Marukusu

Arabali a Singai a

Marukusu

Ukuna u katagarda ka nam pa

Marukusu ɗa vuza na u ɗanai katagarda ka nam pa, u yeve ta̱ azusuki. U yongo ta̱ ɗevu m Biturusu. A ayin a na wanai ɗai ukpa̱ n uɗengi wu wuma u Yesu u laza, ɗa Marukusu u banai a̱ ubuta̱ kakau koɓolo m Baranaba, vuza kelime vi yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka aza o Kutoni, koɓolo ta na ɗa a yaꞋin ulinga u kuzuwa a̱Ꞌisa̱ a̱ ubuta̱ u na o yongoi dem.

Marukusu u dansa ta̱ arabali e Yesu n utsura. Gogo va lo ayin a na baci Yesu u kotsoi kuyaꞋan ili i mereve i te, ka̱ta̱ u bana a̱ ubuta̱ u yoku u yaꞋan ili i mereve i yoku ɗe. Marukusu u yotsongu tsu ta̱ Yesu a kuyaꞋan ili n a̱bunda̱i adama a na u ɓa̱nka̱ uma. U yotsongu tsu ta̱ uteku u na Yesu wi ishi an kagbashi. A ayin a nan lo, uma a cigai Kishi ka na ki mogono mu utsura aduniyan a nam pa, Yesu ta na ta u yongoi nannai ba. Uma o yoku a iwain Yesu ɗa e sheshei uteku u na a kuna yi. Marukusu u yotsongu tsu ta̱ a na nan lo wi ta̱ punu a̱ ka̱tsuma̱ ku ulinga u Yesu, ta ta na nannai u yaꞋin ulinga u ni adama a na wi isa uma.

Katagarda ka nam pa ki ta̱ a kudana aza o Kutoni anana tso okpo agbashi a aza o yoku. Ka danai tsu kpamu Yesu u soꞋo ta̱ atakaci adama a uteku u na Ka̱shile ka cigai ni u yaꞋanka uma tsugbashi. Amma nannai ɗa Ka̱shile ka panai uyoꞋo n ili i na Yesu u yaꞋin, gogo na wi ta̱ a̱ ubuta̱ u tsugbayin e kukiye ku usingai ku Ka̱shile. Ko tsu soꞋo baci atakaci gogo na adama a kasingai a na ci o kutono Ka̱shile, Ka̱shile ki ta̱ a kupana uyoꞋo u tsu feu.

Ili i na yi punu udariki a katagarda ka nam pa

1. Akaka a Yahaya vu Kusumbu ka Akucina (1:1-8)

2. Kusumbu ka akucina n kukondo ku Yesu (1:9-13)

3. Yesu a̱ Ga̱lili (1:14—9:50)

4. Yesu u walai n Ga̱lili ali a kubana a Urishelima (10:1-52)

5. Kuden ku ukocishi ku Yesu: Kukondo ku ni n ukpa̱ u ni (11:1—15:47)

6. Yesu wi ta̱ n wuma (16:1-8)

7. Yesu wu uta̱i wu Mukumitoni n ni (16:9-20)

Yahaya vu kusumbu ka akucina u lapulai uye adama e Yesu

(Mat. 3:1-12; Luk. 3:1-18; Yah. 1:19-28)

¹Na ɗa ukuna wa Arabali a Singai e Yesu† Kirisiti Kishi, Maku ma̱ Ka̱shile.† ²A̱ gita̱ ta̱ a uteku u na Ka̱shile ka danai a Katagarda ke Keneki† Ishaya.

“Mi ta̱ a̱ kusuku kalingata ka̱ va̱ kelime ka̱ nu,

vuza na u kulapulaka wu uye.”1:2 Mal. 3:1.

³“Ka̱la̱ka̱tsu e meɗevile e mere mu une,

‘Lapulakai Vuzavaguɗu uye!

Bonokoi u ɗa mejege.’ ”1:3 Ish. 40:3.

⁴Ɗa Yahaya† vu Kusumbu ka Akucina u yongoi e mere mu une a kudana uma ukuna wa Arabali a Singai. Ɗa u danai a yaꞋan kusumbu ka akucina, ka̱ta̱ a̱ shika̱ unushi† u le, adama a na Ka̱shile ka cinukpaka le u ɗa. ⁵Ɗa aza a na i punu a̱ ka̱tsuma̱ ku uɓon u Yahuda n a̱bunda̱i, n aza a na i a̱ ubirini u Urishelima ɗa a banai wa̱ ni, ɗa a̱ ka̱na̱i kushika̱ unushi u le. Ɗa u yaꞋankai le kusumbu ka akucina o Kuɗolu ku Urdu.

⁶Aminya a na Yahaya u ukai, cileme tsu karakuma tsu ɗa a caꞋi, ɗa u shiyai kashiyatsu ku ukpan a̱ kukyuꞋun ku ni. IlikulyaꞋa i ni i ɗa akyuꞋun n ishigi. ⁷Kadanshi ka na a̱ suꞋuki ni ka ɗaɗa na, “A̱ ka̱ca̱pa̱ ka̱ va̱ vuza yoku wi ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱, u laꞋa mu ta̱ n tsugbayin. N yawa biꞋi n foɗo ko ataka a̱ ni ba. ⁸Mpa n yaꞋanka ɗa̱ ta̱ kusumbu ka akucina m mini, amma a̱yi u kuyaꞋanka ɗa̱ ta̱ kusumbu ka akucina n Ayinviki a̱ Ka̱shile.”†

A yaꞋankai Yesu kusumbu ka akucina

(Mat. 3:13-17; Luk. 3:21-22)

⁹Ayin a nan lo Yesu wu uta̱i a̱ likuci i Nazara vu uɓon u Ga̱lili, ɗa Yahaya u yaꞋankai ni kusumbu ka akucina punu o Kuɗolu ku Urdu. ¹⁰Yesu a̱ kuta̱ punu a̱ mini ma, ɗa we enei gaɗi† u ɓa̱yuwa̱i. Ɗa Ayinviki a̱ Ka̱shile a̱ uta̱i gaɗi, ɗa a̱ cipa̱i wa̱ ni an moɗoi. ¹¹Ɗa ka̱la̱ka̱tsu ku uta̱i ɗe gaɗi ɗa ka danai, “Avu ɗa Maku ma̱ va̱ ma na n cigai. Mi ta̱ a kupana uyoꞋo u nu mayin.”

Kalijani ka piyai Yesu

(Mat. 4:1-11; Luk. 4:1-13)

¹²Ɗaɗa Ayinviki a̱ Ka̱shile a ɗikai ni a kubana e mere mu une. ¹³A kakamba ka na u banai va u yaꞋan ta̱ ayin amangere. Punu ayin amanga e re a, ɗa MalyaꞋi† ma̱ ka̱na̱i kupiyasa yi. A̱yi ɗa u yongoi ɗe endeꞋen ni, koɓolo nu nnama n kakamba, ɗa kpamu alingata a̱ Ka̱shile a̱ ka̱na̱i kuɓa̱nka̱ yi ɗe.

Yesu u gita̱i ulinga u ni

(Mat. 4:12-17; Luk. 4:14-15; 5:1-11)

¹⁴Ana a zuwai Yahaya a̱ kunu ku ugbashi, ɗa Yesu u banai a̱ Ga̱lili a kudana uma Arabali a Singai. ¹⁵Ɗa u danai, “Ayin a yawa ta̱, tsugono tsu Ka̱shile† tsu yawa ta̱ ɗevu. Shika̱i unushi u ɗa̱ ka̱ta̱ i neke a̱ɗu a̱ ubuta̱ wa Arabali a Singai a nam pa.” ¹⁶A̱yi a nwalu kpamu a̱ ka̱kina̱ ka Mala ka̱ Ga̱lili, ɗa we enei Sima n vuza ni Andarawu a kutaɗuku maza ma̱ bilili a̱ mini, adama a na ele osoruku a ɗa.

¹⁷Ɗa Yesu u danai le, “Ta̱wa̱i i tono mu. Mi ta̱ o kuyotsongu ɗa̱ uteku u na i kutuka̱ n uma, an ya̱ tuka̱ n adan.” ¹⁸Gogo lo ɗa a̱ ka̱sa̱kpa̱i maza me le ɗa o tonoi Yesu.

¹⁹Ana u doki kelime kenu ɗa we enei Yakubu maku ma Zabidi n vuza ni Yahaya, a kpantsu a kulapula maza ma̱ bilili me le. ²⁰Ɗa u ɗekei le, ɗa a̱ ka̱sa̱kpa̱i esheku e le Zabidi punu a kpantsu n aza a zamalinga. Ɗa o tonoi ni.

Yesu u lokoi wunla̱i u gbani-gbani

(Mat. 4:18-22; Luk. 5:1-11)

²¹Ɗa a lazai a kubana a̱ likuci i Kafarnahum. Ana kanna ka Ashibi ka yawai, ɗa Yesu u banai a̱ kunu ka avasa, ɗa u ka̱na̱i kuyotsongusu le. ²²Ɗa uma a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan mereve tsu na wi a kuyaꞋan kuyotsongusu ku ni. Adama a na u yotsongusu le ta̱ n utsura, amma uteku u na nlum n wila̱ n ci yaꞋan ba.

²³Punu asuvu a̱ kunu ka avasa ka ɗa gogo lo vuza yoku vuza na wi n wunla̱i u gbani-gbani o kutono yi, ɗa u lapai una̱, ²⁴“Yi ɗa̱i i burai tsu n avu, Yesu vu Nazara? Vu ta̱wa̱ ta̱ adama a na vu una tsu? N yeve ta̱ vuza na vi, Vuzaciɗa vu Ka̱shile.”

²⁵Ɗa Yesu u dansukai le n utsura, “Paɗai bini. Uta̱i punu wa̱ ni.” ²⁶Ɗa wunla̱i u gbani-gbani u pinda̱ra̱i vuma va, u lapai una̱, ɗa wu uta̱i wa̱ ni. ²⁷Uma a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan mereve. Ɗa a̱ ka̱na̱i mecenshenei, “Yi ɗa̱i nannai? Kuyotsongusu ku savu ku ɗa. Ki ta̱ n utsura, ali a kudansuka wunla̱i u gbani-gbani, ɗa ta na u panakai ni.” ²⁸Gogo lo, kadanshi ka nan lo ɗa ka̱ ka̱ra̱Ꞌi uɓon u Ga̱lili dem.

Yesu u potsokpoi uma n a̱bunda̱i

(Mat. 8:14-17; Luk. 4:38-41)

²⁹Ana a̱ uta̱i a̱ kunu ka avasa, ɗa Yesu u lazai koɓolo n Yakubu n Yahaya a kubana a kpaꞋa ku Sima n Andarawu. ³⁰A̱na̱ku a vuka vu Sima u gaꞋin ba, wana ɗai a saɓanai n kuta̱nu, ɗa a danai Yesu. ³¹U banai ubuta̱ u na wi, ɗa u ka̱na̱i ni kukiye u ɗengusa̱i, ɗa mɓa̱la̱ n ka̱sa̱kpa̱i ni. Ɗa ma̱ma̱ci ma, u ka̱na̱i kuɓa̱nka̱ le n upecu u tsuwaꞋa.

³²N kulivi ku nan lo ana kanna ka̱ yikpa̱i, ɗa uma a̱ ka̱na̱i kutuka̱ n aza a mbanaki n aza a na i n wunla̱i u gbani-gbani. ³³Uma a̱ likuci dem a̱ ka̱na̱i kuvana yi a̱ utsutsu u kpaꞋa wa. ³⁴Ɗa Yesu u potsokpoi mbanaki icuꞋu kakau n a̱bunda̱i. Ɗa kpamu u ka̱na̱i kuloko wunla̱i u gbani-gbani ubuta̱ u uma. Amma a̱yi u tsu ka̱sa̱kpa̱ le a dansa ba, adama a na e yeve ta̱ yayi Yesu.

Yesu u salai Arabali a Singai

(Luk. 4:42-44)

³⁵M kpasani, ɗa Yesu u ɗenga̱i ɗa u banai a̱ ubuta̱ u na wi n ka̱bini, ɗa u yaꞋin kavasa. ³⁶Sima n aza a̱ ni a banai kula̱nsa̱ yi. ³⁷Ana e enei ni, ɗa a danai ni, “Uma dem i ta̱ ɗe a̱ kula̱nsa̱ wu.”

³⁸Ɗa Yesu u danai le, “Ka̱sa̱kpa̱i tsu banai a̱ ubuta̱ u yoku, a̱ likuci likuci i na yi lo ɗevu. Adama a na n dana uma Arabali a Singai. Adama a na ka ɗa ka̱ tuka̱i mu.” ³⁹Ɗa u ka̱ra̱Ꞌi Ga̱lili dem n u danai uma Arabali a Singai a̱ unu a avasa n u lokoi wunla̱i a gbani-gbani a̱ ubuta̱ u uma.

Yesu u potsokpoi ma̱kutu

(Mat. 8:1-4; Luk. 5:12-16)

⁴⁰Vuma vi yoku ma̱kutu maꞋa, u ta̱wa̱i u kuɗa̱ngi e kelime ke Yesu, ɗa u folonoi ni. U danai, “Vu ushuku baci, potsokpo mu.” ⁴¹Ɗa Yesu u panai asuvayali a̱ ni, u ba̱ra̱kpa̱i kukiye ku ni, ɗa u saꞋwai ni. U danai, “Mu ushuku ta̱, ta̱na̱.” ⁴²Gogo lo, ɗa ukutu wa u ka̱sa̱kpa̱i vuma va, ɗa u ta̱na̱i ta na. ⁴³Ɗa Yesu u danai ni u wala n uɓarangi u nam pa, ⁴⁴“Ka̱ta̱ vu dana vuza ba. Bana vu yotsongu ka̱ci ka̱ nu u ganu. Ka̱ta̱ vi neke kuneꞋe uteku u na Musa u danai a yaꞋan adama a vuza na u potsoi, ciya̱ e yeve ili i na yi lo.”1:44 A.Gan. 14:1-32. Ɗa ta na u danai ni u laza.

⁴⁵Amma vuma va u lazai, ɗa u banai u ka̱na̱i kudana uma arabali a. Ali ɗa Yesu u doku u fuɗa kuꞋuwa a̱ likuci e keteshe ba. Ɗa u shamgbai ɗe daꞋin n likuci a̱ ubuta̱ u na uma i ba, ko n nannai, ɗa uma a̱ ubuta̱ kakau a̱ ka̱na̱i kubansa wa̱ ni.

Yesu u potsokpoi ma̱kutsuma̱

(Mat. 9:1-8; Luk. 5:17-26)

¹Ayin a yaꞋan ka̱u ba, ɗa Yesu u doku u bonoi a Kafarnahum. Ɗa uma a panai a dana Yesu u bono ta̱ a kpaꞋa. ²Ɗa uma n a̱bunda̱i a banai wa̱ ni, ali ɗa ubuta̱ u gusa̱i, n pulai vu utsutsu dem. Ɗa u ka̱na̱i kudana uma kadanshi ka̱ Ka̱shile. ³Ɗa uma o yoku, ele uma a̱ na̱shi a ɗikai vuza na wi ma̱kutsuma̱ a bankai ni. ⁴Adama a uma, a fuɗa a uka n vuma va a̱ ubuta̱ u Yesu ba. Ɗa a karakpai kunu ka n tsugaɗi, ɗa a zorukpoi n vuma va punu a kajiba. Ɗa a zuwai ni a̱ ubuta̱ u na Yesu va wi. ⁵Ana Yesu we enei uteku u na e nekei a̱ɗu e le, ɗa u danai ma̱kutsuma̱ ma, “Maku ma̱ va̱, a cinukpaka wu ta̱ n unushi u nu.”

⁶Ubuta̱ wa lo nlum n Wila̱† n yoku mi ta̱ lo ida̱shi, ɗa a̱ ka̱na̱i kusheshe punu a̱ a̱ɗu e le, ⁷“Yi ɗa̱i i zuwai ɗa vuma vu nam pa u yaꞋin kadanshi tsu nan lo? Wi ta̱ a kadanshi ki ishikushi. Yayi u kufuɗa kucinukpaka toku n unushi? Sai Ka̱shile endeꞋen.”

⁸Gogo lo, ɗa Yesu u yevei ili i na i e kusheshe. Ɗa we ecei le, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa yi e kusheshe tsu nan lo punu a̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱? ⁹Yi ɗa̱i i laꞋi n ɗevu, n dana baci, ‘A cinukpaka wu ta̱ unushi u nu,’ ko ‘Ɗenga̱ vu wala’?

¹⁰“Adama a na i yeve a na Maku ma Vuma† mi n utsura a aduniyan a nam pa u cinukpaka uma dem n unushi.” Ɗa u danai ma̱kutsuma̱ ma, ¹¹“Ɗenga̱ vi ɗika kajiba ka̱ nu vu wala a kubana a kpaꞋa.”

¹²Ɗa u ɗenga̱i u ɗikai kajiba ka̱ ni, u ka̱na̱i nwalu a̱ a̱shi e le. Ili i nan lo ya i nekei uma mereve, ɗa a̱ ka̱na̱i kucikpa Ka̱shile a danai, “Ka̱ta̱ tsu saꞋwa kene ili nannai ba.”

Yesu u ɗekei Levi

(Mat. 9:9-13; Luk. 5:27-32)

¹³Ɗa kpamu Yesu wu uta̱i ɗa u banai a̱ ka̱kina̱ ka mala. Ɗa uma n a̱bunda̱i a banai wa̱ ni, u ka̱na̱i kuyotsongusu le. ¹⁴A̱yi a nwalu, ɗa we enei Levi,† ulobo u Alfa, ida̱shi a̱ ubuta̱ u na a ci isa utafu. Ɗa Yesu u danai ni, “Ɗenga̱, vu tono mu.” Ɗa Levi u ɗenga̱i ɗa u tonoi ni.

¹⁵Ana megeshe ma yaꞋin, Yesu a̱ ka̱tsuma̱ ka kulyaꞋa ilikulyaꞋa a kpaꞋa ku Levi, ɗa feu aza a kisa utafu n a̱bunda̱i n aza a̱ unushi i a kulyaꞋa n a̱yi m mukumitoni n ni, adama a na icuꞋu i uma i nan lo i ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na o tonoi ni. ¹⁶Amma ana nlum n Wila̱ n na mi Afarishi,† e enei ni a kulyaꞋa ilikulyaꞋa n aza a̱ unushi n aza a kisa utafu. Ɗa e ecei mukumitoni n ni, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa wi a kulyaꞋa ilikulyaꞋa n aza a na a̱ kpa̱ɗa̱i kusuɓa̱?”

¹⁷Ana Yesu u panakai le, ɗa u danai le, “Aza a na i nu mɓa̱la̱ ba, i a kula̱nsa̱ vuza va̱ a̱guma̱ ba, sai aza a na i nu mɓa̱la̱. N ta̱wa̱ adama a aza a̱ usuɓi ba, amma adama a aza a na i n unushi.”

A yaꞋankai Yesu keci ku kuka̱na̱ una̱

(Mat. 9:14-17; Luk. 5:33-39)

¹⁸Mukumitoni n Yahaya n Afarishi, a̱ tsu ka̱na̱ ta̱ una̱. Aza o yoku e ecei Yesu, “Yi ɗa̱i i zuwai mukumitoni n Yahaya n Afarishi a̱ tsu ka̱na̱ una̱, amma mukumitoni n nu n tsu ka̱na̱ ba?” ¹⁹Ɗa Yesu u danai le, “Nini ɗai aza a na i koɓolo n vuza yolo i savu a̱ kuka̱na̱ una̱ ayin a na vuza yolo wi lo? A̱ kuka̱na̱ ba. ²⁰Amma ayin i ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ ana a kuɗika vuza yolo va, ayin a nan lo a ɗa a̱ kuka̱na̱ una̱.

²¹“Babu vuza na u kupa̱ɗa̱ngu kuminya ku kuku n kakashi ka savu. Vuza na baci u yaꞋan nannai, kakashi ka savu ka ki ta̱ o kusoꞋimkpo kuminya ku kuku ka. Wi ta̱ kpamu a kuzuwa kakashi ka ko doku ka karasaka lababa.

²²“Vuza kpamu u kutsungu ribinya e kedele ka̱ kuku ba. Vuza na baci u yaꞋin nannai, ribinya ya yi ta̱ o kuɓoso kedele ka, ka̱ta̱ u namba ribinya ya n kedele ka dem. Amma a̱ tsu tsungu ta̱ ribinya e kedele ka savu. Ka̱ta̱ dem vi le a lyaꞋa kelime n kokpo n ugaꞋin.”

Vuzagbayin va Ashibi

(Mat. 12:1-8; Luk. 6:1-5)

²³Kanna ka Ashibi† ko yoku, Yesu a kupasamgbanai a kashina ka̱ ya̱nji, ɗa mukumitoni n ni a̱ ka̱na̱i kuwala n o koɗoi agita a̱ ya̱nji n a kupai. ²⁴Ɗa Afarishi a danai ni, “Indana, yi ɗa̱i i zuwai ɗa i a kuyaꞋan nannai? I o kukoɗo ya̱nji a kashina, u gaꞋan a yaꞋan nannai a kanna ka Ashibi ba.”

²⁵Ɗa Yesu wu ushuki, “A̱ɗa̱ i kece ili i na Dawuda u yaꞋin n uma a̱ ni a ayin a na kambulu ka̱ ka̱na̱i le ba? ²⁶Ayin a na Abiyata wi ishi mogono ma anan ganu, ɗa Dawuda uwai a kpaꞋa ku Ka̱shile, u takumai burodi vu na a vaꞋinkai. Vu na vu gaꞋin sai ganu ɗa koci u kutakuma vu ɗa. Ali ɗa u neꞋi a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni.”2:26 1 Sam. 21:1-6.

²⁷Ɗa u danai le dem, “A yaꞋan ta̱ Ashibi adama a vuma, amma vuma adama a Ashibi ba. ²⁸Adama a nannai, mpa Maku ma Vuma mpa ɗa Vuzagbayin va Ashibi.”

Yesu u potsokpoi vuza na wi n kukiye ku uɓishi

(Mat. 12:9-14; Luk. 6:6-11)

¹Kanna ko yoku Yesu u banai a̱ kunu ku avasa, ɗa u cinai vuza yoku punu n kukiye ku uɓishi. ²Aza o yoku a̱ kula̱nsa̱ Yesu adama a na a̱ ka̱na̱ yi n unushi. Ɗa a̱ ka̱na̱i kinda yi, ko u kupotsotongu vuza va a kanna ka Ashibi. ³Ɗa Yesu u danai vuza na wi n kukiye ku uɓishi ka, “Ɗenga̱, vu ta̱wa̱ na kelime adama a na uma dem e ene wu.”

⁴Ɗa we ecei uma a, “Yi ɗa̱i Wila̱ u tsu u danai ci yaꞋan a kanna ka Ashibi? Ci yaꞋan ili i singai ko ci yaꞋan ili i gbani-gbani? Ci isa wuma ko tsu una?” Amma a fuɗa a dana yi ili ba. ⁵Ɗa Yesu wi indai le n wupa. We enei le asuvayali, adama a na i ta̱ n ugbawansuvu. Ɗa u danai vuza na wi n kukiye ku uɓishi ka, “Ba̱ra̱kpa̱ kukiye ku nu.” U ba̱ra̱kpa̱i kukiye ku ni, ɗa ku ta̱na̱i. ⁶Ɗa Afarishi a̱ uta̱i, ɗa a banai a yaꞋin oɓolo n aza a na i o kutono Hiridu, e sheshei uteku u na a kuna Yesu.

Uma n a̱bunda̱i o tonoi Yesu

⁷Yesu m mukumitoni n ni a lazai a kubana a Mala ma̱ Ga̱lili, ɗa uma n a̱bunda̱i o tonoi ni. Aza o yoku a̱ uta̱i a̱ Ga̱lili, n Yahuda, ⁸n Urishelima, n iɗika i Idumiya, n iɗika i na yi a kasana ka̱ Urdu, n uɓon u likuci i Taya n Sida. Uma a nam pa dem ta ɗe a banai u Yesu, adama a na a pana ta̱ ili i na Yesu wi a kuyaꞋansa. ⁹Uma a na a banai u Yesu i ta̱ n a̱bunda̱i, ali ɗa u danai mukumitoni n ni a̱ ciya̱ka̱ yi kpantsu, adama a na u da̱sa̱ngu endeꞋen ni. ¹⁰U potsotongu ta̱ uma n a̱bunda̱i, ɗa aza a na i nu mɓa̱la̱ a̱ ka̱na̱i kubana wa̱ ni adama a na a̱ ciya̱ a saꞋwa yi. ¹¹Aza a na i n wunla̱i u gbani-gbani e ene yi baci dem, a̱ ci yikpa̱ ta̱ kelime ka̱ ni. Ka̱ta̱ o orukpo, “Avu ɗa Maku ma̱ Ka̱shile.” ¹²Ɗa Yesu u danai wunla̱i u gbani-gbani n utsura, ka̱ta̱ a dana vuza ko a̱yi ɗa ya ba.

Yesu u zagbai Kupanazere

(Mat. 10:1-4; Luk. 6:12-16)

¹³Ɗa Yesu u banai a kusan, ɗa u ɗekei aza a na wi a kuciga a bana wa̱ ni, ɗa a banai. ¹⁴Ɗa u zagbai uma kupa n aza e re, ɗa u bonokoi le azusuki† a̱ ni ka̱ta̱ a̱ ciya̱ o yongo n a̱yi. U suki le adama a na a dana uma Arabali a Singai. ¹⁵Ɗa u nekei le utsura u na o kuloko wunla̱i u gbani-gbani. ¹⁶Na va ele ɗa Kupanazere† a na u zagbai: Sima (vuza na Yesu u neꞋi kula Biturusu.) ¹⁷Yakubu n vuza ni Yahaya, muku n Zabidi (ele ɗa Yesu u neꞋi le ula anan Buwanaji, ɗaɗa Muku n Kakpanga.) ¹⁸U zagba ta̱ feu Andarawu, n Filibu, m Batalamawu, ɗa u zagbai feu Matiyu, n Toma, n Yakubu ulobo u Alfa, koɓolo n Tadawu, n Sima vu Ziloti. ¹⁹Ɗa kpamu u zagbai Yahuza Iskaryoti vuza na u dengei Yesu.

Yesu m BaꞋalzabu

(Mat. 12:22-32; Luk. 11:14-23; 12:10)

²⁰Ɗa Yesu u lazai a kubana a kpaꞋa, ɗa uma n a̱bunda̱i o tonoi ni, ali Yesu m mukumitoni n ni a̱ ciya̱ a lyaꞋa ilikulyaꞋa ba. ²¹Ana aza a kpaꞋa a̱ ni a panai nannai, ɗa a̱ uta̱i kula̱nsa̱ yi, adama a na a pana ta̱ uma a danai, “Yesu va u gita̱ ta̱ kujara.”

²²Nlum n Wila̱ n yoku n na mu uta̱i a Urishelima a̱ ka̱na̱i kudana, “Yesu va wi ta̱ n BaꞋalzabu,† mogono ma̱ wunla̱i u gbani-gbani. A̱yi ɗa we kuneke yi utsura u na wi o kuloko wunla̱i u gbani-gbani.” ²³Ɗa Yesu u ɗekei le u yaꞋankai le agisana a kadanshi, u danai, “Nini ɗai MalyaꞋi mo kuloko MalyaꞋi? ²⁴Tsugono tsu pecuku baci ugboku u re ɗa i a̱ vishili, tsugono tsu nan lo ci a̱ kusuɓa̱ ba. ²⁵KpaꞋa ku pecuku baci ugboku u re, ɗa i a̱ vishili uteku u le. KpaꞋa ku nan lo ka kuyaꞋan n una̱ u te ba. ²⁶MalyaꞋi mi baci o kuloko MalyaꞋi, ashe tsugono tsu MalyaꞋi ci ta̱ upeci ɗe, tsu ɗa ci ta̱ kpamu a̱ kuyikpa̱ babu megeshe.

²⁷“Babu vuza na u kuꞋuwa a kpaꞋa ku vuza vu utsura u ɗika ili i ni, sai u laꞋa vuza vu kpaꞋa vu nan lo utsura ka̱ta̱ u uwa u shiya yi, adama a na u fuɗa u ɗika ili i kpaꞋa i ni.

²⁸“N dana ɗa̱ mayun, i ta̱ a kufuɗa a cinukpaka uma n unushi u na i a kuyaꞋansa, n kadanshi ki ishikushi† ka na a dansai dem. ²⁹Amma vuza na baci dem u yaꞋin kadanshi ki ishikushi wa Ayinviki a̱ Ka̱shile, a kucinukpaka yi unushi u nan lo ba, adama a na unushi u nan lo wi o kukotso ba.” ³⁰U dana le ta̱ kadanshi ka nam pa ka, adama a na a dana ta̱ wi ta̱ n wunla̱i u gbani-gbani.

Amgbu e Yesu n a̱na̱ku e le

(Mat. 12:46-50; Luk. 8:19-21)

³¹Ɗa amgbu e Yesu a banai wa̱ ni koɓolo n a̱na̱ku e le. Ɗa a shamgbai pulai ɗa a̱ suki vuza u bana u ɗeke yi. ³²Uma n a̱bunda̱i a̱ da̱sa̱ngi ɗa a kanzai ni, ɗa a danai ni, “A̱na̱vu a ɗa na ɗe, koɓolo n amgbu a̱ nu a kuvana wu.”

³³Ɗa we ecei, “Yayi a̱na̱ku a̱ va̱? Anan yayi amgbu a̱ va̱?” ³⁴Ɗa u la̱na̱i aza a na i lo ida̱shi dem, ɗa u danai, “Indanai, ele na ɗa a̱na̱ku a̱ va̱ n amgbu a̱ va̱. ³⁵Vuza na baci dem u yaꞋin ili i na Ka̱shile ki a kuciga ele ɗa amgbu a̱ va̱ n itaku i va̱ n a̱na̱ku a̱ va̱.”

Agisana a kuvishangu icuꞋu

(Mat. 13:1-9; Luk. 8:4-8)

¹Kanna ko yoku Yesu u gita̱i kuyotsongusu a̱ ka̱kina̱ ka mala. Uma a na a banai wa̱ ni i ta̱ n a̱bunda̱i, ali ɗa u uwai a kpantsu, u da̱sa̱ngi punu a ku ɗa. Uma a na a banai wa̱ ni, ɗa a shamgbai a̱ ka̱kina̱ ka mala ka. ²Ɗa u ka̱na̱i kuyotsongusu le ili n a̱bunda̱i n agisana, u danai,

³“Panai, vuma vi yoku ɗa u banai kuvishangu icuꞋu a kashina ka̱ ni. ⁴A̱yi a kuvishangu icuꞋu ya, ɗa icuꞋu i yoku i yikpa̱i a uye. Ɗa nnu n yawai, ɗa a̱ ka̱ɗa̱i i ɗa. ⁵IcuꞋu i yoku i yikpa̱i a kagbata. IcuꞋu ya yu uta̱i gogo lo, adama a na ubuta̱ wa wi n kayala ka̱u ba. ⁶Amma ana kanna ku uta̱i, ɗa ko songi i ɗa, adama a na ka̱ta̱ abinya a a zuwa aralu a utsura kpamu ba, ɗa e ɗekpei gogo lo. ⁷IcuꞋu i yoku i yikpa̱i a̱ ubuta̱ wa awana. Ana i gbonguroi, ɗa awana a̱ kpa̱Ꞌi le ɗa a̱ ka̱na̱i kara le. ⁸IcuꞋu i yoku i yikpa̱i a iɗika i singai, ɗa i gbonguroi ɗa a matsai arata a gbagbaꞋin. A̱ ma̱ca̱Ꞌa̱tsu dem ma na kacimbi ka ka vishangi, i yoku i matsai arata ali amangatawun, i yoku amangatatsu, i yoku kpamu kamankupa.”

⁹Ɗa u danai, “Vuza na baci de dem wi n atsuvu a kupana, u pana.”

Ili i na i zuwai Yesu u dansai n agisana

(Mat. 13:10-17; Luk. 8:9-10)

¹⁰Ayin a na u da̱sa̱ngi endeꞋen ni, aza o yoku a na i lo n Kupanazere a a banai wa̱ ni ɗa e ecei ni agisana a na u yaꞋankai le va. ¹¹Ɗa wu ushuki, “A zagba ɗa̱ ta̱ adama a na i yeve ukuna wi ili i na yi usokongi i tsugono tsu gaɗi, amma aza o yoku e kuyeve ili yi usokongi i nam pa ya ba, sai n agisana. ¹²Adama a na

‘I ta̱ a kufuɗa e kene n a̱shi, amma e kuyeve ili i na e enei ba,

i ta̱ kpamu a kufuɗa kupana kadanshi ka̱ va̱, amma a kufuɗa e yeve ka ba.

Adama a na ka̱ta̱ o bono u Ka̱shile ka cinukpaka le n unushi u le ba.’ ”4:12 Ish. 6:9-10.

Yesu u danai le agisana a kuvishangu a

(Mat. 13:18-23; Luk. 8:11-15)

¹³Ɗa Yesu u danai le, “A̱ɗa̱ i yeve agisana a kadanshi a ba? Nini ɗai i kuyeve agisana a kadanshi o yoku? ¹⁴Vuza vu kuvishangu va kadanshi ka̱ Ka̱shile kaꞋa wi a kuvishangu. ¹⁵IcuꞋu i na i yikpa̱i a uye, yi ta̱ ci iyoci ya a aza a na a vishangi kadanshi ka̱ Ka̱shile a̱ a̱ɗu e le. N kupana ku le, ka̱ta̱ MalyaꞋi ma yawa ma ɗika kadanshi ka̱ Ka̱shile ka na a vishangi a̱ a̱ɗu e le. ¹⁶Aza o yoku i ta̱ ci icuꞋu i na i yikpa̱i a kagbata. Ele ɗa aza a na a ci isa kadanshi ka gogoꞋo m ma̱za̱nga̱. ¹⁷Amma adama a na a zuwa aralu ba, kaꞋa ke geshe a̱ɗu e le ba. Ayin a na baci atakaci n kagbani-gbani ka yawai adama a kadanshi ka̱ Ka̱shile, a̱ tsu kpa̱ɗa̱ ta̱ uye. ¹⁸Aza o yoku i ta̱ adanshi icuꞋu i na i yikpa̱i a̱ ubuta̱ wa awana. Ele a pana ta̱ kadanshi ka, ¹⁹amma adama a atakaci a aduniyan a nam pa, n a̱shawuya a̱ uciyi, n kucikala ki ili i na i buwai. Ku yawai ɗa ku ɗikai ma̱riki me le, a fuɗa a matsa ili ba. ²⁰Aza o yoku a na a̱ yikpa̱i a̱ ubuta̱ u singai, ele ɗa aza a na a panai kadanshi. A isai kaꞋa, ɗa a matsai ili n a̱bunda̱i. Ɗa aza o yoku e nekei arata amangatawun a tawun, aza o yoku amangatatsu, aza o yoku kamankupa.”

Tsu na u gaꞋin a zuwa ma̱kuni

(Luk. 8:16-18)

²¹Ɗa Yesu u danai le, “Vi ta̱ a kudyaɓa ma̱kuni, ka̱ta̱ vi kimba̱ maꞋa n kasasu, ko vu zuwa ɗaka vu kakuba? A̱Ꞌa̱, sai vu zuwa maꞋa gaɗi vu kashamkpatsu ka̱ ni.²²Ili i na yi lo ufoɓi dem, i ɗa yi ta̱ a̱ kuta̱ e keteshe, ili i na yi usokongi feu i ta̱ a̱ kuɓa̱yuwa̱ i ɗa. ²³Vuza na baci de dem wi n atsuvu a kupana, u pana.”

²⁴Ɗa u danai le, “Indanai mayin, ka̱ta̱ i zuwa atsuvu a̱ ɗa̱ i pana. N ili i na vu kunzuki i ɗaɗa a̱ kukunzuku ali i laꞋa ili i nan lo. ²⁵Vuza na baci wi n i ɗa i ta̱ o kudoku e neke yi, vuza na wi n i ɗa ba, ko kenu na wi n i ɗa, i ta̱ a kisa yi i ɗa.”

Agisana a icuꞋu i na i gbonguroi

²⁶Ɗa Yesu u doku u danai le kpamu, “Ta tsugono tsu Ka̱shile ci nannai, uteku u na vuza u ca̱Ꞌi icuꞋu a iɗika. ²⁷Kanna n kayin, ko u lata ko u ɗenga̱, icuꞋu ya yi ta̱ a̱ kuta̱, ka̱ta̱ i gbonguro. Amma a̱yi u yeve uteku u na i ɗa yi a kuyaꞋan ba. ²⁸Iɗika i tsu zuwa ta̱ ili i na a̱ ca̱Ꞌi i gbonguro, i gita̱ kuyaꞋan akungu ka̱ta̱ i matsa arata a singai. ²⁹Ayin a na baci ilya ya i geꞋwei, ka̱ta̱ u kapa i ɗa adama a na ayin a vikyaꞋa a ɗa a yawai.”

Agisana a icuꞋu i musta

(Mat. 13:31-34; Luk. 13:18-19)

³⁰Ɗa Yesu u doku u danai, “Nini ɗai tsa kudana uteku u na Ka̱shile ki a kuyaꞋan tsugono ci ni? Yi ɗa̱i kpamu tsa kugisanku n tsu ɗa? ³¹Tsu ɗa ci ta̱ an icuꞋu i musta.† VicuꞋu vu na vu laꞋi n kenu, a̱ ka̱tsuma̱ ki icuꞋu yi iɗika. ³²Ko n nannai a̱ ca̱Ꞌi baci ɗa u gbonguroi, u tsu laꞋa ta̱ ica̱Ꞌa̱shi i na i buwai dem o kugbonguro. U tsu yaꞋan ta̱ acaka a gbagbaꞋin, ka̱ta̱ nnu n yikpa̱ punu a acaka a̱ ni o yoku adama a na a̱ ciya̱ kulu.”

³³N agisana n a̱bunda̱i a ɗaɗa Yesu u ka̱na̱i kuyotsongusu uma kadanshi ka̱ Ka̱shile uteku u na e kuyeve. ³⁴U yaꞋanka le kadanshi babu na u yaꞋankai le agisana ba. Amma ayin a na baci wi uteku u ni m mukumitoni n ni, u tsu dana le ta̱ agisana a kadanshi a.

Yesu u shamkpai aɓau

(Mat. 8:23-27; Luk. 8:22-25)

³⁵A kanna ka nan lo n kulivi, Yesu m mukumitoni punu a̱ ka̱kina̱ ka mala ka̱ Ga̱lili u danai le, “Tsu lazai a kubana upashi u nan ɗe.” ³⁶Ɗa a̱ ka̱sa̱kpa̱i ka̱bunda̱i ka uma ka, ɗa a lazai a kubana upashi, n a̱yi punu a kpantsu ka. Antsu o yoku i ta̱ lo feu a̱ mini ma o kutono le. ³⁷A bana daꞋin ba, ɗa wunla̱i u gbangam n aɓau u ɗenga̱i, u ka̱na̱i kulete m kpantsu ka. Adanshi wi ta̱ a kuliɓatangu n ku ɗa. ³⁸A̱yi Yesu tamkpamu ɗe ivaꞋin alavu a̱ ka̱kina̱ ka kpantsu n kaci ka̱ ni u kiyangi a kakuba. Ɗa a banai a̱ ɗengusa̱i ni a danai, “Malum! Ci ta̱ a̱ kukuwa̱, amma avu ta na adanshi vu keɓece ba.”

³⁹U ɗenga̱i ɗa u ɓarangi wunla̱i n aɓau a. U danai, “Paɗai bini.” Ɗa aɓau n wunla̱i dem a shamgbai, shiriri! ⁴⁰Ɗa u danai le, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa i panai wovon nahannai? Ali n gogo na ka̱ta̱ i neke a̱ɗu a̱ ɗa̱ ubuta̱ u Ka̱shile ba?”

⁴¹Ɗa o doku a panasakai wovon n a̱bunda̱i, ɗa a̱ ka̱na̱i mecenshenei, “Vuma vu yi ɗa̱i nannai kpamu, ali wunla̱i n aɓau a kupanaka yi?”

Yesu u lokoi wunla̱i u gbani-gbani

(Mat. 8:28-34; Luk. 8:26-39)

¹Yesu m mukumitoni n ni a yawai upashi u mala wa, a ukambu u Garasa. ²Ele a̱ kuta̱ a kpantsu, ɗa vuza vu wunla̱i u gbani-gbani† wu uta̱i a̱ ubuta̱ wa asaun ɗa u gasai n Yesu. ³Ubuta̱ wa asaun u ɗa u ci yongo. Babu vuza na u kudoku wa fuɗa wa shiya yi, ko n ikani. ⁴A ci shiya yi ta̱ ekiye n ene n ikani, amma u tsu kasa ta̱ i ɗa. Babu vuza na wi n utsura u na u ka̱na̱ yi. ⁵Kanna n kayin ubuta̱ u kuyongo u ni u ɗa a̱ ubuta̱ wa asaun n ubuta̱ wu nsasan, ka̱ta̱ u yongo ɗe o yoroli, n u ɓatsai ikyamba i ni n atali.

⁶Ana we enei Yesu daꞋin ɗa u sumai u banai u gasai n a̱yi, u yikpa̱i kelime ka̱ ni. ^7-8Ɗa Yesu u danai wunla̱i u gbani-gbani wa, “Ka̱sa̱kpa̱ vuma vu nan lo.” Ɗaɗa wo orukpoi n kacaꞋa, “Yi ɗa̱i i burai nu, nu mpa, Yesu Maku ma̱ Ka̱shile? Kucina n Ka̱shile va kutakacika mu ba.”

⁹Ɗa ta na Yesu we ecei ni, “Kula ku nu ku ɗa ya?”

Ɗa wu ushuki, “Kula ku va̱ ku ɗa ‘Kotoro’, adama a na ci ta̱ n a̱bunda̱i.” ¹⁰Ɗa u ka̱na̱i kufolono Yesu, ka̱ta̱ u loko le punu a kubana daꞋin a ukambu wa ba.

¹¹Ubuta̱ wa lo, ushiga wu ngurusunu wi ta̱ lo a kalina lo a̱ ka̱gida̱la̱u ka masasan. ¹²Ɗa wunla̱i u gbani-gbani o folonoi ni a danai, “Ka̱sa̱kpa̱ tsu tsu bana tsu uwa a̱ ubuta̱ wu ngurusunu u nan ɗe wa.” ¹³Ɗa wu ushuki le, ɗa wunla̱i u gbani-gbani wu uta̱i. Ɗa u uwai a̱ ubuta̱ wu ngurusunu wa. Ana a uwai, ɗa a sumai, a̱ gida̱la̱i a uwai a mala, ɗa a̱ kuwa̱i punu. Ka̱bunda̱i ka̱ ngurusunu ka ka yawa ta̱ a̱kpa̱n e re (2,000).

¹⁴Ɗa aza a̱ ngurusunu a a sumai, adama a na a bana a dana uma a̱ likuci i gbagbaꞋin n i wawaꞋa. Ɗa uma a̱ uta̱i a banai, adama a na e ene ili i na i yaꞋin. ¹⁵Ana a yawai u Yesu, ɗa e enei vuza na wi ishi n wunla̱i u gbani-gbani kotoro ida̱shi, a ukai ni ntogu, a̱yi kpamu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ma̱riki ka̱ ni. Ɗa dem vi le a panai wovon. ¹⁶Aza a na e enei ili ya n a̱shi e le, ɗa a̱ ka̱na̱i kutonuko uma ili i na i ciya̱i vuza vu wunla̱i u gbani-gbani va, koɓolo nu ngurusunu ma feu. ¹⁷Ɗa a̱ ka̱na̱i kufolono Yesu wu uta̱ punu a ukambu u le.

¹⁸A̱yi Yesu a kuꞋuwa a kpantsu, ɗa vuza na wi ishi n wunla̱i u gbani-gbani u ka̱na̱i kufolono yi, wu ushuki adama a na u tono yi. ¹⁹Amma Yesu wu ushuku yi ba, ɗa u danai ni, “Wala a kubana a kpaꞋa, wa aza a̱ nu. Vu dana le ili i na Vuzavaguɗu u yaꞋankai nu, n tsu na u panai asuvayali a̱ nu.” ²⁰Ɗa u lazai, u ka̱na̱i kudanasa uma a uɓon u Dikafoli, ili i gbangam i na Yesu u yaꞋankai ni. Uma dem, ɗa a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan mereve.

Jayiru u banai a̱ ubuta̱ u Yesu

(Mat. 9:18-26; Luk. 8:40-56)

²¹Ana Yesu u bonoi a upashi u nan ɗe a kpantsu, ɗa uma n a̱bunda̱i a kanzai ni. A̱yi tamkpamu u shamgbai a̱ ka̱kina̱ ka mala. ²²Ɗa vuzagbayin vu kunu ka avasa vi yoku wu uta̱i ɗe, kula ku ni ku ɗa Jayiru. Ana we enei Yesu, ɗa u banai, ɗa u kuɗa̱ngi e kelime ka̱ ni. ²³Ɗa u folonoi ni n utsura, u danai, “Mekere me kenu ma̱ va̱ mi ta̱ ɗe a̱ kukuwa̱. Vi ishi baci a̱ kushuku vu ta̱wa̱ vu zuwaka yi kukiye, adama a na u ciya̱ wuma.”

²⁴Ɗa Yesu u banai koɓolo n a̱yi, ɗa uma n a̱bunda̱i a̱ ka̱na̱i kutono yi n o oꞋusoi ni.

²⁵Punu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ka̱bunda̱i ka uma ka, vuka vi yoku vi yaꞋan ta̱ a̱ya̱ kupa n e re a̱yi mpasa o kulolo. ²⁶U soꞋo ta̱ atakaci a̱ kula̱nsa̱ aza a̱ a̱guma̱. U la̱nga̱sa̱ ta̱ ili i na wi n i ɗa dem, adama a̱ kula̱nsa̱ aza a̱ a̱guma̱, ili ya ta na a kulyaꞋa kelime. ²⁷Ana u panai ukuna u Yesu, ɗa u yawai lo a̱ kucina̱ ku ni a̱ ubuta̱ u uma a, ɗa u saꞋwai ni motogu. ²⁸Adama a na u sheshe ta̱ a̱ ka̱ɗu ka̱ ni, “Ko kuminya ku ni ku ɗa baci n saꞋwai, mi ta̱ o kupotso.”

²⁹Golo lo ɗa kulolo ku mpasa ka ku shamgbai. A ikyamba i ni kpamu u pana ta̱ o potsokpo yi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci a̱ ni. ³⁰Gogo lo, ɗa Yesu u yevei a na utsura wu uta̱i a ikyamba i ni. Ɗa u kpatalai u la̱na̱i uma a, ɗa we ecei, “Yayi u saꞋwai motogu ma̱ va̱?”

³¹Ɗa mukumitoni n ni mu ushuki ni, “Avu e kene uma e kutecengu wu, ɗa ve kece, ‘Yayi u saꞋwai mu?’ ”

³²Ɗa Yesu u lyaꞋi kelime n kula̱nuku, adama a na we ene vuza na u yaꞋin nannai va. ³³Ana vuka va vi yevei ili i na u yaꞋin, ɗa u banai u kuɗa̱ngi kelime ka̱ ni n wovon ikyamba e kujeꞋe. ³⁴Ɗa u danai ni, “Mekere ma̱ va̱, uneki u ka̱ɗu u nu u potsokpo wu ta̱. Wala m ma̱ta̱na̱, mbanaki n nu n kotso ta̱.”

Yesu u ɗengusa̱i mekere ma Jayiru

³⁵A̱yi a̱ ka̱tsuma̱ ka kadanshi, ɗa uma o yoku a na uta̱i a kpaꞋa ku vuzagbayin vu kunu ka avasa va a danai ni, “Maku ma̱ nu ma̱ kuwa̱ ta̱ ɗe. Yi ɗa̱i kpamu vo koꞋuso Malum kuyaꞋanka?” ³⁶Amma Yesu u keɓece n kadanshi ka na i a kuyaꞋan ba, ɗa u danai vuzagbayin va, “Ka̱ta̱ vu pana wovon ba, neke ka̱ɗu ka̱ nu koci.”

³⁷U ka̱sa̱kpa̱ vuza u tono yi ba, sai Biturusu n Yakubu koɓolo n Yahaya, Yakubu vuza ni. ³⁸Ana a yawai a kpaꞋa ku vuzagbayin ka, ɗa u panai uma a kacaꞋa m ma̱shi babu uteku n kula. ³⁹Ana u uwai, ɗa we ecei le, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa yi a kacaꞋa m ma̱shi nannai? Ka̱ta̱ maku me mekere ma ukpa̱ u ɗa yi ba, alavu a ɗa yi.”

⁴⁰Ɗa a̱ ka̱na̱i kuyaꞋanka yi izoshi i kugoyi, ɗa u lokoi le.

Ɗa u ɗikai esheku n a̱na̱ku e mekere a, m mukumitoni n na i koɓolo. Ɗa a uwai a̱ ubuta̱ u na a vaꞋanki mekere ma. ⁴¹Ɗa u ka̱na̱i kukiye ku ni. Ɗa u danai ni, “Talita kumi,” ili i na u danai ni i ɗaɗa, “Maku me mekere, mi ta̱ a kudana wu, ɗenga̱.”

⁴²Gogo lo ɗa maku me mekere ma ma̱ ɗenga̱i ma̱ ka̱na̱i nwalu. (Maku me mekere ma wi ta̱ n a̱ya̱ kupa n e re.) Ɗa uma dem a̱ ka̱na̱i mereve. ⁴³Ɗa u ronoi le atsuvu, “Ka̱ta̱ a̱ ka̱sa̱kpa̱ vuza u yeve ili i nam pa ba.” Ɗa u danai e neke yi ilikulyaꞋa u lyaꞋa.

A iwain Yesu a Nazara

(Mat. 13:53-58; Luk. 4:16-30)

¹Yesu u ka̱sa̱kpa̱i ubuta̱ u nan lo, ɗa u bonoi a̱ likuci i ni a Nazara. Ɗa mukumitoni n ni n tonoi ni. ²Ana kanna ka Ashibi ka yawai, ɗa u ka̱na̱i kuyaꞋan kuyotsongusu a̱ kunu ka avasa† ku le. Uma n a̱bunda̱i a na a panakai ni dem, ɗa a yaꞋin mereve. Ɗa a̱ ka̱na̱i mecenshenei, “Te ɗai tamkpamu vuma vu nam pa u ciya̱i ili i nam pa? Kuyeve ke ne ku ɗai tamkpamu wi n ku ɗa? Te ɗai kpamu u ciya̱i utsura u na wi a kuyaꞋansa ili i mereve? ³A̱yi na ɗa kesheꞋwi ka nɗanga ka ba? A̱yi ɗa ulobo u Meri wa ba? Anan Yakubu n Isuhu† n Yahuza koɓolo n Sima mokoshi me le? Ataku a̱ ni a ɗa ci na koɓolo ba?” Wo okpo ta̱ ili i ma̱ta̱ɗa̱ we le. Ɗa a iwain ni.

⁴Amma ɗa u danai le, “A ci cikpa ta̱ keneki a̱ ubuta̱ dem, amma a̱ likuci i ni m kpaꞋa ku ni a ci cikpa yi ba.” ⁵Wa kufuɗa kuyaꞋan ili i mereve ba, sai u zuwaka aza a mbanaki kenu kukiye, adama a na u potsotongu le.

⁶Ɗa u yaꞋin mereve, adama a na e neke a̱ɗu e le wa̱ ni ba.

Yesu u suki Kupanazere a

(Mat. 10:5-15; Luk. 9:1-6)

Ɗa Yesu u ka̱na̱i kuka̱ra̱Ꞌa̱ a̱ likuci kakau n u yotsongi uma. ⁷U ɗekei Kupanazere† ɗa u suki le aza e re e re. Ɗa u nekei le utsura u na o kuloko wunla̱i u gbani-gbani. ⁸Ɗa u danai le: “Ka̱ta̱ i ɗika ili i yoku adama a nwalu n ɗa̱ ba, kalangu koci kaꞋa i kuɗika. Ka̱ta̱ i ɗika burodi, ko ujika, ko ikebe o nsolo n ɗa̱ ba. ⁹Ukai ataka, amma ka̱ta̱ i ɗika ntogu n yoku ba. ¹⁰KpaꞋa ku na baci a isai ɗa̱ dem, shamgbai punu, sai ayin a na i kuta̱ punu a̱ likuci ya. ¹¹Likuci kpamu i iwan baci kisa ɗa̱ ko kupanaka ɗa̱, ka̱sa̱kpa̱i ubuta̱ wa, ka̱ta̱ i ka̱pa̱tsa̱ kubuta̱ ku ene a̱ ɗa̱ punu a̱ likuci ya. Na lo va, wo okpo ta̱ urotu we le, a̱ɗa̱ ili i bura ɗa̱ ba.” ¹²Ɗa a̱ uta̱i a banai a̱ ka̱na̱i kudana uma kadanshi ka̱ Ka̱shile, adama a na a̱ shika̱ unushi† u le ka̱ta̱ o bono a̱ ubuta̱ u Ka̱shile. ¹³Ɗa a̱ ka̱na̱i kuloko wunla̱i u gbani-gbani n a̱bunda̱i, a sukumakai aza a mbanaki maniꞋin, adama a na o potso.

Ukpa̱ u Yahaya vu Kusumbu ka Akucina

(Mat. 14:1-12; Luk. 9:7-9)

¹⁴Ɗa Mogono Hiridu† u panai arabali e Yesu, adama a na uma n a̱bunda̱i i ta̱ a kudansa ukuna u Yesu wa. Ɗa aza o yoku a danai, “Yahaya vu Kusumbu ka Akucina ɗa u ɗenga̱i n wuma. Ɗaɗa u ciya̱i utsura u na wi a kuyaꞋansa ili i mereve.”†

¹⁵Aza o yoku a danai, “Iliya ɗa.”

Aza o yoku a danai, “A̱yi keneki kaꞋa, ka na ko yotsoi eneki a cau.”

¹⁶Ana Hiridu u panai nannai, ɗa u danai, “Yahaya vu na m gbatyai kaci ka̱ ni n ayin a ɗe, a̱yi ɗa u ɗenga̱i.” ¹⁷Adama a na Hiridu n ka̱ci ka̱ ni u saꞋwa ta̱ kuzuwa a̱ ka̱na̱ yi. U zuwai a shiya yi ka̱ta̱ a uka yi ugbashi, adama a Hiridiya vuka vu vangu ni Filibu, vu na u zuwai.

¹⁸Adama a na Yahaya u yongo ta̱ a kudana yi, “U gaꞋan vu ɗika vuka vu ambu ba.”

¹⁹A̱yi Hiridiya ta na, ɗa u remei Yahaya a̱ ka̱ɗu ka̱ ni, ali ɗa u cigai kuna yi, amma u yeve uteku u na u kuyaꞋan ba. ²⁰Wi ta̱ a kupana wovon u Yahaya, adama a na u yeve ta̱ vuma vu usuɓi ɗa. Ayin a na baci Hiridu u panakai Yahaya a kadanshi ka̱ɗu ka̱ ni ka̱ tsu na̱mgba̱ ta̱, amma n nannai dem u ci ciga ta̱ u panaka yi.

²¹Amma a ukocishi, Hiridiya u ciya̱i uye a kanna ka na Hiridu wi a kuciɓa n kanna ka na a matsai ni. Ɗa u banuki aza a̱ gba̱ra̱gba̱ra̱ a̱ ni, koɓolo n azagbagbaꞋin o osoji a̱ ni, n azagbagbaꞋin a uɓon u Ga̱lili ka̱ɗiva̱. ²²Ana mekere ma Hiridiya ma uwai n kujeꞋe, ɗa Hiridu u panai uyoꞋo koɓolo n omoci a̱ ni. Ɗa mogono ma ma danai mekere ma, “Folono ili i na vi a kuciga dem, mi ta̱ a kufuɗa me neke wu.” ²³Ɗa u doku u kucinakai ni, u danai, “Ili i na baci de dem, vu folonoi, mi ta̱ e kuneke wu. Ko uɓon u tsugono tsu va̱ tsu ɗa baci vu folonoi.”

²⁴Ɗa wu uta̱i, ɗa u banai wa̱ a̱na̱ku. Ɗa we ecei, “Yi ɗa̱i n kuɗamgba mo folono?”

Ɗa a̱na̱ku a danai, “Folono kaci ka Yahaya vuza na u ci yaꞋan kusumbu ka akucina.”

²⁵Gogo lo, ɗa u uwai u mogono m moloko, ɗa u folonoi ni, u danai, “Gogo na mi ta̱ a kuciga vi neke mu kaci ka Yahaya vuza na u ci yaꞋan kusumbu ka akucina a̱ ma̱ta̱nka̱ɗi.”

²⁶Ɗa mogono ma̱ na̱mgba̱i ka̱tsuma̱ ka̱u. Amma adama a akucina a na u yaꞋin e kelime ko omoci a na wi n a ɗa, u yeve uteku u na u kusa̱nka̱ yi ba. ²⁷Gogo va lo ɗa u suki kosoji ka̱ ni ka bana ka gbatya kaci ka Yahaya u tuka̱. Ɗa u banai u gbatyai kaci ka Yahaya punu a̱ kunu ku ugbashi. ²⁸Ɗa u tuka̱i ni n kaci ka a̱ ma̱ta̱nka̱ɗi, ɗa u nekei mekere ma. Ɗa mekere ma ma bankai a̱na̱ku. ²⁹Ana mukumitoni n Yahaya a panai nannai, ɗa a banai a ɗikai keven ka̱ ni, adama a na a̱ ciɗa̱ngu kaꞋa a kasaun.

Yesu u cuwa̱ta̱ngi uma a̱kpa̱n a tawun n ilikulyaꞋa

(Mat. 14:13-21; Luk. 9:10-17; Yah. 6:1-14)

³⁰Ɗa azusuki o bonoi u Yesu, ɗa a danai ni ra̱ka̱ ili i na a yaꞋin n ili i na o yotsongushi.

³¹Ɗa Yesu u danai le, “Ka̱sa̱kpa̱ tsu bana a̱ ubuta̱ u na tsa kuyongo endeꞋen tsu i ciya̱ yu uvuka.” Adama a na uma n a̱bunda̱i i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ n a lazai, azusuki a̱ ni feu a̱ ciya̱ ayin a na a kulyaꞋa ilikulyaꞋa ba. ³²Ɗa a uwai a kpantsu a kubana a̱ ubuta̱ u na o kuyongo endeꞋen le. ³³Uma n a̱bunda̱i a na e enei le a kulaza, e yevei le. Ɗa uma a̱ likuci kakau a sumai a banai upashi u nan ɗe kafu ele a yawa ɗe. ³⁴Ana Yesu wu uta̱i a kpantsu, ɗa we enei ka̱bunda̱i ka uma. Ɗa asuvayali a̱ ka̱na̱i ni n ele, adama a na we ene le ta̱ adanshi nlala n ɗa n na mi babu maguɓi. Ɗa u ka̱na̱i kuyotsongusu le ili n a̱bunda̱i.

³⁵Ana kanna ka̱ gita̱i kukotso, ɗa mukumitoni n ni m banai wa̱ ni, a danai, “Kanna ka na o kukotso, ubuta̱ u na ci kpamu na wi n uma ba. ³⁶Dana uma a a wala, adama a na a bana ashina a na i lo ɗevu ɗevu ko likuci, adama a na a bana a tsulaka ka̱ci ke le ilikulyaꞋa.”

³⁷Ɗa wu ushuki le, “Nekei le ilikulyaꞋa adama a na a lyaꞋa.” Ɗa e ecei ni, “Vi ta̱ a kuciga tsu una ikebe6:37 La̱na̱ a kaci ku udani “Ikebe”, punu ɗe ka̱ta̱ vu la̱na̱ “Dinari” a̱ Ubuta̱ wi ili i Kuyeve. i tsu ra̱ka̱ i na i yawai i kuliva̱ i kanna ke te amangatawenre (200) a̱ ubuta̱ wi ilikulyaꞋa, ka̱ta̱ tsu neke le?”

³⁸Ɗa Yesu we ecei le, “Burodi vu yain ɗai yi lo n vu ɗa?” Ana a banai o kondoi, ɗa a danai ni, “Ci ta̱ m burodi vu tawun n adan e re.”

³⁹Ɗa u danai mukumitoni n ni, n dana uma a a̱ da̱sa̱ngu ugboku kakau a̱ mita̱ ma̱ ta̱ku ma lo. ⁴⁰Ɗa uma a̱ da̱sa̱ngi kakau ugboku amangatawun a tawun, aza o yoku amangerenkupa n kupa. ⁴¹Ɗa u ɗikai burodi vu tawun n adan e re, wi indai gaɗi, ɗa u cikpai Ka̱shile. Ɗa u wansai burodi va u nekei mukumitoni n ni, adama a na e peceke uma a. Ɗa u doku u wansai adan a, u nekei le.⁴²Uma a na i lo dem, a lyaꞋi, ɗa a̱ cuwa̱i. ⁴³Ɗa mukumitoni n ni o ɓolongi alyashi a ilikulyaꞋa a na a buwai, ali mbana kupa n e re. ⁴⁴Ali a na a lyaꞋi ilikulyaꞋa a̱ ka̱tsuma̱ ka uma ka, ele ɗa a̱kpa̱n a tawun (5,000).

Yesu u yaꞋin nwalu a gaɗi vu mala

(Mat. 14:22-33; Yah. 6:15-21)

⁴⁵Gogo lo ɗa Yesu u danai mukumitoni n ni n uwa a kpantsu ka̱ta̱ a laza kelime ka̱ ni a pasa mala ma a kubana Besaida. A̱yi tamkpamu u shamgbai biꞋi adama a na u pecemgbenei n uma a. ⁴⁶Ana u danai uma a laza, ɗa a̱yi u lazai a kubana a kusan, adama a na u yaꞋan kavasa. ⁴⁷Ana kulivi ku yaꞋin, kpantsu ɗe e mere ma mala. Yesu tamkpamu ɗe a̱ ka̱kina̱. ⁴⁸Ɗa we enei mukumitoni n ni ɗe e kulete e mere ma mala, adama a na wunla̱i u ɗa wi a kutakacika le. A kubana a kayin ka kpasani, ɗa u banai we le a̱yi nwalu gaɗi vu mini. U yaꞋan ta̱ adanshi wi ta̱ a kulaza le. ⁴⁹Amma ana e enei ni a nwalu a gaɗi vu mini, a dana ta̱ kafataluwa kaꞋa. Ɗa o orukpoi n wovon, ⁵⁰adama a na ra̱ka̱ vi le e ene yi ta̱ ɗa a panai wovon n a̱bunda̱i.

Ɗa Yesu u danai le gogo lo, “Gbamai asuvu. Mpa ɗa, ka̱ta̱ i pana wovon ba.”

⁵¹Ɗa u uwai a kpantsu n ele. Ɗa wunla̱i u shamgbai, ɗa a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan mereve, ⁵²adama a na ka̱ta̱ e yeve uteku u na Yesu u nekei uma a̱kpa̱n a tawun (5,000) ilikulyaꞋa ba, adama a ugbawansuvu u le.

Yesu u potsokpoi aza a̱ mɓa̱la̱ a Janisara

(Mat. 14:34-36)

⁵³Ana a pasai, ɗa a yawai a iɗika i Janisara, ɗa a shiyai kpantsu ku le. ⁵⁴N kuta̱ ku le a kpantsu ɗa uma e yevei Yesu va. ⁵⁵Ɗa a sumai o tonoi a̱ ubuta̱ ra̱ka̱ a kuɗika aza a mbanaki a ivaꞋin a ajiba e le, a kubanka a̱ ubuta̱ u na wi. ⁵⁶Ubuta̱ u na baci dem u banai, ko likuci i gbayin ko i kenkeꞋen ko a kakamba, a tsu zuwaka yi ta̱ aza a mbanaki e kuden. Ka̱ta̱ o folono yi ko kuminya ku ni a̱ ciya̱ a saꞋwa. Aza a na a saꞋwai dem ɗa o potsoi.

Agadu a ikaya

(Mat. 15:1-9)

¹Afarishi koɓolo nu nlum n Wila̱ n yoku a̱ uta̱i a Urishelima ɗa a banai adama a na e ene Yesu. ²Ɗa e enei mukumitoni n ni a kulyaꞋa ilikulyaꞋa babu ekiye usaꞋi mayin.

³(Afarishi n Ayahuda dem a ci lyaꞋa ilikulyaꞋa ba, sai a saꞋa ekiye e le mayin. Adama a na i ta̱ o kutono agadu a ikaya e le. ⁴Ko a̱ uta̱ baci e kuden a kulyaꞋa ilikulyaꞋa ba, sai a saꞋa biꞋi ekiye. Agadu i ta̱ n a̱bunda̱i a na i o kutono, tsu na kuza̱Ꞌa̱ ku nkoꞋo nu ndiki koɓolo n edele.)

⁵Ɗa Afarishi koɓolo nu nlum n Wila̱ me ecei Yesu, “Yi ɗa̱i i zuwai mukumitoni n nu i o kutono agadu a ikaya ba? Ɗa i a kulyaꞋa ilikulyaꞋa babu na a saꞋi ekiye?”

⁶Ɗa u danai le, “A̱ɗa̱ aza a kapalaka̱shi! Kadanshi ke keneki Ishaya mayun ɗa, ana u ɗanai i na Ka̱shile ka danai,

‘A danai uma a nam pa, n una̱ u le u ɗa i e kuneke mu tsugbayin.

Amma punu a̱ɗu e le i ta̱ daꞋin nu mpa.

⁷Uma a nam pa gbani ɗa i a kuyaꞋanka mu tsugbashi n una̱ u le.

Adama a na a̱ɗu e le i ta̱ daꞋin nu mpa.

Ili i na i o kuyotsongusu, wila̱ u uma u ɗa koci.’7:7 Ish. 29:13.

⁸“I vakangi kadanshi ka̱ Ka̱shile, ɗa i ɗikai kadanshi ka uma.”

⁹Ɗa u danai le, “I yeve ta̱ kuvakangu kadanshi ka̱ Ka̱shile, adama a na i tono agadu a̱ ɗa̱. ¹⁰Adama a na Musa† u dana ta̱, ‘Cikpa eshevu koɓolo n a̱na̱vu. Vuza na baci u goyoi a̱na̱ku ko esheku, vuma vu nan lo a una yi.’ ¹¹Amma kuyotsongusu ku ɗa̱ ku dana ili i singai i ɗa vuza u dana a̱na̱ku ko esheku, ‘Ili i na mi ishi e kuneke ɗa̱ dem n neke ta̱ ɗe Ka̱shile.’7:11 Ayahuda a cau i ta̱ n agadu o yoku a na e ci ɗeke “korban”. Agadu a ɗa a na vuma u kuneke ikebe ko ili i na i n i ɗa an alyuka adama a ulinga u Ka̱shile. Na va u zuwa le ta̱ okpoi babu unushi ko kadama a̱ la̱na̱ baci mmaci n le ba, a kucikpa a̱ ka̱na̱ i ɗa adama a̱ ka̱ci ke le a na e neke Ka̱shile.¹²Nannai kpamu i sa̱nka̱ yi ta̱ kuɓa̱nka̱ esheku ko a̱na̱ku n ili i yoku. ¹³Ta i ci yaꞋan nannai i bonoko kadanshi ka̱ Ka̱shile ili i gbani adama o kuyotsongusu ku ɗa̱. Ili n a̱bunda̱i uteku u nan lo i ɗa i ci yaꞋan.”

Ili i na i tsu la̱nga̱sa̱ vuma

(Mat. 15:10-20)

¹⁴Ɗa Yesu u doku u ɗekei uma a, ɗa u danai le, “Zuwakai mu atsuvu ra̱ka̱ vu ɗa̱, ka̱ta̱ i panaka mu. ¹⁵Ili i na i kuꞋuwa a̱ ka̱tsuma̱ ka vuza, i ɗa yi kula̱nga̱sa̱ vuza ba, sai ili i na yi a̱ kuta̱ punu a asuvu a̱ ni. ¹⁶[Vuza na baci de dem wi n atsuvu a kupana, u pana.]”

¹⁷Ana u ka̱sa̱kpa̱i ka̱bunda̱i ka uma ka, ɗa u uwai a kpaꞋa. Ɗa mukumitoni n ni me ecei ni, “Yi ɗa̱i vi ciya̱i na agisana a kadanshi a na vi yaꞋin va?” ¹⁸Ɗa u danai le, “A̱ɗa̱ i yeve iyoci i kadanshi ya ba? Ili i na baci de dem i uwai a̱ ka̱tsuma̱ ka vuma, babu uteku u na i kula̱nga̱sa̱ vuza? ¹⁹Adama a na i ɗa i uwa ka̱ɗu ka̱ ni ba, a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ni kaꞋa, ta kpamu i kuta̱ nannai?” Ta ta na nannai, Yesu u danai vuza wi ta̱ a kufuɗa wa lyaꞋa ilikulyaꞋa dem.

²⁰Ɗa kpamu u danai le, “Ili i na ya̱ kuta̱ a̱ ka̱ɗu ka vuma, i ɗa ya̱ kula̱nga̱sa̱ yi. ²¹Adama a na ta punu a̱ ka̱ɗu ka vuma, kadanshi ka gbani-gbani ki a̱ kuta̱. Tsugbani n a̱ma̱ci n ali, n uboki, m munaka, n tsugbani n nkere n olobo. ²²N a̱shi awuya, n asuvu a awuya, n tsugbani, m modoroko, n a̱ra̱ɗi, n cisheꞋe, n kuyaꞋan ki ili i gbani-gbani dem. ²³Ili i gbani-gbani i nan lo dem, ta punu i ɗa yi a̱ kuta̱ asuvu a vuma. I ɗa kpamu ya̱ kula̱nga̱sa̱ vuma.”

Uneki u ka̱ɗu u Vuka vi Finisiya

(Mat. 15:21-28)

²⁴Punu na lo a̱ ubuta̱ wa, ɗa u ɗenga̱i, ɗa u banai a uɓon u Taya koɓolo n Sida. Ɗa u uwai a kpaꞋa ku yoku, amma ta na u ciga vuza u yeve ba. Babu ta na uteku u na u kusokongu ka̱ci ka̱ ni. ²⁵Ɗa vuka vi yoku vu na maku mekere ma̱ ni, mi n wunla̱i u gbani-gbani o kutono yi. Ana u panai Yesu wi ta̱ lo, ɗa u banai wa̱ ni, ɗa u kuɗa̱ngi kelime ka̱ ni.²⁶Vuka va ta na Vuza̱ka̱yimbi ɗa, ta ɗe a matsai ni Siriya vu Finisiya. Ɗa u folonoi Yesu u lokoko mekere ma̱ ni wunla̱i u gbani-gbani. ²⁷Ɗa Yesu u danai ni, “Ka̱sa̱kpa̱ muku n cuwa̱ biꞋi. Adama a na u gaꞋan a ɗika ilikulyaꞋa i muku e neke nsheꞋe ba.”

²⁸Amma ɗa vuka va vu ushuki ni, “E, ta nannai Vuzavaguɗu, amma nsheꞋe n ci lyaꞋa ta̱ alyashi a̱ muku.”

²⁹Ɗa u danai ni, “Adama a kadanshi ka na vu yaꞋin na, wala vu bono a kpaꞋa. Wunla̱i u gbani-gbani u ka̱sa̱kpa̱ ta̱ mekere ma.”

³⁰Ɗa u lazai o kubono a kpaꞋa, u cinai mekere ma ivaꞋin a kajiba. Wunla̱i u gbani-gbani kpamu wana ɗai u ka̱sa̱kpa̱ yi.

Yesu u potsokpoi kagulani

³¹Ɗa Yesu u ka̱sa̱kpa̱i uɓon u Taya. Ɗa u tonoi n Sida, ɗa u banai a uɓon u Mala ma̱ Ga̱lili n uɓon u Dikafoli. ³²Ɗa a bankai ni n kagulani ko yoku vuza vu cikeku. Ɗa o folonoi ni adama a na u zuwaka yi kukiye ka̱ta̱ u potsokpo yi. ³³Ɗa Yesu u ɗikai ni adama a na u pece yi n uma a na a buwai. Ɗa u zuwai a̱jivu a̱ ni a atsuvu a kagulani a ɗa u ciꞋikpa̱i ni ntsa̱n, ɗa u saꞋwai kelentsu ka vuma ka. ³⁴Ɗa Yesu u ɗengusa̱i a̱shi a̱ ni gaɗi, ɗa wu ura̱i n ka̱tsuma̱. Ɗa u danai vuma va, “Ifata,” ɗaɗa “Ɓa̱yuwa̱.”

³⁵Ɗa u ɓa̱yuwa̱i atsuvu a̱ ni, ɗa kelentsu feu ka shikpai. Ɗa u ka̱na̱i kadanshi mayin. ³⁶Ɗa Yesu u kushei le, ka̱ta̱ a dana vuza ba. Amma ɗa ukushe wa wo okpoi adanshi a kushangu le ta̱, a bana a dana uma kadanshi ka. ³⁷Ɗa uma a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan mereve n a̱bunda̱i. A danai u yaꞋan ta̱ ili dem mayin u zuwai kagulani ka panai, kebebe kpamu ka yaꞋin kadanshi.

Yesu u nekei uma a̱kpa̱n a̱ na̱shi ilikulyaꞋa

(Mat. 15:32-39)

¹Ayin a nan lo, ɗa ka̱bunda̱i ka uma ko oɓolongi, i ta na n ilikulyaꞋa ba. Ɗa Yesu u ɗekei mukumitoni n ni, ɗa u danai le, ²“Mi ta̱ a kupana asuvayali a uma a nam pa, adama a na anana ɗa ayin a tatsu i koɓolo nu mpa, a buwa ta na n ilikulyaꞋa ba. ³N dana le baci a laza o kubono a kpaꞋa nannai n kambulu, aza o yoku a kufuɗa a bana a kpaꞋa ba. Adama a na aza o yoku uta̱ ta̱ daꞋin.”

⁴Ɗa mukumitoni n ni me ecei ni, “Te ɗai tsa̱ kuciya̱ ilikulyaꞋa i na i kuyawa ka̱ta̱ ci neke le a kakamba ka nam pa?”

⁵Ɗa we ecei le, “Burodi vi yain ɗai yi lo n vu ɗa?”

Ɗa a̱ ushuki, “Vi cindere.”

⁶Ɗa Yesu u danai uma a, a̱ da̱sa̱ngu a iɗika. Ana u ɗikai burodi vi cindere vu nan lo va, ɗa u cikpai Ka̱shile, ɗa u wansai. Ɗa u nekei mukumitoni n ni adama a na e peceke uma a, ɗa a̱ ka̱na̱i kupeceke le. ⁷I ta̱ kpamu n adan e kenkeꞋen kenu. Ana u cikpai Ka̱shile, ɗa u danai a ɗika e peceke le. ⁸Ɗa a lyaꞋi ali ɗa a̱ cuwa̱i, ɗa mukumitoni m ɓolongi alyashi a na a buwai, ɗa a shatangi mbana n cindere. ⁹Uma a na a lyaꞋi ilikulyaꞋa ya i ta̱ uma a̱kpa̱n a̱ na̱shi (4,000). Ɗa u danai le a laza a kubana a kpaꞋa. ¹⁰Gogo lo, ɗa u uwai a kpantsu m mukumitoni n ni, ɗa u lazai a kubana a iɗika i Dalamanuta.

Afarishi a na i a̱ kula̱nsa̱ urotu

(Mat. 16:1-4; Luk. 11:29-32)

¹¹Ɗa Afarishi a̱ ta̱wa̱i a̱ ka̱na̱i kanananai n Yesu, i a̱ kula̱nsa̱ yi adama a na o kondo yi u yotsongu le urotu u na wi ɗe gaɗi. ¹²Ɗa Yesu wu ura̱i n ka̱tsuma̱ ka̱u ɗa u danai le, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa uma o gogo na a nam pa i a̱ kula̱nsa̱ e ene urotu? N dana ɗa̱ mayun, urotu wi lo u na o kuyotsongu uma o gogo na ba.”

¹³Ubuta̱ wa lo, ɗa u ka̱sa̱kpa̱i le, ɗa u doku u uwai a kpantsu u lazai a kubana upashi.

Kusasu ku burodi ka Afarishi n ku Hiridu

(Mat. 16:5-12)

¹⁴Kanna ka nan lo, mukumitoni† n ni a cinukpa ta̱ kuɗika ilikulyaꞋa, i ta̱ m burodi vi te koci punu asuvu a kpantsu. ¹⁵Ɗa u dansukai le, “Ka̱ta̱ i yaꞋan cicoꞋo n kusasu ka Afarishi n ku Hiridu.”

¹⁶Ɗa a̱ ka̱na̱i kuyaꞋankpanai kadanshi, a danai, “U dana tsu ta̱ ili i nam pa adama a na ci m burodi ba.”

¹⁷Ana Yesu u yevei ili i na i a kudansa, ɗa we ecei le, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa yi a kudana a̱ɗa̱ yi m burodi ba? I dana a̱ɗa̱ kpamu i yeve ili i na mi a kudansa ba? A̱ɗu a̱ ɗa̱ i ta̱ udyanuki? ¹⁸Yi ta̱ n a̱shi, amma ye ene ba. Yi ta̱ n atsuvu, amma yi a kupana ba. I ci ciɓa feu ba? ¹⁹Ana n wansai burodi vu tawun, n nekei uma a̱kpa̱n a tawun (5,000). Mbana n yain n ɗai i pura̱i alyashi a?”

Ɗa a̱ ushuki, “Kupa n i re.”

²⁰“Ana n doku n wansai burodi vi cindere, n nekei uma a̱kpa̱n a̱ na̱shi (4,000), mbana n yain n ɗai i ɓolongi alyashi a?”

Ɗa a̱ ushuki, “N cindere.”

²¹Ɗa we ecei le, “Ali n gogo na, ka̱ta̱ i yeve ba?”

Yesu u potsokpoi ka̱yimba̱ a Besaida

²²Ana a yawai a Besaida, ɗa uma o yoku a bankai ni n ka̱yimba̱, ɗa o folonoi ni u saꞋwa ka̱yimba̱ ka adama a na u potso. ²³Ɗa u ka̱na̱i kukiye ku ka̱yimba̱ ka, ɗa u bankai ni pulai vu likuci. Ana u ciꞋikpa̱i ni ntsa̱n a̱ a̱shi a̱ ni, ɗa u saꞋwai ni n kukiye, ɗa we ecei ni, “Vi ta̱ a kufuɗa ve kene ili gogo na?”

²⁴Ɗa ka̱yimba̱ ka ka gaɗukpai kaci, u danai, “Mi ta̱ e kene uma amma adanshi nɗanga n ɗa mi e kene a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱.”

²⁵Ɗa u doku u ɗikai kukiye ku ni, ɗa u saꞋwai ni a̱ a̱shi, ɗa a̱shi a̱ ni a̱ ɓa̱yuwa̱i, ɗa u ka̱na̱i kene ili dem mayin.²⁶Ɗa Yesu u danai ni u bono a kpaꞋa. “Amma ka̱ta̱ vu uwa a̱ likuci ba.”

Biturusu u danai Yesu Kishi kaꞋa

(Mat. 16:13-20; Luk. 9:18-21)

²⁷Yesu m mukumitoni n ni a uwai a̱ likuci i wawaꞋa i Kasariya Filibi. A uye wa lo, ɗa we ecei le. U danai, “Yayi uma e ci ɗeke mu?”

²⁸Ɗa a̱ ushuki, “Aza o yoku a danai, avu ɗa Yahaya vu Kusumbu ka Akucina. Aza o yoku a danai, Iliya ɗa vi. Aza o yoku kpamu a danai, avu va keneki ko yoku kaꞋa.”

²⁹Ɗa we ecei le, “A̱ɗa̱ tamkpamu yayi i ci ɗeke mu, yayi i danai mpa mi?”

Ɗa Biturusu wu ushuki, “Avu ɗa Kirisiti† Kishi.”8:29 Ili i na Biturusu wi a kudansa i ɗaɗa na, “Vi ta̱ o kokpo mogono ma̱ tsu.”

³⁰Ɗa Yesu u kushei le, ka̱ta̱ a dana vuza ko a̱yi ɗa ya ba.

Yesu u danai uteku u na u kukuwa̱

(Mat. 16:21-28; Luk. 9:22-27)

³¹Ɗa Yesu u ka̱na̱i kuyotsongusu le, u danai, “Mayun ɗa Maku ma Vuma mo kusoꞋo ta̱ atakaci kakau n a̱bunda̱i. Ka̱ta̱ azagbagbaꞋin, n anan ganu vu gbagbaꞋin,† koɓolo nu nlum n wila̱, a iwan mu ka̱ta̱ a una mu. Amma a kanna ka tatsu, mi ta̱ a̱ kuɗenga̱ n wuma.” ³²Yesu u yaꞋin kadanshi ka nan lo e keteshe. Ɗa Biturusu u ka̱na̱i ni u bankai ni kakambu ke te, ɗa u ka̱na̱i kuɓarangu yi. ³³Ana Yesu u kpatalai, ɗa wi indanai mukumitoni n ni. Ɗa u ɓarangi Biturusu u danai, “Ɗenga̱ lo, malyaꞋi, vu ci yaꞋan kadanshi ki ili i Ka̱shile ba, sai i uma.”

³⁴Ɗa u ɗekei ka̱bunda̱i ka uma ka koɓolo m mukumitoni n ni, ɗa u danai le, “Vuza na baci dem, wi a kuciga wo tono mu, sai u iwan ka̱ci ka̱ ni, ka̱ta̱ u ɗika maɗanga ma atakaci ma̱ ni u tono mu. ³⁵Vuza na baci de dem, wi a kuciga wuma u ni, wi ta̱ a kunamba u ɗa. Vuza na baci de dem u iwain wuma u ni, adama a̱ va̱ n adama a Arabali a Singai feu, wi ta̱ a̱ kuciya̱ u ɗa. ³⁶Yi ɗa̱i vuma u kuɗamgba wa̱ ciya̱ a aduniyan a nam pa ra̱ka̱, amma u namba baci wuma u ni? ³⁷Yi ɗa̱i vuma wa ɗamgba we neke, adama a na wi isa wuma u ni? ³⁸Vuza u pana baci wono u va̱ n akaka a̱ va̱, a ayin a nam pa ana aduniyan i tukpa n kawasasa n kagbani-gbani. Maku ma Vuma feu mi ta̱ a kupana wono u ni, ayin a na baci u yawai e kelime ke esheku, koɓolo n alingata a̱ Ka̱shile.”

¹Ɗa u danai le, “Mi ta̱ a kudana ɗa̱ mayun. Aza o yoku a na i a kashani na e kene ukpa̱ ba, sai e ene tsugono tsu Ka̱shile a̱ kuta̱wa̱ n utsura.”

A sabaꞋi ikyamba i Yesu

(Mat. 17:1-13; Luk. 9:28-36)

²Ana ayin a̱ ta̱li a yaꞋin, ɗa Yesu u ɗikai Biturusu, Yakubu koɓolo n Yahaya a kubana a kusan ku yoku endeꞋen ele. Ɗa ikyamba i Yesu i sabaꞋi e kelime ke le. ³Ɗa aminya a̱ ni o okpoi wa̱ri pushe-pushe, ɗa wa̱ri wa u laꞋi ili i na vi e kene dem wa̱ri aduniyan a nam pa. ⁴Ubuta̱ wa lo, ɗa Musa koɓolo n Iliya† a̱ uta̱i lo. Ɗa a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan kadanshi n Yesu. ⁵Ɗa Biturusu u danai Yesu, “Malum, u gaꞋan ta̱ a na ci na. Ci yaꞋan a̱pa̱m a tatsu, ke te ka Musa, ke te ka Iliya, ke te tamkpamu ka̱ nu.” ⁶(U dansa ta̱ ili i nam pa adama a na wi ta̱ a kupana wovon n a̱bunda̱i, u yeve ili i na u kudana ba.)

⁷Ɗa keleshu ku uta̱i ɗe ɗa ka palai le dem, ɗa ka̱la̱ka̱tsu ku uta̱i punu ka danai, “Na va Maku mu ucigi ma̱ va̱ maꞋa. Zuwai atsuvu i panaka yi.” ⁸Gogo va lo, ana a̱ la̱na̱ka̱i a̱ ubuta̱ dem, o doku e ene vuza lo koɓolo n ele ba, sai Yesu endeꞋen.

⁹Ele a̱ kucipa̱ a kusan ka, ɗa u dansukai le. “Ka̱ta̱ i dana vuza ili i na ye enei ba, sai ayin a na Maku ma Vuma ma̱ ɗenga̱i a kasaun.”

¹⁰Ɗa a̱ ka̱na̱i kadanshi ka uteku u le e mecenshenei, “Yi ɗa̱i u ciya̱i, sai u ɗenga̱ a kasaun?” ¹¹Ɗa e ecei ni, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa nlum n wila̱ n danai, sai Iliya u gita̱ kuta̱wa̱ kafu Kishi?”

¹²Ɗa Yesu u danai le, “Mayun ɗa Iliya u gita̱ kuta̱wa̱ adama a na u zuwa ili dem yo okpo mayun. Yi ɗa̱i i zuwai ɗa a ɗanai, ‘Maku ma Vuma wi ta̱ o kusoꞋo atakaci kakau, ka̱ta̱ kpamu o goyo yi?’ ¹³Amma mi ta̱ a kudana ɗa̱, Iliya u ta̱wa̱ ta̱ ɗe ɗa kpamu a yaꞋankai ni ili i na a cigai, derere a uteku u na a ɗanai adama a̱ ni.”

Yesu u lokoi wunla̱i u gbani-gbani u maku

(Mat. 17:14-21; Luk. 9:37-43)

¹⁴Ana o bonoi u mukumitoni n na m buwai, ɗa e enei ka̱bunda̱i ka uma ka̱ ka̱ra̱Ꞌi le, koɓolo n Afarishi nu nlum n wila̱ a kuyaꞋan kanananai n ele. ¹⁵Ana uma e enei Yesu, ɗa a yaꞋin mereve n a̱bunda̱i. Ɗa a sumai a banai wa̱ ni, ɗa a̱ kya̱sa̱i ni. ¹⁶Ɗa we ecei le, “Adama a̱ iya̱n a ɗai yi a kuyaꞋan kanananai?”

¹⁷Vuma vi yoku punu a̱ ubuta̱ u uma wa u danai, “Malum, n tuka̱ ta̱ m maku ma̱ va̱ wa̱ nu, wi ta̱ n wunla̱i u gbani-gbani, wa kufuɗa wa yaꞋan kadanshi ba. ¹⁸Ayin a na baci de dem wunla̱i u gbani-gbani u nan lo u gita̱i ni, u tsu ɓasangu yi ta̱ a iɗika. Ka̱ta̱ kapufu ka̱ ka̱na̱ kuta̱ a̱ una̱ u ni. Ka̱ta̱ u lumamgbanai nga. Ka̱ta̱ u ka̱na̱ kugandalasa. N yaꞋanka ta̱ mukumitoni n nu kadanshi a̱ uta̱ka̱ wunla̱i u gbani-gbani wa, amma a fuɗa ba.”

¹⁹Ɗa Yesu u danai le, “A̱ɗa̱ uma o gogo na a nam pa, aza a na i babu uneki wa̱ a̱ɗu. Ali wana ɗai ma kufuɗa mo yongo n a̱ɗa̱? Ali wana ɗai kpamu ma kufuɗa me reme ka̱ɗu n a̱ɗa̱? A̱ɗa̱ tuka̱i mu m maku ma na.” ²⁰Ɗa a bankai ni m maku ma.

Ana wunla̱i u gbani-gbani we enei Yesu, ɗa u lapai maku ma u vakangi a iɗika, ɗa u ka̱na̱i kujeꞋeke ikyamba. Ɗa u ka̱na̱i kagandalasa, una̱ u ni kpamu n kapufu. ²¹Ɗa Yesu we ecei esheku a maku a, “Wana ɗai ili i nam pa i gita̱i ni?”

Ɗa esheku a a̱ ushuki, “Ali a̱yi maku kenu. ²²Ayin tutu o ci yongo ta̱ a kuvakangu yi a akina ko a̱ mini, adama a na a una yi. Vi baci a kufuɗa va yaꞋan ili, yaꞋan, adama a na vu ɓa̱nka̱ tsu.”

²³Ɗa Yesu u danai ni, “Mi baci a kufuɗa? I ta̱ a kufuɗa a yaꞋanka yi ili dem, vuza na baci u nekei ka̱ɗu a̱ ubuta̱ u Ka̱shile.”

²⁴Gogo lo a̱ ubuta̱ wa, ɗa kesheku ka maku ka̱ ɗengusa̱i ka̱la̱ka̱tsu, “N neke ta̱ ka̱ɗu ka̱ va̱. Lokoko mu ukpa̱ɗi u kuneke u ka̱ɗu u va̱.”

²⁵Ana Yesu we enei ka̱bunda̱i ka uma a̱ kuta̱wa̱ m moloko, ɗa u dansukai wunla̱i u gbani-gbani wa, u danai, “Avu wunla̱i u gbani-gbani u tsubebe, n dana wu ta̱, ka̱sa̱kpa̱ yi, ka̱ta̱ vu bana vu doku vu kumba yi ba.”

²⁶Ana wunla̱i u gbani-gbani wo orukpoi, ɗa a gbashangi maku ma a iɗika ka̱u, ɗa ikyamba i ni i ka̱na̱i kujeꞋe, ɗa a̱ ka̱sa̱kpa̱i ni. Ɗa maku ma mo okpoi an ka̱kuwushi. Ali uma o yoku a danai, “Maku ma ma̱ kuwa̱ ta̱.” ²⁷Amma ɗa Yesu u ka̱na̱i ni kukiye ɗa u ɗengusa̱i, ɗa ta na u ɗenga̱i kashani.

²⁸Ana Yesu u uwai a kpaꞋa, ɗa mukumitoni n ni me ecei ni endeꞋen ni. A danai, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa tsu kpa̱ɗa̱i kufuɗa kuloko le?”

²⁹Ɗa u danai le, “Ili i nan lo ya̱ kuta̱ ba, sai koɓolo n kavasa.”

Yesu u doku u dansai ukuna wu ukpa̱ u ni

(Mat. 17:22-23; Luk. 9:43-45)

³⁰A̱ ka̱sa̱kpa̱i ubuta̱ u nan lo, ɗa a pasamgbanai a uɓon u Ga̱lili. U ciga ta na vuza u yeve ba. ³¹Adama a na wi ta̱ o kuyotsongusu mukumitoni n ni, ɗa u danai le, “I ta̱ e kuneke Maku ma Vuma e ekiye a uma, i ta̱ kpamu a kuna yi, amma u yaꞋan baci ayin a tatsu wi ta̱ a̱ kuɗenga̱.”

³²Amma ele ta na e yeve kadanshi ka ba. I ta̱ kpamu a kupana wovon u kece yi.

Vuzagbayin o tsugono tsu gaɗi

(Mat. 18:1-5; Luk. 9:46-48)

³³Ɗa a yawai a Kafarnahum, ana u uwai a kpaꞋa, ɗa we ecei le, “Kanananai ka̱ iya̱n kaꞋa i ciya̱i kuyaꞋan a uye?”

³⁴Amma ɗaɗa a paɗai bini, adama a na a uye wa a̱ ka̱na̱ ta̱ kuyaꞋan kanananai ko yayi u kokpo vuza gbayin vi le? ³⁵Ɗa u da̱sa̱ngi u ɗekei Kupanazere a ɗa u danai, “Vuza na baci de dem, wi a kuciga tsugbayin, sai wo okpo vuza kenu, kagbashi ka uma kpamu dem.” ³⁶Ɗa u ɗikai maku me kenu mo yoku ɗa u zuwai e mere me le. Ɗa wo oɓongi maꞋa ɗa u danai, ³⁷“Vuza na baci de dem wi isai maku me kenu tsu nam pa adama a kula ku va̱, mpa ɗa wi isai. Vuza na kpamu wi isai mu, mpa ɗa wi isai koci ba, amma wi isa ta̱ vuza na u suki mu.”

Vuza na u iwain tsu ba, vuza tsu ɗa

(Luk. 9:49-50)

³⁸Ɗa Yahaya u danai ni, “Malum, ce ene ta̱ vuza o kuloko wunla̱i u gbani-gbani n kula ku nu, ɗa tsu sa̱nka̱i ni, adama a na wi o kutono tsu ba.”

³⁹Amma ɗa Yesu u danai, “Ka̱ta̱ i sa̱nka̱ yi ba. Babu vuza na u kuyaꞋan ili i mereve n kula ku va̱, ka̱ta̱ a kubana megeshe u shikasa mu.

⁴⁰“Vuza na baci de dem wi a tsurala n a̱tsu ba, vuma vu nan lo va vuza tsu ɗa. ⁴¹Vuza na baci de dem, u neꞋi ɗa̱ mini mo kusoꞋo adama a na a̱ɗa̱ aza a̱ Kirisiti Kishi a ɗa. Mi ta̱ a kudana ɗa̱, wi a kunamba katsupu ka̱ ni ba.”

Ili i na i tsu zuwa kuyaꞋan ku unushi

(Mat. 18:6-9; Luk. 17:1-2)

⁴²“Vuza na baci de dem, u zuwai muku n wawaꞋa n nam pa n na n nekei ka̱ɗu nu mpa a yaꞋan unushi, u kulaꞋa ta̱ n kugaꞋan a shiyaka yi n kutali e kuɗeku, ka̱ta̱ a vakangu yi a mala. ⁴³Kukiye ku nu ki baci a kuzuwa wu vi yaꞋan unushi, gbatya ku ɗa. U kulaꞋa ta̱ n kugaꞋan vu uwa a kpaꞋa ku Ka̱shile n kukiye ku te, an va uwa a akina a na a̱ kukima̱ ba, n ekiye e re a̱ nu dem. ⁴⁴[Azun a na o kusovo le punu i a̱ kukuwa̱ ba, akina a na i punu feu a̱ kukima̱sa̱ ba.] ⁴⁵Kune ku nu ki baci a kuzuwa wu vi yaꞋan unushi, gbatya ku ɗa. U laꞋa ta̱ n kugaꞋan vu uwa a kpaꞋa ku Ka̱shile n kune ku te, an va uwa akina n ene e re. ⁴⁶[Azun a na o kusovo le punu i a̱ kukuwa̱ ba, akina a na i punu feu a̱ kukima̱sa̱ ba.] ⁴⁷Ka̱shi ka̱ nu ki baci a kuzuwa wu vu yaꞋan unushi, kongoro kaꞋa. U laꞋa ta̱ n kugaꞋan vu uwa a kpaꞋa ku Ka̱shile n ka̱shi ke te, an va uwa akina n a̱shi e re. ⁴⁸Azun a na a kutakuma le punu i a̱ kukuwa̱ ba, akina a na i punu feu a̱ kukima̱sa̱ ba.

⁴⁹“N akina a ɗa a kulapula uma dem, uteku u na a tsu lapula ili nu mkpaɗi.

⁵⁰“Mkpaɗi mi ta̱ n ugaꞋin, amma n na̱mgba̱ baci, n iya̱n i ɗai a kulapula n ɗa?

“Yongoi tsu mkpaɗi punu a̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i yongo mayin n uma dem.”

Kuyotsongusu ku kuna ku yolo

(Mat. 19:1-12; Luk. 16:18)

¹Ɗa Yesu u ɗenga̱i lo a̱ ubuta̱ wa, ɗa u bonoi a uɓon u Yahuda n upashi u Kuɗolu ku Urdu. Ɗa ka̱bunda̱i ka uma ka ko doku ka banai wa̱ ni, ɗa u doku u ka̱na̱i kuyotsongusu le uteku u na u ci yaꞋansa.

²Ɗa Afarishi o yoku a banai wa̱ ni, adama a na o kondo yi. Ɗa e ecei ni, “U gaꞋan ta̱ vuma u loko vuka vi ni?”

³Ɗa Yesu wu ushuki le, “Yi ɗa̱i wila̱ u Musa u danai ɗa̱ i yaꞋan?”

⁴Ɗa a danai, “Musa wu ushuku tsu ta̱ ci neke katagarda ka kuna yolo, yeve vu loko yi.”10:4 K.Wil. 24:1-4.

⁵Ɗa Yesu u danai le, “Adama a ugbawansuvu u ɗa̱ u ɗa, Musa u ɗanakai ɗa̱ katagarda tsu nan lo. ⁶Amma a ayin a̱ ugiti wa aduniyan Ka̱shile ka yaꞋan le ta̱ vali n vuka.10:6 Ugi. 1:27; 5:2.⁷Adama a nannai, vuma wi ta̱ a̱ kuka̱sa̱kpa̱ esheku a̱ ni n a̱na̱ku a̱ ni, u bono u ɓolongu ka̱ci ka̱ ni okpo vi te n vuka vi ni. ⁸Ka̱ta̱ ele aza e re a o okpo ikyamba i te. A buwa kpamu aza e re ba, amma vuza te.10:8 Ugi. 2:24.⁹Adama a nannai ili i na Ka̱shile ko ɓolongi, ka̱ta̱ vuza u pece i ɗa ba.”

¹⁰Ana o bonoi a kpaꞋa, ɗa mukumitoni n ni o doku e ecei ni ukuna u nan lo wa. ¹¹Ɗa wu ushuki le, “Vuza na baci de dem u lokoi vuka vi ni, ɗa u zuwai vi yoku, tsugbani tsu ɗa wi a kuyaꞋan n a̱yi. ¹²Vuka vu ɗenga̱i baci u vali vi ni, ɗa u banai wo oloi vuza yoku, tsugbani tsu ɗa wi a kuyaꞋan feu.”

Yesu u zuwakai muku una̱singai

(Mat. 19:13-15; Luk. 18:15-17)

¹³Ɗa uma a̱ ka̱na̱i kutusa̱ka̱ yi m muku, adama a na u saꞋwa le. Ɗa mukumitoni n ni a̱ ka̱na̱i kusa̱nka̱ le. ¹⁴Ana Yesu we enei nannai, ɗa ka̱ɗu ka̱ ni ka̱ na̱mgba̱i. Ɗa u danai le, “Ka̱sa̱kpa̱i muku n wawaꞋa n ta̱wa̱ wa̱ va̱, ka̱ta̱ i sa̱nka̱ le ba, adama a na tsugono tsu Ka̱shile icuꞋu i le i ɗa ci a kuciga. ¹⁵N dana ɗa̱ mayun, vuza na baci de dem wi isai tsugono tsu Ka̱shile tsu muku ba, wi a kuꞋuwa a tsu ɗa ba.” ¹⁶Ɗa Yesu wo oɓongi le, ɗa u zuwakai le una̱singai.

Kolobo ku uciyi

(Mat. 19:16-30; Luk. 18:18-30)

¹⁷Ana wi a̱ kugita̱ nwalu a kubana a Urishelima, ɗa vuma vi yoku u sumai u ta̱wa̱i u Yesu, ɗa u kuɗa̱ngi kelime ka̱ ni, we ecei, “Malum ma singai, ili i singai ye ne i ɗai n kuyaꞋan ka̱ta̱ n ciya̱ wuma u babu uteku?”

¹⁸Ɗa Yesu we ecei ni, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa vi ɗekei mu malum ma singai? Sai Ka̱shile endeꞋen ɗa vuza singai. ¹⁹Avu vi yeve ta̱ ɗe ili i na wila̱ u danai, ka̱ta̱ vu una vuza n ucikali u nu ba. Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani ba. Ka̱ta̱ vi yaꞋan uboki ba. Ka̱ta̱ vi yaꞋan kadanshi ki ili i na vu kpa̱ɗa̱i kuyeve ba. Ka̱ta̱ vi lyaꞋa vuza ba. Cikpa eshevu koɓolo n a̱na̱vu.”10:19 Kut. 20:12-16; K.Wil. 5:16-20.

²⁰Ɗa wu ushuki, “Malum, mpa n tono ta̱ ɗe ili i nan lo dem, ali mpa maku me kenu.”

²¹Ɗa Yesu u la̱na̱i ni n a̱shi a ucigi. Ɗa u danai ni, “Ili i te i ɗa yo okpoi koci i na i gaꞋin vi yaꞋan. Bana vi denge ili i na vi n i ɗa dem, ka̱ta̱ vu peceke aza a unambi. Vi ta̱ a̱ kuciya̱ uciyi na ɗe gaɗi, ka̱ta̱ vu ta̱wa̱ vu tono mu.” ²²Ana u panai nannai, ɗa u lazai n asuvu a̱ ni una̱mgbi, adama a na wi ta̱ n uciyi n a̱bunda̱i.

²³Ɗa Yesu u kpatalai u la̱na̱i mukumitoni n ni. Ɗa u danai le, “Dikyai ɗa vuza vu uciyi u kene tsugono tsu Ka̱shile.”

²⁴Ɗa mukumitoni n ni n yaꞋin mereve ma kadanshi ma̱ ni. Ɗa u doku u danai le, “A̱ɗa̱ muku n va̱, dikyai ɗa vuma vu uciyi u kufuɗa wa kene tsugono tsu Ka̱shile.† ²⁵U laꞋa ta̱ n ɗevu karakuma ka uwa n vunu vu vubele, a na vuza vu uciyi wa kene tsugono tsu Ka̱shile.”

²⁶Ɗaɗa mukumitoni n doku n yaꞋin mereve n a̱bunda̱i, ɗa a danai, “Ta baci nannai, yayi wo tamkpamu u kuciya̱ wishi?”

²⁷Ɗa Yesu wi indai le, ɗa u danai, “A̱ ubuta̱ u uma ili i nan lo ya kuyaꞋan ba. Amma a̱ ubuta̱ u Ka̱shile, ili i nan lo dem yi ta̱ a kuyaꞋan.”

²⁸Ɗa Biturusu u danai ni, “A̱tsu tsu ka̱sa̱kpa̱ ta̱ ili dem, adama a na tsu tono wu.”

²⁹Ɗa Yesu u danai, “E, ta nannai mi ta̱ a kudana ɗa̱. Vuza wi lo vuza na u kuka̱sa̱kpa̱ kpaꞋa ku ni, ko ataku, ko nkoshi n ni adama a̱ va̱, ko u ka̱sa̱kpa̱i a̱na̱ku, ko esheku, ko muku n ni, ko ali kashina ka̱ ni dem, adama a̱ va̱ koɓolo n Arabali a Singai a̱ va̱ ka̱ta̱ u kpa̱ɗa̱ kuciya̱ katsupu ba. ³⁰Gogo na a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nam pa i ta̱ a̱ kuciya̱ katsupu ke le n a̱bunda̱i. I ta̱ kuciya̱ iꞋuwa, n aza e le, n itaku, n ina̱ku, m muku, koɓolo n ashina, n atakaci kpamu. Ka̱ta̱ a kubana kelime a̱ ciya̱ wuma u babu uteku. ³¹Amma aza e kelime n a̱bunda̱i i ta̱ kokpo aza a̱ ka̱ca̱pa̱, ka̱ta̱ aza a̱ ka̱ca̱pa̱ o kokpo aza e kelime.”

Yesu u doku u danai uteku u na u kukuwa̱

(Mat. 20:17-19; Luk. 18:31-34)

³²Ele a̱ ka̱tsuma̱ ka nwalu a kuyawa a Urishelima, Yesu kelime ke le, ɗa mukumitoni n ni n ka̱na̱i kuyaꞋan mereve. Aza a na kpamu i o kutono le, ɗa wovon u ka̱na̱i le. Ɗa u ɗekei Kupanazere a paki, ɗa u ka̱na̱i kudana le ili i na i kuciya̱ yi. ³³Ɗa u danai le, “A̱tsu ɗa na a kubana a Urishelima i ta̱ e kuneke Maku ma Vuma, a̱ ubuta̱ u anan ganu vu gbagbaꞋin, koɓolo nu nlum n wila̱. I ta̱ a kuyaꞋanka yi afada a̱ ukpa̱, ka̱ta̱ e neke yi e ekiye a Aza̱ka̱yimbi, adama a na a una yi. ³⁴Ka̱ta̱ a̱ ka̱na̱ kuzoꞋoso yi, n a̱ ciꞋikpa̱i ni ntsa̱n. I ta̱ a kulapa yi, ka̱ta̱ a una yi. Amma u yaꞋan baci ayin a tatsu wi ta̱ a̱ kuɗenga̱.”

Ufolu u Yakubu n Yahaya

(Mat. 20:20-28)

³⁵Ɗa Yakubu n Yahaya muku n Zabidi, a yawai ɗevu n a̱yi, ɗa a danai, “Malum, ci ta̱ a kuciga vi yaꞋanka tsu ili i na tsu folonoi nu dem.”

³⁶Ɗa wu ushuki, “Yi ɗa̱i yi a kuciga n yaꞋanka ɗa̱?”

³⁷Ɗa a danai ni, “A kanna ko tsugono ka̱ nu, ka̱sa̱kpa̱ vuza te vu tsu u da̱sa̱ngu e kukiye ku singai ku nu, vuza te e kukiye ku ugula̱.”

³⁸Ɗa wu ushuki le, “I yeve ili i na yi o kufolono ba. Yi ta̱ a kufuɗa yo soꞋo matan ma atakaci ma na mi o kusoꞋo? Yi ta̱ a kufuɗa ya yaꞋan kusumbu ka atakaci ku na i a kuyaꞋanka mu?”

³⁹Ɗa a danai Yesu “E, ci ta̱ a kufuɗa.”

Ɗa u danai le, “Yi ta̱ o kusoꞋo matan ma atakaci ma na mi o kusoꞋo. Ka̱ta̱ a yaꞋanka ɗa̱ kusumbu ka atakaci ku na a kuyaꞋanka mu feu. ⁴⁰Amma ida̱shi e kukiye ku singai ko ugula̱ ku va̱, na lo ka̱ va̱ kaꞋa ba, ma kufuɗa me neke ɗa̱ ba. Ka̱shile kaꞋa ke kuneke vuza na u ɗamgbai a̱ ubuta̱ u na u foɓusokoi ni.”

⁴¹Ana mukumitoni kupa n ni n na m buwai m panai nannai, ɗa a̱ ka̱na̱i kupana wupa u Yakubu n Yahaya. ⁴²Ɗa Yesu u ɗekei le ɗa u danai le, “I yeve ta̱ aza a na a zuwai o okpo azagbagbaꞋin a uma a aduniyan, i ta̱ n utsura a̱ ka̱ci ke le. ⁴³Amma ta ci a kuyaꞋan nannai n a̱ɗa̱ ba, vuza na baci de dem wa kuciga kokpo vuza gbayin a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, mayun ɗa wo okpo kagbashi ka aza a̱ ni. ⁴⁴Vuza na baci kpamu wi a kuciga tsugbayin dem, sai wo okpo kagbashi ka uma ra̱ka̱. ⁴⁵Maku ma Vuma ma̱ ta̱wa̱ adama a na uma a yaꞋanka yi tsugbashi ba, amma adama a na u yaꞋanka uma tsugbashi. Ka̱ta̱ u neke wuma u ni dem, adama a na wi isa uma ra̱ka̱.”

Yesu u potsokpoi ka̱yimba̱ Batimawu

(Mat. 20:29-34; Luk. 18:35-43)

⁴⁶Ɗaɗa a yawai Jeriko, a̱yi a̱ kuta̱ Jeriko m mukumitoni n ni koɓolo n uma n a̱bunda̱i, ɗa ka̱yimba̱ ko yoku ka na e ci ɗeke Batimawu, ulobo u Timawa. A̱yi lo ida̱shi a̱ ka̱kina̱ ku uye a kuyaꞋan ufolu. ⁴⁷Ana u panai izumgbi i Yesu vu Nazara a kulaza, ɗa u gita̱i kuɗengusa̱ ka̱la̱ka̱tsu, “Yesu, maku ma Dawuda, pana asuvayali a̱ va̱.”

⁴⁸Uma n a̱bunda̱i a dansukai ni, a danai u paɗa bini, amma a̱yi u paɗa bini ba. Ɗa u doku u lyaꞋi kelime n kuɗeke, “Maku ma Dawuda, pana asuvayali a̱ va̱.”

⁴⁹Ɗa Yesu u shamgbai, ɗa u danai, “Ɗekekei mu a̱yi u ta̱wa̱.” Ɗa e ɗekei ka̱yimba̱ ka, a danai ni, “Pana Arabali a Singai, ɗenga̱, wi ta̱ e kuɗeke wu.”

⁵⁰Ɗa u vakangi ogbodo a̱ ni, ɗa u ɗenga̱i gogoꞋo a kubana u Yesu.

⁵¹Ɗa Yesu we ecei ni, “Yi ɗa̱i vi a kuciga n yaꞋanka wu?”

Ɗa ka̱yimba̱ ka ka danai, “Malum, mi ta̱ a kuciga me ene ubuta̱.”

⁵²Ɗa Yesu wu ushuki ni, “YaꞋan nwalu n nu, uneki ka̱ɗu ka̱ nu u potsokpo wu ta̱.”

Gogo lo, ɗa u ka̱na̱i kene ubuta̱, ɗa u tonoi Yesu.

Yesu u uwai a Urishelima

(Mat. 21:1-11; Luk. 19:28-40; Yah. 12:12-19)

¹Ele a kuyawa a Urishelima, ɗevu m Bataji m Bataniya, a uɓon u Kusan ku Zaitun. Ɗa Yesu u suki mukumitoni n ni, aza e re. ²U danai le, “Banai a̱ likuci i na yi kelime ka̱ ɗa̱. I yawa baci ɗe, gogo va lo yi ta̱ a kucina ɗe maku ma majaki ma na ka̱ta̱ a saꞋwai kukumba ba. Shikpai ni ka̱ta̱ i tuka̱ mu. ³Vuza na baci de dem, we ecei ɗa̱, ‘Yi ɗa̱i i zuwai ɗa yi a kuyaꞋan nannai?’ Danai ni, ‘Vuzagbayin ɗa wi a kuciga maꞋa, wi ta̱ kpamu o kubonoko m maꞋa gogo na.’ ”

⁴Ɗa a lazai a kubana, ɗa a yawai a cinai maku ma majaki ma ushiyi, a̱ utsutsu u kpaꞋa ɗevu n uye, ɗa a shikpai maꞋa. ⁵Aza a na i lo kashani lo a̱ ubuta̱ wa e ecei le, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa yi a kushikpa maku ma majaki ma?”

⁶Ɗa a danai le ili i na Yesu u danai le a dana. Ɗa a̱ ka̱sa̱kpa̱i le a lazai m maꞋa. ⁷Ɗa a bankai Yesu m maku ma majaki ma. Ɗa o poloi aminya e le gaɗi, ɗa Yesu u kumbai. ⁸Ɗa uma n a̱bunda̱i o poloi aminya e le a uye. Ɗa aza o yoku a banai o koɗoi a̱vuku11:8 Yah. 12:13. ɗa o poloi a uye wa.⁹Aza a na i kelime n ka̱ca̱pa̱, a̱ ka̱na̱i kucanana ishipa, a danai,

“Hosana!† Ka̱shile ka zuwaka yi una̱singai, vuza na wi a kuta̱wa̱ wa̱ tsu n kula ku Vuzavaguɗu!11:9 Ishp. 118:25-26.

¹⁰Ka̱shile ka zuwaka tsugono ce esheku a̱ tsu Dawuda una̱singai. Cikpai Ka̱shile! Hosana!”

¹¹Ɗa u uwai a Urishelima, ɗa u banai A̱Ꞌisa̱ a Gbayin. Ana u la̱na̱i ili dem mayin ɗa u lazai adama a na kulivi ku yaꞋin ta̱ ɗe. Ɗa wu uta̱i o kubono a Bataniya koɓolo n Kupanazere a.

Yesu u yaꞋankai ma̱biri una̱

(Mat. 21:18-19)

¹²Ana kayin ka asai, ana a̱ ka̱sa̱kpa̱i Bataniya, ɗa kambulu ka̱ ka̱na̱i ni. ¹³Ana we enei ma̱biri n a̱vuku n a̱bunda̱i, ɗa u banai ko u kuciya̱ umaci u ni ka̱ta̱ u lyaꞋa. U yawai ɗe we ene ili ba, adama a na ayin a limata a̱ ni a ɗa ba. ¹⁴Ɗa u danai maɗanga ma, “Vuza u kudoku wa lyaꞋa umaci u nu ba.”

Mukumitoni n ni ta na m panaka yi ta̱ ana wi a kadanshi ka.

Yesu u lokoi aza a tsulaga a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin

(Mat. 21:12-17; Luk. 19:45-48; Yah. 2:13-22)

¹⁵Ana a yawai a Urishelima,† Yesu u uwai a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin, ɗa u lokoi aza a na i a tsulaga punu. U mutsukpa̱i irikpa a aza a na i a kusabaꞋasa ikebe kakau punu, ɗa u mutsukpa̱i irikpa a aza a na i e kudenge ntapambara. ¹⁶Ɗa u sa̱nka̱i aza a na a i a kubana n o bonoi a̱ A̱Ꞌisa̱ a n ucanuku. ¹⁷Ɗa u yaꞋankai le kadanshi, “Ta a ɗanai nannai a kadanshi ka̱ Ka̱shile:

‘KpaꞋa ku va̱ i ta̱ e kuɗeke ku ɗa ubuta̱ wa avasa, adama a uma dem.’11:17 Ish. 56:7; Ir. 7:11. Amma a̱ɗa̱ i bonokoi ku ɗa ubuta̱ wa aza a kalyaꞋa n oboki.”

¹⁸Ana anan ganu vu gbagbaꞋin nu nlum n wila̱ m panai nannai, ɗa a̱ ka̱na̱i kula̱nsa̱ uye u na a kuna yi. I ta̱ a kupana wovon, adama a uteku u na uma i a kupana uyoꞋo kuyotsongusu ku ni.

¹⁹Ana kulivi ku yaꞋin, ɗa Yesu m mukumitoni n ni a̱ ka̱sa̱kpa̱i likuci ya.

Ubuta̱ u na ma̱biri me ɗekpei

(Mat. 21:20-22)

²⁰Ele a kulaza lo n usana, ɗa e enei ma̱biri ma me ɗekpei n aralu a̱ ni dem. ²¹A̱yi Biturusu u ciɓai, ɗa u danai Yesu, “Malum, inda biꞋi ma̱biri ma na vu yaꞋankai una̱ va me ɗekpe ɗe.”

²²Ɗa Yesu u danai le, “Nekei a̱ɗu a̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ u Ka̱shile. ²³Mayun mi ta̱ a kudana ɗa̱, vuza na baci de dem u nekei ka̱ɗu ka̱ ni wa̱ va̱, wi ta̱ a kufuɗa wa dana kusan ku ɗenga̱, ku bana kuyikpa̱ a mala, ku ɗa ki ta̱ a kupanaka yi. ²⁴Mayun ɗa mi a kudana ɗa̱, ili i na baci de dem i folonoi n kavasa, ɗa i nekei a̱ɗu, yi ta̱ a̱ kuciya̱ i ɗa. ²⁵Ayin a na baci de dem i shamgbai a kuyaꞋan kavasa, yi baci n vuza na i remei a̱ ka̱ɗu ka̱ ɗa̱, sai i cinukpa. Adama a na esheku a̱ ɗa̱ a na i gaɗi feu, a cinukpaka ɗa̱ unushi u ɗa̱. ²⁶[A̱ɗa̱ yi baci a kucinukpaka aza a̱ ɗa̱ unushi ba, ta feu Esheku a̱ ɗa̱ nannai a kucinukpaka ɗa̱ unushi u ɗa̱ ba.]”

E ecei Yesu ubuta̱ u na u ciya̱i utsura u ni

(Mat. 21:23-27; Luk. 20:1-8)

²⁷Ana o bonoi a Urishelima, Yesu a̱ kula̱na̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin. Ɗa anan ganu vu gbagbaꞋin nu nlum n wila̱ koɓolo nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ dem a banai wa̱ ni. ²⁸Ɗa e ecei ni, “Nu utsura we ne u ɗai vi a kuyaꞋan ili i nam pa? Ko yayi u nekei nu utsura u kuyaꞋan ili i nam pa?”

²⁹Ɗa Yesu wu ushuki le, “Mi ta̱ a kuyaꞋanka ɗa̱ keci ku te. Mi ta̱ a kuciga yu ushuku mu, ka̱ta̱ mpa feu n yeve n dana ɗa̱, ko n utsura we ne u ɗai, mi a kuyaꞋan ili i nam pa. ³⁰Kusumbu ka akucina ku na Yahaya† u yaꞋin, ku uma ku ɗa ko ku Ka̱shile? Danai mu.”

³¹Ɗa a̱ ka̱na̱i kugoɗumo uteku u le, “Tsu dana baci ubuta̱ u Ka̱shile u ɗa, wi ta̱ a kudana, ‘Yi ɗa̱i i zuwai ɗa i kpa̱ɗa̱i kushuku n a̱yi?’ ³²Tsu dana baci kpamu ubuta̱ u uma ɗa.” I ta̱ a kupana wovon u uma, adama a na uma ushuku ta̱ Yahaya keneki kaꞋa. ³³Adama a nan lo, ɗa a̱ ushuki Yesu, “Ci yeve ba.”

Ɗa Yesu wu ushuki le, “Ma kudana ɗa̱ feu ko te ɗai n ciya̱i utsura u na mi a kuyaꞋansa ili i nan lo ba.”

Agisana a aza a zamalinga a gbani-gbani

(Mat. 21:33-46; Luk. 20:9-19)

¹Ɗa Yesu u danai, “Panai arabali a nam pa: Vuma vi yoku ɗa u yaꞋin kashina ka̱ nɗimbi. Ɗa u kanzai kaꞋa u ka̱ra̱Ꞌa̱ka̱i, ɗa u ga̱va̱i ubuta̱ u na a kupisha umaci wa punu, ɗa u maꞋi ubuta̱ ugaɗi adama a vuza na u kindaka yi kashina ka. Ɗaɗa u zuwai aza a zamalinga a lapulaka yi kaꞋa, ɗa u lazai a kubana nwalu. ²Ana ayin a yaꞋin a na a taꞋa umaci wa, ɗa u suki kagbashi ka̱ ni wa acimbi wa adama a na wi isaka yi i na u ciya̱i. ³Ana aza zamalinga e enei ni, ɗa e remei kagbashi ka. Ɗa a lapai, ɗa o lokoi ni u bono a kpaꞋa ekiye agaɗa. ⁴Ɗa u doku u suꞋuki le kagbashi ko yoku. Ɗa a lapai ni a kaci. Ɗa e nekei ni wono o lokoi ni kpamu o kubono a kpaꞋa babu ili. ⁵Ɗa vuma va u doku ɗa u suki kagbashi ko yoku, ɗa nam pa ɗa a unai ni. Vuma va u suku ta̱ uma n a̱bunda̱i, a unai aza o yoku ɗa a lapai aza o yoku n o govoi. ⁶Nam pa vuma vu kashina va u buwa ta̱ n vuza te adama a na u suku, maku ma̱ ni ma na u cigai n a̱bunda̱i. Ɗa u suki ni u danai, ‘I ta̱ kpamu a kupana wovon u ni.’ ⁷Ana aza a zamalinga a e enei ni. Ɗa a danai, ‘Magaji ma̱ ni ma na ɗe a̱ kuta̱wa̱, yaꞋan tsu una yi, ka̱ta̱ a̱tsu tamkpamu tso okpo ci lyaꞋa agadu a̱ ni.’ ⁸Ɗa a̱ ka̱na̱i ni, ɗa unai, a ɗikai ni a vakangi ni pulai vu ubaru.

⁹“Yi ɗa̱i i gaꞋin vuza vu kashina vu nan lo va u yaꞋan? Sai u bana wu una aza a zamalinga a ra̱ka̱, ka̱ta̱ u zuwa aza o yoku. ¹⁰Ka̱ta̱ i saꞋwa kene punu a Katagarda ka Ciɗa ba? Ana a danai,

‘Katali ka na amaꞋi a iwain, ka ɗa ko okpoi kenene ke mere.

¹¹Na lo va dem ulinga u Ka̱shile u ɗa, wa̱ tsu kpamu ili i mereve i ɗa.’ ”12:11 Ishp. 118:22-23.

¹²Ɗa aza e kelime a Yahuda a̱ la̱nsa̱i uye u na a̱ kuka̱na̱ yi, adama a na e yeve ta̱ n ele ɗa wi a kadanshi, amma i ta̱ o wovon u uma. Ɗa a̱ ka̱sa̱kpa̱i ni biꞋi, ɗa a lazai.

Keci adama a kutsupa ku utafu

(Mat. 22:15-22; Luk. 20:20-26)

¹³Ɗa a̱ suꞋuki ni Afarishi† o yoku, n uma a̱ Hiridu, adama a na i ta̱ a kuciga a̱ ciya̱ Yesu n unushi. ¹⁴Ana a yawai, ɗa e ecei Yesu, a danai, “A̱tsu ci yeve ta̱ avu vuma vu mayun ɗa. Avu kpamu ili i bura wu n izagbushi ba, vu ɗika ta̱ uma dem derere, ayin tutu vi ta̱ o kuyotsongusu uma ili i Ka̱shile. Dana tsu, derere ɗa tsu tsupa Mogono Kaisa utafu, ko tsu tsupa ba?”

¹⁵Ana u yevei ili i na i a kudansa a̱ a̱ɗu e le, ɗa we ecei le, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa yi o kukondo mu tsu nam pa? Tuka̱i mu n vikebe12:15 La̱na̱ a kaci ku udani “Ikebe”, punu ɗe ka̱ta̱ vu la̱na̱ “Dinari” a̱ Ubuta̱ wi ili i Kuyeve. vi dinari me ene.”

¹⁶Ana a̱ tuka̱i ni, ɗa we ecei le, “Kululu, n kula ku yayi ki punu a̱ ubuta̱ u vikebe va?”

Ɗa a̱ ushuki ni, “Ku Kaisa ku ɗa.”

¹⁷Ɗa u danai le, “Nekei Kaisa ili i na yi i Kaisa, ka̱ta̱ i neke Ka̱shile kpamu ili i na yi i Ka̱shile.”

Ɗa uma a yaꞋin mereve ma̱ ni n a̱bunda̱i.

A yaꞋin keci ka aza a na a̱ kuɗenga̱ a kasaun

(Mat. 22:23-33; Luk. 20:27-40)

¹⁸Uma o yoku a ɗa e ci ɗeke le A̱sa̱dukiya, aza a na a̱ kpa̱ɗa̱i kushuki a na vuma u kuwa̱ baci u kuɗenga̱. Ɗa a banai wa̱ ni, ɗa e ecei ni, ¹⁹“Malum, a̱yi Musa u ɗanaka tsu ta̱, u danai vuza na baci vuza ni u kuwa̱i, ɗa u ka̱sa̱kpa̱i vuka babu na vu matsai. Vuza ni u sosuku vuka va, adama a na u matsaka vuza ni muku. ²⁰Uma o yoku a ɗa i ta̱ uma e cindere. Vuza iyain u yaꞋin yolo, ɗa u kuwa̱i u ka̱sa̱kpa̱ kucina̱ ba. ²¹Ɗa vuza ire u sosuki vuka va, ɗa u kuwa̱i babu kucina̱ kpamu ali a kubana u vuza tatsu feu nannai. ²²Ɗa a̱ kuwa̱i ele uma e cindere e le dem babu a̱ ka̱sa̱kpa̱ kucina̱, ali ɗa vuka va feu vu ta̱wa̱i vu kuwa̱i. ²³To, kanna ka na uma a̱ kuɗenga̱ a̱ ukpisa̱, vuka vi yayi wa kuɗamgba wo kokpo? Adama a na ele uma e cindere dem o sosuku yi ta̱.”

²⁴Ɗa Yesu wu ushuki le, “A̱ɗa̱ va adama a nan lo a ɗa i puwa̱nka̱i. Adama a na i yeve kadanshi ka̱ Ka̱shile ba, ɗa kpamu i kpa̱ɗa̱i kuyeve utsura u Ka̱shile. ²⁵Ayin a na baci a̱kpisa̱ a̱ ɗenga̱i, a kuyaꞋan yolo ba, i ta̱ o kokpo tsa alingata a̱ Ka̱shile. ²⁶Ukuna u kuɗenga̱ ukpisa̱, ka̱ta̱ i kece a katagarda adama a ili i na Ka̱shile ka danai Musa, a̱ ubuta̱ u na maɗanga mi a̱ kukula̱ ba? U danai ni ‘Mpa ɗa Ka̱shile ki Ibrahim† n ki Ishaku n ka Yakubu?’ ²⁷A̱yi Ka̱shile ka aza a wuma kaꞋa, amma Ka̱shile ka̱ a̱kpisa̱ ba. Mayun i puwa̱nka̱ ta̱ ka̱u.”

Wila̱ u na u laꞋi m gbayin

(Mat. 22:34-40; Luk. 10:25-28)

²⁸Ɗa malum ma̱ Wila̱† mo yoku ma yawai, ɗa u cinai le a kanananai. Ana we enei Yesu wu ushuki le mayin, ɗa we ecei, “Wila̱ u Ka̱shile u ne u ɗai u laꞋi tamkpamu?”

²⁹Ɗa Yesu u danai ni, “Ili i iyain i na i laꞋi m gbayin i ɗaɗa: ‘Zuwai atsuvu i pana, a̱ɗa̱ Israila. Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ tsu a̱yi ɗa endeꞋen. ³⁰Vi ciga Ka̱shile Vuzavaguɗu endeꞋen n ka̱ɗu ka̱ nu ra̱ka̱, n wuma u nu ra̱ka̱, m ma̱riki ma̱ nu ra̱ka̱, n utsura u nu dem.’12:30 K.Wil. 6:4-5.³¹Ili i re i ɗaɗa, ‘Vi ciga vuza nu uteku u na vi cigai ka̱ci ka̱ nu.’12:31 A.Gan. 19:18. Babu ili i na kpamu i laꞋi na lo.”

³²Ɗa malum ma ma̱ ushuki ni, “Ta nannai Malum, Vuzavaguɗu Ka̱shile a̱yi ɗa endeꞋen, babu vuza yoku.12:32 K.Wil. 4:35.³³Vi ciga yi kpamu n ka̱ɗu ka̱ nu ra̱ka̱, n kuyeve ku nu ra̱ka̱, n utsura u nu feu. Vuza kpamu u ciga vuza ni uteku u na u cigai ka̱ci ka̱ ni. Na lo u laꞋa ta̱ alyuka o kusongu n e kuneꞋe dem.”

³⁴Ana Yesu we enei uteku u na wu ushuki mayin, ɗa u danai ni, “Vu buwa daꞋin n tsugono tsu Ka̱shile ba.”

Ayin a nan lo uma o doku a fuɗa e ece yi ili ba.

Keci adama a maku ma Dawuda

(Mat. 22:41-46; Luk. 20:41-44)

³⁵Yesu o kuyotsongusu uma punu A̱Ꞌisa̱ a Gbayin. Ɗa we ecei le, “Nini ɗai nlum n wila̱ n kudana Kirisiti Kishi maku ma Dawuda maꞋa?

³⁶“Adama a na Ayinviki a̱ Ka̱shile a ɗa a zuwai Dawuda n ka̱ci ka̱ ni u danai,

‘Vuzavaguɗu u danai vuzagbayin vu va̱,

da̱sa̱ngu na e kukiye ku singai ku va̱.

Ali ayin a na n zuwai irala i nu ɗaka vi idasakpatsu i ene a̱ nu.’12:36 Ishp. 110:1.

³⁷“Dawuda n ka̱ci ka̱ ni, u ɗekei ni ‘Vuzavaguɗu vu va̱’, nini ɗai kpamu a̱yi u kokpo maku ma̱ ni?”

Uma n a̱bunda̱i a panai uyoꞋo u kuyotsongusu u ni.

Yesu u dansukai nlum n Wila̱

(Mat. 23:1-36; Luk. 20:45-47)

³⁸A̱yi punu o kuyotsongusu uma, ɗa u danai le, “YaꞋin mayin nu nlum n Wila̱,† aza a na a ci ciga kuꞋukasa ntogu m gbagbaꞋin, i ta̱ kpamu a kuciga uma a̱ kya̱sa̱ le e kuden. ³⁹Koɓolo n kuciga ida̱shi i na i laꞋi n kugaꞋan a̱ kunu ka avasa, n ida̱shi yi ubuta̱ u ka̱ɗiva̱ dem. ⁴⁰Ele ɗa aza a na a ci lyaꞋa ucanuku wa̱ a̱ma̱ci a na ali e le a̱ kuwa̱i, ka̱ta̱ a̱ ka̱na̱ kuyaꞋan kavasa n ugaɗi. Adama a nannai ele ɗa aza a na a kuyaꞋanka afada a gbangam.”

KuneꞋe ku kagapa ka vuka

(Luk. 21:1-4)

⁴¹Ɗa Yesu u da̱sa̱ngi ɗevu n ubuta̱ u kuzuwa ki ikebe a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin, a kinda uma a kuzuwa. Aza a uciyi n a̱bunda̱i a̱ ka̱na̱i kuzuwa punu ikebe n a̱bunda̱i. ⁴²Ɗa kagapa ka vuka ku unambi ko yoku ka na vali vi ni vu kuwa̱i, ku uta̱i ɗe, ɗa u zuwai iyum i re.12:42 La̱na̱ a kaci ku udani “Ikebe”, punu ɗe ka̱ta̱ vu la̱na̱ “Lapta” a̱ Ubuta̱ wi ili i Kuyeve.⁴³Ɗa Yesu u ɗekei mukumitoni n ni, ɗa u danai le, “Kagapa ku unambi ka nam pa, u zuwa ta̱ ka̱u u laꞋi ili i na uma a nan lo a dem a zuwai. ⁴⁴Aza a nan lo a dem e kenuku ta̱, ɗa e nekei punu udukuyan u le. Amma a̱yi ta na u neke ta̱ n unambi u ni dem, n ikebe i na wi n i ɗa ra̱ka̱.”

Yesu u danai uteku u na Urishelima u kuyikpa̱

(Mat. 24:1-2; Luk. 21:5-6)

¹Yesu a̱ kuta̱ punu a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin, ɗa vuza yoku punu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ mukumitoni n ni u danai ni, “Malum, inda biꞋi, uteku u na kumaꞋa ku singai ku a nan ɗe ki, n atali a feu.”

²Ɗa wu ushuki, “Yi ta̱ e kene kumaꞋa ku singai ku nan ɗe? Ko katali ke te ko kokpo u kiyangi a gaɗi vu toku ba. I ta̱ a̱ kufa̱da̱ a ɗa dem.”

Ugiti wa atakaci

(Mat. 24:3-14; Luk. 21:7-19)

³A̱yi lo ida̱shi a Kusan ku Zaitun ku na ki a kinda A̱Ꞌisa̱ a Gbayin, Biturusu n Yakubu n Yahaya koɓolo n Andarawu a̱ ta̱wa̱i wa̱ ni n ka̱bini ɗa e ecei ni, ⁴“Dana tsu wana ɗai a kuyaꞋan ili i nan lo dem. Yi ɗa̱i kpamu iyoci i na ce kene adama a na ci yeve ayin a na ili i nan lo ya yi a̱ kugita̱?”

⁵Ɗa Yesu u danai le, “YaꞋin mayin, adama a na ka̱ta̱ vuza u ta̱wa̱ u ya̱nsa̱ ɗa̱ ba. ⁶Uma n a̱bunda̱i i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ ɗa̱ n kula ku va̱, ka̱ta̱ a dana ele ɗa Kirisiti Kishi. I ta̱ kpamu a̱ kuya̱nsa̱ uma n a̱bunda̱i. ⁷I gita̱ baci kupana arabali o kuvon n ukuna u kuvon, ka̱ta̱ asuvu a̱ ɗa̱ a̱ muɗa̱ ba, ili i nam pa i kuyaꞋan ta̱ ra̱ka̱ amma ka̱ta̱ uteku u ɗa ba. ⁸Iɗika yi ta̱ a̱ kushilika̱ n iɗika i yoku. Tsugono kpamu a̱ kushilika̱ n tsugono ci yoku. Iɗika yi ta̱ a̱ kugba̱ɗa̱sa̱ a̱ ubuta̱ kakau. Kambulu ki ta̱ kpamu a kuyaꞋan n a̱bunda̱i. Ili i nam pa dem yi ta̱ tsu kugita̱ ka̱ a̱ga̱nda̱ a limata.

⁹“Amma ka̱ta̱ i yongo n ugboji, i ta̱ e kureme ɗa̱ a banka a̱ ubuta̱ wa afada, ka̱ta̱ a lapa ɗa̱ a̱ unu a avasa. I ta̱ a kubanka ɗa̱ ubuta̱ wu ngono n anan gomuna adama a̱ va̱, ka̱ta̱ i dana le ukuna u va̱ ɗe. ¹⁰Amma kafu aduniyan o kotso, sai a dana umaci dem Arabali a Singai ra̱ka̱. ¹¹E reme ɗa̱ baci, ɗa a̱ tuka̱i ɗa̱ a̱ ubuta̱ wa afada, ka̱ta̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱ a̱ muɗa̱ adama a ili i na i kudansa ba. Danai le ili i na Ka̱shile ka danai ɗa̱ a ayin a nan lo a, adama a na a̱ɗa̱ ɗa yi a kadanshi ka ba, amma Ayinviki a̱ Ka̱shile† a ɗa.

¹²“Ayin a nan lo vuza wi ta̱ e kuneke vuza ni adama a na a una yi. Kesheku kpamu ki ta̱ a kuyaꞋan nannai m maku ma̱ ni. Muku kpamu i ta̱ a̱ kuɗengusa̱ vishili n isheku i le, ali a zuwa a una le. ¹³Uma n a̱bunda̱i i ta̱ a kuꞋiwan ɗa̱, adama a̱ va̱, amma vuza na baci de dem u gbamai asuvu sai a uteku wi ta̱ a̱ kuciya̱ wishi.

Atakaci a gbangam

(Mat. 24:15-28; Luk. 21:20-24)

¹⁴“Ayin i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ a na a ili yu unata i na i tsu la̱nga̱sa̱ ili ra̱ka̱ i na yi punu o Mololo ma Ciɗa. (U gaꞋan ta̱ vuza vu kukece u yeve.) Aza a na i Yahuda a suma a kubana a nsasan. ¹⁵Vuza na wi kpamu a̱ kunu gaɗi vu kukpa̱Ꞌa̱ ulivanki, ka̱ta̱ u cipa̱ adama a na u bono u ɗika ili i yoku punu ba. ¹⁶Vuza na wi ɗe a kashina ka̱ta̱ u bono adama a na u ɗika ogbodo a̱ ni ba.

¹⁷“Ayin a nan lo, ili ya asuvayali i ɗa wa̱ a̱ma̱ci a na i n a̱tsuma̱, koɓolo n aza a na i o kuwoꞋo muku. ¹⁸YaꞋin kavasa, ka̱ta̱ ayin a nan lo a yawa a gaꞋaka n lyushi ba. ¹⁹Ayin a nan lo atakaci i ta̱ a kuyimkpa n a̱bunda̱i a na a saꞋwai kuyaꞋan ba, ali n ayin a na a yaꞋin aduniyan a nam pa. O kudoku kpamu a yaꞋan a ɗa ba. ²⁰Ishi baci Ka̱shile Vuzavaguɗu u jebe ayin a nan lo ba, babu vuza na u kubuwa n wuma. Amma adama a uma a na u zagbai, ɗa u jebei ayin a.

²¹“Ayin a nan lo a vuza na baci u danai ɗa̱, ‘La̱na̱i, Kishi ka ɗa na, ko a̱yi ɗa na ɗe!’, ka̱ta̱ yu ushuku ba. ²²Adama a na a kuyawa ayin a nan lo Kishi ka aꞋuwa n eneki a aꞋuwa i ta̱ a̱ kuta̱wa̱, ka̱ta̱ a̱ ka̱na̱ kuyaꞋanka ɗa̱ ili i mereve. Adama a na a̱ a̱ ya̱nsa̱ aza na Ka̱shile ka zagbai i baci a kufuɗa. ²³Yongoi n ugboji, gogo na m ɓarangu ɗa̱ ta̱ ɗe adama a kakuna ka nam pa kafu ka̱ gita̱.

Kubono ku Maku ma Vuma

(Mat. 24:29-31; Luk. 21:25-28)

²⁴“Ayin a nan lo, ayin a na atakaci a nan lo a lazai dem, kanna ki ta̱ o okpo ulima̱, wotoi kpamu wo kudoku wa kakana ba. ²⁵Azangata i ta̱ a̱ kuta̱ gaɗi ka̱ta̱ a̱ yikpa̱, utsura u na kpamu wi a̱ a̱da̱nga̱shile wi ta̱ a̱ kugba̱ɗa̱. ²⁶Ayin a nan lo a ɗa yaba dem u kene Maku ma Vuma o kubono e eleshu n utsura u tsugbayin n tsugono. ²⁷Ka̱ta̱ u suku alingata a̱ ni adama a na o ɓolongu a̱ ubuta̱ u te aza a na u zagbai, ele na i daꞋin a̱ ubuta̱ dem a uteku wi iɗika ya aduniyan.

Uma a yaꞋan cicoꞋo m ma̱biri

(Mat. 24:32-35; Luk. 21:29-33)

²⁸“Mi ta̱ a kuciga i yeve ili i yoku ubuta̱ u maɗanga ma̱ ma̱biri. Ayin a na baci acaka a̱ ni o topoi a̱vuku a savu, i yeve ta̱ lyushi i yawa ta̱ ɗevu. ²⁹Nannai kpamu e yene baci ili i nan lo dem i gita̱i, yevei ayin a̱ gita̱ ta̱ kuyawa, i ta̱ lo ɗevu n utsutsu. ³⁰Mayun ɗa mi a kudana ɗa̱, aduniyan a nam pa o kukotso ba, sai ili i na a danai na ra̱ka̱ i shana. ³¹Gaɗi n iɗika yi ta̱ o kukotso, amma kadanshi ka̱ va̱ ki o kukotso ba.

Babu vuza na u yevei kanna ko ayin

(Mat. 24:36-44; Luk. 17:26-30, 34-36)

³²“Amma kanna ka nan lo, ko ayin babu vuza na u yevei, ko alingata a gaɗi, ko Maku ma, sai Esheku a̱ ni endeꞋen. ³³I yongo n ugboji n ufoɓushi kpamu, adama a na i yeve kanna ka ba. ³⁴Kubono ku Maku ma Vuma ki ta̱ uteku u na vuma u yaꞋin nwalu a kubana a̱ ubuta̱, ɗa u ka̱sa̱kpa̱i agbashi a̱ ni n ili i na yaba dem u kuyaꞋan, ɗa u danai vuza na wi a kinda utsutsu wa u yongo ufoɓushi. ³⁵Amma a̱ɗa̱ i yongo ufoɓushi, adama a na i yeve ayin a na vuza kpaꞋa va u kubono ba, ko n kulivi ku ɗa, ko n kayin ka gbayin, ko ntoku isali, ko n usana u ɗa. ³⁶Ka̱ta̱ i ka̱sa̱kpa̱ u bono u cina ɗa̱ alavu ba. ³⁷Ili i na mi a kudana ɗa̱ na, mi ta̱ a kudana uma dem. Mi ta̱ a kudana ɗa̱, ‘Yongoi ufoɓushi!’ ”

E sheshei kuna Yesu

(Mat. 26:1-5; Luk. 22:1-2; Yah. 11:45-53)

¹Ayin e re a ɗa o okpoi, ana a yaꞋan Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai n Ka̱ɗiva̱ ko Burodi vu Moloko.† Ɗa anan ganu vu gbagbaꞋin n nlum n wila̱, a̱ ka̱na̱i kula̱nsa̱ uteku u na a̱ kuka̱na̱ Yesu usokongi adama a na una yi. ²A danai, “Tsa kuyaꞋan nannai ayin a̱ ka̱ɗiva̱ ba, ta lo uma a̱ kuɗengusa̱ vishili.”

A̱ tsunki Yesu maniꞋin ma̱ ma̱gula̱ni

(Mat. 26:6-13; Yah. 12:1-8)

³Ayin a na Yesu wi a̱ likuci i Bataniya, a kpaꞋa ku Sima Ma̱kutu, a̱yi ɗe a kulyaꞋa ilikulyaꞋa, ɗa vuka vu ta̱wa̱i wa̱ ni n kedele ka maniꞋin ka̱ ma̱gula̱ni mi ikebe ka̱u. Ɗa u tsungi maꞋa a kaci ke Yesu.

⁴Aza a na i lo ɗa a panai wupa n a̱bunda̱i, ɗa a̱ ka̱na̱i mecenshenei, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa a̱ la̱nga̱sa̱i maniꞋin mi ikebe nahannai? ⁵Ishi baci e denge maꞋa, mi ta̱ a kuyaꞋan ikebe14:5 La̱na̱ a kaci ku udani “Ikebe”, punu ɗe ka̱ta̱ vu la̱na̱ “Dinari” a̱ Ubuta̱ wi ili i Kuyeve. n a̱bunda̱i i na i yawai ikebe i kuliva̱ amangatawantatsu (300), ka̱ta̱ e neke ikebe ya aza a unambi.” Ɗa a yaꞋin wupa n vuka va, ɗa a dansukai ni n utsura.

⁶Ɗa Yesu u danai, “Ka̱sa̱kpa̱i ni. Yi ɗa̱i i zuwai ɗa yi o koꞋuso yi? Ili i singai i ɗa u yaꞋankai mu. ⁷Ayin tutu yi ta̱ lo koɓolo n aza a unambi, ayin a na baci i cigai dem, yi ta̱ a kufuɗa ya̱ ɓa̱nka̱ le, amma mpa ayin tutu ɗa mi lo n a̱ɗa̱ ba. ⁸U yaꞋan ta̱ ili i na wi a kufuɗa kuyaꞋan, u tsunku ta̱ ikyamba i va̱ maniꞋin kafu ayin a̱ ka̱ciɗa̱. ⁹Mi ta̱ a kudana ɗa̱ mayun, i baci a kudana uma Arabali a Singai a nam pa a aduniyan, ili i na vuka vu nam pa vi yaꞋin, i ta̱ a kuciɓasa n i ɗa.”

Yahuza wu ushuki kudenge Yesu

(Mat. 26:14-16; Luk. 22:3-6)

¹⁰Ɗa Yahuza Iskaryoti a̱ ka̱tsuma̱ ka Kupanazere u banai a̱ ubuta̱ u anan ganu vu gbagbaꞋin, adama a na u neke le Yesu. ¹¹Ana a panai nannai, ɗa a̱ ka̱na̱i ma̱za̱nga̱, ali ɗa a zuwakpanai e kuneke yi ikebe. Ɗa u ka̱na̱i kula̱nsa̱ uye u na u kuneke le.

Yesu u lyaꞋi ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai

(Mat. 26:17-25; Luk. 22:7-14; 22:21-23; Yah. 13:21-30)

¹²Kanna ku ugiti ka na i a kuyaꞋan Ka̱ɗiva̱ ko Burodi vu Moloko.† Kanna ka kukiɗa nlala n Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai. Ɗa mukumitoni n ni me ecei ni, “Te ɗai vi a kuciga tsu bana tsu foɓusoko wu ilikulyaꞋa i Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai?”

¹³Ɗa u suki mukumitoni n ni aza e re, ɗa u danai le, “Uwai a̱ likuci yi ta̱ a kugasa n vuza m ma̱diki ma̱ mini ucanuki, ka̱ta̱ i tono yi. ¹⁴KpaꞋa ku na baci de dem u uwai i dana vuza kpaꞋa va, Malum ma danai, ‘Te ɗai ubuta̱ u na n kulyaꞋa ilikulyaꞋa i Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai m mukumitoni n va̱?’ ¹⁵Wi ta̱ o kuyotsongu ɗa̱ kunu ku gaɗi ku singai wadani, ta ɗe i kufoɓusoko tsu.”

¹⁶Ɗa mukumitoni ma n ɗenga̱i, ɗa a uwai a̱ likuci. Ɗa ta na a yawai a cinai uteku u na u danai le. Ɗa a foɓusoi Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai lo.

¹⁷Ana kulivi ku yaꞋin, ɗa u yawai koɓolo n Kupanazere a. ¹⁸Ele a kulyaꞋa ilikulyaꞋa, ɗa Yesu u danai, “Mayun mi ta̱ a kudana ɗa̱, vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ vu na u kudenge mu ci ta̱ a kulyaꞋa ilikulyaꞋa e mevene me te koɓolo na.”

¹⁹Ɗa a̱ na̱mgba̱i a̱tsuma̱, ɗa a̱ ka̱na̱i kece yi vuza te vi te, “Mpa ɗa wo?”

²⁰Ɗa u danai, “Vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka Kupanazere a̱ ɗa̱, vuza na ci a kulyaꞋa e mevene me te. ²¹Ta ta na nannai, mayun ɗa Maku ma Vuma† mi ta̱ a̱ kukuwa̱ uteku u na wi uɗani ɗe a kadanshi ka̱ Ka̱shile, amma vuma vu na u kuneke Maku ma Vuma wi ta̱ o kokpo ili ya asuvayali. Wi ishi a kulaꞋa n kugaꞋan a matsa yi ba.”

IlikulyaꞋa yu ukocishi

(Mat. 26:26-30; Luk. 22:14-20; 1 Kor. 11:23-25)

²²Ele a kulyaꞋa ilikulyaꞋa, ɗa Yesu u ɗikai burodi vi yoku. U cikpai Ka̱shile ɗa u wansai vu ɗa wawaꞋa. Ɗa u nekei mukumitoni n ni ɗa u danai, “Isai burodi vu nam pa ka̱ta̱ i takuma vu ɗa, adama a na ikyamba i va̱ i ɗa.”

²³Ɗa u ɗikai mataꞋan ɗa u cikpai Ka̱shile adama maꞋa, ɗa u nekei le. Ɗa dem vi le ɗa o soꞋi. ²⁴Ɗa u danai le, “Na va mpasa n va̱ n ɗa n na mo okpoi agisana a uzuwakpani† u na Ka̱shile ka yaꞋin n uma a̱ ni adama a na u cinukpaka le unushi u le.²⁵Mi ta̱ a kudana ɗa̱ mayun, mi a kudoku mo soꞋo ma̱kya̱n ba, sai kanna ka na n kudoku mo soꞋo o tsugono tsu Ka̱shile.”

²⁶Ana a yaꞋin vishipa vu kucikpa Ka̱shile, ɗa uta̱i a lazai a kubana a Kusan ku Zaitun.

Biturusu wi ta̱ a kunana Yesu

(Mat. 26:31-35; Luk. 22:31-34; Yah. 13:36-38)

²⁷Ɗa Yesu u danai le, “Ra̱ka̱ vu ɗa̱ yi ta̱ a kusuma ya̱ ka̱sa̱kpa̱ mu, adama a na ta a ɗanai a kadanshi ka̱ Ka̱shile nannai,

‘Mi ta̱ a kulapa maguɓi, ka̱ta̱ tamkpamu nlala n wacuwa.’14:27 Zak. 13:7.

²⁸Amma a̱ ɗengusa̱ mu baci n wuma, mi ta̱ a kulaꞋa ɗa̱ a kuyawa a̱ Ga̱lili.”

²⁹Ɗa Biturusu u danai, “Ko uma ra̱ka̱ a̱ ka̱sa̱kpa̱ wu, mpa ma̱ kuka̱sa̱kpa̱ wu ba.”

³⁰Ɗa Yesu u danai ni, “Mi ta̱ a kudana wu, n kayin ka nam pa kafu motoku ma sala i re, vi ta̱ a kunana mu ali kutatsu.”

³¹Ɗa Biturusu u ka̱na̱i kudana n utsura, “Ko a dana baci i ta̱ a kuna tsu koɓolo, mpa ma kunana wu ba.”

Ɗa aza a na a buwai dem a danai nannai feu.

Yesu u yaꞋin kavasa endeꞋen ni

(Mat. 26:36-46; Luk. 22:39-46)

³²Ɗa a yawai a̱ ubuta̱ u na e ci ɗeke Getsemeni. Ɗa u danai mukumitoni n ni, “Shamgbai na, ali m bana n yaꞋan kavasa.” ³³Ɗa u pura̱i Yakubu n Yahaya koɓolo m Biturusu. U na̱mgba̱i ka̱tsuma̱ ka̱u ɗa u panai a̱miki a ikyamba. ³⁴Ɗa u danai le, “Mi ta̱ n una̱mgbi u ka̱tsuma̱ n a̱bunda̱i u na u yawai ɗevu a na wa kuna mu. Vanai mu na ka̱ta̱ i yongo ufoɓushi.”

³⁵Ana u walai u banai kelime kenu, ɗa u yikpa̱i a iɗika, ɗa u vasai, “Ka̱shile, ko vi ta̱ a̱ kushuku, vu takpaka mu atakaci a nam pa a?” ³⁶Ɗa u danai, “Dada, ili ra̱ka̱ wa̱ nu i ɗa yi a kuyaꞋan, takpaka mu atakaci a nam pa, amma vi yaꞋan ili i na n cigai ba, sai i na vi cigai.”

³⁷Ana u bonoi, ɗa u cinai le alavu. Ɗa u ɗekei Biturusu, “Biturusu, alavu a ɗa wu? A̱ɗa̱ ya kufuɗa i yongo n wuma ali viyum vi te ba? ³⁸Yongoi n wuma ka̱ta̱ i yaꞋan kavasa n utsura adama a na ka̱ta̱ i yikpa̱ a̱ ubuta̱ u kukondo ba. Ka̱ɗu ka ciga ta̱ kuyaꞋan ili i na yi derere, amma ikyamba yi ta̱ ram.”

³⁹Ɗa u doku u bonoi a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan kavasa, a kudansa ili i te i te i na u dansai cau va. ⁴⁰Ali n gogo na, ana u bonoi we le, ɗa u doku u cinai le alavu, adama a na alavu a shana ta̱ a̱shi e le. O doku e yeve ili i na a kudana yi ba.

⁴¹Ana u doku u bonoi uboni u tatsu, ɗa u danai le, “Ali n gogo na i buwa ta̱ alavu a kuvuka? U yawa ta̱ nannai, ayin a yawa ta̱ e neke Maku ma Vuma e ekiye a aza a unushi. ⁴²Ɗenga̱i tsu walai, enei vuza na u kuneke mu na lo u yawai ɗevu.”

A̱ ka̱na̱i Yesu adama a na a una

(Mat. 26:47-56; Luk. 22:47-53; Yah. 18:3-12)

⁴³Yesu biꞋi a kadanshi, ɗa Yahuza vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka Kupanazere a, u yawai koɓolo n ka̱bunda̱i ka uma n otokobi e le nu mgba̱la̱mgba̱la̱m. Anan ganu vu gbagbaꞋin nu nlum n Wila̱ n nkoshi m gba̱ra̱gba̱ra̱ n ɗa a̱ suki uma a nam pa a. ⁴⁴Yahuza u danai le ta̱ ɗe agisana a na u kuyaꞋanka le m makyan ma ɗe, “Yi ta̱ e kuyeve vuza na i kuka̱na̱ ayin a na baci m banai a̱ ni ɗa n kya̱sa̱i ni n woɓongi.”

⁴⁵N kuyawa ku ni, ɗa u banai u Yesu. Ɗa u danai ni, “Malum.” Ɗa wo oɓongi ni. ⁴⁶Ele ta na ɗa a̱ ka̱na̱i Yesu. ⁴⁷Amma vuza te lo kashani, ɗa u talai kotokobi ka̱ ni. U kapai kagbashi ko mogono ma anan ganu,† ali ɗa u takpai ni kutsuvu.

⁴⁸Ɗa Yesu we ecei le, “I ta̱wa̱i kuka̱na̱ mu n otokobi nu mgba̱la̱mgba̱la̱m adanshi vuza na u ci shilika̱ n tsugono? ⁴⁹Ayin tutu mi ta̱ koɓolo n a̱ɗa̱ a kuyaꞋan kuyotsongusu punu a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin, amma i ka̱na̱ mu ba. A yaꞋan ta̱ nannai, adama a na a shatangu ili i na kadanshi ka̱ Ka̱shile ka danai.”

⁵⁰Ubuta̱ wa lo, ɗa mukumitoni n ni dem n sumai n ka̱sa̱kpa̱i ni.

⁵¹Ɗa kolobo ko yoku ka̱ ka̱na̱i kutono le, n kalaba ka̱ ni ulapangi. Ana e enei ni, ɗa a̱ ka̱na̱i ni. ⁵²Ɗa u fa̱ta̱tsa̱i u sumai koshomboɗi, u ka̱sa̱kpa̱ka̱i le n kalaba e ekiye.

Yesu e kelime ka aza e Kusheshe

(Mat. 26:57-68; Luk. 22:54-71; Yah. 18:13-24)

⁵³Ubuta̱ wa lo, ɗa a ɗikai Yesu a kubanka a̱ ubuta̱ u Mogono ma anan ganu. Anan ganu vu gbagbaꞋin, nu nkoshi m gba̱ra̱gba̱ra̱ n Yahuda, nu nlum n wila̱ dem a banai o ɓolongi ka̱ci ke le wa̱ ni.⁵⁴Biturusu u tonoi a̱ kucina̱ ku le dadaꞋin sapu ɗa a yawai ulanga u kpaꞋa u mogono ma anan ganu ma. Ɗa u da̱sa̱ngi ɗevu n aza a kindi a kpaꞋa ku mogono ɗa u ka̱na̱i kunyashika akina. ⁵⁵Anan ganu vu gbagbaꞋin, n aza e Kusheshe a a̱ ka̱na̱i kula̱nsa̱ urotu u na a̱ kuka̱na̱ka̱ yi, adama a na a una yi, amma a̱ ciya̱ ba. ⁵⁶Aza a̱ a̱bunda̱i e le a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan ngan ma aꞋuwa, amma una̱ u le wo okpo u te ba.

⁵⁷Ɗa aza o yoku u ɗenga̱i a̱ ka̱na̱i kudansa aꞋuwa, ⁵⁸a danai, “Tsu pana ta̱ u danai, a̱yi wi ta̱ a̱ kufa̱da̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin a na uma a maꞋi, ka̱ta̱ u maꞋa o yoku n umaꞋi u vuma ba, a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a tatsu.” ⁵⁹Ko n nannai kadanshi ke le, ka ta̱wa̱ ke te ba.

⁶⁰Ɗa Mogono ma anan ganu ma̱ ɗenga̱i e mere me le. Ɗa we ecei Yesu, “Vi n ili i na va̱ kushuku adama a ili i na uma a nam pa a dansai adama a̱ nu ba?”

⁶¹Amma ɗa u paɗai bini, u dana ili ba. Ɗa Mogono ma anan ganu ma u doku we ecei ni, “Avu ɗa Kirisiti Kishi, Maku ma̱ Ka̱shile† ka na e ci neke tsugbayin ba?”

⁶²Ɗa Yesu u danai, “Mpa ɗa. Yi ta̱ e kene Maku ma Vuma ida̱shi e kukiye ku usingai ku Uba̱nga̱ri a̱ kuta̱wa̱ gaɗi ve eleshu!”

⁶³Ɗa Mogono ma anan ganu ma karai ntogu n ni, ɗa u danai, “Ngan n ne n ɗai kpamu tso kudoku tsa̱ la̱nsa̱ wa̱ ni? ⁶⁴A̱ɗa̱ i pana ta̱ kadanshi ki ishikushi ka nam pa u Ka̱shile ka na u yaꞋin. A̱ɗa̱ yi ɗa̱i ye enei?”

Ɗa a kiɗakai ni afada, a danai u yawa ta̱ u kuwa̱.

⁶⁵Ɗa aza o yoku a̱ gita̱i kuciꞋikpa̱ yi ntsa̱n, ɗa a palai ni a̱shi. Ɗa a̱ ka̱na̱i kudukpa̱ yi n ka̱kuꞋun n a danai, “Dana tsu, yayi u lapai nu.” Ɗa aza a kinda A̱Ꞌisa̱ a Gbayin a̱ ka̱na̱i kuɓasa yi.

Biturusu u nanai Yesu

(Mat. 26:69-75; Luk. 22:56-62; Yah. 18:15-27)

⁶⁶Biturusu lo ida̱shi a ulanga u kpaꞋa wa, ɗa kagbashi ke mekere ko Mogono ma anan ganu, ka yawai. ⁶⁷Ana u cinai Biturusu a kunyashika akina, ɗa u gbatai ni n a̱shi. Ɗa u danai, “Avu feu vi ta̱ koɓolo n Yesu vu Nazara.”

⁶⁸Amma ɗa Biturusu u nanai, u danai, “Mpa n yeve ili i na vi a kudansa ba.” Ɗa wu uta̱i punu e kefeku ka, ɗa motoku ma salai.

⁶⁹Ɗa kagbashi ke mekere ka ko doku ke enei ni, ɗa u danai aza a na i lo kashani a̱ ubuta̱ wa, “Vuma vu nam pa va feu i ta̱ koɓolo.” ⁷⁰Amma ɗa Biturusu u doku ɗa u nanai.

Ɗa megeshe ma yaꞋin kenu, ɗa aza a na i lo kashani m Biturusu o doku a danai, “Avu feu yi ta̱ koɓolo, adama a na avu vuza vu Ga̱lili ɗa.”

⁷¹Ɗa u ka̱na̱i kuyaꞋanka ka̱ci ka̱ ni akucina, u danai, “Mpa feu n yeve vuma vu na i ciya̱i ba.”

⁷²Gogo lo, ɗa motoku mo doku ma salai i re. Ɗa Biturusu u ciɓai n kadanshi ka na Yesu u danai ni, “Kafu motoku ma sala i re, vi ta̱ a kunana mu ali kutatsu.” Ana u ciɓai n ili i na Yesu u danai ni, ɗa u ka̱na̱i ma̱shi.

Bilatu u yaꞋankai Yesu keci

(Mat. 27:1-2, 11-14; Luk. 23:1-5; Yah. 18:28-38)

¹Ana kayin ka asai n usana, anan ganu vu gbagbaꞋin, nu nlum n wila̱, nu Nkoshi m gba̱ra̱gba̱ra̱ n Yahuda, n Aza e Kusheshe† dem, a yaꞋin oɓolo. Ɗa a shiyai Yesu, a lazai n a̱yi. Ɗa e nekei ni u Gomuna Bilatu.†

²Ɗa Bilatu we ecei ni, “Avu ɗa mogono ma Ayahuda ma?”

Ɗa Yesu wu ushuki, “Ta nannai uteku u na vu danai.”

³Ɗa anan ganu vu gbagbaꞋin a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan nsata n ni adama a ili n a̱bunda̱i. ⁴Ɗa Bilatu u doku we ecei ni, “Vi n kadanshi ko yoku ba? La̱na̱ nsata n a̱bunda̱i n na i a̱ kutuka̱sa̱ adama a̱ nu.”

⁵Ali n gogo na, Yesu u yaꞋan kadanshi ko yoku ba, ɗa Bilatu u ka̱na̱i kuyaꞋan mereve.

Bilatu u kiɗakai Yesu afada a̱ ukpa̱

(Mat. 27:15-26; Luk. 23:13-25; Yah. 18:39—19:16)

⁶Ayin a̱ Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai dem, Bilatu u ci shikpaka le ta̱ vuza vu ugbashi vi te, vuza na baci dem o folonoi. ⁷Vuza yoku wi ta̱ lo ugbashi koɓolo n aza o yoku, kula ku ni ku ɗa Barabas. Wu una ta̱ vuza ayin a̱ vishili. ⁸Ɗa ka̱bunda̱i ka uma ka ka banai ko folonoi Bilatu u yaꞋanka le uteku u na u ci yaꞋansa. ⁹Ɗa we ecei le, “Yi ta̱ a kuciga n shikpaka ɗa̱ mogono ma Ayahuda?” ¹⁰Adama a na Bilatu u yeve ta̱ anan ganu vu gbagbaꞋin i ta̱ a kupana wupa u Yesu, i ɗaɗa i zuwai ɗa e remei ni.

¹¹Amma anan ganu vu gbagbaꞋin a̱ ka̱na̱i kukushangu uma a dana Bilatu u shikpaka le Barabas. ¹²Ɗa Bilatu u doku we ecei le, “Nini ɗai n kuyaꞋan n vuza na e ci ɗeke mogono ma Ayahuda?”

¹³Ɗa o doku o orukpoi, “A bapa yi a maɗanga ma atakaci! A bapa yi!”

¹⁴Ɗa Bilatu we ecei le, “Yi ɗa̱i i zuwai, unushi we ne u ɗai u yaꞋin?”

Ɗa o doku ɗa a̱ ɗengusa̱i a̱la̱ka̱tsu e le, “Bapai ni a maɗanga ma atakaci!”

¹⁵Adama a na Bilatu wi ta̱ a kuciga uma a ciga yi, ɗa u yaꞋanka le kpamu ili i na a cigai, u shikpakai le Barabas. Ana u zuwai a fabai Yesu, ɗa u nekei le a bana a bapa yi a maɗanga ma atakaci.

Osoji a̱ ka̱na̱i kuzoꞋoso Yesu

(Mat. 27:27-31; Yah. 19:2-3)

¹⁶Ɗa osoji a ɗikai ni a bankai a̱ ubuta̱ u kefeku ko mogono. Ɗa o ɓolongi lo osoji a dem. ¹⁷Ɗa a lapangi ni kuminya ku shili ku tsugono. Ɗa a caꞋi awana tso oroliko,† ɗa a alakai ni a kaci.¹⁸Ɗa a̱ ka̱na̱i kukya̱sa̱ yi, na a danakai ni, “Mogono ma Ayahuda, vuza gbayin!” ¹⁹Ɗa a̱ ka̱na̱i kulapa yi n kalangu a kaci, n a̱ ciꞋikpa̱i ni ntsa̱n. A yaꞋan baci a̱ kuɗa̱ngu adanshi i ta̱ e kuneke yi tsugbayin. ²⁰Ana o kotsoi kuzoꞋoso yi, ɗa a takpai motogu mo tsugono. Ɗa a ukai ni ntogu n ni kpamu. Ɗa a ɗikai ni a kubanka a̱ ubuta̱ u na a bapa yi a maɗanga ma atakaci.

A bapai Yesu a maɗanga ma atakaci

(Mat. 27:32-44; Luk. 23:26-43; Yah. 19:17-27)

²¹Vuza yoku lo a kulaza, kula ku ni ku ɗa Sima, vuza va aza e Kure ɗa, esheku a Isakandari n Rufas. A̱yi a kubana a̱ likuci i na yi lo ɗevu, ɗa a gutsakai ni u ɗika maɗanga ma atakaci† ma. ²²Ɗa a bankai Yesu ubuta̱ u na e ci ɗeke Galgata, ɗaɗa ubuta̱ wu nkoꞋo ma aci n uma. ²³Ana a yawai ɗe, ɗa e nekei Yesu ma̱kya̱n u soꞋo usatari n kujini tsa̱ a̱guma̱. Amma ɗa u iwain kusoꞋo. ²⁴A̱ ubuta̱ wa lo, ɗa a bapai ni a maɗanga ma atakaci. Ɗa a ɗikai ntogu n ni ɗa e pecei uteku u le. Ɗa a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan kazagba adama a na e ene ili i na yaba dem u kuciya̱. ²⁵Agisana a̱ viyum kuci ɗa vu usana, ana a bapai Yesu a maɗanga ma atakaci. ²⁶Ɗa a ɗanai lo icuꞋu yu unushi i ni ɗa a saki gaɗi a uɓon u kaci, “MOGONO MA AYAHUDA.” ²⁷Ɗa a bapai lo feu aza a̱ ma̱ga̱la̱ka̱ e re koɓolo n Yesu va, vuza te e kukiye ku usingai ku ni vuza te tamkpamu a̱ ugula̱. ²⁸Na va ɗaɗa ushatangi u kadanshi ka na a yaꞋin e kece yi ta̱ koɓolo n aza unushi.

²⁹Aza a na i a kulazasa lo a̱ gita̱i kufila̱ n aci n a shikai Yesu, “Avu na vu danai, vi ta̱ a̱ kufa̱da̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin a̱ tsu, ka̱ta̱ vu maꞋa o yoku ayin a tatsu. ³⁰Isa ka̱ci ka̱ nu ka̱ta̱ vi cipa̱ gaɗi vu maɗanga ma atakaci ma.”

³¹Ta kpamu nlum m gbagbaꞋin, n anan ganu a̱ ka̱na̱i kuzoꞋoso yi, n a danai, “Wi isa ta̱ uma n a̱bunda̱i, amma u fuɗa wi isa ka̱ci ka̱ ni ba. ³²YaꞋan Kirisiti Kishi, mogono mi Israila u cipa̱ a maɗanga ma atakaci ma gogo na ce ene, ka̱ta̱ ci yeve tsu ushuku avu ɗa mogono ma Ayahuda.”

Aza a na i usaki gaɗi koɓolo n a̱yi, ɗa feu a̱ ka̱na̱i kushika yi.

Ukpa̱ u Yesu

(Mat. 27:45-56; Luk. 23:44-49; Yah. 19:28-30)

³³Ana kanna ka yawai a kaci, ɗa ka̱yimbi ka̱ kimba̱i ubuta̱ dem, ali a kubana viyum vu tatsu vu kulivi. ³⁴Ana viyum vu tatsu vi yaꞋin, ɗa Yesu u ɗengusa̱i ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ni n utsura, “Eloi, Eloi, lama sabatana” Wi ta̱ a kudana, “Ka̱shile ka̱ va̱. Ka̱shile ka̱ va̱. Yi ɗa̱i i zuwai ɗa vu vakangi mu?”

³⁵Ana aza o yoku a na i lo a kashani, a panai nannai, ɗa a danai, “Panai, a̱yi ɗa ɗe e kuɗeke Iliya.” ³⁶Ɗa vuza yoku u sumai u banai u yeki ayangi, m ma̱kya̱n ma kalam. Ɗa u shiyai a ɗa a kalangu ɗa u nekei Yesu u soꞋo. Ɗa a danai, “YaꞋan ce ene ko Iliya wa̱ kuta̱wa̱, ka̱ta̱ u cipa̱ka̱ yi.”

³⁷Ɗa Yesu u ɗengusa̱i ka̱la̱ka̱tsu n utsura. Ɗa u kuwa̱i.

³⁸A ayin a nan lo, kakashi ka na ki a̱ ubuta̱ wa̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin, ɗa ka karai. Ke pecemgbenei ugboku u re, ka̱ gita̱i gaɗi a̱ kuta̱wa̱ ɗaka.³⁹Jagaba vo osoji vu na a zuwai adama a na wi inda Yesu. Ana we enei uteku u na u kuwa̱i, ɗa u danai, “Mayun ɗa. Vuma vu nam pa va Maku ma̱ Ka̱shile maꞋa.”

⁴⁰A̱ma̱ci o yoku i ta̱ lo kashani daꞋin, ele ɗa Meri Magadaliya, m Meri† a̱na̱ku a Yakubu vuza kenu vu Isuhu,† koɓolo n Solomi. ⁴¹Ele ɗa aza a na o tonoi ni n a̱ ɓa̱nka̱i ni ayin a na u yongoi a̱ Ga̱lili, koɓolo n a̱ma̱ci n a̱bunda̱i a na o tonoi ni a kubana a Urishelima.

A yaꞋin ka̱ciɗa̱ ke Yesu

(Mat. 27:57-61; Luk. 23:50-56; Yah. 19:38-42)

⁴²Ili ya ra̱ka̱ i gita̱ ta̱ a kanna ka Ajima, kanna ka na a̱ tsu gita̱ ofoɓuso adama a Ashibi. ⁴³Ɗa Isuhu vu Aramatiya,† a̱yi na wi n tsugbayin a̱ ka̱tsuma̱ ko nkoshi m gba̱ra̱gba̱ra̱ ma. Vuza na kpamu wi a kuvana tsugono tsu Ka̱shile. Ɗa u remei ka̱ɗu ɗa u uwai u Bilatu. Ɗa u folonoi e neke yi keven ki ikyamba ke Yesu. ⁴⁴Ɗa Bilatu u yaꞋin mereve a na Yesu u kuwa̱i ɗe. Ɗa u ɗekei Jagaba vo osoji ɗa we ecei, “Ko Yesu va u kuwa̱ ta̱ ɗe m megeshe?” ⁴⁵Ana we ecei a̱ ubuta̱ u Jagaba vo osoji ɗa u cinai kaꞋa nannai, ɗa u nekei Isuhu keven ke Yesu ka. ⁴⁶Ɗa Isuhu u tsulai arikinlai a̱ a̱ri. Ana u cipa̱ka̱i n keven ka, ɗa wa alai n arikinlai a̱ a̱ri, ɗa u zuwai a kasaun ka na e sheꞋwei a katali. Ɗa u gida̱la̱kpa̱i katali ko yoku ɗa u ɓa̱ya̱ngi utsutsu wa. ⁴⁷Meri Magadaliya m Meri a̱na̱ku a̱ Isuhu e ene ta̱ ubuta̱ u na a̱ ciɗa̱ngi ni.

Yesu u ɗenga̱i a kasaun

(Mat. 28:1-8; Luk. 24:1-12; Yah. 20:1-10)

¹Ana Ashibi a lazai, ɗa Meri Magadaliya, m Meri a̱na̱ku a Yakubu, koɓolo n Solomi, ɗa a tsulai ili i ma̱gula̱ni, adama a na a bana a̱ sukuya̱ka̱ ikyamba i Yesu. ²Kanna ka Aladi m kpasani kafu kanna ku uta̱, ɗa a banai a̱ ubuta̱ u kasaun wa. ³Ɗa a̱ ka̱na̱i mecenshenei, “Yayi u kugida̱la̱kpa̱ka̱ tsu katali ka na a̱ ɓa̱ya̱nki kasaun ka?” ⁴Ana a̱ ɗengusa̱i a̱shi, ɗa e enei katali ka gbayin ka ugida̱la̱kpi, a kakambu ke te. ⁵Ele a na a uwa a kasaun ka, ɗa e enei kolobo ko yoku lo ida̱shi a uɓon u kukiye ku singai n aminya a̱ a̱ri u ukai. Ɗaɗa a̱ rikpa̱i.

⁶Ɗa u danai le, “Ka̱ta̱ i rikpa̱ ba. Yesu vu Nazara ɗa yi a̱ kula̱nsa̱, vuza na a unai a maɗanga ma atakaci? U ɗenga̱ ta̱ ɗe, wi punu ba. Ta̱wa̱i ye ene, ubuta̱ u na a zuwai ni. ⁷Banai i dana mukumitoni n ni m Biturusu, wi ta̱ ɗe u lazai a kubana a̱ Ga̱lili ta ɗe i kene yi, uteku u na u danai ɗa̱.”

⁸Ɗa a̱ uta̱i punu n ilaɗi a kasaun ka n wovon n ikyamba i le e kujeꞋe. A fuɗa kpamu a dana vuza ili ba, adama a na wovon u ka̱na̱ le ta̱.

Yesu u yotsongi ka̱ci ka̱ ni u Meri Magadaliya

(Mat. 28:9-10; Yah. 20:11-18)

⁹[N usana wa Aladi u na Yesu u ɗenga̱i n wuma, ɗa u gita̱i kuyotsongu ka̱ci ka̱ ni u Meri Magadaliya, vuka vu na wu uta̱ka̱i wunla̱i u gbani-gbani u cindere wa̱ ni. ¹⁰Ɗa a̱yi tamkpamu u banai u danai mukumitoni n Yesu, ɗa u yawai u cinai le a̱tsuma̱ una̱mgbi a̱ ma̱shi. ¹¹Amma ana a panai wi ta̱ n wuma, ali Meri feu we ene yi ta̱, ɗa a iwan kushuku.

Yesu u yotsongi ka̱ci ka̱ ni wu mukumitoni n re

(Luk. 24:13-35)

¹²Ana ka nan lo ko kotsoi ɗa Yesu u doku u yotsongi ka̱ci ka̱ ni wu mukumitoni n ni aza e re n uye u yoku kau. Ayin a na i a nwalu a kubana a̱ likuci i yoku. ¹³Ɗa o bonoi a danai aza a na a buwai, ele kpamu ɗa a iwain kushuku.

Yesu u yaꞋin kadanshi m mukumitoni

(Mat. 28:16-20; Luk. 24:36-49; Yah. 20:19-23; Azu. 1:6-8)

¹⁴M megeshe, ɗa u yotsongi ka̱ci ka̱ ni a̱ ubuta̱ u mukumitoni n ni kupa n vuza te, ele a kulyaꞋa ilikulyaꞋa. Ɗa u dansukai le adama a̱ ukpa̱ɗi u kuneke wa̱ a̱ɗu n ugbamasuvu u le, adama a na a̱ ushuku n aza a na e enei ni ana u ɗenga̱i n wuma ba. ¹⁵Ɗa u danai le, “Banai a̱ ubuta̱ dem aduniyan, i dana uma Arabali a Singai. ¹⁶Vuza na baci ɗe dem u nekei ka̱ɗu ka̱ ni, ɗa a yaꞋankai ni kusumbu ka akucina, wi ta̱ a̱ kuciya̱ wuma u babu uteku. Amma vuza na baci u iwain kuneke ka̱ɗu, i ta̱ a̱ kilukpa̱ yi. ¹⁷Aza a na e nekei a̱ɗu e le i ta̱ a kuyaꞋan ili i mereve i nam pa. N kula ku va̱ i ta̱ o kuloko wunla̱i u gbani-gbani, ka̱ta̱ a yaꞋan kadanshi n elentsu o yoku. ¹⁸I ta̱ a kufuɗa a ɗika oko, ko o soꞋo baci yaza, ya kuyaꞋanka le ili ba. I ta̱ a kufuɗa a saꞋwa aza a mbanaki, ka̱ta̱ o potso.”

A ɗikai Yesu a kubana gaɗi

(Luk. 24:50-53; Azu. 1:9-11)

¹⁹Ana Vuzagbayin Yesu u kotsoi kuyaꞋanka le kadanshi. Ɗa a ɗikai ni a kubana gaɗi. Ɗa u da̱sa̱ngi e kukiye ku singai ku Ka̱shile.²⁰Ɗa mukumitoni n ni a banai a̱ ka̱na̱i kudana uma Arabali a Singai a̱ ubuta̱ dem. Ɗa Vuzavaguɗu u yaꞋin ulinga n ele, u ka̱na̱i kpamu kuyaꞋan ili i mereve we le, adama a na uma e yeve kadanshi ka̱ ni mayun ɗa.]