Marukusu

Arabali a Singai a

Matiyu

Ukuna u katagarda ka nam pa

Matiyu ɗa vuza na u ɗanai katagarda ka nam pa, a̱yi wi ta̱ punu a̱ ka̱tsuma̱ ka azusuki. A̱yi Kayahuda kaꞋa, u ɗanai katagarda ka adama a na u yotsongu Ayahuda o yoku a na Yesu ɗa Kishi ka na ishi a kuvana va.

Matiyu u yeve ta̱ a na Yesu ɗa mogono ma mayun, u lyaꞋi tsugono a aduniyan ra̱ka̱. Matiyu u yotsongi a na mayun ɗa adama a na Yesu u shatangu ta̱ ili i kene i na yi punu a Uzuwakpani u Kuku u na eneki a yaꞋin kadanshi adama a̱ kuta̱wa̱ ku Kishi an wo kokpo mogono ma gbayin. Matiyu u yaꞋin kuyotsongusu u danai tsugono tsa tsa aduniyan tsu nam pa tsu ɗa ba. IcuꞋu i tsugono i nam pa yi ta̱ o kukotso. Tsugono ci Yesu ci ta̱ a kushamgba ko wanai. Mogono ma gaꞋan ta̱ ma yaꞋan vuma vu utsura, ka̱ta̱ u yotsongu utsura u ni, Yesu u lyaꞋi utsura wu ukpa̱ ɗa u ɗenga̱i a kasaun ka̱ ni. Ili i nam pa ra̱ka̱ koɓolo n ili i yoku n a̱bunda̱i yi ta̱ punu a katagarda ka nam pa.

Matiyu u ɓa̱nka̱ ta̱ aza o Kutoni anana adama a na u dansa ta̱ hawun tsu na Yesu u shatangi ili i na Ka̱shile ke sheshei adama a na u tuka̱ uma ɗevu n ka̱ci ka̱ ni. Ana A̱da̱mu u nusakai Ka̱shile, uma o bonoi e pecei n a̱yi. Alyuka a Uzuwakpani u Kuku a fuɗa a takpa atakaci a nam pa ba. Matiyu u yotsongu tsu ta̱ a na Yesu ɗa alyuka a na a̱ ka̱sa̱kpa̱i uma a yawa ɗevu n Ka̱shile, Yesu ɗa kpamu mogono ma na mi a kulyaꞋa tsugono aduniyan a̱ tsu anana.

Ili i na yi punu udariki a katagarda ka nam pa

1. Tsukaya n umaci u Yesu (1:1—2:23)

2. Akaka a Yahaya vu Kusumbu ka Akucina (3:1-12)

3. Kusumbu ka Akucina n kukondo ku Yesu (3:13—4:12)

4. Yesu a̱ Ga̱lili (4:12—18:35)

5. Yesu u walai n Ga̱lili ali a kubana a Urishelima (19:1—20:34)

6. Kuden ku ukocishi ku Yesu: Kukondo ku ni n ukpa̱ (21:1—27:66)

7. Yesu wi ta̱ n wuma (28:1-20)

Tsukaya ci Yesu

(Luk. 3:23-38)

¹Yesu Kirisiti† Kishi wu uta̱ ta̱ a kpaꞋa ki Ibrahim† m kpaꞋa ku Mogono Dawuda. Na va ɗaɗa ula a tsukaya† ci ni:

²Ibrahim ɗa esheku a Ishaku.†

Ishaku ɗa esheku a Yakubu.†

Yakubu ɗa esheku a Yahuza† n olobo o yoku.

³Yahuza a̱yi ɗa esheku e mpeshe Farisa n Zara (a̱na̱ku e le a ɗa Tamaru.)

Farisa ɗa esheku a Hasuruna.

Hasuruna ɗa esheku a Aram.

⁴Aram ɗa esheku a Aminadaba.

Aminadaba ɗa esheku a Nasham.

Nasham ɗa esheku a Salumuna.

⁵Salumuna ɗa esheku a Buwaza.

(A̱na̱ku a Buwaza a̱yi ɗa Rahapu).1:5 Rahapu Za̱ka̱yimbi ɗa kashakanlai kaꞋa kpamu.†

Buwaza ɗa esheku a Abida. (A̱na̱ku a Abida a̱yi ɗa Ruti).1:5 Ruti Za̱ka̱yimbi ɗa.

Abida ɗa esheku a Yasa.†

⁶Yasa ɗa esheku o Mogono Dawuda.†

Dawuda ɗa esheku e Sulemanu.† (A̱na̱ku e Sulemanu a̱yi ɗa Bashaba. A̱yi ɗa vuka vu Uriya vu na Dawuda u ronoi.)1:6 Dawuda u vaku ta̱ m Bashaba vuka vu Uriya, ɗa u yaꞋin ili i yoku adama a na Uriya u kuwa̱. Arabali a nam pa a a̱ kuciya̱ ta̱ a ɗa a 2 SamaꞋila 11:1-27.

⁷Sulemanu ɗa esheku e Rehobawa.

Rehobawa ɗa esheku a Abija.

Abija ɗa esheku a Asa.

⁸Asa ɗa esheku o Johoshafatu.

Johoshafatu ɗa esheku o Joram.

Joram ɗa esheku a Azariya.

⁹Azariya ɗa esheku o Jotamu.

Jotamu ɗa esheku a Ahazu.

Ahazu ɗa esheku e Hezikaya.

¹⁰Hezikaya ɗa esheku a Manasa.

Manasa ɗa esheku a Amon.

Amon ɗa esheku o Josiya.

¹¹Josiya ɗa esheku o Jokoniya n olobo o yoku.

(Ayin a nam pa a ɗaɗa a ɗikai uma a bankai a ugbashi a iɗika i Babila.)†

¹²Ana a bankai le a iɗika i Babila:

Jokoniya ɗa esheku a Shayatiya.

Shayatiya ɗa esheku e Zerubabe.

¹³Zerubabe ɗa esheku a Abihudu.

Abihudu ɗa esheku a Iliyakima.

Iliyakima ɗa esheku a Azuro.

¹⁴Azuro ɗa esheku a Saduku.

Saduku ɗa esheku a Akimu.

Akimu ɗa esheku a Aliyudu.

¹⁵Aliyudu ɗa esheku a Iliyazara.

Iliyazara ɗa esheku a Matan.

Matan ɗa esheku a Yakubu.

¹⁶Yakubu ɗa esheku a̱ Isuhu.

Isuhu† ɗa vali vi Meri.

Meri† va kpamu a̱yi ɗa a̱na̱ku e Yesu vuza na e ci ɗeke Kirisiti Kishi.†

¹⁷Aza a na e kecei na va ra̱ka̱ vi le, ele ɗa tsukaya kupa n tsu na̱shi a̱ gita̱ ta̱ a ayin a Ibrahim a kubana a ayin o Mogono Dawuda. Tsukaya tsu ɗa kpamu kupa n tsu na̱shi a̱ gita̱ ta̱ a ayin a Dawuda a kubana a ayin a na a ɗikai le a kubana a iɗika i Babila. Tsukaya tsu ɗa kpamu kupa n tsu na̱shi a̱ gita̱ ta̱ a ayin a na a bankai le a iɗika i Babila a kubana a ayin a Kishi.

A matsai Yesu

(Luk. 2:1-7)

¹⁸Gogo na uteku u na a matsai Yesu Kishi u ɗa na: A̱na̱ku a̱ ni, Meri, a̱ ka̱na̱ka̱ yi ta̱ kamana ka na u kolo Isuhu, amma a̱yi mekere maꞋa biꞋi, ka̱ta̱ u yeve vali ba. Ɗa u yaꞋin ka̱tsuma̱ n utsura wa Ayinviki a̱ Ka̱shile.† ¹⁹Isuhu vuma ɗa vu na ayin tutu u ci yaꞋan ili i na yi derere, amma u ciga kutsunku Meri wono e keteshe ba, ɗa u sheshei ku ka̱sa̱kpa̱ mazama ma n ka̱bini.

²⁰A̱yi biꞋi o kugoɗumo kakuna ka nam pa, ɗa kalingata ka̱ Ka̱shile ka̱ ta̱wa̱i wa̱ ni tsa alatani, ɗa ka danai, “Isuhu, matsukaya ma Dawuda, ka̱ta̱ vu pana wovon u kolo Meri ba, adama a na Ayinviki a̱ Ka̱shile a ɗa a zuwai ni u yaꞋan ka̱tsuma̱ ka. ²¹Wi ta̱ a kumatsa maku mo kolobo, ka̱ta̱ vi neꞋe yi kula Yesu,1:21 Kula “Yesu” ɗaɗa “Kishi”. adama a na a̱yi ɗa u kisa uma a̱ ni a̱ ubuta̱ wu unushi u le.”

²²A yaꞋin ili i nam pa adama a na uzuwakpani u Ka̱shile u shana, uteku u na keneki† Ishaya u danai mani-mani ɗe:

²³“Mekere ma na me yevei vali ba, mi ta̱ a kuyaꞋan ka̱tsuma̱.

Wi ta̱ a kumatsa maku mo kolobo,

ka̱ta̱ e neꞋe yi kula Imanuwelu.”1:23 Ish. 7:14.

Ɗaɗa “Ka̱shile n a̱tsu.”

²⁴Ana Isuhu u jimgbai, ɗa u yaꞋin ili i na kalingata ka ka danai ni. U ɗikai Meri u bankai a kpaꞋa ku ni, ɗa wo okpoi vuka vi ni. ²⁵Amma u yeve maku ma vuka ma ba, sapu u matsai maku ma. Ɗa Isuhu u neꞋi ni kula Yesu.†

Aza e kuyeve a̱ ta̱wa̱i kene Yesu

¹Ayin a na Hiridu2:1 Mogono ma nam pa Hiridu a̱yi ɗa Hiridu Vuzagbayin.† wi o tsugono a ɗaɗa a matsai Yesu a̱ likuci i Batalami vu uɓon u Yahuda. Megeshe ma yaꞋin kenu, ɗa uma o yoku aza e kuyeve a azangata a̱ uta̱i a kasana ɗa a yawai a Urishelima.†

²Ɗa e ecei, “Te ɗai maku ma na a matsai va vuza na wi mogono ma Ayahuda?† Ce ene ta̱ kazangata ka̱ ni a kasana ɗa ta na tsu ta̱wa̱i adama a na ci cikpa yi.”

³Ana Hiridu Mogono u panai nahannai, ɗa u voɗotsoi, koɓolo n uma a̱ ni ra̱ka̱ a Urishelima. ⁴U ɗekei anan ganu vu gbagbaꞋin† ra̱ka̱ nu nlum n Wila̱,† ɗa we ecei le, “Te ɗai a kumatsa Kirisiti Kishi va?”

⁵Ɗa a̱ ushuki, “A̱ likuci i Batalami i Yahuda. Keneki Mika ka ɗana ta̱ ili i nam pa a Katagarda ka Ciɗa:†

⁶‘Amma avu likuci i Batalami, punu a uɓon u Yahuda,

likuci i gbayin i ɗa a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ likuci i Yahuda ra̱ka̱.

Mogono mi ta̱ a̱ kuta̱ wa̱ nu,

vuza na u kokpo an maguɓi ma uma a̱ va̱ Israila.’ ”2:6 Mik. 5:2.

⁷Ɗa Hiridu u ɗekei omoci a na a̱ uta̱i a kasana ka, adama a na u yaꞋan oɓolo n ele a usokongi, ɗaɗa omoci a a danai ni ayin a na kazangata ka ku uta̱i derere. ⁸Ɗa u danai le, “Ɗenga̱i ka̱ta̱ i bana a Batalami ka̱ta̱ i la̱nsa̱ maku ma mayin. Ayin a na baci ye enei ni, ka̱ta̱ i bono i dana mu adama a na mpa feu m bana n cikpa yi.”

⁹Aza e kuyeve a a panai ili i na mogono ma ma danai, ɗa a̱ uta̱i a lyaꞋi kelime. Ɗa kazangata ka ka lazai kelime ke le, ali ɗa ka shamgbai a̱ ubuta̱ u na maku ma mi. ¹⁰Ana e enei kaꞋa, ɗa ma̱za̱nga̱ ma shanai a̱ɗu e le ka̱u! ¹¹Ana a uwai a kpaꞋa ka, ɗa e enei maku ma m Meri† a̱na̱ku a̱ ni, ɗa a̱ kuɗa̱ngi ɗa a cikpai maꞋa. Ɗa a̱ uta̱ka̱i kuneꞋe ku le ka azanariya n ili i ma̱gula̱ni† i re,2:11 La̱na̱ udani “Furankinsen” ko “Mur” a̱ Ubuta̱ wi ili i Kuyeve. ɗa e nekei maku ma. ¹²Amma ɗa Ka̱shile ka kushei aza e kuyeve a̱ ubuta̱ wa alatani, ka̱ta̱ o bono n u Hiridu ba. Ɗa o bonoi a iɗika i le n uye u yoku kau.

A sumakai n Yesu a kubana Masar

¹³Ana aza e kuyeve a a lazai, ɗa kalingata ka̱ Ka̱shile† ka banai u Isuhu tsa alatani ɗa u danai, “Ɗenga̱! YaꞋan gogoꞋo ka̱ta̱ vi ɗika maku ma n a̱na̱ku a̱ ni vu suma a kubana Masar! Vi shamgba ɗe ali ayin a na n danai nu vu bono, adama a na Hiridu wi ta̱ a̱ kula̱nsa̱ maku ma wa kuna.” ¹⁴Ɗa u ɗenga̱i, u ɗikai maku ma n a̱na̱ku a̱ ni Meri ɗa u lazai a kubana Masar n kayin. ¹⁵Ɗa a̱ da̱sa̱ngi ɗe Masar ali ukpa̱ u Hiridu. Ili i nam pa i yaꞋan ta̱ nahannai adama a na a shatangu ili i na Ka̱shile ka danai a̱ ubuta̱ u keneki Hosiya: “N ɗeke ta̱ maku ma̱ va̱ mu uta̱ a iɗika i Masar.” 2:15 Hos. 1:1.

Hiridu wu unai muku mo olobo

¹⁶A ayin a nan lo ra̱ka̱, ana Hiridu we enei aza e kuyeve a kparasa yi ta̱ ɗe, ɗa u yaꞋin wupa ka̱u. Ɗa u nekei kadanshi n utsura a una muku mo olobo ra̱ka̱ n na mi a Batalami n uka̱ra̱Ꞌi u ni, aza a na a yawai a̱ya̱ e re a kubana ɗaka.2:16 “A̱ya̱ e re” punu na i ta̱ a kadanshi ka̱ a̱ya̱ e re n wotoi u na wi kelime dem a kubana ɗevu n a̱ya̱ a tatsu. U zagba ta̱ a̱ya̱ a nan lo adama a na aza e kuyeve a a dana yi ta̱ ayin a na a matsai maku ma. ¹⁷Ɗa ili i na Ka̱shile ka dansai a̱ ubuta̱ u keneki Irimiya† yo okpoi mayun:

¹⁸“A panai ka̱la̱ka̱tsu ɗe a Rama,

vuza yoku a̱ ma̱shi ka̱u adama a una̱mgbuka̱tsuma̱.

Rahila† a̱ ma̱shi adama a̱ muku n ni.

U fuɗa u reme ka̱ɗu ka̱ ni ba,

adama a na a̱ kuwa̱ ta̱.”2:18 Ir. 31:15.

O bonoi a Nazara

¹⁹Wanai ɗai Hiridu u kuwa̱, ɗa kalingata ka̱ Ka̱shile ka̱ ta̱wa̱i u Isuhu tsa alatani kpamu a̱yi ɗe biꞋi Masar. ²⁰Ɗa kalingata ka ka danai ni, “Ɗenga̱, vi ɗika maku ma n a̱na̱ku a̱ ni, ka̱ta̱ vu bono a iɗika yi Israila,† adama a na aza a na i a kuciga kuna maku ma a̱ kuwa̱ ta̱.”

²¹Ɗa Isuhu u ɗenga̱i, ɗa u ɗikai maku ma n a̱na̱ku a̱ ni, ɗa u bonoi a iɗika ya aza a Israila. ²²Amma ana u panai Akiliyu2:22 Herod Akiliyu Mogono maꞋa ma gbani-gbani ɗa a takpai ni gaɗi vu kakuba ko tsu gono. Ɗa mokoshi ma̱ ni Hiridu Antiba wo okpoi mogono. maku ma Hiridu a̱yi ɗa mogono, ɗa u panai wovon. Ɗa a̱ ubuta̱ wa alatani u yoku, Ka̱shile ka danai ni u bana a uɓon u Ga̱lili. ²³Ɗaɗa u banai u yongoi a̱ likuci i na e ci ɗeke Nazara. Ɗa ta na ili i na Ka̱shile ka danai a̱ ubuta̱ u eneki i shanai: “I ta̱ e kuɗeke yi vuma vu Nazara.”

Yahaya vu Kusumbu ka Akucina u lapulai uye

(Mar. 1:1-8; Luk. 3:1-18; Yah. 1:19-28)

¹Ana a̱ya̱ o yoku a yawai, ɗa Yahaya† vu Kusumbu ka Akucina u gita̱i kudansa kadanshi ka̱ Ka̱shile e mere mu une ma Yahuda. ²U danai, “Shika̱i unushi† u ɗa̱ ka̱ta̱ i bono u Ka̱shile, adama a na tsugono tsu Ka̱shile ci yawa ta̱ ɗevu.” ³Keneki Ishaya† u yaꞋan ta̱ kadanshi ka Yahaya ana u danai:

“Ka̱la̱ka̱tsu e meɗevile e mere mu une,

‘Lapulai uye adama a Vuzagbayin.

Bonokoi u ɗa mejege.’ ”3:3 Ish. 40:3.

⁴Yahaya u uka ta̱ ntogu n na a caꞋi n cileme tsu karakuma. Wi ta̱ n kaɗambura ku ukpan a̱ kukyuꞋun ku ni. IlikulyaꞋa i ni kpamu i ɗaɗa akyuꞋun n ishigi a kakamba. ⁵Uma n a̱bunda̱i a̱ uta̱i a Urishelima n Yahuda n ukambu u Kuɗolu ku Urdu, ɗa a banai kupanaka Yahaya. ⁶Ana uma a a̱ shika̱i unushi u le, ɗa u yaꞋankai le kusumbu ka akucina† o Kuɗolu ku Urdu.

⁷Afarishi† n A̱sa̱dukiya n a̱bunda̱i a banai a̱ ubuta̱ u na Yahaya wi a kuyaꞋanka uma kusumbu ka akucina adama a na u yaꞋanka le. Ana Yahaya we enei le, ɗa u danai, “A̱ɗa̱ muku ma agbaturu n nam pa! Yayi u danai ɗa̱ i were wupa u Ka̱shile u na wi lo a̱ kuta̱wa̱ babu megeshe? ⁸YaꞋin ili i na i kuyotsongu a na i shika̱i unushi u ɗa̱. ⁹Ka̱ta̱ i sheshe a na yi a̱ kuwere wupa u Ka̱shile adama a na yi a kudana Ibrahim ɗa esheku a̱ ɗa̱ ba. N dana ɗa̱, Ka̱shile ki ta̱ a kufuɗa kuɗika atali a nam pa, ka̱ta̱ u bonoko Ibrahim muku! ¹⁰Ko gogo na, kogovu ki ta̱ ɗe utemgbi ɗa a gbatyangi kaꞋa punu a aralu a nɗanga a. Maɗanga ma na de dem ma iwain kumatsa umaci u ma̱riki, i ta̱ a kugbatya maꞋa ka̱ta̱ a varuku maꞋa a akina.

¹¹“N yaꞋanka ɗa̱ ta̱ kusumbu ka akucina m mini adama a na i shika̱i unushi† u ɗa̱, amma vuza na wi lo a̱ kuta̱wa̱ ka̱ca̱pa̱ ka̱ va̱ wi ta̱ a kuyaꞋanka ɗa̱ kusumbu ka akucina n Ayinviki a̱ Ka̱shile n akina. A̱yi u laꞋa mu ta̱ ka̱u, mpa kpamu n yawa biꞋi n foɗo ko ataka a̱ ni ba. ¹²Wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ n kasasu ke kuyelikpu ka̱ ni ufoɓushi adama a na u yelikpe ili ya mayin. Wi ta̱ e kupece ili i singai kau n i gbani-gbani. Ka̱ta̱ u zuwa ili i singai ya o mopon ma̱ ni, amma wi ta̱ o kusongu kopo ka n akina a na a kufuɗa kukima̱ ba.”

Yahaya u yaꞋankai Yesu kusumbu ka akucina

(Mar. 1:9-11; Luk. 3:21-22)

¹³A ayin a nan lo Yesu u ɗenga̱i Ga̱lili, ɗa u banai o Kuɗolu ku Urdu adama a na Yahaya u yaꞋanka yi kusumbu ka akucina. ¹⁴Amma ɗa u cigai kuꞋiwan, u danai, “Avu ɗa vuza na vi yotsoi vi yaꞋanka mu kusumbu ka akucina. Yi ɗa̱i i zuwai ɗa vu ta̱wa̱i a̱ va̱?”

¹⁵Yesu wu ushuki, “Gogo na nahannai ta Ka̱shile ka cigai ka yaꞋan nannai, adama a na u yotso ta̱ ci yaꞋan ili i na Ka̱shile ka cigai ci yaꞋan.” Ɗa Yahaya wu ushuki.

¹⁶Ɗa u yaꞋankai ni kusumbu ka akucina. GogoꞋo va lo ana wu uta̱i a̱ mini ma, ɗa gaɗi u ɓa̱yuwa̱i, ɗa we enei Ayinviki a̱ Ka̱shile a̱ cipa̱i wa̱ ni tsu moɗoi.¹⁷Ɗa ka̱la̱ka̱tsu ku uta̱i gaɗi ka danai, “Na va Maku ma̱ va̱ maꞋa ma na n cigai, mi ta̱ kpamu a kupana uyoꞋo n a̱yi.”

Yesu n Kalijani

(Mar. 1:12-13; Luk. 4:1-13)

¹Ayinviki a̱ Ka̱shile a ɗikai Yesu a kubana a kakamba, adama a na Kalijani† ka piya yi. ²U ka̱na̱i una̱ ali ayin amangere kanna n kayin. Ana ayin a nan lo o kotsoi, ɗa kambulu ka̱ ka̱na̱i ni ka̱u.

³Ɗa Kalijani ka banai ka danai ni, “Avu Maku ma̱ Ka̱shile† maꞋa baci vi mayun, bonoko atali a nam pa a o okpo burodi.”

⁴Ɗa wu ushuki, “A ɗana ta̱ a Katagarda ka Ciɗa:

‘N ilikulyaꞋa i ɗa koci i kuzuwa vuza u kuyongo n wuma ba,

amma n kadanshi ka na Ka̱shile ka danai dem.’ ”4:4 K.Wil. 8:3.

⁵Ɗa Kalijani ka ɗikai ni u bankai a̱ ubirini u ciɗa u Urishelima, ɗa u zuwai ni a̱ ubuta̱ u na u laꞋi nu ugaɗi dunduꞋun wa̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin.† ⁶Ɗa u danai, “Avu ɗa baci Maku ma̱ Ka̱shile mayun, ikpangu a iɗika, adama a na wi ta̱ uɗani a Katagarda ka Ciɗa:

‘Ka̱shile ki ta̱ a kuzuwa alingata a̱ ni a inda wu.

I ta̱ e kukeɓe wu n ekiye e le,

ciya̱ kune ku nu ka̱ kuta̱ɗa̱tsa̱ a katali ba.’ ”4:6 Ishp. 91:11-12.

⁷Ɗa Yesu wu ushuki, “Amma Katagarda ka Ciɗa ka dana ta̱ feu, ‘Ka̱ta̱ vu kondo Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu ba.’ ”4:7 K.Wil. 6:16.

⁸Ɗa Kalijani ka ɗikai ni u bankai gaɗi vu kusan, ɗa u yotsongi ni tsugono tsa aduniyan kakau n tsugbayin ci le. ⁹Ɗa u danai, “Vi baci a̱ kukuɗa̱ngu ka̱ta̱ vi cikpa mu, mi ta̱ e kuneke wu ili i nam pa ra̱ka̱.”

¹⁰Amma ɗa Yesu wu ushuki ni, “Ɗenga̱ mu lo, MalyaꞋi!† Katagarda ka Ciɗa ka dana ta̱:

‘Cikpa Ka̱shile Vuzavaguɗu vu nu,

a̱yi endeꞋen ɗa kpamu vu kuyaꞋanka tsugbashi!’ ”4:10 K.Wil. 6:13.

¹¹Ɗa Kalijani ka̱ ka̱sa̱kpa̱i Yesu, ɗa alingata a̱ ta̱wa̱i a̱ ɓa̱nka̱i ni.

Yesu u gita̱i ulinga u ni

(Mar. 1:14-15; Luk. 4:14-15)

¹²Ana Yesu u panai a̱ ka̱na̱ ta̱ Yahaya ali ɗa a zuwai ni a̱ kunu ku ugbashi, u ka̱sa̱kpa̱i Yahuda ɗa u bonoi uɓon u Ga̱lili. ¹³Ana u uwai a̱ Ga̱lili, ɗa u gita̱i kubana a̱ likuci i Nazara. Ɗa u banai ɗa u da̱sa̱ngi a Kafarnahum ɗevu m Mala ma̱ Ga̱lili, a ukambu u Zabalun n Nafutali. ¹⁴Ili i nam pa ya i yaꞋan ta̱ adama a na uzuwakpani u Ka̱shile u shana uteku u na keneki Ishaya u danai:

¹⁵“Uma o yoku i ta̱ punu a ukambu u Zabalun n Nafutali a uye u na u banai a mala.

Ubuta̱ u le wi ta̱ a kapashi ko yoku ko Kuɗolu ku Urdu, punu a uɓon u Ga̱lili.

Ubuta̱ u ɗaɗa Aza̱ka̱yimbi† n a̱bunda̱i i ida̱shi.

¹⁶Uma a nam pa a na i ida̱shi a̱ ka̱yimbi

i ta̱ e kene kutashi ku gbayin.

I ta̱ ida̱shi a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ upali n kululu ku ukpa̱,

amma kutashi ki ta̱ a kakana le.”4:16 Ish. 9:1-2.

¹⁷A ayin a nan lo, ɗa Yesu u gita̱i kudana uma kadanshi ka̱ Ka̱shile, “Shika̱i unushi u ɗa̱ ka̱ta̱ i bono u Ka̱shile, adama a na tsugono tsu gaɗi ci yawa ta̱ ɗevu.”

Yesu u zagbai osoruku a̱ na̱shi

(Mar. 1:16-20; Luk. 5:1-11)

¹⁸Kanna ke te, ana Yesu wi a nwalu a̱ ka̱kina̱ ka Mala ma̱ Ga̱lili, ɗa we enei uma e re, vuza n vangu vi ni. Vuza te kula ku ni ku ɗa Sima, a̱yi ɗa kpamu e ci ɗeke Biturusu, vuza te tamkpamu a̱yi ɗa Andarawu. Ele osoruku a ɗa, i ta̱ kpamu a kutaɗuku maza ma̱ bilili me le a mala. ¹⁹Ɗa u danai le “Ta̱wa̱i i tono mu! Mi ta̱ o kuyotsongu ɗa̱ uteku u na i kutuka̱ n uma, an ya̱ tuka̱ n adan.” ²⁰GogoꞋo lo ɗa a̱ ka̱sa̱kpa̱i maza ma̱ bilili me le, ɗa o tonoi ni.

²¹Ana u lazai kelime kenu, ɗa we enei uma o yoku aza e re vuza m mokoshi ma̱ ni, Yakubu n Yahaya dem muku n Zabidi. Ele punu asuvu a kpantsu ku le n esheku e le, o kufoɓuso maza me le. Ɗa Yesu u danai le o tono yi. ²²GogoꞋo va lo, ɗa a̱ ka̱sa̱kpa̱i esheku e le m kpantsu ka, ɗa o tonoi ni.

Yesu u yaꞋin kuyotsongusu n u potsokpoi uma

(Luk. 6:17-19)

²³Yesu u banai a̱ ubuta̱ dem a̱ Ga̱lili, n u yaꞋansai kuyotsongusu a̱ unu a avasa. Ɗa feu u yaꞋansai kadanshi ka Arabali a Singai† o tsugono tsu gaɗi. U potsokposoi kpamu uma ra̱ka̱ a na i nu mbanaki icuꞋu kakau. ²⁴Arabali a̱ ni a̱ ka̱ra̱Ꞌi ali sai ulaji wu uɓon u Ga̱lili ali ɗa aza a mbanaki a na i a iɗika i Siriya a̱ gita̱i kubana adama a na u potsokpo le icuꞋu yi mbanaki n na n ka̱na̱i le dem, koɓolo n atakaci a ikyamba. Ele vi yoku i ta̱ n wunla̱i u gbani-gbani a ikyamba i le, aza o yoku i ta̱ atakaci n ipoyo, aza o yoku tamkpamu nkutsuma̱ n ɗa. Amma ɗa Yesu u potsokpoi le dem. ²⁵Ka̱bunda̱i ka uma ko tonoi ni a̱ ubuta̱ u na u banai dem, uma kakau a na a̱ uta̱i Ga̱lili, n Dikafoli, n Urishelima, n aza a na a̱ uta̱i Yahuda n uka̱ra̱Ꞌi, n aza a na a̱ uta̱i ukambu u kasana ko Kuɗolu ku Urdu.

Yesu u yaꞋin kuyotsongusu a kusan

¹Ana Yesu we enei ka̱bunda̱i ka uma ka, ɗa u livanki gaɗi a kakambu ko yoku ka kusan ɗa u da̱sa̱ngi. Ɗa mukumitoni n ni m ɓolongi ka̱ci ke le uka̱ra̱Ꞌi u ni, ²ɗa u ka̱na̱i kuyotsongusu le:

Una̱singai u mayun

(Luk. 6:20-23)

³“Ka̱shile ka zuwaka aza a na e yevei katsura ke le ki ta̱ u Vuzavaguɗu koci una̱singai.

Tsugono tsu Ka̱shile ci le tsu ɗa!

⁴Ka̱shile ka zuwaka aza a na i a̱ ma̱shi una̱singai,

adama a na Ka̱shile ki ta̱ e kuneke le uremi u ka̱ɗu.

⁵Ka̱shile ka zuwaka aza a na a ɗikai ka̱ci ke le ili i yoku ba una̱singai,

adama a na i ta̱ a̱ kuciya̱ ili ya aduniyan i na Ka̱shile ka yaꞋin uzuwakpani.

⁶Ka̱shile ka zuwaka aza a na a ci ciga ili i na Ka̱shile ki a kuciga una̱singai tsu na kpamu i a kuciga tsuwaꞋa m mini,

adama a na Ka̱shile ki ta̱ e kuneke le ucuwi.

⁷Ka̱shile ka zuwaka aza a na a tsu pana asuvayali a aza o yoku una̱singai,

adama a na Ka̱shile ki ta̱ feu a kupana asuvayali e le.

⁸Ka̱shile ka zuwaka aza a na a̱ɗu e le i ciɗa una̱singai,

adama a na i ta̱ e kene Ka̱shile.

⁹Ka̱shile ka zuwaka aza a na i kuyaꞋan ulinga adama a̱ ma̱ta̱na̱ una̱singai,

adama a na Ka̱shile ki ta̱ e kuɗeke le muku n ni.

¹⁰Ka̱shile ka zuwaka aza a na i o kusoꞋo atakaci una̱singai,

adama a na i a kuyaꞋan ili i na Ka̱shile ka cigai adama a na tsugono tsu Ka̱shile ci le tsu ɗa.

¹¹Ka̱shile ki ta̱ a kuzuwaka ɗa̱ una̱singai, uma a shika ɗa baci. Ka̱shile ki ta̱ a kuzuwaka ɗa̱ una̱singai, uma a yaꞋanka ɗa̱ baci kawuya adama a̱ va̱. Ka̱shile ki ta̱ a kuzuwaka ɗa̱ una̱singai, uma a yaꞋanka ɗa̱ baci icuꞋu ya aꞋuwa kakau adama a̱ va̱. ¹²Uma i ta̱ a kuyaꞋanka ɗa̱ kawuya uteku u na a yaꞋankai eneki a cau. YaꞋin ma̱za̱nga̱ n a̱bunda̱i, adama a na yi ta̱ n katsupu ka gbayin a kuvana ɗa̱ gaɗi.”

Mkpaɗi n kutashi

(Mar. 9:50; Luk. 14:34-35)

¹³Yesu u lyaꞋi kelime ɗa u danai, “A̱ɗa̱ ɗa mkpaɗi ma aduniyan. Amma te ɗai ugaꞋin wu mkpaɗi, n ɗa n namba baci uyoꞋo u ni? Vi ta̱ a kufuɗa va lapula n ɗa kpamu? I ta̱ a̱ kuva̱ma̱ n ɗa ka̱ta̱ a dasasa n ɗa, adama a na m buwa n ugaꞋin ba.

¹⁴“A̱ɗa̱ ɗa kutashi ku na ku kakana a aduniyan. Likuci i na baci yi gaɗi vu kaginda i ci yaꞋan usokongi ba. ¹⁵Uma a ci ɗika kasasu ka̱ta̱ a̱ kimba̱ kutashi ba. Amma a tsu zuwa ta̱ ku ɗa gaɗi vi kirikpa, adama a na kutashi ka ka akana uma a kpaꞋa ubuta̱ ra̱ka̱. ¹⁶Ta feu nannai, ka̱ta̱ yo okpo an kutashi a̱ ubuta̱ u uma. Yongoi mayin adama a na uma e ene ulinga u singai u ɗa̱, ka̱ta̱ a cikpa Esheku a̱ ɗa̱ a na i gaɗi.”

Yesu u yotsongushi uma Wila̱

¹⁷Yesu u lyaꞋi kelime ɗa u danai, “Ka̱ta̱ i sheshe adanshi n ta̱wa̱ ta̱ kula̱nga̱sa̱ Wila̱† u Musa ba, ko kuyotsongusu ku Eneki. Ta nannai ba! N ta̱wa̱ adama a na n la̱nga̱sa̱ u ɗa ba, amma n zuwa u ɗa u shana derere. ¹⁸N dana ɗa̱ mayun, ili yi lo a̱ kupuwa̱nka̱ a̱ Wila̱ wa ba, gaɗi n iɗika yi baci a kufuɗa ya laza. Ko iɗani i kenu i Wila̱ u Ka̱shile yi lo a̱ kupuwa̱nka̱ ba, sai ili dem i shana. ¹⁹Vi iwan baci ko Wila̱ u na wi kenu, ɗa vi yotsongi uma a yaꞋan nannai feu, vi ta̱ o kokpo vuma vi kenu o tsugono tsu gaɗi. Amma ɗa baci vu tonoi Wila̱ u Ka̱shile, ɗa vi yotsongi uma o tono u ɗa, vi ta̱ a̱ kuciya̱ ubuta̱ u ma̱riki a̱ tsugono tsa. ²⁰Sai kutono ku Wila̱ ku ɗa̱ ku laꞋa ka Afarishi koɓolo nu nlum n Wila̱, ɗababa ya kuꞋuwa o tsugono tsu gaɗi ba, ko kenu.”

Kuyotsongusu adama a wupa

(Luk. 12:58-59)

²¹Yesu u lyaꞋi kelime ɗa u danai, “I pana ta̱ Wila̱ u Musa u danai, ‘Ka̱ta̱ vi yaꞋan munaka ba. Vuza vu munaka dem i ta̱ a kuyaꞋanka yi afada.’5:21 Kut. 20:13; K.Wil. 5:17.²²Amma gogo na n dana ɗa̱ ta̱: vi yaꞋan baci wupa n vuza nu, i ta̱ a kuyaꞋanka wu afada. Vu dana baci vuza nu, ‘Kalau.’ I ta̱ a kubanka wu a̱ ubuta̱ we eyevafada.5:22 Eyevafada a nam pa ele ɗa Aza e Kusheshe,† ɗaɗa eyevafada a gbagbaꞋin a Yahuda. Vu dana baci vuza nu, ‘Kalau n ili i kavama!’ Avu vi ta̱ ɗevu n kuꞋuwa akina a babu uteku.

²³“Adama a nannai, vi shamgba baci a katalikalyuka† a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin, adama a na vi yaꞋanka Ka̱shile kuneꞋe, ɗa gogoꞋo va lo vi ciɓai a na vi yaꞋankai vuza unushi, ²⁴ka̱sa̱kpa̱ kuneꞋe ku nu lo a katalikalyuka ka. Bana biꞋi i panakpanai n vuma vu nan lo, ka̱ta̱ vi yeve vu bono vi neke Ka̱shile kuneꞋe ku nu.

²⁵“Vuza yoku wi baci nu nsata n a̱ɗa̱ ali ɗa u bankai ɗa̱ a̱ ubuta̱ wa afada, shamgbai biꞋi uye ka̱ta̱ i lapula kadanshi ka uteku u ɗa̱ kafu i yawa a̱ ubuta̱ wa afada. Ɗababa ta̱wa̱ baci i yawa ɗe a̱ ubuta̱ u keyevikafada, wi ta̱ e kuneke osoji, ele tamkpamu a gbagura ɗa̱ a̱ kunu ku ugbashi. ²⁶N dana ɗa̱ mayun, yi a̱ kuka̱sa̱kpa̱ ubuta̱ u nan lo ba, sai i tsupa ili ya ra̱ka̱.”

Kuyotsongusu ku ukuna u tsugbani

²⁷Yesu u lyaꞋi kelime ɗa u danai, “I pana ta̱ Wila̱ u Musa u danai, ‘Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani ba.’5:27 Kut. 20:14.²⁸Amma n dana ɗa̱ ta̱, vi indana baci vuka ɗa vi cikalai vu vaku n vu ɗa, vu kotso ta̱ ɗe kuyaꞋan tsugbani n a̱yi a̱ ka̱ɗu ka̱ nu. ²⁹Ka̱shi ku usingai ka̱ nu ka zuwa wu baci kuyaꞋan unushi, kongoro kaꞋa ka̱ta̱ vu vakangu. U laꞋa ta̱ n kugaꞋan vu namba kapashi ko yoku ki ikyamba ka̱ nu, a na ikyamba i nu ra̱ka̱ ya uwa a kpaꞋa ka akina.† ³⁰Kukiye ku usingai ku nu ku zuwa wu baci kuyaꞋan unushi, gbatya ku ɗa, ka̱ta̱ vu vakangu! U laꞋa ta̱ n kugaꞋan vu namba kapashi ko yoku ki ikyamba ka̱ nu, a na ikyamba i nu ra̱ka̱ ya uwa a kpaꞋa ka akina.”

Kupece yolo

(Mat. 19:9; Mar. 10:11-12; Luk. 16:18)

³¹Yesu u lyaꞋi kelime ɗa u danai, “I pana ta̱ Wila̱ u Musa u danai, ‘Vali vi ta̱ a kufuɗa wo loko vuka vi ni ali u neke yi katagarda ku uloki.’ ³²Amma n dana ɗa̱ ta̱, ka̱ta̱ vu loko vuka vu nu ba, sai vu ka̱na̱ yi a kuyaꞋan tsugbani. Vu loko yi baci, vi ta̱ a kuzuwa yi u yaꞋan tsugbani. Vuza na baci kpamu wo olotongi vuka va, tsugbani tsu ɗa wi a kuyaꞋan n a̱yi.”

Akucina

³³Yesu u lyaꞋi kelime ɗa u danai, “I pana ta̱ kpamu Wila̱ u Musa u danai, ‘Ka̱ta̱ vu kpa̱ɗa̱ kushatangu akucina a na vi yaꞋin ba, amma vi shatangu akucina a na vi yaꞋankai Ka̱shile.’5:33 A.Gan. 19:12; Mkc. 30:2; K.Wil. 23:21.³⁴Amma n dana ɗa̱ ta̱, ayin a na baci yi a kuyaꞋan akucina, ka̱ta̱ i yaꞋan a ɗa n ili i yoku ba! Ka̱ta̱ vu kucina n gaɗi ba, adama a na gaɗi ɗa ubuta̱ u na Ka̱shile ki ida̱shi. ³⁵Ka̱ta̱ i kucina kpamu n iɗika ba, adama a na ta punu Ka̱shile ka kiyangi ene a̱ ni. Ka̱ta̱ i kucina n Urishelima ba, adama a na ubirini u Mogono ma Gbayin u ɗa. ³⁶Ka̱ta̱ vu kucina n kaci ka̱ nu ba, adama a na ko ka̱nji ke te ka̱ nu vi a kufuɗa kuzuwa kaꞋa ko okpo wa̱ri ko ulima̱ ba. ³⁷Vi yaꞋan baci uzuwakpani, dana ‘E’ ko ‘A̱Ꞌa̱’ koci. Vu dana baci ili i na i lazai nannai, i ɗa yu uta̱ ta̱ a̱ ubuta̱ u Kalijani.”

Ka̱ta̱ vu tsupa ili i wuya n i wuya ba

(Luk. 6:29-30)

³⁸Yesu u lyaꞋi kelime ɗa u danai, “I pana ta̱ Wila̱ u Musa u danai, ‘Vuza na baci u foroi toku a̱ ka̱shi ko a kanga, to, sai u tsupa n ka̱shi ko n kanga ka̱ ni.’5:38 Kut. 21:24.³⁹Amma n dana ɗa̱ ta̱: Ka̱ta̱ vu tsupa vuza na u yaꞋankai nu kawuya n kawuya ba. Vuza na baci u ɓasai nu a maguji mu usingai, kpatalakai ni mu ugula̱ ma feu u ɓasa. ⁴⁰Vuza yoku u dana baci vu nusaka yi ta̱, ɗa u zuwai keyevikafada ki isaka yi motogu ma̱ nu, nekei ali n ogbodo a̱ nu feu. ⁴¹Kosoji ka gutsaka wu baci vi ɗika ucanuku u ni meli vi te, ɗika u ɗa ali meli vi re. ⁴²Vuza u folono wu baci ili, neke yi, vuza u ciga baci kukopuku ili wa̱ nu, neke yi i ɗa.”

Cigai irala i ɗa̱

(Luk. 6:27-28, 32-36)

⁴³Yesu u lyaꞋi kelime ɗa u danai, “I pana ta̱ uma a danai, ‘Cigai aza a̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i iwan irala i ɗa̱.’ ⁴⁴Amma n dana ɗa̱ ta̱, cigai irala i ɗa̱, ka̱ta̱ i yaꞋanka aza a na i a kutakacika ɗa̱ avasa. ⁴⁵I yaꞋan baci nahannai i kokpo ta̱ muku m mayun me Esheku a̱ ɗa̱ a na i gaɗi. U tsu zuwa ta̱ kanna ku uta̱ a̱ ubuta̱ u uma a singai n uma a gbani-gbani. U ci yoꞋo ta̱ mini a̱ ubuta̱ wa aza a na a ci yaꞋan kasingai n aza a na feu a ci yaꞋan kawuya. ⁴⁶Yi baci a kuciga ncigi n ɗa̱ koci, katsupu ke ne kaꞋi yi n kaꞋa a̱ ubuta̱ u Ka̱shile? Ko ishi a utafu ta a ci yaꞋan nannai. ⁴⁷I yaꞋanka baci a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ɗa̱ koci ili i na i gaꞋin, ashe i laꞋa aza o yoku ba. Ko aza a na e yevei Ka̱shile ba, a ci ciga ta̱ a̱ja̱Ꞌa̱ e le feu. ⁴⁸Adama a nannai, sai yo okpo aza a̱ ma̱riki derere uteku u na Esheku a̱ ɗa̱ a na i gaɗi i.”

Kuneke n kuneꞋe

¹Yesu u lyaꞋi kelime n kuyotsongusu le, ɗa u danai, “Ka̱ta̱ i zuka! I yaꞋan baci ili i singai ka̱ta̱ i yaꞋan i ɗa adama a na uma e ene ili i na i yaꞋin ka̱ta̱ a cikpa ɗa̱ ba. I yaꞋan baci nannai, yi a̱ kuciya̱ katsupu a̱ ubuta̱ we Esheku a̱ ɗa̱ a na i gaɗi ba.

²“I neke baci aza a unambi ili, ka̱ta̱ i yaꞋan tsa aza a kapalaka̱shi ba. A̱ tsu lika̱ ta̱ avana a̱ unu a avasa, ka̱ta̱ a sala a uye adama a na uma e ene ulinga u singai u le ka̱ta̱ a cikpa le. N dana ɗa̱ mayun, aza a kapalaka̱shi a nan lo a isa ta̱ ɗe katsupu ke le ra̱ka̱. ³Adama a nannai, yi baci e kuneke aza a unambi kuneꞋe, yaꞋin ku ɗa usokongi ka̱ta̱ kukiye ku ugula̱ ku ɗa̱ ku yeve ili i na kukiye ku usingai ki a kuyaꞋan ba. ⁴YaꞋan kuneꞋe ku nu usokongi, a̱yi Esheku a̱ nu, a na e yevei i na yi usokongi ra̱ka̱, wi ta̱ a kutsupa wu.”

KuyaꞋan ka avasa

(Luk. 11:2-4)

⁵Yesu u lyaꞋi kelime n kudana, “Yi baci a kuyaꞋan kavasa, ka̱ta̱ i yaꞋan tsa aza a kapalaka̱shi ba! A ci ciga ta̱ kushamgba a̱ unu a avasa koɓolo n nsanji mu uye ka̱ta̱ a yaꞋan kavasa, adama a na uma e ene le. N dana ɗa̱ mayun, a isa ta̱ de katsupu ke le ra̱ka̱. ⁶Vi baci a kuyaꞋan kavasa, uwa a̱ kunu ku nu usokongi ka̱ta̱ vu ɓa̱ya̱ngu utsutsu. Vi yaꞋan kavasa a kubana we Eshevu. A̱yi Eshevu, a na e ce ene ili i na a yaꞋin usokongi, wi ta̱ a kutsupa wu.

⁷“Vi baci kpamu a kuyaꞋan kavasa, ka̱ta̱ vi yaꞋan tsa aza a na a̱ tsu kpa̱ɗa̱ kuyeve Ka̱shile ba. O ci yongo ta̱ a kuyaꞋan ka̱vura̱ tsu ketepu. A tsu dana ta̱ Ka̱shile ki ta̱ a kupanaka le adama a kadanshi ka̱ a̱bunda̱i ke le. ⁸Ka̱ta̱ yo okpo ci le ba. Esheku a̱ ɗa̱ e yeve ta̱ ɗe ili i na yi a kuciga kafu i folono yi.

⁹Adama a nannai yi baci a kuyaꞋan kavasa i yaꞋan kaꞋa nahannai:

‘Esheku a̱ tsu a na i gaɗi,†

yaꞋan ci cikpa kula ku nu.

¹⁰Zuwa tsugono tsu nu tsu ta̱wa̱ na a aduniyan.

Zuwa uma a yaꞋanka wu ili i na vi cigai a yaꞋanka wu a aduniyan

uteku u na yi ɗe gaɗi.

¹¹Neke tsu ilikulyaꞋa i na ci a kuciga anana.

¹²Cinukpaka tsu unushi u tsu,

uteku u na ci ci cinukpaka aza a na a nusakai tsu.

¹³Ka̱ta̱ vu banka tsu a̱ ubuta̱ u kukondo ba,

amma vi isa tsu a̱ ubuta̱ u vuza gbani-gbani.’6:13 Atagarda a̱ kuku o yoku a katagarda ka nam pa a zuwa ta̱ udani “Adama a na tsugono tsu nu tsu ɗa n utsura n tsugbayin tsu nu tsu ɗa ko wanai. Ta nannai.”

¹⁴“Mayun, i cinukpaka baci uma unushi u le, Esheku a̱ ɗa̱ a na i gaɗi i ta̱ feu a kucinukpaka ɗa̱ unushi u ɗa̱. ¹⁵Amma i cinukpaka baci uma unushi u le ba, Esheku a̱ ɗa̱ a na i gaɗi feu u kucinukpaka ɗa̱ unushi u ɗa̱ ba.”

Kuka̱na̱ ku una̱

¹⁶Yesu u lyaꞋi kelime ɗa u danai, “Yi baci a̱ kuka̱na̱ una̱, ka̱ta̱ i na̱mgba̱ ka̱tsuma̱ tsa aza a kapalaka̱shi ba. O ci yotsongu ta̱ uma adama a na uma e yeve a na a̱ ka̱na̱i una̱. N dana ɗa̱ ta̱ mayun, aza a kapalaka̱shi a nan lo a isa ta̱ ɗe katsupu ke le. ¹⁷Amma vi baci a̱ kuka̱na̱ una̱, za̱ɗukpa̱ ka̱nji ka̱ nu ka̱ta̱ vu saꞋa a̱shi a̱ nu. ¹⁸Tsu nan lo vuza wi e kuyeve a na vi a̱ kuka̱na̱ una̱ ba, sai Eshevu. Adama a na u yeve ta̱ kpamu ili i na yi usokongi dem, wi ta̱ ta na a kutsupa wu.”

Uciyi u gaɗi

(Luk. 12:33-34)

¹⁹Yesu u lyaꞋi kelime ɗa u danai, “Ka̱ta̱ i zuwaka ka̱ci ka̱ ɗa̱ uciyi punu a aduniyan ba! KayaꞋan m matsafu i ta̱ a̱ kula̱nga̱sa̱ u ɗa. Oboki kpamu i ta̱ a kufuɗa a̱ ta̱sa̱ ka̱ta̱ a uwa o boko u ɗa. ²⁰Adama a nannai zuwakai ka̱ci ka̱ ɗa̱ uciyi gaɗi a̱ ubuta̱ u na kayaꞋan m matsafu a kulyaꞋa, ko oboki a̱ ta̱sa̱ ka̱ta̱ a uwa o boko u ɗa ba. ²¹A̱ɗu a̱ ɗa̱ i ta̱ o kuyongo a̱ ubuta̱ u na uciyi u ɗa̱ wi ayin tutu.

Kutashi ki ikyamba

(Luk. 11:34-36)

²²“A̱shi i ta̱ tsu kutashi ki ikyamba. A̱shi a̱ nu a gaꞋan baci, ikyamba i nu ra̱ka̱ yi ta̱ a kushana n kutashi. ²³Amma a̱shi a̱ nu a̱ na̱mgba̱ baci, ikyamba i nu ra̱ka̱ yi ta̱ a kushana n ka̱yimbi. Vi baci a̱ ka̱yimbi amma ɗa vi sheshei vi ta̱ n kutashi, mayun vi ta̱ a̱ ka̱yimbi kpaɓam.

Ka̱shile n uciyi

(Luk. 16:13)

²⁴“Vuza wi a kufuɗa wa yaꞋanka azagbagbaꞋin e re tsugbashi ayin e te ba. Vi ta̱ a kuꞋiwan vuzagbayin vi te, ka̱ta̱ vi ciga vuza te. Ko vu tono vuza te, ka̱ta̱ vi iwan kutono vuza te. Ya kufuɗa yo tono Ka̱shile ka̱ta̱ i tono uciyi feu ba.”

Ka̱ta̱ yo oꞋuso ka̱ci ka̱ ɗa̱ ba

(Luk. 12:22-31)

²⁵Yesu u lyaꞋi kelime, “N dana ɗa̱ ta̱, ka̱ta̱ yo oꞋuso ka̱ci ka̱ ɗa̱ adama a kulyaꞋa n kusoꞋo ku ɗa̱ ba. Ka̱ta̱ yo oꞋuso ka̱ci ka̱ ɗa̱ kpamu adama o ntogu n na i kuꞋuka ikyamba i ɗa̱ ba. Wuma u laꞋa ta̱ tsuwaꞋa, ikyamba kpamu i laꞋa ta̱ ntogu. ²⁶Indanai biꞋi nnu n na mi a ciꞋimkpi gaɗi. A̱ ci ca̱Ꞌa̱ ba, ko a kyaꞋa. O tsu ɓolongu ilikulyaꞋa ka̱ta̱ o zoku o mpon ba. Ko n nannai Esheku a̱ ɗa̱ a na i gaɗi a̱ tsu la̱na̱ le ta̱. I yeve ta̱ ta na a̱ɗa̱ i laꞋa ta̱ nnu. ²⁷Ko yo oꞋuso ka̱ci ka̱ ɗa̱, yi a kufuɗa yo doku ka̱ci ka̱ ɗa̱ wuma ba, ko kenu.

²⁸“Yi ɗa̱i i zuwai ɗa yi o koꞋuso ka̱ci ka̱ ɗa̱ adama o ntogu? Indanai biꞋi uteku u na a̱pa̱lu a na i a kakamba o tsu gbonguro. A ci yaꞋan ulinga adama a na a yaꞋanka ka̱ci ke le ntogu ba. ²⁹Amma yaꞋan n dana ɗa̱, ko Mogono Sulemanu n uciyi u ni dem u fuɗa u kala ka̱ci ka̱ ni ka̱u tsa̱ a̱pa̱lu a nam pa ba. ³⁰Ka̱shile ka̱ tsu la̱na̱ baci mita̱ ma na mi n wuma anana, amma mkpaꞋa a kana ka̱ta̱ a vakangu maꞋa a akina, ai, u yotso ta̱ i yeve a na Ka̱shile feu ke kuneke ɗa̱ ta̱ ntogu. Ka̱ta̱ uneki u ka̱ɗu u ɗa̱ u yaꞋan kenu ba! ³¹Ka̱ta̱ yo oꞋuso ka̱ci ka̱ ɗa̱ i dana, ‘Yi ɗa̱i tsu kulyaꞋa?’ ko ‘Yi ɗa̱i tsu kusoꞋo?’ ko ‘Yi ɗa̱i tsu kuꞋuka?’ ³²Aza a na e yevei Ka̱shile ba, ele ɗa o ci yongo o kusoꞋo ka̱ci ke le adama ili i nam pa ayin tutu. Esheku a̱ ɗa̱ a na i gaɗi e yeve ta̱ a na i cigai ili nam pa ya ra̱ka̱. ³³Ili i na i kulaꞋa n kuciga cau i ɗaɗa tsugono tsu Ka̱shile n kuyaꞋan ili i na Ka̱shile ka cigai. I yaꞋan baci nannai, Ka̱shile ke kuneke ɗa̱ ta̱ ili i na i buwai dem. ³⁴Adama a nannai ka̱ta̱ yo oꞋuso ka̱ci ka̱ ɗa̱ adama a ili yi mkpaꞋa ba, mkpaꞋa feu wi ta̱ n kadama ka̱ ni kau. Adama a nannai kadama ka anana ka yawa ta̱ biꞋi.”

Ka̱ta̱ i yaꞋanka uma afada ba

(Luk. 6:37-38, 41-42)

¹Yesu u lyaꞋi kelime n kuyotsongusu le kpamu ɗa u danai, “Ka̱ta̱ i yaꞋanka uma afada ba, ta lo Ka̱shile ka yaꞋanka ɗa̱ afada. ²Uteku u na dem vi yaꞋankai uma a̱ ubuta̱ wa afada, ta feu a kuyaꞋanka wu nannai.

³“Yi ɗa̱i i zuwai ɗa vi a kindana ili i kenu i na yi picici a̱ ka̱shi ko vutovu, amma ve ene kogboli ka na ki a̱ ka̱shi ka̱ nu ba? ⁴Nini ɗai va ku dana tovu, ‘YaꞋan n takpa kakiku ka na ki a̱ ka̱shi ka̱ nu’? La̱nuku biꞋi ka̱ci ka̱ nu! Avu ɗa lo biꞋi n kogboli a̱ ka̱shi ka̱ nu. ⁵Avu vuza kapalaka̱shi! Takpa biꞋi kogboli ka na ki a̱ ka̱shi ka̱ nu cau. Ayin a nan lo a ɗa ve kene mayin, ka̱ta̱ vi yeve kutakpa kakiku ka na ki a̱ ka̱shi ko tovu.

⁶“Ka̱ta̱ i neke nsheꞋe ili i na yi i Ka̱shile ba. Adama a na a lyaꞋa baci i ta̱ o kubono a̱ shilika̱ n a̱ɗa̱. Ka̱ta̱ i taɗukuku ngurusunu nwaru mi ikebe† ba. Adama a na i ta̱ e kukpete n ɗa ka̱ta̱ a̱ puɗa̱la̱ n ene e le a̱ la̱nga̱sa̱.”

Folonoi, la̱nsa̱i, ka̱ta̱ kpamu i ka̱la̱sa̱ utsutsu

(Luk. 11:9-13)

⁷Ɗa Yesu u danai kpamu, “LyaꞋa kelime n kufolono, vi ta̱ ta na a̱ kuciya̱ ili i na vu folonoi. LyaꞋa kelime n kula̱nsa̱, vi ta̱ a̱ kuciya̱ i na vi a̱ kula̱nsa̱. LyaꞋa kelime n kuka̱la̱sa̱ utsutsu, Ka̱shile ki ta̱ a kuzuwa a̱ ɓa̱yuwa̱ka̱ wu u ɗa. ⁸Adama a na aza a na baci o tsu folono, i ta̱ a̱ kuciya̱ ili i na o folonoi. Aza a na baci a̱ tsu la̱nsa̱, i ta̱ a̱ kuciya̱ ili i na i a̱ kula̱nsa̱. Aza a na baci a̱ tsu ka̱la̱sa̱ utsutsu, Ka̱shile ki ta̱ a̱ kuɓa̱yuwa̱ka̱ le u ɗa.

⁹“Yayi a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ u kuneke maku ma̱ ni katali, maku ma me ece yi baci tsuwaꞋa? ¹⁰Ko ve kuneke ta̱ maku ma kagbaji, we ece wu baci kadan? ¹¹Ko a na yi aza a gbani-gbani, i tsu neke ta̱ muku n ɗa̱ kuneꞋe ku singai. A̱yi Esheku a̱ ɗa̱ a na i gaɗi, a laꞋa ta̱ biꞋi, wi ta̱ ufoɓushi ka̱u adama a na u neke aza a na o folonoi ni kuneꞋe ku singai! ¹²YaꞋanka uma ili i na vi cigai a yaꞋanka wu. Na va ɗaɗa ili i na kuyotsongusu ku Musa n ku Eneki ku danai.”

Utsutsu wu uɓori

(Luk. 13:24)

¹³Yesu u danai, “Uwai o tsugono tsu Ka̱shile n utsutsu wu uɓori. Uye u na u tonoi a kubana a kpaꞋa ka akina n utsutsu u ni feu wi ta̱ n wanshi. Nwalu kpamu a kubana ɗe babu atakaci. Uma n a̱bunda̱i ɗa ta na i a nwalu a uye u nan lo. ¹⁴Amma utsutsu u na u tonoi a kubana a̱ ubuta̱ u wuma u babu uteku n uye u ni feu wi ta̱ ɓori, wi ta̱ kpamu n atakaci a nwalu. Uma ukeci koci ɗa a̱ kuciya̱ uye u nan lo.”

Maɗanga n umaci u ni

(Luk. 6:43-44)

¹⁵Yesu u lyaꞋi kelime ɗa u danai, “Ka̱ta̱ i yaꞋan cicoꞋo n eneki a aꞋuwa, a̱ tsu ta̱wa̱ ɗa̱ ta̱ an nkyon vi baci e kene le, amma punu a asuvu e le i ta̱ ana nkunzukunzu. ¹⁶Yi ta̱ e kuyeve le a̱ ubuta̱ wu ulinga u le, uteku u na e ci yeve maɗanga a̱ ubuta̱ wu umaci u ni. Va kutaꞋa ma̱biri a maɗanga ma awana ba, ko ma̱ɗimbi† ma kumatsa o kokovu ba. ¹⁷Maɗanga ma singai ma tsu matsa ta̱ umaci u singai, maɗanga ma gbani-gbani kpamu ma tsu matsa ta̱ umaci u gbani-gbani. ¹⁸Maɗanga ma singai ma kumatsa umaci u gbani-gbani ba, maɗanga ma gbani-gbani kpamu ma kumatsa umaci u singai ba. ¹⁹Uma a tsu kapa ta̱ maɗanga ma na de dem ma iwain kumatsa umaci u singai, ka̱ta̱ a varuku maꞋa a akina. ²⁰Ta kpamu nannai, yi ta̱ e kuyeve uteku u na uma a nan lo i a̱ ubuta̱ wu ulinga u na i a kuyaꞋan.”

N yeve ɗa̱ ba

(Luk. 13:25-27)

²¹Yesu u danai, “Yaba dem vu na wi e kuɗeke mu Vuzavaguɗu ɗa wi a kuꞋuwa o tsugono tsu gaɗi ba. Aza a na koci i a kuꞋuwa o tsugono tsa, ele ɗa aza a na i a kuyaꞋan ili i na Esheku a̱ va̱ a na i gaɗi a cigai. ²²A kanna ka afada uma n a̱bunda̱i i ta̱ a kudana, ‘Vuzavaguɗu, ci yaꞋan ta̱ kadanshi ka̱ Ka̱shile n kula ku nu. N kula ku nu kpamu tsu uta̱ka̱i n wunla̱i u gbani-gbani, ɗa kpamu ci yaꞋin ili i mereve n a̱bunda̱i.’ ²³Amma n kudana le ta̱, ‘N yeve ɗa̱ ba. Ɗenga̱i mu lo, a̱ɗa̱ aza a na i a kuyaꞋan kawuya!’ ”

AmaꞋi a kpaꞋa e re

(Luk. 6:47-49)

²⁴Amma u lyaꞋi kelime, “Adama a nannai, vuza na baci de dem u panai kadanshi ka̱ va̱ ka nam pa ɗa u tonoi kaꞋa, wi ta̱ an vuma vu ugboji vu na wi a kumaꞋa kpaꞋa ku ni ɗa u ga̱va̱i biꞋi, ɗa u yevei u varai kumaꞋa ka a kakpanlai. ²⁵Ana Ka̱shile ko yoꞋi n wunla̱i ɗa nɗolu dem n lyaꞋi u varuku kpaꞋa ka ba, adama a na u maꞋa ta̱ ku ɗa mayin a kakpanlai.

²⁶“Amma vuza na baci de dem u panai kadanshi ka̱ va̱ ka nam pa, ɗa u kpa̱ɗa̱i kutono kaꞋa, wi ta̱ an kalau ka vuma ka na ka maꞋi kpaꞋa ku ni a kayala. ²⁷Ɗa Ka̱shile ko yoꞋi mini ka̱u, ɗa nɗolu dem n lyaꞋi, ɗa wunla̱i wu utsura u gba̱ɗa̱sa̱i kpaꞋa ka. Ali ɗa ku ɗa ku yikpa̱i kala-kala.”

Utsura u Yesu

(Mar. 1:22; Luk. 4:32)

²⁸Ana Yesu u kotsoi kudansa ili i nam pa, ɗa ka̱bunda̱i ka uma ka ka yaꞋin mereve n tsu na u yaꞋin kuyotsongusu. ²⁹A̱yi wi uteku tsu nlum n Wila̱ ba, amma u yaꞋan ta̱ kuyotsongusu ku ni an vuza na wi nu utsura.

Yesu u potsokpoi ma̱kutu

(Mar. 1:40-45; Luk. 5:12-16)

¹Ana Yesu u cipa̱i a kusan ka, ɗa ka̱bunda̱i ka uma ka ko tonoi ni. ²GogoꞋo va lo, ɗa ma̱kutu ma banai wa̱ ni. Ɗa u kuɗa̱ngi a̱ ubuta̱ u Yesu, ɗa u danai, “Vuzagbayin, vu ushuku baci, vi ta̱ a kufuɗa vo potsokpo mu.”

³A̱yi Yesu u ba̱ra̱kpa̱i kukiye ku ni ɗa u saꞋwai ni ɗa u danai, “Mu ushuku ta̱. Potso!” Gogo lo ɗa ukutu wa u ka̱sa̱kpa̱i ni. ⁴Ɗa u danai ni, “Ka̱ta̱ vu dana vuza kakuna ka nam pa ba. Amma bana vi yotsongu ka̱ci ka̱ nu u ganu,† ka̱ta̱ vi yaꞋan alyuka† a na Musa u danai uma a na o potsotongi a lyuka. Na va ɗa u kuyotsongu uma vu potso ta̱.”

Yesu u potsokpoi kagbashi ka jagaba

(Luk. 7:1-10; Yah. 4:43-54)

⁵Ɗa Yesu u banai Kafarnahum. Ana u uwai a̱ likuci ya, ɗa jagaba† vi yoku vo osoji o Roma vi cinai ni ɗa u folonoi ni u ɓa̱nka̱ yi. ⁶A̱yi jagaba va u danai, “Vuzagbayin, mi ta̱ n kagbashi ka na ki nu mbanaki. Wi ta̱ ɗe a kpaꞋa a ivaꞋin, wi a kufuɗa kuɗengusa̱ ikyamba i ni ba. Wi ta̱ a kupana mɓa̱la̱ ka̱u.”

⁷Yesu u danai, “Mi ta̱ a kubana ka̱ta̱ m potsokpo yi.”

⁸Ɗa jagaba va wu ushuki, “Vuzagbayin, mpa n yawa ali avu vu ta̱wa̱ a kpaꞋa ku va̱ ba. YaꞋan kadanshi koci, kagbashi ka̱ va̱ ta na ki ta̱ o kupotso. ⁹Mi ta̱ n anan kovonshi, a tsu dana mu ta̱ ili i na n kuyaꞋan. Mpa kpamu n tsu dana ta̱ osoji a na i ka̱ca̱pa̱ ka̱ va̱ ili i na a kuyaꞋan. N tsu dana ta̱ kosoji ko yoku, ‘Wala,’ ka̱ta̱ ta na u laza. Ka̱ta̱ kpamu n dana kosoji ko yoku, ‘Ta̱wa̱,’ ka̱ta̱ ta na u ta̱wa̱. N tsu dana ta̱ kagbashi ka̱ va̱, ‘YaꞋan nahannai,’ ka̱ta̱ ta na u yaꞋan. Adama a nannai, n yeve ta̱ an kadanshi ka̱ nu feu ki n utsura.”

¹⁰Ana Yesu u panai nahannai, ɗa u yaꞋin mereve. Ɗa u danai aza a na i o kutono yi, “N dana ta̱ mayun, uneki u ka̱ɗu u nam pa u laꞋa ta̱ uneki u ka̱ɗu u na me enei a iɗika yi Israila ra̱ka̱. ¹¹Uma n a̱bunda̱i i ta̱ a̱ kuta̱ a kasana n ka̱livi ka̱ta̱ a̱ da̱sa̱ngu a lyaꞋa n Ibrahim, n Ishaku, koɓolo n Yakubu o tsugono tsu gaɗi. ¹²Amma aza a na ishi o yotsoi a uwa punu o tsugono tsu gaɗi i ta̱ a kuvakangu le ubuta̱ u ka̱yimbi. Ta ɗe a̱ kushika̱ n a lumamgbanai ngaꞋan n le adama a atakaci.”

¹³Ɗa u danai jagaba va, “Wala a kpaꞋa. Kagbashi ka̱ nu ki ta̱ o kupotso uteku u na vi nekei ka̱ɗu.” Ɗa kagbashi ka̱ ni ko potsoi ayin a nan lo a ta na derere.

Yesu u potsokpoi uma n a̱bunda̱i

(Mar. 1:29-34; Luk. 4:38-41)

¹⁴Ana ka nan lo ko kotsoi, ɗa Yesu u banai a kpaꞋa ku Biturusu, ɗa u cinai a̱na̱ku a vuka vu Biturusu nu mbanaki wana ɗai a saɓanai n kuta̱nu. ¹⁵Ɗa u saꞋwai ni kukiye, ɗa mbanaki ma n ka̱sa̱kpa̱i ni, ali ɗa u ɗenga̱i ɗa u ka̱na̱i kuɓa̱nka̱ le.

¹⁶N kulivi ku nan lo, uma a̱ tuka̱i Yesu n aza a na i n wunla̱i u gbani-gbani† n a̱bunda̱i. Yesu u yaꞋin kadanshi, ɗa wunla̱i u gbani-gbani wa wu uta̱i u ka̱sa̱kpa̱i le. Ɗa kpamu u potsokpoi aza a̱ mbanaki ra̱ka̱. ¹⁷U yaꞋan ta̱ ili i nam pa adama a na u zuwa ili i na keneki Ishaya ka danai yo okpo mayun:

“Ɗa u takpai mɓa̱la̱ n iɓa̱lishi i tsu kpamu.”8:17 Ish. 53:4.

Uma a cigai kutono Yesu

(Luk. 9:57-62)

¹⁸Ana Yesu we enei koɓolo ka uma ka, ɗa u danai mukumitoni a bana a kapashi ko yoku ka mala ka. ¹⁹A̱ ubuta̱ wa lo ɗa malum ma̱ Wila̱ ma banai wa̱ ni ɗa ma danai, “Malum, mi ta̱ o kutono wu ubuta̱ u na vu banai dem.”

²⁰Ɗa Yesu u danai ni, “Iranji yi ta̱ n enle a na o ci yongo punu, nnu kpamu mi ta̱ n cikinda, amma mpa, Maku ma Vuma,† mi m kpaꞋa ku ka̱ci ka̱ va̱ ba, ko n yaꞋan n ubuta̱ u na n kutsubaku ba.”

²¹Vuma vi yoku, vuza na wi a̱ ka̱tsuma̱ ka aza o kutoni u danai, “Vuzagbayin, ka̱sa̱kpa̱ biꞋi m bana n ciɗa̱ngu esheku a̱ va̱.”

²²Amma ɗa Yesu u danai ni, “Tono mu, ka̱ta̱ vu ka̱sa̱kpa̱ ngasa a̱ ciɗa̱ngu ngasa n le.”

Yesu u shamkpai n aɓau

(Mar. 4:35-41; Luk. 8:22-25)

²³Ɗa Yesu u uwai a kpantsu a kubana upashi u mala m mukumitoni n ni. ²⁴Ɗa wunla̱i wu utsura u ɗenga̱i ka̱u a mala ma, ali ɗa aɓau a uwai a kpantsu ka, amma Yesu punu alavu. ²⁵Mukumitoni ma m banai wa̱ ni ɗa a jimgbasai ni, ɗa o orukpoi, “Vuzagbayin, isa tsu! Ci ta̱ a̱ kuniꞋwa̱n!”

²⁶Ɗa Yesu wu ushuki, “Yi ɗa̱i ɗa i panai wovon? Uneki u ka̱ɗu u ɗa̱ u gusa̱ ta̱.” Ɗa u ɗenga̱i ɗa u ɓarangi wunla̱i n aɓau a, ɗa a paɗai bini dem.

²⁷Mukumitoni ma n yaꞋin mereve, ɗa a danai, “Vuma vi iya̱n ɗai nahannai? Ali ɗa wunla̱i n aɓau a panakai ni!”

Yesu u lokoi wunla̱i u gbani-gbani a̱ ubuta̱ uma e re

(Mar. 5:1-20; Luk. 8:26-39)

²⁸Ana Yesu u yawai a̱ ka̱kina̱ ka mala ɗevu n likuci i Gadara, ɗa uma e re a na i n wunla̱i u gbani-gbani a gasai n a̱yi. Uma a nam pa o ci yongo ta̱ a̱ ubuta̱ wa asaun, i ta̱ n asuvu a usuɗukpi ali ko vuza u tsu fuɗa u tono ukambu u nan lo ba. ²⁹Ɗa a̱ gita̱i korukpoko Yesu, “Yi ɗa̱i ɗa vi a kugbandarasa tsu, Maku ma̱ Ka̱shile? Vu ta̱wa̱ ta̱ biꞋi kafu ayin a na Ka̱shile ka zuwai a takacika tsu?”

³⁰Ɗevu n ubuta̱ wa lo ushiga wu ngurusunu wi ta̱ lo a kalina. ³¹Wunla̱i u gbani-gbani wa u folonoi Yesu, “Vu zuwa tsu baci tsu ka̱sa̱kpa̱ uma a nam pa, zuwa tsu tsu uwa a ushiga wu ngurusunu u nan ɗe wa.”

³²Ɗa u danai le, “Walai!” Ɗa wunla̱i u gbani-gbani wa u ka̱sa̱kpa̱i uma a ɗa a uwai wu ngurusunu. Ɗa ngurusunu ma ra̱ka̱ n sumai ɗa a̱ gida̱la̱i a kusan ka ali sai asuvu a mala, ɗa a̱ kuwa̱i punu. ³³Aza a na i a kuguɓa ngurusunu ma a sumai a banai a̱ likuci ɗa a danai ili dem i na i cinai uma e re a na ishi n wunla̱i u gbani-gbani wa. ³⁴Yaba dem a̱ likuci ya wu uta̱i adama a na a gasa n Yesu. Ana e enei ni, ɗa o folonoi ni u laza u ka̱sa̱kpa̱ka̱ le uɓon u le.

Yesu u potsokpoi ma̱kutsuma̱

(Mar. 2:1-12; Luk. 5:17-26)

¹Yesu u uwai a kpantsu, ɗa u pasai mala ma o kubono a̱ likuci i ni. ²Ana u yawai ɗe, ɗa uma o yoku a̱ tuka̱i ni m ma̱kutsuma̱ a ivaꞋin a kajiba. Ana Yesu we enei uneki u ka̱ɗu u uma a nam pa, ɗa u danai ma̱kutsuma̱ ma, “Reme ka̱ɗu, kolobo. A cinukpaka wu ta̱ unushi u nu.”

³Ɗa nlum n Wila̱ n yoku n ka̱na̱i kusheshe uteku u le, “Vuma vu nam pa wi ta̱ o kubonoko ka̱ci ka̱ ni an Ka̱shile!”

⁴Yesu u yeve ta̱ ili i na i e kusheshe, ɗa we ecei le, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa yi e kusheshe ili i wuya nannai? ⁵Yi ɗa̱i i laꞋi n ɗevu, n dana baci, ‘A cinukpaka wu ta̱ unushi u nu,’ ko ‘Ɗenga̱ vu wala’? ⁶Mi ta̱ a kuyaꞋan nannai adama a na n yotsongu ɗa̱ a na mpa, Maku ma Vuma, mi ta̱ n utsura a aduniyan n cinukpa n unushi.” Ɗa Yesu u danai ma̱kutsuma̱ ma, “Ɗenga̱, ɗika kajiba ka̱ nu, ka̱ta̱ vu bono a kpaꞋa.” ⁷Ɗa ma̱kutsuma̱ ma̱ ɗenga̱i, ɗa u bonoi a kpaꞋa. ⁸Ana uma a enei nahannai, ɗa a yaꞋin mereve, ɗa a cikpai Ka̱shile a na u nekei vuma utsura tsu nam pa.

Yesu u zagbai Matiyu

(Mar. 2:13-17; Luk. 5:27-32)

⁹Ana Yesu u lyaꞋi kelime nu nwalu, ɗa we enei kishi ku utafu, kula ku ni ku ɗa Matiyu. A̱yi a̱ ida̱shi a̱ ubuta̱ u na u ci isa utafu. Yesu u danai ni, “Tono mu.” Ɗa ta na u ɗenga̱i ɗa u tonoi ni.

¹⁰M megeshe kenu, Yesu m mukumitoni n ni mi a kulyaꞋa ilikulyaꞋa a kpaꞋa ku Matiyu. A̱ ubuta̱ wa lo ishi a utafu n a̱bunda̱i i ta̱ lo n aza a̱ unushi o yoku. ¹¹Ana Afarishi e enei nahannai, ɗa e ecei mukumitoni n Yesu, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa malum ma̱ ɗa̱ ma ci lyaꞋa ilikulyaꞋa n icuꞋu i uma i nan lo?”

¹²Yesu u panakai le ɗa u danai, “Aza a na i m ma̱ta̱na̱ a ikyamba i le a̱ tsu la̱nsa̱ vuza va̱ a̱guma̱ ba, amma aza a̱ mɓa̱la̱ a̱ tsu la̱nsa̱ ta̱. ¹³Bana i goɗumo ili i na Katagarda ka Ciɗa ki a kudansa ana ka danai, ‘A na ya yaꞋanka mu alyuka, n laꞋa ta̱ n kuciga i pana asuvayali a itoku i ɗa̱.’9:13 Hos. 6:6. N ta̱wa̱ adama a na n ɗeke uma a singai o okpo aza o kutoni a̱ va̱ ba. N ta̱wa̱ ta̱ kuɗeke aza a̱ unushi.”

A yaꞋankai Yesu keci ku ka̱na̱ ku una̱

(Mar. 2:18-22; Luk. 5:33-39)

¹⁴Kanna ke te, mukumitoni n Yahaya Vuza vu Kusumbu ka Akucina a̱ ta̱wa̱i u Yesu, ɗa e ecei ni, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa a̱tsu n Afarishi tsu tsu ka̱na̱ una̱, amma mukumitoni n nu n ci yaꞋan ba?”

¹⁵Yesu wu ushuki, “A̱ja̱Ꞌa̱ a vuza vi yolo i savu a̱ tsu na̱mgba̱ ka̱tsuma̱ a̱yi lo n ele ba. Amma ayin i ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ ana vuza vi yolo i savu va a kuɗika yi, ka̱ta̱ e yeve a̱ ka̱na̱ una̱.

¹⁶“Babu vuza na u kupa̱ɗa̱ngu kuminya ku kuku n kakashi ka savu. Vuza u yaꞋan baci nannai, kakashi ka savu ka ki ta̱ o kusoꞋimkpo kuminya ku kuku ka. Wi ta̱ kpamu a kuzuwa kakashi ka ko doku ka karasaka lababa. ¹⁷Vuza kpamu u kutsungu ribinya e kedele ka̱ kuku ba. Vuza na baci u yaꞋin nannai, ribinya ya yi ta̱ o kuɓoso kedele ka, ka̱ta̱ u namba ribinya ya n kedele ka dem. Amma a̱ tsu tsungu ta̱ ribinya e kedele ka savu. Ka̱ta̱ dem vi le a lyaꞋa kelime n kokpo n ugaꞋin.”

Mekere ma na ma̱ kuwa̱i n vuka vu kulolo mpasa

(Mar. 5:21-43; Luk. 8:40-56)

¹⁸Yesu biꞋi a kadanshi, ɗa vuzagbayin vu kunu ka avasa u ta̱wa̱i wa̱ ni. U kuɗa̱ngi e kelime ke Yesu ɗa u danai, “Mekere ma̱ va̱ ma̱ kuwa̱ ta̱ gogo na. Amma vu ta̱wa̱ baci, ɗa vu zuwakai ni kukiye ku nu, wi ta̱ o kubono n wuma kpamu.” ¹⁹Ɗa Yesu m mukumitoni n ni a̱ ɗenga̱i, ɗa a lazai koɓolo n vuzagbayin va.

²⁰Ɗa vuka vi yoku, vu na vi o kusoꞋo atakaci n kulolo ku mpasa ali a̱ya̱ kupa n e re, u tonoi Yesu n kucina̱, ɗa u saꞋwai kocombo ka kuminya ku ni. ²¹Kusheshe ku ni ku ɗaɗa, “Mi baci de an ma̱ ciya̱ ma saꞋwa kuminya ku ni ka buwa ba, mi ta̱ o kupotso.”

²²Yesu u kpatalai ɗa we enei ni, ɗa u danai, “Mekere, reme ka̱ɗu! Uneki u ka̱ɗu u nu u zuwa wu ta̱ vu potso.” GogoꞋo va lo ɗa ta na vuka va vu potsoi.

²³Ɗa Yesu u lyaꞋi kelime nu nwalu n vuzagbayin va ali ɗa u banai a kpaꞋa ku ni. Punu a kpaꞋa ɗa u cinai a̱liki a ishari n aza o yoku n a̱bunda̱i a̱ ma̱shi. ²⁴Ɗa Yesu u danai, “Uta̱i pulai, ra̱ka̱ vu ɗa̱! Maku me mekere ma ukpa̱ u ɗa yi ba. Alavu a ɗa yi koci!” Amma ɗa a o zoꞋosoi ni. ²⁵Amma ana o lokoi ka̱bunda̱i ka uma ka a̱ uta̱ka̱i pulai, ɗa Yesu u banai a̱ ubuta̱ u na mekere ma mi ivaꞋin. U ka̱na̱i kukiye ku ni, ɗa mekere ma ma̱ ɗenga̱i kashani. ²⁶Ɗa arabali a kakuna ka nan lo a̱ ka̱ra̱Ꞌi ra̱ka̱ a ukambu wa.

Yesu u potsokpoi a̱yimba̱ e re

²⁷Ana Yesu u lyaꞋi kelime nu nwalu n ni, ɗa a̱yimba̱ e re a̱ gita̱i kutono yi. Ɗa o orukpoi, “Maku ma Dawuda, pana asuvayali a̱ tsu!”

²⁸Ana u uwai a kpaꞋa, ɗa a̱yimba̱ e re a a̱ ta̱wa̱i wa̱ ni. Ɗa we ecei le, “I neke ta̱ a̱ɗu a na mi a kufuɗa ma zuwa ɗa̱ ye ene?”

Ɗa a̱ ushuki, “E, Vuzagbayin.”

²⁹Ɗa u saꞋwai a̱shi e le, ɗa u danai, “Adama uneki wa̱ a̱ɗu u ɗa̱, ki ta̱ o kokpo nannai.” ³⁰Ɗa uma a a fuɗai e enei ubuta̱ gogo va lo. Amma ɗa Yesu u kushei le n utsura, u danai, “Ka̱ta̱ i dana vuza ukuna u nam pa wa ba.” ³¹Amma ɗa a lazai ɗa a yaꞋin kadanshi ka̱ ni u yaba dem vu na wi a ukambu u nan lo.

Yesu u potsokpoi vuma vu na u fuɗai u dansai ba

³²Ana Yesu m mukumitoni n ni i a kulaza, ɗa a gasai n uma a na a̱ tuka̱i ni n vuma vi yoku. Wunla̱i u gbani-gbani u na wi o kutono yi u zuwai vuma va u kpa̱ɗa̱i kufuɗa kudansa. ³³Ana Yesu u lokoi wunla̱i u gbani-gbani wa, ɗa vuma va u fuɗai u yaꞋin kadanshi. Ɗa ka̱bunda̱i ka uma ka ka yaꞋin mereve, ɗa a danai, “Ka̱ta̱ ce ene ili i nahannai a Israila ba.”

³⁴Amma ɗa Afarishi a danai, “Mogono ma̱ wunla̱i u gbani-gbani maꞋa me nekei ni utsura u loko wunla̱i u gbani-gbani.”

Yesu u panai asuvayali a uma

(Mar. 1:39; Luk. 4:44)

³⁵Yesu u lyaꞋi kelime n ka̱ka̱ra̱sa̱ n we enei likuci n akamba a na uma i dem. U yaꞋin kuyotsongusu a̱ unu a avasa, ɗa u yaꞋin kadanshi ka Arabali a Singai o tsugono tsu Ka̱shile, ɗa u potsokpoi uma a na i n iɓa̱lishi nu mɓa̱la̱ kakau. ³⁶Ana we enei ka̱bunda̱i ka uma ka, ɗa ka̱ɗu ka̱ ni ka shanai n asuvayali adama e le, adama a na i ta̱ utambalukpi babu kufuɗa kuɓa̱nka̱ ka̱ci ke le, an nlala n na mi babu maguɓi. ³⁷Ɗa u danai mukumitoni n ni, “VikyaꞋa va vi yimkpa ta̱, amma aza a ulinga a̱ gusa̱ ta̱. ³⁸YaꞋin kavasa i folono Vuzagbayin vi vikyaꞋa va, u suku aza a ulinga a kashina ka̱ ni.”

Yesu u suki mukumitoni n ni kupa ni n re

(Mar. 3:13-19; Luk. 6:12-16)

¹Yesu u ɗekei mukumitoni† n ni kupa ni n re a̱ ubuta̱ u te, ɗa u nekei le utsura o loko wunla̱i u gbani-gbani, ka̱ta̱ o potsokpo iɓa̱lishi kakau.

²Na va ɗaɗa ula a azusuki† kupa n e re, vuza iyain a̱yi ɗa Sima, vuza na e ci ɗeke Biturusu n vuza ni Andarawu koɓolo n Yakubu n Yahaya, muku n re n Zabidi. ³Filibu, m Batalamawu, n Toma, koɓolo m Matiyu kishi ku utafu,† n Yakubu maku ma Alfa, n Tadawu, ele feu azusuki a̱ ni a ɗa. ⁴Aza a na a buwai ele ɗa Sima vuza na e ci ɗeke Ziloti, n Yahuza Iskaryoti, vuza na u ta̱wa̱i u dengei Yesu.

Yesu u danai azusuki ili i na a kuyaꞋan

(Mar. 6:7-13; Luk. 9:1-6)

⁵Ana Yesu u suki uma Kupanazere† a nam pa a, ɗa u danai le ili i nam pa, “Ka̱ta̱ i keɓece Aza̱ka̱yimbi kakuna ba, ka̱ta̱ feu i bana a̱ likuci i Samariya ba. ⁶Banai koci wa aza a Israila, adama a na i ta̱ an ushiga wu nlala n na m puwa̱nka̱i. ⁷Yi baci a kubana, salakai uma a na tsugono tsu gaɗi ci lo a̱ kuta̱wa̱ babu megeshe. ⁸I potsokpo aza a mbanaki, i ɗengusa̱ kpamu aza a na a̱ kuwa̱i. I potsokpo nkutu, ka̱ta̱ i loko wunla̱i u gbani-gbani. Yi isa ta̱ gbani babu i tsupa ikebe, gogo na, nekei gbani babu kisa katsupu. ⁹Ka̱ta̱ i ɗika ikebe† adama a nwalu n ɗa̱ ba, ko azanariya ko azurufa ko iyum i shili. ¹⁰Ka̱ta̱ i ɗika ujika ko ntogu n kusabaꞋa ko ataka ko kalangu ba. Uma a na i ɓa̱nka̱i va e neke ɗa̱ ili i na i cigai.

¹¹“I uwa baci a̱ likuci, la̱nsa̱i vuma vu ma̱riki vi yoku ka̱ta̱ i cipa̱ a kpaꞋa ku ni ali ayin a na i kulaza. ¹²I uwa baci a kpaꞋa ku nan lo, kya̱sa̱i le ka̱ta̱ i dana, ‘Ma̱ta̱na̱ mo yongo n a̱ɗa̱.’ ¹³Uma a kpaꞋa a isa ɗa̱ baci, ka̱sa̱kpa̱i ma̱ta̱na̱ ma̱ ɗa̱ ma shamgba punu. Amma a isa ɗa̱ baci ba, kucikpai i sa̱nka̱ ma̱ta̱na̱ ma na i sheshei ke le. ¹⁴Likuci kpamu i iwan baci kisa ɗa̱ ko kupanaka ɗa̱, ka̱sa̱kpa̱i ubuta̱ wa, ka̱ta̱ i ka̱pa̱tsa̱ kubuta̱ ku ene a̱ ɗa̱ punu a̱ likuci ya.10:14 A ayin a nan lo, vuza u ka̱pa̱tsa̱ baci kubuta̱ ku motogu ko ku ene a̱ ni, na lo u yotsongu ta̱ a na u pecei ka̱ci ka̱ ni n uma a nan lo ko n likuci i nan lo.¹⁵N dana ɗa̱ mayun, kanna ka afada Ka̱shile ki ta̱ kulaꞋa n kupana asuvayali a uma o Sodom† n Gomora† an wa pana asuvayali a uma a̱ likuci i nan lo!”

Yesu u danai le atakaci i ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱

(Mar. 13:9-13; Luk. 21:12-17)

¹⁶Yesu u lyaꞋi kelime ɗa u danai, “Mi ta̱ a̱ kusuku ɗa̱ ana nkyon e mere ma̱ nkunzukunzu. Yongoi n ugboji an oko, ka̱ta̱ kpamu i yongo babu iforotoi an moɗoi. ¹⁷Yongoi n cicoꞋo, adama a na uma i ta̱ lo a na a̱ kuka̱na̱ ɗa̱, ka̱ta̱ a banka ɗa̱ a̱ ubuta̱ wa afada, ka̱ta̱ a faba ɗa̱ a̱ unu a avasa. ¹⁸Yi ta̱ kpamu a kushamgba e kelime ka anan gomuna nu ngono adama a na yi aza o kutoni a̱ va̱. Na va ɗaɗa u kokpo ayin a na i kudana le kadanshi ka̱ va̱ n uma a aduniyan dem. ¹⁹Amma vuza u ka̱na̱ ɗa̱ baci, ka̱ta̱ i muɗa̱ ka̱ɗu adama a ili i na i kudansa, ko tsu na i kudansa i ɗa ba. A ayin a nan lo, Ka̱shile ki ta̱ e kuneke ɗa̱ kadanshi ka na i kudansa. ²⁰Adama a na kadanshi ka na i kudansa ka̱ ɗa̱ kaꞋa ba. Ki ta̱ a̱ kuta̱ a̱ ubuta̱ wa Ayinviki e Esheku a̱ ɗa̱, vuza na wi a kuyaꞋan kadanshi asuvu a̱ ɗa̱.

²¹“Uma i ta̱ e kuneke itoku i le adama a na a una. Isheku yi ta̱ feu a kuyaꞋanka muku n le nannai. Muku mi ta̱ feu a kuyaꞋan tsurala n isheku i le ka̱ta̱ a zuwa a una le. ²²Yaba dem wi ta̱ a kuꞋiwan ɗa̱ adama a̱ va̱. Amma aza a na a̱ ka̱na̱i uneki u ka̱ɗu u le ali sai uteku, i ta̱ a̱ kuciya̱ wishi. ²³Uma a takacika ɗa̱ baci a̱ likuci i nam pa, yaꞋin gogoꞋo i bana a̱ likuci i yoku. N yaꞋanka ɗa̱ ta̱ uzuwakpani u nam pa: kafu i kotso kuka̱ra̱ likuci yi Israila ra̱ka̱, Maku ma Vuma mi ta̱ o kubono.

²⁴“KapiꞋishi ka tsu laꞋa malum ma̱ ni ba. Kagbashi kpamu ka tsu laꞋa vuzagbayin vi ni ba. ²⁵KapiꞋishi ko yotso ta̱ ko okpo tsu malum ma̱ ni. Kagbashi kpamu ko okpo tsu vuzagbayin vi ni. Mpa ɗa vuzagbayin vu kpaꞋa. E ɗeke mu baci BaꞋalzabu,† mogono ma̱ wunla̱i u gbani-gbani, ashe aza a kpaꞋa a na a buwai ta na i ta̱ e kuɗeke le ula a na a laꞋi nannai n kuna̱mgba̱!”

Panai wovon ba

(Luk. 12:2-7)

²⁶Ɗa Yesu u danai kpamu, “Ka̱ta̱ i pana wovon u uma ba, adama a na ili dem i na yi usokongi gogo na, uma i ta̱ e kuyeve i ɗa. ²⁷N dana ɗa̱ ta̱ ili i nam pa a̱ ka̱yimbi, amma n ciga ta̱ i dana le e keteshe. Ili i na yi a kupanaka le a kudansa n yemeni a atsuvu a̱ ɗa̱, shamgbai a̱ mbiri n kukpa̱Ꞌa̱ ka̱ta̱ i sala i ɗa.

²⁸“Ka̱ta̱ i pana wovon wa aza a na a cigai kuna ɗa̱ ba. Ikyamba i ɗa̱ i ɗa a kuna koci, amma i a kusaꞋwa wuma u ɗa̱ ba. Panai wovon u Ka̱shile endeꞋen, vuza na u kufuɗa kula̱nga̱sa̱ wuma n ikyamba ra̱ka̱ a kpaꞋa ka akina. ²⁹Ojironjiron e re viyum vi te10:29 La̱na̱ a kaci ku udani “Ikebe”, punu ɗe ka̱ta̱ vu la̱na̱ “Asariyon” a̱ Ubuta̱ wi ili i Kuyeve. ɗa e ci denge le, amma ko vuza te vi le u tsu kuwa̱ babu Esheku a̱ ɗa̱ e yeve ba. ³⁰Ka̱shile ke yeve ta̱ ka̱bunda̱i ka̱ ka̱nji ka na ki a aci a̱ ɗa̱. ³¹Adama a nannai ka̱ta̱ i pana wovon ba. Mayun a̱ɗa̱ i laꞋa ta̱ ojironjiron n a̱bunda̱i.

Kudana aza o yoku kadanshi ka̱ Kishi

(Luk. 12:8-9)

³²“I dana baci uma a̱ɗa̱ aza o kutoni a̱ va̱ a ɗa yi, mi ta̱ a kudana Esheku a̱ va̱ a na i gaɗi a na a̱ɗa̱ aza o kutoni a̱ va̱ a ɗa yi. ³³Amma i iwan mu baci, mi ta̱ a kudana Esheku a̱ va̱ a na i gaɗi a na aza o kutoni a̱ va̱ a ɗa yi ba.”

N ta̱wa̱ m ma̱ta̱na̱ ba amma n vishili

(Luk. 12:51-53; 14:26-27)

³⁴Yesu u lyaꞋi kelime n kudana, “Ka̱ta̱ ye ene adanshi ma̱ta̱na̱ maꞋa n tuka̱i a aduniyan ba. N ta̱wa̱ adama a na n tuka̱ m ma̱ta̱na̱ ba, amma n vishili. ³⁵N ta̱wa̱ ta̱

‘kuzuwa mavali ma̱ shilika̱ n esheku,

mavuka ma̱ shilika̱ n a̱na̱ku,

kejene kpamu ka̱ shilika̱ n a̱na̱ku a̱ ni.

³⁶Irala i nu ta punu i a kpaꞋa ku nu!’10:36 Mik. 7:6.

³⁷“Aza a na a laꞋi n kuciga isheku i le ko ina̱ku i le nu mpa, ma̱riki me le ma yawa o okpo aza o kutoni a̱ va̱ ba. Aza a na a laꞋi kuciga muku n le nu mpa a yawa o okpo aza o kutoni a̱ va̱ ba. ³⁸Vi iwan baci kuɗika maɗanga ma atakaci ma̱ nu ka̱ta̱ vu tono mu, ma̱riki ma̱ nu ma yawa vo okpo a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ mukumitoni n va̱ ba. ³⁹Vu gbagbala baci adama a na vi isa wuma u nu, vi ta̱ a kunamba u ɗa. Amma vu namba baci u ɗa adama a̱ va̱, mayun vi ta̱ a̱ kuciya̱ u ɗa mkpaꞋa n nalyaꞋa.”

Ka̱shile ke nekei katsupu

(Mar. 9:41)

⁴⁰Yesu u danai, “Vuza na baci de dem u rabasai nu, u rabasa mu ta̱. Vuza na baci kpamu u rabasai mu u rabasa ta̱ feu vuza na u suki mu. ⁴¹Keneki ka ci isa ta̱ katsupu adama a na wi ta̱ a kudana uma kadanshi ka̱ Ka̱shile. Vuza na baci dem u rabasai keneki ka, wi ta̱ a kisa katsupu ke te feu n a̱yi derere. Vuma vu ma̱riki vi ci isa ta̱ katsupu adama a na vuza vu ma̱riki ɗa wi. Vuza na baci dem u rabasai vuma vu ma̱riki va, wi ta̱ a kisa katsupu ke te feu derere. ⁴²Vuza na baci de dem u nekei vuza vu Kutoni vu va̱ vu na u kpa̱ɗa̱i kugbama mini ma kiya, adama a na vuma vu nan lo wi vuza vu Kutoni, mayun vuza nan lo wi ta̱ a kisa katsupu.”

Yesu n Yahaya vu Kusumbu ka Akucina

(Luk. 7:18-35)

¹Ana Yesu u kotsoi kudana Kupanazere ili i nam pa, ɗa u ka̱sa̱kpa̱i ubuta̱ wa u banai a̱ likuci kakau i na yi a̱ Ga̱lili adama a na u yaꞋan kadanshi ka̱ Ka̱shile n kuyotsongusu.

²Yahaya vu Kusumbu ka Akucina a̱ kunu ku ugbashi, ɗa u panai ili i na Yesu Kishi wi a kuyaꞋan. Ɗa u suki mukumitoni n ni n yoku wa̱ ni. ³Ana a yawai ɗa e ecei ni, “Avu ɗa vuza na ci lo a kuvana va, ko tsu vana vuza yoku kau?”

⁴Ɗa Yesu wu ushuki, “Banai i dana Yahaya ili i na i panai ɗa ye enei: ⁵A̱yimba̱ e enei, nkutsuma̱ n walai, nkutu m potsoi. Agulani a panai, a̱kpisa̱ a̱ ɗenga̱i n wuma kpamu. Aza a unambi a panai Arabali a Singai feu. ⁶Ka̱shile ki ta̱ a kuzuwaka yaba dem vu na u kpa̱ɗa̱i kuꞋiwan mu una̱singai adama a ili i na mi a kuyaꞋansa.”

⁷Ana mukumitoni n Yahaya n lazai, ɗa Yesu u gita̱i kuyaꞋan kadanshi ka Yahaya ka a̱ ubuta̱ u ka̱bunda̱i ka uma ka. U danai, “Vuma vi ne vu ɗai i banai kene e mere mu une? Wi ta̱ an mita̱ ma kajanu ma na wunla̱i u tsu gba̱ɗa̱sa̱? ⁸Vuma vi ne vu ɗai i banai kene? A̱yi vuma vu ɗa vu na u ukai aminya a singai? Uma a na a tsu uka aminya a singai o ci yongo ta̱ e kefeku ko mogono. ⁹Yi ɗa̱i biꞋi i tsu bana ye ene mayun? A̱yi keneki kaꞋa? E, keneki kaꞋa mayun. N dana ɗa̱ u laꞋa ta̱ keneki. ¹⁰Ka̱shile ka yaꞋan ta̱ kadanshi adama a̱ ni a Katagarda ka Ciɗa:

‘Mi ta̱ a̱ kusuku kalingata ka̱ va̱ kelime ka̱ nu,

vuza na u kufoɓusoko wu uye.’11:10 Mal. 3:1.

¹¹“N dana ɗa̱, Yahaya Vuza vu Kusumbu ka Akucina u laꞋa ta̱ yaba dem vu na u saꞋwai kuyongo n wuma m gbayin. Amma vuza kenu o tsugono tsu gaɗi u laꞋa yi ta̱ m gbayin. ¹²A̱ kugita̱ a ayin a na u ta̱wa̱i ali gogo na, tsugono tsu gaɗi ci ta̱ a kulyaꞋa kelime n utsura, uma kpamu a gbagbala ta̱ ka̱u adama a na a̱ ciya̱ a uwa a tsu ɗa.11:12 Uye u yoku u na ve kuyeve udani n Cihelene: Aza a gbani-gbani kpamu i a kataci a uwa a̱ la̱nga̱sa̱ tsu ɗa.¹³Eneki ra̱ka̱ n Wila̱ a yaꞋan ta̱ kadanshi ko tsugono tsu gaɗi ga̱ba̱ ali sai ayin a Yahaya. ¹⁴Yu ushuku baci n ele, Yahaya ɗa Iliya, keneki ka na yi lo a kuvana. ¹⁵Vuza na baci de dem wi n atsuvu a kupana, u pana!

¹⁶“Yi ɗa̱i n kudana adama a uma o gogo na a nam pa? I ta̱ an muku n na mi ida̱shi e kuden e meɗekenei:

¹⁷‘Ci liꞋa̱ka̱i ɗa̱ vishari,

amma i jeꞋe ba!

Ci cananaka ɗa̱ ta̱ vishipa vu kpalu,

amma i shika̱ ba!’

¹⁸“Ana Yahaya u ta̱wa̱i u ka̱na̱ ta̱ una̱, ɗa u iwain kusoꞋo ma̱ra̱, ɗa yaba dem u danai, ‘Wi ta̱ n wunla̱i u gbani-gbani!’ ¹⁹Amma Maku ma Vuma mi ta̱ a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ n u lyaꞋi n u soꞋi, ɗa kpamu yaba dem u danai, ‘Vuma vu nan lo vuza vu ulyuwa ɗa n ka̱ga̱li ka washi! A̱yi ka̱ja̱Ꞌa̱ ka aza a kisa ku utafu kaꞋa feu n aza a unushi.’ Amma kuyeve ku mayun ku ci yotsongu ta̱ a̱ ubuta̱ wi ili i singai i na wi a kuyaꞋan.”

Yesu u ɓarangi aza a na a iwain ni

(Luk. 10:13-15)

²⁰A̱ likuci n a̱bunda̱i i na Yesu u yaꞋin ili i mereve i daɓa, uma a iwain kutono Ka̱shile. Ɗa u yaꞋin wupa n ele ɗa u danai, ²¹“Ili ya atakaci i ɗa wa̱ ɗa̱ aza o Korasinu! Ili ya atakaci i ɗa feu wa̱ ɗa̱ aza a Besaida! Ili i mereve i na n yaꞋin wa̱ nu i ɗa baci n yaꞋin a̱ likuci i gbani-gbani i Taya n Sida, a na uma a nan lo a uka ta̱ ɗe akashi o ntogu, ka̱ta̱ a sukuma ka̱ci ke le n kokomo, adama a na o yotsongu tsu na a̱ ka̱sa̱kpa̱i unushi u le! ²²N dana ɗa̱ a kanna ka afada, Ka̱shile ki ta̱ a kulaꞋa n kupana asuvayali a uma a Taya n Sida a na wa pana asuvayali a̱ ɗa̱! ²³A̱ɗa̱ tamkpamu, aza a Kafarnahum! Yi ta̱ a kuciga a̱ ɗengusa̱ ɗa̱ gaɗi? I ta̱ a kutaɗuku wu a kpaꞋa ka akina! Ishi baci ili i mereve i na n yaꞋin wa̱ nu i ɗa n yaꞋin o Sodom, an likuci ya yi ta̱ lo biꞋi ali n anana! ²⁴Amma n dana ɗa̱, a kanna ka afada, Ka̱shile ki ta̱ a kulaꞋa n kupana asuvayali o Sodom an wa pana asuvayali a̱ ɗa̱!”

Yesu u nekei uma kuvuka

(Luk. 10:21-22)

²⁵A ayin a nan lo Yesu u danai, “Dada, Vuzavaguɗu vu gaɗi n iɗika! N cikpa wu ta̱ adama a na vi yotsongu ta̱ aza a na e yevei ili ba ili i na vu sokonki aza a ugboji n aza e kuyeve. ²⁶E, Dada, u yokpo wu ta̱ vi yaꞋan nahannai!

²⁷“Esheku a̱ va̱ e neke mu ta̱ ili ra̱ka̱. Ko vuza u yeve Maku ma ba, saidei Esheku. Ko vuza kpamu u yeve Esheku a ba, sai Maku ma n aza a na Maku ma zagbai u dana.

²⁸“Ta̱wa̱i wa̱ va̱, a̱ɗa̱ vu na yo oꞋoi kuɗika ucanuku wa̱ a̱miki ra̱ka̱, ka̱ta̱ mpa n neke ɗa̱ kuvuka. ²⁹Ɗikai jola vu va̱ i lapangu, ka̱ta̱ i piꞋisa a̱ va̱, adama a na mpa mi ta̱ m ma̱riki babu ugbamukaci, yi ta̱ ta na a̱ kuciya̱ kuvuka. ³⁰Jola vu nam pa kpamu vi ta̱ babu a̱miki, ucanuku wa kpamu wi ta̱ fa̱ka̱.”

Yesu ɗa Vuzagbayin va Ashibi

(Mar. 2:23-28; Luk. 6:1-5)

¹A kanna ka Ashibi† ko yoku, Yesu a kupasamgbanai a kashina ka̱ ya̱nji, ɗa kambulu ka̱ ka̱na̱i mukumitoni ma. Ɗa a̱ ka̱na̱i kukoɗo ya̱nji ya n a kupai. ²Ana Afarishi† e enei nannai, ɗa a danai Yesu, “U yotso mukumitoni n nu n yaꞋan nannai ba! Wila̱ u sa̱nka̱ ta̱ kuyaꞋan vikyaꞋa a kanna ka Ashibi.”

³Ɗa Yesu wu ushuki, “A̱ɗa̱ i kece ili i na Dawuda u yaꞋin n uma a̱ ni a ayin a na kambulu ka̱ ka̱na̱i le ba? ⁴U uwai a kpaꞋa ku Ka̱shile ɗa u takumai burodi vi ciɗa n uma a̱ ni, ko a na Wila̱ u sa̱nka̱i a takuma vu ɗa. Anan ganu† a ɗa koci e nekei utsura a takuma burodi vu nan lo.12:4 1 Sam. 21:1-6.⁵A̱ɗa̱ i kece a̱ Wila̱† u Musa a na a̱ ka̱sa̱kpa̱i anan ganu a yaꞋan ulinga a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin a kanna ka Ashibi ba? Amma ko vuza u dana o koɗo ta̱ wila̱ wa Ashibi ba. ⁶N dana ɗa̱, vuza wi ta̱ na vuza na u laꞋi A̱Ꞌisa̱ a Gbayin m gbayin! ⁷Amma yi ishi a̱ kilukpa̱ aza a̱ unushi ba, ishi baci i yeve ili i na Katagarda ka Ciɗa ka nam pa ki a kudansa, ‘A na ya yaꞋanka mu alyuka, n laꞋa ta̱ n kuciga i pana asuvayali a i toku i ɗa̱.’ ⁸Adama a na Mpa ɗa Vuzagbayin va Ashibi.”

Yesu u potsokpoi kukiye ku vuza

(Mar. 3:1-6; Luk. 6:6-11)

⁹Yesu u ɗenga̱i ɗa u banai a̱ kunu ka avasa† ku na ki lo ɗevu. ¹⁰Ana u yawai, ɗa u cinai vuma vi yoku kukiye uɓishi. Afarishi i ta̱ a̱ kula̱nsa̱ unushi u na a̱ kuka̱na̱ka̱ Yesu, ɗa e ecei ni, “Derere ɗa o potsokpo vuza a kanna ka Ashibi?”

¹¹Ɗa wu ushuki, “Vi baci m malala, ɗa ma ma̱ yikpa̱i a kayinva a kanna ka Ashibi, vi a kubana vu uta̱ka̱ m maꞋa ba? Mayun, vi ta̱ a̱ kuta̱ka̱ m maꞋa. ¹²Uma a laꞋa ta̱ nlala, adama a nannai u gaꞋan ta̱ a yaꞋan kasingai a kanna ka Ashibi.”

¹³Ɗa Yesu u danai vuma va, “Ba̱ra̱kpa̱ kukiye ku nu.” Ɗa ta na u ba̱ra̱kpa̱i kukiye ka, ɗa ku ɗa ku potsoi ku bonoi mayin uteku u na kukiye ku na ku buwai va ki. ¹⁴Ɗa Afarishi a lazai a banai o ɓolomgbonoi, ɗa e sheshei tsu na a kuna Yesu.

Yesu kagbashi ku uzagbi ka̱ Ka̱shile

¹⁵Yesu u yeve ta̱ ili i na Afarishi i a kuyaꞋan, ɗa u ka̱sa̱kpa̱i ubuta̱ u nan lo wa. Ɗa uma n a̱bunda̱i o tonoi ni, ɗa u potsokpoi aza a na i nu mbanaki ra̱ka̱. ¹⁶Amma u kushei uma a ka̱ta̱ a dana ko ili i na wi a kuyaꞋansa ba. ¹⁷U yaꞋan ta̱ nahannai adama a na u zuwa ili i na Ka̱shile ka danai una̱ u keneki Ishaya yo okpo mayun:

¹⁸“Na va kagbashi ka̱ va̱ kaꞋa ka na n zagbai.

N ciga yi ta̱, a̱yi kpamu u zuwa ta̱ ka̱ɗu ka̱ va̱ ka pana uyoꞋo.

Mi ta̱ a kuzuwa Ayinviki a̱ va̱ wa̱ ni,

ka̱ta̱ u dana uma ra̱ka̱ mi ta̱ a kuyaꞋanka le ili derere.

¹⁹U kuyaꞋan kanananai ko wo orukpo ba,

ko u yaꞋan kadanshi n kacaꞋa a uye ba.

²⁰U kukoɗo mita̱ ma na ma̱ ka̱nza̱i ba,

ko u kima̱ ma̱kuni ma na mi a̱ kukuwa̱ ba.

Wi ta̱ a kulyaꞋa kelime nannai sapu ili i derere i nam pa i lyaꞋa utsura wi ili i kavama.

²¹Uma a aduniyan ra̱ka̱ i ta̱ e kukeɗe a̱pa̱Ꞌa̱ wa̱ ni.”12:21 Ish. 42:1-4.

Yesu m mogono ma̱ wunla̱i u gbani-gbani

(Mar. 3:20-30; Luk. 11:14-23)

²²Ɗa uma o yoku a̱ tuka̱i Yesu n vuma vi yoku ka̱yimba̱ ɗa kpamu wi kebebe, adama a na wi ta̱ n wunla̱i u gbani-gbani. Ɗa u potsokpoi vuma va ali ɗa u fuɗai u dansai ɗa kpamu we enei. ²³Uma ra̱ka̱ a yaꞋin mereve, ɗa a danai, “U gaꞋan ba vuma vu nam pa va Maku ma Dawuda maꞋa, Kirisiti Kishi!”

²⁴Ana Afarishi a panai nannai, ɗa a danai, “Wi ta̱ o kuloko wunla̱i u gbani-gbani adama a na mogono me le, BaꞋalzabu,† a̱yi ɗa u nekei ni utsura u yaꞋan nannai.”

²⁵Yesu u yeve ta̱ ili i na i e kusheshe, ɗa u danai le, “Iɗika i na de dem i pecei ugboku u re a̱ vishili uteku u le, i ɗa i kuyaꞋan megeshe ba. Likuci ko kpaꞋa ku na baci ku pecei ka̱ci ka̱ ni ugboku u re a̱ vishili uteku u le, yi ta̱ a̱ kuyikpa̱. ²⁶MalyaꞋi mi baci o kuloko MalyaꞋi, ashe tsugono tsu MalyaꞋi ci ta̱ upeci ɗe, tsu ɗa ci ta̱ kpamu a̱ kuyikpa̱ babu megeshe. ²⁷I danai mi ta̱ o kuloko wunla̱i u gbani-gbani adama a na BaꞋalzabu u neke mu ta̱ utsura n yaꞋan nannai. To, yayi u nekei aza o kutoni a̱ ɗa̱ utsura u na o loko le feu? Aza o kutoni a nan lo o tsu loko le n utsura u BaꞋalzabu ba, adama a nannai, i ta̱ o kuyotsongu an yi a kudansa derere ba. ²⁸Amma mi baci o kuloko wunla̱i u gbani-gbani n utsura wa Ayinviki a̱ Ka̱shile, ashe tsugono tsu Ka̱shile ci yawa ta̱ ɗe wa̱ ɗa̱.

²⁹“Vuza wi baci a kuciga kuꞋuwa a kpaꞋa ku vuza vu utsura ka̱ta̱ u boko ili i ni, sai u shiya vuza vu utsura va biꞋi. Ayin a nan lo u yeve u boko ili i kpaꞋa ya.

³⁰“Vuza na baci wi a̱ kuɓa̱nka̱ mu ba, wi ta̱ a tsurala nu mpa. Vuza na baci kpamu u iwain kuyaꞋan ulinga nu mpa, mayun wi ta̱ a tsurala nu mpa. ³¹Adama a nannai n dana ɗa̱, Ka̱shile ki ta̱ a kucinukpaka uma a na a yaꞋankai itoku i le unushi, ali n aza a na a dansai kadanshi ki ishikushi† u Ka̱shile. Amma Ka̱shile ka kucinukpaka vuza na u dansai kadanshi ki ishikushi a kubana wa Ayinviki a̱ Ka̱shile ba. ³²Ka̱shile ki ta̱ a kucinukpaka vuza na u yaꞋin kadanshi ka kavama wa̱ va̱, Maku ma Vuma.† Amma Ka̱shile ka cinukpaka vuza na u dansai ili i kavama wa Ayinviki a̱ Ka̱shile ba, ko n gogo na ko n ayin a̱ kuta̱wa̱.”

Maɗanga n umaci u ni

(Luk. 6:43-45)

³³Yesu u lyaꞋi kelime ɗa u danai, “Vi ta̱ a kufuɗa vi yeve maɗanga a̱ ubuta̱ wu umaci u ni. Maɗanga ma singai ma tsu matsa ta̱ umaci u singai koci, maɗanga ma gbani-gbani kpamu ma tsu matsa ta̱ umaci u gbani-gbani. ³⁴A̱ɗa̱ agbaturu! Uma a gbani-gbani a ɗa yi, nini ɗai i kudansa kasingai? Una̱ u tsu dansa ta̱ ili i na yi punu a̱ ka̱ɗu. ³⁵Uma a singai i ta̱ n ili i singai a̱ a̱ɗu e le, adama a nannai a tsu dansa ta̱ ili i singai. Amma uma a gbani-gbani i ta̱ n ili i gbani-gbani a̱ɗu e le, ɗaɗa i zuwai ɗa a tsu dansa i ɗa. ³⁶N dana ɗa̱, a kanna ka afada, sai i dana kadanshi ka kavama ka na i yaꞋansai dem. ³⁷Adama a na i dansa baci ili i singai, Ka̱shile ki ta̱ a kudana a̱ɗa̱ yi n unushi ba. Amma i dansa baci i gbani-gbani, wi ta̱ a̱ kilukpa̱ ɗa̱.”

Uma e ecei ili i mereve

(Mar. 8:11-12; Luk. 11:29-32)

³⁸Kanna ke te, nlum n Wila̱ n yoku n Afarishi a banai wa̱ ni, ɗa a danai, “Malum, ci ciga ta̱ vi yaꞋan ili i mereve† i na i kokpo urotu u na vu uta̱i a̱ Ka̱shile.”

³⁹Ɗa wu ushuki, “I ciga ta̱ ye ene urotu adama a na uma a kawasasa a ɗa yi, n aza a gbani-gbani! Amma urotu u na i kuciya̱ koci u ɗaɗa urotu u keneki Yunusa.† ⁴⁰Yunusa u yongo ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka kadan ka gbayin ali ayin a tatsu kanna n kayin. Ta feu nannai, mpa Maku ma Vuma mi ta̱ o kuyongo a kasaun ali ayin a tatsu kanna n kayin. ⁴¹A kanna ka afada, uma a Niniva† i ta̱ a kushamgba ka̱ta̱ a̱ ilukpa̱ ɗa̱, adama a na ele a̱ shika̱ ta̱ unushi† u le a ayin a na Yunusa u danai le kadanshi ka̱ Ka̱shile. Amma gogo na vuza na u laꞋi Yunusa wi ta̱ na. ⁴²Mogono ma vuka me Sheba mi ta̱ a kushamgba ka̱ta̱ wi ilukpa̱ ɗa̱, adama a na wu uta̱ ta̱ a uteku wi iɗika u ciya̱ u panaka Sulemanu.† Gogo na kpamu vuza na u laꞋi Sulemanu wi ta̱ na.”

Uboni u wunla̱i u gbani-gbani

(Luk. 11:24-26)

⁴³Yesu u lyaꞋi kelime ɗa u danai, “Wunla̱i u gbani-gbani† wu uta̱ baci u vuma, u tsu ka̱ra̱Ꞌa̱sa̱ ta̱ a̱ ubuta̱ u ɗekpu a̱ kula̱nsa̱ ubuta̱ u na u kuvuka, amma u kuciya̱ ubuta̱ ba. ⁴⁴Ka̱ta̱ ta na u dana, ‘Mi ta̱ o kubono a kpaꞋa ku na mu uta̱i.’ Ana u bonoi, ɗa u cinai kpaꞋa ka lekeɗi. Ɗa u cinai ku ɗa upura̱ngi n wadani mayin. ⁴⁵Ka̱ta̱ u bana u banuku wunla̱i u gbani-gbani u yoku ali u cindere aza a na a laꞋi ni n utsura, ka̱ta̱ a uwa punu u vuma va o yongo. Ka̱ta̱ vuma va u uwa atakaci a na a lyaꞋi biꞋi a cau. Ili i nam pa ya i ɗaɗa i kucina uma o gogo na a nam pa.”

Amgbu e Yesu n a̱na̱ku e le

(Mar. 3:31-35; Luk. 8:19-21)

⁴⁶Yesu biꞋi a kadanshi n uma, ɗa amgbu a̱ ni n a̱na̱ku a yawai. Ɗa a shamgbai pulai, ɗa o folonoi a yaꞋan kadanshi n a̱yi. ⁴⁷Ɗa vuza yoku u danai ni, “A̱na̱vu n amgbu a̱ nu i ta̱ ɗe a kuvana wu pulai, a ciga ta̱ kuyaꞋan kadanshi n avu.”

⁴⁸Ɗa wu ushuki, “Yayi a̱na̱ku a̱ va̱? Anan yayi kpamu amgbu a̱ va̱?” ⁴⁹Ɗa u sapangi aza o kutoni a̱ ni ɗa u danai, “Na va ele ɗa a̱na̱ku a̱ va̱ n amgbu a̱ va̱. ⁵⁰Vuza na baci de dem u panakai Esheku a̱ va̱ a na i gaɗi, a̱yi ɗa vangu vu va̱ n a̱na̱ku a̱ va.”

Agisana a kuvishangu icuꞋu

(Mar. 4:1-9; Luk. 8:4-8)

¹Kanna ke te ka nan lo, Yesu u ka̱sa̱kpa̱i kpaꞋa ka, ɗa u banai a̱ ka̱kina̱ ka mala, u da̱sa̱ngi ɗe, ɗa u yaꞋin kuyotsongusu. ²Ka̱bunda̱i ka uma ka na ko ɓolongi wa̱ ni ki ta̱ n a̱bunda̱i, ali ɗa u uwai a kpantsu ɗa u da̱sa̱ngi punu, ka̱bunda̱i ka uma ka tamkpamu ka shamgbai a̱ ka̱kina̱ ka mala. ³Ɗa u yotsongushi le ili n a̱bunda̱i n agisana. U danai, “Vuma vi yoku ɗa u banai kuvishangu icuꞋu a kashina ka̱ ni. ⁴A̱yi a kuvishangu, ɗa icuꞋu i yoku i yikpa̱i a uye, ɗa nnu n yawai n ka̱ɗa̱i i ɗa. ⁵IcuꞋu i yoku i yikpa̱i a kagbata, ɗa yu uta̱i gogo lo, adama a na ubuta̱ wa wi n kayala ka̱u ba. ⁶Amma ana kanna ku uta̱i, ɗa ko songi i ɗa, adama a na ka̱ta̱ abinya a a zuwai aralu a utsura kpamu ba, ɗa e ɗekpei gogo lo. ⁷IcuꞋu i yoku i yikpa̱i a̱ ubuta̱ wa awana. Ana i gbonguroi, ɗa awana a̱ kpa̱Ꞌi le ɗa a̱ ka̱na̱i kara le. ⁸IcuꞋu i yoku i yikpa̱i a iɗika i singai, ɗa i gbonguroi ɗa a matsai arata a gbagbaꞋin. A̱ ma̱ca̱Ꞌa̱tsu dem ma na kacimbi ka ka vishangi, i yoku i matsai arata ali amangatawun, i yoku amangatatsu, i yoku kpamu kamankupa. ⁹Vuza na baci de dem wi n atsuvu a kupana, u pana!”

Ili i na i zuwai ɗa Yesu u dansai n agisana

(Mar. 4:10-12; Luk. 8:9-10)

¹⁰Mukumitoni n ni m banai wa̱ ni ɗa me ecei ni, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa vi ci yaꞋanka uma kadanshi n agisana?”

¹¹Ɗa wu ushuki, “A zagba ɗa̱ ta̱ adama a na i yeve ukuna wi ili i na yi usokongi i tsugono tsu gaɗi, amma aza o yoku e kuyeve ili yi usokongi i nam pa ya ba. ¹²Ka̱shile ki ta̱ o kudoku kuneke ka̱u vuza na wi n ili ɗe. Amma uma a na i n ili ba, i ta̱ a kunamba ko ili i kenu i na i n i ɗa. ¹³Ili i na i zuwai ɗa n ci yaꞋanka le kadanshi n agisana i ɗaɗa:

‘I ta̱ a kinda, amma e kene ba,

i ta̱ kpamu a kupana, amma e kuyeve ba.’

¹⁴Ɗa uzuwakpani u Ka̱shile wo okpoi mayun, uteku u na keneki Ishaya u danai:

‘Uma a nam pa i ta̱ a kupanasa kadanshi ka̱ va̱,

amma e kuyeve kaꞋa ba.

I ta̱ e keneshe ili i na n yaꞋansai,

amma e kuyeve ko yi ɗa̱i ili ya ba.

¹⁵Adama a na a̱ɗu a uma a nam pa i ta̱ ukpanduki,

o votsuku ta̱ kpamu atsuvu e le,

ɗa kpamu a̱ yimba̱sa̱ka̱i a̱shi e le, ali ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i kene,

atsuvu e le kpamu a kupana ba,

a̱ɗu e le kpamu e kuyeve kakuna ba,

ta baci nannai ba, ishi ta̱ o kubono wa̱ va̱,

ka̱ta̱ m potsokpo le.’13:15 Ish. 6:9-10.

¹⁶“Amma a̱ɗa̱ Ka̱shile ka zuwaka ɗa̱ ta̱ una̱singai, adama a na a̱shi a̱ ɗa̱ i ta̱ e kene, atsuvu a̱ ɗa̱ kpamu i ta̱ a kupana! ¹⁷Eneki n a̱bunda̱i n uma a̱ usuɓi† a̱ Ka̱shile a ciga ta̱ e ene ili i na ye enei, ka̱ta̱ kpamu a pana ili i na i panai. Amma n dana ɗa̱ e ene ba, a pana ba.

Yesu u danai le agisana a kadanshi a kuvishangu a

(Mar. 4:13-20; Luk. 8:11-15)

¹⁸“Panai, ka̱ta̱ i yeve ili i na agisana a vuza vu kuvishangu va i. ¹⁹IcuꞋu i na i yikpa̱i a uye, ele ɗa aza a na a panai kadanshi ko tsugono tsu Ka̱shile, amma e yeve kaꞋa ba. Ɗa vuza gbani-gbani u banai ɗa u fa̱ba̱na̱i kaꞋa a̱ a̱ɗu e le. ²⁰IcuꞋu i na i yikpa̱i a kagbata i ɗaɗa aza a na a panai kadanshi ka̱ Ka̱shile, ɗa a̱ ushuki n kaꞋa m ma̱za̱nga̱ gogoꞋo lo. ²¹Amma a zuwa aralu a na i n utsura ba, ɗa a̱ kpa̱ɗa̱i kuyaꞋan megeshe. Ayin a na atakaci a cinai le adama a kadanshi a, ka̱ta̱ o bono n ka̱ca̱pa̱. ²²IcuꞋu i na i yikpa̱i a̱ ubuta̱ wa awana, ele ɗa feu aza a na a panai kadanshi ka. Amma ɗa a̱ gita̱i koꞋuso ka̱ci ke le ubuta̱ wi ili ya aduniyan, ɗa ucigi wu uciyi wa aduniyan u kparasai le. Ɗa kadanshi ka ka̱ kuwa̱i, ɗa i iwain kumatsa ili i ma̱riki. ²³IcuꞋu i na i yikpa̱i a iɗika i singai i ɗaɗa aza a na a panai ɗa e yevei kadanshi ka. Ɗa uma a o gbonguroi ɗa a matsai arata a gbagbaꞋin, ana a lapai a ɗa ele vi yoku a̱ ciya̱i ili amangatawun kpamu, aza o yoku amangatatsu, aza o yoku kamankupa.”

Agisana a akaꞋa

²⁴Ɗa Yesu u danai le agisana o yoku kpamu: “Tsugono tsu gaɗi ci ta̱ nahannai: Vuma vi yoku ɗa u ca̱Ꞌi icuꞋu i singai a kashina ka̱ ni. ²⁵Kayin ke te, yaba dem a alavu, ɗa vurala vi ni vu banai ɗa vi ca̱Ꞌi ilya i gbani-gbani punu a̱ ubuta̱ wi ilya ya. ²⁶Ɗa ilya ya n akaꞋa a a̱ ka̱na̱i kugbonguro koɓolo. ²⁷Ana agbashi a vuma a e enei nannai ɗa a banai wa̱ ni ɗa a danai, ‘IcuꞋu i singai i ɗa vi ca̱Ꞌi a kashina ka̱ nu. Te ɗai tamkpamu akaꞋa a a̱ uta̱i?’

²⁸“Ɗa vuma va wu ushuki, ‘Vurala vu va̱ ɗa u ca̱Ꞌi le.’

“Ɗa agbashi a e ecei ni, ‘Vi ciga ta̱ tsu muɗa̱ a ɗa?’

²⁹“Ɗa vuma va wu ushuki, ‘A̱Ꞌa̱, adama a na i muɗa̱ baci akaꞋa a, yoku ba yi ta̱ a̱ kumuɗa̱ punu feu ilya ya. ³⁰Ka̱sa̱kpa̱i akaꞋa a n ilya ya i gbonguroi koɓolo ali a kubana ayin a vikyaꞋa. Ka̱ta̱ n dana aza a ulinga, o ɓolongu biꞋi akaꞋa a cau, ka̱ta̱ a shiya a̱ ubuta̱ u te, o songu. Ka̱ta̱ o ɓolongu ilya ya a̱ tuka̱ n i ɗa o mopon ma̱ va̱.’ ”

Agisana a icuꞋu i musta

(Mar. 4:30-32; Luk. 13:18-19)

³¹Yesu u danai le agisana o yoku: “Tsugono tsu gaɗi ci ta̱ nahannai: Vuma vi yoku ɗa u ɗikai icuꞋu i musta,† ɗa u ca̱Ꞌi a kashina ka̱ ni. ³²I ɗa i laꞋi n kenu a̱ ka̱tsuma̱ ki icuꞋu dem, amma i gbonguro baci, i tsu laꞋa ta̱ ica̱Ꞌa̱shi dem m gbayin. I tsu okpo ta̱ an maɗanga, ka̱ta̱ nnu n zuwa ɗe cikinda a acaka a̱ ni.”

Agisana a kusasu

(Luk. 13:20-21)

³³Yesu u doku u danai le agisana o yoku: “Tsugono tsu gaɗi ci ta̱ nahannai: Vuka vi yoku ɗa vi ɗikai kusasu ɗa u satarai n kiya ka̱ a̱bunda̱i a masasu, ɗa ku ka̱ra̱Ꞌi ra̱ka̱ ɗa ku shitai.”

Yesu u tsu dansa ta̱ n agisana

(Mar. 4:33-34)

³⁴Ayin a na baci Yesu u danai ka̱bunda̱i ka uma ili i nam pa, u tsu dansa ta̱ n agisana. U tsu dansa ili ba, sai n agisana. ³⁵U yaꞋan ta̱ nannai adama a na u zuwa ili i na keneki ka danai yo okpo mayun:

“Mi ta̱ a kuyaꞋanka ɗa̱ kadanshi n agisana.

Mi ta̱ a kudansa ili i na yi lo usokongi ali ayin a na Ka̱shile ka yaꞋin aduniyan.”13:35 Ishp. 78:2.

Yesu u danai le agisana a kadanshi a akaꞋa a

³⁶Ana Yesu u ka̱sa̱kpa̱i ka̱bunda̱i ka uma ka, ɗa u uwai a kpaꞋa ka, ɗa mukumitoni n ni m banai wa̱ ni ɗa a danai, “Dana tsu ili i na agisana a akaꞋa a kashina ka i.”

³⁷Ɗa wu ushuki, “Vuza na u ca̱Ꞌi icuꞋu i singai, a̱yi ɗa Maku ma Vuma. ³⁸Kashina ka ɗaɗa aduniyan, icuꞋu i singai tamkpamu ele ɗa aza o tsugono tsu Ka̱shile. AkaꞋa, ele ɗa uma a vuza gbani-gbani. ³⁹Vuza na kpamu u ca̱Ꞌi akaꞋa a a̱yi ɗa Kalijani. Ayin a vikyaꞋa a ɗa ayin a ukocishi wa aduniyan. Aza o kuɓolongu ili i na a kyaꞋi va, ele ɗa alingata a̱ Ka̱shile.

⁴⁰“AkaꞋa a tsu ɓolongu le ta̱ ka̱ta̱ o songu. Ta ki o kokpo nannai ayin a ukocishi. ⁴¹Mpa, Maku ma Vuma, mi ta̱ a̱ kusuku alingata a̱ va̱, ka̱ta̱ a yaꞋan vikyaꞋa punu o tsugono tsu va̱. Ele i ta̱ a̱ kuta̱ka̱ uma a wasasa dem n ili i na yi a kuzuwa uma a yaꞋan unushi n kavama. ⁴²I ta̱ a kutaɗuku le a̱ kunu ku na ki n akina n usuɗukpi ka̱u, ta ɗe a̱ kushika̱sa̱ n a lumamgbanai ngaꞋan adama a̱ mɓa̱la̱. ⁴³Uma a̱ ma̱riki a̱ Ka̱shile tamkpamu i ta̱ a kakana an kanna o tsugono ce Esheku e le. Vuza na baci de dem wi n atsuvu a kupana, u pana!

Agisana a uciyi u na wi usokongi

⁴⁴“Tsugono tsu gaɗi ci ta̱ nahannai: Vuma vi yoku ɗa vi ciya̱i uciyi u na vuza yoku u sokongi a kashina. Ɗa u doku u sokongusuki u ɗa mayin. U yaꞋin ma̱za̱nga̱ ka̱u, sapu ɗa u banai u dengei i na wi n i ɗa dem, ɗa u bonoi u tsulai kashina ka.

Agisana a mawaru mi ikebe

⁴⁵“Tsugono tsu gaɗi kpamu ci ta̱ nahannai: Zatsulaga vi yoku ɗa vuza na u tsu la̱nsa̱ nwaru mi ikebe† ka̱u. ⁴⁶Ana u ciya̱i me te ma na ma laꞋi n na m buwai n tsuloboi, ɗa u banai u dengei ili i na wi n i ɗa dem, ɗa u tsulai mawaru mi ikebe ma.

Agisana a maza ma̱ bilili

⁴⁷“Tsugono tsu gaɗi ci ta̱ kpamu nahannai: Osoruku o yoku a ɗa a taɗuki maza ma̱ bilili me le a mala, ɗa a̱ ka̱na̱i icuꞋu ya adan kakau n a̱bunda̱i. ⁴⁸Ana adan a shanai a maza ma, ɗa o ronoi maꞋa ɗa a̱ uta̱ka̱i pulai, ɗa a̱ da̱sa̱ngi adama a na e pecuku a ɗa. Ɗa a zuwai adan a singai a makpaɓu, ɗa a varuki a gbani-gbani a daꞋin. ⁴⁹Ta ki o kokpo nannai ayin a ukocishi. Alingata i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ ka̱ta̱ e pecuku uma a gbani-gbani a̱ ubuta̱ wa aza a singai. ⁵⁰Alingata i ta̱ a kutaɗuku uma a gbani-gbani a̱ kunu ku na ki n akina n usuɗukpi ka̱u, ta ɗe a̱ kushika̱sa̱ n a lumamgbanai ngaꞋan adama a̱ mɓa̱la̱.”

Uciyi u savu n u kuku

⁵¹Yesu we ecei le, “I yeve ta̱ ili i nam pa ya ra̱ka̱?”

Ɗa a̱ ushuki, “E, ci yeve ta̱.”

⁵²Ɗa u danai le, “Malum ma̱ Wila̱ dem ma na ma piꞋisai ukuna u tsugono tsu Ka̱shile, wi ta̱ tsu vuza vu kpaꞋa. A̱yi u tsu uta̱ka̱ ta̱ uciyi u savu koɓolo n u kuku a̱ ubuta̱ u na wi ishi u zuwai u ɗa.”

A iwain Yesu a Nazara

(Mar. 6:1-6; Luk. 4:16-30)

⁵³Ana Yesu u kotsoi kudansa agisana a nam pa, ɗa u ka̱sa̱kpa̱i ubuta̱ wa. ⁵⁴Ɗa u bonoi a Nazara, likuci i ni a̱ ubuta̱ u na u kumgbai. Ana u yaꞋin kuyotsongusu a̱ kunu ka avasa, yaba dem u yaꞋin mereve ɗa u danai, “Te ɗai u ciya̱i kuyeve ku ni n utsura u kuyaꞋan ili i mereve i nam pa? ⁵⁵A̱yi maku me kesheꞋwi maꞋa koci. A̱na̱ku a̱ ni a ɗa Meri, amgbu a̱ ni a ɗa anan Yakubu n Isuhu† n Sima, koɓolo n Yahuza. ⁵⁶Itaku i ni kpamu yi ta̱ na koɓolo n a̱tsu. Nini ɗai u kuyaꞋan ili i nam pa dem?” ⁵⁷Adama a nannai ɗa a iwain ni.

Amma ɗa u danai le, “A ci cikpa ta̱ keneki a̱ ubuta̱ dem, amma a̱ likuci i ni m kpaꞋa ku ni a ci cikpa yi ba.”

⁵⁸Adama a nannai u yaꞋan ili i mereve n a̱bunda̱i ɗe ba, adama a na i n uneki wa̱ a̱ɗu ba.

Ukpa̱ u Yahaya Vuza vu Kusumbu ka Akucina

(Mar. 6:14-29; Luk. 9:7-9)

¹A ayin a nan lo Hiridu Antiba, mogono ma̱ Ga̱lili, u panai ukuna u Yesu. ²Ɗa u danai anan taji a̱ ni, “Yesu ɗa Yahaya† Vuza vu Kusumbu ka Akucina, vuza na u ɗenga̱i a kasaun. Ɗaɗa i zuwai ɗa wi a kuyaꞋan ili i mereve i nam pa.”

³N ayin a ɗe, Hiridu† u ka̱na̱ ta̱ Yahaya, ɗa u shiyai ni, ɗa u zuwai ni a̱ kunu ku ugbashi. Hiridu u yaꞋan ta̱ nahannai adama a vuka vi ni Hiridiya. Wi isa ta̱ vuka va e ekiye a vangu vi ni Filibu. ⁴Yahaya u dansukai Hiridu, “U gaꞋan vu zuwa Hiridiya vuka vu ambu ba!” ⁵Hiridu u cigai kuna Yahaya, amma ɗa u panai wovon u uma, adama a na a̱ ushuku ta̱ a na Yahaya keneki kaꞋa.

⁶Ana i a kuyaꞋan ka̱ɗiva̱ adama a na a ciɓa n kanna ka na a matsai Hiridu, ɗa mekere ma Hiridiya me jeꞋekei Hiridu n omoci a̱ ni. Ɗa ka̱ɗu ko mogono ka panai uyoꞋo ka̱u. ⁷Ɗa mogono ma kucinai u kuneke yi ta̱ ili i na u cigai dem. ⁸Amma ɗa a̱na̱ku e mekere a zuwai ni u dana, “Mi ta̱ a kuciga kaci ka Yahaya Vuza vu Kusumbu ka Akucina a̱ ma̱ta̱nka̱ɗi!” ⁹Ɗa mogono ma̱ na̱mgba̱i ka̱tsuma̱ n ili i na mekere ma ma dansai. Amma u ciga kukpa̱ɗa̱ kushatangu uzuwakpani u na u yaꞋin kelime ko omoci a̱ ni ba. Ɗa u danai osoji a̱ ni ¹⁰a bana a̱ kunu ku ugbashi ka̱ta̱ a gbatya kaci ka Yahaya. ¹¹Ɗa a̱ tuka̱i n kaci ka a̱ ma̱ta̱nka̱ɗi, ɗa e nekei mekere ma, ɗa u ɗikai kaꞋa u bankai a̱na̱ku. ¹²Mukumitoni n Yahaya m banai ɗa a ɗikai keven ki ikyamba ka̱ ni ɗa a̱ ciɗa̱ngi. Ɗa a banai a danai Yesu.

Yesu u cuwa̱ta̱ngi uma a̱kpa̱n a tawun n ilikulyaꞋa

(Mar. 6:30-44; Luk. 9:10-17; Yah. 6:1-14)

¹³GogoꞋo va lo ana Yesu u panai arabali a, ɗa u lazai u banai u uwai a kpantsu a kubana a kakamba adama a na u yongo ɗe endeꞋen ni. Amma ɗa ka̱bunda̱i ka uma ka panai, ɗa ko tonoi ni a̱ ka̱ra̱Ꞌi n tsu ka̱kina̱ ka mala ka. ¹⁴Ana u yawai, ɗa u cinai ka̱bunda̱i ka uma kaꞋa a kuvana yi. U panai asuvayali e le, ɗa u potsotongi aza a mbanaki.

¹⁵Kanna ɗe a kubana kuyikpa̱, ɗa mukumitoni n ni m banai wa̱ ni ɗa a danai, “Kayin ka̱ gita̱ ta̱ kuyaꞋan, ubuta̱ u nam pa kpamu kakamba kaꞋa. Loko uma a adama a na a bana a̱ likuci kakau a tsulaka ka̱ci ke le ilikulyaꞋa.”

¹⁶Amma ɗa wu ushuki, “Babu ili i na i kuzuwa le a laza. A̱ɗa̱ nekei le ilikulyaꞋa.”

¹⁷Ɗa a danai ni, “Amma a̱tsu ci ta̱ m burodi vu tawun n adan e re koci.”

¹⁸Ɗa u danai, “Tuka̱i mu m burodi va n adan a.” ¹⁹Ɗa u danai uma a a̱ da̱sa̱ngu a̱ mita̱. U ɗikai burodi vu tawun va n adan e re a, ɗa u ɗengusa̱i a̱shi wi indanai gaɗi, ɗa u cikpai Ka̱shile adama a ilikulyaꞋa ya. Ɗa u wansasai burodi va ɗa u nekei mukumitoni n ni, ɗa ele tamkpamu e pecekei uma. ²⁰Ɗa uma ra̱ka̱ a lyaꞋi ilikulyaꞋa ɗa a̱ cuwa̱i. Ɗa mukumitoni ma n ta̱ɗa̱i alyashi ali mbana kupa ni n re. ²¹Ali a na a lyaꞋi ilikulyaꞋa ya a yawa ta̱ ɗevu n uma a̱kpa̱n a tawun (5,000), e kece a̱ma̱ci m muku n na n lyaꞋi yi ilikulyaꞋa ya ba.

Yesu u walai a gaɗi vu mala

(Mar. 6:45-52; Yah. 6:15-21)

²²Gogo lo ɗa Yesu u danai mukumitoni n ni n uwa a kpantsu ka̱ta̱ a laza kelime ka̱ ni a pasa mala ma. A̱yi tamkpamu u shamgbai biꞋi adama a na u pecemgbenei n uma a. ²³Ana e pecemgbenei, ɗa u lazai u banai gaɗi vu nsasan adama a na u yaꞋan kavasa. Ali kayin ka yaꞋin a̱yi ɗe endeꞋen. ²⁴A ayin a nan lo a feu, kpantsu ku mukumitoni ma ɗe e mere ma mala, ɗa wunla̱i wu utsura u ɗenga̱i, ɗa a̱ gita̱i atakaci n aɓau a gbagbaꞋin.

²⁵N kayin ku usana ka̱lika̱li, ɗa u banai we ele, a nwalu gaɗi vu mala. ²⁶Ana e enei ni a nwalu gaɗi vu mala nannai, ɗa a panai wovon ka̱u. Ɗa o orukpoi adama o wovon ɗa a danai, “Kafataluwa kaꞋa!”

²⁷Amma ɗa u yaꞋankai le kadanshi gogoꞋo, “U yawa ta̱, mpa ɗa! Ka̱ta̱ i pana wovon ba.”

²⁸Biturusu u danai, “Vuzagbayin, avu ɗa baci mayun, dana mu n ta̱wa̱ wa̱ nu a mala ma.”

²⁹Yesu wu ushuki, “Ta̱wa̱.”

Ɗa Biturusu u cipa̱i a kpantsu ka, ɗa u walai gaɗi mala ma a kubana wa̱ ni. ³⁰Amma ana we enei wunla̱i n aɓau a, ɗa wovon u ka̱na̱i ni ɗa u gita̱i kuliɓa. Ɗa wo orukpoi, “Vuzagbayin, isa mu!”

³¹GogoꞋo lo ɗa Yesu u ba̱ra̱kpa̱i kukiye ku ni u ka̱na̱i ni. Ɗa u danai, “Uneki u ka̱ɗu u nu u gusa̱ ta̱. Yi ɗa̱i i zuwai ɗa vi yaꞋin munla̱i?”

³²Ana a uwai a kpantsu ka, ɗa wunla̱i wa u vaki bini. ³³Ɗa aza a na i punu a kpantsu ka a cikpai Yesu ɗa a danai, “Mayun avu Maku ma̱ Ka̱shile maꞋa!”

Yesu u potsokpoi uma a̱ mɓa̱la̱ a Janisara

(Mar. 6:53-56)

³⁴A pasai mala ma ɗa yawai a̱ ka̱kina̱ ɗevu n Janisara. ³⁵Ana uma a̱ likuci a e yevei a na Yesu ɗa wi lo u yawai, ɗa a danai likuci i na yi lo dem. Ɗa a̱ tuka̱i ni n aza a mbanaki ra̱ka̱. ³⁶Ɗa o folonoi ni u ka̱sa̱kpa̱ aza a̱ mɓa̱la̱ a̱ ciya̱ a saꞋwa ka̱ga̱Ꞌin ka kuminya ku ni. Aza a na a saꞋwai ku ɗa ra̱ka̱ o potsoi.

Tonoi Wila̱ u Ka̱shile

(Mar. 7:1-13)

¹Ɗa Afarishi o yoku nu nlum n Wila̱ mu uta̱i a Urishelima, ɗa a̱ ta̱wa̱i u Yesu ɗa e ecei ni, ²“Yi ɗa̱i i zuwai ɗa mukumitoni n nu n tsu tono ili i na ikaya i tsu i yotsongi tsu ci yaꞋan ba? A tsu saꞋa biꞋi ekiye e le tsu na agadu a danai kafu a lyaꞋa ilikulyaꞋa ba.”

³Yesu wu ushuki, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa i tsu kpa̱ɗa̱ kutono Wila̱ u Ka̱shile sai kuyotsongusu ki ikaya i tsu? ⁴Ka̱shile ka danai, ‘Cikpa eshevu n a̱na̱vu,’ u danai kpamu, ‘Vi yaꞋanka baci eshevu ko a̱na̱vu una̱, i ta̱ a kuna wu.’15:4 Kut. 20:12; 21:17.⁵Amma i ci yaꞋan ta̱ kuyotsongusu ku yoku. I danai uma i baci n ili i ta̱ a kufuɗa a̱ ɓa̱nka̱ esheku ko a̱na̱ku e le, a kucikpa a dana, ‘Ili ya i Ka̱shile i ɗa,’ ⁶adama a nannai sai a gutsaka le e neke isheku i le ili ba. I iwain kuyaꞋan ili i na Ka̱shile ka danai adama a̱ wila̱ u na i zuwakai ka̱ci ka̱ ɗa̱. ⁷A̱ɗa̱ aza a kapalaka̱shi! Kadanshi ke keneki Ishaya mayun ɗa, ana u ɗanai i na Ka̱shile ka danai:

⁸‘Uma a nam pa i ta̱ a kucikpa mu n una̱ u le koci,

amma a̱ɗu e le i ta̱ daꞋin nu mpa.

⁹Kucikpa ku na i a kucikpa mu gbani ɗa ki.

Ili i na i o kuyotsongusu, wila̱ u uma u ɗa koci.’ ”15:9 Ish. 29:13.

Ili i na i tsu zuwa vuza wo okpo n unata

(Mar. 7:14-23)

¹⁰Ɗa Yesu u ɗekei ka̱bunda̱i ka uma, ɗa u danai le, “Panai ka̱ta̱ i yeve ili i na mi a kudana. ¹¹Ili i na i uwai a̱ una̱ u uma i ɗa i tsu zuwa le o okpo n unata ba. Amma ili i na yu uta̱i a̱ una̱ u le, i ɗa i tsu zuwa le o okpo n unata.”

¹²Ɗa mukumitoni ma n ta̱wa̱i wa̱ ni ɗa a danai, “Vi yeve ta̱ gaji a na vu nusakai Afarishi n kadanshi ka na vi yaꞋin va?”

¹³Ɗa wu ushuki, “Maɗanga ma na baci de dem Esheku a̱ va̱ a̱ shikpa̱i ba, i ta̱ a̱ kumuɗa̱ maꞋa n aralu a̱ ni ra̱ka̱. ¹⁴YaꞋin daꞋin n Afarishi a! I ta̱ an a̱yimba̱ a na i o kurono o otoku e le a̱yimba̱ alangu, dem vi le i ta̱ a̱ kuyikpa̱ a̱ ka̱wa̱wa̱.”

¹⁵Ɗa Biturusu we ecei, “Yi ɗa̱i tamkpamu vi ciya̱i a na vi yaꞋin kadanshi ki ili i na i tsu zuwa vuza u yaꞋan n unata?”

¹⁶Yesu u danai, “Ali n gogo na ka̱ta̱ vi yeve ba? ¹⁷Mayun vi yeve ta̱ ilikulyaꞋa ra̱ka̱ i na i uwai a̱ una̱, i tsu laza ta̱ a̱ ka̱tsuma̱, ka̱ta̱ i yeve yu uta̱ a ikyamba i vuma. ¹⁸Amma kadanshi ka kavama ka na ka̱ tsu uta̱ a̱ una̱ u vuma ka̱ tsu uta̱ ta̱ a̱ ka̱ɗu. Ili i nam pa ya i ɗaɗa i tsu zuwa vuma wo okpo n unata. ¹⁹Punu a̱ ka̱ɗu ɗaɗa kusheshe ku kavama ku nam pa ku tsu uta̱ ku na ku tsu zuwa vuma u yaꞋan munaka, koɓolo n tsugbani, n uboki kpamu. Ta punu kpamu aꞋuwa koɓolo n kushika ku uma ku tsu uta̱. ²⁰Ili i nam pa ya i ɗa i tsu zuwa vuma wo okpo n unata. Amma vuza yoku u lyaꞋa baci ilikulyaꞋa babu na u saꞋi ekiye, na lo u zuwa yi wo okpo n unata ba.”

Yesu u ɓa̱nka̱i vuka vu Za̱ka̱yimbi

(Mar. 7:24-30)

²¹Yesu u ka̱sa̱kpa̱ ubuta̱ u nan lo, ɗa u banai a ukambu u Taya n Sida. ²²Ana u yawai, vuka vu KanaꞋana vi yoku vu na vi ɗe ida̱shi u ta̱wa̱i wa̱ ni, n yoroli, “Vuzagbayin, Maku ma Dawuda, pana asuvayali a̱ va̱! Wunla̱i u gbani-gbani wi ta̱ ɗe a kutakacika mekere ma̱ va̱ n a̱bunda̱i.”

²³Amma Yesu u keɓece yi ili ba. Mukumitoni n ni n ta̱wa̱i wa̱ ni ɗa o folonoi ni, “Loko vuka va vu laza. Wi ta̱ o kutono tsu n yoroli.”

²⁴Yesu u danai, “Mpa a̱ suku mu ta̱ wa aza a Israila koci! I ta̱ an ushiga wu nlala n na m puwa̱nka̱i.”

²⁵Ɗa vuka va vu ta̱wa̱i u Yesu ɗa u kuɗa̱ngi wa̱ ni, ɗa u danai, “Vuzagbayin, ɓa̱nka̱ mu!”

²⁶Ɗa Yesu wu ushuki, “U gaꞋan a ɗika ilikulyaꞋa i muku e neke nsheꞋe ba.”

²⁷Ɗa u danai, “E, Vuzagbayin, amma ko nsheꞋe n ci lyaꞋa ta̱ awazali a na a̱ yikpa̱i.”

²⁸Ɗa Yesu wu ushuki, “Avu vuka, vi neke ta̱ ka̱ɗu ka̱u! Mi ta̱ a kuyaꞋanka wu ili i na vu folonoi.” A ayin a nan lo a ta na derere ɗa mekere ma̱ ni mo potsoi.

Yesu u potsokpoi uma n a̱bunda̱i

(Mar. 7:31-37)

²⁹Ɗa Yesu u ka̱sa̱kpa̱i ubuta̱ wa, ɗa u banai a̱ ka̱kina̱ ka Mala ma̱ Ga̱lili. U kumbai gaɗi vu kusan ɗa u da̱sa̱ngi ɗe. ³⁰Ka̱bunda̱i ka uma ka banai ɗe nu nkutsuma̱, n a̱yimba̱, n ebebe, koɓolo n aza a na i n iɓa̱lishi kakau dem. Ɗa a zuwai le kelime ke Yesu ɗa u potsokpoi le ra̱ka̱. ³¹Yaba dem u yaꞋin mereve n ili i na we enei ɗa u panai. Ebebe gogo na i ta̱ a kuyaꞋan kadanshi, nkutsuma̱ feu n walai, ɗa kpamu a̱yimba̱ e enei. Dem vi le a̱ gita̱i kucikpa Ka̱shile ka aza a Israila.

Yesu u nekei uma a̱kpa̱n a̱ na̱shi ilikulyaꞋa

(Mar. 8:1-10)

³²Yesu u ɗekei mukumitoni n ni a̱ ubuta̱ u te, ɗa u dana le, “M pana ta̱ asuvayali a uma a nam pa. I ta̱ na koɓolo nu mpa ali ayin a tatsu, a buwa ta na n ili i na a kulyaꞋa ba. N ciga n loko le a laza n kambulu ba. Ta lo a̱ lima̱ a uye kafu a yawa a kpaꞋa.”

³³Ɗa a̱ ushuki, “Ubuta̱ u nam pa kakamba kaꞋa. Te ɗai ci a̱ kuciya̱ tsuwaꞋa tsu na tsa kuyawa ka̱bunda̱i ka uma ka nam pa?”

³⁴Yesu we ecei, “Burodi vi yain vu ɗai yi n vu ɗa?”

Ɗa a̱ ushuki, “Vi cindere n adan a wawaꞋa kenu.”

³⁵Yesu u danai uma a a̱ da̱sa̱ngu a iɗika. ³⁶U ɗikai burodi vi cindere n adan a, ɗa u cikpai Ka̱shile. Ɗa u wansasai u nekei mukumitoni n ni, ɗa ele tamkpamu e nekei uma a. ³⁷Ɗa ra̱ka̱ vi le a lyaꞋi ɗa a̱ cuwa̱i. Ɗa mukumitoni n ni n shatangi mbana m gbagbaꞋin n cindere n alyashi a na a buwai. ³⁸Ali a na a lyaꞋi ilikulyaꞋa ya i ta̱ uma a̱kpa̱n a̱ na̱shi (4,000), babu biꞋi a̱ma̱ci m muku. ³⁹Ana e pecemgbenei n ka̱bunda̱i ka uma ka, ɗa Yesu u uwai a kpantsu ɗa u pasai mala ma. U yawai ɗevu n likuci i Magada.

Aza a na i a̱ kula̱nsa̱ urotu

(Mar. 8:11-13; Luk. 12:54-56)

¹Afarishi n A̱sa̱dukiya a banai u Yesu adama a na a zuwaka yi maza, a danai ni u yaꞋanka le ili i mereve i na i kuyotsongu a na Ka̱shile ku ushuki n a̱yi u ta̱wa̱ a aduniyan.

²Amma ɗa Yesu wu ushuki, “Kanna ki baci a̱ kuyikpa̱, i tsu dana ta̱, ‘Ci ta̱ a̱ kuciya̱ kanna ka singai mkpaꞋa adama a na ce ene ta̱ gaɗi u shilyamgbai.’ ³N usana ka̱lika̱li kpamu i tsu dana ta̱, ‘Wi ta̱ o kuyoꞋo mini anana, adama a na ye ene ta̱ gaɗi u shilyamgbai n uguyi.’ I ce ene ta̱ urotu u nam pa gaɗi, ka̱ta̱ i yeve i na urotu wa wi. Amma ye ene ta̱ ili i na mi a kuyaꞋan gogo na, amma i yeve ili ya ba. ⁴Uma a kawasasa n aza a gbani-gbani o gogo na a nam pa a̱ tsu la̱nsa̱ ta̱ ili i mereve i na i kokpo urotu, amma ko urotu n kuneke le ba, sai de urotu u keneki Yunusa.” Ɗa Yesu u ka̱sa̱kpa̱i le ɗa u lazai.

YaꞋin cicoꞋo n kuyotsongusu ka aꞋuwa

(Mar. 8:14-21)

⁵Ana mukumitoni ma m pasai a kubana a upashi u yoku u mala wa, ɗa a cinukpai kuɗika burodi. ⁶Yesu u danai le, “Ka̱ta̱ i zuka! I yaꞋan cicoꞋo n kusasu ka Afarishi n A̱sa̱dukiya.”

⁷Ɗa mukumitoni ma n ka̱na̱i kuyaꞋankpanai kadanshi n a dananai, “Wi ta̱ a kudansa nahannai adama a na ko burodi tsu walaka ba.”

⁸U yeve ta̱ ili i na i a kudansa, ɗa we ecei le, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa yi a kudansa uteku u ɗa̱ kakuna ku unambi u burodi? Uneki u ka̱ɗu u ɗa̱ u gusa̱ ta̱. ⁹Ali n gogo na ka̱ta̱ i yeve ba? Ciɓai m burodi vu tawun vu na a̱ cuwa̱ta̱ngi uma a̱kpa̱n a tawun (5,000)? Ka̱ta̱ i ciɓa a na i shatangi mbana n cindere n awazali a na a buwai? ¹⁰Ayin a na n cuwa̱ta̱ngi uma a̱kpa̱n a̱ na̱shi (4,000) m burodi vi cindere, mbana m gbagbaꞋin n yain n ɗai i shatangi? ¹¹Mpa kadanshi ko burodi kaꞋa mi a kuyaꞋanka ɗa̱ ba. Yi ɗa̱i i zuwai ɗa i kpa̱ɗa̱i kuyeve i na mi a kudansa? Mi ta̱ a kudana ɗa̱ i yaꞋan cicoꞋo n kusasu ka Afarishi n A̱sa̱dukiya.”

¹²A kubana ukocishi, ɗa e yevei a na kadanshi ka kusasu ko burodi ka wi a kuyaꞋan ba, amma ukuna u kuyotsongusu ka aꞋuwa ka Afarishi n A̱sa̱dukiya.

Biturusu u danai Yesu Kishi kaꞋa

(Mar. 8:27-30; Luk. 9:18-21)

¹³Yesu m mukumitoni n ni a nwalu, ana a yawai ɗevu n uɓon u Kasariya Filibi, ɗa we ecei le, “Yayi uma i a kudana Maku ma Vuma mi?”

¹⁴Ɗa a̱ ushuki, “Aza o yoku a danai avu Yahaya Vuza vu Kusumbu ka Akucina ɗa. Aza o yoku a danai avu Iliya ɗa. Aza o yoku kpamu a danai avu Irimiya ɗa, ko vuza yoku a̱ ka̱tsuma̱ ke eneki.”

¹⁵Ɗa we ecei le, “A̱ɗa̱ tamkpamu, yayi i danai mpa mi?”

¹⁶Sima Biturusu wu ushuki, “Avu ɗa Kishi, Maku ma̱ Ka̱shile† ka wuma.”

¹⁷Ɗa Yesu wu ushuki, “Ka̱shile ka zuwaka wu una̱singai, Sima maku ma Yunusa, adama a na vuza ɗa u yotsongi nu ili i na lo ba. Esheku a̱ va̱ a na i gaɗi a ɗa o yotsongi nu ko mpa ɗa ya. ¹⁸Adama a nannai mi ta̱ e kuɗeke wu Biturusu, ɗaɗa ‘katali.’ A katali ka nam pa kaꞋa n kumaꞋa a̱Ꞌisa̱ a aza o kutoni† a̱ va̱, utsura wu ukpa̱ wa kufuɗa wa̱ la̱nga̱sa̱ a ɗa ba. ¹⁹Mi ta̱ e kuneke wu agbaguratsu o tsugono tsu gaɗi. Ili i na baci vi shiyai a aduniyan, ili i nan lo yi ta̱ ushiyi gaɗi. Ili i na baci kpamu vi shikpai a aduniyan i ɗa yi ta̱ a kuyaꞋan ushikpi gaɗi.” ²⁰Ɗa Yesu u kushangi mukumitoni n ni ka̱ta̱ a dana a na a̱yi ɗa Kishi ba.

Yesu u dansai ukuna wu ukpa̱ u ni

(Mar. 8:30—9:1; Luk. 9:22-27)

²¹A ayin a nan lo, Yesu u gita̱ngi kudana mukumitoni n ni ili i na i kucina yi. U danai, “Mpa mi ta̱ a kubana a Urishelima a̱ ubuta̱ u na aza e kelime a iɗika, anan ganu vu gbagbaꞋin, koɓolo nu nlum n Wila̱ mi. I ta̱ a kuzuwa mu n soꞋo atakaci ka̱u. I ta̱ a kuna mu, amma ayin a tatsu a yaꞋan baci, mi ta̱ a̱ kuɗenga̱ n wuma.”

²²Biturusu u ɗekei ni u bankai paki, ɗa u danai ni u ka̱sa̱kpa̱ kuyaꞋan kadanshi nannai, “Vuzagbayin, Ka̱shile ka̱ kuka̱sa̱kpa̱ ili i nam pa i cina wu ba!”

²³Yesu u kpatalai u Biturusu ɗa u danai, “MalyaꞋi, ɗenga̱ mu lo! Vi ta̱ a kukpada mu kuyaꞋan ili i na Ka̱shile ka cigai n yaꞋan, adama a na vi ta̱ e kusheshe tsu vuma, amma tsu na Ka̱shile ka cigai ba.”

²⁴Ɗa Yesu u danai mukumitoni n ni, “Vi ciga baci kokpo makumitoni ma̱ va̱, sai vu goyo ka̱ci ka̱ nu. Vi ɗika maɗanga ma atakaci ma̱ nu ka̱ta̱ vu tono mu. ²⁵Adama a na vi ciga baci kisa wuma u nu, vi ta̱ a kunamba u ɗa, amma vu namba baci wuma u nu adama a̱ va̱, vi ta̱ a̱ kuciya̱ u ɗa. ²⁶Ili i gbani i ɗa vi ciya̱ baci aduniyan ra̱ka̱ ɗa vu nambai wuma u nu. Vi ta̱ a kufuɗa va tsupa ili adama a na vi isa wuma u nu? ²⁷Adama a na mpa, Maku ma Vuma, mi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ n tsugbayin ce Esheku a̱ va̱ n alingata a̱ ni, ka̱ta̱ n yaꞋanka uma ra̱ka̱ afada uteku u na ulinga u le wi. ²⁸N dana ɗa̱ mayun, a̱ɗa̱ vi yoku na yi kashani na gogo na, yi a̱ kukuwa̱ ba, sai ye ene mu, Maku ma Vuma, a̱ kuta̱wa̱ n tsugono tsu va̱.”

Tsugbayin tsu mayun ci Yesu

(Mar. 9:2-13; Luk. 9:28-36)

¹Ana kuden ku te ku lazai,17:1 Udani u Cihelene na ɗaɗa “an ayin a̱ ta̱li a lazai.” ɗa Yesu u ɗikai Biturusu koɓolo n Yahaya n Yakubu mokoshi ma̱ ni. A livanki gaɗi vu kusan ku dunduꞋun ubuta̱ u na o kuyongo uteku u le. ²Ana i lo a kinda, ɗa ikyamba i Yesu i sabaꞋi gbende. Kuca̱n n a̱shi a̱ ni a kutasa an kanna, ɗa aminya a̱ ni o bonoi wa̱ri pushe-pushe.³GogoꞋo lo, Musa† n Iliya a yawai lo, ɗa a̱ gita̱ngi kuyaꞋan kadanshi n a̱yi.

⁴Ɗa Biturusu u danai ni, “Vuzagbayin, u gaꞋan ta̱ an ci na! YaꞋan ci yaꞋan a̱pa̱m a tatsu, ke te ka̱ nu, ke te ka Musa, ke te kpamu ka Iliya.”

⁵A̱yi biꞋi a kadanshi, ɗa keleshu ka kutashi wa̱ri puu ce egele ku uta̱i ɗe ɗa ka palai le. Ɗa ka̱la̱ka̱tsu ku uta̱i punu e keleshu ka ɗa ka danai, “Na va Maku ma̱ va̱ maꞋa ma na n cigai, ɗa mi a kupana uyoꞋo n a̱yi mayin. Panakai ni!”

⁶Ana mukumitoni ma m panai ka̱la̱ka̱tsu ka, ɗa a panai wovon ali ɗa a̱ yikpa̱i a iɗika. ⁷Amma ɗa Yesu u ta̱wa̱i lo ɗa u saꞋwai le. U danai, “Ɗenga̱i ka̱ta̱ i pana wovon ba!” ⁸Ɗa a̱ ɗenga̱i amma e ene lo vuza ba, sai Yesu.

⁹Ele a̱ kucipa̱ a̱ kasaun ka, ɗa Yesu u danai le, “Ka̱ta̱ i dana vuza ko ili i na ye enei ba, sai mpa, Maku ma Vuma, n ɗenga̱ a kasaun.”

¹⁰Ɗa mukumitoni ma me ecei ni, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa nlum n Wila̱ n danai sai Iliya u ta̱wa̱ biꞋi kafu Kishi ka̱ ta̱wa̱?”

¹¹Ɗa Yesu u danai le, “Mayun ɗa Iliya u kuta̱wa̱, ka̱ta̱ u foɓuso ili dem. ¹²Mayun, u ta̱wa̱ ta̱ ɗe. Amma uma e yeve yi ba, ɗa a yaꞋankai ni uteku u na a cigai. Na kelime kenu i ta̱ a kuzuwa Maku ma Vuma mo soꞋo atakaci tsu nan lo tsa feu.” ¹³Ɗa mukumitoni ma n yevei a na kadanshi ka Yahaya Vuza vu Kusumbu va Akucina ɗa Yesu wi a kuyaꞋanka le.

Yesu u lokoi wunla̱i u gbani-gbani u maku

(Mar. 9:14-29; Luk. 9:37-43a)

¹⁴Ana Yesu m mukumitoni n ni n cipa̱i a kusan ka, ka̱bunda̱i ka uma lo a kuvana le. Ɗa vuma vi yoku u yawai lo ɗa u kuɗa̱ngi wa̱ ni. ¹⁵Ɗa u danai, “Vuzagbayin, pana asuvayali a maku ma̱ va̱! Wi ta̱ n wunla̱i u gbani-gbani wi ipoyo u na u tsu oꞋuso yi u tsu zuwa yi ta̱ u yikpa̱ a akina ko a̱ mini. ¹⁶N tuka̱ yi ta̱ a̱ ubuta̱ u mukumitoni n nu, amma ko vuza te u fuɗa u potsokpo yi ba.”

¹⁷Yesu u danai, “A̱ɗa̱ uma a ugbawansuvu a ɗa, yi kpamu n uneki wa̱ a̱ɗu ba. Ali wanai ɗai n kuyongo n a̱ɗa̱? Ali wanai ɗai n kulyaꞋa kelime n kureme ka̱ɗu n a̱ɗa̱? Tuka̱i mu m maku ma na.” ¹⁸Ɗa Yesu u ɓarangi wunla̱i u gbani-gbani u na wi a kutakacika maku ma, ɗa u ka̱sa̱kpa̱i ni. A ayin a nan lo a derere ɗa ta na maku ma mo potsoi.

¹⁹Ana megeshe ma yaꞋin, ɗa mukumitoni ma n ta̱wa̱i u Yesu a ayin a na wi endeꞋen, ɗa e ecei ni, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa tsu kpa̱ɗa̱i kufuɗa kuloko wunla̱i u gbani-gbani wa?”

²⁰Ɗa Yesu wu ushuki, “Adama a na uneki u ka̱ɗu u ɗa̱ u gusa̱ ta̱. N dana ɗa̱ mayun, uneki u ka̱ɗu u ɗa̱ u yawa baci icuꞋu i musta† m gbayin, yi ta̱ a kudana kusan ku nam pa, ‘Sherewengu punu a̱ ubuta̱ u nam pa wa, ka̱ta̱ vu bana na ɗe,’ wi ta̱ ta na e kusherewengu. Ili i nam pa ra̱ka̱ yi lo a̱ kulaꞋa ɗa̱ ba. [ ²¹Kuka̱na̱ ku una̱ n avasa ɗaɗa u kuloko ili i nam pa, ili i yoku yi lo ba.”]

Yesu u doki u yaꞋin kadanshi ku ukpa̱ u ni

(Mar. 9:30-32; Luk. 9:43b-45)

²²Kanna ke te ana o bonoi a̱ Ga̱lili, ɗa Yesu u danai le, “Vuza vi yoku wi ta̱ e kudenge Maku ma Vuma. ²³A kuna yi ta̱, amma ayin a tatsu a yaꞋan baci, wi ta̱ a̱ kuɗenga̱ a kasaun.” Ɗa mukumitoni ma n na̱mgba̱i a̱tsuma̱ ka̱u.

Kutsupa ku utafu

²⁴Ana Yesu m mukumitoni n ni a yawai Kafarnahum, aza a kisa utafu a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin a̱ ta̱wa̱i u Biturusu ɗa e ecei ni, “Malum ma̱ ɗa̱ ma tsu tsupa ta̱ utafu a̱ A̱Ꞌisa̱ a gaji?”

²⁵Wu ushuki, “E, u tsu tsupa ta̱.”

Ɗa u uwai punu asuvu a kpaꞋa a, amma kafu u yaꞋan kadanshi, ɗa Yesu we ecei ni, “Ngono n ci isa ta̱ utafu u uma e le ko wo omoci a na i o kuyongo n ele?”

²⁶Wu ushuki, “A ci isa ta̱ utafu wo omoci.”

Ɗa Yesu wu ushuki, “Ashe sai uma e le a tsupa ba. ²⁷Amma ci a kuciga kula̱nsa̱ unushi ba. Adama a nannai, bana a mala ka̱ta̱ vi yaꞋan karaɗa. Kadan ka na vi gita̱i kuraɗukpa, ka̱ta̱ vu la̱na̱ punu una̱ u ni. Vi ta̱ a kucina punu ikebe ya azurufa i na i yawai kutsupa utafu u va̱ n u ɗa̱ a̱ A̱Ꞌisa̱ a. Ɗika i ɗa ka̱ta̱ vu bana vu tsupa le utafu u tsu.”

Vuzagbayin o tsugono tsu gaɗi

(Mar. 9:33-37; Luk. 9:46-48)

¹A ayin a nan lo, mukumitoni ma n ta̱wa̱i u Yesu ɗa e ecei, “Yayi vuza na u kulaꞋa m gbayin o tsugono tsu gaɗi?”

²Ɗa Yesu u ɗekei maku me kenu ma̱ ta̱wa̱ ma shamgba kelime ke le. ³Ɗa u danai, “N dana ɗa̱ mayun, sai i sabaꞋa ka̱ci ka̱ ɗa̱ i bono an muku n wawaꞋa. Ɗababa, yi a kuꞋuwa o tsugono tsu gaɗi ba. ⁴Adama a nannai, vuza na baci de dem u bonokoi ka̱ci ka̱ ni an maku me kenu ma nam pa, a̱yi ɗa vuzagbayin o tsugono tsu gaɗi.

⁵“Vuza na kpamu wi isai maku me kenu tsu nam pa n kula ku va̱, mpa ɗa wi isai.”

Kukondo ku na ka kuzuwa vuza u nusa

(Mar. 9:42-48; Luk. 17:1-2)

⁶Yesu u lyaꞋi kelime ɗa u danai, “Ili ya atakaci i ɗa a̱ ubuta̱ u vuza na u kuzuwa vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ muku n wawaꞋa n na mi o kutono mu a yaꞋan unushi. Uma a nan lo u laꞋa ta̱ n kugaꞋan a taɗuku le a̱ ubuta̱ u na u laꞋi n uga̱vi a mala n kutali ka̱ a̱miki ushiyi e eɗeku e le!

⁷“Ili ya atakaci i ɗa a̱ ubuta̱ u uma a aduniyan adama i ili i na i tsu zuwa le a yaꞋan unushi. Ili i nan lo i kuyaꞋan ta̱ nannai, amma ili ya atakaci i ɗa a̱ ubuta̱ u vuza na u zuwai ili i nan lo i yaꞋan nannai! ⁸Kukiye ku nu ko kune ku nu ku zuwa wu baci vi yaꞋan unushi, gbatya ku ɗa ka̱ta̱ vu vakangu. U laꞋa ta̱ n kugaꞋan vu namba ukambu wi ikyamba i nu ka̱ta̱ vi ciya̱ wuma u babu uteku a na va yaꞋan n ekiye e re n ene e re ka̱ta̱ vu uwa akina a na a̱ kukula̱ ko wanai. ⁹Ka̱shi ka̱ nu ka zuwa wu baci vi yaꞋan n unushi, kongoro kaꞋa ka̱ta̱ vu vakangu. U laꞋa ta̱ n kugaꞋan vi yongo n ka̱shi ke te ka̱ta̱ vi ciya̱ wuma u babu uteku a na vo yongo n a̱shi e re a̱ nu ka̱ta̱ a taɗuku wu a kpaꞋa ka akina.”

Agisana a malala ma na ma̱ puwa̱nka̱i

(Luk. 15:3-7)

¹⁰Ɗa Yesu u danai, “YaꞋin cicoꞋo. Ka̱ta̱ i goyo muku n wawaꞋa ma ba. N dana ɗa̱, i ta̱ n alingata gaɗi a na i n Esheku a̱ va̱ ayin tutu. [ ¹¹Mpa, Maku ma Vuma n ta̱wa̱ ta̱ adama a na n la̱nsa̱ ili i na i puwa̱nka̱i.]18:11 Atagarda a̱ kuku o yoku i n kabaꞋin 11 ba.

¹²“Maguɓi mi baci nu nlala amangatawun, ɗa me te ma ɓatsai ali ɗa ma̱ puwa̱nka̱i, yi ɗa̱i u kuyaꞋan? Wi ta̱ a̱ kuka̱sa̱kpa̱ amanga̱na̱shinkupa n kuci n na mo okpoi a kalina a nsasan, ka̱ta̱ u bana u la̱nsa̱ ma na ma̱ puwa̱nka̱i va. ¹³We ene baci maꞋa, mayun, wi ta̱ a kulaꞋa n kuyaꞋan ma̱za̱nga̱ adama a malala me te ma na we enei va, ali ma laꞋa ma̱za̱nga̱ ma na wishi m maꞋa a̱ ubuta̱ wu nlala amanga̱na̱shinkupa n kuci.¹⁴Ta feu ki nannai n Esheku a̱ ɗa̱ a na i gaɗi. U ciga ko vuza te vu muku n wawaꞋa n nam pa m puwa̱nka̱ dem-dem ba.”

Vuza yoku u nusaka wu baci

(Luk. 17:3)

¹⁵Yesu u lyaꞋi kelime ɗa u danai, “Vuza nu u nusaka wu baci, bana a̱ ni ka̱ta̱ vi yotsongu yi unushi u ni. Amma yaꞋan nannai usokongi, uteku u ɗa̱ aza e re. Vuza va u pana baci, vu zuwa yi ta̱ i bono i lyaꞋa kelime n kuyongo. ¹⁶Amma u iwan baci kupana, doku vu bana wa̱ ni ka̱ta̱ vi ciya̱ vuza te ko aza e re koɓolo n avu. YaꞋan nahannai adama a na vu tono Katagarda ka Ciɗa ka na ka danai, ‘A̱ ubuta̱ wu ngan n uma e re ko a tatsu u ɗaɗa i kushamkpa n kadanshi.’ 18:16 K.Wil. 19:15.¹⁷U iwan baci kupanaka le, dana aza e kelime o Kutoni. U doku baci u iwan kupanaka le, to, bonokoi ni an Za̱ka̱yimbi ko kishi ku utafu.”

Kusa̱nka̱ n kushuku

¹⁸Yesu u danai feu, “N dana ɗa̱ ta̱ mayun, Ka̱shile gaɗi ki ta̱ a̱ kushuku n ili i na de dem yu ushuki n i ɗa a aduniyan, amma wi ta̱ a̱ kusa̱nka̱ n ili i na de dem i sa̱nka̱i.

¹⁹“N dana ɗa̱, aza e re a̱ ɗa̱ a aduniyan a̱ ushuku baci n ili, ɗa a yaꞋin avasa adama i ɗa, Esheku a̱ va̱ a na i gaɗi i ta̱ a kuyaꞋanka ɗa̱ i ɗa. ²⁰Adama a na ubuta̱ u na baci uma e re ko a tatsu o ɓolongi koɓolo a̱ ka̱tsuma̱ ka kula ka̱ va̱, mi ta̱ lo koɓolo n ele.”

Agisana a kagbashi ka na ka iwain kucinukpaka

²¹Ɗa Biturusu u ta̱wa̱i u Yesu ɗa we ecei, “Vuzagbayin, vuza va̱ u lyaꞋa baci kelime n kunusaka mu, ku yain ku ɗai u gaꞋin n cinukpaka yi? Ali kucindere?”

²²Yesu wu ushuki, “A̱Ꞌa̱, kucindere koci ba, amma ali kucindere ugboku amangatatsunkupa.

²³“Tsugono tsu gaɗi ci ta̱ nahannai: Mogono mo yoku maꞋa ma na me sheshei kisa ikebe i na wi o kutono agbashi a̱ ni. ²⁴Ana u gita̱ngi kisa ikebe ya, ɗa a̱ tuka̱i ni n kagbashi ko yoku ka na wi o kutono yi ikebe ya azurufa i gbagbaꞋin a̱kpa̱n kupa (10,000).18:24 Azurufa a̱ viyum a ci ɗeke ta̱ a ɗa “talenti”, talenti ili i te i ɗa n uteku u na vuza u kutsupa vuza vu ulinga a̱ya̱ 15 a̱yi a kuyaꞋan ulinga a kashina. Azurufa a iyum 10,000 a yawa ta̱ ulinga u ayin mbana 50.²⁵Kagbashi ka ki n ikebe i na i yawai kutsupa kutan ka ba. Ɗa mogono ma ma zuwai e denge ili dem i na kagbashi ka ki n i ɗa, ali n kagbashi ka a̱ ka̱ci ka̱ ni koɓolo n vuka vi ni m muku n ni. Ka̱ta̱ a ɗika ikebe ya a tsupa mogono ma ili i na wi o kutono kagbashi ka.

²⁶“Amma ɗa kagbashi ka ka̱ kuɗa̱ngi ɗa ko folonoi, ‘Reme ka̱ɗu nu mpa, mi ta̱ a kutsupa wu ili dem i na vi o kutono mu.’ ²⁷Ɗa mogono ma ma panai asuvayali adama a̱ ni, ɗa u ka̱sa̱kpa̱i ni ɗa u danai ka̱ta̱ wo oꞋuso ka̱ci ka̱ ni kutsupa yi ikebe ya ba.

²⁸“Ana kagbashi ka ka lazai, ɗa u lyaꞋi agaꞋin n toku kagbashi ko yoku, vuza na wi o kutono ikebe i kenkeꞋen18:28 La̱na̱ a kaci ku udani “Ikebe”, punu ɗe ka̱ta̱ vu la̱na̱ “Dinari” a̱ Ubuta̱ wi ili i Kuyeve. amangatawun. Ɗa u kpokoi vuza va o kogboroli. Ɗa u gita̱i kugaga yi nu u danai, ‘Tsupa mu kutan ku va̱!’

²⁹“Ɗa toku kagbashi va u kuɗa̱ngi ɗa u folonoi ni, ‘Reme ka̱ɗu nu mpa, ka̱ta̱ n tsupa wu ili dem i na vi o kutono mu.’

³⁰“Amma ɗa kagbashi ka iyain ka ka iwain kupana asuvayali a̱ ni. Ɗa u kucikpa u danai a zuwa toku kagbashi va a ugbashi sapu ayin a na u tsupai kutan ku na wi o kutono yi. ³¹Ana agbashi a na a buwai e enei ili i nam pa, ɗa a yaꞋin wupa. Ɗa a banai u mogono wa, ɗa a danai ni dem i na i cinai agbashi e re a nan lo a.

³²“Ɗa mogono ma me ɗekei kagbashi ka̱ ni ka iyain ka, ɗa u danai, ‘Avu kagbashi ka gbani-gbani! Ɗa n danai nu vo oꞋuso ka̱ci ka̱ nu kutsupa ili ba, adama a na vu folono mu ta̱ n cinukpaka wu ili i na mi o kutono wu. ³³U yotso ta̱ feu vi ishi vu pana asuvayali o tovu kagbashi va, uteku u na m panai asuvayali a̱ nu.’ ³⁴Ɗa mogono ma yaꞋin wupa ka̱u, ɗa u zuwai kagbashi ka a ugbashi adama a na a takacika yi sapu u tsupa ili dem i na wi o kutono yi.

³⁵“Mogono ma nam pa ma yaꞋan ta̱ ili i na Esheku a̱ va̱ a na i gaɗi u kuyaꞋanka ɗa̱ i iwan baci kucinukpaka itoku i ɗa̱ punu a̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱.”

Kuyotsongusu ku Yesu a̱ ubuta̱ u kuloko a̱ma̱ci

(Mar. 10:1-12; Luk. 16:18)

¹Ana Yesu u kotsoi kudana ili i nam pa, ɗa u ka̱sa̱kpa̱i Ga̱lili, ɗa u lazai a kubana a uɓon u Yahuda a kapashi ko yoku o Kuɗolu ku Urdu. ²Ka̱bunda̱i ka uma ko tonoi ni, ɗa u potsokpoi aza a mbanaki.

³Afarishi o yoku a̱ ta̱wa̱i wa̱ ni ɗa a gbagbalai adama a na a̱ ciya̱ a aza yi a̱ ubuta̱ u kuyaꞋanka yi keci, “Wila̱ u tsu wu ushuku ta̱ vuma u loko vuka vi ni adama a ili i na de dem we enei adama?”

⁴Yesu wu ushuki, “Mayun i kece ta̱ punu a̱ ubuta̱ u Katagarda ka Ciɗa: Ana Ka̱shile ka yaꞋin aduniyan, ‘U yaꞋan ta̱ mavali m mavuka. ⁵Ɗaɗa i zuwai ɗa vuma u tsu ka̱sa̱kpa̱ esheku n a̱na̱ku a̱ ni ka̱ta̱ u ɓolongu ka̱ci ka̱ ni u vuka vi ni. Ka̱ta̱ ele aza e re a o okpo vuza te.’19:5 Ugi. 1:27; 2:24; 5:2.⁶Adama a nannai a buwa aza e re ba, amma vuza te, ka̱ta̱ vuma u pece le ba, adama a na Ka̱shile kaꞋa ko ɓolongi le koɓolo.”

⁷O doki e ecei ni, “Yi ɗa̱i tamkpamu i zuwai ɗa Musa u nekei wila̱ adama a na vuma u neke vuka vi ni katagarda ku uloki?”

⁸Yesu wu ushuki, “Musa u ka̱sa̱kpa̱ ɗa̱ ta̱ i loko a̱ma̱ci a̱ ɗa̱ adama a na i iwan ta̱ kushuku n kuyotsongusu ku Ka̱shile, amma e neke kuloko ka̱ a̱ma̱ci a ayin a̱ ugiti ba. ⁹N dana ɗa̱ na, vuma vu na baci u lokoi vuka vi ni ɗa u zuwai vuka vi yoku, wi ta̱ a kuyaꞋan tsugbani n a̱yi, saidei vuka vi ni vi iwan kushiya kaci a̱ ubuta̱ u te.”

¹⁰Mukumitoni n ni n danai ni, “Ta baci ki nannai a̱ ubuta̱ u vali n vuka vi ni, u laꞋa ta̱ n kugaꞋan vuma u yongo babu u yaꞋan yolo.”

¹¹Yesu wu ushuki, “Kuyotsongusu ku nam pa ku bura yaba dem ba, amma wa aza a na Ka̱shile ke nekei ku ɗa koci. ¹²Ili yi ta̱ lo kakau i na i zuwai ali o yoku a̱ kukpa̱ɗa̱ kuyaꞋan yolo. Ali o yoku a matsai le ta̱ ndari. Aza o yoku uma a ɗa a zuwai le o okpo ndari. Aza o yoku tamkpamu a iwain ta̱ yolo adama o tsugono tsu gaɗi. Vuza na baci wi a̱ kushuku n kadanshi ka nam pa wu ushuku n kaꞋa.”

Yesu wi isai muku

(Mar. 10:13-16; Luk. 18:15-17)

¹³Uma o yoku a̱ tuka̱i m muku n le a̱ ubuta̱ u Yesu, adama a na u zuwaka le ekiye a̱ ni ka̱ta̱ u yaꞋanka le kavasa. Mukumitoni n ni n danai uma a̱ ka̱sa̱kpa̱ kugbandarasa yi.

¹⁴Amma ɗa u danai, “Ka̱sa̱kpa̱i muku n ta̱wa̱ wa̱ va̱, ka̱ta̱ i sa̱nka̱ le ba! Uma a na i tsu muku n nam pa aza o tsugono tsu gaɗi a ɗa.” ¹⁵Ɗa u zuwakai muku ma ekiye a̱ ni adama a na u zuwaka le una̱singai, ɗa u lazai.

Kolobo ku uciyi

(Mar. 10:17-31; Luk. 18:18-30)

¹⁶Ana ka nan lo ko kotsoi, ɗa vuma vi yoku vu ta̱wa̱i u Yesu ɗa we ecei ni, “Malum, ili i singai ye ne i ɗai n kuyaꞋan ka̱ta̱ n ciya̱ wuma u babu uteku?”

¹⁷Yesu u danai ni, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa ve ecei mu adama a ili i singai? Ka̱shile endeꞋen a̱yi ɗa vuza singai. Vi ciga baci vi ciya̱ wuma u babu uteku, sai vu tono Wila̱ u ni.”

¹⁸Ɗa vuma va we ecei, “Wila̱ we ne?”

Ɗa Yesu wu ushuki, “ ‘Ka̱ta̱ vi yaꞋan munaka ba. Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani ba. Ka̱ta̱ vi yaꞋan uboki ba. Ka̱ta̱ vi yaꞋanka uma aꞋuwa ba. ¹⁹Cikpa eshevu n a̱na̱vu. Ka̱ta̱ vi ciga aza a̱ nu tsu na vi cigai ka̱ci ka̱ nu.’ ”19:19 Kut. 20.

²⁰Ɗa u danai, “N tono ta̱ ɗe ili i nam pa ya ra̱ka̱. Yi ɗa̱i kpamu i yotsoi n yaꞋan?”19:20 Vuma va u yawa ta̱ u yaꞋan yolo, amma ka̱ ta̱ u yaꞋan yolo ba.

²¹Yesu wu ushuki, “Vi ciga baci vi shana derere, bana ka̱ta̱ vi denge ili ra̱ka̱ i na vi ni i ɗa! Ka̱ta̱ vi neke ikebe ya aza a yali, nannai vi ta̱ ta na a̱ kuciya̱ uciyi gaɗi. Ka̱ta̱ vu ta̱wa̱ vu tono mu.”

²²Ana vuma va u panai nahannai, ɗa u na̱mgba̱i ka̱tsuma̱, adama a na wi ta̱ nu uciyi ka̱u, ɗa u lazai.

²³Ɗa Yesu u danai mukumitoni n ni, “N dana ta̱ mayun, dikyai ɗa aza a na i n uciyi a kuꞋuwa o tsugono tsu Ka̱shile. ²⁴E, n dana ta̱ u laꞋa ta̱ n ɗevu karakuma ka uwa a̱ vunu vu vubele an vuza vu uciyi wa uwa o tsugono tsu Ka̱shile.”

²⁵Ana Kupanazere a a panai nahannai, ɗa a yaꞋin mereve, ɗa e ecei, “Yayi wo tamkpamu u kuciya̱ wishi?”

²⁶Yesu wi indanai le ɗa u danai, “Na va ili i ɗa i na uma a kufuɗa kuyaꞋan ba, amma Ka̱shile ki ta̱ a kufuɗa kuyaꞋan ili ra̱ka̱.”

²⁷Ɗa Biturusu u danai ni, “Tsu ka̱sa̱kpa̱ ta̱ ili dem, ɗa tsu tonoi nu. Yi ɗa̱i tamkpamu a̱tsu ci a̱ kuciya̱?”

²⁸Yesu u danai le, “N dana ta̱ mayun, a ayin o tsugono tsu savu, mpa Maku ma Vuma, mi ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu gaɗi vu kakuba ka tsugbayin ka̱ va̱. Ayin a nan lo a̱ɗa̱ vu na yi aza o kutoni, yi ta̱ feu a̱ kuda̱sa̱ngu a akuba o tsugono kupa n e re. Ka̱ta̱ kpamu i yaꞋanka elentsu kupa n e re a Israila afada. ²⁹Aza a na a̱ ka̱sa̱kpa̱i ili ra̱ka̱ adama a̱ va̱ i ta̱ a̱ kuciya̱ wuma u babu uteku. Vuza na baci u ka̱sa̱kpa̱i kpaꞋa, ko nkoshi n ni n itaku i ni adama a̱ va̱, ko a̱ ka̱sa̱kpa̱i isheku i le n ina̱ku i le, ko muku, ko ali n ashina dem, i ta̱ e kuneke le ali ugboku amangatawun ki ili i na a̱ ka̱sa̱kpa̱i. Ka̱ta̱ kpamu a̱ ciya̱ wuma u babu uteku. ³⁰Amma uma n a̱bunda̱i a na i aza a kelime gogo na, i ta̱ o kokpo aza a̱ ka̱ca̱pa̱, aza a̱ a̱bunda̱i a na i kpamu ka̱ca̱pa̱ gogo na, i ta̱ o kokpo aza e kelime.”

Agisana a aza zamalinga

¹Ana Yesu wi lo a kadanshi, ɗa u danai, “Tsugono tsu gaɗi ci ta̱ nahannai: Vuza yoku ɗa wi n kashina ka̱ nɗimbi. N usana u yoku, ɗa wu uta̱i ka̱lika̱li adama a na u la̱nsa̱ aza a zamalinga a na a kuyaꞋanka yi ulinga a kashina ka̱ ni. ²Wu ushuki kutsupa le ikebe20:2 La̱na̱ a kaci ku udani “Ikebe”, punu ɗe ka̱ta̱ vu la̱na̱ “Dinari” a̱ Ubuta̱ wi ili i Kuyeve. i kuliva̱ i kanna ke te tsu na a kiwanai. Katsupu ka ɗaɗa ikebe ya azurufa i te a kanna ke te. Ɗa u suki le a bana yaꞋan ulinga a kashina ka̱ ni.

³“Ana kanna ka gaɗukpai, a̱yi a nwalu asuvu e kuden, ɗa we enei uma o yoku a kashani gbani. ⁴Ɗa u ɗikai le ɗa u danai le wi ta̱ a kutsupa le ili i na i gaꞋin kanna ko kotso baci. ⁵Ɗa a lazai a banai kuyaꞋan ulinga a kashina ka.

“Ana kanna ka yawai a kaci derere ɗa u ɗekei uma o yoku, ana kaꞋa ke sherei kaci kpamu, ɗa u yaꞋin nannai. ⁶Ana viyum vi te vo okpoi koci a na a yaꞋan ulinga, ɗa u doki u uwai a asuvu a̱ likuci ɗa we enei aza o yoku lo kashani. We ecei le, ‘Yi ɗa̱i i zuwai ɗa anana yi a kuyaꞋan ulinga ba?’

⁷“Ɗa a̱ ushuki, ‘Adama a na vuza wi lo u ɗikai tsu ulinga ba.’

“Ɗa vuma va u danai le, ‘To, walai i bana i yaꞋan ulinga a kashina ka̱ va̱.’

⁸“Ana kanna ko kotsoi, vuza vu kashina va u danai vuza vi kelime va aza a zamalinga a, ‘Ɗeke aza a zamalinga a ka̱ta̱ vu tsupa le. Gita̱ n aza a na n kotsosoi kula̱nsa̱, ka̱ta̱ vu kotsoso n aza a na n la̱nsa̱i a cau.’

⁹“Ana aza a zamalinga a na a yaꞋin ulinga u viyum vi te koci a̱ ta̱wa̱i kisa katsupu ke le, yaba dem vi le wi isai azurufa e te. ¹⁰Ana aza a na a̱ gita̱ngi ulinga n usana a̱ ta̱wa̱i kisa katsupu ke le, e sheshe ta̱ i ta̱ a kisa katsupu ka na ka laꞋi n a̱bunda̱i. Amma ɗa, a tsupai le feu azurufa e te e te dem. ¹¹Ana a isai ikebe i le, ɗa a yaꞋankai vuza vu kashina va ka̱sa̱la̱. ¹²A danai, ‘Aza a zamalinga o ukocishi a yaꞋan ta̱ ulinga viyum vi te koci. Amma ɗa vu tsupai le derere n a̱tsu. A̱tsu ta na ci yaꞋan ta̱ ulinga n kanna ku usuɗukpi ali a kubana kulivi!’

¹³“Vuza vu kashina va wu ushuki vuza te vi le, ‘Ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ va̱, n doro ɗa̱ ba. N tsupa ɗa̱ ta̱ derere uteku u na tsu dansai. ¹⁴Ɗika ikebe i nu gogo na ka̱ta̱ vu wala! N sheshe ta̱ kuneke vuza na n ɗikai ukocishi katsupu ka̱ ni derere n ka na n nekei nu. ¹⁵Mi ta̱ a kuyaꞋan ili i na n cigai n ikebe i va̱. Vi ta̱ ikovi a na n yaꞋin kasingai u uma a nan lo?’ ”

¹⁶Ɗa Yesu u danai, “Ta feu nannai. Vuza na baci de dem wi vuza vi kelime gogo na wi ta̱ o kokpo vuza vu ukocishi, Vuza na baci dem wi vuza vu ukocishi, wi ta̱ o kokpo vuza vi kelime.”

Kadanshi ku ukpa̱ ke Yesu ka tatsu

(Mar. 10:32-34; Luk. 18:31-34)

¹⁷Ana Yesu wi a nwalu a kubana a Urishelima, ɗa u ɗikai Kupanazere a̱ ni u bankai paki ɗa u danai le, ¹⁸“Ci yawa baci a Urishelima, i ta̱ e kuneke Maku ma Vuma u anan ganu vu gbagbaꞋin nu nlum n Wila̱. I ta̱ a kukiɗaka yi afada u kuwa̱. ¹⁹Ka̱ta̱ e neke yi e ekiye a Aza̱ka̱yimbi ka̱ta̱ o zoꞋoso yi, a faba yi, ka̱ta̱ a bapa yi a maɗanga ma atakaci. Amma a kanna ka tatsu, Ka̱shile ki ta̱ a̱ kuɗengusa̱ yi a kasaun.”

Ufolu wa̱ a̱na̱ku a Yakubu n Yahaya

(Mar. 10:35-45)

²⁰Ɗa vuka vu Zabidi u ta̱wa̱i u Yesu n olobo e re a̱ ni, Yakubu n Yahaya. U kuɗa̱ngi ɗa u folonoi ni u yaꞋanka yi ili.

²¹Ɗa Yesu we ecei ni, “Yi ɗa̱i vi cigai?”

Ɗa u folonoi ni, “Ayin a na baci vu kumbai tsugono tsu nu, va̱ kuka̱sa̱kpa̱ ta̱ olobo e re a̱ va̱ a̱ da̱sa̱ngu a̱ ubuta̱ u tsugbayin ɗevu n avu, vuza te e kukiye ku usingai, vuza te tamkpamu e kukiye ku ugula̱ ku nu?”

²²Amma ɗa Yesu u danai le, “I yeve ili i na yi e kece ba. Olobo, yi ta̱ a kufuɗa yo soꞋo mataꞋan ma atakaci ma na mi o kusoꞋo?”

Ɗa a̱ ushuki, “E, ci ta̱ a kufuɗa.”

²³Yesu u danai, “Mayun ɗa i kusoꞋo ta̱ mataꞋan ma atakaci ma̱ va̱! Amma mpa n kuzagba vuza na u kuda̱sa̱ngu e kukiye ku usingai ko ku ugula̱ ku va̱ ba. Ubuta̱ u nan lo wa Esheku a̱ va̱ a lapulaka ta̱ aza a na u zagbai koci.”

²⁴Ana mukumitoni kupa n na m buwai va m panai nannai, ɗa a yaꞋin wupa n aza e re e le. ²⁵Ɗa Yesu u ɗekei mukumitoni a̱ ubuta̱ u te ra̱ka̱ ɗa u danai, “I yeve ta̱ ngono ma Aza̱ka̱yimbi n ci ciga ta̱ o yotsongu a̱ra̱ɗi e le u uma. Aza e kelime e le a ci ciga ta̱ a yaꞋan ulinga n utsura u le. ²⁶Amma u yotso ka yaꞋan nannai wa̱ a̱ɗa̱ ba. Vuza na baci u cigai kokpo vuzagbayin a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, sai wo okpo kagbashi ka aza a na a buwai. ²⁷Vuza na baci wi a kuciga kokpo vuza vi kelime, sai wo okpo vuza na u kuyaꞋanka aza a na a buwai tsugbashi. ²⁸Ko mpa, Maku ma Vuma, n ta̱wa̱ na adama a na a yaꞋanka mu tsugbashi ba, amma n yaꞋanka uma tsugbashi, ka̱ta̱ n neke wuma u va̱ n ciya̱ mi isa uma n a̱bunda̱i a̱ ubuta̱ wu unushi u le.”

Yesu u potsokpoi a̱yimba̱ e re

(Mar. 10:46-52; Luk. 18:35-43)

²⁹Ana Yesu m mukumitoni n ni a̱ ka̱sa̱kpa̱i Jeriko, ɗa ka̱bunda̱i ka uma ko yongoi o kutono le. ³⁰A̱yimba̱ e re o yoku a na i lo ida̱shi a uye a panai a na Yesu ɗa wi a kupasamgbanai, ɗa a̱ gita̱i yoroli, “Vuzagbayin, Maku ma Dawuda! Pana asuvayali a̱ tsu!”

³¹Ɗa ka̱bunda̱i ka uma ka danai le a paɗa bini, amma ɗa o doku a laꞋasakai yoroli ka̱u, “Vuzagbayin, Maku ma Dawuda! Pana asuvayali a̱ tsu!”

³²Ana Yesu u panakai le, ɗa u shamgbai ɗa we ecei le, “Yi ɗa̱i i cigai n yaꞋanka ɗa̱?”

³³Ɗa a̱ ushuki, “Vuzagbayin, ci ciga ta̱ ce ene keteshe!”

³⁴Yesu u panai asuvayali e le, ɗa u saꞋwai a̱shi e le. GogoꞋo va lo ɗa a fuɗai e enei, ɗa ta na o tonoi ni.

Yesu u uwai a Urishelima

(Mar. 11:1-11; Luk. 19:28-40; Yah. 12:12-19)

¹Ana Yesu m mukumitoni n ni i a kubana a Urishelima, a yawai ɗevu n likuci i Bataji a Kusan ku Zaitun.† Yesu u suki aza e re e le kelime. ²U danai le, “Banai a̱ likuci i na yi kelime ka̱ ɗa̱. I yawa baci ɗe, gogo va lo yi ta̱ a kucina ɗe majaki m maku ma̱ ni. Shikpai le ka̱ta̱ i tuka̱ le wa̱ va̱.³Vuza yoku we ece ɗa̱ baci ili i na i zuwai ɗa yi a kuyaꞋan nannai, danai ni, ‘Vuzagbayin ɗa wi a kuciga le.’ Gogo lo wi ta̱ a̱ kuka̱sa̱kpa̱ ɗa̱ i wala n ele.”

⁴Ili i nam pa i yaꞋan ta̱ nannai adama a na a shatangu ili i na keneki Zakariya u danai:

⁵“Salaka uma a Sihiyona:

‘Mogono ma̱ ɗa̱ mi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ ɗa̱!

A̱yi vuza ɗa vu na u goyoi ka̱ci ka̱ ni, wi ta̱ ukumbi a majaki.

Wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ gaɗi vu maku ma majaki.’ ”21:5 Zak. 9:9.

⁶Ɗa mukumitoni ma m banai n yaꞋin uteku u na Yesu u danai le a yaꞋan. ⁷A̱ tuka̱i m majaki m maku ma̱ ni, ɗa o poloi aminya e le a̱ kucina̱ ku njaki ka. Ɗa Yesu u kumbai. ⁸Uma n a̱bunda̱i o poloi aminya e le a uye. Aza o yoku o koɗoi avaga ɗa o poloi feu a uye wa. ⁹Uma o yoku a walai kelime ke Yesu aza o yoku tamkpamu o tonoi ni ka̱ca̱pa̱. Ra̱ka̱ vi le o yongoi a kacaꞋa,

“Cikpai Maku ma Dawuda!

Ka̱shile ka zuwaka yi una̱singai a̱yi na u ta̱wa̱i n kula ku Vuzavaguɗu!

Cikpai Ka̱shile!”

¹⁰Ana Yesu u uwai a Urishelima,† likuci ya ra̱ka̱ i shanai n kacakaꞋuma. Ɗa a̱ gita̱i kece, “Yayi vuma vu nam pa?”

¹¹Ka̱bunda̱i ka uma ka danai, “Vuma vu nam pa va Yesu ɗa, keneki ka na ku uta̱i a̱ likuci i Nazara vu Ga̱lili.”

Yesu u lokoi aza a tsulaga a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin

(Mar. 11:15-19; Luk. 19:45-48; Yah. 2:13-22)

¹²Yesu u uwai a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin, ɗa u lokoi aza a na i a tsulaga punu. U mutsukpa̱i irikpa a aza a na i a kusabaꞋasa ikebe kakau punu, ɗa u mutsukpa̱i irikpa a aza a na i e kudenge ntapambara. ¹³U danai le, “Katagarda ka Ciɗa ka danai, ‘I ta̱ e kuɗeke kpaꞋa ku va̱ ubuta̱ wa avasa.’ Amma a̱ɗa̱ i bonokoi ku ɗa ubuta̱ u na oboki e kusheɗeku.”

¹⁴A̱yimba̱ nu nkutsuma̱ a̱ ta̱wa̱i u Yesu punu a̱ A̱Ꞌisa̱ a, ɗa u potsokpoi le. ¹⁵Anan ganu vu gbagbaꞋin nu nlum n Wila̱ a yaꞋin wupa ka̱u ana e enei Yesu a kuyaꞋan ili i mereve, ɗa kpamu e enei tsu na muku mi a kucikpa yi a̱ A̱Ꞌisa̱ n a danai, “Cikpai Maku ma Dawuda!”

¹⁶Ɗa e ecei Yesu, “Vu pana ta̱ ili i na muku n nam pa mi a kudansa?”

Wu ushuki, “E, mayun i kece ta̱ a Katagarda ka Ciɗa:

‘Avu Ka̱shile, vu zuwa ta̱ muku ni nreɓu a cananaka wu ishipa i kucikpa.’ ”21:16 Ishp. 8:2.

¹⁷Ɗaɗa Yesu u lazai wu uta̱i pulai vi likuci a kubana a Bataniya, a̱ ubuta̱ u na wa asai.

Yesu u yaꞋankai ma̱biri una̱

(Mar. 11:12-14, 20-24)

¹⁸N usana ka̱lika̱li, ana Yesu wi o kubono a̱ likuci, ɗa kambulu ka̱ ka̱na̱i ni. ¹⁹Ɗa we enei maɗanga ma̱ ma̱biri a̱ ka̱kina̱ ku uye ɗa u banai ɗe, amma u cina ɗe ili ba, sai a̱vuku. Ɗa u danai maɗanga ma, “Vi o kudoku va matsa ba!” GogoꞋo va lo ɗa ma̱biri ma me ɗekpei.

²⁰Ana mukumitoni n ni me enei nannai, ɗa a yaꞋin mereve. Ɗa e ecei, “Nini ɗai ɗa maɗanga ma me ɗekpei gogoꞋo lo?”

²¹Yesu wu ushuki, “N dana ɗa̱ mayun, yi baci n uneki wa̱ a̱ɗu ɗa u kpa̱ɗa̱i kugusa̱, yi ta̱ a kufuɗa ya yaꞋan ili i na n yaꞋankai maɗanga ma nam pa, ali i na i laꞋi nannai. Yi ta̱ a kufuɗa ya danaka kusan ku nam pa, ‘Bana, vi yikpa̱ a mala,’ ki ta̱ a kuyaꞋan nannai. ²²Yi baci n uneki wa̱ a̱ɗu, yi ta̱ a̱ kuciya̱ ili dem i na i folonoi ayin a na yi a kuyaꞋansa kavasa.”

E ecei Yesu ubuta̱ u na u ciya̱i utsura u ni

(Mar. 11:27-33; Luk. 20:1-8)

²³Yesu u bonoi punu a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin, ɗa u gita̱i kuyaꞋan kuyotsongusu. Ɗa anan ganu vu gbagbaꞋin nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n ta̱wa̱i wa̱ ni ɗa e ecei, “N utsura we ne u ɗai vi a kuyaꞋan ili i nam pa dem? Yayi u nekei nu utsura u nan lo?”

²⁴Yesu wu ushuki, “Mi ta̱ n keci ku te ku na n kuyaꞋanka ɗa̱. Yu ushuku baci ku ɗa, mi ta̱ a kudana ɗa̱ feu ubuta̱ u na n ciya̱i utsura u na mi a kuyaꞋan ili i nam pa ya. ²⁵Yayi u nekei Yahaya utsura u na u yaꞋan kusumbu ka akucina? Ka̱shile kaꞋa ko uma a ɗa?”

Ɗa o goɗumoi kadanshi ka uteku u le, “Tsu dana baci, ‘A̱ ubuta̱ u Ka̱shile u ɗa wu uta̱i,’ wi ta̱ e kece tsu ili i na i zuwai ɗa tsu kpa̱ɗa̱i kushuku n a̱yi. ²⁶Amma tsu dana baci, ‘A̱ ubuta̱ u uma u ɗa wu uta̱i,’ ci ta̱ o wovon wi ili i na uma a kuyaꞋan, adama a na uma ra̱ka̱ a̱ ushuku ta̱ a na Yahaya keneki kaꞋa.”

²⁷Ɗa a danai ni, “A̱tsu ci yeve ba.”

Ɗa u danai, “Mpa feu n kudana ɗa̱ vuza na u nekei mu utsura u na mi a kuyaꞋan ili i nam pa ya ba.”

Agisana a̱ muku n re

²⁸Yesu u danai, “Mi ta̱ a kudana ɗa̱ arabali a vuza yoku na wi m muku n re. Ka̱ta̱ i dana mu ili i na ye enei. N usana u yoku esheku e le a banai u vuzagbayin va ɗa u danai, ‘Bana vi yaꞋan ulinga a kashina ka̱ nɗimbi.’

²⁹“Ɗa maku ma mu ushuki, ‘Mi a kubana ba.’ Amma ana megeshe ma yaꞋin kenu, ɗa u yaꞋansakai ka̱ɗu ka̱ ni, ɗa u banai.

³⁰“Ɗaɗa esheku a a banai u maku ma na ma buwai va, ɗa u danai, ‘Bana vi yaꞋan ulinga a kashina ka.’ Ɗa wu ushuki, ‘To, dada, mi ta̱ a kubana,’ amma u bana ba.

³¹“Vuza ve ne ɗai a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ muku ma u panakai esheku?”

Ɗa anan ganu nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ ushuki, “Maku ma iyain.”

Ɗa Yesu u danai le, “N dana ɗa̱ mayun, aza a kisa utafu n ashakanlai i ta̱ a kuꞋuwa o tsugono tsu Ka̱shile a cau n a̱ɗa. ³²Yahaya Vuza vu Kusumbu ka Akucina u ta̱wa̱ ta̱ kuyotsongu ɗa̱ uye u singai u na i kuyaꞋan wuma u ma̱riki. Yu ushuku n a̱yi ba, amma aza a kisa utafu n ashakanlai a̱ ushuki n a̱yi. Ko a na ye enei nannai, ɗa i iwain i kuyaꞋansaka a̱ɗu, ka̱ta̱ yu ushuku n a̱yi.”

Agisana a aza a zamalinga a gbani-gbani

(Mar. 12:1-12; Luk. 20:9-19)

³³Ɗa Yesu u danai, “Panai arabali a nam pa: Vuma vi yoku ɗa u yaꞋin kashina ka̱ nɗimbi. Ɗa u kanzai kaꞋa u ka̱ra̱Ꞌa̱ka̱i, ɗa u ga̱va̱i ubuta̱ u na a kupisha umaci wa punu, ɗa u maꞋi ubuta̱ ugaɗi adama a vuza na u kindaka yi kashina ka. Ɗaɗa u zuwai aza a zamalinga a lapulaka yi kaꞋa, ɗa u lazai a kubana nwalu. ³⁴Ana ayin a yaꞋin a na a taꞋa umaci wa, ɗa u suki agbashi a̱ ni wa acimbi wa adama a na a isaka yi i na u ciya̱i.

³⁵“Amma ɗa acimbi a a̱ ka̱na̱i agbashi a. Ɗaɗa a lapai vuza te, ɗa a unai vuza yoku, ɗaɗa a varai vuza tatsu sapu u kuwa̱i. ³⁶Ɗa vuza vu kashina va u doki u suki agbashi a̱ ni n a̱bunda̱i a isaka yi kpamu. Amma ɗa acimbi a yaꞋankai agbashi a uteku u na a yaꞋankai aza a cau a. ³⁷A uteku, vuza vu kashina va u suki maku mu umaci ma̱ ni we le, adama a na u sheshe ta̱ i ta̱ a kupanaka yi.

³⁸“Amma ana acimbi a enei maku ma, ɗa a dananai, ‘Maku ma nam pa u kokpo ta̱ n kawalatsu ka kashina ka. Tsu una yi baci, ki ta̱ o kokpo ka̱ tsu!’ ³⁹Ɗa a̱ ka̱na̱i ni, a ɗikai ni n utsura a̱ uta̱ka̱i a kashina ka, ɗa a unai ni.”

⁴⁰Yesu we ecei, “Ayin a na baci vuza vu kashina nan lo u bonoi, yi ɗa̱i i sheshei u kuyaꞋanka acimbi a nan lo?”

⁴¹Anan ganu vu gbagbaꞋin nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ a̱ ushuki, “Mayun u kuna ta̱ uma a gbani-gbani a nan lo, ka̱ta̱ u neke kashina ka kokpo a̱ ubuta̱ wa acimbi o yoku, aza a na e kuneke yi ili i na i yotsoi u ciya̱.”

⁴²Yesu u danai le, “Mayun i kece ta̱ ili i nam pa a Katagarda ka Ciɗa:

‘Katali ka na amaꞋi a iwain, ka ɗa ko okpoi kenene ke mere.

Vuzavaguɗu ɗa u yaꞋin ili i nam pa,

i ɗa yi ta̱ m mereve a̱ a̱shi a̱ tsu.’21:42 Ishp. 118:22-23.

⁴³“Adama a nan lo, n dana ɗa̱ ta̱ i ta̱ a kufa̱ba̱na̱ tsugono tsu Ka̱shile wa̱ ɗa̱ ka̱ta̱ e neke aza a na a yaꞋin ili i na Ka̱shile ka cigai. ⁴⁴Vuza na baci u yikpa̱i a katali ka nam pa, wi ta̱ o kukoɗo miri-miri, vuza na baci kpamu katali ka nam pa ka̱ yikpa̱ka̱i ni, ki ta̱ a kuvara yi pete.”21:44 Atagarda a̱ kuku o yoku i n kabaꞋin ka nam pa 44 ba.

⁴⁵Ana anan ganu vu gbagbaꞋin n Afarishi a panai arabali a nam pa, ɗa e yevei a na ele ɗa Yesu u ciya̱i kudansaka. ⁴⁶Ɗa a cigai kuka̱na̱ yi, amma ɗa a panai wovon u uma, adama a na uma a a̱ ushuku ta̱ a na Yesu keneki kaꞋa.

Agisana a kadanshi ka̱ ka̱ɗiva̱ ko yolo

(Luk. 14:15-24)

¹Ɗa kpamu Yesu u yotsongushi uma n agisana. U danai, ²“Tsugono tsu gaɗi ci ta̱ nahannai: Mogono mo yoku maꞋa mo foɓusoi kuyaꞋanka kolobo ka̱ ni ka̱ɗiva̱ ko yolo. ³U banuki uma o yoku a bana a̱ ubuta̱ u ka̱ɗiva̱ wa. Ana o foɓusoi ka̱ɗiva̱ ka, ɗa u suki agbashi a̱ ni e ɗeke uma a na u banuki va, amma ɗa a iwain kuta̱wa̱.

⁴“Ɗaɗa u suki agbashi o yoku, u danai, ‘Dana aza a na m banuki va, n kotso ta̱ kufoɓuso ka̱ɗiva̱† ka. M minya ta̱ ɗe anaka a̱ va̱ a na a laꞋi n kugaꞋan, ɗa n suꞋwain inyama ya. Gogo na ili dem i yaꞋan ta̱ ufoɓushi. Ta̱wa̱i ka̱ɗiva̱ ko yolo ka.’

⁵“Amma omoci a e keɓece n ka̱ɗiva̱ ka ba. Ele vi yoku a lazai a kubana a ashina e le, aza o yoku tamkpamu a banai kulyaꞋa kuden. ⁶Aza o yoku a̱ ka̱na̱i agbashi o mogono a, ɗa a lapai le, ɗa a unai le. ⁷Ɗa u yaꞋin wupa ka̱u, ɗa u suki osoji a̱ ni a una aza a̱ ma̱ga̱la̱ka̱ a, ka̱ta̱ o songu likuci ya.

⁸“Ɗaɗa mogono ma ma danai agbashi a̱ ni, ‘Ka̱ɗiva̱ ko yolo ka ka yaꞋan ta̱ ufoɓushi ɗe. M banuku ta̱ uma a nan lo, amma ele na m banuki va a yawa a̱ ta̱wa̱ ba. ⁹Adama a nannai banai a uye nu nsanji dem, ka̱ta̱ i banuku yaba dem vu na i cinai u ta̱wa̱ ka̱ɗiva̱ ka̱ va̱.’ ¹⁰Ɗa agbashi a o tonoi uye, ɗa o ɓolongi uma ra̱ka̱ a na a cinai, aza a̱ ma̱riki n aza a gbani-gbani dem. Ɗa ubuta̱ u ka̱ɗiva̱ wa u shanai n omoci.

¹¹“Ana mogono ma ma uwai adama a na we ene omoci a, ɗa we enei vuma vu na ntogu n ni n gaꞋin ba. ¹²Ɗa we ecei, ‘Ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ va̱, yi ɗa̱i i zuwai ɗa vu ukai ntogu n na m kpa̱ɗa̱i kugaꞋan, ɗa vu ta̱wa̱i ka̱ɗiva̱ ka nam pa?’ Amma komoci ka ko okpoi bini.

¹³“Ɗa u danai agbashi a̱ ni o yoku, ‘Shiyai vuma vu nam pa ekiye n ene. Taɗuki ni pulai a̱ ubuta̱ u ka̱yimbi. Ta ɗe uma a̱ kushika̱ n a lumamgbanai ngaꞋan adama a̱ mɓa̱la̱.’

¹⁴“Mayun, a banuku ta̱ uma n a̱bunda̱i, amma uma kenu ɗa a zagbai.”

Keci ku ukuna u kutsupa ku utafu

(Mar. 12:13-17; Luk. 20:20-26)

¹⁵Ɗa Afarishi† a yaꞋin oɓolo adama a na e sheshe uye u na a kuzuwaka Yesu maza a̱ ubuta̱ u kadanshi ka̱ta̱ a̱ ciya̱ ili i na a̱ kuka̱na̱ka̱ yi. ¹⁶Ɗa a̱ suꞋuki ni aza o kutoni e le o yoku koɓolo n aza o kutoni a̱ Hiridu. A danai, “Malum, ci yeve ta̱ a na vuma vu ma̱riki ɗa vi, vi ci yotsongusu ta̱ kpamu n ili i mayun yu uye u Ka̱shile. Vi ci yaꞋanka ta̱ uma kpamu ili derere ko ele ɗa anan ya. ¹⁷To, dana tsu uteku u na vi sheshei. U gaꞋan ta̱ tsu tsupa Mogono Kaisa† utafu, ko u gaꞋan ba?”

¹⁸Yesu u yeve ta̱ kusheshe ku gbani-gbani ku le, ɗa u danai, “A̱ɗa̱ aza a kapalaka̱shi! Yi ɗa̱i i zuwai ɗa yi a kuciga kaza mu? ¹⁹Yotsongi mu ikebe22:19 La̱na̱ a kaci ku udani “Ikebe”, punu ɗe ka̱ta̱ vu la̱na̱ “Dinari” a̱ Ubuta̱ wi ili i Kuyeve. i na i tsu tsupaka utafu.” Ɗa uma a o yotsongi ni vikebe va azurufa va. ²⁰Ɗa we ecei, “Kululu n kula ku yayi ki punu a ikebe ya?”

²¹Ɗa a̱ ushuki, “Kululu ku mogono ma gbayin Kaisa.”

Ɗaɗa u danai le, “Nekei Mogono Kaisa ili i na yi i Kaisa, ka̱ta̱ i neke Ka̱shile ili i na yi i Ka̱shile.”

²²Ana a panai nannai, ɗa a yaꞋin mereve, ɗa a lazai a̱ ka̱sa̱kpa̱i ni.

Keci ku ukuna u kuɗenga̱ a kasaun

(Mar. 12:18-27; Luk. 20:27-40)

²³A̱sa̱dukiya† a̱ ushuki a na uma a̱ kuɗenga̱ n wuma ayin a na a̱ kuwa̱i ba. A kanna ke te ka nan lo, A̱sa̱dukiya o yoku a̱ ta̱wa̱i u Yesu ɗa a danai, ²⁴“Malum, Musa u danai, ‘Vuma u kuwa̱ baci babu u ciya̱ muku, u yotso ta̱ vuza ni u sosuku kagapa ka vuka ka ka̱ta̱ u ciya̱ka̱ yi muku.’ ²⁵Ayin a cau, uma e cindere ɗa vuza m mokoshi ma̱ ni o yongo ta̱ punu na aduniyan. Vuza iyain u yaꞋin yolo, amma ɗa u kuwa̱i babu u ciya̱ muku, ɗa vuza ni vi ire u sosuki kagapa ka vuka ka. ²⁶Vuma vu nam pa feu ɗa u kuwa̱i babu u ciya̱ muku, ɗa vuka va vu doku vo oloi vuza tatsu, ta ka yaꞋin nannai ali ɗa vuka vo oloi uma e cindere dem. ²⁷Ɗa feu vuka va vu kuwa̱i. ²⁸Ayin a na baci Ka̱shile ka̱ ɗengusa̱i uma a kasaun, vuka vi yayi u kokpo? Wo olo ta̱ uma e cindere e le ra̱ka̱.”

²⁹Ɗa Yesu wu ushuki le, “I yeve ba, adama a na i yeve i na Katagarda ka Ciɗa ka danai ba, i yeve kpamu kakuna ku utsura u Ka̱shile ba. ³⁰Ayin a na baci uma a̱ ɗenga̱i a kasaun, a kuyaꞋan yolo ba, i ta na feu e kuneke le yolo ba. I ta̱ o kokpo an alingata a gaɗi. ³¹Mayun i kece ta̱ ili i na Ka̱shile ka danai ɗa̱ adama a ukuna u kuɗenga̱ a kasaun, ³²‘Mpa ɗa Ka̱shile ki Ibrahim, n ki Ishaku, n ka Yakubu.’22:32 Kut. 3:6. Ka̱shile ka aza a wuma kaꞋa, amma ka̱ a̱kpisa̱ ba.” ³³Ana ka̱bunda̱i ka uma ka panai nannai, ɗa a yaꞋin mereve n kuyotsongusu ku ni.

Wila̱ u na u laꞋi m gbayin

(Mar. 12:28-34; Luk. 10:25-28)

³⁴Ana Afarishi a panai a na A̱sa̱dukiya a e yeve ili i na a̱ kushuku ba, ɗa a yaꞋin oɓolo. ³⁵Vuza te vi le vu na wi malum ma̱ Wila̱, u dakakai adama a na u ka̱na̱ Yesu n keci:

³⁶“Malum, Wila̱ we ne u ɗai u laꞋi m gbayin a̱ Wila̱ u Musa?”

³⁷Yesu wu ushuki, “ ‘Ciga Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu n ka̱ɗu ka̱ nu ra̱ka̱, n wuma u nu ra̱ka̱, koɓolo n kusheshe ku nu ra̱ka̱.’22:37 K.Wil. 6:5.³⁸Na va ɗaɗa Wila̱ u iyain, u ɗaɗa kpamu u laꞋi m gbayin. ³⁹Wila̱ u ire u na feu wi u gbayin u ɗaɗa: ‘Ciga vuza vu nu ka̱u uteku u na vi cigai ka̱ci ka̱ nu.’22:39 A.Gan. 19:18.⁴⁰Wila̱ u Musa ra̱ka̱ n Atagarda e Eneki ta punu i a̱ ubuta̱ u wila̱ u re u nam pa.”

Keci adama a̱ Kishi

(Mar. 12:35-37; Luk. 20:41-44)

⁴¹Ana Afarishi a i biꞋi lo, ɗa Yesu we ecei le, ⁴²“Yi ɗa̱i kusheshe ku ɗa̱ adama a Kishi? Umaci u yayi wi?”

Ɗa a̱ ushuki, “Kishi ka Maku ma Dawuda maꞋa.”

⁴³Ɗaɗa Yesu u danai le, “To yi ɗa̱i i zuwai ɗa Dawuda u ɗekei ni ‘Vuzagbayin’? Ayinviki a̱ Ka̱shile a zuwai Dawuda u dana:

⁴⁴‘Vuzavaguɗu u danai Vuzagbayin vu va̱:

“Da̱sa̱ngu na usingai u va̱,

ali ayin a na n zuwai irala i nu ɗaka vi idasakpatsu i ene a̱ nu.” ’22:44 Ishp. 110:1.

⁴⁵“Ana Dawuda u ɗekei ni Vuzagbayin, nini ɗai kpamu u kokpo maku ma̱ ni feu?” ⁴⁶Vuza u fuɗa wu ushuku ba. Ana ka nan lo ko kotsoi, vuza u doku u yaꞋan utsura u ka̱ɗu ali u yaꞋanka yi keci ku yoku ba.

Yesu u dansukai aza a gbagbaꞋin o yoku

(Mar. 12:38-40; Luk. 11:43, 46; 20:45-46)

¹Ɗaɗa Yesu u danai ka̱bunda̱i ka uma ka m mukumitoni n ni, ²“Nlum n Wila̱ n Afarishi i ta̱ n utsura a dana ɗa̱ ili i na Wila̱ u Musa u danai. ³Adama a nannai, tonoi ili dem i na i o kuyotsongusu ɗa̱, amma ka̱ta̱ i yaꞋan uteku u na i a kuyaꞋan ba. Adama a na ele a tsu dansa ta̱, amma a ci yaꞋan ili i na a dansai ba. ⁴A ci shiya ta̱ ucanuku wa̱ a̱miki u na uma i a kufuɗa kuɗika ba, ko n nannai a tsu zuwaka uma ekiye ko kenu adama a na a̱ ɓa̱nka̱ le kucanuku ucanuku wa ba.

⁵“A ci yaꞋan ta̱ ili i singai adama a na uma e ene le. Yaba dem vu na u buwai u ci shiya ta̱ alaꞋwin wuntsukpi n iɗani i Katagarda ka Ciɗa, amma alaꞋwin a Afarishi a tsu laꞋa ta̱ m gbagbaꞋin. Uteku u na kpamu a tsu zuwa tsuzogu tsu ntogu n le u tsu laꞋa ta̱ m gbagbaꞋin. ⁶A ci ciga ta̱ ili yi ida̱shi i na i laꞋi n kugaꞋan a̱ ubuta̱ u ka̱ɗiva̱ n ida̱shi i kelime a̱ ubuta̱ u koɓolo. ⁷I baci kpamu e kuden, a ci ciga ta̱ uma a̱ kuɗa̱ngu a̱ kya̱sa̱ le n kula ku tsugbayin, ‘Malum.’

⁸“Ka̱ta̱ i ka̱sa̱kpa̱ vuza u ɗeke ɗa̱ ‘Malum’ ba, adama a na Malum me te ma yi m maꞋa koci, adama a na a̱ɗa̱ kpamu vi te ɗa yi dem. ⁹Ka̱ta̱ i ɗeke vuza a aduniyan n kula ku tsugbayin ‘Dada’ ba, adama a na Dada vi te ɗa yi n vu ɗa, a̱yi na wi gaɗi. ¹⁰Ka̱ta̱ kpamu vu ka̱sa̱kpa̱ vuza u ɗeke wu ‘Vuzagbayin’ ba, adama a na Vuzagbayin vi te ɗa yi n vu ɗa, a̱yi ɗa Kishi. ¹¹Vuza na baci u laꞋi m gbayin a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, wo okpo kagbashi ka aza a̱ ni. ¹²Vuza na baci u bonokoi ka̱ci ka̱ ni vuzagbayin, i ta̱ o kugoyo yi. Vuza na baci u goyoi ka̱ci ka̱ ni, i ta̱ o kubonoko yi vuzagbayin.

¹³“Ili ya atakaci i ɗa wa̱ ɗa̱ nlum n Wila̱ n Afarishi. A̱ɗa̱ aza a kapalaka̱shi! Adama a na a̱ɗa̱ yi a̱ kuka̱sa̱kpa̱ uma a uwa o tsugono tsu Ka̱shile ba. A̱ɗa̱ a̱ ka̱ci ka̱ ɗa̱ i uwa ba, ɗa yi a̱ kusa̱nka̱ aza a na i a kuciga kuꞋuwa feu. [ ¹⁴Ili ya atakaci i ɗa wa̱ ɗa̱ nlum n Wila̱ n Afarishi. A̱ɗa̱ aza a kapalaka̱shi! I tsu doro ta̱ agapa ka̱ta̱ yi isa iꞋuwa i le, ka̱ta̱ i yaꞋan avasa a ugaɗi adama a na uma e ene ɗa̱. Adama a nan lo, yi ta̱ a kulaꞋa n kutakacika.]23:14 Atagarda a̱ kuku o yoku i n kabaꞋin ka nam pa 14 ba.

¹⁵“Ili ya atakaci i ɗa wa̱ ɗa̱ nlum n Wila̱ n Afarishi. A̱ɗa̱ aza a kapalaka̱shi! I ci yaꞋan ta̱ nwalu a kubana daꞋin a iɗika m mala adama a na i ciya̱ vuza kutoni vi te. Ayin a na baci i ciya̱i ni, u kulaꞋa ɗa̱ ta̱ n kawuya ka na ka zuwa yi u uwa akina n a̱ɗa̱.

¹⁶“Ili ya atakaci i ɗa wa̱ ɗa̱, a̱ɗa̱ aza e kelime a na yi a̱yimba̱! I tsu dana ta̱, ‘Ko vuza u kucina n A̱Ꞌisa̱ a Gbayin a̱ Ka̱shile a ayin a na baci a yaꞋin uzuwakpani ɗa i koɗoi uzuwakpani u nan lo, ili yi punu ba. Amma a yaꞋan baci akucina n azanariya a na i a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin, sai a shatangu uzuwakpani u nan lo.’ ¹⁷A̱ɗa̱ alau a̱ a̱yimba̱ a ɗa! Yi ɗa̱i i laꞋi m gbayin: azanariya ko A̱Ꞌisa̱ a Gbayin a na o bonokoi azanariya a ciɗa? ¹⁸Ɗa kpamu i danai, ‘Uma a kucina baci n katalikalyuka a yaꞋan baci uzuwakpani ɗa i koɗoi uzuwakpani u nan lo, ili yi punu ba. Amma a kucina baci n kuneꞋe ku na ki a katalikalyuka ka, sai a shatangu uzuwakpani u nan lo.’ ¹⁹Indanai biꞋi uyimba̱ u ɗa̱! Yi ɗa̱i i laꞋi m gbayin: kuneꞋe ka ko katalikalyuka ka na ko bonokoi kuneꞋe ka ciɗa? ²⁰Adama a nannai, vuza u kucina baci n katalikalyuka, wi ta̱ a kuyaꞋan a kucina n katalikalyuka ka n kuneꞋe ku na ki a katalikalyuka ka ra̱ka̱. ²¹Ɗa baci kpamu u kucinai n A̱Ꞌisa̱ a Gbayin, wi ta̱ a kuyaꞋan akucina n A̱Ꞌisa̱ a Gbayin n Ka̱shile ka na ki ida̱shi punu. ²²Ɗa baci kpamu vuza u kucinai n gaɗi, wi ta a kuyaꞋan akucina n kakuba ko tsugono tsu Ka̱shile n vuza na wi ida̱shi ɗe.

²³“Ili ya atakaci i ɗa wa̱ ɗa̱ a̱ɗa̱ nlum n Wila̱ n Afarishi. A̱ɗa̱ aza a kapalaka̱shi! I ci neke ta̱ Ka̱shile ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ki ili i na i ciya̱i dem, ali n ili kenkeꞋen i mavaꞋan ma kusan n igeɓetsu. Amma ɗa i kpa̱ɗa̱i kutono kuyotsongusu ku mayun ku gbayin ku Wila̱, ɗaɗa kindana uma derere, n kupana ka asuvayali a uma, n kutono ku Ka̱shile n ka̱ɗu ke te. Ili i nam pa ya i ɗa i yotsoi i yaꞋan ka̱ta̱ i lyaꞋa kelime n kuyaꞋan n ili i yoku i nan lo ya. ²⁴A̱ɗa̱ aza e kelime a na yi a̱yimba̱! Yi ta̱ uteku tsu vuza na wu uta̱ka̱i kayun a̱ mini mo kusoꞋo ma̱ ni m meshere, ɗa u kucikpai u soɗongi karakuma!23:24 Yesu wi ta̱ a kudana, “Vu dama ta̱ n unushi u kenu amma vu la̱na̱ unushi u gbayin ba.”

²⁵“Ili ya atakaci i ɗa wa̱ ɗa̱ nlum n Wila̱ n Afarishi. A̱ɗa̱ aza a kapalaka̱shi! I tsu za̱Ꞌa̱ ta̱ pulai va ataꞋan nu nkoꞋo, amma punu a asuvu i ta̱ tukpa n ili i na i ciya̱i a̱ ubuta̱ u kudoro uma n kupanaka ka̱ci ka̱ ɗa̱ uyoꞋo koci. ²⁶Afarishi, a̱ɗa̱ a̱yimba̱ a ɗa! Za̱Ꞌi biꞋi asuvu a ataꞋan nu nkoꞋo n ɗa̱ ciɗa a cau, ka̱ta̱ ciya̱ pulai va feu wo okpo ciɗa!

²⁷“Ili ya atakaci i ɗa wa̱ ɗa̱ nlum n Wila̱ n Afarishi. A̱ɗa̱ aza a kapalaka̱shi! Yi ta̱ an asaun a na a tsu sura n kayalaka̱ri ka̱ta̱ o okpo wa̱ri. Pulai va asaun a nan lo a tsu gaꞋan ta̱ kinda, amma punu a asuvu, i ta̱ tukpa n etele a uma n ili yi unata kakau. ²⁸Ta feu nannai, pulai i tso okpo ta̱ an uma a usuɓi a̱ ubuta̱ u yaba dem, amma punu a asuvu yi ta̱ tukpa n kapalaka̱shi n unushi.

²⁹“Ili ya atakaci i ɗa wa̱ ɗa̱ nlum n Wila̱ n Afarishi. A̱ɗa̱ aza a kapalaka̱shi! I ci yaꞋanka ta̱ eneki asaun a singai, ka̱ta̱ i kala asaun a aza a usuɓi. ³⁰I tsu dana ta̱, ‘Ishi baci ci yaꞋan wuma u tsu a ayin i ikaya i tsu, ci ishi a̱ kuɓa̱nka̱ le a una eneki a ba.’ ³¹Adama a nannai kadanshi ka̱ ɗa̱ ka kucikpa ta̱ ko polo ɗa̱ ana i danai a̱ɗa̱ ɗa ntsukaya ma aza a na a unai eneki! ³²Eneshei, ka̱ta̱ i kotsoso ili i na ikaya i ɗa̱ i gita̱ngi ɗe!

³³“A̱ɗa̱ oko m muku ma agbaturu. Nini ɗai i kuyaꞋansa ka̱ta̱ i were kuꞋuwa a kpaꞋa ka akina? ³⁴Adama a nannai mi ta̱ a̱ kusuꞋuku ɗa̱ eneki n aza a ugboji nu nlum. Ele vi yoku yi ta̱ a kuna, ele vi yoku yi ta̱ a kubapa a maɗanga ma atakaci. Ele vi yoku yi ta̱ a kulapa le punu a unu a avasa a̱ ɗa̱, ka̱ta̱ i loko le a̱ likuci i nam pa a kubana likuci i nan ɗe. ³⁵Adama a nan lo, Ka̱shile ka kutakacika ɗa̱ ta̱ adama a uma ra̱ka̱ a babu unushi a na yu unai aza a na a saꞋwai kuyaꞋan wuma a aduniyan a nam pa. Na a cau a̱ɗa̱ yu unai Habila† vuma vu usuɓi, ɗa i lyaꞋi kelime m munaka ali sai Zakariya kolobo ka Barikiya. A̱yi ɗa vuza na yu unai a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin e mere ma katalikalyuka m Mololo ma Ciɗa.† ³⁶N dana ɗa mayun, ili i nam pa ra̱ka̱ yi ta̱ a kucina ɗa̱, a̱ɗa̱ na yi n wuma gogo na.”

Yesu u ciga ta̱ Urishelima

(Luk. 13:34-35)

³⁷Yesu u lyaꞋi kelime n kudana, “A̱ɗa̱ uma a Urishelima! Uma a̱ ɗa̱ a una ta̱ eneki, ɗa a varai aza a na Ka̱shile ka̱ suꞋuki le. N yaꞋan ta̱ kataci m ɓolongu uma a̱ ɗa̱, tsu na motoku mo tsu ɓolongu muku n ni ɗaka ve evelyu a̱ ni. Amma ɗa i iwain. ³⁸Adama a nannai, Ka̱shile ki ta̱ a̱ kuka̱sa̱kpa̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin a̱ ɗa̱, ka̱ta̱ a ɗa o okpo lekeɗi. ³⁹N dana ɗa̱ ta̱, yo kudoku ye kene mu ba, sai a ayin a nan lo a na i kudana, ‘Ka̱shile ka zuwaka vuza na u ta̱wa̱i n kula ku Vuzavaguɗu una̱singai.’ ”

A̱Ꞌisa̱ a Gbayin i ta̱ a̱ kuyikpa̱

(Mar. 13:1-2; Luk. 21:5-6)

¹Yesu u ka̱sa̱kpa̱i A̱Ꞌisa̱ a Gbayin a, a̱yi a nwalu, ɗa mukumitoni n ni n ta̱wa̱i adama a na o yotsongi imashi ya̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin a. ²Amma ɗa u danai le, “Ye ene ta̱ imashi i nam pa ya ra̱ka̱? N dana ɗa̱ mayun, ko katali ke te a̱ kuka̱sa̱kpa̱ umatyamgbani a gaɗi vu toku ba. I ta̱ a̱ kufa̱da̱ le ra̱ka̱ sai a iɗika.”

Ayin a atakaci i ta̱ a̱ kuta̱wa̱

(Mar. 13:3-13; Luk. 21:7-19)

³M megeshe kenu Yesu lo ida̱shi a Kusan ku Zaitun, ɗa mukumitoni n ni n ta̱wa̱i adama a na o yongo n a̱yi uteku u le. A danai, “Dana tsu, wana ɗai ili i nam pa ya i kuyaꞋan? Yi ɗa̱i kpamu i kokpo urotu u na u kuyotsongu tsu a na ayin a yawai a na vo kudoku va̱ ta̱wa̱, koɓolo kpamu n ayin a na aduniyan o kukotso?”

⁴Yesu u danai le, “Ka̱ta̱ i ka̱sa̱kpa̱ vuza u ya̱nsa̱ ɗa̱ ba. ⁵Uma n a̱bunda̱i i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ n kula ku va̱, i ta̱ a kudana ele ɗa Kishi ka. I ta̱ kpamu a̱ kuya̱nsa̱ uma n a̱bunda̱i. ⁶Yi ta̱ a kupana ukuna u kuvon n arabali o kuvon a na i lo a̱ kuta̱wa̱, amma ka̱ta̱ i pana wovon ba. Ili i nam pa yi ta̱ a kuyaꞋan nannai, kafu kukotso ka aduniyan ku ta̱wa̱. ⁷Iɗika i kushilika̱ ta̱ n iɗika i yoku; tsugono kpamu ci ta̱ a̱ kushilika̱ n tsugono ci yoku. I ta̱ a kuyaꞋan ayin a kambulu ka̱ a̱bunda̱i. Iɗika i kuyongo ta̱ a̱ kugba̱ɗa̱sa̱ a̱ ubuta̱ kakau. ⁸Ili i nam pa ra̱ka̱ yi ta̱ an ka̱giti ka̱ a̱ga̱nda̱ a limata.

⁹“Ka̱ta̱ uma a̱ ka̱na̱ ɗa̱, ka̱ta̱ e neke ɗa̱ a̱ ubuta̱ u na a takacika ɗa̱, ka̱ta̱ a una ɗa̱. Uma ra̱ka̱ i ta̱ a kuꞋiwan ɗa̱ adama a na i nekei a̱ɗu nu mpa. ¹⁰Ka̱ta̱ uma n a̱bunda̱i a̱ ka̱sa̱kpa̱ kutono mu. I ta̱ a kuyaꞋan tsurala n itoku i le ka̱ta̱ a iwanai. ¹¹Eneki a aꞋuwa n a̱bunda̱i i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ ka̱ta̱ a zuwa uma n a̱bunda̱i a̱ ushuku n aꞋuwa. ¹²Kagbani-gbani ka̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ta̱, ka̱ta̱ ka zuwa uma n a̱bunda̱i a̱ ka̱sa̱kpa̱ maciganai. ¹³Amma aza a na a gbamai asuvu ali sai uteku, i ta̱ a̱ kuciya̱ wishi. ¹⁴Ayin a na baci a danai Arabali a Singai† o tsugono tsu Ka̱shile a aduniyan ra̱ka̱, ɗa u kokpo an urotu wi iɗika ra̱ka̱. A ayin a nan lo a ɗa kukotso ka aduniyan ka̱ kuta̱wa̱.

Ili yu unata i na i tsu la̱nga̱sa̱ ili

(Mar. 13:14-23; Luk. 21:20-24)

¹⁵“Ayin i ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ ana i kene ili i na keneki Daniyan u yaꞋin kadanshi: ‘Ili yu unata i na i tsu la̱nga̱sa̱ ili ra̱ka̱’ i na yi punu o Mololo ma Ciɗa.24:15 Dan. 9:27; 11:31; 12:11. (U gaꞋan ta̱ vuza vu kukece, u yeve n ka̱ci ka̱ ni.) ¹⁶A ayin a nan lo, uma a na i Yahuda ko a ciga ko a iwan sai a suma a kubana a nsasan adama a na a laꞋaka n wuma u le. ¹⁷Vuza na wi pulai ɗevu m kpaꞋa, ka̱ta̱ u bono asuvu adama a na u taɓula ucanuku u ni ba.24:17 Matiyu u danai, “uma a gaɗi vu kunu.” Ubuta̱ u na Yesu u yongoi, iꞋuwa ya a yaꞋan ta̱ i ɗa n ubuta̱ u na vuza u kukumba gaɗi adama a na u yongo ɗe a kuvuka.¹⁸Vuza na wi a kashina, ka̱ta̱ u bono a kpaꞋa adama a na u taɓula aragbatali a̱ ni ba. ¹⁹A ayin a nan lo, ili ya atakaci i ɗa a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ma̱ci a na i n ikyamba i kure ko aza a na i nu nreɓu!

²⁰“YaꞋin avasa u Ka̱shile ka̱ta̱ ilaɗi i ɗa̱ i yaꞋan a ayin a̱ lyushi ko kanna ka Ashibi ba! ²¹Na va ɗaɗa atakaci a na a laꞋi n kuyaꞋan wuya-wuya ali n ayin u ugiti wa aduniyan. Ili yi lo i wuya-wuya tsu nam pa i na i kudoku ya yaꞋan nannai kpamu ba. ²²Amma Ka̱shile ke jebe ta̱ ɗe ayin a, wi ishi baci u yaꞋan nannai ba, vuza wi lo a kulaꞋa ba. Amma Ka̱shile ki ta̱ e kujebe ayin a adama a uma a na u zagbai.

²³“A ayin a nan lo, vuza yoku u kudana ɗa̱ ta̱, ‘Indanai, Kishi ka ɗa na!’ Ko vuza yoku u dana, ‘A̱yi ɗa na ɗe!’ Amma ka̱ta̱ yu ushuku ba. ²⁴Eneki a aꞋuwa n Ishi a aꞋuwa i ta̱ a̱ kuta̱wa̱, ka̱ta̱ a yaꞋan ili i mereve i gbagbaꞋin. I ta̱ a kudakaka adama a na a̱ ciya̱ uma a na o kutono le, ali n aza a na Ka̱shile ka zagbai, ki baci a kufuɗa kuyaꞋan nannai. ²⁵Gogo na m ɓarangu ɗa̱ ta̱ ɗe adama a kakuna ka nam pa kafu ka̱ gita̱.

²⁶“Adama a nannai, vuza yoku u dana ɗa̱ baci, ‘Indanai, Kishi ka̱ ɗa̱ kaꞋa na ɗe e mere mu une,’ ka̱ta̱ i bana i la̱nuku ba. Ko a dana ɗa̱ baci, ‘Indanai, a̱yi ɗa na usheɗeki,’ ka̱ta̱ yu ushuku ba! ²⁷Ayin a na baci Maku ma Vuma ma̱ ta̱wa̱i, yaba dem wi ta̱ e kene yi, uteku u na i ce ene kutashi ku ulaɗi ku na ku tsa akana gaɗi ra̱ka̱. ²⁸Uteku u na asakali a̱ tsu ɓolongu ka̱ci ke le a̱ ubuta̱ wa agifa, nannai ɗa feu urotu u nam pa wa wi ta̱ o kuyotsongu a na kukotso ka aduniyan ku yawa ta̱ ɗevu.

Kubono ku Maku ma Vuma

(Mar. 13:24-27; Luk. 21:25-28)

²⁹GogoꞋo va lo ayin a wuya-wuya o kotso baci,

‘Kanna ki ta̱ o kubono ka̱yimbi,

wotoi kpamu u kudoku wa kakana ba.

Azangata i ta̱ a̱ kuyikpa̱,

utsura u na kpamu wi a̱ a̱da̱nga̱shile wi ta̱ a̱ kugba̱ɗa̱.’24:29 Ish. 13:10.

³⁰“Ayin a nan lo, i ta̱ e kene urotu u Maku ma Vuma wi ta̱ a̱ kuta̱ gaɗi. Ka̱ta̱ uma ra̱ka̱ a aduniyan a̱ shika̱ adama o wovon. I ta̱ e kene Maku ma Vuma a̱ kuta̱wa̱ gaɗi ve eleshu n utsura n tsugbayin tsu gbangam. ³¹Wi ta̱ a̱ kusuku alingata a̱ ni kelime n izumgbi i gbayin i kavana, ka̱ta̱ o ɓolongu a̱ ubuta̱ u te aza a na u zagbai, ele na i daꞋin a̱ ubuta̱ dem a uteku wi iɗika ya aduniyan.

KupiꞋisa ili a̱ ubuta̱ u maɗanga ma̱ ma̱biri

(Mar. 13:28-31; Luk. 21:29-33)

³²“Gogo na piꞋisai ili i nam pa a̱ ubuta̱ u maɗanga ma̱ ma̱biri: Ayin a na baci acaka a̱ ni o topoi a̱vuku a savu, i yeve ta̱ lyushi i yawa ta̱ ɗevu. ³³Adama a nannai ye ene baci ili i nam pa ra̱ka̱ a kuyaꞋan, i kuyeve ta̱ a na ayin a a yawai ɗevu. ³⁴Ciɓai ili i nam pa ya ra̱ka̱ i kokpo ta̱ nannai kafu uma a na i n wuma gogo na a̱ kuwa̱ ra̱ka̱. ³⁵Gaɗi n iɗika yi ta̱ a kulaza, amma kadanshi ka̱ va̱ ki ta̱ o kokpo ko wanai.

Babu vuza na u yevei ayin a na Yesu u kubono

(Mar. 13:32-37; Luk. 17:26-30, 34-36)

³⁶“Babu vuza na u yevei kanna ko ayin a, ko alingata a gaɗi, ko Maku a̱ ka̱ci ka̱ ni u yeve ba. Esheku endeꞋen a̱yi ɗa u yevei. ³⁷Ayin a na baci Maku ma Vuma mi o kubono, ili yi ta̱ o kokpo tsu na yi a ayin a na Nuhu u yongoi. ³⁸A ayin a nan lo kafu mini ma na ma lyaꞋi uma, uma i ta̱ a kulyaꞋa n o soꞋi n a yaꞋin yolo uteku u na a ci yaꞋansa ali a kubana kanna ka na Nuhu u uwai a kpantsu. ³⁹E yeve ili i na yi a̱ kuta̱wa̱ ya cina le ba, sapu mini ma̱ ta̱wa̱i ɗa ma lyaꞋi le ra̱ka̱. Ta u kokpo nannai ayin a na baci Maku ma Vuma mo kubono. ⁴⁰Ali e re a kuyaꞋan ta̱ a kashina. I ta̱ a kuɗika vuza te, vuza te kpamu i ta̱ a̱ kuka̱sa̱kpa̱ yi. ⁴¹A̱ma̱ci e re a kuyaꞋan ta̱ a kiya. I ta̱ a kuɗika vuza te, vuza te kpamu ka̱ta̱ a̱ ka̱sa̱kpa̱ yi.

⁴²“Adama a nan lo yongoi ufoɓushi, adama a na i yeve kanna ka na Vuzagbayin vu ɗa̱ u kubono ba. ⁴³Vuza vu kpaꞋa wi baci e kuyeve a ayin a na koboki ki a̱ kuta̱wa̱, vi yeve ta̱ mayun wi ta̱ o kuyongo n wuma, ka̱ta̱ u kpa̱ɗa̱ kuka̱sa̱kpa̱ koboki ka ka uwa a kpaꞋa ku ni ka yaꞋan uboki. ⁴⁴A̱ɗa̱ feu sai i yongo ufoɓushi ayin dem. Adama a na Maku ma Vuma ma kuta̱wa̱ ta̱ ayin a na i zuwai agaꞋin wi a̱ kuta̱wa̱ ba.

Agbashi a na i m ma̱riki

(Luk. 12:41-48)

⁴⁵“Yayi kagbashi ka na ki m ma̱riki n ugboji? A̱yi ɗa vuza na vuzagbayin vi ni u zuwai wi inda agbashi a na a buwai, ka̱ta̱ u neke le tsuwaꞋa ci le a ayin a na a gaꞋin. ⁴⁶Vuzagbayin vi ni u bono baci ɗa u cinai kagbashi ka ka yaꞋan ta̱ ulinga u singai, wi ta̱ a̱ kuciya̱ katsupu. ⁴⁷N dana ta̱ mayun, vuzagbayin va u kuzagba ta̱ kagbashi ka nan lo ka̱ la̱na̱ ili i na wi n i ɗa ra̱ka̱. ⁴⁸Amma a̱yi kagbashi ka gbani-gbani ka baci wi, u kudana ta̱ ka̱ci ka̱ ni vuzagbayin vi ni u kubono ba, ali ayin n a̱bunda̱i. ⁴⁹Ka̱ta̱ u gita̱ kulapa otoku a agbashi, ka̱ta̱ u lyaꞋa u soꞋo ali i maka yi n aza o yoku a na i uteku ci ni. ⁵⁰Vuzagbayin va wi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ ayin a na kagbashi ka nan lo ko foɓusoi ba ka̱ta̱ u danda yi. ⁵¹Vuzagbayin va u kusukuta̱ yi ta̱ gbani-gbani ka̱ta̱ u loko yi u bana u da̱sa̱ngu n aza a kapalaka̱shi, a̱ ubuta̱ u na uma a̱ kushika̱ n a lumamgbanai ngaꞋan n atakaci.”

Agisana e nkere kupa

¹Yesu u lyaꞋi kelime n kuyaꞋan kadanshi, “A ayin a nan lo tsugono tsu Ka̱shile ci ta̱ a kuyaꞋan tsu nam pa: Nkere n yoku ɗa ele uma kupa a ɗikai nkuni n le, ɗa a banai adama a na gasa n vuza vi yolo i savu. ²Uma a tawun e le alau a ɗa, aza a tawun a na a buwai ele aza a ugboji a ɗa. ³Alau a a ɗikai nkuni n le, amma a ɗika lo maniꞋin mo yoku kau ba. ⁴Aza a na i n ugboji wa a ɗikai nkuni n le m maniꞋin mo yoku punu e edele. ⁵Ana vuza vi yolo i savu ya u kpa̱ɗa̱i kuyawa gogoꞋo, ɗa a̱ gita̱ngi agbaɗiki sapu ɗa a latai.

⁶“Ana kayin ke pecei vuza yoku u salai, ‘Vuza vi yolo i savu wi ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱! Ta̱wa̱i i gasa n a̱yi!’

⁷“Ɗa nkere ma ra̱ka̱ n ɗenga̱i ɗa o goɗumoi nkuni n le. ⁸Ɗaɗa alau a a danai aza a ugboji a, ‘NeꞋi tsu maniꞋin ma̱ ɗa̱ kenu, adama a na nkuni n tsu mi ta̱ ɗevu n kukima̱.’

⁹“Amma ɗa aza a ugboji a a̱ ushuki, ‘Ci m maniꞋin ma na ma kuyawa tsu ra̱ka̱ ba. Banai a̱ ubuta̱ wa aza a na e ci denge maniꞋin, ka̱ta̱ i tsulaka ka̱ci ka̱ ɗa̱.’

¹⁰“A ayin a na alau e nkere a tawun a nan lo a banai kutsulaka ka̱ci ke le maniꞋin, ɗa vuza vi yolo i savu va u yawai. Nkere n na mi ufoɓushi a uwai a kpaꞋa ka koɓolo n vuza vi yolo vu savu va adama a na a yaꞋan kuyongo ku yolo ka. Ayin a nan lo e yevei a̱ ɓa̱ya̱ngi utsutsu wa.

¹¹“A kubana megeshe, ɗa nkere n na m buwai va n yawai ɗa e ɗekei, ‘Vuzagbayin! Ɓa̱yuwa̱ka̱ tsu utsutsu wa!’

¹²“Amma ɗa vuza vi yolo vu savu va wu ushuki, ‘N dana ta̱ mayun, n yeve ko a̱ɗa̱ ɗa anan ya ba.’ ”

¹³Ɗaɗa Yesu u danai, “Adama a nannai yongoi ufoɓushi ayin tutu, adama a na i yeve kanna ko ayin a na ili i nam pa ra̱ka̱ i kuyaꞋan ba.”

Agisana a agbashi a tatsu

(Luk. 19:11-27)

¹⁴Ɗaɗa Yesu u dansai agisana a nam pa, “A ayin a nan lo tsugono tsu Ka̱shile ci ta̱ a kuyaꞋan tsu nam pa: Vuma vi yoku ɗa vu na wi a kuyaꞋan nwalu a kubana a̱ ubuta̱ u yoku. Kafu u laza, ɗa u ɗekei agbashi a̱ ni ɗa u danai le a̱ la̱na̱ ucanuku u ni ayin a na baci u lazai. ¹⁵Vuma va u yeve ta̱ ili i na yaba dem vi le u kufuɗa wa yaꞋan. Ɗa u nekei kagbashi ka iyain ikebe ya azurufa i gbagbaꞋin25:15 La̱na̱ a kaci ku udani “Ikebe”, punu ɗe ka̱ta̱ vu la̱na̱ “Talenti” a̱ Ubuta̱ wi ili i Kuyeve. i tawun, kagbashi ke ire i re, ɗa u nekei kagbashi ka tatsu feu vi te. Ɗa u ɗenga̱i u lazai. ¹⁶GogoꞋo va lo an vuma va u lazai, kagbashi ka na ki n ikebe i tawun ya u yaꞋin tsulaga n i ɗa, ɗa u ciya̱i ikebe i tawun i yoku i uwai ni kpamu. ¹⁷Kagbashi ka na ki n ikebe i re ya ka yaꞋin feu nannai n ikebe i ni ɗa u ciya̱i ikebe i re i yoku i uwai ni feu. ¹⁸Amma kagbashi ka na ki n vikebe vi te va u ga̱va̱i kpenle ɗa u sokongi vu ɗa a iɗika.

¹⁹“Ana ayin a yaꞋin ka̱u, ɗa vuzagbayin u bonoi a kpaꞋa, ɗa we ecei agbashi a ili i na a yaꞋin n ikebe ni. ²⁰Kagbashi ka na e nekei ikebe i tawun ya u tuka̱i n i ɗa koɓolo n i tawun i yoku i na i uwai ni. U danai, ‘Vuzagbayin, vi neke mu ta̱ ikebe i tawun, n ciya̱ ta̱ i tawun i yoku i na i uwai mu.’

²¹“Ɗa vuzagbayin va wu ushuki, ‘Vi yaꞋan ta̱ tsu na u yotsoi. Avu kagbashi ka̱ ma̱riki kaꞋa ka na ka panakai mu. Adama a na vi yaꞋin nahannai n ili i kenu, n kuzuwa wu ta̱ vi inda ili i gbagbaꞋin ka̱u. Ta̱wa̱ vi yaꞋan ma̱za̱nga̱ nu mpa.’

²²“Vuza na kpamu e nekei ikebe i re ya u uwai ɗa u danai, ‘Vuzagbayin, vu neke mu ta̱ ikebe i re, n ciya̱ ta̱ i re i yoku i na i uwai mu.’

²³“Ɗa vuzagbayin va wu ushuki, ‘Vi yaꞋan ta̱ tsu na u yotsoi. Avu kagbashi ka̱ ma̱riki kaꞋa ka na ka panakai mu. Adama a na vi yaꞋin nahannai n ili i kenu, n kuzuwa wu ta̱ vi inda ili i gbagbaꞋin ka̱u. Ta̱wa̱ vi yaꞋan ma̱za̱nga̱ nu mpa.’

²⁴“Ɗaɗa kagbashi ka na e nekei vikebe vi te va u uwai ɗa u danai, ‘Vuzagbayin, n yeve ta̱ a na avu vuma ɗa vu na vi canai ba. Avu vi ta̱ an vuza na u tsu kyaꞋa a kashina ka na vuza yoku kau u ca̱Ꞌi. ²⁵Ɗaɗa m panai wovon ɗa m banai n sokongi vikebe vu nu a iɗika. Isa vikebe va.’

²⁶“Ɗa vuzagbayin va wu ushuki, ‘Avu kagbashi ka gbani-gbani kaꞋa korogo kaꞋa kpamu vi! Vu danai vi yeve ta̱ a na mpa n tsu kyaꞋa a kashina ka na vuza yoku kau u ca̱Ꞌi. ²⁷Wishi u laꞋa n kugaꞋan vu zuwaka mu vikebe vu va̱ a kpakikebe, adama a na n ciya̱ ili i na i kuꞋuwa mu.’

²⁸“Ɗa vuzagbayin va u danai agbashi a̱ ni a na a buwai, ‘Isai vikebe va u kagbashi ka nan lo ka, ka̱ta̱ i neke kagbashi ka na ki n ikebe kupa va. ²⁹Vuza na baci u yaꞋin ili mayin n ili i na wi n i ɗa, Ka̱shile ki ta̱ o kudoku yi i yoku, ka̱ta̱ u ciya̱ ili n a̱bunda̱i. Amma vuza na wi n ili ba, Ka̱shile ki ta̱ a kisa ko kenu i na wi n i ɗa wa̱ ni. ³⁰Gogo na taɗuki kagbashi ku unambi ka̱ ma̱riki ka nan lo pulai, a̱ ubuta̱ u ka̱yimbi u na uma a̱ kushika̱ n a lumamgbanai ngaꞋan n atakaci.’ ”

Mogono mi ta̱ a kuyaꞋanka uma afada

³¹Yesu u lyaꞋi kelime n kuyotsongusu, “Maku ma Vuma mi ta̱ o kubono kpamu n tsugbayin ci ni, n alingata a̱ ni ra̱ka̱. Wi ta̱ o kokpo Mogono ka̱ta̱ u da̱sa̱ngu a kakuba ko tsugono ka gbayin ka̱ ni. ³²Iɗika ya aduniyan kakau yi ta̱ o kuɓolongu wa̱ ni, a̱yi wi ta̱ e kupecuku le ugboku u re uteku u na maguɓi me ci pecuku nkyon nu nraɗika. ³³Wi ta̱ a kuzuwa nkyon e kukiye ku usingai ku ni, nraɗika tamkpamu a̱ ugula̱ u ni.

³⁴“Ka̱ta̱ Mogono ma ma dana uma a na i e kukiye ku usingai ku ni, ‘Ta̱wa̱i, Esheku a̱ va̱ e neke ɗa̱ ta̱ ɗe una̱singai u ni. Isai tsugono tsu na Ka̱shile ko foɓusokoi ɗa̱ ali n ayin a na u yaꞋin aduniyan. ³⁵Ana mi n kambulu, i neke mu ta̱ ilikulyaꞋa. Ana mi n kakuli, i neke mu ta̱ ili i kusoꞋo. Ana mi o limoci, i rabasa mu ta̱. ³⁶Ana mi koshomboɗi, i neke mu ta̱ ili i na n ukai. Ana mi nu mbanaki, i la̱na̱ mu ta̱. Ana kpamu mi a̱ kunu ku ugbashi, i bana ta̱ ɗa ye ene mu.’

³⁷“Ka̱ta̱ ele uma a̱ usuɓi a a̱ ushuku, ‘Vuzavaguɗu, wana ɗai a̱tsu ce enei nu a kambulu ɗa ci nekei nu tsuwaꞋa, ko n kakuli ɗa ci nekei nu ili i kusoꞋo? ³⁸Wana ɗai a̱tsu ce enei nu endeꞋen daꞋin m kpaꞋa, ɗa tsu ukai nu a kpaꞋa ku tsu? Wana ɗai a̱tsu ce enei nu koshomboɗi, ɗa ci nekei nu ntogu? ³⁹Wana ɗai a̱tsu ce enei nu a mbanaki ko a̱ kunu ku ugbashi, ɗa tsu la̱na̱i nu?’

⁴⁰“Mogono ma mi ta̱ a̱ kushuku, ‘Ayin a na baci de dem i yaꞋankai uma a̱ va̱ ili i nam pa, ko nini ɗai ye enei adanshi uma a ili i ma̱riki ɗa i ba, mpa ɗa i yaꞋankai.’

⁴¹“Ka̱ta̱ Mogono ma dana aza a na i a̱ ugula̱ u ni, ‘Ɗenga̱i mu lo, a̱ɗa̱ aza a na Ka̱shile ka yaꞋankai una̱ u wuya. Banai ka̱ta̱ i uwa a asuvu a akina a babu uteku a na u foɓusokoi Kalijani n alingata a̱ ni! ⁴²Mi ta̱ a kambulu, amma i neke mu ilikulyaꞋa ba. Mi ta̱ kpamu n kakuli, amma i neke mu ili i na n kusoꞋo ba. ⁴³Mi ishi ta̱ komoci, amma i rabasa mu ba, ɗa kpamu mi ishi koshomboɗi, amma ko ili i kuꞋuka i neke mu ba. Mi ishi ta̱ nu mbanaki koɓolo n ugbashi, amma i la̱na̱ mu ba.’

⁴⁴“Ka̱ta̱ uma a nan lo a a̱ ushuku, ‘Vuzavaguɗu, wana ɗai tsu kpa̱ɗa̱i kuɓa̱nka̱ wu ana vi a kambulu, ko a kakuli, ko o limoci, ko koshomboɗi, ko a mbanaki, ko a̱ kunu ku ugbashi?’

⁴⁵“Mogono ma mi ta̱ a kudana le, ‘Ayin a na baci de dem i kpa̱ɗa̱i kuɓa̱nka̱ uma a̱ va̱, ko nini ɗai ye enei adanshi aza a̱ ma̱riki a ɗa i ba, mpa ɗa i kpa̱ɗa̱i kuyaꞋanka.’

⁴⁶“Ayin a nan lo uma a nam pa a kuꞋuwa ta̱ atakaci a babu uteku, amma uma a usuɓi a kuꞋuwa ta̱ a̱ ubuta̱ u na o kuyongo n wuma u babu uteku.”

E sheshei kuna Yesu

(Mar. 14:1-2; Luk. 22:1-2; Yah. 11:45-53)

¹Ana Yesu u kotsoi kudansa ili i nam pa, u danai mukumitoni n ni, ²“Uteku u na i yevei, Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai† ayin e re a ɗa o okpoi a na a̱ gita̱ kaꞋa, mpa ɗa kpamu Maku ma Vuma, ma na a̱ kuka̱na̱ ka̱ta̱ a bapa a maɗanga ma atakaci.”

³Ɗa anan ganu vu gbagbaꞋin nu nkoshi a yaꞋin oɓolo a kpaꞋa ku mogono ma anan ganu,† vuza na e ci ɗeke Kayafa. ⁴Ɗa e sheshei kuka̱na̱ Yesu usokongi ka̱ta̱ a una yi. ⁵Amma ɗa a danai, “Ka̱ta̱ ci yaꞋan nannai a ayin a̱ Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai ba, adama a na uma i ta̱ a̱ kuɗengusa̱ vishili.”

Vuka m maniꞋin ma̱ ma̱gula̱ni

(Mar. 14:3-9; Yah. 12:1-8)

⁶Ana i o kufoɓuso kuka̱na̱ Yesu, a̱yi ɗe a Bataniya a kpaꞋa ku Sima ma̱kutu. ⁷A̱yi ɗe a kulyaꞋa ilikulyaꞋa, ɗa vuka vu ta̱wa̱i wa̱ ni n kedele ka maniꞋin ka̱ ma̱gula̱ni mi ikebe ka̱u. Ɗa u tsungi maꞋa a kaci ke Yesu.

⁸Amma ana mukumitoni n ni me enei nannai, ɗa a yaꞋin wupa a danai, “Ikebe i yi ɗa̱i a̱ la̱nga̱sa̱i nannai! ⁹Ishi e denge maniꞋin ma nam pa ma n ikebe ka̱u, ka̱ta̱ e neke aza a unambi.”

¹⁰Yesu u yeve ta̱ ili i na i a kudansa, ɗa u danai le, “Yi ɗa̱i ɗa yi o koꞋuso vuka vu nam pa? U yaꞋan ta̱ ili i singai i nam pa adama a̱ va̱. ¹¹Yi ta̱ koɓolo n aza a unambi ayin tutu, amma mpa n kuyongo na n a̱ɗa̱ m megeshe ka̱u ba. ¹²U tsunku mu ta̱ maniꞋin ma nam pa adama a na u foɓuso ikyamba i va̱ adama a̱ ka̱ciɗa̱. ¹³N dana ɗa̱ mayun, a̱ ubuta̱ u na baci de dem a dansai Arabali a Singai a aduniyan ra̱ka̱, i ta̱ a kudana ili i na vuka vu nam pa u yaꞋin, ka̱ta̱ ta na uma a ciɓa yi.”

Yahuza wu ushuki kudenge Yesu

(Mar. 14:10-11; Luk. 22:3-6)

¹⁴Ɗa vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka Kupanazere, vuza na e ci ɗeke Yahuza Iskaryoti, u banai kuyaꞋan kadanshi n anan ganu vu gbagbaꞋin. ¹⁵U danai, “Yi ɗa̱i i kutsupa mu n neke ɗa̱ baci Yesu?” Ɗa e nekei ni ikebe ya azurufa kamankupa. ¹⁶Ana u kotsoi nannai, ɗa u yongoi a̱ kula̱nsa̱ ayin a na a gaꞋin ka̱ta̱ u neke le Yesu.

A yaꞋin Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai

(Mar. 14:12-21; Luk. 22:7-13, 21-23; Yah. 13:21-30)

¹⁷A kanna ka iyain ka̱ Ka̱ɗiva̱ ko Burodi vu Moloko,† ɗa mukumitoni ma n ta̱wa̱i u Yesu ɗa e ecei, “Te ɗai vi cigai tsu bana ci yaꞋan ofoɓuso a kulyaꞋa ilikulyaꞋa i Kupasamgbanai ya?”

¹⁸Ɗa wu ushuki, “Banai a asuvu a̱ likuci ya i cina vuma vi yoku ka̱ta̱ i dana yi, ‘Malum ma danai: Ayin a na e sheshei adama a̱ va̱ a yawa ta̱ ɗevu. Mi ta̱ a kuyaꞋan Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai m mukumitoni n va̱ a kpaꞋa ku nu.’ ” ¹⁹Ɗa a yaꞋin tsu na u danai le, ɗa o foɓusoi ilikulyaꞋa i Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai ya ɗe.

²⁰Ana kulivi ku yaꞋin, Yesu n Kupanazere† a a̱ da̱sa̱ngi adama a na a lyaꞋa ilikulyaꞋa. ²¹Ele a kulyaꞋa, ɗa Yesu u danai, “N dana ɗa̱ ta̱ mayun, vuza te vu ɗa̱ wi ta̱ e kudenge mu.”

²²Ɗa mukumitoni ma n na̱mgba̱i a̱tsuma̱ ka̱u, ɗa a̱ gita̱i kece yi vuza vi te vi te, “Vuzagbayin, mpa ɗa vuza na mi e kudenge wu va ba, mpa ɗa?”

²³Wu ushuki, “Vuma vu na u ukai ka̱jishi ka̱ ni nu mpa e mevene ma kusaꞋan, a̱yi ɗa vuza na u kudenge mu. ²⁴Katagarda ka Ciɗa ka danai n ayin a cau, Maku ma Vuma mi ta̱ a̱ kukuwa̱. Mayun ki ta̱ a kuyaꞋan nannai. Amma ili ya atakaci i ɗa a̱ ubuta̱ u vuza na u nekei a una mu. U kulaꞋa ta̱ n kugaꞋan ishi a matsa yi ba.”

²⁵Yahuza, vuza na wi e kuneke yi, u danai, “Malum, mayun mpa ɗa ba, mpa ɗa?”

Yesu wu ushuki, “E, avu ɗa.”

IlikulyaꞋa yu ukocishi

(Mar. 14:22-26; Luk. 22:14-20; 1 Kor. 11:23-25)

²⁶Ele a kulyaꞋa ilikulyaꞋa, ɗa Yesu u ɗikai burodi vi yoku. U cikpai Ka̱shile ɗa u wansai vu ɗa wawaꞋa. Ɗa u nekei mukumitoni n ni ɗa u danai, “Isai burodi vu nam pa ka̱ta̱ i takuma vu ɗa, adama a na ikyamba i va̱ i ɗa.”

²⁷Ɗa u ɗikai mataꞋan ɗa u cikpai Ka̱shile adama maꞋa, ɗa u nekei maꞋa mukumitoni n ni. U danai, “Yaba dem vu ɗa̱ u soꞋo na va. ²⁸Adama a na na va mpasa n va̱ n ɗa n na mo okpoi agisana a uzuwakpani† u na Ka̱shile ka yaꞋin n uma a̱ ni adama a na u cinukpaka le unushi u le. ²⁹N dana ɗa̱ na: mi o kudoku mo soꞋo ma̱kya̱n† ba, sai kanna ka na n kusoꞋo ma savu n a̱ɗa̱ o tsugono ce Esheku a̱ va̱.”

³⁰Ɗa a yaꞋin vishipa vu kucikpa Ka̱shile, ɗa a lazai a kubana a Kusan ku Zaitun.

Biturusu u kucinai wi ta̱ a kushamgba n Yesu

(Mar. 14:27-31; Luk. 22:31-34; Yah. 13:36-38)

³¹Yesu u danai mukumitoni n ni, “N kayin ka nam pa, ra̱ka̱ vu ɗa̱ yi ta̱ a kusuma ya̱ ka̱sa̱kpa̱ mu, tsu na keneki Zakariya u ɗanai:

‘Ka̱shile ki ta̱ a kuna maguɓi ka̱ta̱ nlala ma n wacuwa.’26:31 Zak. 13:7.

³²“Amma a ayin a na baci n ɗenga̱i a kasaun, mi ta̱ a kubana a̱ Ga̱lili ka̱ta̱ n yawa ɗe kelime ka̱ ɗa̱.”

³³Biturusu u danai, “Ko aza a na a buwai ra̱ka̱ a iwan wu, mpa n kuꞋiwan wu ba!”

³⁴Ɗa Yesu u danai, “N dana wu mayun, n kayin ka nam pa, kafu motoku ma sala vi ta̱ a kunana mu ali kutatsu.”

³⁵Amma ɗa Biturusu u danai, “Mpa mi a kunana wu ba! Ali n kukuwa̱ ta̱ koɓolo n avu!” Ɗa mukumitoni n na m buwai dem a danai feu nannai.

Yesu u yaꞋin kavasa endeꞋen ni

(Mar. 14:32-42; Luk. 22:39-46)

³⁶Ɗa Yesu u banai a̱ ubuta̱ u na e ci ɗeke Getsemeni koɓolo m mukumitoni n ni, ɗa u danai le, “Da̱sa̱ngi na, mpa n kubana ta̱ na ɗe ma yaꞋan kavasa.” ³⁷Ɗa u pura̱i Biturusu n olobo e re a Zabidi. U na̱mgba̱i ka̱tsuma̱ ka̱u ɗa u panai a̱miki a ikyamba. ³⁸Ɗa u danai le, “Mi ta̱ n una̱mgbi u ka̱tsuma̱ n a̱bunda̱i u na u yawai ɗevu a na wa kuna mu. Shamgbai na nu mpa ka̱ta̱ i lata ba.”

³⁹U doku u walai n kelime kenu, ɗa u kuɗa̱ngi n a̱shi a̱ ni a kinda iɗika ɗa u yaꞋin kavasa, “Dada vu va̱, wi baci a kuyaꞋan, takpaka mu mataꞋan ma atakaci ma nam pa ma. Amma u laꞋa ta̱ n kugaꞋan vi yaꞋan i na vi cigai, amma i na n cigai ba.”

⁴⁰Ɗa u bonoi a̱ ubuta̱ u mukumitoni n tatsu ma ɗe u cinai le alavu. U danai Biturusu, “Nini ɗai tamkpamu i fuɗai i yaꞋin kavasa koɓolo nu mpa ko viyum vi te ba? ⁴¹Yongoi n wuma ka̱ta̱ i yaꞋan kavasa n utsura adama a na ka̱ta̱ i yikpa̱ a̱ ubuta̱ u kukondo ba. Ka̱ɗu ka ciga ta̱ kuyaꞋan ili i na yi derere, amma ikyamba yi ta̱ ram.”

⁴²U ka̱sa̱kpa̱i le kpamu ɗa u yaꞋin kavasa, “Dada vu va̱! MataꞋan ma nam pa mi baci a kusula mu ba, sai n soꞋo maꞋa, mi ta̱ a kuyaꞋan ili i na vi cigai.”

⁴³U bonoi kpamu ɗa u cinai le alavu. A fuɗa o yongo n wuma ba. ⁴⁴Ɗa Yesu u ka̱sa̱kpa̱i le ɗa u lazai tatsu, ɗa u yaꞋin kavasa a kudansa ili i te i na u dansai ɗe.

⁴⁵Ɗa u bonoi u mukumitoni wa ɗa u danai, “Nini ɗai ɗa i buwai alavu biꞋi a kuvuka tsu na i cikalai? Gogo na ayin a yawa ta̱. Mpa ɗa, Maku ma Vuma ma na e kuneke a̱ ubuta̱ wu utsura u uma a̱ unushi. ⁴⁶Ɗenga̱i tsu walai. Indai, vuza na u nekei mu a̱yi ɗa na lo a̱ kuta̱wa̱.”

A̱ ka̱na̱i Yesu

(Mar. 14:43-50; Luk. 22:47-53; Yah. 18:3-12)

⁴⁷Yesu biꞋi a kadanshi, ɗa Yahuza, vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka Kupanazere a, u yawai koɓolo n ka̱bunda̱i ka uma n otokobi e le nu mgba̱la̱mgba̱la̱m. Anan ganu vu gbagbaꞋin nu nlum n Wila̱ n nkoshi m gba̱ra̱gba̱ra̱ n ɗa a̱ suki uma a nam pa a. ⁴⁸Yahuza u danai le ta̱ ɗe agisana a na u kuyaꞋanka le m makyan ma ɗe, “Yi ta̱ e kuyeve vuza na i kuka̱na̱ ayin a na baci m banai a̱ ni ɗa n kya̱sa̱i ni n woɓongi.” ⁴⁹Yahuza u tonoi derere sai u Yesu ɗa u danai, “Malum! Mi ta̱ ikya̱shi.” Ɗa wo oɓongi ni.

⁵⁰Ɗa Yesu wu ushuki, “Ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ va̱, yaꞋan ili i na vu ta̱wa̱i kuyaꞋan.” Ɗa uma a̱ ta̱wa̱i ɗa e remei ni kpan-kpaꞋan.

⁵¹Vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ mukumitoni n Yesu u talai kotokobi ka̱ ni. U kapai kagbashi ko mogono ma anan ganu, ali ɗa u takpai ni kutsuvu. ⁵²Amma ɗa Yesu u danai ni, “Bonoko kotokobi ka̱ nu iven. Vuza na baci de dem u shilika̱i n kotokobi, n kotokobi ka feu vuza yoku a̱ kunaka yi. ⁵³Mayun i yeve ta̱ mi ta̱ a kufuɗa mo folono Esheku a̱ va̱, ka̱ta̱ ta na u neke mu alingata n a̱bunda̱i a na a lazai ugboku kupa n u re wa adama a̱ vishili. ⁵⁴Amma mayun ɗa ka kuyaꞋan nannai adama a na a shatangu ili i na Katagarda ka Ciɗa ka danai.”

⁵⁵Ɗa Yesu u danai ka̱bunda̱i ka uma ka, “I ta̱wa̱i kuka̱na̱ mu n otokobi nu mgba̱la̱mgba̱la̱m adanshi vuza na u ci shilika̱ n tsugono? Kanna dem n tsu da̱sa̱ngu ta̱ a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin a kuyaꞋan kuyotsongusu, i ka̱na̱ mu ta na ɗe ba. ⁵⁶Amma ili i nam pa ra̱ka̱ i yaꞋan ta̱ nannai, adama a na ili i na eneki a ɗanai yo okpo mayun.” Ɗa mukumitoni n ni ra̱ka̱ n ka̱sa̱kpa̱i ni ɗa a sumai.

Aza e Kusheshe e ecei Yesu

(Mar. 14:53-65; Luk. 22:54-55, 63-71; Yah. 18:13-14, 19-24)

⁵⁷Aza a na a̱ ka̱na̱i Yesu, a bankai ni a kpaꞋa ku Kayafa, mogono ma anan ganu, a̱ ubuta̱ u na nlum n Wila̱ nu nkoshi n gasai koɓolo. ⁵⁸Biturusu u tonoi a̱ kucina̱ ku le dadaꞋin sapu ɗa a yawai ulanga u kpaꞋa u mogono ma anan ganu ma. Ɗa u da̱sa̱ngi ɗevu n aza a kindi a kpaꞋa ku mogono, adama a na we ene ili i na i kuciya̱ Yesu.

⁵⁹Amma anan ganu vu gbagbaꞋin n Aza e Kusheshe a ra̱ka̱ a ciga ta̱ kuna Yesu. Adama a nannai ɗa a gbaɓarangi tsu na a̱ kuciya̱ uma o yoku a na a kudansa aꞋuwa adama e Yesu punu a̱ kunu ka afada ka. ⁶⁰Uma n a̱bunda̱i a̱ ta̱wa̱i ɗa a yaꞋankai ni aꞋuwa, amma aza a afada a a̱ ciya̱ ili i ma̱riki i na a kunaka yi ba.

Ɗa uma e re a̱ ta̱wa̱i ɗa a danai, ⁶¹“Vuma vu nam pa va u danai, ‘Mi ta̱ a̱ kufa̱da̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin a̱ Ka̱shile ka̱ta̱ n doku m maꞋa a ɗa kpamu a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a tatsu.’ ”

⁶²Mogono ma anan ganu ma ma̱ ɗenga̱i ɗa ma danai Yesu, “Vi n wushuki u na ve kuneke kadanshi ka nam pa adama a̱ nu ba?” ⁶³Amma a̱yi Yesu u dana ili ba.

Ɗa kpamu mogono ma ma danai ni, “A̱ ka̱tsuma̱ ka kula ku Ka̱shile ka na ki n wuma, dana mu mayun avu ɗa baci Kishi, Maku ma̱ Ka̱shile.”

⁶⁴Ɗa Yesu wu ushuki, “E, ta nannai tsu na i danai. Amma n dana ɗa̱ ta̱ ra̱ka̱, a kubana ayin a̱ kuta̱wa̱, yi ta̱ e kene Maku ma Vuma ida̱shi e kukiye ku usingai ku Uba̱nga̱ri a̱ kuta̱wa̱ gaɗi ve eleshu!”

⁶⁵Ana mogono ma ma panai nannai, ɗa u yaꞋin wupa ali ɗa u karai ntogu n ni, ɗa u danai, “Vuma vu nam pa u dansa ta̱ kadanshi ki ishikushi a̱ ubuta̱ u Ka̱shile! Ci o kudoku kuciga ngan n yoku kpamu ba. A̱ɗa̱ dem i panaka yi ta̱ a kudansa kadanshi ki ishikushi ka nam pa u Ka̱shile. ⁶⁶Yi ɗa̱i i sheshei a yaꞋanka yi?”

Ɗa a̱ ushuki, “U yaꞋan ta̱ unushi u na u yawai a una yi.”

⁶⁷Ɗaɗa a̱ ciꞋikpa̱i ni ntsa̱n a̱ a̱shi, ɗa a̱ dukpa̱i ni n a̱kuꞋun. Ɗa aza o yoku a ɓasai ni. ⁶⁸A danai, “Vu dana avu ɗa Kishi! To, dana tsu yayi u dukpa̱i nu?”

Biturusu u nanai Yesu

(Mar. 14:66-72; Luk. 22:56-62; Yah. 18:15-18, 25-27)

⁶⁹A ayin a nan lo, ana Biturusu wi ida̱shi a ulanga u kpaꞋa, kagbashi ke mekere ka̱ ta̱wa̱i a̱ ni ɗa u danai, “Avu feu vi ta̱ koɓolo n Yesu vu Ga̱lili.”

⁷⁰Amma e kelime ka yaba dem ɗa Biturusu u danai, “Ta nannai ba! N yeve ili i na vi a kudansa ba!”

⁷¹Ana u ka̱sa̱kpa̱i ulanga wa, ɗa u banai a̱ utsutsu u kpaꞋa wa, mekere mo yoku kau me enei ni. U danai uma a na i lo a̱ ubuta̱ wa, “Vuma vu nam pa wi ta̱ koɓolo n Yesu vu Nazara.”

⁷²Ɗa kpamu Biturusu u nanai ɗa u danai, “N kucina ta̱ mpa n yeve vuma vu nan lo ba!”

⁷³Ana megeshe ma yaꞋin kenu, uma o yoku a na i lo kashani a banai u Biturusu ɗa a danai, “Mayun avu vi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na i o kutono Yesu. Tsu na vi a kadanshi u yotso ta̱ adanshi vuza vu Ga̱lili vu ɗa vi.”

⁷⁴Ɗa Biturusu u danai, “N kucina ta̱ mayun ɗa mi a kudansa! N yeve vuma vu nan lo ba!”

GogoꞋo va lo ɗa motoku ma salai. ⁷⁵Ɗa Biturusu u ciɓai n ili i na Yesu u danai ni ɗe: “Kafu motoku ma sala, vi ta̱ a kunana mu kutatsu.” Ɗa wu uta̱i pulai ɗa u shika̱i ka̱u.

A ɗikai Yesu a kubana u Bilatu

(Mar. 15:1; Luk. 23:1-2; Yah. 18:28-32)

¹Ana kayin ka asai n usana ka̱lika̱li, ɗa anan ganu vu gbagbaꞋin ra̱ka̱ nu nkoshi e sheshei kuna Yesu. ²Ɗa a shiyai ni a ɗikai a bankai u Gomuna Bilatu.†

Ukpa̱ u Yahuza

(Azu. 1:18-19)

³Yahuza, vuza na u nekei Yesu wa irala i ni, we enei e sheshe ta̱ kuna Yesu. Ɗa u ɓa̱la̱i ka̱tsuma̱ ka̱u adama a ili i na u yaꞋin. Ɗa u ɗikai ikebe ya azurufa kamankupa ka, ɗa u bonokoi anan ganu vu gbagbaꞋin nu nkoshi. ⁴U danai, “Unushi† u na n yaꞋin u ɗa na: N neke ɗa̱ ta̱ vuma vu na wi babu unushi adama a na yu una.”

Ɗa a̱ ushuki, “Yi ɗa̱i i burai tsu n nannai? Na lo ka̱ nu kaꞋa, ka̱ tsu kaꞋa ba.”

⁵Ɗa Yahuza u varuki ikebe ya punu a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin. Ɗa wu uta̱i u banai u shiyai ka̱ci ka̱ ni e kuɗeku n kawin zuva ali u kuwa̱i.

⁶Anan ganu vu gbagbaꞋin a a ɗikai ikebe ya ɗa a danai, “Wi isa ta̱ ikebe yi mpasa i nam pa adama a wuma u vuma. Wila̱ u dana ta̱ tsa kuzuwa i ɗa koɓolo n ikebe ya̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin ba.” ⁷Ɗaɗa a kucikpa a ɗikai ikebe ya ɗa a tsulai kashina ka kamaꞋi ko mgbodo adama a na a̱ ciya̱ ubuta̱ u na a̱ kuciɗa̱ngu omoci a na a̱ kuwa̱i a Urishelima. ⁸Ɗaɗa i zuwai ɗa e ɗekei ubuta̱ wa “Kashina ka Mpasa” ali a kubana gogo na. ⁹Adama a nannai ili i na keneki Irimiya† u danai yo okpo ta̱ mayun:

“A ɗikai ikebe ya azurufa kamankupa,

ikebe i na uma a Israila a̱ ushuki kutsupa adama a̱ ni.

¹⁰A tsulakai ikebe ya kashina ka kamaꞋi ko mgbodo,

tsu na Vuzavaguɗu u danai.”27:10 Ir. 32:6-9.

Bilatu u yaꞋankai Yesu keci

(Mar. 15:2-5; Luk. 23:3-5; Yah. 18:33-38)

¹¹A ayin a nan lo, Yesu u shamgbai kelime ko Gomuna Bilatu, ɗa we ecei ni, “Avu ɗa mogono ma Ayahuda ma?”

Ɗa Yesu wu ushuki, “E, ta ki nannai tsu na vu danai.”

¹²Amma ana anan ganu vu gbagbaꞋin nu nkoshi a yaꞋin nsata adama e Yesu, ɗa u paɗai bini. ¹³Ɗa Bilatu u danai ni, “Vu panaka le a nsata n nu adama a ili i nam pa ra̱ka̱ ba?” ¹⁴Amma Yesu u dana ili i yoku ba, ɗa gomuna va u yaꞋin mereve ka̱u.

Bilatu wu ushuki a una Yesu

(Mar. 15:6-15; Luk. 23:13-25; Yah. 18:39—19:16)

¹⁵Ka̱ya̱ dem a ayin a̱ Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai, gomuna u ci shikpa ta̱ vuza vu ugbashi vi te, vuza na a zagbai. ¹⁶A ayin a nan lo vuma vi yoku wi ta̱ lo a̱ kunu ku ugbashi. Kula ku ni ku ɗa Barabas. Yaba dem u yeve ta̱ vuma vu nam pa vuza gbani-gbani ɗa ka̱u. ¹⁷Ana ka̱bunda̱i ka uma ka ko ɓolongi a̱ ubuta̱ u te, ɗa Bilatu we ecei le, “Kagbashi ke ne kaꞋi i cigai n ka̱sa̱kpa̱? I ciga ta̱ Barabas ko Yesu vuza na e ci ɗeke Kishi?” ¹⁸Bilatu u yeve ta̱ adama a ikovi i ɗa aza e kelime a̱ tuka̱i Yesu wa̱ ni.

¹⁹Ana wi ida̱shi a kakuba ka afada, ɗa vuka vi ni vu suki akaka a nam pa a kubana wa̱ ni: “Ka̱ta̱ vi yaꞋanka vuma vu nan lo ili ba, adama a na u yaꞋan unushi ba. Anana n yaꞋan ta̱ alatani adama a̱ ni, alatani a ta na a takacika mu ta̱ ka̱u.”

²⁰Amma ɗa anan ganu vu gbagbaꞋin nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ a gutsai ka̱bunda̱i ka uma ka ka dana Barabas ɗa i a kuciga a̱ ka̱sa̱kpa̱, ka̱ta̱ u zuwa Yesu u kuwa̱.

²¹Ɗa Bilatu u doku we ecei uma a, “Yayi a̱ ka̱tsuma̱ ka uma e re a nam pa i cigai a̱ ka̱sa̱kpa̱?”

Ɗa a̱ ushuki, “Barabas.”

²²Ɗa we ecei, “To, yi ɗa̱i n kuyaꞋanka n Yesu, vuza na e ci ɗeke Kishi?”

Dem vi le ɗa a̱ ushuki, “Bapai ni a maɗanga ma atakaci!”

²³We ecei, “Yi ɗa̱i i zuwai? Ili i gbani-gbani ye ne i ɗai u yaꞋin?”

Amma ɗa o orukpoi n kacaꞋa ka̱u, “Bapai ni!”

²⁴Ana Bilatu we enei adanshi ili yi lo i na u kuyaꞋan ba, ɗa kpamu uma a cigai kuyaꞋan vishili. Ɗaɗa u ɗikai mini ɗa u saꞋi ekiye a̱ ni kelime ke le ɗa u danai, “Mpa ili i bura mu n kakuna ku ukpa̱ u vuma vu nam pa ba. A̱ɗa̱ ɗa yi a kuyaꞋan kaꞋa!”

²⁵Ɗa yaba dem wu ushuki, “I ta̱ a kufuɗa a taɗaka tsu ukpa̱ u ni, a̱tsu m muku n tsu.”

²⁶Ɗa Bilatu u ka̱sa̱kpa̱i Barabas. Ɗa u danai osoji a̱ ni a faba Yesu n vukpangiri ka̱ta̱ a bana a bapa yi a maɗanga ma atakaci.†

Osoji o zoꞋosoi Yesu

(Mar. 15:16-20; Yah. 19:2-3)

²⁷Ɗa osoji o gomuna a ɗikai Yesu sai punu e kefeku ka̱ ni, ɗa ra̱ka̱ vi le a kandarangi ni. ²⁸O foɗoi ni ntogu, ɗa a ukai ni kuminya ku tsugono ku shili. ²⁹Ɗa a zamai awana ɗa a caꞋakai ni oroliko ɗa a alakai ni a kaci. Ɗa a zuwai kalangu ko tsugono e kukiye ku usingai ku ni. Ɗa a̱ kuɗa̱ngi wa̱ ni ɗa o zoꞋosoi ni, n a danai, “Ci cikpa wu ta̱, mogono ma Ayahuda!” ³⁰Ɗa a̱ ciꞋikpa̱i ni ntsa̱n. Ɗa a isai kalangu ka wa̱ ni ɗa a lapakai ni n kaꞋa a kaci ka̱u. ³¹Ana a̱ ta̱wa̱i o kotsoi kuzoꞋoso yi, o foɗoi ni kuminya ka ɗa a ukai ni ntogu n ni ma kpamu. Ɗa a̱ uta̱ka̱i ni a̱wa̱ta̱ a kubana a̱ ubuta̱ u na a kuna yi.

A bapai Yesu a maɗanga ma atakaci

(Mar. 15:22-32; Luk. 23:27-43; Yah. 19:17-27)

³²Ele a̱ kuta̱ pulai, ɗa a cinai vuma vi yoku vu Kure kula ku ni ku ɗa Sima. Osoji a gutsai ni u ɗika maɗanga ma atakaci me Yesu. ³³Dem vi le ɗa a yawai a̱ ubuta̱ u na e ci ɗeke Galgata (na va ɗaɗa Ubuta̱ u MokoꞋo ma Kaci†). ³⁴Osoji a e nekei Yesu ma̱kya̱n u soꞋo usatari n kujini tsa̱ a̱guma̱. U kondoi amma ɗa u iwain kusoꞋo maꞋa. ³⁵Ana o kotsoi kubapa yi a maɗanga ma atakaci, ɗa osoji a a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan kazagba adama a na e ene vuza na u kuciya̱ motogu me Yesu ma. ³⁶Osoji a a̱ da̱sa̱ngi lo ɗa a lyaꞋi kelime n kinda yi. ³⁷Gaɗi a uɓon u kaci u ni, a zuwai urotu u na u kuyotsongu uma ili i na i zuwai ɗa a bapai ni. Urotu wa u danai: “NA VA ƊAƊA YESU, MOGONO MA AYAHUDA.”†

³⁸Ele osoji a a bapa ta̱ feu oboki e re koɓolo n Yesu va, vuza te e kukiye ku usingai ku ni vuza te tamkpamu a̱ ugula̱. ³⁹Uma a na a banai ɗe a̱ gita̱i kufila̱ n aci n a shikai Yesu. ⁴⁰A danai, “Vu danai vi ta̱ a kufuɗa kufa̱da̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin ka̱ta̱ vu maꞋasaka a ɗa a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a tatsu. Adama a nannai isa ka̱ci ka̱ nu! Cipa̱ a maɗanga ma atakaci ma, Maku ma̱ Ka̱shile ma baci vi mayun!”

⁴¹Anan ganu vu gbagbaꞋin nu nlum n Wila̱ o zoꞋosoi ni feu. ⁴²A danai, “Wi isa ta̱ uma, amma u fuɗa wi isa ka̱ci ka̱ ni ba! U danai a̱yi ɗa mogono mi Israila! Mogono ma baci wi, u cipa̱ a maɗanga ma atakaci ma. Ka̱ta̱ ci neke a̱ɗu a̱ tsu wa̱ ni. ⁴³Wu ushuku ta̱ n Ka̱shile. Ucikali u Ka̱shile u ɗa baci yaꞋan wi isa yi. Ali u danai, ‘Mpa Maku ma̱ Ka̱shile maꞋa.’ ” ⁴⁴Ta feu nannai oboki a na a bapai koɓolo n a̱yi a shikai ni.

Ukpa̱ u Yesu

(Mar. 15:33-41; Luk. 23:44-49; Yah. 19:28-30)

⁴⁵Kanna a kaci ɗa ka̱yimbi ka̱ kimba̱i likuci dem kpaɓam, ali a kubana iyum i tatsu. ⁴⁶Ɗaɗa ɗevu n ayin a nan lo a, Yesu u shika̱i n ka̱la̱ka̱tsu ka̱u, “Eloi, Eloi lema sabatana?” Ili i na wi a kudana i ɗaɗa, “Ka̱shile ka̱ va̱, Ka̱shile ka̱ va̱, yi ɗa̱i i zuwai ɗa vu vakangi mu?”

⁴⁷Uma o yoku a na i lo kashani a panakai ni ɗa a danai, “Iliya ɗa wi e kuɗeke!”

⁴⁸Vuza te vi le u sumai gogoꞋo ɗa u banai ɗa u la̱nsa̱i ayangi ɗa u yeki m ma̱kya̱n ma kalam ɗa u shiyai a ɗa a kalangu ɗa u nekei Yesu u soꞋo.⁴⁹Amma aza a na a buwai a danai, “Shamgbai, yaꞋan ce ene ko Iliya u kuta̱wa̱ ta̱ wa wawa yi?”

⁵⁰Ɗa kpamu Yesu u doku u shika̱i n ka̱la̱ka̱tsu ka̱u, ɗaɗa u kuwa̱i.

⁵¹A ayin a nan lo a derere, Ka̱shile ka zuwai kakashi ka na ki usaki a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin27:51 Kakashi ka nam pa ka ɗa ke ci pece ta̱ ubuta̱ u ciɗa n ubuta̱ u na u laꞋi n ciɗa ciɗa a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin. Mogono ma anan ganu maꞋa koci u kuꞋuwa a̱ ubuta̱ u na u laꞋi n ciɗa ciɗa ku te a̱ ka̱ya̱. a ka karai ugboku u re, ka̱ gita̱i gaɗi a̱ kuta̱wa̱ ɗaka. Iɗika i gba̱ɗa̱sa̱i, ɗa akpanlai o ɓosoi. ⁵²Asaun a̱ ɓa̱yuwa̱i, ɗa uma a̱ Ka̱shile n a̱bunda̱i a na a̱ kuwa̱i ɗe a̱ ɗenga̱i. ⁵³Ana Ka̱shile ka̱ ɗengusa̱i Yesu a kasaun, ɗa uma a a̱ uta̱i a asaun a banai a asuvu a ubirini u ciɗa u Urishelima, a̱ ubuta̱ u na a yotsongi ka̱ci ke le u uma n a̱bunda̱i.

⁵⁴Ana jagaba n osoji a na i koɓolo n a̱yi a kinda Yesu e enei iɗika i gba̱ɗa̱sa̱i n ili i na i matsai dem, ɗa a panai wovon ɗa a danai, “Mayun, a̱yi Maku ma̱ Ka̱shile maꞋa!”

⁵⁵A̱ma̱ci n a̱bunda̱i a na a̱ uta̱i a̱ Ga̱lili aza a na o yongoi o kutono Yesu adama a na a̱ ɓa̱nka̱ yi, i ta̱ kashani daꞋin m maɗanga ma atakaci ma, a kinda. ⁵⁶A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ma̱ci a ele ɗa Meri Magadaliya, m Meri† a̱na̱ku a Yakubu n Isuhu,† n vuka vu Zabidi a̱na̱ku a Yakubu n Yahaya.

Ka̱ciɗa̱ ke Yesu

(Mar. 15:42-47; Luk. 23:50-56; Yah. 19:38-42)

⁵⁷Vuma vi yoku wi ta̱ lo vuza vu uciyi, kula ku ni ku ɗa Isuhu† vuza vu Aramatiya. A̱yi vuza vu kutoni vi Yesu ɗa. N kulivi ku nan lo, ⁵⁸u banai u Bilatu ɗa u folonoi e neke yi keven ki ikyamba ke Yesu. Ɗa Bilatu u danai osoji e neke yi. ⁵⁹Ɗa Isuhu u ɗikai keven ki ikyamba ka ɗa wa alai kaꞋa n arikinlai a na i wa̱ri a savu. ⁶⁰Ɗa u zuwai keven ki ikyamba ke Yesu a kasaun ka savu ka na u sheꞋwekei ka̱ci ka̱ ni a kakpanlai. Ɗa u gida̱la̱kpa̱i katali ka gbayin adama a na u kpadaka utsutsu u kasaun wa. Ɗaɗa u ɗenga̱i u lazai. ⁶¹Meri Magadaliya m Meri vi te va lo ida̱shi ɗevu a kinda.

Osoji a indai kasaun

⁶²A kanna ke ire, n Ashibi ta na, anan ganu vu gbagbaꞋin koɓolo n Afarishi a banai u Bilatu. ⁶³A danai, “Vuzagbayin, ci ciɓa ta̱ a ayin a na vuma va aꞋuwa vu nan lo wi n wuma u danai, ‘Ayin a tatsu a yaꞋan baci mi ta̱ a̱ kuɗenga̱ a kasaun.’ ⁶⁴Adama a nannai, dana le a inda kasaun ka mayin ali a kubana a kanna ka tatsu ka. Ta baci nannai ba, mukumitoni n ni i ta̱ a kufuɗa kubana ka̱ta̱ o boko keven ki ikyamba ka, ka̱ta̱ a dana uma u ɗenga̱ ta̱ a kasaun. AꞋuwa a nan lo i ta̱ a kulaꞋa a cau m gbayin.”

⁶⁵Bilatu u danai, “Ɗika osoji o yoku ka̱ta̱ a bana a inda kasaun ka mayin tsu na a kufuɗa.” ⁶⁶Ɗaɗa a lazai a̱ ka̱sa̱kpa̱i Bilatu a kubana a kasaun ka, ɗa a paɗarai katali ka n ka̱ta̱mba̱ri† ko mogono, ɗa a̱ ka̱sa̱kpa̱ osoji a inda kaꞋa.

Yesu u ɗenga̱i a kasaun

(Mar. 16:1-10; Luk. 24:1-12; Yah. 20:1-10)

¹N usana wa Aladi ka̱lika̱li, Meri Magadaliya m Meri vi te va a banai kene kasaun ka.

²A ayin a nan lo, iɗika i gba̱ɗa̱sa̱i n utsura. Kalingata ka Vuzavaguɗu ka̱ cipa̱i, ka banai a kasaun ka, ɗa ka̱ gida̱la̱kpa̱i katali ka a utsutsu wa. Ɗa u da̱sa̱ngi gaɗi kaꞋa.³Kalingata ka ki ta̱ a kutasa langu-langu an kulaɗa, ntogu n ni kpamu mi ta̱ wa̱ri pushe-pushe. ⁴Osoji a na i a kinda kasaun ka e jeꞋekei ikyamba n wovon adama a kalingata ka, ɗa ikyamba i kuwa̱i le an aza a na a̱ kuwa̱i.

⁵Kalingata ka ka danai a̱ma̱ci a, “Ka̱ta̱ i pana wovon ba. N yeve ta̱ yi ta̱ a̱ kula̱nsa̱ Yesu, vuza na a bapai a maɗanga ma atakaci. ⁶Wi punu na ba. U ɗenga̱ ta̱ ɗe a kasaun tsu na u danai ɗa̱. Ta̱wa̱i ye ene ubuta̱ u na ishi a zuwai keven ki ikyamba ka̱ ni. ⁷Banai gogoꞋo i dana mukumitoni n ni, ‘Yesu u ɗenga̱ ta̱ a kasaun. Wi ta̱ ɗe a kubana a̱ Ga̱lili kelime ka̱ ɗa̱, yi ta̱ ta na e kene yi ɗe.’ I ɗaɗa n ta̱wa̱i kudana ɗa̱.”

⁸A̱ma̱ci a a̱ ka̱sa̱kpa̱i kasaun ka gogoꞋo. A panai wovon, amma i ta̱ feu a̱ ma̱za̱nga̱. A sumai adama a na a bana a dana mukumitoni ma i na i yaꞋin. ⁹Kafu a zuka ɗa Yesu u cinai le ɗa u kya̱sa̱i le. Ɗa a banai ɗevu n a̱yi, ɗa a̱ ka̱na̱i ni e ene, ɗa a cikpai ni. ¹⁰Ɗa u danai, “Ka̱ta̱ i pana wovon ba! Danai mukumitoni n va̱ a bana a̱ Ga̱lili. Ta ɗe e kene mu.”

Osoji a kindi a e sheshei kuyaꞋan aꞋuwa

¹¹A ayin a na a̱ma̱ci a a̱ ka̱na̱i uye u le a kulaza, osoji o yoku a̱ ka̱tsuma̱ ke le a na i a kinda kasaun ka o bonoi asuvu a̱ ubirini, ɗa a danai anan ganu vu gbagbaꞋin i na i yaꞋin dem. ¹²Anan ganu vu gbagbaꞋin a a yaꞋin oɓolo nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ɗa e sheshei. A tsupai osoji a ikebe n a̱bunda̱i, ¹³ɗa a danai le, “Danai uma mukumitoni n Yesu n ta̱wa̱ ta̱ n kayin, ɗa o bokoi ikyamba ya a ayin a na yi alavu. ¹⁴Gomuna u pana baci nannai, ci ta̱ a kuyaꞋanka yi kadanshi, ka̱ta̱ ci isa ɗa̱ a̱ ubuta̱ wa atakaci.” ¹⁵Ɗa osoji a ɗikai ikebe ya, ɗa a yaꞋin tsu na a danai le. Uma a Yahuda i ta̱ a kudansa arabali a nam pa a uteku u le ali a̱ kuta̱wa̱ gogo na.

Yesu u yaꞋankai mukumitoni n ni kadanshi

(Mar. 16:14-18; Luk. 24:36-49; Yah. 20:19-23; Azu. 1:6-8)

¹⁶Mukumitoni kupa n vuza te a lazai ɗa a banai a̱ Ga̱lili a kusan ku na Yesu u danai le ɗe a bana. ¹⁷Ana a yawai ɗa e enei ni, ɗa a cikpai ni, amma ele vi yoku e neke a̱ɗu ba. ¹⁸Ɗa Yesu u ta̱wa̱i we le ɗa u danai, “Ka̱shile ke neke mu ta̱ utsura ra̱ka̱ gaɗi n iɗika. ¹⁹Adama a nan lo, banai i bonoko uma a aduniyan ra̱ka̱ aza o Kutoni a̱ va̱. I yaꞋanka le kusumbu ka akucina a̱ ka̱tsuma̱ ka kula ka Dada n ka Maku n ka Ayinviki a̱ Ka̱shile.† ²⁰I yotsongusu le a yaꞋan ili dem i na n danai ɗa̱. Mi ta̱ o kuyongo n a̱ɗa̱ ayin tutu, ali a kubana uteku wa aduniyan.”