2 Korintus

1

1 Pano di ingkänna petauanna Puang Alataala di hao di Korintus, sibaha ingkänna to mampetahpa’ di hao di Poropensi Akhaia. Hao mai di Paulus, sibahaang ta Timotius. Nasuhung anna kuuki’i inde suha’ mating, aka’ naängkä’ä’ Puang Alataala mendahi rasulna Kristus. 2 Salama’ku mating. Ke la malai Puang Alataala Ambetaa’ sibaha Dehatanta Puang Yesus Kristus la umbehekoa’ anna namana’koa’ kamasahkeang sibaha kamasannangang. 3 Tapudii Puang Alataala, Ambena Puang Yesus Kristus, Dehatanta. Inde Ambe si mekalemui lolo anna Dianto kasuleanna ingkänna pepakahanga. 4 Si umpamatoho inahangki’ yaling di ma’kahupa-hupa kamasuhsaang ang mehoa, lambi’ mala touang kami’ umpamatoho inahanna tau senga’ yaling di ingkänna kamasuhsaannaii, umpake kamatohoang ang kitahimbo yaho mai. 5 Yato kamasuhsaang ang nasa’ding dolu Kristus, ya’ mai’di ang kisa’ding tou kami’. Ampo’ mai’di toe’ kamatohoang inaha ang kitahimbo yaho mai di Kristus. 6 Ungngolai kamasuhsaangki’, dianto napolalang Puang Alataala umpamatoho inahammua’, solasohong, anna malakoa’ salama’, aka’ si masuhsa toukoa’ dio, sinnoaingkea’. Dahi, ke napamatohoi inahangki’ Puang Alataala yaling di kamasuhsaangki’, ya’ la napamatoho toua’ dio inahammu, lambi’ la tähängkoa’ ungngolai kamasuhsaang. 7 Dianto anna dai bata-bata inahangki’ didiomua’, aka’ kiinsang kioatee si ungngolai toukoa’ dio kamasuhsaang sinnoaingkea’, anna inang la napamatoho inahammu Puang Alataala sinnoaingkea’, lambi’ la tähängkoa’. 8 Oa’ solasohong, pahallu ungnginsang ungngoatee yato ingkänna kamasuhsaang ang manghoaang di lau’ di Poropensi Asia matingngi liu, lambi’ sai’di’ tala dai kibela kitähäng anna kisanga la mateang. 9 Kipihki’ kioatee, "Dang aha lalang la malaang tuho." Ampo’ nasuhung dahii noa yatoo, anna malaang dai umpetahpa’ kamatohoang kalaeki’, ampo’ la umpetahpa’ang supu Puang Alataala, aka’ Dianto ang mala umpatuho sumule to mate. 10 Dahia’, solasohong, nalahpa’ang tora’ di hao mai yato di kamasuhsaang matingngi di allo ang lehsu’ lambi’ daang mate. Noa tunne’ la nalahpa’ang di hao mai di kamasuhsaang ang dahi dinoa. Anna kipetahpa’ kioatee la nalahpa’ touang nei’ di hao mai di kamasuhsaang ang la dahi di allo-allo di tingngayo. 11 La napanoa, solasohong, aka’ si unsambayangngiang. Aka’ ponna ke mai’dii tau ang mansambayangngiang, ya’ la nabeheang Puang Alataala lambi’ mai’di tau la ma’kuhhu’sumanga’ dai’ di Puang Alataala. 12 Oa’ solasohong, male’deang aka’ yaling di unnä’ inahangki’ maroho pembabeki’ pano di ingkänna tau, londonang pembabeki’ mating. Dai aha ang kibuni yaling di ingkänna siamo, maroho pahtuyungki’ untuhu’i paelo’na Puang Alataala. Daang untuhu’i kamanähänganna hupatau, ampo’ pembabeki’ situhu’ pa’kalemunna Puang Alataala pano di kami’. 13 - 14 Yato ang kiuki’ mating, supung ang la maromi’a’ umbata anna ungnginsang. Ahakoa’ ang inang ungnginsammi pahtuyungki’, ampo’ aha piha ang dake’. Dahi kuhannuang la ungnginsang asangkoa’ pahtuyungki’, lambi’ ke suleng Puang Yesus, ya’ la umpokale’deang, sinnoa kipokale’de toukoa’ dio. 15 - 16 Dianto anna ahai dolu pahtuyungku la pendoang lempäng diting di bohtomua’ anna malakoa’ pendoang ullambi’ behe. Noa indee setonganna pahtuyungku dolu: la lempängngä’ mating naonge anna panoä’ di Makedonia. Pihsananna ke sumulemä’ di hao mai, ya’ lempäng bumä’ anna malai unduluiä’a’ yaling di pellaoangku sau di Yudea. 17 Ampo’ dai dahi yato pahtuyungku. Umbai damä’a’te’ umpetahpa’? Bahtu’ unsangaa’ mopahtuyu salaä’ situhu’ pampemala kalaeku, aka’ mahka kuoantee "io," mahka kuoantee "dai"? 18 Daete’ noa yatoo, solasohong! Sinnoanna pa’dandianna Puang Alataala dai nabala’i, ya’ noa tunne’ pa’karangki’ mating daete’ mahka mengngio, mahka la dai. 19 Aka’ kami’ ta Silas anna ta Timotius puhaang umbaha mating kaheba yaho mai di Puang Yesus Kristus, Änä’na Puang Alataala. Anna yato Puang Yesus Kristus daete’ umpakarende-rende pahtuyunna, mahka mengngiong, mahka dai. Ampo’ pahtuyunna pano di kita’ mala lolo dipetahpa’. 20 Aka’ mai’di liu pa’dandianna Puang Alataala pano di kita’, anna inang la dahi asang aka’ kasikenteanta sibaha Kristus. Dianto anna ke umpudiingkea’ Puang Alataala si taoatee, "Aming! Inang noang!" Aka’ pa’dandianna Puang Alataala pano di kita’ ahana inang la sundung yaling di Kristus. 21 Kalaena Puang Alataala ang mampamatohoingkea’, noa kami’ noa toi dioa’, lambi’ sikenteingkea’ sibaha Kristus. Anna napilleiingkea’ mendahi ampuanna, 22 anna nabeaingkea’ Inaha Masero ang mendahi tanda dioatee ampuannaingke. Inde Inaha Masero sinnoa tanda yaling di inahanta ang umpamatoto’ pa’dandianna Puang Alataala pano di kita’, lambi’ maleso taoatee yato ingkänna ang nadandiingkea’ inang la tatahimbo di allo-allo ang la sule. 23 Oa’ solasohong, dä’ loseng, naitaä’ Puang Alataala anna Dianto ang ungnginsang ihsi inahangku. Nasuhung dai dahi yato pahtuyungku di pihhang tiing mao mating, aka’ dai kuaku la kukahha’ikoa’. 24 Daang pemala mentuambahsa’ mating, aka’ kapampetahpa’ammu pano di Puang Yesus matoto’mi. Ampo’ diare’ pemalaang mengkähängngingkea’ sibaha anna malakoa’ masannang.

2

1 Dahi kuoatee dotanne’ dakangkoa’ kulumba, aka’ dai kuaku ke mapi’di’ sala boia’ inahammu, sinnoa ang dahi dolu naonge lempängngä’. 2 Aka’ ke kupamapi’di’ia’ inahammu, ya’ dante’ aha la mampakahangaä’, aka’ dio siarea’ ang la mampakahangaä’. 3 Dianto anna ungnguki’ä’ yato suha’ mating dolu. Dai kuaku mating kupellambi’ikoa’ anna la unnaho-naho inahaä’. Aka’ setonganna diorea’ nei’ la umpamasannangngä’. Anna maleso pano di kodi’, ponna ke masannangngä’, ya’ la masannang toukoa’ dio. 4 Naonge anna kuuki’i yato suha’, manaho inahangku lambi’ dondong uhai matangku. Tadia pahtuyungku ungnguki’ yato suha’ la umpamapi’di’a’ inahammu. Ampo’ kuuki’ yato suha’ anna malaia’ ungnginsang umba noa pa’kalemungku liu mating di dioa’. 5 Didiona yato solata ang inang sala babena: tadia inahangku supu ang napamapi’di’, ampo’ inahammu toua’ dio napamapi’di’, (bahtu’ inahanna sangngaka-sangngaka tau di alla’mua’, aka’ dai kuaku kuhängngäng-hängngängngi inde kaha-kaha.) 6 Mai’dia’ di alla’-alla’mu ang hali mangkambahoing. Ya’ di kodi’na koo, sundummi yatoo. 7 Dinoa sihatang ke diampungngii anna dipakahangai anna malai dai mapi’di’ liu inahanna lambi’ mono’ inahanna. 8 Dianto anna kupalaui mating la ma’kalemukoa’ pano. 9 Pahtuyungku ungnguki’ yato suha’ dolu aka’ la kupangngitai katuhu’-tuhu’ammua’ mai di kodi’. Ya’ kuinsammi dinoa inang tuhu’-tuhu’angkoa’. 10 Dinoa ke ungngampungngii inde tau, ya’ la kuampungngi tou kodi’, ke ahai kasalaanna mai di kodi’. Kupanoa yatoo di olona Kristus ang la umpomapiaa’. 11 Dianto anna kuoaitee pahallu taampungngi, anna malai dai aha napolalang nasändä’ingke Pongkahana setang. Aka’ tainsammi pahtuyu karakena. 12 Naonge anna mengkalaoä’ di hao di Bohto Efesus, ya’ lupanoä’ di Bohto Troas do umbaha Kaheba didiona Kristus. Lambi’ku pano, ya’ nabuhkeimingkä’ lalang Dehata anna malaä’ mengkähäng di hao. 13 Ampo’ moinnakato noa, tilä’bä’-lä’bä’ke’ inahangku, aka’ dakang aha silambi’ ta Titus ang kuhannuang la umpalambi’ kaheba didiomua’. Dianto anna sika kupasa’bii ingkänna solasohong di hao, mane kupatahhi’i pellaoangku sule dinne di Makedonia. 14 Ampo’ kuhhu’ sumanga’ dai’ di Puang Alataala, aka’ nabahanang loloingke yaling di kapataloanna aka’ sikenteingke Kristus. Lambi’ moi umba-umba kiola, tontong kipepainsang loloing Kaheba Mapia anna malai tuhtuang lele sau tama sinnoa uri’na minnä’-minnä’ bomammi’. 15 - 16 Di olona Puang Alataala, sihapangngang kayu-kayu bomammi’ ang ditunu anna malai nauri’ ingkänna tau, aka’ kami’mitoo ang nasuo umpepainsangnging kaheba didiona Kristus. Pano di tau ang menge dipasalama’, ya’ napasihapangngang aka-aka bomammi’, aka’ yato ang kipakaheba mebea katuhoang sapano-panona. Ampo’ panone’ di tau ang la ditallangngi, ya’ napasihapangnganne’ aka-aka bobosi, aka’ ang dai untahimbo Kaheba Mapia, untahimbone’ kamateang. Dahi menna yaling di alla’-alla’taa’ ang la nabela undurung inde pengkähängang matingngi? 17 Aha tau ang untula’ Bahtakara Dehata supung aka’ sika pemala mendahi to makaka. Ampo’ masero kami’ pahtuyungki’ anna tahpa’ pa’karangki’ yaling di Kristus, aka’ kiinsang kioatee Puang Alataala ang mansuoang, anna Dianto ang mangngita.

3

1 Ampo’ daumpihki’ia’ ungngoatee umpudi bumang kalaeki’ dinoa! Daang sinnoa yato piha to pampakuhu ada’ diting. Ke lambi’mi mating di bohtomu si napaitaikoa’ suha’ ang umpudi kalaena anna malaia’ sika untahimbo. Anna ke la maong, ya’ si umpalau bung suha’ di hao mai di dioa’ ang la umpudi kalaenaii. Ampo’ kami’-kami’ daang umpahallu suha’ ang noa yatoo. 2 Aka’ kalaemua’ mendahi suha’ pampudiang ang kitokei. Sinnoakoa’ mesa suha’ ang tiuki’ yaling di inahangki’. Lambi’ di umba-umba kiola, si kitula’ pano di ingkänna tau umba noa untahimbomokoa’ Kaheba Mapia ang kibaha. 3 Dia tuke’, solasohong, malesong pano di ingkänna tau boa pengkähängki’ umbaha Bahtakaranna Puang Yesus Kristus mating. Mala dioatee sinnoakoa’ mesa suha’ ang nauki’ Puang Yesus. Yato ang nauki’ tama di inahammu mahasa puha nei’ andana suha’ biasa ang diuki’ umpake tinta, bahtu’ suha’ masae ang si tiuki’ dolu pano di batu lohpä’. Aka’ yaling di inahammu dianto ang napangnguki’i Kristus yaling di kakuasaanna Inaha Masero ang tuho. 4 Nasuhung anna bahaniang ma’tula’ noa indee, aka’ mampetahpa’ang dai’ di Puang Alataala ungngolai Kristus. 5 Dai kioate kibela kibabe inde pengkähängang. Tadia kapabelaang kalaeki’, ampo’ Puang Alataala supu ang mambeaang kapabelaang. 6 Nabeaang kapabelaang mendahi to pengkähänna ang umbaha pa’dandiang bakahunna pano di hupatau. Yato pa’dandiang bakahu tadia supu atohang ang tiuki’, ampo’ diare’ katuhoang bakahu ang nabeaingkea’ ungngolai Inaha Masero. Aka’ ponna pemalaingke maroho di olona Puang Alataala, anna supumingke untuhu’i atohang ang tiuki’, ya’ inang la untahimboringkete’ kamateang. Ampo’ ponna untuhu’iingke Puang Alataala yaling di kakuasaanna Inaha Masero, ya’ la untahimboingke katuhoang ang lambi’ sapano-panona. 7 Dolu atohanna nauki’ Puang Alataala pano di batu lohpä’ mane nabeai pano di Nabi Musa. Inde atohang umbaha supu kamateang pano di tau aka’ dai aha ang mambela mantuhu’i. Moinnakato noa, ya’ pansillo’ sämpäi’ lindona Musa napobua’ yato atohang lambi’ dai natua nanenne’i to Yahudi. 8 Dahi yato pa’dandiang ang nabaha Inaha Masero ahana inang mahasa puha nei’. 9 Ponna ke matandei yato pa’dandiang ang dolu ang umbaha kamateang, ya’ inang matande puha nei’ inde pa’dandiang bakahu ang mampamarohoingkea’ di olona Puang Alataala. 10 Setonganna, yato pa’dandiang ang dolu danne’ matande ke dipasiitai kamatandeanna inde pa’dandiang bakahu. 11 Aka’ ponna matande yato pa’dandiang ang dolu, ang sämpäi’ supu, ya’ inang matande puha nei’ inde pa’dandiang bakahu ang tontong lolo lambi’ sapano-panona. 12 Dahi, aka’ kihannuang pano inde di pa’dandianna Puang Alataala ang bakahu, lambi’ bahaniang umpepainsangnging Kaheba Mapia. 13 Dai aha aka ang kibuni. Daang sinnoa Nabi Musa dolu ang unsapu’ lindona. Napanoa anna malai dai sika naita to Yahudi yato pesilona ang tuhtuang mallung lambi’ pa’da. 14 Makahha’ bää’ yato to Yahudi, anna lambi’ dinoa ahake’ ang mekalapai sihapang unsapu’ lindo, lambi’ dai sika umpetahpa’ katahpa’ang naonge anna dibatai yato Atohanna Musa. Supung Kristus ang la mala ungngalai yato pesapu’ ang ungkalapai pihki’naii. 15 Lambi’ dinoa, ponna ke sika umbatai suha’na Musa, ya’ mala dioatee tisapu’ inahanna. 16 Ampo’ ponna sika umbala’i pihki’na lambi’ mampetahpa’ dai’ di Dehata, ya’ la dialaimintoo yato pesapu’naii. 17 Aka’ Dehata dianto Inaha Masero. Anna ponna ke tohhoi yaling di inahanta, ya’ lahpa’mingke di hao mai di ingkänna ang ungkalapai kasikenteanta. 18 Dahi, ingkäntaa’ ang mampetahpa’ dai’ di Dehata, dang aha ang unsapu’ inahanta. Tainsammi kamatandeanna Dehata ang tuhtuang umpamapia lolo inahanta. Napanoa lolo Inaha Masero tama di inahanta anna malai tuhtuang mendahiingkea’ sinnoa Dehatanta ang matande.

4

1 Naängkä’ang kami’ Puang Alataala mendahi to pengkähänna, anna pa’kalemunnantoo lambi’ malaang umbabe inde pengkähängang. Dianto anna dai mono’ inahangki’. 2 Daang umbabe aka-aka ang la melongko’i. Dai aha ang kibuni anna daang umbulitu’ tau senga’. Daang umputa’-puta’ Bahtakaranna Dehata, ampo’ di olona Puang Alataala kitula’ aka ang tahpa’, dai kiseming-seming, lambi’ napetahpa’ tau naoatee tahpa’ yato kaheba ang kibaha. 3 Ponna ke tibunii yato Kaheba Mapia ang kibaha, ya’ supung tibuni pano di tau ang inang la lupano di nahaka. 4 Pihki’na tau ang noa yatoo hali nabutai Pongkahana setang ang ma’kuasa yaling inde di lino, lambi’ dai sika umpetahpa’ Kaheba Mapia. Kamabayaang ang sule di hao mai yato di Kaheba Mapia dai mesilo tama di inahannaii, lambi’ dai sika ungnginsang kamatandeanna Kristus ang mepaitai didiona Puang Alataala. 5 Daang umpepainsangnging sanga kalaeki’. Ang kipepainsangnging dianto kaheba ang naoatee Puang Yesus Kristus dianto Dehata. Anna kami’mitoo sabua’mua’ situhu’ pahentana Puang Yesus. 6 Naonge anna napadahii Puang Alataala langi’ anna lino ma’kara naoatee, "Dahio mabaya yaling mai di kamalillingang!" Anna Puang Alataalantoo ang umballoi inahanta lambi’ mala tainsang kamatandeanna ang mesilo yaling di lindona Kristus. 7 Dai aha ang mantondong yato kakuasaanna ang mengkähäng yaling di inahangki’, aka’ nabeaang Puang Alataala ballona ang la kibaha. Ampo’ tau biasa touang kami’. Sinnoaang supu kohing tampo, ampo’ napangngihsiang aka-aka ang masu’li’. Lambi’ maleso pano di ingkänna tau dioatee kakuasaang ang kitokei sule yaho mai di Puang Alataala, tadia kakuasaang kalaeki’. 8 Pemmai’diang ungngolai kamadahhaang, ampo’ dai dioatee lambi’ la madahha liuang. Si aha tempona dai kiinsang aka la kibabe, ampo’ dai aha mono’ inahangki’. 9 Mai’di balingki’, ampo’ naposolai loloang Dehata. Aha si mambambaang lambi’ tisulungngang ampo’ malaang ke’de’ sumule. 10 Si ungngoloi loloang kamadahhaang ang la mampateiang, sinnoa ang naoloi dolu Puang Yesus, lambi’ mala maleso pano di ingkänna tau dioatee katuhoanna Puang Yesus ungkuasai katuhoangki’. 11 Bahtuanna indee: akinna tuhokang yaling inde di lino, ya’ aha lolo tau ang pemala mampateiang aka’ untuhu’iang Puang Yesus. Nasuhung anna noai yatoo anna malai maleso pano di ingkänna tau dioatee tuhong sumule Puang Yesus, aka’ sika naita kakuasaanna yaling inde di kalaeki’ ang malamma. 12 Dahi di hao loloang kami’ di olona kamateang, ampo’ kalemba’anna yatoo, ya’ malakoa’ tuho lambi’ sapano-panona. 13 Aha tiuki’ yaling di Suha’ Masero naoatee, "Mampetahpa’ä’, dianto anna bahaniä’ ma’tula’." Noa tumang kami’. Kipetahpa’ dai’ di Puang Alataala lambi’ bahaniang ma’tula’. 14 Puang Alataala umpatuho sumule Puang Yesus. Dianto anna kiinsangngi kioatee la lambi’mi tempona la napatuho touang kami’ sumule sibaha Puang Yesus, anna la nahimpungngingkea’ sibaha di olona. 15 Ingkänna indee kidurungngingkoa’ anna malakoa’ untahimbo kamapiaang. Aka’ tuhtuang mai’di tau ang unghingngi yato Kaheba Mapia lambi’ dilahpa’ di hao mai di tahungkung, ya’ tuhtuang mai’di ang la ma’kuhhu’sumanga’ dai’ di Puang Alataala, lambi’ dipamatande sanganna. 16 Dianto anna daang mono’ inaha. Moinnakato anna tuhtuang malammai bätäng kalaeki’, ampo’ allo-allo si dipamatoho lolo inahangki’. 17 Kamadahhaang ang kioloi dinoa dianto kamadahhaang sämpäi’ supu anna mahingang. Anna aka’ sa’bara’ang menge ungngolai inde kamadahhaang, lambi’ la untahimboang kamatandeang ang la lambi’ sapano-panona. Yato kamadahhaang ang kiolai dinoa dai umba sama ke dipasiitai yato kamatandeang ang la kitahimbo di allo ang la sule. 18 Dahi, daia’ kita’ tapihki’ liu yato aka ang landa’ diita. Ampo’ ang tapihki’ liua’ dianto ang dai landa’ diita. Aka’ yatoo ang landa’ diita kaha-kaha sämpäi’ supu. Ampo’ yato ang dai landa’ diita, dianto ang la lambi’ sapano-panona.

5

1 Yaling inde di lino aha bätäng kalaeta ang mala dipasihapang bansuli ang diongei sängkä. Ponna ke mateng tau, ya’ mala dioatee tallammi yato bansuli. Ampo’ la napapiaingkea’ Puang Alataala bätäng kalae bakahu ang mala dipasihapang dasang yaho di suruka ang la tontong lambi’ sapano-panona. 2 Naonge anna tuhokingkea’ yaling inde di lino, ya’ mohahaeng tau anna pemala liuingkea’ ullambi’mi yato bätäng kalaeta yaho di suruka ang dipasihapang dasanta. 3 Aka’ ke mateng tau, ya’ inang la aha bätäng kalaeta ang bakahu; dai la tuho tomande’ sungnga’ta dai kebätäng kalae. 4 Aka’ ke tuhokingkea’ yaling inde di lino, ya’ mohahaengngingkea’ anna matingngi durunganta. Ampo’ dai mala tapihki’ taoatee, pemala tau mate anna malai lahpa’ di hao mai di bätäng kalae. Ang tahannuang dianto daingkea’ mangki’ la mate, ampo’ tahpa kebala’ inde bätäng kalaeta ang mala mate mendahi bätäng kalae ang la tuho sapano-panona. 5 Kalaena Puang Alataala ang mepapiaing ingkänna indee, anna nabeaingkea’ Inaha Masero ang la mendahi tanda dioatee inang la nabeaingkea’ yato bätäng kalae bakahu yaho di suruka. 6 Dianto anna matoho loloi inahangki’. Tainsangnga’ taoatee inde bätäng kalaeta sinnoa bansuli ang taongei sängkä done inde di lino. Dahi, naonge anna tuhokingkea’ yaling inde di lino, ya’ sikahaoang tau Dehata, 7 aka’ naonge anna tuhokingkea’ yaling inde di lino untuhu’iingkea’ Dehata mengkalao di kapampetahpa’anta, tadia mengkalao di aka ang mala taita. 8 Dahi matoho lolo inahangki’. Moi la ungngoloiang kamateang, ya’ kiangka’ supu pebehe, aka’ ponna ke lahpa’mi tau di hao mai inde di bätäng kalae, ya’ la sibahang tau Dehata! 9 Ang handang kipemala dianto la umpamasannang loloang Puang Alataala, noa tuhoang yaling inde di bätäng kalae, noa toi ke matemang. 10 Aka’ la lambi’mi tempona ang la pahallu taongeia’ mengngolo asang pano di Kristus ang la umpahehsa pengkähänganta. Pihsananna la untahimboingkea’ aka ang sihatang situhu’ yato ingkänna pembabeta naonge anna tuhokingkea’, noa pembabe mapia, noa toi pembabe karake. 11 Dahi, mahea’ang umbabe aka-aka ang la dai nakärä’i Dehata, aka’ kiinsang kioatee la napahehsa asangngingkea’. Dianto anna kipengkabela-belai umbea pepähängang pano di ingkänna tau lambi’ sika mampetahpa’ pano di Puang Yesus. Nainsang Puang Alataala ihsi inahangki’. Anna kuhannuang dang aha di alla’-alla’mua’ ang bata-bata inahanna didioki’; kuhannuang la ungnginsang asammokoa’ ihsi inahangki’. 12 Daumpihki’ia’ ungngoatee menge bumang umpudi kalaeki’ ke ma’tula’ang noa inde ang mane hali kitula’. Aka’ nasuhung anna kipanoai indee anna malakoa’ ungnginsang aka-aka ang mapia lambi’ la umpokale’deang anna malaia’ umpakaleso pano yato di ingkänna tau ang daang mantahimbo. Tau ang noa yatoo umpihki’ supu aka ang landa’ diita, daine’ umpihki’ ihsi inahanna tau. 13 Aha toi ang mansangaang to tahta’. Ampo’ nasuhung kipanoa yatoo aka’ pemalaang untuhu’i Puang Alataala sitonda sangkalebu inahangki’. Ampo’ dioa’ dio, ya’ maleso anna marohoi yato pihki’ki’, aka’ ungngolai yatoo, ya’ malakoa’ kikalemui. 14 Nasuhung anna noai yatoo pembabeki’ aka’ pa’kalemunna Kristus. Noa indee pihki’ki’: Puang Yesus Kristus mate unsulängngi ingkänna tau, dahi sihapang mate asangngingkea’. 15 Napanoa anna malai tau ang tuhoke’ dai untuhu’i pampemala kalaena. Ampo’ la untuhu’i pampemalanna Kristus, aka’ dianto ang mate, mane tuhoi sumule, nasulängngiingke. 16 Dahi, dianto anna damang umpahehsa tau situhu’ aka ang mala diita di aneanna. Setonganna dolu kisanga tau biasa Kristus, ampo’ dinoa dang kipihki’ noa yatoo. 17 Dahi, ponna sikenteng tau Kristus, ya’ mendahing tau hupatau bakahu. Pa’dang yato katuhoang ang dolu, anna untahimbong tau katuhoang bakahu. 18 Kalaena Puang Alataala ang mampanoa yatoo. Ungngolai Kristus, to di alla’, lambi’ sikapiaiingke sumule Puang Alataala. Anna nabeaingkea’ pengkähängang umpepainsangnging inde kaheba pano di tau senga’ lambi’ sika mala toe’ sikapiai Puang Alataala. 19 Noa indee kaheba ang kipepainsangnging: yato ang nababe Kristus, dianto ang napolalang Puang Alataala umpasikapiai hupatau sibaha Kalaena, lambi’ dang napadiinaha kasalaannaii. Anna kami’mitoo ang napopengkähäng umbaha Bahtakaranna pano di tau senga’ lambi’ sika mala toe’ sikapiai Puang Alataala. 20 Kami’ pesuonaang Kristus, sihapang Kalaena Puang Alataala umpake kamahangki’ ma’tula’ pano di dioa’. Dahi, yaling di sanganna Kristus kipalau la sikapiaimokoa’ Puang Alataala. 21 Daine’ madosa Puang Yesus Kristus, ampo’ nasuo Puang Alataala undurung dosanta. Bahtuanna napasihapang to madosa lambi’ mala nasulängngiingke. Napanoa anna malai ingkännaingkea’ ang sikente Puang Yesus Kristus la naangka’ maroho di olona.

6

1 Dahi, aka’ mengkähängngang kami’ sibaha Puang Alataala, dianto anna mengkamala’mang, solasohong, anna dakoa’ ungkaleäng-leängngi mana’ pa’kalemunna Puang Alataala ang hali untahimbo. 2 Yaling di Suha’ Masero aha tiuki’ tula’na Puang Alataala naoatee, "Yato di tempo ang kupama’tantu kuhingngi pehumala’mu, donetoo kukalemuio lambi’ kupasalama’o." Oa’ solasohong, pehingngiia’ inde tula’ku: dianto indee tempo ang napama’tantu Puang Alataala. Allo dinoantoo sadia Puang Alataala la napasalama’koa’. 3 Maenga’ang yaling di ingkänna pembabeki’ anna malai dai aha tau unsalla pengkähängangki’ yaling mengeang umpepainsangnging Bahtakaranna Puang Alataala. 4 Kipamapia lolo pengkeroki’ di ingkänna siamo anna malai maleso dioatee to pengkähännaang Dehata. Si sa’bara’ loloang yaling ungngolai ma’kahupa-hupa pesändä’, kamasuhsaang anna kamadahhaang. 5 Si nabambaang tau, si natahungkungngang, si nasibobo’-bobo’iang. Si mengkähäng kahha’ loloang, lambi’ aha tempona daang mala hahe anna daang mala mande. 6 Maleso diinsang dioatee inang to pengkähännaang Puang Alataala, aka’ masero pembabeki’, kiinsang umba noa Bahtakaranna Dehata, sa’bara’ang anna marota’ang pano di tau senga’. Aha lolo Inaha Masero yaling di kalaeki’ anna ma’kalemuang pano di tau senga’ mengkalao yaling di inaha. 7 Maleso dioatee to pengkähännaang Puang Alataala, aka’ pepaturu ang kipepainsangnging dianto pepaturu ang tahpa’ anna aka’ kakuasaanna Puang Alataala ang mala diita yaling di pengkähängangki’. Maroho lolo pembabeki’ anna inde kamarohoangki’ mala dipasihapang pa’dang anna unta ang la kipake untolla’ balingki’. 8 Moi dipakauho-uhoang, bahtu’ dipudiang, moi disallaang bahtu’ dipakeangka’, maleso diinsang dioatee to pengkähännaang Puang Alataala. Aha ang mansangaang to pa’bulitu’, ampo’ setonganna katahpa’ang ang si kitula’. 9 Naangka’ang tau dai kainsangang, ampo’ setonganna mai’di tau mangnginsangngang. Nasangaang tau to mate, ampo’ setonganna tuhokang! Moinnakato anna dipohetong si’da-si’daang, ampo’ dasiakang mate. 10 Mai’di kamasuhsaangki’ ampo’ mahasa lolo inahangki’. To memase-maseang ampo’ kami’mitoo ang umbaha behe pano di tau mai’di. Nasanga tau dai aha aka-akangki’, ampo’ setonganna ingkänna-ingkänna siamo kiampui. 11 Oa’ solasohong diting di Korintus, puha kipamaleso karangki’ mating, dai aha aka ang kibuni. Ungnginsang pa’kalemungki’ mating. 12 Tadia kami’ ang dai ma’kalemu mating, ampo’ dioa’ ang dai ma’kalemu di kami’. 13 Ma’tula’ä’ sihapang ma’tula’ä’ pano di änä’ kalaeku: kupalau mating la ma’kalemukoa’ mai di kami’ sihapang umpasule pa’kalemungki’ mating. 14 Daunsiba’ba’ leleng londonang daunsiala tau ang dai mampetahpa’ pano di Puang Yesus, aka’ inang dai sihatang. Unsangarakaa’to sinnoa siang tau ang untuhu’i pa’elo’na Puang Alataala anna tau ang dai untahimbo Puang Alataala? Bahtu’ la malaraka kamabayaang sihau kamalillingang? 15 Sikapiairaka Kristus anna Pongkahana setang? Malaraka la aha kasikenteanna to mampetahpa’ anna to tamampetahpa’? 16 Sinnoaraka Dasang Ada’na Puang Alataala anna pampahahi’ang? Daete’ pole’ aha la noa. Ampo’ kita’mitoo Dasang Ada’na Puang Alataala, aka’ Puang Alataala To Tuho lolo inang tohho yaling di inahanta. Sinnoa ang natula’ dolu Puang Alataala yaling di Suha’ Masero naoatee, "La tohhoä’ di alla’-alla’naii, anna kusibahaing. La mendahiä’ Dehatanna, anna sika la mendahi petauangku." 17 "Dahi, damong untuhu’i pengkerona tau ang dä’ mangnginsang, damong unsiba’ba’ lelengngi! Pakahaoi pembabe karake. Ponna umpanoa yatoo, ya’ la kutahimbokoa’." 18 " ’La mendahiä’ Ambemu, anna la mendahikoa’ änä’ku.’ Noanto natula’ Dehata, To Handang Ma’kuasa."

7

1 Oa’ solasohong ang kukalemui, ingkänna inde pa’dandiang nababe Puang Alataala pano di kita’. Dahi pahalluingke sikahaoang ingkänna aka-aka ang mekärähko’i, noa ang mala diita, noa ang yaling di inahanta. Pahalluingke untuhu’i Puang Alataala sibaha sangkalebu inahanta, anna pahalluingke mahea’ umbabe ingkänna siamo ang la dai nakärä’i. 2 Oa’ solasohong, tahimboang lambi’ tama di inahammu! Daang aha ummaho-maho tau senga’, bahtu’ kibulitu’, datouang aha ummaho-maho tau senga’ aka’ la kipokauntungang. 3 Ma’tula’ä’ noa indee, solasohong, dai anna malai kusallakoa’. Aka’ sinnoa ang kutula’ langngena’, dai aha mantondong pa’kalemungki’ mating, noa tuhoang, noa toi mateang. 4 Kuinsang kuoatee malakoa’ dipetahpa’. Kupokale’dekoa’, solasohong. Moinnakato anna mai’dii kamasuhsaang ang manghoaang, ampo’ matohong dinoa inahangku anna masannangngä’ aka’ dioa’. 5 Naonge anna suleang dinne di Makedonia, dai aha tempoki’ mehile. Donetoo ma’kahupa-hupa kamasuhsaangki’: kasibehtaang sibaha tau ang mepa’bali anna kamahea’ang yaling di inahangki’. 6 Ampo’ Puang Alataala, ang mepakahanga, umpakahanga inahangki’ naonge anna sulei ta Titus. 7 Tadia supu kasuleanna ang mampakahangaang, ampo’ makahanga touang unghingngi kaheba ang nabaha. Naoatee umpakahangaa’ inahanna naonge anna sibahakoa’. Naoa toe’tee makarohhengkoa’ are’ pano di kodi’ anna pemalakoa’ sitammu sala boingkea’. Naoa toitee unsohsoa’ are’ yato ang dahi dolu di alla’ta anna pemalakoa’ mesa inahaingkea’ sumule. Kihingnginna yatoo, ya’ mahasa liu inahangki’. 8 Moinnakato anna umpamapi’di’ia’ inahammu yato suha’ku ang dolu, ampo’ dai kusohso aka’ kuuki’. Uhuna kusohso, aka’ kuinsang kuoatee la mapi’di’ inahammu umbata yato suha’. Ampo’ yato kamapi’di’ang inaha dai masae. 9 Dianto anna kuoaitee dai kusohso yatoo. Setonganna masannangngä’. Ampo’ ang kuposannang tadia aka’ mapi’di’ inahammu, ampo’ aka’ mengkatoba’koa’ di hao mai di pembabemu ang dai huhu, napobua’ yato kamapi’di’ang inahammu. Yato kamapi’di’ang inahammu napolalang Puang Alataala la nabehekoa’. Dahi dakoa’ huki aka’ yato suha’ki’. 10 Aka’ kamapi’di’ang inaha ang situhu’ pa’elo’na Puang Alataala napolalang la natehteingke mengkatoba’, lambi’ malaingke napasalama’. Kamapi’di’ang inaha ang noa yatoo dai mala tasohso. Dai sinnoa kamapi’di’ang inaha ang situhu’ pihki’ mentolinona, ang dai sitonda kapengkatoba’ang, aka’ mebahane’ pano di kamateang. 11 Yato kamapi’di’ang inahammu umbata yato suha’ku inang situhu’ pa’elo’na Puang Alataala. Itai boana yatoo: pemalakoa’ umbabe aka ang maroho. Pemala liukoa’ umpebayai kalaemu. Keaha’koa’ aka’ dosanna to kekasalaang. Mahea’koa’ untuhu’i pembabenaii. Ungkarohhengngiä’a’. Umpengkabela-belaia’ untuhu’i Dehata. Sadiakoa’ untahungkung to kekasalaang. Umpamaleso di ingkänna siamo lambi’ nainsammi tau naoatee bahahsi inahammu yaling inde di kaha-kaha. 12 Dahia’, solasohong, dai kuuki’ yato suha’ dolu aka’ tau ang kekasalaang, bahtu’ aka’ tau ang nahoa kasalaang. Ampo’ nasuhung anna kuuki’i yato suha’, anna malakoa’ napainsangngi Puang Alataala umba noa setonganna pa’kalemummu pano di kami’. 13 Dianto anna matohong inahangki’. Inang matohong inahangki’, la’bi-la’binna ungngita umba noa mahasa inahanna Titus aka’ untahimbo mapia anna umpakahangaa’. 14 Akinna kusuo mating, kupainsangngi ta Titus umba noa kupokale’dekoa’. Kuhhu’ sumanga’ aka’ dä’ umpakasili. Umba noa ingkänna tula’ku tahpa’ asang, noa tunne’ ingkänna yato ang kupainsangngi ta Titus didiomua’, ya’ tahpa’ asang. 15 Anna tuhtuangkoa’ nakalemui ta Titus, aka’ nakalehai umba noa untuhu’i ingkänna pahentana, anna untammui umpotosule sitonda kamahea’ang aka’ tandana umpakeangka’. 16 Oa’ solasohong, mahasa liu inahangku aka’ kuinsang kuoatee malakoa’ kupetahpa’ di ingkänna siamo.

8

1 Oa’ solasohong, pemalaang anna malaia’ ungnginsang aka ang dahi di ingkänna jumaa’ done di Makedonia napobua’ kamarota’anna Puang Alataala. 2 Masuhsa si’da-si’da kamadahhaang anna kapemase-maseang ang sika nasa’ding. Ampo’ moinnakato noa yatoo, ya’ mahasa liu inahannaii lambi’ mai’di doi’ sika nahimpung ang la napake undului solana. 3 Kusa’bii kuoatee yato pentandonaii situhu’ kapabelaanna, bahtu’ la la’bike’. Anna dai aha tau ang mampahsa, ampo’ inang mengkalao toboe’ yaling di unnä’ inahanna. 4 Napalau toe’ la kipabei sika unghimpung doi’na ang la napake undului to pemase-mase di lau’ di Yerusalem. 5 Yato pentandonaii la’bi andana ang kipemitai. Tadia doi’ supu ang nabea ampo’ sika umbeho dolu inahanna dai’ di Puang Alataala untuhu’i pa’elo’na. Noa tunne’ natuhu’iang aka’ pa’elo’na Puang Alataala. 6 Dahi, mane kisuo ta Titus sumule mating anna malakoa’ nadului yaling inde di pengkähängang mapia, aka’ inang ta Titus ang handang dolu manduluikoa’ unghimpung yato doi’ ang la umpapebaha sau di Yerusalem. 7 Oa’ solasohong, untondongkoa’ tau senga’ di ingkänna siamo: dai aha mantondong kapampetahpa’ammua’, ungnginsangnga’ pepaturu ang tahpa’ anna umba noa umpaturu tau senga’. Mai’di ang umbabe yaling undului tau senga’ anna ma’kalemu si’da-si’dakoa’ pano di kami’. Dianto anna kupalaui la umpellondoikoa’ tau senga’ yaling inde di pengkähängang mapia, dianto umbea doi’ pano di to pemase-mase. 8 Tadia pahenta ang kutula’ingkoa’. Supung kupainsangngikoa’ umba noa pa’kalemunna to Makedonia yaling umbea doi’na ang la medului, anna mala toi kuita umbane’ noa pa’kalemummu pano di tau senga’. 9 Ungnginsangnga’ umba noa pa’kalemunna Dehatanta Puang Yesus Kristus pano di kita’. Tandana malemu, ya’ moinnakato anna matande si’da-si’dai, ampo’ napellei yato kamatandeanna anna malaingkea’ nakalemui. Noa tunne’ mendahi to pemase-mase anna malaingkea’ untahimbo katomakakaang. 10 Di kodi’na kodi’ mahasa ke umpepuhaii yato ang umpahandu’ taung ang puha, dianto ungkalemui jumaa’ senga’. Aka’ dioa’ ang handang dolu umpahtuyu anna umpahandu’ inde pengkähängang. 11 Dahi dinoa pengkabela-belaiia’ umpapuha yatoo, sinnoa naonge mane umpahandu’i. Pebeaing dia siamo ang mala umpebeaing, situhu’ aka ang aha. 12 Aka’ ponna mampebeaingkea’ mengkalao di inahanta anna situhu’ yato ang aha di kita’, ya’ masannang Puang Alataala untahimbo yato pentandota. Dai napalau la’bi andana kapabelaanta. 13 Dai kupanoa indee anna matingngiia’ durungammu lambi’ kakuhangangkoa’ anna kehongko’ine’ tau senga’. Ampo’ nasuhung kupanoa indee anna malai la sinnoa-noa katuhoammua’. 14 Dinoa, aka’ mai’di buke’ aka-akammu, ya’ sihatang ke unduluikoa’ solamu ang kalala’ di lau’ di Yerusalem. Dako’-dako’ke’ ke kalala’ toukoa’ dio, ya’ malamokoa’ sika nadului. Dahi ke tuhoi tau sikarota’i noa yatoo, ya’ ingkänna tau dai aha la kakuhangang. 15 Sinnoa ang tiuki’ yaling di Suha’ Masero dolu naoatee, "Yato tau ang mai’di nahimpung, dai la bosa’ aka-akanna. Anna yato tau ang sai’di’ nahimpung, ya’ dai la kakuhangang." 16 Kuhhu’ sumanga’ dai’ di Puang Alataala aka’ mengkähäng yaling di inahanna ta Titus lambi’ pemala la naduluikoa’, napensinnoaiä’. 17 Tahpana kisuo ta Titus la mao mating, ya’ naaku si’dae’ aka’ inang pemala liue’ la naduluikoa’. 18 La kisuo mesa solasohonta mating nasibahaing ta Titus. Inde tau napudi ingkänna jumaa’ aka’ pengkähänganna umbaha Kaheba Mapia. 19 Dia tuke’, hali napillei ingkänna jumaa’ dinne anna malai naposolaiang lusau di Yerusalem umbaha yato pentandomu pano di santosahaninta ang menge masuhsa. Aka’ nasuhung anna la maoang anna malai dipamatande sanganna Dehata anna la nainsang solasohonta di lau’ naoatee, "Aha si’dae’ inahanna mekalemui." 20 Kidakai liu anna dai la aha tau ang mansallaang yaling inde di kaha-kaha umbaha yato mai’di doi’ pentandonaii. 21 Dianto anna kipihki’ lohpo’mi menna ang la mamposolaiang anna malai maleso dioatee maroho pahtuyungki’, noa di olona Dehata, noa di olona hupatau. 22 Dahi ta Titus sibaha yato solasohong ang mane hali kutula’ anna ahake’ mesa tau senga’ ang la kisuo mating. Pemmai’ding kisa’bii pengkerona inde solasohonta lambi’ kiinsang kioatee bansa’ yaling di ma’kahupa-hupa pengkähängang. Ya’ dinoa pemala liukoa’ nadului aka’ napetahpa’koa’. 23 Didionane’ yato ta Titus ang la kusuo mating naduluikoa’, dianto solaku yaling di pengkähängang. Pihsanannane’ yato to deruai ang la mamposolai, dianto ang napillei jumaa’ dinne ungngäto’ katihimpunganna yato doi’. Pengkerona si umpamatande sanganna Kristus. 24 Dahi kupalau ke la malaia’ untahimbo mapia anna ungkalemui. Ponna ke umpanoaia’, ya’ la nainsang ingkänna jumaa’ naoatee to pa’kalemu si’dakoa’ anna tahpa’ yato ang si kipokale’de didiona kamapiaammua’.

9

1 Setonganna dai pahallu kuuki’ moi aka didiona inde doi’ ang la kibaha sau di Yerusalem. 2 Kuinsammi kuoatee pemalakoa’ undului solamu. Setonganna puhakoa’ kupokale’de pano di to Makedonia, kuoatee, "Yatone’ solasohonta di hao di Poropensi Akhaya inang napahandu’ke’ taung ang puha anna sadiang la umbea yato doi’na ang la naduluiing solana." Dahi, tahpana sika nahingngi kalebu inahammua’ undului sola, ya’ sika pemala tunne’ napanoa. 3 Ampo’ moinnakato noa, ya’ dotanne’ kusuo lohpo’ ta Titus sibaha solana mating anna malakoa’ nadului ungngäto’ yato pentandomu. Dahi kuhannuang ke lambi’mä’ mating la tokangnga’ kulambi’ sinnoa ang kutula’ing to Makedonia. Daa-daa nasanga sika kuloseng yato aka ang puha kutula’ pano diii. 4 Aka’ ponna ke ahai to Makedonia ang mamposolaiä’ mating, anna dake’ tihimpung yato doi’ ang la umpopanduluia’, ya’ la masili si’da-si’daang aka’ puhakoa’ kipudi yaling inde di kaha-kaha. Kusanga la masili toukoa’ dio ke noai yatoo. 5 Dianto anna kusanga mahasa ke kusuoi mating ta Titus sibaha solana, anna malai sika naäto’ lohpo’ yato doi’ pentandomua’ ang undandi. Dahi, ke lambi’mä’ mating, ya’ la toka asammi yatoo. Ponna ke noai yatoo, ya’ la maleso dioatee mebeakoa’ mengkalao yaling di inahammu, dai aka’ dise’de’koa’. 6 Pihki’i inde kara: yato tau ang sai’di’ naambo’, ya’ sai’di’ toe’ ang la nakohti’. Yato tau ang mai’di naambo’, ya’ mai’di toe’ ang la nakohti’. 7 Pahallu tau simesa-mesa umpihki’ lohpo’ sangngaka ang la dipebeaing. Dai sihatang ke umpebeaing tau aka-aka sitonda matingngi inaha, bahtu’ supung aka’ nase’de’ tau senga’. Aka’ Puang Alataala ungkalemui tau ang umpebeaing aka-akanna sitonda kamasannangang inaha. 8 Ma’kuasa nabehekoa’, lambi’ taumpuha-puhaa’, mala dioatee yato ingkänna ang umpahallu la aha asang lolo. Yato kala’biammua’ la umpake umbabe ma’kahupa-hupa kamapiaang pano di tau senga’. 9 Sinnoa ang tiuki’ yaling di Suha’ Masero dolu, "Mai’di pebehe ang nabea Puang Alataala pano di to pemase-mase. Kamapiaanna la lambi’ sapano-panona." 10 Puang Alataala umbea banne pano di to pangngambo’ anna nabeaingkea’ kita’ boana la taande. Noa tunne’ pentando ang la umbea pano di tau senga’ la nabehe Puang Alataala anna malai tuhtuang kehängngängke’ yato kamapiaang inahammu. 11 Ma’kahupa-hupa behe ang la nabeakoa’ anna malakoa’ undului lolo tau senga’. Dahi, ke kibahaing pentandomu pano di solata ang memase-mase di lau’ di Yerusalem, ya’ la mai’di tau ang ma’kuhhu’sumanga’ dai’ di Puang Alataala. 12 Inde pengkähängang mapiammu la umpasundung kakuhanganna to pentindo’na Dehata di lau’. Londonang la tuhtuang mai’di tau ang ma’kuhhu’sumanga’ dai’ di Puang Alataala aka’ naita pengkähängang mapia ang umbabe. 13 La umpamatandea’ Puang Alataala ungngolai yato pentandomu. Aka’ napobua’ yato pentandomu pano diii, ya’ la maleso dioatee tuhu’-tuhu’angkoa’ pano di Kaheba Mapianna Kristus. 14 Anna sika la nasambayangngikoa’ mengkalao yaling mai di inahannaii, aka’ la napihki’ naoatee mana’ pa’kalemunna Puang Alataala ang mahasa liu mengkähäng yaling di inahammu. 15 Kuhhu’ sumanga’ dai’ di Puang Alataala aka’ dai tabela tatula’ asang kamatandeanna pebeana pano di kita’!

10

1 Oa’ solasohong, aha palaungku mating. Aha tau ang si mangngoatee, "Ponna ke makahaoi Paulus, ya’ makahha’ dihingngi ihsi suha’na, ampo’ ke dinnei di olota, ya’ malunä’." Dahi kupamahempo’ inahangku, sinnoa inahanna Kristus ang malunä’ anna marota’, 2 anna kupalau ke malai dai la aha tau di alla’-alla’mua’ ang tontong dä’ mantahimbo, anna malai dang makahha’ karangku ke lambi’ä’ mating! Aka’ aha tau ang si umpasinnoa pembabeki’ anna pembabena to lino ang dai ungnginsang Dehata. Ponna ke aha loloi yatoo, ya’ inang sika la unghingngi kara makahha’ku! 3 - 4 Inang to linoang. Ampo’ ke kipa’balii tau ang mampa’baliang, ya’ umpakeang kakuasaang ang sule yaho mai di Puang Alataala. Pembabeki’ dai sinnoa pembabena tau ang dai ungnginsang Dehata, datouang umpake pangkahka’ ang si napake to lino. Ang kipake dianto kamatohoang yaho mai di Puang Alataala. Malaang dipasihapang to pa’tolla’ ang umpasitale-tale behtenna bali. Bahtuanna, aka’ kipake kamatohoang yaho mai di Puang Alataala, 5 lambi’ malaang untalo yato ingkänna tau ang umpa’bali pepaturu ang tahpa’. Malaang umpa’bali yatoii ang malängkä’ inahanna sibaha yatoii ang ungkalapai tau ang pemala ungnginsang Puang Alataala. Si umpakeang kamatohoang ang sule yaho mai di Puang Alataala, lambi’ inahanna yato tau ang mampa’baliang mendahi tuhu’-tuhu’ang pano di Kristus. 6 Dahi solasohong, ke malesomokoa’ tuhu’-tuhu’ang pano di kami’, ya’ sadiaang la untahungkung yato tau ang tontongke’ dai tuhu’-tuhu’ang. 7 Pihki’ liuia’ yato ang ungngita. Ponna ke ahai tau ang unsanga kalaena petauanna Kristus, ya’ pahallu sika umpahehsa ihsi inahanna lambi’ nainsang naoatee petauanna touang kami’ Kristus, sinnoaii. 8 Ke hapangannai liba’ inde karangku umpudi kalaeku, ya’ dä’ masili. Aka’ yato ang kupudi di kalaeku dianto kakuasaang ang nabeaä’ Dehata la umpamatoto’ kapampetahpa’ammua’, tadia ang la ungkarakei kapampetahpa’ammua’. 9 Dai kuaku la aha tau ang mampihki’ naoatee, "Makahha’ tula’na Paulus yaling di suha’na naola mepakahea’i kale." 10 Aka’ aha are’ tau diting ang mekara-kara bu’bu’ didioku, naoatee, "Yaling di suha’na, ya’ makahha’ karanna anna boheng matoto’ pepakaenga’na, ampo’ ke dinnei kalaena di alla’-alla’ta, ya’ malammaetee’ anna dai ma’bahtuang tula’na!" 11 Dahi, aka’ noa nee karanna, ya’ painsangngii oaintee: umba noa makahha’na karangki’ yaling di suha’ki’, ya’ la noa tunne’ makahha’ki’ ke lambi’ang mating. 12 Inang dai la kipasiita kalaeki’ anna yato tau ang ungngangka’-angka’ kalaenaii. Yato tau ang noa, to maho asang, aka’ sika unghohto’ toboe’ kalaena situhu’ pihki’na toboe’, mane umpasiitai kalaena anna solana. 13 Daang kami’ noa. Ponna ke umpudiang kalaeki’, ya’ dai kihängngäng-hängngängngi, ampo’ meämpä’ tobou kami’ supu yato pengkähängang ang sihapang bela’ki’ ang nabeaang Puang Alataala. Anna dioa’, solasohong, tihekeng tumokoa’ dio yaling yato di bela’ pengkähängangki’. 14 Daang liba’ yaling umpokale’de pengkähängangki’. Aka’ inang halikoa’ kipellambi’i umbaha Kaheba Mapianna Kristus. 15 Daang liba’-liba’ umpudi kalaeki’ umpokale’de pengkähänganna tau senga’ sihapang pengkähängang kalaeki’. Ampo’ kihannuang, solasohong, ke kehängngämmi kapampetahpa’ammu, ya’ la kehängngäng buntoo pengkähängangki’ di alla’-alla’mua’, 16 lambi’ ongeang pengkähängangki’ la tuhtuang malua’. Aka’ pemalaang umbaha Kaheba Mapia pano di bohto senga’ ang sikahaokoa’ ang dake’ aha unghingngi didiona Kaheba Mapia. Daang pemala umpokale’de pengkähängangki’ ang setonganna kibabe di bela’na tau senga’. 17 Sinnoa ang tiuki’ yaling di Suha’ Masero dolu naoatee, "Menna-menna ang pemala umpokale’de aka-aka, ya’ pahallu umpokale’de yato ang nababe Puang Alataala." 18 Aka’ tau ang dipakeangka’ si’da-si’da, supung tau ang napudi Dehata, tadia tau ang umpudi kalaena.

11

1 Oa’ solasohong, kalemuiä’ sa’bara’koa’ kupatulu’ke’ sai’di’ inde karangku umpudi kalaeku, ang umbai unsangaa’ karanna to maho. 2 Keaha’ä’ situhu’ kakeaha’anna Puang Alataala ke ahai ang untehtekoa’ umpellei Puang Yesus Kristus. Aka’ kodi’mitoo ang handang dolu umpaturukoa’ mampetahpa’ pano, anna ang kupemala dianto la tontongkoa’ mampetahpa’. Malakoa’ dipasihapang änä’ bahine ang puha ma’dandi la siala mesa muane. Anna Kristusmitoo mala dipasihapang muane ang la unsialaingnga’. 3 Ampo’ malaya’ä’ dinoa, daa-daa la aha ang mambulitu’koa’ lambi’ damokoa’ umpatontong kapampetahpa’ammu sibaha sangkalebu inahammu. Sinnoa Hawa dolu ang nasändä’i ile kamba’ malunä’ karanna, ya’ noa tunne’ si aha tau ang pemalakoa’ nasändä’i natehte umpellei yato kapampetahpa’ammu pano di Kristus. 4 Puhamokoa’ kipaturu didiona Puang Yesus anna umpehingngii yato pepaturungki’ lambi’ untahimbokoa’ Inaha Masero. Ampo’ puhai yatoo, umpabeirea’ dio are’ tau senga’ mampaturukoa’ didiona Yesus ang senga’. Dinoa sadiamokoa’ are’ umpehingngii pepaturunna anna untahimbokoa’ inaha senga’! 5 Ampo’ dä’ ungngangka’ kalaeku madihoi’ang andana inde solamu ang unsanga kalaena "pesuo tehtongang." 6 Moinnakato anna dä’ manähäng ma’kara, ampo’ datouä’ne’ to maho. Kuinsang koo pepaturu ang tahpa’. Puhakoa’ kipamaleso loloing inde kaha-kaha yaling di ma’kahupa-hupa lalang. 7 Naonge anna kupainsangngikoa’ Kaheba Mapia dolu, dä’ aha malau saho moi poro la sai’di’. Kupamahempo’ katuhoangku anna malakoa’ diängkä’ di hoi’ mai di dosammu. Salarakakä’ aka’ dä’ umpalau saho di hao mai di dioa’? 8 Naonge anna ditingngä’ di bohtomu, ya’ to mampetahpa’ di bohto senga’ ang mampapebahaingkä’ doi’. Mala dioatee sika huki nei’ anna mala toukoa’ dio kupainsangngi Kaheba Mapia. 9 Donetoo anna ahai kapahalluangku, ya’ dakoa’ kupalaui. Aka’ sule solasohonta di hao mai di Makedonia nabahaingkä’ doi’ ang umpasundung kapahalluangku. Mengkalao dolu dai aha si kupalau aka-aka di dioa’. Noa toi di allo ang la sule dai aha ang la kupalau. 10 Indee tula’ku ang kupokale’de dä’ aha mala mansängkäi moi menna di ingkänna Poropensi Akhaya, aka’ ahana inang tahpa’ sinnoa tahpa’na pa’karanna Kristus. 11 Aka anna ma’tula’ä’ noa indee? Umbai unsangaa’ dakoa’ kukalemui, i? Kukalemui liukoa’, naitaä’ Puang Alataala. 12 Dahi la kupatulu’ kabiasaangku, dianto dai la kupalau mating saho, anna yato tau dai sika mala umpudi kalaenaii naoatee sinnoa siang pembabena anna pembabeki’. 13 Tau ang noa yatoo dianto rasul ang ma’loseng-loseng. Sika mengkähäng di alla’-alla’mua’ sihapang rasulna si’da Kristus, ampo’ setonganna to pa’bulitu’! 14 Ampo’ daingkea’ pahallu pusa’ napobua’ yato pembabenaii, aka’ moi Pongkahana setang mala toe’ umpasenga’ hupanna anna nasangai tau malaeka’ ang umbaha kamabayaang. 15 Dahi daingkea’ pahallu pusa’ ponna sabua’na Pongkahana setang umbuni pembabe karakenaii anna kamba’ membabe mapiai boheng sabua’na Dehata. Katämpä’anna sika la ditahungkung situhu’ pembabena. 16 Sinnoa ang kutula’ langngena’, moinnakato anna sihapang mentomahoä’ dinoa, ya’ pabeiä’ untula’ sämpäi’ yato ang kupokale’de. Daumpihki’ia’ ungngoatee to maho si’daä’, hapang ke la ahai tula’ku ang mentomaho, ampo’ pabeiä’ ma’tula’ noa. 17 Ke umpudiä’ kalaeku noa indee, ya’ kupanoa sihapang to maho, dai sihapang pesuona Dehata. 18 Mai’di tau ang si umpudi kalaena untula’ yato ingkänna ang nakähäng mentolinona, ya’ noa tunto koo umpudiä’ kalaeku. 19 Kupanoa aka’ unsangakoa’ kalaemu manähäng lambi’ si umpehingngikoa’ to maho! 20 Ponna ke ahai to pambahanang ang mamposabua’koa’, ya’ sika untahimbo. Anna ponna ke ahai ang mambulitu’koa’ bahtu’ napabokoikoa’, ya’ umpabei tomande’ napanoa. Noa tunne’ tau ang ungngangka’-angka’ kalaena umpabei tomande’ natampilingkoa’. 21 Unsangarakaa’ la kuposili aka’ daang bahani untindo’ pembabena yato to ungngangka’-angka’ kalaena diting? Ampo’ ponna ke sika umpudii kalaena, ya’ la mengkabahaniä’ umpudi touä’ kodi’ kalaeku. (Kalehaiia’, mengeä’ ma’tula’ sihapang to maho.) 22 Si unsanga are’ kalaena to Ibrani. Ya’ noa tunto koo. Si unsanga are’ kalaena to Yahudi. Ya’ noa tunto koo. Si unsanga are’ kalaena peänä’anna Abraham? Ya’ noa tunto koo. 23 Si unsanga are’ kalaena to pengkähänna Kristus. Ya’ la’bi puhaä’ kodi’ andanaii. (Mengeä’ ma’tula’ sihapangngä’ to sala-salaang.) Inang sika kutondongngete’ yaling di pengkähängangku. Pemmai’diä’ ditahungkung la’bi andanaii! Pemmai’diä’ dipohetong la’bi andanaii! Pemmai’diä’ sai’di’ tala mate. 24 Pellimamä’ natahungkung to Yahudi. Si napohetongngä’ pentallumpulo kamehsa, situhu’ kabiasaanna. 25 Pentallung natahungkungngä’ to Roma. Si napohetongngä’. Pihsang tempo naleboä’ tau mai’di, nasaleba’i batu, pemalaä’ sika napatei. Pentallung kahpala’ ang kuongei limmi’ tama di le’bo’. Pihsang tempo molangiä’ di le’bo’ sangngallo sambengi aka’ limmi’ kahpala’ku. 26 Yaling di pellaoangku pemmai’di kuoloi ang mehea’-hea’, sinnoanna mala’bu’, to bokoti, napakauho-uhoä’ noa to Yahudi, noa ang tadia to Yahudi. Kuoloi ang mehea’-hea’ yaling di bohto, pano di alla’ kalane, yaling di le’bo’. Kuoloi ang mehea’-hea’ di hao mai di tau ang kamba’ unsanga kalaena to mampetahpa’, ampo’ setonganna tadia. 27 Si untanangngä’ sikungku mengkähäng. Pemmai’di dä’ hali hahe, dä’ hali menu’ bahtu’ mande. Pemmai’diä’ manono, madinging anna dai kanna’ kaya’ku. 28 Diakantoo anna matingngi durungangku umpihki’ lolo ingkänna jumaa’. 29 Ponna matingngi inahanna solaku aka’ malamma kapampetahpa’anna, ya’ matingngi tou ko inahangku. Ponna ke ahai ang manaho tama di dosa, ya’ mapi’di’ liu inahangku. 30 Ponna ke la umpudiä’ kalaeku, ya’ supung yaling untula’ kamalammaangku. 31 Yato ingkänna ang mane kutula’, tahpa’ asang, dä’ loseng. Puang Alataala, Ambena Puang Yesus ang mansa’bii. Pudii sapano-panona! 32 Naonge anna di haoä’ di Damsyik di tempona Tomaraya Aretas, ya’ pemalaä’ napatei Tuambahsa’. Lambi’ unsuo änä’ buana undakai baba hala bohto anna malaä’ nasahka. 33 Ampo’ naduluiä’ solaku. Sika napatuhungngä’ yaho mai di mesa pengngollengang yaho di hala bohto, napatamaä’ di mesa kalahohäng lambi’ malaä’ lahpa’ di hao mai diii.

12

1 Dai aha kunanna ke unsanga-sangai tau kalae. Ampo’ moinnakato noa, ya’ la unsanga-sangakä’ kalaeku. La kutula’ingkoa’ yato ang haliä’ napaitai Dehata uhuna. 2 Kuinsang mesa to Sahani. Sampulo uhpa’ pahiamanna ang lehsu’ tiängkä’ dai’ di suruka mentama di ongeang ang naongei tohho Puang Alataala. Dai kuinsang bätäng kalaena si’daraka ang tiängkä’ dai’, bahtu’ sungnga’naraka, ampo’ supung Dehata ang mangnginsang. 3 - 4 Ang maleso di kodi’, inde tau tiängkä’ dai’ di mesa ongeang ang mahahsa’, sanganna Firdaus. (Kutula’ sala bou, dai ko kuinsang ke tiängkä’ si’daraka bahtu’ pangngita kaleraka. Supung Puang Alataala ang mangnginsang.) Tahpana yaho inde tau, ya’ unghingnging kara ang mahasa liu ang dake’ aha nahingngi hupatau anna dake’ mala natula’. 5 Sihatang kupokale’de yato tau ang hali kaita-ita ang noa yato ang kutula’. Ampo’ dai kuaku umpokale’de kalaeku. Supung ke untula’ä’ kamalammaangku dianto supu ang kupokale’de. 6 Setonganna ke pemalaä’ umpokale’de kalaeku, ya’ dä’ la loseng, aka’ inang aha ang sihatang kupokale’de. Ampo’ dai la kupanoa, aka’ dai kuaku la aha ang mampakeangka’ä’ napobua’ inde tohodolungku. Ponna ke ahai ang pemalaä’ mampokale’de, ya’ pahallu napahehsa dolu pembabeku anna napehingngii dolu karangku. 7 Dahi, aka’ mahasa liu yato ang napaitaiä’ Dehata, ya’ nabeaä’ Puang Alataala sanghupa kamadahhaang anna malai dä’ umpamalängkä’ inahangku. Inde kamadahhaang sinnoa dui ang mantohse’ loloä’, bahtu’ sinnoa pesuona Pongkahana setang ang mampakauho-uho loloä’. 8 Pentallung mengkamala’ä’ dai’ di Puang Alataala anna malai inde kamadahhaang napa’dai. 9 Ampo’ natimba’ naoatee, "Ang umpahallu supu dianto mana’ pa’kalemungku mating. Aka’ ponna ke malammao, ya’ maleso diita kamatohoangku yaling di katuhoammu." Dianto anna kupokale’dei kamalammaangku, aka’ ke malammaä’, ya’ nadakaiä’ kamatohoanna Kristus. 10 Dahi ke malammaä’, ya’ kuposannang. Masannangngä’ ke dipakauho-uhoä’, bahtu’ didahha, bahtu’ ungngolai kamasuhsaang anna kamadahhaang aka’ to pentindo’naä’ Kristus. Aka’ naonge anna malammaä’, ya’ donetoo matohoä’. 11 Ke dihingngii inde karangku ang kutula’ langngena’, ya’ sihapangngä’ to maho aka’ umpudiä’ kalaeku. Ampo’ nasuhung kupanoai aka’ dioa’, solasohong. Setonganna sihatang ke dioia’ ang mampudiä’. Aka’ moinnakato anna tau biasaä’, ampo’ naangka’ä’ Puang Yesus Kristus mendahi pesuona, anna dä’ madihoi’ang puha andana ne mating ingkänna ang boheng "pesuo tehtongang" diting ang ungngangka’-angka’ kalaena. 12 Naonge anna ditingngä’, ya’ kupamaleso dioatee pesuona si’daä’ Puang Yesus. Sa’bara’ä’ lella’ umbabe ma’kahupa-hupa tanda ang mepusa’-pusa’ ang umpatandaang kakuasaanna Puang Alataala. 13 Unsangarakaa’ dake’ kanna’ behe ang kubahaingkoa’? Aka’ sinnoa siang ang kubahaing jumaa’ senga’. Pano di jumaa’ senga’ umpalauä’ne’ sahoku. Ampo’ mating di dioa’ dä’ne’ aha umpalau sahoku. Unsangarakaa’to salaä’ ke kupanoa indee, solasohong? Ahana dai noa yatoo! 14 Mengeä’ dinoa mopahtuyu la kulumbakoa’ mating kapentallunna. Anna dai aha aka-aka ang la kupalau mating. Tadia aka-akammu ang kupeäng, ampo’ inahammu. Aka’ tadia änä’ ang si umpeängnging andeang to baha’na, ampo’ to baha’ ang umpeängnging andeang änä’na. 15 Dahi, masannangngä’ kupake dia siamo ang aha di kalaeku anna kuduluiingkoa’. Sadiaä’ umpebeaing kalaeku aka’ kamapiaammua’. Dahi akana därä’ ko ungkalemui liu anna kukalemui liukoa’ dio? 16 Ungnginsangnga’, solasohong, ungngoatee dakoa’ aha kusaha-saha. Ampo’ aha siake’ tau ang si mansangaiä’ to pa’bulitu’ ang ungngala tomande’ aka-akammu. 17 Dai tahpa’ yatoo. Yato tau ang kusuo mating, aharakakoa’ nabulitu’ lambi’ naala aka-akammu? Daine’ pole’ aha. 18 Naonge kusuoi mating ta Titus sibaha mesa solasohong ang senga’, ya’ nabulitu’rakakoa’ donetoo? Ungnginsangnga’, solasohong, ungngoatee mesa inahaang ta Titus anna sinnoa siang pembabeki’. 19 Unsangaraka nasuhung anna kiuki’i ingkänna inde suha’ anna malaang umpebayai kalaeki’? Daete’ aha la noa. Setonganna ma’tula’ang di olona Puang Alataala aka’ kasikenteangki’ sibaha Kristus. Anna yato ingkänna ang kibabe, kibabe anna malai dipamatoto’ kapampetahpa’ammu. 20 Malaya’ä’ mase arang ke lambi’ä’ mating, dai la kukärä’i yato ang kuita di alla’-alla’mu anna dai la ungkärä’i yato ang unghingngi di hao mai di kodi’. Daa-daa kulambi’koa’ siba’di-ba’di, ma’sinuhung pano di solamu, sikeaha’i, umpihki’ supu kalaena, si umpakauho-uho tau senga’, kekara-kara bu’bu’, anna malängkä’ inaha. Kapo’de’na tula’, daa-daa kulambi’koa’ dai mesa inaha. 21 Malaya’ä’ mase arang, ke lambi’ä’ mating, la masiliä’ aka’ dioa’ situhu’ pa’elo’na Puang Alataala, Dehatangku. Lambi’ la musengngä’ umpihki’ ne mating mai’dike’ solamu ang madosa ang dai naaku mengkatoba’ di hao mai di pembabe karake, sinnoanna ungngindä’-indä’ pa’bannetauang anna membabe tasampa’.

13

1 La kapentallunnang indee la kulumbakoa’. Kalehaii yato ang tiuki’ yaling di Suha’ Masero dolu: "Ponna ke ahai tau ang nasalla tau senga’, ya’ pahallu la aha deruaraka, talluraka tau ang mansa’bii anna malai dibohtu yato kaha-kaha." 2 Naonge anna kapendoannaä’ diting kupakaleso kuoatee tau ang dai ullahpa’ dosanna inang la ditahungkung. Dahi sikahaoingkea’ dinoa, ya’ kutula’ sala bou pano diii anna pano di menna-menna ang pahallu dipakaenga’ kuoatee: ke lambi’ä’ mating, ya’ la makahha’ä’ anna ingkänna yato tau la nahoa asang kakeaha’angku. 3 Ahakoa’ ang dai mampetahpa’ ke dioaitee Kristus ma’tula’ ungngolai kamahangku, lambi’ umpalau tanda. Ya’ empeii! Ke lambi’ä’ mating la ungngitakoa’ kakuasaang ang nabeaä’. Dai la malamma pano di dioa’, ampo’ la unsa’ding kamatohoanna. 4 Inang malamma Puang Yesus naonge anna ditoke’i yaho di kayu sitambeng. Ampo’ tuhong sumule dinoa ungngolai kakuasaanna Puang Alataala. Noa tumang kami’, malammaang yaling di katuhoangki’ sibaha Puang Yesus. Ampo’ untahimboang katuhoang bakahu sibaha Puang Yesus di hao mai di kakuasaanna Puang Alataala. Anna ke lambi’ä’ mating, ya’ la ungngita inde kakuasaang ang nabeaang Puang Alataala. 5 Pahehsakoa’ inahammu anna malai ungnginsang ungngoatee tuho si’darakakoa’ situhu’ kapampetahpa’ammu, daraka. Ponna dai maleso dioatee Kristus Yesus tohho yaling di inahammu, ya’ bahtuanna dai noa kapampetahpa’ammu. 6 Kuhannuang, solasohong, ke umpihki’ang kami’, la maleso dioatee kapampetahpa’angki’ tahpa’ si’da-si’da. 7 Kisambayangngikoa’ anna malakoa’ dai membabe karake. Nasuhung anna kipanoai, tadia anna malai maleso dioatee rasulna si’daang Puang Yesus Kristus, ampo’ anna malakoa’ membabe mapia. Moi la aha tau ang dai mantahimbo kakuasaangki’, ya’ dai maaka ahsala’ membabe mapiakoa’. 8 Aka’ daang mala membabe dia siamo ang umpa’bali katahpa’ang, ampo’ membabe loloang situhu’ katahpa’ang. 9 Mahasa inahangki’ moi malammaang, ahsala’ matohokoa’ dio. Ma’sambayangngang anna tuhtuang matoto’i inahammu untuhu’i Dehata. 10 Dianto anna kuuki’i inde suha’ naonge anna sikahaoangngingkea’, anna malai ke lambi’ä’ mating, damä’ pahallu makahha’ umpake kakuasaang ang nabeaä’ Dehata. Aka’ yato kakuasaang nabeaä’ anna malai umpamatoto’ kapampetahpa’ammu, dai anna la kukarakeii kapampetahpa’ammu. 11 Katämpä’anna, solasohong, pamahasai inahammu. Sändä’i tuhtuang membabe ang handang mapia, pehingngii yato ingkänna ang hali kupaturuingkoa’, mesa inahakoa’ anna tuhokoa’ sikapiai. Anna la naposolaikoa’ Puang Alataala ang si mebea pa’kalemu anna kamasahkeang. 12 Sisalama’ikoa’ sitonda inaha bulahang ke sitammu-tammukoa’ di pa’himpungang. Salama’na are’ ingkänna to mampetahpa’ dinne. 13 Ke la malai nabehekoa’ Puang Yesus Kristus, nakalemuikoa’ Puang Alataala anna napamesakoa’ anna ingkämmu naposolai lolokoa’ Inaha Masero. Samantoo.