di lau’ mai di katempu’ang allo anna di hao mai di utara anna selatang, anna sika ohko’ toine’ ma’rame-rame yaling di Kapahentaanna Puang Alataala. ³⁰ Ampo’ inang la aha tau ang handang katämpä’ dinoa la mendahi ang handang uhuna mentama di Kapahentaanna Puang Alataala, anna la aha tau ang handang uhuna dinoa la mendahi ang handang katämpä’." ³¹ Donetoo suleng sangngaka-sangngaka to Farisi anna ma’tula’i pano di Puang Yesus naoatee, "Dotanne’ laoo, pellei inde ongeang aka’ mopahtuyu Herodes la napateio." ³² Sika natimba’mi Puang Yesus naoatee, "Palambi’ingkä’ tula’ku pano ne di to pa’manähäng-nähäng oaintee, ’Dinoa anna marondong la umpabono’kä’ to makorong anna la unghambaikä’ setang anna ponna ke allo katallunnang, ya’ kupapuhang yato ingkänna kähängangku. ³³ Ampo’ dinoa, marondong anna dirombengi la umpatahhi’kä’ pellaoangku, aka’ inang Yerusalem loloete’ supu ang naongei dipampatei ingkänna nabi.’ ³⁴ Oa’ ihsinna Yerusalem, palla’e dio inahammu umpatei ingkänna nabi anna unsaleba’i piha batu ang setonganna disuoingkoa’ sule! Masae allong pemala liuä’ la unghimpung ingkänna petauammu anna malai kudakai, sihapang indo mane’ ang unsalohko’i änä’na di hoi’ di pani’na, ampo’ daia’ ungngaku. ³⁵ Dianto anna napelleimokoa’ Puang Alataala lambi’ mahulla-hulla Dasang Ada’na. Pengkakalehaiia’, mengkalao dinoa inang dämä’ aha la ungngita lambi’ ma’tula’koa’ ungngoatee, ’Dibehene’ tau ang sule yaling di sanganna Dehata.’ "

¹ Pihsang tempo di allo katohhoang Puang Yesus mao pano di dasanna mesa to pambahananna to Farisi anna mandei di hao. Ingkänna tau ang aha di hao yato di dasang sika umpoimata asang aka ang nababe Puang Yesus. ² Pihsananna, ya’ suleng mesa tau ang bängkä’ teyyena anna bihti’na sibali ke’de’ pano di olona Puang Yesus. ³ Ya’ mekutanang Puang Yesus pano di ingkänna to pampakuhu ada’ anna to Farisi naoatee, "Situhu’ atohang ada’taa’, malaraka tau mampabono’ di allo katohhoang, bahtu’ daraka?" ⁴ Ampo’ sangka’ sika mahtang supu yato tau mai’di. Ya’ natokeing teyyena Puang Yesus yato to makorong anna napabono’i mane nasuoi le’ba’. ⁵ Mane umpatahhi’ boi pekutananna pano diii naoatee, "Aharakaa’ tau di alla’mu ang dai la tahpa unghui’ sumule änä’na bahtu’ patuhoanna ke manahoi naung di kahoäng sipatu allo katohhoang?" ⁶ Ampo’ yato ingkänna tau dai sika nainsang aka ang la naoa mentimba’. ⁷ Donetoo Puang Yesus ungngita ingkänna to sule pemala asang mohko’ pano di ongeanna to dipa’käyyängngi, ya’ ma’tula’mi pano diii yaling di pohapangang naoatee, ⁸ "Ponna ke naundangngo solamu pano di pehta kakabengang, ya’ daa ungngohko’ pano di ohko’anna to dipa’käyyängngi, aka’ daa-daa yato ohko’ang la napasadia toboinne’ to sulena ang handang napa’käyyängngi. ⁹ Andana ke mohko’mo di hao anna ke suleng yato to sulena ang dipa’käyyängngi, ya’ la naoamingkotee, ’Kalemuiä’ tirendeo dio done aka’ inde ohko’ang dipatoka toboinne’ to sule ang dipa’käyyängngi.’ Ya’ donetoo la tirendeo sitonda masili anna maoo mohko’ pano di ongeang ang handang tahuhu. ¹⁰ Ampo’ diarea’ nei’ ponna naundangngo solamu, ya’ dotang nei’ ohko’o di hao di ohko’ang ang handang di kebo’ aka’ umbai suleete’ yato ang umpuängang pehta la naoaingkotee, ’O sammuane, ohko’ panoo di olo.’ Ponna noa yatoo, ya’ napa’käyyängngio yato ang umpaaha pehta di olona tau mai’di. ¹¹ Aka’ menna-menna unsanga kalaena mayahoang la mendahi handang madihoi’ang, ampo’ ang unsanga kalaena madihoi’ang la mendahi mayahoang." ¹² Puhanna ma’tula’ pano yato di to sule, ya’ ma’tula’ salang Puang Yesus pano yato di tau ang mangngundang naoatee, "Ponna ke umpaahao pa’rame-rameang di allo bahtu’ di bengi, ya’ daa ungngundang solamu, solasohommu, kasanghapuammu bahtu’ tau ang di behing dasammu ang to makaka, aka’ la sika naundang touo dio ke sika umpaahai pa’rame-rameang, lambi’ la unsa’ding siang bala’na yato pangngundammu. ¹³ Ampo’ diare’ ke umpaahao pa’rame-rameang, undangngo to pemase-mase, to tasundung kalaena, to makule anna to buta. ¹⁴ Anna inang la dibeheo aka’ dai sika aha aka-akanna la nabala’ing yato undangammu. Dahi la ullambi’ bala’na ke tuho asammi to mate ang untuhu’i Puang Alataala." ¹⁵ Donetoo aha mesa tau ang menge mande sibaha Puang Yesus anna lella’ siang umpamapehingngii yato aka ang natula’ Puang Yesus. Lambi’ ma’tula’ yato tau naoatee, "La kahsine’ tau ang la mande sibaha Puang Alataala yaling di kapahentaanna." ¹⁶ Ya’ naoaminte Puang Yesus yaling di pohapangang, "Aha mesa tau umpaaha pa’rame-rameang käyyäng anna ungngundangngi mai’di tau. ¹⁷ Dolunna la dipahandu’ yato pa’rame-rameang, yato pongkaha dasang unsuo sabua’na do umpakaenga’ sala yato ingkänna undanganna napasang naoatee, ’Maimokoa’ are’ aka’ sadia asammi.’ ¹⁸ Ampo’ yato ingkänna ang puha naundang sangka’ sika malau mase. Aha ang mangngoatee, ’Mane haliä’ ungngalli pobela’ang, dahi pahallu do kueka’. Kuhannuang dä’ umpatumpui.’ ¹⁹ Aha ang mangngoatee, ’Mane haliä’ ungngalli lima pasang saping anna pahallu kuaya’i. Daa umpatumpuiä’.’ ²⁰ Ang senga’ naoatee, ’Mane haliä’ kabeng, dahi dä’ hali mao.’ ²¹ Ya’ sumuleing yato suoang anna napalambi’i pano di pongkahana yato ingkänna ang naoa yato undanganna. Ya’ keaha’ si’da-si’dang yato pongkahana anna umpahentai yato suoanna naoaintee, ’Laoo pebatahta leleng pano di lalang käyyäng anna pano di lalang saohko’ yaling inde di bohto mahoa’ anna untambaii sule ingkänna to pemase-mase, to tasundung tuhona, to buta anna to makule.’ ²² Tahpana sumuleng yato suoanna di hao mai yato ang napansuoi, ya’ naoante pano di pongkahana, ’O Tuang, puhang kubabe asang yato pahentamu. Ampo’ dake’ keihsi asang yato ohko’ang ang dipatokaing.’ ²³ Ya’ naoa salante yato pongkaha pano di suoanna, ’Laoo pebatahta leleng pano di aneanna bohto mahoa’ anna unsuoi tau sulei, anna malai punno tau yaling inde di dasangku. ²⁴ Aka’ kutula’mingkoa’tee’, inang dai la aha moi poro la mesa tau ang puha diundang dolu la sule umpehasai inde aka ang puha dipatoka.’ " ²⁵ Pihsang tempo mai’di si’da-si’da tau umpentindo’i Puang Yesus lella’ sika mellao. Ya’ sika nasaileng Puang Yesus anna naoaintee, ²⁶ "Ponna aha tau mampentindo’iä’ ampo’ umpakamaya puhane’ ambena, indona, bahinena, änä’na, solasohonna bahtu’ sungnga’na, ya’ yato tau dai sihatang dahi to pentindo’ku. ²⁷ Menna-menna ang dai sadia madahha bahtu’ mate aka’ natindo’ä’ dai sihatang napentindo’iä’. ²⁸ Aka’ hapanganna aha mesa di alla’mua’ mopahtuyu la umpake’de’ mesa dasang käyyäng, ya’ tantunte’ anna napihki’ manahpai dolu ke nabelai napake’de’ bahtu’ daraka. ²⁹ Andana ke puhang nalaka’ bätänna ampo’ dabure’ nabela napatahhi’, ya’ umbai la napetaha-tahai ingkänna tau ang mangngita, ³⁰ lella’ siang sika naoatee, ’Tilaka’mi kasi bätänna indo tau, ampo’ la bosi kalentoo aka’ dasiang nabela napatahhi’.’ ³¹ Bahtu’ hapanganna mesa tomaraya ang la mao la untolla’ katomarayaang senga’ tantunte’ anna napihki’ manahpai dolu ke nabelai petauanna ang supung sampulo sa’bu la umbali balinna ang dompulone’ sa’bu. ³² Ponna ke inang dai la nabela nabali, ya’ la nadotainte’ tahpa unsuo änä’ buana do untammui yato balinna naonge anna makahaoke’ anna sikapiaii. ³³ Noa tunne’ ingkänna tau di alla’mua’: ke dai naaku ullahpa’ asang dolu ingkänna aka-akanna siamo, ya’ dai sihatang la mendahi to pentindo’ku. ³⁴ Sia inang kekuna si’da-si’da, ampo’ ponna ke dang mäsing, ya’ dante’ aha lalang la dipamäsing sala. ³⁵ Lambi’ dang aha kunanna, tala malang dipupu’ing bela’, tala malang diande, supurante’ ditibe. Menna pemala mangnginsang, pamapehingngiingnga’too!"

¹ Ingkänna to pahsinga’ sima anna ingkänna tau diangka’ madosa si mao ullumba Puang Yesus anna malai napehingngii pepakuhunna. ² Ya’ sika momämmämmi yato to Farisi anna to pampakuhu ada’ naoatee, "Pake naakue’ sibaha-baha to madosa anna mande sibaha-baha." ³ Ya’ ma’tula’mi Puang Yesus pano diii yaling di mesa pohapangang naoaintee, ⁴ "Ponna ahaa’ di alla’mu ang ungngampuang sangngatu’ domba anna pa’dai mesa di alla’na, ya’ tantunte’ anna la napelleii yato dombana ang kamehsa pulona kamehsa di hao di päsäng anna maoi do umpeäng yato domba ang pa’da lambi’ nalambi’. ⁵ Anna ponna nalambi’mi yato dombana, ya’ kahsi liuetee’ lambi’ nasompo sasira sumule tandana kahsi. ⁶ Lambi’ito sumule pano di dasanna, ya’ untambaing yato ingkänna solana ang pa’solasohonganna sibaha ingkänna sola bohtona anna naoaitee pano diii, ’Maikoa’ posolaiä’ ma’masannang-sannang aka’ mala mammi kulambi’ sumule yato dombaku.’ ⁷ Kupainsangngikoa’, la noa tunto nei’ yaho di suruka la aha pa’rame-rameang ang käyyäng puha ke ahai mesa to madosa ang mengkatoba’ andana ke ahai kamehsa pulona kamehsa tau ang danne’ pahallu mengkatoba’." ⁸ Napatahhi’ke’ tula’na Puang Yesus naoatee, "Ponna aha mesa bahine ang untokei sampulo doi’ pera’ anna dondongngi mesa, ya’ tantunte’ anna la umpau’i lampunna, unsapui dasanna anna nadaka’ lelengngi lambi’ nalambi’. ⁹ Anna ponna mala sia nalambi’ yato doi’na, ya’ la untambai sambahinena anna sola bohtona anna naoaitee, ’Maikoa’ posolaiä’ ma’masannang-sannang aka’ mala siare’ kudohe’ sumule doi’ku ang pa’da.’ ¹⁰ Kutula’ingkoa’, la noa tunto nei’ pa’kahsi-kahsinna malaeka’na Puang Alataala yaho di suruka aka’ mesa to madosa mengkatoba’." ¹¹ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus untula’ pohapangang naoatee, "Aha mesa tau derua änä’na, sahing muane. ¹² Ma’tula’mi yato ang tämpä’ pano di ambena naoatee, ’O Papa’, beamä’ kodi’ mana’ku ang inang baheku tubung kodi’.’ Ya’ nabahe si’daming ambena yato mana’na. ¹³ Tahpana sangngaka allona, ya’ nabalu’ asammine’ tahana yato änä’ tämpä’ anna maoi pano di bohto makahao. Yato doi’na napopa’kainaha-naha di hao lambi’ puha. ¹⁴ Tahpana puha asang yato doi’na, ya’ sipatu tunne’ di hao yato di bohto ang naongei sule tempo kabuhohangang, lambi’ luipano katuhoanna yato änä’. ¹⁵ Ya’ maong pano di mesa pongkaha umpeäng kähängang di hao yato di bohto. Nasuong nadaka’ing bahinna di hao di bela’na. ¹⁶ Manono liung nasa’ding yato änä’ lambi’ moi andeang bahi pemalang naande ahsala’ ahang naihsiing kompenna, ampo’ dai aha mambea. ¹⁷ Mane pa’kalehai pole’ anna naoaite yaling di inahanna, ’Ketaladara mai’di liu sabua’na ambeku anna tanapuha-puha andeanna, anna dinnemä’ko done inde la mate naala pali. ¹⁸ La umpatamarä’ne’ inaha anna sumuleä’ pano di ambeku kuoaintee: O Papa’, ahana inang madosamä’ pano di dio, londonang dai’ di Puang Alataala. ¹⁹ Dämä’ sihatang la umpoänä’, dahi padahiä’ sabua’mu.’ ²⁰ Ya’ umpatama si’dang inaha anna maoi pano sumule umpellambi’i ambena. Makahaoke’ anna naitang yato ambena, lambi’ kende’ pa’kalemu yaling di inahanna. Tahpa lumumpa’ siang yato ambena natammui anna nakalihpi’ii napa’urung-urung. ²¹ Ma’tula’mi yato änä’ naoatee, ’O Papa’, ahana inang madosamä’ pano di dio londonang dai’ di Puang Alataala. Dämä’ sihatang la umpoänä’.’ ²² Ampo’ ma’tula’ yato ambena pano yato di sabua’na naoatee, ’Laokoa’ do penandaii do ala kaya’ kalambe’ ang handang malehke’ anna ungkaya’iing. Ala toine’ sinsing anna umbeai napesinsing, anna ala toinne’ sapatu napesapatu. ²³ Mane unghepoia’ mesa saping lundaha ang handang malompo anna ma’rame-rameingkea’ sibaha-baha. ²⁴ Aka’ inde änä’ku sihapang tubunte’ puha mate ampo’ tuho sumule; sihapang pa’da ampo’ dilambi’ sumule!’ Ya’ sika napahandu’mi ma’rame-rame. ²⁵ Ampo’ yatone’ änä’ uluana di haoke’ne’ di bela’na. Tahpana di lalang sumule pano di dasanna, ya’ mane kahao anna nahingnging yato poni-poniang moni di hao di dasanna noa ang la ma’mahoa’-hoa’ anna noa ang aha to sumayo. ²⁶ Untambaing mesa di alla’na sabua’na ambena anna nakutanaii didiona akaboi anna ma’mahoa’-hoa’i. ²⁷ Mentimba’mi yato sabua’ naoatee, ’Yato arimmu mane sumule, lambi’ metunu ambemu mesa saping lundaha ang handang malompo aka’ mala mammi kasi silambi’ sumule änä’na sitonda kasalama’ang.’ ²⁸ Ya’ keaha’mi yato änä’ uluana anna dai naaku mentama di huäng dasanna. Sohommi ambena napellambi’i anna napa’karai manahpai. ²⁹ Ampo’ untimba’ supu ambena naoatee, ’Sangngakang pahiamanna kupengkähängngingko, Ambe’, anna dakangko aha kubali-bali, ampo’ lambi’ allo dinoa dake’ aha la umbeaä’ moi poro la mesa beke kutunu anna kupopa’mahoa’-hoa’i sibaha ingkänna solaku. ³⁰ Ampo’ tahpana sumule änä’ pakamayammu ang setonganna puhanne’ ungkaleäng-leängngi mana’na sibaha pahsundala’ pano di bohto mahoa’, ya’ bilang untunuinne’ mesa saping ang handang malompo.’ ³¹ Naoa salaminte ambena, ’Dio dio sibaha loloingke anna ingkänna ahtasa’ku dio asang mangngampui. ³² Ampo’ pahalluingke kahsi liu aka’ mala mammi kasi indo arimmu ang setonganna mala dioate mateng ampo’ tuho sumule, puhang pa’da ampo’ mala mammi sumule.’ "

¹ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus pano di pahsikolana naoatee, "Aha mesa to makaka ang ungngängkä’ mesa tau ang la umbe’bei anna ungngäto’ yato doi’na. Ampo’ inde to pambe’be doi’ ditanda’ dioatee si umpake tasahua’-hua’ yato doi’ pongkahana. ² Ya’ natambaing yato pongkaha anna naoaintee, ’Yakana ahae’ ko kaheba tahuhu kuhingngi didiomu? Dahi dinoa beho asangngingkä’ mai ne ingkänna doi’ku, aka’ mengkalao dinoa damo mala kupopambe’be doi’.’ ³ Naoante yaling di inahanna yato to pambe’be doi’, ’Ya’ pake akang inde la kubabe aka’ dämä’ la napopengkähäng pongkahaku? La mobela’, dai dibela; la mao tau mendahi to kapalau-lau, masili bure’ tau! ⁴ O’ io, aha ahkalangku, anna malaä’ aha mampadidasanna ke dämä’ napopengkähäng pongkahaku.’ ⁵ Ya’ le’ba’mi ullelengngi ingkänna tau ang moindang pano yato di pongkahana anna ungkutanaii yato tau ang uhuna nalambi’ naoatee, ’Sangngaka dio indammu pano di pongkahaku?’ ⁶ Mentimba’mi yato tau naoatee, ’Sangngatu’ buhso minnä’ zaitun.’ Ya’ naoa salamintee, ’Indeng yato suha’ buhtinna indammu, dahi dinoa penandaii uki’ sala di mesa suha’, pahoi’i supu limampulo buhso.’ ⁷ Pihsananna mao bung pano di tau ang senga’ anna nakutanaii naoaintee, ’O ya’ dio, sangngaka dio indammu?’ Mentimba’mi yato tau naoatee, ’Sansa’bu kahung banne.’ Naoa bumintee, ’Indeeng yato suha’ buhtinna indammu, dahi dinoa penandaii uki’ sala di mesa suha’ pahoi’i supung kahua atu’na kahung banne indammu.’ ⁸ Meroho bilang napudi sala yato pongkahana yato to pambe’be doi’ aka’ moinnakato anna dai maroho pembabena, ampo’ malae’ tahpa madihhi’ umpeängnging lalang kalaena. Ahana inang hupatau yaling inde di lino manähäng puhane’ napihki’ aka ang la nababe pano di solana andana hupatau ang tuho yaling di kamabayaang. ⁹ Dahi kutula’ingkoa’: Pakekunaia’ aka ang aha yaling inde di lino anna malai undului solamu. Ponna umpanoai, ke dang kekuna aka-aka ang aha yaling inde di lino, ya’ la sika natammui manahpao yaling di ongeang tohho sapano-panona." ¹⁰ Napatahhi’mi tula’na Puang Yesus naoatee, "Menna-menna ang mala dipetahpa’ yaling di kaha-kaha ang saohko’, ya’ mala toete’ dipetahpa’ yaling di kaha-kaha ang käyyäng. Ampo’ menna-menna ang dai mala dipetahpa’ yaling di kaha-kaha ang saohko’, ya’ datoete’ mala dipetahpa’ yaling di kaha-kaha ang käyyäng. ¹¹ Dahi ponna moia’ dio kaha-kaha yaling inde di lino damo dipetahpa’, ya’ londonanne’ kaha-kaha yaho di suruka. ¹² Noa tunne’ ke dai aha tau mampetahpa’koa’ la undakaiing aka-akanna, ya’ daa umpemitai la aha tau naaku mambeao aka-aka ang la mala ungngampui tobou dio. ¹³ Daete’ aha mesa sabua’ la derua pongkahana, aka’ ponna noa, ya’ tantunte’ anna ungkahi’di’i pongkahana ang mesa anna umpakamayaine’ yato pongkahana ang senga’, bahtu’ untuhu’i liu yato pongkahana ang mesa ampo’ daine’ natuhu’i liu yato ang mesa. Noa tungnga’ dio, dakoa’ mala la menge siamokoa’ untuhu’i Puang Alataala ampo’ menge sia tumokoa’ne’ umpengkalambi’-lambi’i umpeäng katomakakaang yaling inde di lino." ¹⁴ Ingkänna yato tula’na Puang Yesus napehingngii yato to Farisi ang doi’ supu yaling di pihki’na, lambi’ sika ungkembai Puang Yesus. ¹⁵ Ya’ napa’tula’ing Puang Yesus, sika naoaintee, "Akana inang kalasikoa’, pemalakoa’ supu unsanga tahpa’ kalaemu di olona hupatau, ampo’ setonganna nalosa Puang Alataala aka ang yalingnga’ di ihsi inahammu. Aka’ aka ang napudi hupatau nakahi’di’ete’ne’ Puang Alataala." ¹⁶ Napatahhi’ke’ tula’na Puang Yesus naoatee, "Pahentana Puang Alataala ang napepainsangnging Nabi Musa anna napepakuhuing ingkänna nabi, lambi’ supu di tempona Yohanes to Pantero’. Napahandu’ donetoo Kaheba Mapia didiona Kapahentaanna Puang Alataala dipepainsangnging, anna mai’di tau mampengkabela-belai mentama yato di kapahentaang. ¹⁷ Maromi’ puhane’ langi’ anna lino pa’da andana moi poro la mesa titi’ ihsinna Bahtakaranna Puang Alataala dai dipasundungngi. ¹⁸ Menna-menna untibe bahinena, mane ungkabengngii bahine senga’, inang ungngindä’-indä’ pa’bannetauang. Anna menna-menna ang umpobahine yato bahinena ang natibe muanena, inang ungngindä’-indä’ pa’bannetauang." ¹⁹ Napatahhi’mi tula’na Puang Yesus untula’ mesa pohapangang naoatee, "Aha mesa to makaka ang si mampake mahasa lolo allo-allo anna masuli’ allinna yato pakeanna, anna allo-allo supung nainsang ma’mahoa’-hoa’ aka’ katomakakaanna. ²⁰ Di hao di behing babana aha mesa to pemase-mase moohko’-ohko’ disanga Lazarus. Inde to pemase-mase mekoa’-koa’ ate diita aka’ punno bila’. ²¹ Pemala undohe’i yato tahu’bi’na to makaka ang dondongngi yaho mai di mejana naihsiing kompenna. Anna si sule asu nalepa’ing bila’na ang punno kalaena. ²² Pihsananna mateng yato to pemase-mase. Ya’ nasiängkä’-ängkä’ing malaeka’ nabaha dai’ di behinna Abraham. Dai masae mate tunne’ yato to makaka anna diku’bu’mi. ²³ Lella’ ungngolai yato kamadahhaang yato to makaka, ya’ mentongang anna ungngita makahaoi Abraham ungngahing yato ta Lazarus. ²⁴ Ya’ mekohang yato tau naoatee, ’O Abraham, ambeku, kalemuiä’ suoingkä’ ne Lazarus untu’do teyyena naung di uhai anna bonä’ingkä’ inde pote’ lilaku aka’ madahha liung kusa’ding yaling inde di api nahaka.’ ²⁵ Ampo’ napa’tula’i Abraham naoaintee, ’O änä’ku, kalehaii puhamo dio umpehasai kamasannangang selama tuho yaling di lino, anna ta Lazarus nei’ madahha liu nei’ nasa’ding. Dahi dinoa ullambi’ne’ kamasannangang anna dio-dio ullambi’o dio kamadahhaang. ²⁶ Dia tuke’ aka’ naalla’ingkea’ kahoäng ang dai mala dilambang anna malai tau ang dinne done dai tau mala mating, noa tunne’ ang diting dai mala mai.’ ²⁷ Naoante yato to makaka, ’Ponna noa yatoo, ambe’, ya’ kupalau mating ke la malai unsuoingkä’ mao umpellambi’i hapunna ambeku, ²⁸ aka’ ahake’ lima ullu’ku. Suoi mao anna malai napakaenga’ manahpa lambi’ dai sika mentama di ongeang kamadahhaang sinnoa inde ang kuongei dinoa.’ ²⁹ Ampo’ natimba’ Abraham naoaintee, ’Aka’ hali sianne’ sika unghingngi atohanna Puang Alataala ang napalambi’ Musa anna ingkänna nabi; mahasante’ ke sika napehingngii manahpai anna natuhu’i.’ ³⁰ Naoa bunte yato to makaka, ’Dai, Abraham ambeku, kusanga ke ahai ang sule di hoi’ mai di kamateang mampellambi’i, ya’ umbai la mala sika mengkatoba’.’ ³¹ Naoa salaminte Abraham, ’Daete’ noa nee. Ponna ke inang dai sika naaku umpehingngii kahebana Puang Alataala ang napalambi’ Musa anna ingkänna nabi, inang daete’ aha lalang la sika dipaturu pano di lalang maroho, moinnakato napellambi’i tau ang tuho sumule di hoi’ mai di kamateang.’ "

¹ Ma’tula’mi Puang Yesus pano di pahsikolana naoatee, "Inang la aha loloete’ pesändä’, ampo’ yato tau ang umpaaha pesändä’ ahana inang la tilaka si’da-si’da. ² Dotanne’ yato tau ditoke’ batu käyyäng pano di bahokona anna dipentibeing tama di tängngä le’bo’ andana la umpasähsä’ lalangngi moi poro la mesa inde mai änä’. ³ Dahi madakakoa’! Ponna ahai solasohommu ang membabe dosa, ya’ sängkäii. Ponna mengkatoba’ di hao mai yato di kasalaanna, ya’ ampungngii. ⁴ Bahtu’ moinnakato pempitu yaling di sangngallona membabe kasalaang mating di dio ampo’ semata sule mengkatoba’ di hao mai yato di kasalaanna, ya’ pahalluete’ ungngampungngi." ⁵ Ya’ ma’tula’mi yato pahsikolana pano di Puang Yesus naoatee, "Pamatohoingkang kapampetahpa’angki’." ⁶ Natimba’mi naoaintee, "Ke la poro ahangnga’ kapampetahpa’ammu sama lisa’na batu pinamula ang handang saohko’, ya’ malamokoa’te’ umpahenta inde poang ara ungngoainte, ’Tisengkao anna titonde’o tama di tängngä le’bo’!’ Tantunte’ anna dahi si’dai noa." ⁷ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Ke hapanganna ahai sabua’mu, ya’ tantunte’ anna dai aha di alla’mu ang la untahiai manahpa yato sabua’mu ke mane sulei malupu mambingkung bahtu’ mane sule umpakande patuhoang. ⁸ Ampo’ tantunte’ anna dioi la mangngoatee, ’Penandaii pampake manahpa anna umpasadiaingkä’ ang la kuande, mane ke’de’o di behingku ungngempeiä’ lambi’ puhaä’ mande. Puhakä’ mande mane malao dio mande.’ ⁹ Tantunte’ mesa pongkaha anna dai la ma’kuhhu’sumanga’ pano yato di sabua’na aka’ umbabe kähänganna. ¹⁰ Noa tungnga’ dio, ponna puha asammi ungkähäng ingkänna kähängang ang dipatangkungngiingkoa’, ya’ pahallu ungngoate supu, ’Kami’ indee dianto sabua’ ang takekuna. Ingkänna kähängang kibabe aka’ disuoang.’ " ¹¹ Yaling di pellaoanna Puang Yesus ludai’ di Yerusalem, ungngolaing alla’na bohtona to Samaria anna bohtona to Galilea. ¹² Tahpana mentama di mesa bohto saohko’, ya’ natammuing sampulo tau ang makorong tamahamu’ asang dianto bosi lollo’na. Inde mai tau ke’de’ ungkahaoi ¹³ anna ungkohaii Puang Yesus naoatee, "O Puang Yesus! Tuang! Kalemuiang kasi!" ¹⁴ Tahpana sika naita Puang Yesus, ya’ naoamintee, "Laomokoa’ pepaitaing kalaemu pano di imang." Lella’ sika mellao lupano di imang, ya’ sika bono’rang nasa’ding yato koronna. ¹⁵ Mesa di alla’na yato sampulo to makorong tahpana nasa’ding bono’mi yato koronna tahpa sumule nei’ anna kakoha-kohai umpudi sanganna Puang Alataala. ¹⁶ Ullumbang Puang Yesus anna malimuntu’i di olona. Yato tau dianto mesa to Samaria. ¹⁷ Mekutanang Puang Yesus naoatee, "Darakate’ bono’ asammi yato langngena’ sampulo tau? Umbae’ne’ yato kamehsa solamu? ¹⁸ Akana indere’ supu mesa to Samaria sule umpudi sanganna Puang Alataala, bilang daine’ aha sika sule yato kamehsa to Yahudi moi poro la mesa?" ¹⁹ Puhanna yato ma’tula’ noa, ya’ naoamintee, "Ke’de’mo anna maoo, aka’ salama’mo napobua’ kapampetahpa’ammu." ²⁰ Aha sangngaka-sangngaka to Farisi ang mekutana pano di Puang Yesus didiona pihhang la napahandu’i Kapahentaanna Puang Alataala. Natimba’mi Puang Yesus naoatee, "Daete’ aha tanda ang maleso ang la untandai kasuleanna Kapahentaanna Puang Alataala. ²¹ Datoi aha tau ang mala mangngoatee, ’Itaia’ inderanne’ yato Kapahentaanna Puang Alataala,’ bahtu’ naoate, ’Indoranne’ di hao,’ aka’ setonganna yatoo dahingnga’ di alla’-alla’mu dinoa." ²² Ma’tula’mi Puang Yesus pano di to pentindo’na naoatee, "La ahaa’ tempomu pemala liu ungngita bouä’ inde Änä’ to Lino, moi yaling di sangngallo supu, ampo’ dä’a’ la ungngita. ²³ Anna la aha tau mangngoaingkoa’tee, ’Itarea’ inderanne’ yato Änä’ to Lino!’ bahtu’ naoatee, ’Indoranne’!’ Daa ullumbaia’ yato tau. ²⁴ Aka’ umba noa tikila’na kila’ naita asang tau, la noa tuntone’ kasuleangku Kodi’, inde Änä’ to Lino, ke lambi’mi allo kasuleangku. ²⁵ Ampo’ dolunna yatoo pahallu kuolai dolu kamadahhaang käyyäng, anna dä’ la natahimbo tau ang aha dinoa. ²⁶ Anna umba noa ang hali dahi di tempona Nabi Nuh, la noa tuntone’ la dahi ke lambi’mi tempona kasuleangku, Kodi’ inde Änä’ to Lino. ²⁷ Aka’ umba noa sika nasa’ding dolu naonge dake’ sompo’ le’bo’, dianto sika ma’sannang-sannang mande anna menu’, sipakabeng-kabeng anna senga’nake’ ang biasa sika nababe, lambi’ sika mentamane’ Nabi Nuh sibaha sanghapunna yato di kahpala’ uhainna. Pihsananna sule yato sompo’ le’bo’ untallangngi ingkänna yatoii. ²⁸ Noa tunne’ naongei di temponai Lot, ingkänna tau umpobeba’-beba’na sika mande, menu’, beba’ ma’bulele, beba’ mopinamula anna umpake’de’ dasang. ²⁹ Ampo’ tahpana malai Lot yato yaling mai di Bohto Sodom, ya’ tuhung siang yaho mai di langi’ api sitonda batu ang meleä’-leä’ anna unghopuii ingkänna tau. ³⁰ Noa tunne’ dako’ di tempona dipalanda’ä’ Kodi’ inde Änä’ to Lino. ³¹ Tau ang sipatu yaling di aneang dasanna dang mala la tamake’ di huäng dasanna ungngala aka-akanna. Anna tau ang di hao di bela’na datunne’ mala sumule ungngala aka-akanna. ³² Kalehaiia’ aka ang dahi pano di bahinena ta Lot. ³³ Aka’ menna pemala umpamahendeng katuhoanna, la bilang mateetee’; ampo’ menna ang tontong mampetahpa’ moi dipatei aka’ Kodi’, dianto ang la dipasalama’ sungnga’na. ³⁴ Kutula’ingkoa’, ke donentoo di bengi la aha derua tau ang hahe sibaha yaling di tambinna ampo’ mesa supu la diala anna dipatohhoine’ yato mesa. ³⁵ La aha toi derua bahine ang menge lumambu’ sibaha, ampo’ mesa supu la diala anna dipatohhoine’ yato mesa. ³⁶ [La aha toi derua tau menge mengkähäng di hao di bela’na, ya’ supunte’ mesa ang la diala anna dipatohhoine’ mesa.]" ³⁷ Sika mekutanang pahsikolana pano di Puang Yesus naoatee, "Umba naonge la dahi noa nee, Puang?" Sika naoaminte, "Ponna ke ahai kaheba, inang la tahpa nainsang tau di umba-umba naongei, sinnoa pohapangang ang natula’ to baha’ dolu naoatee, ’Umba naonge aha bahke, di hao tuntone’ naongei mokalipumpung karoaya.’ "

¹ Puang Yesus pemala umpakalesoing pahsikolana anna malai dai sika namali’-mali’ang semata ma’sambayang dai’ di Puang Alataala, dianto anna natula’ing mesa pohapangang. ² Naoaintee, "Yaling di mesa bohto mahoa’ aha mesa to pambohtu kaha-kaha ang dai mahea’ dai’ di Puang Alataala anna dai aha umpakeangka’ tau, moi la menna. ³ Aha toe’ yaling yato di bohto mahoa’ mesa balu bahine ang dai aha namali’-mali’ang semata malau pano yato di to pambohtu kaha-kaha naoatee, ’Kalemuiä’ bohtuingkä’ inde kaha-kahangku pano di balingku.’ ⁴ Sangngaka-sangngaka masaena yato to pambohtu kaha-kaha dai umpehingngii yato balu bahine. Ampo’ katämpä’anna ma’pihki’ yato to pambohtu kaha-kaha anna naoaite yaling di inahanna, ’Moinnakato dä’ mahea’ dai’ di Puang Alataala anna dai aha tau ang kupakeangka’, ⁵ ampo’ pabeinte’ kubohtuing kaha-kahanna inde tau anna dä’ semata nasosii, mase arang bilang nalupuiä’ ke masae-saeng.’ " ⁶ Napakalesong Puang Yesus naoatee, "Patamaia’ di inahammu aka ang naoa yato to pambohtu kaha-kaha tasampa’. ⁷ Noa tuntone’ Puang Alataala undului toete’ petauanna ang napillei ke dai aha natohhoi bengi allo semata ma’sambayang dai’. Inang daete’ aha la naoate, ’Dako’ke’.’ ⁸ Kutula’ingkoa’, inang la tahpa naduluietee’. Ampo’ ponna ke sulemä’, Kodi’ inde Änä’ to Lino, umbai dai la mai’di to mampetahpa’ la kulambi’ yaling inde di lino." ⁹ Puang Yesus untula’ mesa pohapangang pano di tau ang ungngangka’-angka’ kalaena anna ungngita-ita naung tau senga’. Naoatee, ¹⁰ "Aha derua tau sahing mao dai’ di Dasang Ada’na Puang Alataala do ma’sambayang. Yato ang mesa to Farisi anna ang mesa dianto to pahsinga’ sima. ¹¹ Yato to Farisi ke’de’ ma’sambayang umpihki’ supu kalaena naoatee, ’O Puang Alataala, ma’kuhhu’sumanga’ä’ mating aka’ mala dä’ sinnoa inde mai tau senga’: aha ang to paboko, pa’bulitu’ anna ungngindä’-indä’ pa’bannetauang. Ma’kuhhu’sumanga’ touä’ aka’ mala dä’ sinnoa inde to madosa ang si unsinga’ sima. ¹² Si ma’puasaä’ kodi’ pendoang sammingku, anna kupenomba loloing mating bahe sampulo pallolongangku.’ ¹³ Yatone’ to pahsinga’ sima ke’de’ne’ makahao-hao anna moi tanatuai poro la mentonga dai’ di langi’ supunne’ undangku’ kalaena tandana unsohso pembabena anna naoaitee, ’O Puang Alataala, kalemuiä’ kodi’ inde to madosa.’ ¹⁴ Kutula’ingkoa’, naonge anna sika sumulei pano di dasannaii, bilang yatoete’ to pahsinga’ sima ang napehingngii sambayanna Puang Alataala andana yato to Farisi. Aka’ menna-menna unsanga kalaena mayahoang la napadahi handang madihoi’ang Puang Alataala, ampo’ ang unsanga kalaena madihoi’ang la napadahi mayahoang Puang Alataala." ¹⁵ Donetoo suleing dibaha pano di olona Puang Yesus mai’di änä’-änä’ anna malai nasahpa anna nabehe. Ampo’ tahpana naita pahsikolana, ya’ sika ungkeaha’i yato ingkänna tau ang umbaha änä’na pano. ¹⁶ Ampo’ natambai Puang Yesus yato ingkänna änä’-änä’ anna ma’karai pano di pahsikolana naoatee, "Pabeiia’ ne mating änä’; daa ungkalapaii ke pemalai di hao mai di oloku, aka’ tau ang noanto inde mai ang ungngala taha yaling di Kapahentaanna Puang Alataala. ¹⁷ Kutula’ingkoa’ setonganna menna-menna ang dai untammui manahpa Puang Alataala ang ma’pahenta, sinnoa inde mai änä’ saohko’, ya’ inang daete’ne’ la mendahi petauanna Puang Alataala yaling di kapahentaanna." ¹⁸ Aha mesa to pambahananna to Yahudi mekutana pano di Puang Yesus naoatee, "O Tuang, to mapia inaha, aka ang pahallu la kubabe anna malaä’ ullambi’ katuhoang sapano-panona?" ¹⁹ Natimba’mi Puang Yesus naoaintee, "Akana umpemapiaringkä’ Kodi’? Daraka dio ungnginsang daete’ aha moi poro la mesa tau ang mapia sehalinna Puang Alataala? ²⁰ Tantunte’ anna ungnginsangngi ingkänna pahentana Puang Alataala, sinnoanna: Dai tau mala ungngindä’-indä’ pa’bannetauang, dai tau mala papateang, dai tau mala maboko, dai tau mala unsa’bii kalosengang anna pahallu tau umpakeangka’ to baha’.’ " ²¹ Naoante yato tau, "Ingkänna nee kutuhu’i asammi, mengkalao di mahäti’ku." ²² Nahingnginna yato Puang Yesus, ya’ naoa salamintee, "Mesake’ ang la pahallu umbabe: Laoo do balu’ asangngi ingkänna aka-akammu anna unsusai yato allinna pano di to pemase-mase anna la ullambi’o katomakakaang yaho di suruka. Puhaito umbabe yatoo, ya’ maimo anna untindo’ä’." ²³ Nahingnginna yatoo, ya’ le’ba’mi yato tau masuhsa liu nasa’ding aka’ to makaka liu. ²⁴ Ya’ nasaileng Puang Yesus anna naoaitee, "Ahana inang mapahhi’ si’da-si’da to makaka la tama di Kapahentaanna Puang Alataala. ²⁵ Maromi’ puhane’ onta mangngola lohso’ pedai’ andana la to makaka untindo’ Kapahentaanna Puang Alataala lambi’ tama di suruka." ²⁶ Meroho sika pusa’ yato ingkänna tau ang aha donetoo unghingngi tula’na Puang Yesus anna sika mekutanai naoatee, "Ponna ke noae’ yatoo, ya’ menna sakalinne’ ang la mala dipasalama’?" ²⁷ Naoante Puang Yesus, "Ke dipihki’i supu kapabelaanna hupatau, ya’ inang dai aha ang la mala salama’, ampo’ nabelaete’ne’ Puang Alataala umpellondoi kapabelaanna hupatau." ²⁸ Ma’tula’mi Petrus naoatee, "Kami’ indee umpellei asangngang ingkänna aka-akangki’ anna kitindo’o." ²⁹ Sika naoaminte Puang Yesus, "Kutula’ingkoa’ setonganna menna-menna umpellei dasanna, bahinena, ullu’na, to baha’na bahtu’ änä’na, anna malai tuhtuang mai’di tau untuhu’i Kapahentaanna Puang Alataala, ³⁰ la untahimbo siang pebehena Puang Alataala ma’luhpi’-luhpi’ di tempona tuho yaling di lino anna la ullambi’ katuhoang sapano-panona." ³¹ Untambaing yato sampulo derua pahsikolana Puang Yesus anna napa’tula’i di mesa ongeang ang dai aha tau senga’ manghingngi naoaintee, "Pehingngiia’, dinoa la maoingkea’ dai’ di Yerusalem anna yato ingkänna ang hali natula’ ingkänna senabiang dolu didioku, inde Änä’ to Lino, la dipasundungngi. ³² Aka’ la dibehoä’ pano di tau ang tadia to Yahudi, lambi’ sika la napakauho-uhoä’, napetae’-tae’ anna nasitingkuru-kuruiä’, ³³ mane sika nadahha tuhoä’ anna sika napateiä’, ampo’ la tuhoä’ sumule di allo katallunna." ³⁴ Ampo’ dai sika napähäng yato aka ang menge natula’ Puang Yesus; dai sika napebahtuang aka yato ang natula’. ³⁵ Tahpana undungku’ing Bohto Yerikho Puang Yesus, ya’ ahang mesa to buta ang menge mohko’ di behing lalang kapalau-lau. ³⁶ Nahingnginna yato to buta mai’di tau liu di behinna, ya’ mekutanang naoate, "Akae’ dahi?" ³⁷ Ahang tau mangngoaintee, "Yato Puang Yesus to Nazaret liu!" ³⁸ Ya’ mekohang naoatee, "O Puang Yesus, Peänä’anna Tomaraya Daud, kalemuiä’ kasi!" ³⁹ Ya’ sika nasängkäing yato tau mai’di ang mangkadoluangngi, ampo’ tuhtuang supu mekoha napekäyyängngi naoatee, "O Peänä’anna Tomaraya Daud, kalemuiä’ kasi!" ⁴⁰ Tohhong Puang Yesus anna napesuoii dibaha pano di olona yato to buta. Tahpana sidungku’mi, ya’ nakutanaing Puang Yesus naoaintee, ⁴¹ "Aka ang umpemala kubabeingko?" Mentimba’mi naoatee, "O Puang, pemalaä’ paita!" ⁴² Naoaminte Puang Yesus, "Paitamo! Aka’ umpetahpa’ä’, ya’ malamote’ bono’." ⁴³ Donetoo bono’ siang yato to buta anna malang paita. Puhai, ya’ untindo’i Puang Yesus lella’ siang umpudi sanganna Puang Alataala. Ingkänna tau donetoo ungngita asang aka ang dahi anna sika umpudii Puang Alataala.

¹ Lambi’mi Puang Yesus tama di Bohto Yerikho. Ya’ umpatahhi’ lolong pellaoanna ungngolai yato bohto mahoa’. ² Yaling yato di bohto aha mesa tau disanga Zakheus, mesa pongkahana to pahsinga’ sima ang to makaka si’da-si’da. ³ Pemala liu la ungngita toe’ umba noa yato Puang Yesus, ampo’ dai mala aka’ mahempo’-hempo’, dahi nahehengngi solana. ⁴ Ya’ napenandaing le’ba’ lumumpa’ pano di lalang ang la naolai Puang Yesus, umpendolui ingkänna tau mai’di, anna melei dai’ di mesa poang ara anna malai naita ke liung. ⁵ Tahpana liu Puang Yesus yato di hao di poang kayu, ya’ mentongang dai’ di lolo kayu anna untambaii ta Zakheus naoaintee, "O Zakheus, tuhummo aka’ mane la lempängngä’ pano di dasammu." ⁶ Ya’ tuhung siang anna umposolai Puang Yesus pano di dasanna sitonda kakahsiang. ⁷ Ampo’ yato tau mai’di ang aha donetoo sika momämmäng naoatee, "Ii, älo’ pake la naakue’ la mao pano di dasanna to madosa." ⁸ Tahpana sika di haong di dasanna, ya’ ke’de’mi inde ta Zakheus anna ma’tula’i pano di Puang Yesus naoatee, "O Puang, inde sambaheang ahtasa’ku la kususa pano di to pemase-mase. Anna ponna ke ahai tau ang hali kubulitu’ naonge kusinga’i simanna, ya’ la kubala’ing pengnguhpa’ luhpi’." ⁹ Ma’tula’mi Puang Yesus naoatee, "Allo dinoa dioa’ sanghapu napasalama’mokoa’ Puang Alataala aka’ mampetahpa’koa’ sinnoa Abraham peneneammu dolu. ¹⁰ Nasuhung suleä’ Kodi’ inde Änä’ to Lino anna malai umpasalama’ sumule tau ang sähsä’ lalang." ¹¹ Donetoo yato tau mai’di mengeke’ umpehingngii pepakuhunna Puang Yesus lambi’ sika natula’ing mesa pohapangang. Aka’ sika la lambi’mi dai’ di Yerusalem anna mai’di tau di alla’-alla’naii ang ma’pihki’ naoatee la napahandu’mi Kapahentaanna Puang Alataala. ¹² Dahi naoatee, "Aha mesa parengnge’ mao pano di mesa bohto ang makahao aka’ la dilanti’ mendahi tomaraya. Puhake’ dilanti’ mane sumulei. ¹³ Dolunna la mao, untambai dolu sampulo suoanna anna pantangngi nasusai modala’, la pantang mesa doi’ bulahang, naoaintee, ’Puta’ia’ inde doi’ lambi’ sumuleä’.’ ¹⁴ Ampo’ yato sola bohtona parengnge’ sika ungkahi’di’ yato parengnge’, lambi’ sika unsuo sangngaka-sangngaka tau melola anna ungngoainte yato ang la mallanti’, ’Dai kiaku kipotomaraya inde parengnge’!’ ¹⁵ Pihsananna sumuleng yato parengnge’ tahpana puha dilanti’ mendahi tomaraya. Untambaing yato sampulo suoanna ang hali nabea modala’ sika naputa’, aka’ pemala nainsang sangngaka kauntungang ang sika nalambi’. ¹⁶ Suleng yato suoang ang uhuna mengngolo naoatee, ’O Tuang, yato doi’ bulahang ang umbeaä’ haling kuputa’ lambi’ mendahing sampulo doi’ bulahang dinoa.’ ¹⁷ Ya’ naoaming yato tomaraya, ’Mapia liu ne babemu. Dionto suoang ang dai mantondong kamapiaammu. Dinoa la kubeao kakuasaang ungkuasai sampulo bohto mahoa’ aka’ malao dipetahpa’ yaling di kaha-kaha ang saohko’.’ ¹⁸ Sule tunne’ yato suoang ang kaderuanna anna naoaitee, ’O Tuang, puhang kuputa’ yato doi’ ang umbeaä’ lambi’ mendahing lima doi’ bulahang dinoa.’ ¹⁹ Naoaminne’tee, ’Kuasaio dio lima bohto mahoa’.’ ²⁰ Pihsananna sule tunne’ mesa suoang ang senga’ anna naoaitee, ’O Tuang, indeeng yato doi’ ang umbeaä’, moi taahai tiu’bi’ aka’ kupoto’ mahha’ lenso. ²¹ Nasuhung kupanoa aka’ mahea’ä’ mating di dio, aka’ masahhu’o anna si ungngala tomande’o pampatokana tau, anna umpepaheo bela’na tau ang dai aha ungkalupui.’ ²² Ya’ naoaminte yato tomaraya, ’Eh, ahana inang diong inde to karake. La kuhohto’o situhu’ tula’mu tobou dio. Ungnginsammi umba noa sipa’ku dianto masahhu’ä’, si ungngalaä’ pampatokana tau, anna si umpepaheä’ bela’na tau ang dai aha kukalupui! ²³ Ponna noa yatoo, ya’ akana dai umbea pano di tau senga’ ne doi’ku ang la mala mambungai, lambi’ ke sumulemä’ mala kuala sitonda bunganna?’ ²⁴ Ma’tula’mi yato parengnge’ pano yato di tau ang sika ke’de’ donetoo naoatee, ’Oa’ hampa’ine’ yato doi’ ang dibea anna umbeai pano di suoang ang sampulo doi’na.’ ²⁵ Sika mekutanang naoatee, ’O Tuang, la naakake’ nei’ aka’ mai’dinne’ doi’na?’ ²⁶ Natimba’mi naoaintee, ’Menna-menna ang inang ahang aka-akanna la dihängngängngiking, ampo’ tau ang dai aha, moi sai’di’ ang naampui bilang la dihampa’i tuke’. ²⁷ Anna ne mating tau ang mampa’baliä’ ang dä’ mantahimbo mendahi tomarayannaii, bahai mai di oloku anna sika umpateii kuita.’ " ²⁸ Puhanna yato Puang Yesus untula’ pepakuhunna pano di tau mai’di, ya’ mengkalaong ungkadoluangngi yato ingkännaii umpatahhi’ pellaoanna ludai’ di Yerusalem. ²⁹ Tahpana la lambi’mi Puang Yesus anna pahsikolana dai’ di Bohto Betfage anna Betania yaho di Tanete Zaitun sidungku’ Yerusalem, ya’ unsuong derua pahsikolana mendolu, ³⁰ naoatee, "Pendolumokoa’ dai’ indo di bohto ang landa’. Ke lambi’mokoa’ dai’, la ungngitakoa’ mesa änä’ keledai ang tisangke’ ang dake’ aha napensakei tau. Buhkeii anna unghendengngingkä’ yaho mai. ³¹ Anna ponna aha ang mangkutanaikoa’ naoatee, ’Aka boi anna umbuhkeiia’?’ ya’ oaintee, ’Napahallu Puang.’ " ³² Ya’ mao si’dang yato to derua anna nalambi’ asangngi yato ang naoaing Puang Yesus. ³³ Tahpana lella’mi nabuhkei pesangke’na yato keledai, ya’ mekutanang yato puänna naoatee, "Akana la umbuhkeirakoa’ dio ne keledai?" ³⁴ Sika natimba’mi naoatee, "Napahallu Puang." ³⁵ Tahpana lambi’ naung di Puang Yesus, sika ungngalaing kaya’naii sallapi’ anna naampi’ing yato keledai, mane umpapensakei Puang Yesus. ³⁶ Lella’ mellao yato keledai ang nasakei Puang Yesus, lella’ne’ yato tau mai’di ungngampa’i pakeannaii naung di lalang ang la naola yato keledai, tandana sika umpakeangka’ Puang Yesus. ³⁷ Tahpana sika ullambi’mi ongeang naonge mesolo’i luyaho mai di Tanete Zaitun, ya’ napahandu’mi yato ingkänna tau ang mentindo’ di Puang Yesus sika koha masannang liu umpudi sanganna Puang Alataala aka’ ingkänna kaha-kaha ang mepusa’-pusa’ ang hali sika naita. ³⁸ Sika koha naoatee, "La dibehe inde Tomaraya ang nasuo Puang Alataala sule! Kamasahkeang yaho di suruka anna matande sanganna Puang Alataala yaho di ongeang handang malängkä’." ³⁹ Aha sangngaka-sangngaka to Farisi ang mempola toe’ yato di tau mai’di untindo’ Puang Yesus. Sika naoatee, "O Tuang, sängkäii ne pano to pentindo’mu anna dai napanoa!" ⁴⁰ Natimba’mi Puang Yesus naoaintee, "Kupainsangngio, ponna ke sika mahtangngi, ya’ inde mai batu di lalang ang la sika koha." ⁴¹ Tahpana Puang Yesus undungku’ing Bohto Mahoa’ Yerusalem anna ungngitang yato bohto, ya’ nadusengnging ⁴² anna naoaitee, "Boro’rakoa’etee’, bayuke’ne’ ke la pake malai ungnginsang dinoa yato aka ang la umbahaingkoa’ kamasahkeang yaho mai di Puang Alataala, ampo’ la diaka dio aka’ dai nalambi’ pihki’mu didiona yatoo. ⁴³ La aha tempona la sule balimmu ungkulilingngi bohtomu anna natolla’koa’ umpake ingkänna pangkahka’ pa’tolla’anna, lambi’ dakoa’ aha la mala le’ba’ mengkalahsu’. ⁴⁴ Mane hopu asangkoa’ anna napasitale-tale asangngi tembo’mua’. Dai aha la napapela’bi moi sai’di’, aka’ daia’ ungnginsang ungngoatee suleng Puang Alataala napasalama’koa’." ⁴⁵ Donetoo mentamang Puang Yesus di Dasang Ada’na Puang Alataala, anna napahandu’i unghambai asang ingkänna to pa’bulele ang aha yaling yato di tähämpä’ Dasang Ada’na. ⁴⁶ Naoante pano diii, "Aha tiuki’ yaling di Suha’ Masero ang naoatee, ’Dasangku dianto dasang ang la naongei tau ma’sambayang.’ Ampo’ umpadahirea’ dio pembunianna to bokoti!" ⁴⁷ Allo-allo Puang Yesus mampakuhu yaling di Dasang Ada’na Puang Alataala. Masae allong yato kapala-kapala imang anna to pampakuhu ada’ pemala la napatei. ⁴⁸ Ampo’ dai sika nainsang umba la napanoa napasulepano yato pampemalannaii, aka’ tuhtuang mai’di tau donetoo ang nakärä’i umpehingngii pepakuhunna.

¹ Pihsang tempo menge Puang Yesus yaling di Dasang Ada’ umpepainsangnging Kaheba Mapia, ya’ suleing kapala-kapala imang sibaha to pampakuhu ada’ anna setobaha’ang nalumba. ² Anna sika ungkutanaii Puang Yesus naoaintee, "Umba nakasulei ne kakuasaammu anna malao unghambai to pa’bulele yaling mai di Dasang Ada’ di pehengi? Anna menna ang mampopa’kuasao?" ³ Natimba’mi Puang Yesus naoatee, "Aha tou Kodi’ pekutanangku la kukutanaiingkoa’ ke malai untimba’ dianto: ⁴ Menna umbea kakuasaang pano di Yohanes to Pantero’: Dehataraka, hupatauraka?" ⁵ Ingkänna yato kapala imang anna setobaha’ang situla’-tula’ anna naoaitee, "Ponna taoaa’te, ’Dehata mambea kakuasaang,’ ya’ la naoamingkea’totee, ’Ponna noa, ya’ akana daia’ ungngaku umpetahpa’?’ ⁶ Ampo’ ponna taoaa’te, ’Hupatau mambea kakuasaang,’ ya’ la nasaleba’imingkea’to indo pano tau mai’di aka’ ingkänna tau ungngangka’ Yohanes mesa nabi." ⁷ Dahi sika mentimba’mi pano di Puang Yesus naoatee, "Dai kiinsang kitimba’." ⁸ Sika naoaminte Puang Yesus, "Ponna noa, ya’ datoeto Ko kutula’ingkoa’ didiona umba nakasulei kakuasaangku anna malaä’ membabe noa." ⁹ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus pano di tau mai’di untula’ mesa pohapangang naoatee, "Aha mesa tau ang umpapia bela’ angkoro’. Puhaitoo napopetesammi yato bela’na pano di sangngaka-sangngaka to pantesang, mane le’ba’i masae pano di bohto senga’. ¹⁰ Tahpana lambi’ tempo pantuhangang, yato puäng bela’ unsuo mesa sabua’na pano di to pantesang la ungngala boa pinamulanna ang mendahi katahaanna. Ampo’ sika nasahka anna nasibamba-bambaii supu anna nasuoi sumule tomande’, dai aha aka nabaha. ¹¹ Pihsananna unsuo salang mesa sabua’na ang senga’, ampo’ sika nabamba bumi yato to pantesang, mane napakasili-silii anna nasuo toine’ sumule dai aha aka nabaha. ¹² Puhai yatoo, ya’ unsuo sala bumi mesa sabua’na mao, ampo’ bilang sika nasibamba-bambaine’ lambi’ bängkä’-bängkä’ kalaena mane sika nasiängkä’-ängkä’i napentibeing pano di behing bela’. ¹³ Ma’pihki’mi yato puäng bela’ naoatee, ’Ya’ akang inde la kubabe? Umbai la kusändä’ kusuo inde änä’ pakamayangku, umbato ke sika nakalaya’i nei’.’ ¹⁴ Ampo’ tahpana sika ungngita yato änä’ to pantesang, ya’ sioa-oamintee, ’Diangnga’to indo ang la umpuängang inde bela’ ke mateng ambena. Dahi tapateiia’ anna malai kita’a’ mampuängang inde bela’.’ ¹⁵ Ya’ tahpa sika nasahkang anna sika napentibeing tama di aneanna bela’ mane sika napateii. Dahi dinoa, akang la nababe yato puäng bela’ pano di to pantesang? ¹⁶ Tantunte’ anna la panoi di bela’na anna umpatei asangngi yato ingkänna to pantesanna, mane napapetesang salai yato bela’na pano di tau senga’." Yato tau mai’di ang menge ma’pehingngi sika naoatee, "Daete’ la palla’ dipanoa." ¹⁷ Ampo’ sika nasaile Puang Yesus anna naoaintee, "Ponna noa, ya’ aka bahtuanna inde ihsi Suha’ Masero ang naoatee, ’Batu ang puha natibei tukang, setonganna mendahi batu ang handang dipahallu.’ ¹⁸ Anna menna-menna ang mampengkanahoi yato batu la bahe-bahe kalaena, ampo’ menna-menna ang nakanahoi la londo puhane’ mapehsä’." ¹⁹ Donetoo pemala liung yato sangngaka-sangngaka to pampakuhu ada’ sibaha kapala-kapala imang la sika unsahka Puang Yesus, aka’ sika nainsang naoate kalaenaii ang napahoai pohapanganna, ampo’ sika mahea’ yato pano di tau mai’di. ²⁰ Yato sangngaka-sangngaka to pampakuhu ada’ sibaha kapala-kapala imang semata sika ungngahung lolo Puang Yesus. Sika unsuo tau ang puha sika napakanahke manahpa anna malai kamba’ mendahi tau malunä’ di olona Puang Yesus anna malai namata-matai ingkänna aka ang nababe. Yatoii pemala sika unnahoang Puang Yesus ungngolai sangngaka-sangngaka pekutana takekuna anna malai sika nabeho pano di to ma’pahenta ke sala timba’i. ²¹ Dahi sika mekutanang pano di Puang Yesus naoatee, "O Tuang, kiinsang kioate tahpa’ asang pepakuhummu pano di ingkänna tau, aka’ mampakuhuo sitonda kamarohoang inaha anna katahpa’ang. Dao aha umpasisenga’-senga’ tau, ampo’ mampakuhuo sitonda katahpa’ang didiona lalang ang nakärä’i Puang Alataala. ²² Dahi, situhu’ atohang ada’ta, la malaraka la tabaya’a’ sima pano di to ma’pahentana Kaisar, daraka?" ²³ Ampo’ nainsang Puang Yesus yato pahtuyu karakenaii, anna naoaite pano diii, ²⁴ "Paitaiä’ mesa doi’ bahsi. Menna inde kekambara’ anna menna kesanga?" ²⁵ Sika mentimba’mi naoatee, "Kambara’na anna sanganna Kaisar." Naoante Puang Yesus pano diii, "Dahi monna noa, ya’ beaia’ pano di to ma’pahenta Kaisar aka ang la pahallu umbea anna beaia’ pano di Puang Alataala aka ang la pahallu umbea." ²⁶ Dai sika mala nanahoang ungngolai yato pentimba’na Puang Yesus di olona tau mai’di. Supung sika masili nahingngi yato pentimba’na anna sika mahtangngi. ²⁷ Pihsang tempo suleing sangngaka-sangngaka to Saduki ullumba Puang Yesus. (Inde mai tau dai sika napetahpa’ la aha katuhoang sumule di hoi’ mai di kamateang.) Sika mekutanang pano di Puang Yesus naoatee, ²⁸ "O Tuang, puha nauki’ Musa inde pahenta pano di kita’: Ponna aha mesa muane ang mate, dake’ hali keänä’ bahinena, ampo’ ahake’ ullu’na yato muane, pahallu la umpobahine sala inde bahinena ullu’na ang mate anna malai aha peänä’anna yato to mate. ²⁹ Noa indee: Dolu aha pitu to siullu’. Yato ang ulua kebahine, ampo’ mate di tempona dake’ keänä’. ³⁰ - ³¹ Dahi yato bahinena napobahine sala ullu’na ang kaderuanna anna malai umpaaha peänä’ang pano di kakana ang puha mate. Ampo’ yato ullu’na mate toe’ dai hali keänä’. Napobahine bumi ullu’na ang katallunna ampo’ noa toe’, lambi’ yato ullu’na ang kapitunna noa asang, mate dai aha änä’na. ³² Katämpä’anna mate toe’ yato bahine. ³³ Dahi ponna ke tuhong sumule to mate di hoi’ mai di kamateang, ya’ mennang kahang di alla’na yato pitu to siullu’ ang la mendahi muanena yato bahine? Aka’ puha asammi umpomuane yato pitu to siullu’." ³⁴ Sika natimba’mi Puang Yesus naoatee, "Tau ang tuho tempo dinoa si biasa sipobahine anna sipomuane. ³⁵ Ampo’ ingkänna tau ang sihatang tuho sumule di hoi’ mai di kamateang anna mentama di lino bakahu ang napahenta Kalaena Puang Alataala, dante’ne’ la ungnginsang kasipobahineang bahtu’ kasipomuaneang. ³⁶ Aka’ ingkännaii dante’ne’ la siita kamateang, katuhoannaii la sinnoante’ne’ malaeka’-malaeka’ yaho di suruka anna sika mendahinne’ petauanna Puang Alataala ang napillei, aka’ puhanne’ sika ungngolai kamateang anna tuhong sumule. ³⁷ Didiona katuhoanna sumule to mate, puhang natula’ Musa di tempona anna ungngitai Puang Alataala sinnoa puhpunna api yaling di alla’ lohpo ang naoatee, ’Puang Alataala dianto Dehata ang napenombai Abraham, Isak, anna Yakub.’ ³⁸ Donetoo Abraham, Ishak anna Yakub inang puhang mate, ampo’ naangka’ tuhoke’ Puang Alataala. Aka’ tadiaete’ to mate ang umpenombai Puang Alataala ampo’ to tuhoetee’, aka’ Dianto ang mepatuho." ³⁹ Sika ma’tula’mi yato sangngaka to pampakuhu ada’ ang unghingngi tula’na Puang Yesus sika naoatee, "Ahana inang tahpa’ si’da-si’da ne pentimba’mu, Tuang!" ⁴⁰ Ya’ daliung aha moi mesa tau bahani la napekutana salaing. ⁴¹ Mekutanang Puang Yesus pano yato di to Saduki naoatee, "Aka boi anna naoaite tau, ’To Dilanti’ la Mepasalama’ dianto peänä’anna Tomaraya Daud?’ ⁴² Aka’ kalaena Daud ang ma’tula’ yaling di Suha’ Pampudiang naoatee, ’Puang Alataala ma’kara pano di Dehatangku naoaintee: Ohko’o di hao di tando kuanangku, ⁴³ lambi’ ingkänna balimmu kusuo asang malimuntu’ di olomu.’ ⁴⁴ Dahi ponna ke di mendehatannai To Dilanti’ la Mepasalama’ nasangai Tomaraya Daud, ’Dehatanna,’ ampo’ mala toi ke di mentolinonai ’peänä’annaetee’.’ " ⁴⁵ Lella’ yato tau mai’di ma’pehingngi, ya’ ma’tula’mi Puang Yesus pano di pahsikolana naoatee, ⁴⁶ "Madakakoa’ pano di to pampakuhu ada’, ang pemala liu dipakeangka’, hapanganna umpake kaya’ ang handang kalambe’ anna malai dinenne’i lolo. Noa toi sika nakärä’i liu ponna natabe’ii ingkänna tau di hao di pasa’. Ponna ke maoi ma’sambayang si umpeäng ohko’ang ang handang mahasa, bahtu’ ke ahai pa’rame-rameang si nakärä’i mohko’ di hao di ongeang ang dipasadiaing to dipakeangka’. ⁴⁷ Sika umbulitu’ balu bahine lambi’ nahampa’i aka-akanna. Si ma’sambayang kalambe’ aka’ pemala dioaintee, ’Ei, meimäng si’da-si’da!’ Dia asammito indee ang la untahimbo tahungkung ang handang matingngi ke nahohto’mi Puang Alataala ke lambi’mi tempona."

¹ Yaling yato di Dasang Ada’na Puang Alataala naitang Puang Yesus yato ingkänna to makaka pantang sika umpatama derema di pahti derema ang aha di behing baba. ² Naita tunne’ mesa balu bahine ang memase-mase anna umpatamai derua doi’ bahsi, dianto doi’ ang handang sai’di’. ³ Ya’ ma’tula’mi Puang Yesus naoatee, "Kutula’ingkoa’ setonganna inde deremana balu bahine keangka’ puha nei’ andana deremana ne pano to makaka. ⁴ Aka’ ne pano to makaka umpoderema nei’ la’bi katomakakaanna, ampo’ indene’ kasi to pemase-mase ulluhpe’ nei’ doi’na napoderema ang setonganna la napotuho." ⁵ Donetoo aha di alla’-alla’na pahsikolana ang unsitula’i umba noa malehke’na yato Dasang Ada’na Puang Alataala aka’ dibunga-bungai umpake batu maleke anna ma’kahupa-hupa pebea ang dibeho dai’ di Puang Alataala. Ya’ ma’tula’mi Puang Yesus naoatee, ⁶ "Kutula’mingkoa’te’ dinoa, indo batu ang ungngitaa’ sipapa’-papa’ manahpa daete’ la noa lolo; ingkänna indoo la titale-tale asang ke dako’mi." ⁷ Mekutanang pahsikolana naoatee, "O Tuang, pihhang ne la dahii ang untula’, anna umba noa tanda-tandana ke la dahing nee?" ⁸ Natimba’mi naoatee, "Madaka lolokoa’ andana napasähsä’lalangkoa’ tau senga’. Aka’ mai’di tau la kende’ umpake sangangku anna naoaitee, ’Kodi’mi to indee ang ungngempeia’! Dang masae anna tallammi lino.’ Daa untindo’i yato tau. ⁹ Anna ponna unghingngia’ kaheba didiona to sitolla’, bahtu’ moi unghingngia’ oninna, ya’ dakoa’ la pahallu mahea’. Aka’ ingkänna yatoo inang pahallu la dahi ampo’ tadiake’ tempona la tallang lino." ¹⁰ Napatahhi’ke’ tula’na pano diii naoatee, "Bohto ang mesa la kende’ umbali bohto senga’, anna katomarayaang ang mesa la kende’ umbali katomarayaang senga’. ¹¹ La aha lino’ käyyäng di umba-umba naongei. Noa tunne’ la kende’ kabuhohangang anna korong silele ang tamahamu’. La dahi toi tanda-tanda yaho mai di langi’ ang mepakahea’-hea’. ¹² Ampo’ dolunna la dahi ingkänna indee, la disahkakoa’ anna la didahha tuhokoa’, mane dipapengngolokoa’ pano di tomaraya bahtu’ to pa’kuasa ang senga’. La dihohto’koa’ yaling di pa’sambayangang mane dipatamakoa’ di tahungkung aka’ mampetahpa’koa’ mai di Kodi’. ¹³ Doneto yatoo la aha tempomu ungngongeia’ unsa’biiä’ di olona tau. ¹⁴ Ampo’ datomande’ umpihki’ia’ yaling di inahammu aka ang la ungngoa pano di tau ang manghohto’koa’. ¹⁵ Aka’ Kalaeku ang la mambeakoa’ tula’ ang la sihatang untula’ sitonda kakeaka’ang, lambi’ ingkänna balimmu dai mala umbahoi yato aka ang untula’. ¹⁶ Donetoo yato to baha’mu, ullu’mu, pa’solasohongammu anna ingkänna solamu la nabehokoa’ pano di to panghohto’ anna ahaa’ piha di alla’mu la napatei. ¹⁷ La mai’di tau mangkahi’di’koa’ aka’ untindo’ä’. ¹⁸ Ampo’ moinnakato noa, ya’ dakoa’ la aha maaka; moi poro la sallamba’ beluhä’mua’ dang la aha tituli. ¹⁹ Anna ponna tähängnga’ kapampetahpa’ammu, ya’ la salama’koa’too." ²⁰ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "Ponna ungngitamokoa’ setantaraang ungkapupu’ Yerusalem, ya’ kalehaiia’too la lambi’mi tempona la sitale-tale. ²¹ Donetoo ingkänna tau ang aha dinne di Yudea pahallu la malai siang dai’ di bohto mahulla-hulla anna dai dipatei. Anna tau ang tohho yaling di bohto mahoa’ pahallu le’ba’i umpasalama’ kalaena. Panone’ di tau ang inang tohho di aneanna bohto mahoa’, dai la mala maoke’ pano di bohto mahoa’. ²² Aka’ doneto yatoo ang dioainte tempo kamadahhaang, anna malai sundung asang aka ang inang tiuki’ yaling di Suha’ Masero. ²³ Donetoo la madahha si’da-si’da nasa’ding to dipoindo ang sipatu menge kehähtäng, noa tunne’ ang keänä’-änä’ maleake’, aka’ inde bohto la nahoa katilakaang käyyäng anna kamadahhaang pano di tau. ²⁴ Aha piha tau ang la dipatei umpake pa’dang, anna aha piha ang la ditahungkung sau di bohto makahao, anna inde Bohto Mahoa’ Yerusalem la naindä’-indä’ ingkänna tau ang tadia to Yahudi, lambi’ sundung yato tempo ang puha napama’tantu Dehata didiona Yerusalem." ²⁵ Nalombungngi bumi tula’na Puang Yesus naoatee, "La aha ma’kahupa-hupa tanda ang dahi yaho di langi’ noanna mata allo, bulang anna bintäng. Anna yaling inde di lino la mahea’ asang ingkänna tau anna pusa’ ungngita bombang tamahamu’ di le’bo’ ang nasau pepahi. ²⁶ Ingkänna hupatau la sikalalla’ kale bukunna tandana mahea’ umpihki’ aka ang tamahamu’ ang la dahi yaling inde di lino, aka’ ingkänna ang landa’ yaho di langi’ la sisähä’-sähä’. ²⁷ Donento yatoo ingkänna tau la naitaä’, Kodi’ inde Änä’ to Lino, sule yaling di alla’-alla’na salehu’ sitonda kakuasaang anna kamatandeang käyyäng. ²⁸ Ponna ke napahandu’mi dahi ingkänna yatoo, ya’ ke’de’mokoa’ anna sika tongakoa’ dai’ di langi’ aka’ bahtuanna marungku’mia’ kasalama’ammu." ²⁹ - ³⁰ Mane napake pohapangang Puang Yesus naoatee, "Alai mesa pohapangang pano di poang ara. Monna napahandu’mi mentahe’, bahtuanna dang masae anna la kulla’ bantimmi. ³¹ Noa tunto nei’, ponna ungngitamokoa’ tanda ang puha kupakalesoingkoa’ langngena’, la ungnginsammi ungngoatee marungku’mi tempona Puang Alataala ma’pahenta sihapang tomaraya. ³² Kutula’ingkoa’ setonganna ingkänna tau ang tuho tempo dinoa inang dake’ la hopu asang akinna dake’ dahi ingkänna inde aka ang mane kutula’. ³³ Langi’ anna lino la tallang, ampo’ ingkänna aka ang kutula’ la tontong lolo nei’ lambi’ sapano-panona. ³⁴ Dakaikoa’ kalaemu andana daia’ supu ma’rame-rame anna menu’ ma’mahoa’-hoa’ anna supung umpihki’ aka ang umpahallua’. Aka’ daa-daa pihsa’koa’ napatungke’du’ kasuleangku lambi’ dakoa’ sadia. ³⁵ Aka’ inde ang kutula’ la unghoa asang ingkänna to lino. ³⁶ Madaka lolokoa’ sitonda sambayang anna malakoa’ lahpa’ di hao mai di ingkänna katilakaang ang la dahi donetoo, anna mala toukoa’ tähäng mengngolo di Kodi’ inde Änä’ to Lino." ³⁷ Donetoo ponna di allo, ya’ si mampakuhu Puang Yesus tama di Dasang Ada’ ampo’ ponna di bengi, ya’ si maone’ bete’ di mesa tanete ang disanga Tanete Zaitun ma’bengi di hipe. ³⁸ Anna ponna mebengngi’-bengngi’mi, ya’ suleing ingkänna tau tihimpung di hao di Dasang Ada’ sika umpehingngii pepakuhunna.

¹ Donetoo marungku’mi pa’rame-rameang ungngande Roti Takeragi, ang si disanga pa’rame-rameang Paskana to Yahudi. ² Lella’mi yato kapala-kapala imang anna sangngaka-sangngaka to pampakuhu ada’ umpeäng lalang umba la napanoa umpatei Puang Yesus, aka’ sika mahea’ umpihki’ aka ang la nababe yato tau mai’di. ³ Yato ta Yudas ang disangai toe’ Iskariot, mesa di alla’na sampulo derua pahsikolana Puang Yesus, napentamai setang. ⁴ Ya’ le’ba’mi do umpellambi’i kapala-kapala imang anna ingkänna kapalana to pandaka Dasang Ada’na Puang Alataala, anna sika situla’i pahtuyunna la umbeho Puang Yesus pano diii. ⁵ Aka toiro tahpa sika kahsi liu anna sika ma’dandii la umbea doi’ pano di ta Yudas mendahi sahona. ⁶ Ya’ naaku tunne’ ta Yudas anna semata umpeängngi lalang umba la napanoa umbeho Puang Yesus pano diii ke dang naita tau mai’di. ⁷ Pihsananna lambi’mi tempona la umpakahoa’ pa’rame-rameang Roti Takeragi ang si naongei toe’ ingkänna tau pahallu pantang untunu domba umpakahoa’ pa’rame-rameang Paskana to Yahudi. ⁸ Ya’ unsuong derua pahsikolana Puang Yesus dianto ta Petrus anna ta Yohanes naoaintee, "Laokoa’ anna umpatokaingkea’ kapahalluang ang la dipake umpakahoa’ pa’rame-rameang Paska, anna malai mande toingkea’ kita’ sibaha-baha." ⁹ Sika mekutanang pano naoatee, "Umba naongei ang ungkärä’i la kipampasadiai?" ¹⁰ Natimba’mi naoaintee, "Ponna mentamamokoa’ di Bohto Mahoa’ Yerusalem, la sitammukoa’ mesa tau sule tumimba. Tindo’i yato tau lambi’ tama di dasang ang la napentamai, ¹¹ anna ungngoainte yato puäng dasang, ’Nakutanaio Tuangkuhu didiona umba are’ ongeang ang la naonge ungngande andeang pa’rame-rameang Paska sibaha pahsikolana.’ ¹² Lambi’ la natuhoingkoa’ mesa tambing malua’ yaho di loteng, ang toka asammi yaho ingkänna pangkahka’ ang la dipahallu. Diangnga’to ang la ungngonge umpatoka ang la taandea’." ¹³ Ya’ sika le’ba’mi yato deruai pahsikolana anna nalambi’ asang si’dai yato samai ang natula’ing Puang Yesus. Ya’ sika napasadiang ang sika napahallu ma’rame-rame. ¹⁴ Tahpana lambi’mi tempona yato pa’rame-rameang, ya’ mohko’mi Puang Yesus sibaha pahsikolana la mande. ¹⁵ Ma’tula’mi Puang Yesus pano diii naoatee, "Pemala liuä’ la sibaha-bahaingkea’ ungngande inde roti pa’rame-rameang dolungku la ungngolai kamadahhaang. ¹⁶ Aka’ kutula’ingkoa’, setonganna inang dang aha la kuande sala inde roti pa’rame-rameang lambi’ dipakahoa’ sala bou yaling di Kapahentaanna Puang Alataala." ¹⁷ Mane ungngalai mesa enu’ang ang keihsi angkoro’, mane malaui behe dai’ di Puang Alataala anna naoaitee, "Alaia’ indee anna unsienu’-enu’ii. ¹⁸ Aka’ kutula’ingkoa’, setonganna dang aha la kuenu’ sala inde angkoro’ lambi’ Puang Alataala ma’pahenta sihapang tomaraya yaling inde di lino." ¹⁹ Mane ungngalai roti anna ma’kuhhu’sumanga’i. Puhai, ya’ nabika-bikang anna nasusaiing sikaii naoaintee, "Diangnga’to inde bätäng kalaeku ang kubeho nasulängngikoa’. Babeia’ indee anna malaä’ ungkalehai lolo." ²⁰ Noa tunne’ puhanna sika mande, ungngalang enu’ang punno angkoro’ Puang Yesus anna naoaitee, "Ihsinna inde enu’ang dianto pa’dandiang bakahunna Puang Alataala, ang la kupasundung ungngolai hahaku ang titollo aka’ dioa’. " ²¹ Ampo’ itaia’, tau ang la mambehoa’ dipatei dinne toe’ sibahaang dinoa mohko’ di meja. ²² Inang la materä’tee’, Kodi’ inde Änä’ to Lino, situhu’ aka ang inang puha napama’tantu Puang Alataala, ampo’ la tilakane’ yato tau ang mambalu’ä’!" ²³ Ya’ merohong yato pahsikolana sika kutana-tanai didiona yato menna ang la mambabe noa di alla’naii. ²⁴ Donetoo dahi kasibehta-behtaang di alla’na pahsikolana unsiala-alai didiona menna yato di alla’naii ang handang keangka’. ²⁵ Ya’ sika napa’tula’ing Puang Yesus naoaintee, "Ingkänna tomaraya ang dai ungnginsang Puang Alataala supung nainsang undahha petauanna, anna yato ang naängkä’ la umpalao kapahentaanna si disanga boheng to umpetundui hupatau. ²⁶ Ampo’ dioa’ dio daia’ dio mala umponialai yatoo, ampo’ diare’ tau ang handang keangka’a’ di alla’-alla’mu pahallu mendahi sinnoa ang handang mahäti’, anna ang la mendahia’ to pambahanammu pahallu sinnoa sabua’mu. ²⁷ Menna ang keangka’ puha: tau ang ditahiai bahtu’ tau ang mantahiai? Tantunte’ anna keangka’ puhaine’ tau ang ditahiai. Ampo’ ungngitangnga’ inde dinoa, ya’ Kodi’ ang mantahiaikoa’. ²⁸ Yaling di ingkänna kamadahhaang ang kuolai si umposolai loloä’a’. ²⁹ La kubeakoa’ baheang ma’pahenta, sinnoa Kodi’ nabea touä’ Kodi’ Ambeku. ³⁰ Donetoo la mohko’ boingkea’ di mesa meja sibaha yaling di kapahentaangku, anna dioa’ la mohko’koa’ yaho di ongeang panghohto’ang anna unghohto’koa’ yato sampulo derua peänä’anna Israel." ³¹ Mane ma’tula’mi Puang Yesus pano di ta Simon naoatee, "O Simon, pehingngii. Napemala Pongkahana setang la nasändä’ikoa’ sihapang banne ang dipasisähä’ längkona anna lähpänna. ³² Ampo’ puhamo kusambayangngi anna malai dai la malamma kapampetahpa’ammu. Anna ponna ke matoto’mi sumule kapampetahpa’ammu, ya’ pakatoto’ toine’ kapampetahpa’anna ingkänna solamu." ³³ Mentimba’mi Petrus naoatee, "O Puang, moi tamaä’ di tahungkung, bahtu’ moi mateä’ sibahaingke." ³⁴ Ampo’ naoainte Puang Yesus, "O Petrus, kutula’ingko setonganna dolunna la mentuhturuu’ mane’ inang puhaä’ umbahoi pentallung di olona tau." ³⁵ Napatahhi’ bumi tula’na Puang Yesus pano di pahsikolana naoatee, "Naonge do kusuokoa’ mao do umpepainsangnging Kaheba Mapia anna dakoa’ kupabei umbaha bokung bahtu’ pangkahka’ ang senga’, ya’ aharakakoa’ kakuhangang?" Sika mentimba’mi naoatee, "Moi poro saidi’ tala ahai kakuhangangki’." ³⁶ Naoa bunte pano diii, "Ampo’ dinoa menna ang aha doi’na bahtu’ pangngananna, ya’ pahallu nabaha. Anna menna ang dai aha pa’danna, ya’ pahallune’ umbalu’ kaya’ lapi’na anna naalliing pa’dang. ³⁷ Aka’ kutula’ manahpaingkoa’ dinoa, pahallu dipasundung asang yato ang tiuki’ yaling di Suha’ Masero didioku ang naoatee, ’La diangka’ mesa di alla’na to karake.’ Aka’ ingkänna ang tiuki’ didioku lella’mi dipasundungngi dinoa." ³⁸ Sika mentimba’mi naoatee, "O Puang, ahang dinne derua pa’dangki’." Naoaminte, "Malante’ nee supu." ³⁹ Situhu’ ang si biasa nababe Puang Yesus, ya’ le’ba’mi dai’ di mesa tanete ang disanga Tanete Zaitun di aneanna bohto mahoa’. Anna donetoo sibaha pahsikolana. ⁴⁰ Lambi’na dai’, ya’ ungngoaminte pahsikolana, "Pa’sambayangkoa’ anna malai tähäng kapampetahpa’ammu ke disändä’i." ⁴¹ Mane maoi ungkahaoi sai’di’ pahsikolana anna ma’sambayangngi namesa naoatee, ⁴² "O Ambe’, ke la malai ke la umpakahaoi inde kamadahhaang ang la kuolai. Ampo’ daete’ situhu’ pangngelo’ku, supunte’ situhu’ pangngelo’mu." ⁴³ Ya’ napengkalanda’ing mesa malaeka’ yaho mai di langi’ anna nabeai kamatohoang anna malai ungngolai yato kamadahhaang. ⁴⁴ Mapi’di’ si’da-si’da inahanna nasa’ding lambi’ tuhtuang napetatooi ma’sambayang. Yato kahpu’na sinnoa haha ang motaloro naung di tampo. ⁴⁵ Puhanna ma’sambayang, ya’ ke’de’mi mao umpellambi’i yato pahsikolana, ampo’ nalambi’ menge sika hanne aka’ masuhsa sika nasa’ding. ⁴⁶ Naoante pano diii, "Akana haherakoa’ dio? Kalehakoa’ anna ma’sambayangkoa’ andana dai la natähäng kapampetahpa’ammu ke disändä’i." ⁴⁷ Mengeke’ Puang Yesus umpa’tula’i pahsikolana, ya’ suleing sambahanang tau, nakadoluangngi yato Yudas, mesa di alla’na sampulo derua pahsikolana Puang Yesus. Ya’ mendungku’mi Yudas pano di Puang Yesus la naurung. ⁴⁸ Napa’karaing Puang Yesus naoaintee, "O Yudas, aka sakali anna palla’ inahammu la umbehoä’ Kodi’ inde Änä’ to Lino dipatei ungngolai ungngurungngä’?" ⁴⁹ Tahpana yato pahsikolana Puang Yesus ungngita yato aka ang dahi, ya’ sika mekutanang naoatee, "O Puang, la kibaliraka ne pano tau umpakeang inde pa’dang?" ⁵⁰ Aha mesa di alla’na pahsikolana untepä’i talinga kuananna sabua’na handang pongkaha imang. ⁵¹ Ampo’ nasängkäi Puang Yesus naoaintee, "Sihoang!" Anna nadohe’i sumule yato talinganna, napadehke’i sumule pano anna napabono’i. ⁵² Ya’ ma’tula’mi Puang Yesus pano di ingkänna kapala imang anna to pandaka Dasang Ada’na Puang Alataala sibaha ingkänna setobaha’ang ang sika sule la mansahka naoaintee, "To pabokorakakä’ indee anna sulekoa’ umpesele’ingkä’ anna umbaha sumämbu la unsahkaä’? ⁵³ Allo-allo si mampakuhuä’ di hipe di Dasang Ada’na Puang Alataala di tingngayomua’, ampo’ akana dä’ unsahka? Ampo’ dinoang tempona mala unsahkaä’, di tempona inde kakuasaanna kamalillingang ma’kuasa." ⁵⁴ Ya’ disahkang Puang Yesus anna dibahai pano di dasanna handang pongkahana imang. Yatone’ ta Petrus mentindo’ malamba’ nei’. ⁵⁵ Di hao yato di tähämpä’ dasanna handang pongkahana imang sika umpapeleä’-leä’ api anna sika ma’kulilingngi di behinna mennenne’. Ya’ mao tunne’ Petrus tama di alla’-alla’na yato tau mennenne’. ⁵⁶ Ahang mesa bahine to pantahiai ungngita Petrus mohko’ mennenne’ anna napamanenne’-nenne’i mane ma’tula’i naoatee, "Inde toe’ mesa tau nasibahaing langngena’ Puang Yesus." ⁵⁷ Ampo’ ma’baho Petrus naoatee, "Tadiarä’to kodi’. Daeto kodi’ kuinsang indo tau!" ⁵⁸ Dai masae aha burang tau senga’ mangngita anna naoaitee, "Dio tou dio mesa to pentindo’na!" Ampo’ naoate Petrus natimba’, "Äh, tadiarä’to kodi’!" ⁵⁹ Pihsananna umbai santehte’ puhanna yatoo, aha sala bung mesa tau ma’tula’ pano nakarahta’ naoatee, "Ahana inang inde toe’ mesa tau ang si nasibahaing, aka’ to Galilea toe’!" ⁶⁰ Ampo’ naoate Petrus, "Tadiarä’to kodi’. Dai ne kupähäng aka ne ang menge untula’." Done siantoo mengeke’ ma’tula’ Petrus, ya’ mentuhturuu’dang mane’. ⁶¹ Ya’ mensaileng Puang Yesus unnenne’i Petrus, ya’ nakalehaing umba noa tula’na Puang Yesus pano naoatee, "Dolunna la mentuhturuu’ mane’ allo dinoa inang puhamä’ umbahoi pentallung." ⁶² Ya’ sohommi tama di aneang anna ma’duseng-dusengngi aka’ mapi’di’ liu inahanna. ⁶³ Yato ingkänna tau ang menge mandaka sika umpetae’-tae’ Puang Yesus lella’ siang sika nasibamba-bambai. ⁶⁴ Sika nasapu’ lindona anna naoaintee, "Lähpä’ii menna kahang ang mandangku’o!" ⁶⁵ Anna mai’dike’ kara tahuhu ang natula’ pano. ⁶⁶ Tahpana mabaya, ya’ tihimpummi setobaha’anna to Yahudi, kapala-kapala imang anna to pampakuhu ada’, anna sika umpopengngoloi Puang Yesus pano di to Mahkeada’na to Yahudi. ⁶⁷ Sika naoaintee, "Ponna dio si’da inde To Dilanti’ la Mepasalama’, ya’ tula’ingkang." Mentimba’mi Puang Yesus naoatee, "Moinnakato la kutula’ingko inang dasiang la umpetahpa’. ⁶⁸ Anna moinnakato la mekutanaä’ mesa pekutana mating, inang dasiang la ungngaku untimba’. ⁶⁹ Ampo’ napahandu’ dinoa la mohko’mä’ Kodi’ inde Änä’ to Lino yaho di ongeang kakeangka’ang, tando kuananna Puang Alataala To Handang Ma’kuasa." ⁷⁰ Ya’ sika para-parang mekutana naoatee, "Ponna noa, ya’ Änä’narako Dio Puang Alataala?" Natimba’mi naoatee, "Tahpa’ pangngoammu, aka’ Kodi’ si’danto indee Änä’na Puang Alataala." ⁷¹ Ya’ sika ma’tula’mi naoatee, "Damingkea’ pahallu umpeäng sa’bi aka’ tahingngingnga’ne’ umba noa tula’na."

¹ Ya’ sika paliängkä’ asammi yato ang menge manghohto’, anna umbahaii Puang Yesus mengngolo pano di Tuambahsa’ Pilatus. ² Di hao di olona Pilatus sika napahandu’mi yato ingkänna tau untanda’ Puang Yesus. Sika naoatee, "Indee tau hali kilambi’ umpasähsä’ lalang petauangki’, anna ullahang tau umbaya’ sima pano di to ma’pahenta. Anna unsanga toi kalaena To Dilanti’ la Mepasalama’, dianto tomaraya ang didandi la sule." ³ Mekutanang Pilatus pano naoaintee, "Diongka ne tomarayanna to Yahudi?" Natimba’mi Puang Yesus naoatee, "Noanto ne ang untula’." ⁴ Ma’tula’mi Pilatus pano di kapala-kapala imang anna pano di ingkänna tau naoatee, "Dai aha kulambi’ kasalaanna inde tau. " ⁵ Ampo’ tuhtuang sika kakoha yato tau umpahsa Pilatus naoatee, "Indee tau umpasala’kuhu tau mai’di ungngolai pepakuhunna unsamba kalanena Yudea, napahandu’ di hao di Galilea lambi’ dinne." ⁶ Tahpana nahingngi Pilatus yato tula’naii, ya’ mekutanang naoatee, "To Galilea turakane’ inde tau?" ⁷ Tahpana nahingngi Pilatus yato pentimba’naii, ya’ nainsammi naoate Puang Yesus dianto mesa tau ang sule di hao mai di bohto kapahentaanna Herodes. Dahi napesuoing do napapengngolo pano di Herodes, ang donetoo tohho sängkä toune’ yaho di Yerusalem. ⁸ Tahpana Herodes ungngita Puang Yesus, ya’ kahsi liung nasa’ding, aka’ inang masaeng pemala la naita, ampo’ supung si napelele umba noa kahebana. Londonang aka’ pemala naita toe’ tanda ang mepusa’-pusa’ ang si nababe Puang Yesus. ⁹ Mai’di liu pekutananna Herodes pano di Puang Yesus ampo’ dai naaku natimba’ Puang Yesus moi poro la mesa. ¹⁰ Lella’ siang yato kapala-kapala imang sibaha to pampakuhu ada’ sika mao pano di olona Herodes anna untanda’i Puang Yesus sitonda keaha’. ¹¹ Ya’ napahandu’mi Herodes sibaha setantaraanna umpetae’-tae’ Puang Yesus sitonda napakasili-sili, naangka’i napapakei kaya’ tomaraya anna nasuoi sumule napapengngolo pano di Pilatus. ¹² Donetoo sikapiai pole’ sumule Herodes anna Pilatus, ang setonganna masae allong dai sibea inaha. ¹³ Ya’ napatihimpummi Pilatus ingkänna kapala imang, ingkänna to pambahanang anna ingkänna hupatau. ¹⁴ Anna ma’tula’i pano diii naoatee, "Indee tau umbahaingkä’a’ sule di oloku la kuhohto’ anna ungngoaa’tee, ’Mai’ding tau nabulingngi.’ Ya’ ungngita tubungnga’ dio kalaemu umba kupanoa kupahehsa, ampo’ dai aha moi poro la sai’di’ kulambi’ yato kasalaang ang untanda’ingnga’ nababe. ¹⁵ Noa tunne’ Herodes datoe’ aha nalambi’ kasalaanna. Dianto anna napasule sia bung pano di kami’ sumule. Setonganna dai aha pembabe tahuhu ang nababe ang la napolalang ditahungkung mate. ¹⁶ Dahi supung la kudahha dolu mane kulahpa’i sumule." ¹⁷ [Donetoo di tempona pa’mahoa’-hoa’ang pahallu aha mesa to ditahungkung ang dipabeba’ingngii.] ¹⁸ Ampo’ sangka’ sika koha supu naoatee, "Pa’daii sungnga’na ne tau! Lahpa’ingkang ta Barabas!" ¹⁹ (Inde ta Barabas ditahungkung aka’ papateang anna aka’ umpaaha pa’tolla’ang yaling di bohto mahoa’ umpa’bali to ma’pahenta.) ²⁰ Nasulei salang Pilatus ma’tula’ pano diii napekäyyängngi liu, aka’ pemala umpabeba’ sumule Puang Yesus. ²¹ Ampo’ sika natimba’ supu sika koha naoatee, "Toke’i ne tau dai’ di kayu sitambeng! Toke’i!" ²² Naoa bunte Pilatus kapentallunna pano diii, "Ampo’ kakarakeang aka ang puha nababe? Dai aha moi poro sai’di’ kasalaanna kulambi’ menge kupahehsa ang la napolalang dipatei. Dahi supung la kupatoba’ mane kulahpa’i sumule." ²³ Ampo’ tuhtuang sika koha yato tau mai’di umpahsa Pilatus anna malai ditahungkung mate yato Puang Yesus. Katämpä’anna patalo si’da yato tau mai’di aka’ semata si koha. ²⁴ Ya’ nabohtung Pilatus anna malai dituhu’i yato palau pahsaanna yato tau mai’di. ²⁵ Anna ullahpa’i yato tau ang ditahungkung napobua’ pa’tolla’anna yaling di bohto mahoa’ anna aka’ papateang, situhu’ palau pahsaanna tau mai’di. Ampo’ Puang Yesusne’ nabehone’ pano di tantara diamo sika napanoa nadahha, situhu’ pangngelo’na yato tau mai’di. ²⁶ Sika le’ba’mi yato tantara ma’lulung umbaha Puang Yesus. Yaling di pellaoannaii sika sitammu mesa tau disanga Simon, to sule di hao mai di Kirene lella’ lutama di bohto mahoa’. Sika nasahka tomande’mi di tängngä lalang anna nasuoi umbulle yato kayu sitambeng mentindo’ di Puang Yesus. ²⁷ Mai’di liu tau ma’lulung untindo’ Puang Yesus. Di alla’na yato tau mai’di aha toe’ sangngaka-sangngaka bahine mangngumbui. ²⁸ Sika nasaileng Puang Yesus anna naoaintee, "Oa’ ingkämmu bahine to Yerusalem, daa Kodi’i undusengngia’ ampo’ kalaemurea’ne’ sibaha änä’mu la undusengngi! ²⁹ Aka’ itaia’too, la aha tempona ang la naoate tau, ’Kehongko’ne’ bahine ang dai aha unsa’ding kakeänä’ang, anna ang dai aha mansusu susunna. ³⁰ Ya’ napahandu’mi tau naoate pano di ingkänna tanete malängkä’, ’Kahuhsuiang mai!’ anna pano di ingkänna buntu naoatee, ’Tambungngiang!’ ³¹ Aka’ ponna Kodi’ indee ang dai aha kasalaangku nahoa kakarakeang, ya’ la londo puharea’to dio." ³² Donetoo aha toe’ derua tau senga’ ang sika nabaha toe’ la dipatei sibaha Puang Yesus. Yato derua dianto to karake. ³³ Tahpana sika lambi’ dai’ di mesa tanete saohko’ ang disanga ongeang kahuhhung, ya’ sika untoke’mi Puang Yesus dai’ di kayu sitambeng yaho. Noa tunne’ yato derua to karake sika toke’ toe’, mesa tando di kuananna anna mesa tando di kaihinna Puang Yesus. ³⁴ Ma’tula’mi Puang Yesus naoatee, "O Ambe’, ampungngii inde maiii, aka’ dai sika nainsang aka ang menge sika nababe." Lella’ne’ yato setantaraang unsusa-susa yato kaya’na umpake nomoro’ anna pantangngi mandohe’. ³⁵ Yato tau mai’di sika ke’de’ lipu’ mehele. Ingkänna to pambahanang sika unte’le-te’le Puang Yesus sika naoatee, "Tau senga’ malane’ napasalama’! Dahi ponna inang Dia si’da yato To Dilanti’ la Mepasalama’ ang napillei Puang Alataala, ya’ malato la umpasalama’ Kalaena." ³⁶ Noa tunne’ yato setantaraang sika umpakauho-uho Puang Yesus. Sika napaenu’ angkoro’ mainsung dai’ di kayu sitambeng, ³⁷ lella’ sika naoaintee, "Ponna ke inang tomarayanna si’dao to Yahudi, ya’ pasalama’o Kalaemu!" ³⁸ Aha toi tiuki’ yaho di hahona naoatee, |scTomarayanna to Yahudi.|r ³⁹ Mesa di alla’na yato to karake ang ditoke’ sibaha umpetae’-tae’ Puang Yesus naoaintee, "Tadiarakakote’ ne Diong To Dilanti’ la Mepasalama’? Ponna inang Dio, ya’ pasalama’o Kalaemu anna kami’ tou kami’." ⁴⁰ Ampo’ nasängkäi yato santokarakena naoaintee, "Darakako ne mahea’ dai’ di Puang Alataala? Ke ladara ne aka’ menge turako dio ditahungkung mate! ⁴¹ Kita’-kita’ inang sipäto’ingke ditoke’ aka’ bala’na kasalaang ang hali tababe, ampo’ indene’ Tau daine’ aha aka nababe ang sala ang la sihatang ditahungkung mateing." ⁴² Mane natämpä’ii tula’na naoatee, "O Puang Yesus, kalehairangkä’ kodi’ ke sulemo dako’ mendahi tomaraya." ⁴³ Naoaminte Puang Yesus, "Kutula’ingko setonganna allo dinoa siang sibahaingke tohho yaling di ongeang kamasannangang." ⁴⁴ Donetoo umbai tehte’ sampulo derua tängngä allo, ya’ pihsa’ malillimmi kalane lambi’ tehte’ tallu di solo’ allo. ⁴⁵ Nasuhung noa aka’ dai mesilo mata allo. Yato kaing malua’ ang diehte’ yaling di Dasang Ada’ seu’ tiperederua. ⁴⁶ Ya’ metambang Puang Yesus napekäyyängngi naoatee, "O Ambeku, kubeho sungnga’ku tama di pala’ teyyemu." Puhanna ma’tula’, ya’ pohsu’mi penanahanna. ⁴⁷ Tahpana naita to pambahanang tantara yato aka ang dahi, ya’ umpuding sanganna Puang Alataala naoatee, "Ahana inang dai aha kasalaanna inde hupatau!" ⁴⁸ Naitanna yato ingkänna tau ang sule mehele aka ang dahi donetoo, ya’ sika sumuleing punno panohsoang. ⁴⁹ Yato ingkänna ang mangnginsang liung Puang Yesus, noa tunne’ yato ingkänna bahine ang mampentindo’i mengkalao di hao di Galilea, sika ke’de’ asang ungngita makahao yato ingkänna kadahiang. ⁵⁰ - ⁵¹ Aha mesa tau disanga Yusuf ang sule di hao mai di Bohto Arimatea di Poropensi Yudea. Inde Yusuf mesa tau ang mapia inaha anna napakeangka’ tau, anna menge toi ungngempei Kapahentaanna Puang Alataala. Moinnakatoo mesa toe’ di alla’na To Mahkeada’na to Yahudi, ampo’ daine’ naakui yato kabohtuannaii. ⁵² Le’ba’ mengngolo pano di Tuambahsa’ Pilatus umpalau bahkena Puang Yesus la naku’bu’. ⁵³ Tahpana puha napatuhung yato bahkena yaho mai di kayu sitambeng, ya’ nabalummi umpake kaing mahasa, mane napalampa’i tama di ku’bu’ batutung ang dake’ aha dipampatamai bahkena tau. ⁵⁴ Donetoo dianto allo Juma’ tempona tau mampatoka aka’ la lambi’mi allo katohhoang. ⁵⁵ Yato sangngaka-sangngaka bahine ang sulei di hoi’ mai di Galilea sibaha Puang Yesus sika mentindo’ toe’ di Yusuf anna naitai umba noa tilampa’na yato bahke yaling di ku’bu’ batutung. ⁵⁶ Mane sika sumulei do umpatoka lohpo-lohpo bomammi’ anna minnä’-minnä’ ang la naminnä’ing yato bahke. Tahpana di allo katohhoang, ya’ sika untohhoing kähängannaii untuhu’i atohang ada’na to Yahudi.

¹ Donetoo di allo Mingku mebengngi’-bengngi’, yato sangngaka-sangngaka bahine to pentindo’na Puang Yesus sika mao pano di ku’bu’ umbaha yato minnä’-minnä’ bomammi’ ang inang puhang sika napatoka. ² Ya’ sika ullambi’mi yato batu pelapa’ ku’bu’ puha dikisu’ lambi’ titungka’mi. ³ Anna sika tamai yato di ku’bu’ ampo’ dang aha nalambi’ yato bahkena Puang Yesus. ⁴ Lella’ sika ke’de’ umpihki’ yato aka ang dahi, ya’ pihsa’mi aha derua tau ke’de’ sidungku’ii mepakeang mabusa anna pangngillo’ salamang pesilona kila’. ⁵ Ya’ sika moluhku-luhkung naung di tampo tandana mahea’ liu, ampo’ ma’tula’ yato to deruai pano diii naoatee, "Akana la umpeändakoa’ dio to tuho tama di alla’na to mate? ⁶ Dante’ aha dinne aka’ tuhong sumule di hoi’ mai di kamateang. Kalehaia’ yato ang si natula’ingko naonge di hoi’ke’ di Galilea naoatee, ⁷ ’Kodi’ inde Änä’ to Lino pahalluä’ dibeho tama di teyyena to madosa anna natoke’ä’ dai’ di kayu sitambeng, ampo’ la tuhoä’ sumule tahpana allo katallunna.’ " ⁸ Ya’ sika nakalehai si’dang yato tula’na Puang Yesus. ⁹ Tahpana sika sumule di hao mai di ku’bu’, ya’ napalambi’mi yato kaheba pano di sampulo mesa pahsikolana Puang Yesus anna pano toe’ di ingkänna to mampetahpa’ ang senga’. ¹⁰ Yato ang umpalambi’ kaheba pano di to pentindo’na Puang Yesus dianto: Maria Magdalena, Yohana, Maria indona Yakobus anna sambahinena ang senga’. ¹¹ Ampo’ yato to pentindo’na Puang Yesus dai umpetahpa’ yato kaheba ang napalambi’ yato sebahineang; nasanga supu ma’tula’ tasanda-sanda. ¹² Ampo’ tahpa kaliasa’ sianne’ ta Petrus anna menanda-nandai mao pano yato di ku’bu’. Tahpana nanenne’i yato ku’bu’, ya’ supung nalambi’ yaling pebalunna. Ya’ le’ba’mi sumule pano mekutana yaling di inahanna didiona aka setonganna ang dahi. ¹³ Di allo donetoo aha derua to pentindo’na Puang Yesus le’ba’ naung di Bohto Emaus luyaho mai di Yerusalem, umbai sampulo mesa kilo alla’na, ¹⁴ anna semata sipa’tula’i didiona yato kaha-kaha ang mane dahi. ¹⁵ Menge sika sipa’kara, ya’ suleng Puang Yesus mendungku’ anna mellaoi sibaha-baha, ¹⁶ ampo’ noa ang aha manghehengngi matanna lambi’ dai mala sika nainsang menna yato setonganna. ¹⁷ Mekutanang Puang Yesus pano diii naoatee, "Akaa’ inde mengea’ unsitula’i yaling di pellaoammu?" Ya’ sika tohhong sämpäi’ masuhsa liu nasa’ding. ¹⁸ Mane mentimba’i yato ang mesa ang disanga Kleopas mekutana naoatee, "Mane sulerakako di hao di bohto senga’ lambi’ dai ungnginsang kaha-kaha ang mane hali dahi yaho di Bohto Yerusalem?" ¹⁹ Natimba’ sala bung Puang Yesus mekutana sala naoatee, "Kaha-kaha akarakae’ nee?" Sika natimba’mi naoatee, "Didiona kadahiang ang unghoa Puang Yesus to Nazaret, mesa nabi ang handang ma’kuasa. Ke dihingngii tula’na anna diita pembabena, ya’ maleso dioatee umpamasannang Puang Alataala anna ingkänna tau. ²⁰ Ampo’ puhang napapetahungkung mate kapala-kapala imang anna ingkänna to pambahananta, anna puhang sika natoke’ dai’ di kayu sitambeng. ²¹ Ketaladara Dia setonganna ang kisanga umbai Diang ang la umpabeba’ to Israel. Yato kadahiang tallu allona ang puha. ²² Ampo’ napapusa’ang sangngaka-sangngaka bahine di alla’ki’ ang sika mao langngena’ di mebengngi’ pano yato di ku’bu’na, ²³ ampo’ dang aha sika nalambi’ bahkena. Sika sumulei pano di kami’ umpalambi’ kaheba. Naoatee napengkalanda’i are’ malaeka’ ang mangngoaintee tuhong sumule. ²⁴ Anna aha tung sangngaka-sangngaka solaki’ mao pano yato di ku’bu’ anna sika nasa’bii yato aka ang sika napalambi’ yato sebahineang, ampo’ dai aha sika naita yato Puang Yesus ang sika nadaka’." ²⁵ Ya’ sika napa’tula’ing Puang Yesus naoaintee, "Oa’ ingkämmu to maho, ahana inang malammaa’ pepähängammu lambi’ daia’ ungngaku umpetahpa’ ingkänna siamo ang hali napalambi’ senabiang. ²⁶ Darakae’ inang la ungngolai dolu kamadahhaang yato To Dilanti’ la Mepasalama’ mane mentamai di kamatandeanna?" ²⁷ Mane napahandu’i pole’ napakaleso pano diii ihsinna Suha’ Masero ang tiuki’ didiona Kalaena, napahandu’ di suha’na Musa anna suha’na senabiang ang senga’. ²⁸ Tahpana sika undungku’ing yato Bohto Emaus, ya’ boheng naangka’inne’ yato Puang Yesus umpatahhi’ lolo pellaoanna. ²⁹ Ampo’ sika napahsa tohho naoaintee, "Tatohhomokoa’ dinne sibaha-baha, aka’ la tempu’mi allo anna la benging." Ya’ lempäng si’dang Puang Yesus tama di dasannaii anna tohhoi sibaha-baha. ³⁰ Tahpana mohko’ mande sibaha-baha, ya’ ungngalang roti anna malaui behe dai’ di Puang Alataala, nabika-bikai mane nabeai sika naande. ³¹ Donetoo ya’ tibuhkeng pole’ matannaii anna tahpa nainsangngi naoate Puang Yesus yatoo, ampo’ tahpa pa’da siang yaling di alla’naii. ³² Sioamintee, "Darakae’ inang noa ang tasa’ding masannang si’da-si’da sangngallo yaling di pellaoang naonge napakalesoingke didiona ihsi Suha’ Masero lella’ napa’karaiingke?" ³³ Ya’ sika mengkalao siang sumule dai’ di Yerusalem. Yato sampulo mesa pahsikolana Puang Yesus menge sika ma’himpung sibaha to pentindo’na ang senga’. ³⁴ Sika naoatee, "Ahana inang tuhong sumule Puang Yesus, anna puhang umpepaitaing Kalaena pano di ta Simon." ³⁵ Ya’ ma’tula’ tunne’ yato to deruai untula’ yato aka ang dahi yaling di pellaoannaii anna umba noa sika ungnginsang Puang Yesus, dianto tahpana naita umbika-bika roti. ³⁶ Lella’ sika unsitula’-tula’i yato kaha-kaha, pihsanannarang pihsa’ tomande’ Puang Yesus ke’de’ yaling di alla’-alla’naii anna ma’tula’i pano diii naoatee, "Salama’ku mating di dioa’." ³⁷ Sika sangka’ tungke’du’mi mahea’ aka’ sika nasanga anitu ang sika naita. ³⁸ Ampo’ ma’tula’ pano diii naoaintee, "Akana tungke’du’rakoa’ dio, anna akana bata-bataia’ yaling di inahammu? ³⁹ Itangnga’ indee teyyeku anna bihti’ku. Kodi’ si’danto indee. Maikoa’ antiä’ anna umpekalesoä’, aka’ ponna anitu, ya’ daete’ne’ kebale bahtu’ kebuku sinnoa ang ungngitaa’ pano di Kalaeku." ⁴⁰ Lella’ ma’tula’ noa yatoo menge siang umpepaitaing teyyena anna bihti’na pano diii. ⁴¹ Mengeke’ sika dai napetahpa’ sakali napobua’ sika pusa’ si’da-si’da, ya’ mekutana Puang Yesus pano diii naoaintee, "Aharakaa’ andeammu dinoa?" ⁴² Ya’ sika natandoming sambose’ bau ang puha ditunu. ⁴³ Naalang anna naandei di olona matannaii. ⁴⁴ Ma’tula’ke’ pano diii naoatee, "Indee tula’ku dianto tula’ ang inang hali kutula’ingkoa’ naonge tohhokä’ yaling di alla’-alla’mu sibaha-bahaingkea’, dianto pahallu dipasundung asang ingkänna ang tiuki’ didioku yaling di suha’na Musa, suha’na ingkänna nabi anna suha’ Pampudiang. ⁴⁵ Ya’ nabuhkeing pihkihannaii anna malai sika umpähäng bahtuanna Suha’ Masero. ⁴⁶ Naoake’te pano diii, "Aha tiuki’ naoatee, ’Yato To Dilanti’ la Mepasalama’ pahallu ungngolai kamateang anna la tuho sumule di hoi’ mai di alla’na to mate di allo katallunna. ⁴⁷ Anna yaling di sanganna, kaheba pengkatoba’ang anna pampaampungang pahallu dipepakahebaing pano di ingkänna mobohto-bohtoang mengkalao yaho di Yerusalem. ⁴⁸ Diongnga’to inde ang unsa’bii ingkänna indee. ⁴⁹ Anna la baha’ kusuoingkoa’ yato Inaha Masero ang puha nadandi Ambeku, ampo’ la tohho lolokoa’ yaling inde di bohto mahoa’ lambi’ dipatamaikoa’ kakuasaang ang sule yaho mai di ongeang malängkä’." ⁵⁰ Donetoo yato sampulo mesa pahsikola sika naposola Puang Yesus umpellei bohto mahoa’ mao pano di mesa ongeang ang sidungku’ Bohto Betania. Di haonto sika naängkä’ing teyyena napalauing behe. ⁵¹ Lella’ umbehe yatoii, ya’ tiängkä’mi dai’ di suruka umpensähä’i yatoii. ⁵² Sika malimuntu’mi menomba, mane sumulei dai’ di Yerusalem punno kamasannangang. ⁵³ Anna sika umpudi lolo sanganna Puang Alataala tama di Dasang Ada’na.