1 Timotius

¹ - ² Pano di Timotius, änä’ku ang si’danna yaling di kapampetahpa’ang. Hao mai di Paulus, ang napillei Puang Alataala To Pepasalama’ta anna Kristus Yesus Panghannuanta la mendahi rasulna Kristus Yesus. Ke la malai ullambi’o behe, pa’kalemu anna kamasahkeang yaho mai di Ambe’ Puang Alataala anna Kristus Yesus, To Pepasalama’ta. ³ Kupemala anna malai tontongngo tohho diting di Efesus, sinnoa ang puha kutula’ingko naonge maoä’ pano di Poropensi Makedonia, aka’ diting di Efesus mai’di tau ang umbaha pepakuhu salao-laona. Dianto ang la pahallu ullahang anna dai napanoa lolo. ⁴ Pa’karaii anna malai dai sika umpehingngii supu tohodolu kalosengang anna ma’nene lolo ang si umpakende’ kasiba’di-ba’diang. Aka’ indee dai aha kasilombunganna yaling di pahtuyunna Puang Alataala pano di kita’ ang supung mala diinsang ke mampetahpa’i tau dai’. ⁵ Inde pahtuyungku anna malai sikalemu-lemui tau umpake inaha ang masero anna mampetahpa’ si’da-si’da. ⁶ Ampo’ inang ahang sangngaka-sangngaka tau ang dang mantuhu’i, nasuhung si ma’tula’ tomande’ ang dai aha kunanna lambi’ sähsä’ lalammi nei’. ⁷ Pemala la sika mendahi to pampakuhu ada’ Yahudi, ampo’ dasiang sika nainsang bahtuanna yato ang napepakuhuing. ⁸ Tainsammi yato Atohanna Musa mapia ahsala’ dipembabe manahpaing. ⁹ Pahallu dipengkakalehai: ingkänna atohang tadia pano di to maroho inaha, ampo’ pano di tau ang untehkai bahtu’ umpa’bali atohang, to ungkebo’i pa’elo’na Puang Alataala bahtu’ to madosa, to taungkahea’ Dehata ampo’ untuhu’i supu elo’na toboe’; to umpatei tobaha’na, to papateang senga’; ¹⁰ to sikamaho-mahoi ang dipemalii, noa muane anna bahine, noa muane anna muane, noa toi bahine anna bahine; to umbalu’ tau mendahi sabua’, to pa’loseng-loseng bahtu’ to saboä anna ingkänna ang dai situhu’ pepakuhu ang tahpa’. ¹¹ Inde pepakuhu situhu’ Kaheba Mapia ang umpamaleso kamatandeanna Puang Alataala. Puhang kutahimbo indee yaho mai di Puang Alataala, ang sihatang dipudi, anna malai kupopepainsangnging. ¹² Ma’kuhhu’sumanga’ä’ dai’ di Kristus Yesus, Dehatanta, ang puha mambeaä’ kamatohoang yaling di pengkähängangku aka’ naangka’ä’ sihatang mendahi sabua’na. ¹³ Napanoa moinnakato dolu anna puhai kutula’ tahuhu sanganna sibaha kudahha to pentindo’na anna maromi’ä’ pakambeang. Ampo’ nakalemuiä’ Puang Alataala aka’ dakä’ mampetahpa’ donetoo, dahi dai kuinsang aka ang kubabe. ¹⁴ Napunnoiä’ pa’kalemunna ang mepasalama’ nasuhung malaä’ mampetahpa’ anna ungkalemuiä’ para-parangku hupatau. Mala asangngingkea’ membabe noa aka’ ma’kamesaingkea’ yaling di Kristus Yesus. ¹⁵ Tula’ indee tahpa’ si’da-si’da anna sihatang ditahimbo manahpa, diantoo: Kristus Yesus mentama di lino anna malai umpasalama’ to madosa, anna kodi’mito indee mesa ang handang madosa. ¹⁶ Ampo’ nakalemuiä’ Puang Alataala anna malai napalanda’ Kristus Yesus umba noa ingkänna kasa’bara’anna aka’ napasalama’ä’. Anna aka’ to handang madosaä’, malaä’ mendahi pohapangang pano di ingkänna tau ang la mampetahpa’ dai’ lambi’ untahimbo katuhoang sapano-panona. ¹⁷ Puang Alataala, Tomaraya ang tontong aha, pahallu dipamatande anna dipudi lolo aka’ Dianto supu ang tontong sapano-panona, dai mala mate anna dai tandaang. Aming. ¹⁸ O änä’ku Timotius, pengkähängang indee kupamatingngingko situhu’ karanna Puang Alataala ang puha natula’ umpake nabinna yaling di jumaa’ didiomu. Pahallu la umpake inde kara sinnoa pa’dang yaling di pa’tolla’ang kamapiaang. ¹⁹ Dahi pa’tolla’o mentoke di kapampetahpa’ang anna di inaha bahahsi. Aka’ inang ahang ang dai mampentokei lambi’ pa’da kapampetahpa’anna sinnoa kahpala’ ang tallang tama di le’bo’. ²⁰ Sinnoa ta Himeneus anna ta Aleksander ang puha kubeho pano di kakuasaanna Pongkahana setang anna malai dai untula’ tahuhu lolo Puang Alataala yaling di pampakuhu salao-laona.

¹ Ang handang pahallu liu kupalau dianto ke la malai anna dipa’sambayangnging ingkänna tau, dipehumala’ing sibaha ma’kuhhu’sumanga’ dai’ di Dehata. ² Pahallu tapa’sambayangnging tomaraya, to ma’pahenta anna to ma’kuasa senga’ anna malai tau tuho malino anna masahke untuhu’i pa’elo’na Puang Alataala sitonda pembabe ang la sihatang dipakeangka’. ³ Noanto inde ang mapia anna umpamasannang Puang Alataala To pepasalama’ta, ⁴ aka’ inang pemala anna malai ingkänna tau ungnginsang katahpa’ang lambi’ dipasalama’. ⁵ Aka’ mesa supu Dehatanna ingkänna hupatau anna mesa toi supu ang la mala umbahanang hupatau dai’ di olona, diantoo Kristus Yesus ang mentolino. ⁶ Dianto ang umbeho Kalaena unsulängngi hupatau. Di tempo ang napama’tantu kainsangammi dioate pemala Puang Alataala umpasalama’ ingkänna hupatau. ⁷ Dianto indee suhunna anna disuomä’ pano di tau ang tadia to Yahudi anna malai sika kupainsangngi didiona Kaheba Mapia sibaha kupakuhu didiona kapampetahpa’ang ang si’danna. Ingkänna indee tahpa’etee’; dä’ loseng. ⁸ Kupemala anna malai ingkänna muane di umba-umba naonge yaling di jumaa’ ma’sambayang sitonda kamaseroang, dai pa’keaha’ang bahtu’ sibehta-behta. ⁹ Kupemala toi anna malai ingkänna bahine yaling di jumaa’ mampake biasa tomande’ ang makanang, daine’ mala ang masu’li’, sinnoanna: umpake bulahang, mutiara, beluhä’ ang kebelo-belo anna senga’nake’ ang la mendahi supu pennenne’ang. ¹⁰ Ampo’ pahallu nei’ mengkero mapia ang la mampamahasa diita, situhu’ ang inang sihatang nababe bahine ang unsanga kalaena bansa’ ma’sambayang dai’ di Puang Alataala. ¹¹ Pahallu bahine mellaya’ anna ma’pehingngi manahpa supu sibaha mahempo’ inaha yaling di jumaa’. ¹² Dai kupabei la mampakuhu anna datoi la kupabei umpahenta muane. Pahallu la mahtang. ¹³ Aka’ ang handang dolu napadahi Puang Alataala dianto Adam, mane Hawai. ¹⁴ Noa tung nei’ tadia Adam ang nabulitu’ Pongkahana setang, ampo’ yato bahine, lambi’ untehkai pahentana Puang Alataala. ¹⁵ Ampo’ moinnakato anna la masuhsa liui di tempona keänä’, mala toi salama’ ahsala’ tontongngi mampetahpa’, ungkalemui para-paranna hupatau, masero anna makanang di olona Puang Alataala.

¹ Tula’ indee tahpa’ si’da-si’da dianto: Tau ang pemala mendahi pebulle ada’ ang kähänganna undakai jumaa’, dianto disanga pemala pengkähängang ang mapia. ² Dahi pahallu dai kekasalaang, noanna: mesa supu bahinena, nainsang undakai kalaena, matahhing inaha, keaka’, untahimbo mapia to sulena, mala mampakuhu, ³ dai ma’malango-lango, dai pa’keaha’ang ampo’ malunä’, dai mala ma’siba’di anna dai mailu di doi’. ⁴ Pahallu nainsang ungngäto’ manahpa sanghapunna anna umpaturu änä’na anna malai tuhu’-tuhu’ang sibaha keangka’. ⁵ Aka’ ponna ke dai ungnginsang ungngäto’ hapunna, ya’ umbanne’ la napanoa ungngäto’ jumaa’? ⁶ Daine’ mala tau ang mane tama Sahani mendahi pebulle ada’ ang kähänganna undakai jumaa’, aka’ umbai la malängkä’ inaha lambi’ manaho sinnoa ang dahi pano di Pongkahana setang naonge malängkä’ inahai di olona Puang Alataala dolu. ⁷ Ampo’ pahallu tau ang mapia sanganna di alla’na hupatau, moi ang dai Sahani, andana nasangai: ’to karake’ ang la mala napampolalangngi Pongkahana setang umpetaha-tahai to Sahani. ⁸ Noa tunne’ pano di tau ang pemala mendahi pebulle ada’ ang kähänganna undului jumaa’. Pahallu mapia sanganna aka’ pembabena noanna: tadia to kalasi, dai ma’malango-lango, dai ungkailui maho doi’. ⁹ Pahallu bahahsi inahanna anna mampetahpa’ si’da-si’da pano di pepakuhu ang tahpa’ ang puha napalanda’ Puang Alataala. ¹⁰ Pahallu dipahehsa dolu mane malai dipille mendahi to undului jumaa’ ke malesong dai kekasalaang. ¹¹ Pihsananna bahinena to undului jumaa’ pahallu toi mapia sanganna aka’ pembabena noanna: dai kekara-kara bu’bu’, nainsang undakai kalaena, anna mala dipetahpa’ yaling di ingkänna siamo. ¹² Anna yato to undului jumaa’ pahallu toi mesa supu bahinena anna nainsang ungngäto’ mapia sanghapunna. ¹³ Ingkänna ang umpembabe si’da-si’daing kähänganna yaling di jumaa’ la mapia sanganna anna la tuhtuang bahani untula’ kapampetahpa’ang yaling di Kristus Yesus. ¹⁴ Pahtuyungku la mating siamä’ kupellambi’io, ampo’ moinnakato noa, mapia puhane’ ke kupapebahaingko inde suha’ dolu. ¹⁵ Dahi monna ke dä’ baha’ lambi’, ya’ la ungnginsammi umba noa ke tuhoi tau ma’solasohong yaling di jumaa’na Puang Alataala ang tontong aha. Aka’ jumaa’rang ang umpamatoto’i anna undakai katahpa’ang didiona Puang Alataala, sinnoa ahhi anna busung. ¹⁶ Inang mahasanna pepakuhu ang la mebahanang untuhu’i pa’elo’na Puang Alataala. Dolu dai kainsangang, ampo’ dinoa napalanda’mi Puang Alataala. Aka’ pepakuhu ang tapetahpa’ dianto: Puang Yesus Kristus ang menghupatau, ang napakaleso Inaha Masero naoate Dianto ang tahpa’, ang nasa’bii malaeka’. Dipopepainsangnging kahebana di umba-umba naonge yaling di lino, lambi’ napetahpa’ mai’di tau. Anna tiängkä’ dai’ di suruka yaling di kamatandeang.

¹ Inang puha natula’ Inaha Masero la aha sangngaka-sangngaka tau umbahoi pepakuhu ang tahpa’ di allo ang la sule. La sika untuhu’i puhane’ to pampasähsä’ lalang anna untindo’i pepakuhunna setang. ² Pepakuhu ang noa napopepainsangnging to kalasi ang si ma’loseng-loseng lolo, nasuhung inahanna dang nainsang umpasisenga’ ang mapia anna ang tahuhu. ³ Si ullahang tau kabeng; si ullahang tau ungngande andeang ang dipemalii, moinnakato anna napadahii Puang Alataala anna malai naande anna nakuhhu’sumanga’i tau ang mampetahpa’ anna ungnginsang katahpa’ang. ⁴ Aka’ ingkänna ang napadahi Puang Alataala mapia asang. Dai aha poro la mesa ang la dipemalii ke ditahimboi sibaha ma’kuhhu’sumanga’, ⁵ aka’ ingkänna yatoo puha napamasero Bahtakara Dehata anna sambayang. ⁶ Ponna ke umpopepakuhui inde pano di pa’solasohongang yaling di kapampetahpa’ang, ya’ mendahimotoo sabua’na Kristus Yesus ang mapia anna la umpamatoho inahammu umpake Bahtakara Dehata anna pepakuhu mapia ang inang masaeng untuhu’i sinnoa andeang ang umpamatoho kalae. ⁷ Daumpehingngii tohodolu kalosengang ang dai mebahanang dai’ di Puang Alataala, ampo’ pellaya’o untuhu’i pa’elo’na Puang Alataala. ⁸ Aka’ umpamatoho kalae sämpäi’ supu kunanna, ampo’ untuhu’i pa’elo’na Puang Alataala kekuna lambi’ sapano-panona. ⁹ Ang mane kutula’ indee tahpa’ si’da-si’da. ¹⁰ Tahannuang dai’ di Puang Alataala To Tontong Aha, ang mambuhkei lalang anna malai umpasalama’ ingkänna hupatau, ampo’ supung to mampetahpa’. Aka’ tapetahpa’ indee, dahi pahallu tapengkalambi’-lambi’i mengkähäng si’da-si’da. ¹¹ Popepakuhui anna unsuoi ingkänna tau natuhu’i. ¹² Daumpehingngii ke ahai tau ang mangngita-ita naungngo aka’ mahäti’o, ampo’ ang handang pahallu umbabe dianto la umpatandaangnging pohapangang mapia yaling di pa’tula’mu, pembabemu, pa’kalemummu, kapampetahpa’ammu anna kamaseroammu. ¹³ Lella’ ungngempei kasuleangku, pamabata liuing Suha’ Masero pano di tau, umpakuhu anna umpamaleso lambi’ nainsang bahtuanna. ¹⁴ Pakekuna loloi samai behe ang nabeao Puang Alataala naonge lella’o nasahpa pebulle ada’ tanda nalanti’o sibaha naonge nabokungngio tula’ sangngaka-sangngaka nabi. ¹⁵ Tuhtuang allo tuhtuang pembabe manahpaing ingkänna yatoo anna malai tandaang naita hupatau. ¹⁶ Dakaii katuhoammu anna undakai toine’ pepakuhummu. Pahallu la umpanoa lolo yatoo anna malai dai dio supu la salama’, ampo’ ingkänna toe’ tau ang mampehingngiio sitonda mampetahpa’ dai’ di Puang Yesus.

¹ - ² Daungkasahhu’i to baha’ ampo’ pahalluo malunä’ lella’ mampakuhu sinnoa ke umpa’karaio ambemu anna indomu. Monna to mahäti’ ang muane, pasinnoai siullu’mu. Noa tunne’ pano di änä’ bahine, pasihapangngi arimmu sitonda inaha bahahsi. ³ Pakeangka’o ingkänna balu bahine ang inang namesa-mesarang ang dang aha mangkalemui. ⁴ Ampo’ monna ke ahai ang ahake’ änä’na bahtu’ ampona, pahallu la sika mellaya’ untuhu’i pa’elo’na Puang Alataala, dianto untangkung toboe’ hapunnaii anna la sika umpengkähängnging to baha’na bahtu’ nenena, bala’na pa’kalemunna. Monna ke napanoai, ya’ umpamasannammite’ Puang Alataala. ⁵ Balu bahine ang inang tohho namesa-mesa, panghannuanna supung dai’ di Puang Alataala. Umbeho lolo katuhoanna allo bengi yaling di sambayang. ⁶ Ampo’ mesa balu bahine ang sahhing babeang, diangka’ mate moinnakato tuhoke’, aka’ dai untuhu’i Inaha Masero. ⁷ Painsangngi asammito indee pano di jumaa’ anna malai dai kekasalaang. ⁸ Ampo’ monna ke ahai ang dai nainsang undakai solasohonna, londonang sanghapunna, alla’mite’ mampetahpa’, aka’ tasampa’ puhane’ andana ang dai mampetahpa’. ⁹ Balu bahine ang dihekeng sihatang nadului jumaa’ anna napopengkähäng dianto ang unnumpulo ludai’ pahiamanna ang pihsang supu kemuane. ¹⁰ Pahallu diita pembabena ang mapia, sinnoanna umpopentau änä’na, untahimbo mapia to sulena, mensabua’ pano di para-paranna to Sahani anna ungkalemui tau ang masuhsa. Napengkalambi’-lambi’i lolo umbabe kamapiaang. ¹¹ Ampo’ balu bahine ang mahäti’ke’ daumpasihekengngi ang matua. Aka’ umbai dako’ la pemala bung kemuane, ya’ dang ungkalehai Kristus. ¹² Dahi kekasalaang aka’ untehkai yato pa’dandinna ang nadandi dolu dai’ di Puang Yesus. ¹³ Noa toi si tengkong bosi anna si mao ullelengngi to kedasang, anna ang handang tasampa’ nababe dianto ma’kara-kara bu’bu’, umpentama alla’ uhu’anna tau senga’ anna untula’ kara ang dai sihatang natula’. ¹⁴ Dianto kupemala anna malai ingkänna balu bahine ang mahäti’ke’ anna kemuane salai, keänä’ anna ungnguhu’ hapunna. Ponna noa, ya’ dang aha tau la mampatahuhu sangantaa’ to Sahani. ¹⁵ Aka’ inang ahang balu bahine ang ungkebo’ing Puang Yesus anna untuhu’i Pongkahana setang. ¹⁶ Sinnoa ang kutula’ di langngena’, monna mesa bahine ang Sahani aha solasohonna ang balu bahine, pahallu nadului andana unsuhsaii jumaa’. Pihsananna, balu bahine ang inang dai kesolasohong mala nadului jumaa’. ¹⁷ Penatua ang umbabe manahpa kähänganna yaling di jumaa’ sihatang untahimbo pendoang luhpi’ saho, londonang ang si ma’ho’ba anna ang mampakuhu. ¹⁸ Aka’ aha tiuki’ yaling di Suha’ Masero ang naoatee, "Daungkambung patuhoang ke lella’i mengkähäng." Noa tunne’, "Tau ang mengkähäng pahallu untahimbo sahona." ¹⁹ Daumpehingngii ke ahai ang untanda’ mesa penatua, supung ke ahai derua bahtu’ tallu tau ang mansa’bii. ²⁰ Monna aha ang inang umbabe kasalaang ang ditanda’ing, ya’ la ditula’ tama di olona jumaa’ anna malai ingkänna ang manghingngi mahea’. ²¹ Di olona Puang Alataala, Kristus Yesus anna ingkänna malaeka’ masero, kupalau liu anna malai untuhu’i inde ang kutula’ingko sibaha umpapara-para asangngo hupatau. ²² Daa pihsa’ tomande’i umpillei tau mendahi penatua andana ahai tau ang mangkeaha’io ke umbabei kasalaang. Pamapahehsai dolu kau’na mane ullanti’i. Insang touo dio undakai kalaemu anna malai masero lolo. ²³ - ²⁵ Aka’ aha sangngaka-sangngaka tau ang inang diinsammi dosanna akinna dipahehsa, ampo’ aha toe’ tau ang mane diinsang ke yalimmi di pampahehsaang. Noa tunne’ samai pembabe mapia tahpa kaitaang. Bahtu’ moinnakato ke ahai ang dai kaitaang, dai mala dibuni lolo. O’ io, anna dai kukalimpängngi, daungngenu’ supu uhai ke malamma bung kalaemu, ampo’ enu’ toine’ angkoro’ sai’di’.

¹ Ingkänna to Sahani ang diposabua’ pahallu umpengkähäng manahpaing pongkahana anna napakeangka’ anna malai sanganna Puang Alataala anna pepakuhunta dai napatahuhu tau senga’. ² Londonang ang to Sahani pongkahana, dai mala naoatee, "Dä’ malaya’ aka’ santosahaningku siang." Ampo’ pahallu tuhtuang bansa’ napengkähäng manahpaing aka’ solana siang yaling di Puang Yesus ang nakalemui. Ingkänna indee la sika umpakuhuing anna malai napadiinahanna liu. ³ Monna ke ahai ang mampakuhu senga’ anna dai umpehingngii pepakuhu ang tahpa’ didiona Puang Yesus Kristus, Dehatanta, anna didiona untuhu’i pa’elo’na Puang Alataala, ⁴ - ⁵ dianto tau ang ma’tomanähäng-nähäng ang setonganna to tapainsang. Supung nababe umpeäng kaha-kaha ang la mala umpadahi kasitelängang didiona kara, lambi’ aha ang sikasuehe, siba’di, situla’-tula’ tahuhu, sitanda’ tahuhu. Tau ang mampanoa dang aha katahpa’ang yaling di pihki’na. Supung napihki’ ke mengkähängngi yaling di kasahaniang la to makaka! ⁶ Inang aha ang la dilambi’ yaling di kasahaniang ahsala’ masannangngi inaha didiona aka ang aha di kalae. ⁷ Aka’ naonge dahii tau tama di lino, daete’ aha aka ang dibaha. Noa tunne’ ke mateng tau, datoi aha aka ang la dibaha. ⁸ Sundummite’ ke ahang ang la diande anna dipake. ⁹ Ampo’ ang la pemala mendahi to makaka mentomaho aka’ mailu si’da-si’da supu yaling di inahanna ang sinnoa ahpang ang la mampatallang ke dako’mi. ¹⁰ Aka’ kamailuang di doi’ umpakende’ ma’kahupa-hupa kakarakeang. Aha sangngaka-sangngaka tau ang supung mailu di doi’, napolalang dang mampetahpa’ lambi’ nahoa kamasuhsaang. ¹¹ Ampo’ dio to untuhu’i Puang Alataala, dahi pahallu ungkahaoi ingkänna yatoo. Pengkalambi’-lambi’i tontongngo maroho inaha di olona Puang Alataala, tuhu’ loloi pa’elo’na, pampetahpa’ tatooo, kalemuio para-parammu hupatau, sa’bara’o ungngoloi kamasuhsaang anna mahempo’ inahao. ¹² Pa’silumba si’da-si’dao yaling di kapampetahpa’ang aka’ nasuhung natambaio Puang Alataala naonge unsa’biio Puang Yesus di hao di olona tau mai’di anna malai ullambi’o kapataloang dianto tuho sapano-panona. ¹³ Dahi dinoa di olona Puang Alataala, ang umpatuho ingkänna sia anna Kristus Yesus ang umpaitai kasa’biang ang tahpa’ pano di Pontius Pilatus, kuoaingkotee, ¹⁴ Tuhu’i ingkänna inde pahenta sitonda inaha maroho anna dao kekasalaang lambi’ kasuleanna Puang Yesus Kristus. ¹⁵ Tempona yatoo la napama’tantu toboe’ Puang Alataala, To ma’kuasa anna ang sihatang dipamatande, Tomaraya ang handang malängkä’, Dehata ang umpadihoi’ang ingkänna dehata senga’. ¹⁶ Dianto supu ang dai mala mate. Tuho toi yaling di kamabayaang ang pansillo’ ang dai mala nadungku’i moi poro la mesa tau. Dake’ aha tau ang puha mangngita anna datoi aha ang mala mangngita. Supunte’ dia ang dipudi anna ma’kuasa lambi’ sapano-panona. Aming! ¹⁷ Pakalehai pano di santosahaninta ang to makaka anna dai sika malängkä’ inaha anna dai supu hannu pano di katomakakaanna ang inang dai la tontong. Ampo’ pahallu la sika hannu dai’ di Puang Alataala ang mambea liu ingkänna behe ang mepasuhaka. ¹⁸ Pakalehai anna malai sika membabe mapia lolo, marota’ anna si umpebea tomande’ing aka-akanna. ¹⁹ Aka’ monna ke napanoai, ya’ unghimpummite’ katomakakaang yaho di suruka ang la mala dipetahpa’ di allo di hundinna, lambi’ malang untahimbo katuhoang lambi’ sapano-panona ang setonganna. ²⁰ O Timotius, dakai manahpai samai ang dipetahpa’ingko. Kahaoii kasitula’-tula’ang ang dai ma’bahtuang anna ang dai mebahanang dai’ di Puang Alataala sibaha pepakuhu salao-laona, ang disanga kamanähängang ampo’ setonganna tadia, ang umpa’bali pepakuhu ang tahpa’. ²¹ Aha ang mantindo’i lambi’ umpellei kapampetahpa’anna didiona pepakuhu ang tahpa’. Puang Alataalarang ang la mambeheingkea’ para-para.