Luka

Arabali a Singai a

Luka

Ukuna u katagarda ka nam pa

Luka, vuza na u ɗanai katagarda ka nam pa, keyevi ka̱ a̱guma̱ ka wi. Adama a nannai, u ɗanai mayin ɗa wu uta̱ka̱i ili n a̱bunda̱i e keteshe yu ukuna u Yesu. U ɗanai kpamu katagarda ku Ulinga wa Azusuki. Atagarda e re a nam pa i ta̱ ulinga koɓolo a kudana tsumani ci Yesu m mukumitoni n ni.

A katagarda ka nam pa kuyotsongusu ku gbagbaꞋin ki ta̱ punu ugboku u re: Kuyotsongusu ku gbayin ku iyain ku ɗaɗa ucigi u Ka̱shile u na wi adama a yaba dem. Ku gbayin ku ire ku ɗaɗa Yesu u ta̱wa̱i a aduniyan adama a na wo okpo Kishi ka uma. Luka u ɗana ta̱ kuyotsongusu ku Yesu ku yoku kau ku na uma o yoku a ɗanai ba, agisana, Vuza vu Samariya vu singai m Maku ma na ma̱ puwa̱nka̱i. Luka u yotsongu tsu ta̱ a na Yesu u cigai kavasa ka̱u. U ɗanai kadanshi ke Yesu ana u yaꞋin kavasa. Luka u yotsongu tsu ta̱ uteku u na Ayinviki a̱ Ka̱shile o yongoi a kuyaꞋan ulinga a̱ a̱ɗu a uma a ayin a na Yesu wi ishi na a aduniyan. Adama a na a̱yi keyevi ka̱ a̱guma̱ kaꞋa, vuza u ya̱nsa̱ yi a ayin ukpa̱ u Kishi ba, koɓolo kpamu n uɗengi u ni a kasaun. U danai tsu Yesu u takuma ta̱ kadan ana u ɗenga̱i n wuma. Na va u yotsongu ta̱ a na Ka̱shile ka̱ ɗengusa̱i Yesu a̱ ukpa̱ mayun.

Katagarda ka nam pa ke neke ta̱ aza o Kutoni agisana a singai a na o kutono, agisana e Yesu n uteku u na u yongoi n uma a ayin a nan lo. Ko yotsongu tsu ta̱ uteku u na tsa kuɓa̱nka̱ aza a unambi, n tsu na vuza u kuyaꞋan kavasa. U tsu zuwa ta̱ uneki u ka̱ɗu u tsu u tsurakpa adama a na Luka u yongo ta̱ tsu ngan m mayun mi ili i na Yesu u yaꞋin, ɗa u kondoi u cinai kpamu Yesu u ɗenga̱ ta̱ n wuma adama a̱ tsu anana.

Ili i na yi punu udariki a katagarda ka nam pa

1. Ili i na i zuwai ɗa Luka u ɗanai katagarda ka nam pa (1:1-4)

2. Ukuna wu umaci u Yahaya vu Kusumbu ka Akucina n Yesu (1:5—2:52)

3. Akaka a Yahaya vu Kusumbu ka Akucina (3:1-20)

4. Kusumbu ka Akucina n kukondo ku Yesu (3:21—4:13)

5. Ulinga u Yesu a̱ Ga̱lili (4:14—9:50)

6. Yesu wu uta̱i a̱ Ga̱lili ɗa u banai a Urishelima (9:51—19:27)

7. Kuden ku ukocishi ku Yesu: Afada a̱ ni n ukpa̱ (19:28—23:56)

8. Yesu u ɗenga̱ ta̱ n wuma (24:1-12)

9. Yesu u banai a̱ ubuta̱ kakau, ali a ɗikai ni a kubana Gaɗi (24:13-53)

¹Vuzagbayin Tiyofilo: Uma n a̱bunda̱i a piya ta̱ ɗe kuɗana adama a na a dana tsu uteku u na tsumani ci shanai wa̱ tsu. ²Ele a ɗana ta̱ ili i na aza a na e enei ili ya ali n ayin a̱ ugiti, ɗa a danai tsu. Aza a nam pa e ene ta̱ Yesu, aza a ulinga a̱ ni a ɗa kpamu. ³Mpa feu n la̱na̱ ta̱ ili mayin dem ali n ugiti, me enei u gaꞋan ta̱ n ɗanaka wu tsumani tsa mayin. ⁴N yaꞋan ta̱ ili i nam pa adama a na vi yeve mayun vi ili i na o yotsongushi nu dem.

A yaꞋin kadanshi ka kumatsa Yahaya

⁵A yaꞋan ta̱ ili i nam pa a ayin a na Hiridu† wi mogono ma Yahuda. Ganu1:5 La̱na̱ a kaci ku udani “Ganu” a̱ Ubuta̱ wi ili i Kuyeve. vi yoku ɗa, kula ku ni ku ɗa Zakariya, vuza na wi punu a̱ ka̱tsuma̱ ka anan ganu va Abija. Vuka vi ni kpamu kula ku ni ku ɗa Alisabatu. Ele dem ntsukaya n Haruna† n ɗa. ⁶I ta̱ kpamu o kuyongo n usuɓi a̱ ubuta̱ u Ka̱shile, ɗa i o kutono mayin ili i na Vuzavaguɗu u danai dem. ⁷Ele kpamu i m maku ba, adama a na Alisabatu madari maꞋa. Dem vi le kpamu a yaꞋan ta̱ ayin e re.

⁸Kanna ke te, Zakariya, a̱yi a kuyaꞋan ulinga u tsuganu u ni punu a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin† a Vuzavaguɗu, adama a na ayin a ulinga e le a ɗa.⁹A yaꞋan ta̱ kazagba ka̱ ni uteku u na anan ganu a kiwanai kuyaꞋansa, wo okpo vuza vu kusongu ili i ma̱gula̱ni† a katalikalyuka. Ɗa u banai o Mololo ma Ciɗa.† ¹⁰A̱yi punu o kusongu ili i ma̱gula̱ni ya, ka̱bunda̱i ka uma lo pulai a kuyaꞋan avasa.

¹¹Ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ka banai wa̱ ni, ɗa ka shamgbai e kukiye ku usingai a katalikalyuka ka. ¹²Ana Zakariya we enei ni, ɗa u rikpa̱i ɗa kpamu u panai wovon. ¹³Ɗa kalingata ka ka danai, “Zakariya, ka̱ta̱ vu pana wovon ba. A pana ta̱ avasa a̱ nu. Vuka vu nu vi ta̱ a kumatsaka wu maku mo kolobo, ka̱ta̱ vi ɗeke kula ku ni Yahaya.† ¹⁴Vi ta̱ a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱ n a̱bunda̱i, uma kpamu a kupana ta̱ uyoꞋo n umaci u ni. ¹⁵Wi ta̱ kpamu o kokpo vuzagbayin a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. Ka̱ta̱ kpamu u soꞋo ma̱ra̱ ba, ko ili i na i kuzuwa i maka yi. Wi ta̱ kpamu a kushana n Ayinviki a̱ Ka̱shile† kafu a matsa yi. ¹⁶Wi ta̱ o kubonoko aza a Israila n a̱bunda̱i a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu Ka̱shile ke le. ¹⁷Wi ta̱ o kokpo vuza vu utsura n ka̱ɗu uteku ci Iliya. Ka̱ta̱ kpamu u lapula a̱ɗu a uma adama a̱ kuta̱wa̱ ku Vuzagbayin. U ɓolongu a̱ɗu a isheku m muku n le. Wi ta̱ a kuzuwa aza a ugbawansuvu n Ka̱shile o bono a uye wa aza a̱ usuɓi.”

¹⁸Ɗa Zakariya we ecei kalingata ka, “Nini ɗai mpa n kushuku n ili i nam pa? Mpa n kutsa ta̱, vuka vu va̱ kpamu vu kutsa ta̱.”

¹⁹Ɗa kalingata† ka ka danai, “Mpa ɗa JibaraꞋilu. N ci shamgba ta̱ e kelime ka̱ Ka̱shile. A̱yi ɗa kpamu u suki mu n dana wu arabali a singai a nam pa. ²⁰Gogo na vi ta̱ a kupaɗa bini vo okpo kebebe. Vo kudoku va fuɗa va kudansa ba, sai ayin a na u matsai, adama a na avu vi neke ka̱ɗu ka̱ nu n kadanshi ka̱ va̱ ba.”

²¹Uma a na i lo pulai a kuvana Zakariya, ɗa a̱ ka̱na̱i mereve adama a ili i na i zuwai ɗa u geshei nannai punu o Mololo ma Ciɗa ma. ²²Ana wu uta̱i, ɗa u ka̱na̱i kuyaꞋan tsubebe n ele. Ɗa e yevei vuma va we ene ta̱ ili i na i laꞋi ni punu o Mololo ma. Ɗa u ka̱na̱i kuyaꞋan kadanshi n ekiye adama a na u fuɗa u dansa ba.

²³Ana ayin a ulinga a̱ ni o kotsoi, ɗa u bonoi a kpaꞋa. ²⁴Ɗa vuka vi ni vi yaꞋin ka̱tsuma̱, ali wotoi u tawun a̱yi e kusheɗekusu. ²⁵Ɗa u danai, “Mpa mo okpo ta̱ macigi ma Vuzavaguɗu, adama a na u yaꞋanka mu ta̱ ili i nam pa: U takpaka mu ta̱ kpamu wono u va̱ a̱ ubuta̱ wa aza a na i o kugoyo mu.”

A yaꞋin kadanshi ka kumatsa Yesu

²⁶Ana ka̱tsuma̱ ka Alisabatu ka yawai wotoi u ta̱li, ɗa Ka̱shile ka̱ suki kalingata ka̱ ni JibaraꞋilu a kubana Nazara, likuci i yoku i ɗa punu a̱ Ga̱lili. ²⁷Kalingata ka ka banai u mekere ma na me yevei vali ba, kula ku ni ku ɗa Meri. Wi ta̱ n kamana, kula ku ni ku ɗa Isuhu.† A̱yi kpamu wi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka ntsukaya m Mogono Dawuda. ²⁸Ɗa kalingata ka danai ni, “Mi ta̱ a̱ kukya̱sa̱ wu, avu macigi ma̱ Ka̱shile. Vuzavaguɗu kpamu wi ta̱ koɓolo n avu.”

²⁹Ɗa Meri u na̱mgba̱i ka̱tsuma̱ n a̱bunda̱i adama a kadanshi ka na a yaꞋankai ni va. Ɗa u ka̱na̱i kece ka̱ci ka̱ ni icuꞋu yi ikya̱shi yi iya̱n i ɗai nannai. ³⁰Amma ɗa kalingata ka danai ni, “Meri, ka̱ta̱ vu pana wovon ba. Vo okpo ta̱ macigi ma̱ Ka̱shile. ³¹Vi ta̱ a kuyaꞋan ka̱tsuma̱ ka̱ta̱ vu matsa kolobo, ka̱ta̱ vi neꞋi kula Yesu. ³²Wi ta̱ o kokpo vuzagbayin. I ta̱ e kuɗeke yi kpamu Maku ma MalaꞋimili dem. Ka̱shile Vuzavaguɗu wi ta̱ e kuneke yi kakuba ko tsugono ke esheku a̱ ni Dawuda. ³³A̱yi wi ta̱ a kulyaꞋa tsugono a ntsukaya n Yakubu. Tsugono ci ni kpamu tsu ɗa ci lo o kukotso ba.”

³⁴Ɗa Meri we ecei, “Nini ɗai ili i nam pa i kokpo? Mpa ɗa na mekere maꞋa, n yeve kpamu vali ba.”

³⁵Ɗa wu ushuki, “Ayinviki a̱ Ka̱shile i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ nu n utsura u MalaꞋimili, ka̱ta̱ u pala wu. Vuma vi ciɗa vu na a kumatsa va, e kuɗeke yi ta̱ Maku ma̱ Ka̱shile.† ³⁶Alisabatu vuza nu wi ta̱ a kumatsa maku n tsukutsa ci ni. A̱yi na a danai madari maꞋa, ka̱tsuma̱ ka̱ ni wotoi u ta̱li u ɗa na. ³⁷Ili dem i laꞋa Ka̱shile utsura ba.”

³⁸Ɗa Meri u danai, “Mpa kagbashi ka Vuzavaguɗu kaꞋa. YaꞋan ili i na vu danai dem yo okpo mayun wa̱ va̱.” Ɗa kalingata ka ka̱ ka̱sa̱kpa̱i ni.

Meri u banai u Alisabatu

³⁹Ayin a nan lo, ɗa Meri u ɗenga̱i ɗa u foɓusoi, ɗa u yaꞋin moloko a kubana a̱ likuci yi nsasan a uɓon u Yahuda. ⁴⁰Ana u yawai, u uwai a kpaꞋa ku Zakariya, ɗa u kya̱sa̱i vuka vi ni Alisabatu. ⁴¹Ana u panai ikya̱shi ya, ɗa maku ma na mi punu a̱ ka̱tsuma̱ ka ma̱ ka̱na̱i kuzumgba̱sa̱ m ma̱za̱nga̱. Ɗa Alisabatu u shanai n Ayinviki a̱ Ka̱shile.

⁴²Ɗa u yaꞋin kadanshi n ka̱la̱ka̱tsu ka̱u, “Avu a zuwaka wu ta̱ una̱singai a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ma̱ci dem. Ili i na yi punu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ nu dem a zuwaka ta̱ i ɗa una̱singai. ⁴³Yi ɗa̱i i zuwai ɗa ili i gbangam i nam pa i ta̱wa̱i wa̱ va̱, ali a̱na̱ku a Vuzagbayin a̱ va̱ a̱ ta̱wa̱i wa̱ va̱ adama a na we ene mu? ⁴⁴Ayin a na m panai ikya̱shi i nu, maku ma na mi punu a̱ ka̱tsuma̱ ka va̱, ɗa ma ikpangi adama a̱ ma̱za̱nga̱. ⁴⁵Una̱singai u tono wu, adama a na vi neke ta̱ ka̱ɗu ka̱ nu n ili i na Vuzavaguɗu u danai i ta̱ a kushatangu i ɗa.”

Vishipa vi Meri

⁴⁶Ɗa Meri u danai,

“Ka̱sa̱kpa̱ ka̱ɗu ka̱ va̱ ka cikpa Vuzavaguɗu.

⁴⁷Ka̱ɗu ka̱ va̱ dem kpamu ka yaꞋan ta̱ ma̱za̱nga̱ a̱ ubuta̱ u Ka̱shile vuza na u kisa mu,

⁴⁸adama a na u ciɓa ta̱ nu mpa, kagbashi ka̱ ni koci. Punu anana a kubana u uma a na a̱ kuta̱wa̱, i ta̱ e kuɗeke mu vuza na Ka̱shile ka zuwakai una̱singai,

⁴⁹adama a na Uba̱nga̱ri u yaꞋanka mu ta̱ ili i na i laꞋi n kugaꞋan. Kula ku ni ku ciɗa ku ɗa.

⁵⁰U tsu pana ta̱ asuvayali a aza a na i a kupana wovon u ni a kubana wu ntsukaya dem.

⁵¹U yaꞋan ta̱ ulinga u gbagbaꞋin n ekiye a̱ ni. U wacuwa ta̱ aza a na i n a̱ra̱ɗi punu a̱ a̱ɗu e le.

⁵²U takpa ta̱ ngono gaɗi va akuba e le, u ɗengusa̱ ta̱ kpamu aza a na o goyoi ka̱ci ke le.

⁵³U neke ta̱ kpamu aza a kambulu ilikulyaꞋa i singai. Amma u zuwa ta̱ aza a na i n uciyi o okpo n kambulu.

⁵⁴U ɓa̱nka̱ ta̱ kagbashi ka̱ ni Israila. U ciɓa ta̱ kpamu uzuwakpani u kupana ta̱ asuvayali a̱ ni.

⁵⁵U yaꞋin uzuwakpani wa n akaya a̱ tsu Ibrahim† nu ntsukaya n ni ko wanai.”

⁵⁶Ɗa Meri u da̱sa̱ngi ɗe u Alisabatu ali wotoi u tatsu, ɗa u yevei u bonoi a kpaꞋa.

A matsai Yahaya vu kusumbu ka akucina

⁵⁷Ana ayin a yawai, Alisabatu u matsai maku mo kolobo ma. ⁵⁸Mmaci n ni n aza a na i ɗevu a panai ili i singai i na Vuzavaguɗu u yaꞋankai ni, ɗa a̱ ɓa̱nka̱i ni ma̱za̱nga̱.

⁵⁹A kanna ka̱ kunla̱i, a banai adama a na a kiɗa maku ma kavaja, ka̱ta̱ feu e neꞋe yi kula ke esheku Zakariya. ⁶⁰Amma ɗa a̱na̱ku a a danai, “A̱Ꞌa̱, kula ku ni ku ɗa Yahaya.”

⁶¹Ɗa a danai ni, “Babu vuza na wi n kula tsu nan lo a̱ ka̱tsuma̱ ku umaci u tsu.”

⁶²Ɗa a yaꞋankai esheku a kadanshi n ekiye, adama a na e yeve kula ku na e kuɗeke maku ma. ⁶³Ɗa u danai e neke yi ili yi iɗani, ɗa u ɗanai, “Kula ku ni ku ɗa Yahaya.” Uma lo feu kashani a kinda m mereve. ⁶⁴Gogo lo, ɗa tsubebe ci ni tsu ka̱sa̱kpa̱i ni, ɗa u ka̱na̱i kadanshi n u cikpai Ka̱shile. ⁶⁵Aza a na i ɗevu n a̱yi dem ɗa a̱ ka̱na̱i mereve. Aza a na i punu uɓon wu nsasan n Yahuda dem ɗa a̱ ka̱na̱i kuka̱ra̱Ꞌa̱ n a dansai arabali a. ⁶⁶Vuza na baci u panai kadanshi ka dem sai u ka̱na̱ kuciɓasa, ka̱ta̱ we ece, “Yi ɗa̱i tamkpamu maku ma nam pa mi o kokpo?” Adama a na uma e ene ta̱ Vuzavaguɗu wi ta̱ n a̱yi.

Vishipa vu Zakariya

⁶⁷Esheku a maku a, Zakariya ɗa u shanai n Ayinviki a̱ Ka̱shile, ɗa u yaꞋin kene,

⁶⁸“Cikpai Vuzavaguɗu, Ka̱shile ki Israila, adama a na a̱yi u ta̱wa̱ ta̱, ɗa kpamu u ba̱ruwa̱i uma a̱ ni.

⁶⁹U ɗengusa̱ ta̱ Kishi ku utsura adama a̱ tsu a kpaꞋa ku kagbashi ka̱ ni Dawuda,

⁷⁰(uteku u na u dansai a̱ ubuta̱ u eneki a̱ ni m megeshe ma ɗe.)

⁷¹Wi isa tsu ta̱ a̱ ubuta̱ wa aza a na i a kuꞋiwan tsu, n irala i tsu.

⁷²U yotsongu ta̱ isheku i tsu asuvayali, u ciɓai kpamu n uzuwakpani† u ciɗa u ni,

⁷³uzuwakpani u na u kucinakai esheku a̱ tsu Ibrahim.

⁷⁴U danai wi ta̱ a kisa tsu e ekiye a aza a na i a kuꞋiwan tsu. Ka̱ta̱ u zuwa kpamu tsu tono yi babu wovon.

⁷⁵Ci ta̱ o kuyongo ciɗa ciɗa n usuɓi u ka̱ɗu ayin tutu.

⁷⁶Avu maku ma̱ va̱, i ta̱ e kuɗeke wu keneki ka MalaꞋimili. Adama a na avu vi ta̱ a kubana e kelime ka Vuzagbayin, ka̱ta̱ vu lapulaka yi uye.

⁷⁷Vi ta̱ e kuneke aza a̱ ni e yeve uteku u na Ka̱shile ka ki isai uma, a̱ ubuta̱ u kucinukpa n unushi u le.

⁷⁸Ka̱shile ka̱ tsu ki ta̱ n asuvayali n kuleꞋeshe uma. Adama a nannai kutashi ku usana ku Ka̱shile ki ta̱ a kuciga kuta̱wa̱ wa̱ tsu.

⁷⁹Wa akana kpamu a̱ ubuta̱ wa aza a na i o kuyongo a̱ ka̱yimbi, ko ubuta̱ u kululu ku ukpa̱. Wi ta̱ kpamu a̱ kuta̱ka̱ tsu punu a kubana a uye u ma̱ta̱na̱.”

⁸⁰Ɗa maku ma mo gbonguroi, ɗa wo okpoi vuza vu utsura wi ikyamba n ka̱ɗu ka̱u. Ɗa u ka̱na̱i kuyongo e mere ma kakamba ali ayin a na u yotsongi ka̱ci ka̱ ni wa aza a Israila.

A matsai Yesu

(Mat. 1:18-25)

¹Ayin a nan lo, Kaisa Agusta, mogono ma gbayin mo Roma,2:1 La̱na̱ a kaci ku udani “Roma” a̱ Ubuta̱ wi ili i Kuyeve.† u danai yaba dem a aduniyan u bana a̱ likuci i ni adama a na e kece yi. ²(Na va ɗaɗa mekecu mu ugiti ma na a yaꞋin, ayin a na Kiriniyu wi gomuna vi Siriya.) ³Uma dem a banai a̱ likuci i le, ka̱ta̱ a na a ɗana ula e le adama e mekecu ma.

⁴Ɗa Isuhu feu wu uta̱i a Nazara vu uɓon u Ga̱lili a kubana a̱ likuci i Batalami vi Yahuda. Batalami kpamu ɗaɗa likuci i Mogono Dawuda. U banai ɗe adama a na a̱yi umaci u Dawuda u ɗa wi. ⁵U banai m Meri kamana ka̱ ni adama a na u ɗana kula ku ni. Wi ta̱ kpamu a kuvana kumatsa ku ni. ⁶Ele ɗe ɗa ayin a kumatsa a̱ ni a yawai. ⁷Ɗa u matsai maku ma iyain, kolobo. Ɗa u palai maꞋa mayin ni nyaga, ɗa u zuwai ni a kpantsu ki ijanu ka anaka, adama a na ubuta̱ wi lo an a uwa ba.

Nguɓi n alingata a̱ Ka̱shile

⁸Nguɓi n yoku mi ta̱ lo a kaꞋasa e keteshe, adama a na a inda kuzuwa ku le n kayin. ⁹Ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ka banai we le ɗe, ɗa kutashi ku tsugbayin ku Vuzavaguɗu ka akanai le. Ɗa a̱ rikpa̱i ɗa a panai wovon. ¹⁰Amma ɗa u danai le, “Ka̱ta̱ i pana wovon ba, adama a na n tuka̱ ɗa̱ ta̱ n arabali a singai a̱ ma̱za̱nga̱ ma gbayin ma na mo kokpo ma uma ra̱ka̱. ¹¹Anana a̱ likuci i Dawuda, a matsaka ɗa̱ ta̱ Kishi,† a̱yi ɗa Kirisiti† Vuzavaguɗu. ¹²Na va ɗa u kokpo urotu wa̱ ɗa̱: Yi ta̱ a kucina mereɓu upali ni nyaga. A vaꞋanki ni a kpantsu ki ijanu ka anaka.”

¹³Gogo lo, ɗa ka̱bunda̱i ka alingata a gaɗi bututu o ɓolongi n kalingata ka nan lo ka. A̱ ka̱na̱i kucikpa Ka̱shile, n a danai,

¹⁴“Cikpai Ka̱shile ka̱ tsu ka na ki gaɗi. Ma̱ta̱na̱ mi ta̱ lo wa aza a na wi a kupana uyoꞋo u le punu a aduniyan.”

¹⁵Ana alingata a a lazai o kubono gaɗi, ɗa nguɓi n dananai, “YaꞋan tsu bana a Batalami, adama a na ce ene ili i na yi ɗe i na Vuzavaguɗu u danai tsu va.”

¹⁶Ɗa a yaꞋin moloko, ana a yawai ɗa a cinai Meri n Isuhu m mereɓu ma na mi ɗe uvaꞋanki a kpantsu ki ijanu ka anaka.¹⁷Ana e enei ni, ɗa a danai uma ili i na e enei a̱ ubuta̱ u maku wa. ¹⁸Aza a na a panai nannai ɗa a̱ ka̱na̱i mereve, adama a ili i na nguɓi ma n danai le. ¹⁹Ɗa Meri u ka̱na̱i kuciɓasa n ili i nan lo dem ayin tutu a̱ ka̱ɗu ka̱ ni. ²⁰Ɗa nguɓi ma n ka̱na̱i uye a kubono a kpaꞋa m ma̱za̱nga̱, n a cikpai Ka̱shile, adama a ili i na e enei uteku u na a danai le.

A bankai Yesu a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin

²¹A kanna ka̱ kunla̱i, ana ayin a yawai a na a kiɗa maku ma kavaja, ɗa e neꞋi ni kula Yesu,† kula ku na kalingata ka ke neꞋi ni, kafu a yaꞋan ka̱tsuma̱ ka̱ ni.

²²Ana ayin a kutakpa ma̱shinda̱ a yawai uteku u na Wila̱ u Musa u danai, Isuhu m Meri a ɗikai ni a kubanka yi a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu. ²³(Uteku u na a ɗanai a̱ Wila̱ wa, “Maku ma na baci a̱ gita̱i kumatsa dem ma vali, e neke yi a̱ ubuta̱ u Vuzavaguɗu”).2:23 Kut. 13:2-12.²⁴Ɗa a yaꞋin alyuka† uteku u na Wila̱ u danai, “Moɗoi n re ko ntapambara n wawaꞋa n re ɗaɗa a kuyaꞋanka.”2:24 A.Gan. 12:6-8.

²⁵Vuma vi yoku vi ta̱ lo a Urishelima, kula ku ni ku ɗa Saminu. Vuza na wi kpamu n usuɓi o kutono Ka̱shile mayin. Wi ta̱ a kuvana vuza na u kisa aza a Israila. Ayinviki a̱ Ka̱shile kpamu i ta̱ koɓolo n a̱yi. ²⁶Ayinviki a̱ Ka̱shile a dana yi ta̱ u kukuwa̱ ba, sai we ene Kirisiti Kishi ka Vuzavaguɗu.

²⁷Ɗa Ayinviki a̱ Ka̱shile a saꞋwai ni, ɗa u ɗenga̱i a kubana a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin. Ɗa esheku n a̱na̱ku a̱ tuka̱i m maku ma, Yesu uteku u na Wila̱ u danai. ²⁸Ana a gasai, ɗa Saminu u ɗikai ni e ekiye, ɗa u cikpai Ka̱shile ɗa u danai,

²⁹“Vuzavaguɗu Dem, yaꞋan kagbashi ka̱ nu ka laza m ma̱za̱nga̱, uteku u na vu danai, ³⁰adama a na a̱shi a̱ va̱ e ene ta̱ wishi u na vu tuka̱i, ³¹vuza na vi nekei a kubana a̱ ubuta̱ u uma dem. ³²A̱yi kutashi ku ɗa kpamu a kubana a̱ ubuta̱ wa Aza̱ka̱yimbi,† n tsugbayin kpamu a kubana wa aza a Israila.”

³³Ɗa a̱na̱ku a maku a n esheku a̱ ni ɗa a yaꞋin mereve, adama a ili i na u danai. ³⁴Ɗa Saminu u zuwakai le una̱singai, ɗa u danai Meri, a̱na̱ku a maku a, “Maku ma nam pa ma, a matsa ta̱ maꞋa adama a na u zuwa uma a Israila n a̱bunda̱i a̱ ta̱ɗa̱tsa̱, aza o yoku a̱ ɗenga̱. Urotu u ɗa wi kpamu, amma uma n a̱bunda̱i i ta̱ a kuꞋiwan yi. ³⁵Adama a nannai ili i na yi usokongi a̱ a̱ɗu a uma dem, yi ta̱ a̱ kuta̱. Una̱mgbuka̱tsuma̱ tsu kotokobi kpamu ki ta̱ a kusaꞋwa ka̱ɗu ka̱ nu.”

³⁶Keneki† ka vuka ko yoku ki ta̱ lo, kula ku ni ku ɗa Hanatu, mekere ma Fanula, umaci wa aza a Asha. U yaꞋan ta̱ a̱ya̱ e cindere n vali vi ni ana u yaꞋin yolo, ³⁷ɗa wo okpoi kagapa. A̱yi kpamu u yaꞋan ta̱ ma̱ma̱ci, ali a̱ya̱ amanga̱na̱shi n a̱ na̱shi. U tsu ka̱sa̱kpa̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin ba, amma u ci yongo ta̱ o kutono Ka̱shile kanna n kayin punu, n u ka̱na̱i una̱ n u vasai. ³⁸Ɗa u banai we le a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nan lo a. Ɗa u cikpai Ka̱shile, ɗa u yaꞋin kadanshi ka maku ka a̱ ubuta̱ u uma dem, aza a na i a kuvana a̱ ba̱ruwa̱ Urishelima.

³⁹Ana Isuhu m Meri o kotsoi kuyaꞋan ili i na Wila̱ u danai a yaꞋan, ɗa a lazai o kubono a̱ Ga̱lili a̱ likuci i na i ida̱shi, Nazara. ⁴⁰Ɗa maku ma mo gbonguroi ali ɗa ma yaꞋin utsura, ɗa kpamu u shanai n kuyeve. Ɗa kpamu ucigi u Ka̱shile wi n a̱yi.

Yesu a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin

⁴¹Ka̱ya̱ dem, isheku i Yesu i tsu bana ta̱ a Urishelima adama a̱ Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai. ⁴²Ayin a na wi n a̱ya̱ kupa n e re, ɗa a banai n a̱yi a̱ ubuta̱ u ka̱ɗiva̱ uteku u na a kiwanai. ^43-44Ana o kotsoi ka̱ɗiva̱ ka, ɗa i o kubono a kpaꞋa, ɗa maku ma, Yesu, u shamgbai ka̱ca̱pa̱ ɗe a Urishelima. A yaꞋin nwalu ali kanna ke te, a dana ta̱ wi ta̱ punu a̱ ubuta̱ u uma, amma ele e yeve a na wo okpoi ka̱ca̱pa̱ ba. N kulivi ku nan lo, a̱ ka̱na̱i kula̱nsa̱ yi a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ja̱Ꞌa̱ e le nu mmaci n le. ⁴⁵Ana a̱ kpa̱ɗa̱i kene yi, ɗa a lazai o kubono a Urishelima, adama a na a̱ la̱nsa̱ yi.

⁴⁶Kanna ka tatsu, ɗa a cinai ni a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin a̱ ida̱shi e mere mu nlum m gbagbaꞋin. U ka̱na̱i kupanaka le, n u yaꞋankai le keci. ⁴⁷Aza a na a panakai ni dem, ɗa a̱ ka̱na̱i mereve uteku u na wi n kuyeve, n tsu na wi e kuneke le kpamu wushuki. ⁴⁸Ana isheku i ni ye enei nannai, e yeve ili i na a kudana ba. Ɗa a̱na̱ku a danai maku ma, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa vi yaꞋankai tsu nannai? Eshevu nu mpa tsu takacika ta̱ n a̱bunda̱i, adama a̱ kula̱nsa̱ wu a̱ ubuta̱ dem.”

⁴⁹Ɗa Yesu u danai le, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa yi a̱ kula̱nsa̱ mu? U gaꞋan i yeve mpa mi ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu a kpaꞋa ku Dada vu va̱ ba?” ⁵⁰Amma ele e yeve ili i na wi a kudansa ba.

⁵¹Ɗa u lazai n ele a kubono a Nazara, n u tonoi ili i na i a kudana yi mayin. Ɗa feu a̱na̱ku a zuwai kadanshi ka nan lo a̱ ka̱ɗu ka̱ ni. ⁵²A ayin a nan lo, ɗa Yesu u gbonguroi n ugaɗi n kuyeve, Ka̱shile kpamu ka cigai ni, n aza a na e yevei ni dem a cigai ni feu.

Yahaya u lapulai uye

(Mat. 3:1-12; Mar. 1:1-8; Yah. 1:19-28)

¹A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ka̱ya̱ ke gendu ko tsugono tsu Kaisa Tibariya, ngono n na̱shi n yoku mi ta̱ lo ka̱ca̱pa̱ ka̱ ni: Bilatu† a̱yi ɗa gomuna vi iɗika i Yahuda; Hiridu Antiba tamkpamu mogono ma̱ Ga̱lili; vangu vi ni Filibu a kulyaꞋa tsugono ci Ituriya n Tarakunita; Lisaniya feu a kulyaꞋa tsugono tsu Abiliya. ²Ayin a na Hanana n Kayafa i o tsugono tsu anan ganu, kadanshi ka̱ Ka̱shile ka̱ ta̱wa̱i u Yahaya, maku ma Zakariya, a̱yi a kakamba. ³U ka̱ra̱Ꞌi a̱ ubuta̱ ra̱ka̱, a uɓon u Kuɗolu ku Urdu n u danai ukuna wa Arabali a Singai. A kudana uma a̱ shika̱ unushi† u le, n u yaꞋankai le kusumbu ka akucina,† adama a na wo okpo urotu u na Ka̱shile ka cinukpakai n unushi u le. ⁴Uteku u na a ɗanai adama a Yahaya a katagarda ke keneki Ishaya:

“Ka̱la̱ka̱tsu e meɗevile e mere mu une,

‘Lapulai uye adama a Vuzagbayin.

Bonokoi u ɗa mejege.

⁵I ciɗa̱ngu a̱ra̱Ꞌa̱ ra̱ka̱, aginda nu nsasan i sa̱ra̱ le o okpo derere.

Uye u na wi n kokondo i bonoko u ɗa mejege.

Uye u gbani-gbani wa̱ a̱ga̱vishi u bono u gaꞋan.

⁶Ɗaɗa umaci u vuma ra̱ka̱ u kene wishi u Ka̱shile.’ ”3:6 Ish. 40:3-5.

⁷Ɗa Yahaya u danai koɓolo ka uma ka na ka̱ ta̱wa̱i wa̱ ni ra̱ka̱, “A̱ɗa̱ agbaturu, yayi u danai ɗa̱ i were wupa u Ka̱shile u na wi lo a̱ kuta̱wa̱? ⁸YaꞋin ili i na i kuyotsongu an i shika̱i unushi† u ɗa̱. Ka̱sa̱kpa̱i kugita̱ kudana, ‘Ibrahim ɗa esheku a̱ tsu.’ N dana ɗa̱, punu a atali a nam pa, Ka̱shile ki ta̱ a kufuɗa kuneke Ibrahim muku. ⁹Kogovu ki ta̱ ɗe ugbatyangi punu a aralu a nɗanga a, adama a na ka gbatya nɗanga n na m kpa̱ɗa̱i kumatsa umaci u singai, ka̱ta̱ a vakangu a akina.”

¹⁰Ɗa koɓolo ka uma ka ke ecei, “Yi ɗa̱i tsa kuyaꞋan?”

¹¹Ɗa wu ushuki le, “Vuza na baci wi nu ntogu n re u pece n vuza na wi m maꞋa ba. Vuza vu tsuwaꞋa kpamu u yaꞋan nannai.”

¹²Ishi a utafu o yoku a̱ ta̱wa̱i adama a na u yaꞋanka le kusumbu ka akucina, ɗa e ecei, “Malum, yi ɗa̱i tsa kuyaꞋan?”

¹³U danai le, “Ka̱ta̱ yi isa i pasatangu ili i na a danai ɗa̱ yi isa ba.”

¹⁴Ɗa osoji o yoku e ecei ni, “A̱tsu tamkpamu, yi ɗa̱i tsa kuyaꞋan?”

Ɗa u danai le, “Ka̱ta̱ yi isa vuza ikebe n utsura, ko i reme yi babu u yaꞋan ili ba. Indai katsupu ka̱ ɗa̱ koci.”

¹⁵Uma i ta̱ a kuvana Kishi ka̱ ta̱wa̱, adama a nannai ɗa a̱ ka̱na̱i mereve punu a̱ a̱ɗu e le ko Yahaya ɗa Kishi ka. ¹⁶Yahaya wu ushuki le ra̱ka̱, “N yaꞋanka ɗa̱ ta̱ kusumbu ka akucina m mini. Amma vuza na u laꞋi mu utsura wi ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱. Ko ataka a̱ ni mi a kufuɗa kufoɗo ba. Wi ta̱ a kuyaꞋanka ɗa̱ kusumbu ka akucina n Ayinviki a̱ Ka̱shile n akina kpamu. ¹⁷Wi ta̱ n kasasu ke kuyelikpu adama a na u yelikpe, ka̱ta̱ u ɓolongu i singai o mopon ma̱ ni. Ka̱ta̱ u songu kopo ka n akina a na a̱ kukima̱ ba.” ¹⁸N uye kakau ɗa Yahaya u danai uma Arabali a Singai, ɗa u doku u danai le kpamu a sabaꞋa.

¹⁹Amma Yahaya u dansukai Mogono Hiridu Antiba adama a na u ɗikai Hiridiya yolo vuka vu vangu vi ni, n ili i gbani-gbani i na u yaꞋin ra̱ka̱. ²⁰Hiridu u doku u yaꞋin unushi u yoku, ana u ɓa̱ya̱ngi Yahaya a̱ kunu ku ugbashi.

Kusumbu ka akucina ku Yesu

(Mat. 3:13-17; Mar. 1:9-11)

²¹Ana uma n a̱bunda̱i a yaꞋin kusumbu ka akucina, ɗa a yaꞋankai Yesu feu. A̱yi a kuyaꞋan kavasa, ɗa gaɗi u ɓa̱yuwa̱i. ²²Ɗa Ayinviki a̱ Ka̱shile a̱ cipa̱i wa̱ ni n ikyamba tsu moɗoi. Ɗa ka̱la̱ka̱tsu ku uta̱i gaɗi, ka danai, “Avu ɗa Maku ma̱ va̱ ma na n cigai, mi kpamu a kupana uyoꞋo u nu.”

Tsukaya ci Yesu

(Mat. 1:1-17)

²³Ana Yesu u gita̱i ulinga u ni, wi ta̱ n a̱ya̱ ɗevu n kamankupa. A̱yi maku ma̱ Isuhu maꞋa (uteku u na uma e sheshei n Isuhu). Isuhu maku me Heli maꞋa. ²⁴Heli maku ma Mata maꞋa. Mata maku me Levi maꞋa. Levi maku ma Maliki maꞋa. Maliki maku ma Yana maꞋa. Yana maku ma̱ Isuhu maꞋa.

²⁵Isuhu maku ma Matataya maꞋa. Matataya maku ma Amosu maꞋa. Amosu maku ma Nahum maꞋa. Nahum maku ma Azaliya maꞋa. Azaliya maku ma Najaya maꞋa. ²⁶Najaya maku ma MaꞋata maꞋa. MaꞋata maku ma Matataya maꞋa. Matataya maku ma Shimaya maꞋa. Shimaya maku ma̱ Isuhu maꞋa. Isuhu maku ma Yahuda maꞋa.

²⁷Yahuda maku ma Yowana maꞋa. Yowana maku me Refaya maꞋa. Refaya maku me Zerubabe maꞋa. Zerubabe maku ma Shayatiya maꞋa. Shayatiya maku ma̱ Niri maꞋa. ²⁸Niri maku ma Maliki maꞋa. Maliki maku ma Adi maꞋa. Adi maku ma Kusama maꞋa. Kusama maku ma Alumadama maꞋa. Alumadama maku ma̱ Iri maꞋa.

²⁹Iri maku mo Yosi maꞋa. Yosi maku me Eliyaza maꞋa. Eliyaza maku ma Yarima maꞋa. Yarima maku ma Mata maꞋa. Mata maku me Levi maꞋa. ³⁰Levi maku ma Saminu maꞋa. Saminu maku ma Yahuza maꞋa. Yahuza maku ma̱ Isuhu maꞋa. Isuhu maku ma Yunana maꞋa. Yunana maku ma Iliyakima maꞋa.

³¹Iliyakima maku ma Malaya maꞋa. Malaya maku ma Manana maꞋa. Manana maku ma Matata maꞋa. Matata maku ma Natan maꞋa. Natan maku ma Dawuda maꞋa. ³²Dawuda† maku ma Yasa† maꞋa. Yasa maku ma Abida maꞋa. Abida maku ma Buwaza maꞋa. Buwaza maku ma Salumuna maꞋa. Salumuna maku ma Nasham maꞋa.

³³Nasham maku ma Aminadaba maꞋa. Aminadaba maku ma Aram maꞋa. Aram maku ma Hasuruna maꞋa. Hasuruna maku ma Farisa maꞋa. Farisa maku ma Yahuza maꞋa. ³⁴Yahuza maku ma Yakubu maꞋa. Yakubu maku mi Ishaku maꞋa. Ishaku maku mi Ibrahim maꞋa. Ibrahim maku ma Tera maꞋa. Tera maku ma Naho maꞋa.

³⁵Naho maku me Seru maꞋa. Seru maku me Reyu maꞋa. Reyu maku me Fele maꞋa. Fele maku me Eba maꞋa. Eba maku me Shela maꞋa. ³⁶Shela maku me Kenan maꞋa. Kenan maku ma Afakasha maꞋa. Afakasha maku me Shem maꞋa. Shem maku ma̱ Nuhu† maꞋa. Nuhu maku ma Lame maꞋa.

³⁷Lame maku me Metusela maꞋa. Metusela maku ma Anuhu maꞋa. Anuhu maku ma Jare maꞋa. Jare maku ma Mahalale maꞋa. Mahalale maku me Kenan maꞋa. ³⁸Kenan maku me Enos maꞋa. Enos maku ma̱ Shitu maꞋa. Shitu maku ma̱ A̱da̱mu† maꞋa. A̱da̱mu a̱yi ɗa vuza na Ka̱shile ka yaꞋin.

O kondoi Yesu

(Mat. 4:1-11; Mar. 1:12-13)

¹Ɗa Yesu u shanai n Ayinviki a̱ Ka̱shile. Ana wu uta̱i o Kuɗolu ku Urdu, ɗa Ayinviki a̱ Ka̱shile a ɗikai ni a kubana a kakamba. ²Ta ɗe Kalijani ka piyasai ni ali ayin amangere. Ayin a nan lo ra̱ka̱ u lyaꞋa ili ba, ɗa kambulu ka̱ ka̱na̱i ni n a̱bunda̱i a kubana uteku.

³Ɗa Kalijani ka danai ni, “Maku ma̱ Ka̱shile ma baci vi mayun, bonoko katali ka burodi.”

⁴Amma ɗa Yesu u danai ni, “Wi ta̱ punu uɗani a Katagarda ka Ciɗa,† ‘N ilikulyaꞋa i ɗa koci vuza u kuyaꞋan wuma ba.’ ”4:4 K.Wil. 8:3.

⁵Ɗa u ɗikai ni u bankai gaɗi, ɗa gogo lo u yotsongi ni tsugono tsa aduniyan dem. ⁶Ɗa Kalijani ka danai ni, “Mi ta̱ e kuneke wu tsugbayin n tsugono tsa n utsura ra̱ka̱, vo okpo vuza vi kinda le. Adama a na ili ya i va̱ i ɗa e neke mu ta̱ i ɗa ra̱ka̱, mi ta̱ a kufuɗa kpamu me neke vuza na u luwai mu dem. ⁷Vu kuɗa̱ngu baci ɗa vi lyaꞋakai mu kayala, mi ta̱ e kuneke wu i ɗa.”

⁸Ɗa Yesu wu ushuki ni, “Wi ta̱ uɗani, ‘Kuɗa̱ngu vi lyaꞋaka Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu kayala endeꞋen, a̱yi ɗa kpamu vuza na va kuyaꞋanka tsugbashi.’ ”4:8 K.Wil. 6:13.⁹Ɗa Kalijani ka ɗikai ni a kubana a Urishelima a̱ ubuta̱ u na u laꞋi ugaɗi dunduꞋun a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin, ɗa u danai, “Avu Maku ma̱ Ka̱shile maꞋa baci vi mayun, ikpangu a iɗika. ¹⁰Adama a na wi ta̱ uɗani, ‘Wi ta̱ a kudana alingata a̱ ni a inda wu. ¹¹I ta̱ kpamu e kukeɓe wu, adama a na ka̱ta̱ vu ta̱ɗa̱tsa̱ a katali ba.’ ”4:11 Punu na, Kalijani ka dakakai adama a na u yaꞋanka Yesu ugboji. Uzuwakpani u Kuku (Ishp. 91:11-12), u danai Ka̱shile ki ta̱ a̱ kusuku alingata a̱ ni a̱ ɓa̱nka̱ wu adama a na vu ta̱ɗa̱tsa̱ ba.

¹²Ɗa Yesu wu ushuki ni, “A ɗana ta̱, ‘Ka̱ta̱ vu kondo Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu ba.’ ”4:12 K.Wil. 6:16.

¹³Ana Kalijani ko kotsoi ikondishi i ni dem, ɗa u lazai u ka̱sa̱kpa̱i ni biꞋi.

Yesu u gita̱i ulinga a̱ Ga̱lili

(Mat. 4:12-17; Mar. 1:14-15)

¹⁴Ɗa Yesu u lazai o kubono a uɓon u Ga̱lili. Utsura wa Ayinviki a̱ Ka̱shile kpamu wi ta̱ koɓolo n a̱yi. Arabali a̱ ni kpamu ɗa a̱ ka̱na̱i kuka̱ra̱Ꞌa̱sa̱. ¹⁵Ɗa u ka̱na̱i kuyotsongusu uma a̱ unu a avasa, ɗa uma kpamu a̱ ka̱na̱i kucikpa yi.

A iwain Yesu a Nazara

(Mat. 13:53-58; Mar. 6:1-6)

¹⁶Ana Yesu u yawai Nazara (ubuta̱ u na u kumgbai), ɗa a kanna ka Ashibi u uwai a̱ kunu ka avasa,† uteku u na u ci yaꞋansa. Ɗa u ɗenga̱i adama a na u yaꞋan mekecu. ¹⁷Ɗa e nekei ni katagarda ke keneki Ishaya, ɗa u ba̱ra̱kpa̱i kaꞋa, ɗa u cinai ubuta̱ u na a ɗanai,

¹⁸“Ayinviki a Vuzavaguɗu i ta̱ koɓolo nu mpa, ɗa a zuwai mu adama a na n dana aza a unambi Arabali a Singai. U suku mu ta̱ kpamu adama a na n dana a̱ ka̱sa̱kpa̱ aza a na i ugbashi. M ɓa̱yuwa̱ kpamu a̱shi a̱ a̱yimba̱, mi isa kpamu aza a na uma i o kudomoku. ¹⁹N dana kpamu na va ayin a yawa ta̱ adama a na Vuzavaguɗu wi ta̱ a kuyaꞋanka uma kasingai.”4:19 Yesu a kuyaꞋan kadanshi a Katagarda ki Ishaya 61:1-2.

²⁰Ɗa u ka̱ta̱la̱i katagarda ka, ɗa u nekei vuza vu ulinga, ɗa u da̱sa̱ngi adama a na u yaꞋan kuyotsongusu. Aza a na i punu a̱ kunu ka avasa ka dem, ɗa a̱ ka̱na̱i kinda yi. ²¹Ɗa u ka̱na̱i kudana le, “Anana kadanshi ka katagarda ka ka shana ta̱ a atsuvu a̱ ɗa̱.”

²²Dem vi le ɗa a̱ ka̱na̱i kucikpa yi, ɗa a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan mereve ma kadanshi ku uyoꞋo ka na u yaꞋin va, ali ɗa a danai, “Ashe a̱yi maku ma̱ Isuhu† maꞋa ba?”

²³Yesu u danai le, “Mayun sai i dana mu kansa ka nam pa ka, ‘Koboci, ta̱na̱ta̱ngu ka̱ci ka̱ nu.’ I dana baci nannai yi ta̱ a kudana mu, ‘YaꞋan ili i mereve punu na a̱ ubuta̱ u uma a̱ nu uteku u na vi yaꞋin a Kafarnahum.’ ²⁴Amma n dana ɗa̱ mayun, a ci cikpa keneki a̱ ubuta̱ u uma a̱ ni ba.

²⁵“Mayun ɗa, a ayin e keneki Iliya, agapa o yoku i ta̱ lo (aza na ali e le a̱ kuwa̱i) i a kuciga uɓa̱nki. Adama a na a̱ sa̱nga̱i mini ma gaɗi ali a̱ya̱ a tatsu n kagimi, ɗa kambulu ka gbayin ka̱ yikpa̱i iɗika i nan lo. ²⁶Amma a̱ suku Iliya a kubana wa agapa o yoku ba, sai u kagapa ko yoku komoci na ɗe a Zarifatu a uɓon u Sida.4:26 1 Ng. 17:1-16.²⁷A ayin a keneki Ilisha,† nkutu mi ta̱ lo n a̱bunda̱i punu a Israila. Amma ko vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ke le o potsokpo ba, sai NaꞋama† ɗa endeꞋen, vuza va aza a Siriya.”4:27 2 Ng. 5:1-14.

²⁸Ana a panai nannai, ele vu na i punu a̱ kunu ka avasa ka, ɗa a yaꞋin wupa n a̱bunda̱i. ²⁹Ɗa a̱ ɗenga̱i, ɗa a̱ uta̱ka̱i ni a̱ uka̱ra̱Ꞌi u likuci a̱ ubuta̱ u na wi gaɗi n ka̱ga̱guru, adama a na e tecengu yi ɗe. ³⁰Amma ɗa u kpatalai sayin, ɗa u lazai punu e mere me le.

Vuza vu wunla̱i u gbani-gbani

(Mar. 1:21-28)

³¹Ɗa Yesu u lazai a kubana a Kafarnahum, likuci i yoku punu a̱ Ga̱lili, ɗa kanna ka Ashibi u ka̱na̱i kuyotsongusu le. ³²Ɗa a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan mereve n kuyotsongusu ku ni, adama a uteku u na wi o kuyotsongusu n utsura.

³³Punu a̱ kunu ka avasa ka, vuza yoku wi ta̱ punu n wunla̱i u gbani-gbani† wi nshinda̱, ɗa u ɗengusa̱i ka̱la̱ka̱tsu n utsura, ³⁴“Yi ɗa̱i ɗa vi o koꞋuso tsu, Yesu vuza vu Nazara? Vu ta̱wa̱ ta̱ adama a na vu una tsu? N yeve ta̱ ko avu ɗa ya, Vuzaciɗa nan lo ɗa vuza vu Ka̱shile!”

³⁵Ɗa Yesu u dansukai ni, u danai, “Paɗa bini! Ka̱ta̱ vu ka̱sa̱kpa̱ yi.” Ana wunla̱i wa u ɓasangi ni a iɗika lo a̱ ubuta̱ u uma, ɗa u ka̱sa̱kpa̱i ni, amma ta na u ciya̱ usa̱n ba.

³⁶Ɗa mereve ma̱ ka̱na̱i le dem, ɗa a̱ ka̱na̱i mecenshenei, “IcuꞋu i kadanshi i yi ɗa̱i nannai? Ɗa wi a kuyaꞋanka wunla̱i u gbani-gbani kadanshi babu wovon, ali ɗa kpamu wunla̱i u sumai n u ka̱sa̱kpa̱i uma!” ³⁷Ɗa arabali a a̱ ka̱ra̱Ꞌi dem punu a uɓon wa.

Yesu u potsokpoi akaya a̱ Biturusu

(Mat. 8:14-17; Mar. 1:29-34)

³⁸Ɗa Yesu u ɗenga̱i punu a̱ kunu ka avasa ka, ɗa u uwai a kpaꞋa ku Biturusu, ɗa ta na u cinai a̱na̱ku a vuka vu Biturusu a saɓanai n kuta̱nu. Ɗa o folonoi ni adama a na u ta̱na̱ta̱ngu yi. ³⁹U shamgbai ɗevu n a̱yi, ɗa u dansukai kuta̱nu ka. Ɗa ta na u ta̱na̱i, ali ɗa u ɗenga̱i ɗa u ka̱na̱i kuɓa̱nka̱ le.

⁴⁰Kanna ka nan lo a kubana kulivi, uma a banka ta̱ n aza a mbanaki kakau u Yesu adama a na u zuwaka le ekiye ka̱ta̱ u potsokpo le. ⁴¹Wunla̱i u gbani-gbani kakau kpamu u tsu uta̱ ta̱ punu u uma n a̱bunda̱i. A̱ ka̱na̱ kpamu yoroli, n a danai, “Avu Maku ma̱ Ka̱shile maꞋa.”

Amma u dansuka le ta̱, ɗa u sa̱nka̱i le kadanshi, adama a na e yeve ta̱ a̱yi ɗa Kirisiti Kishi.

Yesu a kudana uma kadanshi ka̱ Ka̱shile

(Mar. 1:35-39)

⁴²Ana kayin ka asai, ɗa Yesu u ɗenga̱i u banai a̱ ubuta̱ u na wi babu vuza. Ɗa ta na uma a̱ ka̱na̱i kula̱nsa̱ yi. Ana e enei ni, ɗa o folonoi ni adama a na ka̱ta̱ u ka̱sa̱kpa̱ likuci i le ba. ⁴³Amma ɗa u danai le, “Mayun ɗa, n dana likuci i yoku Arabali a Singai o tsugono tsu Ka̱shile,† adama a na a ɗa a̱ suꞋuki mu.” ⁴⁴Ɗa u ka̱na̱i ka̱ka̱ra̱sa̱ a kudana uma kadanshi ka̱ Ka̱shile ɗe a̱ unu a avasa a uɓon u Yahuda.4:44 Iɗani i kuku i yoku i danai “Ga̱lili”.

Yesu u gita̱i kuɗeke mukumitoni n ni

(Mat. 4:18-22; Mar. 1:16-20)

¹Kanna ke te, Yesu lo a kashani a̱ ka̱kina̱ ka Mala ma̱ Ga̱lili. Uma ta na a banai wa̱ ni n a̱bunda̱i, adama a na a pana kadanshi ka̱ Ka̱shile. ²Ɗa we enei antsu e re lo a na osoruku a zuwai adama a na i ta̱ a̱ kuza̱Ꞌa̱ maza ma̱ bilili me le. ³Ɗa u uwai a kpantsu ku yoku ku Sima ku ɗa ta na. Ɗa u danai e tecengu kpantsu ka kenu. Ɗa u da̱sa̱ngi, adama a na u ciya̱ u yaꞋan kuyotsongusu.

⁴Ana u kotsoi kuyaꞋanka le kadanshi, ɗa u danai Sima, “Ɗika maza ma̱ nu, taɗuku maꞋa a̱ ubuta̱ wu uga̱vi adama a na vi ciya̱ adan.”

⁵Ɗa Sima u danai ni, “Vuzagbayin, ci yaꞋan ta̱ ɗe ulinga n kayin dem ci ciya̱ ili ba. Adama a na avu ɗa vu danai, ci ta̱ a kuyaꞋan.”

⁶Ana a yaꞋin nannai, ɗa e remei adan n a̱bunda̱i, ali bilili vi le vi cigai kukara. ⁷Ɗa e ɗekei aza e le a bana a̱ ɓa̱nka̱ le. Ɗa a banai ɗa a shatangi antsu e le dem, ali a ɗa a cigai kuliɓa.

⁸Ana Sima Biturusu we enei nannai, ɗa u kuɗa̱ngi ɗa u lyaꞋi kayala, ɗa u danai, “Vuzagbayin, ɗenga̱ lo ɗevu nu mpa, mpa vuza vu unushi ɗa.” ⁹U dana ta̱ nannai adama a na a̱yi n aza a̱ ni dem a yaꞋan ta̱ mereve, adama a̱ ka̱bunda̱i ka adan ka na e remei. ¹⁰Ɗa Yakubu n Yahaya, muku n Zabidi, n Sima toku vi le a yaꞋin kpamu mereve.

Ɗa Yesu u danai Sima, “Ka̱ta̱ vu pana wovon ba. Uteku n anana vo kudoku ve reme adan ba, vi ta̱ o kokpo vuza na u kuta̱wa̱ n uma.” ¹¹Ɗa a̱ uta̱ka̱i antsu e le pulai a̱ ka̱sa̱kpa̱i lo a ɗa, ɗa o tonoi ni.

Yesu u potsokpoi ma̱kutu

(Mat. 8:1-4; Mar. 1:40-45)

¹²Kanna ke te, Yesu punu a̱ likuci i yoku lo, ɗa ma̱kutu mo yoku ma̱ ta̱wa̱i wa̱ ni. Ana we enei Yesu, ɗa u kuɗa̱ngi u lyaꞋi kayala, ɗa u folonoi ni, “Vuzagbayin, vi ciga baci, potsokpo mu.”

¹³Yesu u ba̱ra̱kpa̱i kukiye ku ni, ɗa ta na u saꞋwai vuma va. Ɗa u danai, “N ciga ta̱. Potso!” Gogo va lo, ɗa ukutu u ka̱sa̱kpa̱i ni.

¹⁴Ɗa Yesu u danai ni, “Ka̱ta̱ vu dana vuza ba, amma bana vi yotsongu ka̱ci ka̱ nu a̱ ubuta̱ u ganu. Ka̱ta̱ vi lyuka uteku u na Musa u danai adama a na o potsokpo wu ta̱. Na ɗa urotu u na u kokpo we le.”5:14 A.Gan. 14:1-32.

¹⁵Ko n nannai, arabali a̱ ni a, a̱ ka̱ra̱Ꞌi ka̱u, ali ɗa ka̱bunda̱i ka uma ka̱ ta̱wa̱i kupanaka yi, ka̱ta̱ kpamu o potsokpo le mɓa̱la̱. ¹⁶Yesu ta na u tsu bana ta̱ a̱ ubuta̱ endeꞋen ni, adama a na u yaꞋan kavasa.

Yesu u potsokpoi ma̱kutsuma̱

(Mat. 9:1-8; Mar. 2:1-12)

¹⁷Kanna ke te, Yesu a kuyaꞋan kuyotsongusu, ɗa Afarishi† nu nlum n Wila̱ lo ida̱shi, ele ɗa a̱ uta̱i ka̱tsura̱ ka̱tsura̱ ka̱ Ga̱lili dem n Yahuda n Urishelima kpamu. Utsura u Vuzavaguɗu wi ta̱ lo n a̱yi, adama a na u potsokpo aza a mbanaki. ¹⁸Uma o yoku a yawai m ma̱kutsuma̱ a kajiba, ɗa a piyai adama a na a uka yi punu a̱ kunu ka, ka̱ta̱ o poloko Yesu va asuvu. ¹⁹A fuɗa a yaꞋan nannai ba, adama a̱ ka̱bunda̱i ka uma. Ɗa a kumbai kukpa̱Ꞌa̱ ɗa a karakpai, ɗa o zorukpoi ni punu n kajiba ka̱ ni e mere ma uma, sai a asuvu e Yesu derere.

²⁰Ana Yesu we enei uneki wa̱ a̱ɗu u le, ɗa u danai, “Ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ va̱, a cinukpaka wu ta̱ n unushi u nu.”

²¹Afarishi nu nlum n Wila̱ ma, a̱ ka̱na̱i kusheshe uteku u le, “Yayi vuza tsu nam pa o kubonoko ka̱ci ka̱ ni tsu Ka̱shile? Yayi u kufuɗa kucinukpaka n unushi? Sai Ka̱shile endeꞋen.”

²²Yesu u yeve ta̱ ili i na i e kusheshe, ɗa ta na we ecei le, “Yi ɗa̱i ɗa yi e kusheshe ili i nan lo a̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱? ²³Ye ne i ɗai i laꞋi n ɗevu, an vuza wa dana, ‘A cinukpaka wu ta̱ n unushi u nu,’ ko a dana, ‘Ɗenga̱, vu wala’? ²⁴Amma, mi ta̱ a kuyaꞋan nannai, adama a na i yeve a na mpa, Maku ma Vuma,† mi n utsura u na u kucinukpaka n unushi.” U danai ma̱kutsuma̱ ma, “N dana wu, ɗenga̱, ɗika kajiba ka̱ nu, vu wala a kubana a kpaꞋa.”²⁵Gogo lo, ɗa u ɗenga̱i a asuvu e le, u ɗikai kajiba ka̱ ni. Ɗa u lazai a kubana a kpaꞋa, n u cikpai Ka̱shile. ²⁶Yaba dem u yaꞋin mereve, ɗa a cikpai Ka̱shile kpamu. A panai wovon ka̱u, ɗa a danai, “Ce ene ta̱ ili i gbangam anana.”

Yesu u ɗekei Levi

(Mat. 9:9-13; Mar. 2:13-17)

²⁷Ana i nan lo i lazai, Yesu wu uta̱i a̱ ubuta̱ u yoku. Ɗa we enei vuza na e ci ɗeke Levi,† kishi ku utafu,† a̱ ida̱shi a kafalaka. Ɗa u danai ni, “Tono mu.” ²⁸Ɗa u ɗenga̱i u ka̱sa̱kpa̱i ili i ni ra̱ka̱, ɗa ta na u tonoi ni.

²⁹Ɗaɗa Levi u foɓusoi ka̱ɗiva̱ ka gbayin a kpaꞋa ku ni adama e Yesu. Ɗa ishi a utafu n a̱bunda̱i n uma o yoku lo a lyaꞋi koɓolo dem. ³⁰Amma Afarishi nu nlum n Wila̱ n le, a yaꞋankai mukumitoni kadanshi ko mololo, a danai, “Yi ɗa̱i ɗa ya kulyaꞋa n i soꞋi n ishi a utafu n aza a̱ unushi dem?”

³¹Yesu wu ushuki le, “Vuza vi ikyamba m ma̱ta̱na̱ ɗa u tsu la̱nsa̱ vuza va̱ a̱guma̱ ba, amma sai vuza vu mɓa̱la̱. ³²N ta̱wa̱ adama a na n ɗeke aza a̱ usuɓi ba, amma sai aza a̱ unushi a kubana a̱ ubuta̱ u kushika̱ unushi.”

Keci adama a̱ kuka̱na̱ ku una̱

(Mat. 9:14-17; Mar. 2:18-22)

³³A danai ni, “Mukumitoni n Yahaya a̱ tsu ka̱na̱ ta̱ una̱ n a vasai, ali m mukumitoni ma Afarishi dem, amma n nu sai kulyaꞋa n o soꞋi ayin tutu.”

³⁴Ɗa Yesu wu ushuki, “Va kuzuwa ta̱ omoci a vuza vi yolo i savu a̱ ka̱na̱ una̱, a̱yi ta na lo koɓolo n ele? ³⁵Ayin i ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ a na a kuɗika vuza vi yolo i savu va we le, a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nan lo i ta̱ a̱ kuka̱na̱ una̱.”

³⁶Ɗa u danai le agisana a nam pa: “Babu vuza na u kukara motogu ma savu, ka̱ta̱ u pa̱ɗa̱ngu motogu ma̱ kuku. Vuza na baci u yaꞋin nannai, motogu ma savu ma mi ta̱ a̱ kuna̱mgba̱ ra̱ka̱. Kakashi ka savu ka ka̱ kuciya̱sa̱na̱i n ka̱ kuku ka ba. ³⁷Babu vuza na u kutsungu ribinya a kedele ka̱ kuku. Vuza na baci u yaꞋin nannai, ribinya ya yi ta̱ a kushita ka̱ta̱ i ɓoso kedele ka, ka̱ta̱ u namba ribinya ya n kedele ka dem. ³⁸Amma ribinya a̱ tsungu i ɗa e kedele ka savu. ³⁹Babu vuza na u kiwanai n washi, ka̱ta̱ u doku u ciga kusoꞋo ribinya. Adama a na wi ta̱ a kudana, ‘Kakuci ka laꞋa ta̱ n uyoꞋo.’ ”

Yesu ɗa Vuzagbayin va Ashibi

(Mat. 12:1-8; Mar. 2:23-28)

¹Kanna ke te n Ashibi,† Yesu a kupasamgbanai a kashina ka̱ ya̱nji, ɗa mukumitoni n ni n koɗoi ya̱nji n a kupai. ²Ɗa Afarishi o yoku e ecei, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa vi a kupasa Wila̱ u kanna ka Ashibi?”

³Ɗa Yesu u wu ushuki, “Ka̱ta̱ i kondo kukece ba, uteku u na Dawuda u yaꞋin, ayin a na kambulu ka̱ ka̱na̱i ni, koɓolo n a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni? ⁴U uwai a̱ kpaꞋa ku Ka̱shile ɗa u ɗikai burodi vu uzagbi, ɗa u takumai, ali ɗa u neꞋi a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni. Burodi ɗa vu na u gaꞋin a̱yi u lyaꞋa ba, sai anan ganu koci.”6:4 1 Sam. 21:6.⁵Ɗa u danai le, “Maku ma Vuma, a̱yi ɗa Vuzagbayin va Ashibi.”

Vuza na wi n kukiye ku uɓishi

(Mat. 12:9-14; Mar. 3:1-6)

⁶Kanna ka Ashibi ko yoku, ɗa u uwai a̱ kunu ka avasa, adama a na u yotsongusu le. Vuza yoku wi ta̱ punu, vuza na kukiye ku usingai ku ni ku ɓisai. ⁷Nlum n Wila̱ n Afarishi o ci yongo ta̱ a kuyaꞋansa kasaka ke Yesu, adama a na a̱ ciya̱ ili i na a dana azagbagbaꞋin e le, e ene baci o kupotsokpo yi kanna ka Ashibi. ⁸A̱yi ta na u yeve ta̱ ili i na yi a̱ɗu e le. Ɗa u danai vuza va, “Ɗenga̱, vu ta̱wa̱ vi shamgba na e mere.” Ɗa u ɗenga̱i, ɗa u shamgbai a̱ ubuta̱ wa.

⁹Ɗa Yesu u danai le, “YaꞋan me ece ɗa̱, yi ɗa̱i Wila̱ u tsu dana i gaꞋin ci yaꞋan kanna ka Ashibi, ili i singai ko ili i gbani-gbani? Ci isa wuma ko tsu una?”

¹⁰Ɗa u la̱na̱i le dem, ɗa u danai vuma va, “Ba̱ra̱kpa̱ kukiye ku nu.” Ɗa u ba̱ra̱kpa̱i kukiye ku ni. Ɗa ta na ku bonoi m ma̱ta̱na̱. ¹¹Ɗa asuvu e le a̱ na̱mgba̱i wuya-wuya. Ɗa e sheshei uteku u na a kuyaꞋan n Yesu.

Yesu u zagbai mukumitoni kupa ni n re

(Mat. 10:1-4; Mar. 3:13-19)

¹²A ayin a nan lo Yesu wu uta̱i, ɗa u kumbai masasan adama a na u yaꞋan kavasa. Ɗa wa asai a avasa n kayin ka nan lo ra̱ka̱. ¹³N usana, ɗa u ɗekei mukumitoni n ni, ɗa u zagbai uma kupa n aza e re adama a na o okpo azusuki† a̱ ni. ¹⁴A̱ ka̱tsuma̱ ke le ele ɗa Sima (vuza na Yesu u ɗekei Biturusu), n vuza ni Andarawu, koɓolo n Yakubu, n Yahaya. U zagbai feu Filibu, m Batalamawu, ¹⁵ali m Matiyu, n Toma. Ɗa u zagbai feu Yakubu maku ma Alfa, n Sima vuza na e ci ɗeke Ziloti, ¹⁶koɓolo n Yahuza maku ma Yakubu, n Yahuza Iskaryoti vuza na u dengei ni.

Yesu u ɓa̱nka̱i uma n a̱bunda̱i

(Mat. 4:23-25)

¹⁷Ɗa u cipa̱i koɓolo n ele a̱ ubuta̱ u gbanda, ɗa u shamgbai e keteshe. U cinai aza o kutoni a̱ ni n a̱bunda̱i, n uma o yoku, aza a na a̱ uta̱i a Yahuda n Urishelima n uɓon u Taya n Sida vu na vi ɗevu m mala. ¹⁸Aza a nam pa a banai adama a na a panaka yi, ka̱ta̱ u ta̱na̱ta̱ngu mɓa̱la̱ n le. Aza a na kpamu wunla̱i u gbani-gbani wi o koꞋuso, ɗa u potsokpoi le. ¹⁹Ɗa uma n a̱bunda̱i a̱ ka̱na̱i kula̱nsa̱ yi, adama a na a saꞋwa yi, adama a na utsura wi ta̱ a̱ kuta̱ punu wa̱ ni, ɗa kpamu u potsokpoi le dem.

Una̱singai n atakaci

(Mat. 5:1-12)

²⁰Ɗa u ɗengusa̱i kaci ka̱ ni gaɗi, ɗa wi indai mukumitoni n ni. Ɗa u danai le,

“Ka̱shile ka zuwaka ɗa̱ una̱singai, a̱ɗa̱ vu na yi aza a yali,

adama a na tsugono tsu Ka̱shile e neke ɗa̱ tsu ɗa.

²¹Ka̱shile ka zuwaka ɗa̱ una̱singai, a̱ɗa̱ vu na yi n kambulu.

Ayin i ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ a na i kucuwa̱.

Ka̱shile ka zuwaka ɗa̱ una̱singai, a̱ɗa̱ vu na yi a̱ ma̱shi na.

Ayin i ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ a na i kuzoso m ma̱za̱nga̱.

²²Ka̱shile ka zuwaka ɗa̱ una̱singai, a̱ɗa̱ vu na a iwain, o lokoi ɗa̱, ɗa o zoꞋosoi ɗa̱, ɗa kpamu a yaꞋankai ula a̱ ɗa̱ kawuya,

adama a na i tono ta̱ Maku ma Vuma.

²³Ili i nan lo ya i ciya̱ ɗa̱ baci, yaꞋin ma̱za̱nga̱ i ikpangu adama a uyoꞋo adama a na katsupu ka singai ki ta̱ ɗe na ɗe gaɗi a kuvana ɗa̱. Ciɓai n eneki a cau a feu, ta ikaya i le i yaꞋankai le nannai.

²⁴Amma a̱ɗa̱ atakaci i ta̱ a kuvana ɗa̱, a̱ɗa̱ vu na yi n uciyi gogo na,

adama a na i ɗika ta̱ ɗe ma̱za̱nga̱ ma̱ ɗa̱.

²⁵A̱ɗa̱ atakaci i ta̱ a kuvana ɗa̱, a̱ɗa̱ vu na yi n ucuwi n ili n a̱bunda̱i gogo na.

Ayin a kambulu a gbani-gbani i ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱.

A̱ɗa̱ atakaci i ta̱ a kuvana ɗa̱, a̱ɗa̱ vu na yi izoshi.

Izoshi i ɗa̱ yi ta̱ o kubono ma̱shi n una̱mgbuka̱tsuma̱.

²⁶A̱ɗa̱ atakaci i ta̱ a kuvana ɗa̱, a̱ɗa̱ vu na uma i a kucikpa gogo na.

Ta feu ikaya i le i ka̱na̱i kucikpa eneki a aꞋuwa nannai.”

Ciga irala i nu

(Mat. 5:38-48; Mat. 7:12)

²⁷Yesu u lyaꞋi kelime, “A̱ɗa̱ vu na yi a kupanaka mu, mi ta̱ a kudana ɗa̱: Cigai irala i ɗa̱, yaꞋankai aza a na a iwain ɗa̱ kasingai. ²⁸Aza a na a yaꞋankai ɗa̱ una̱, yaꞋankai le una̱singai. YaꞋankai aza a na i a kushika ɗa̱ kavasa. ²⁹Vuza u ɓasa wu baci a maguji me te, sabaꞋaka yi maguji ma na ma buwai. Vuza na baci u fa̱ba̱na̱i nu kalaba, ka̱ta̱ vu sa̱nka̱ yi ba, neke yi ali m motogu ma̱ nu. ³⁰Vuza na baci we ecei nu ili dem, neke yi i ɗa. Vuza u fa̱ba̱na̱ wu baci ili, ka̱ta̱ vu bana vi isa i ɗa ba. ³¹YaꞋankai uma ili i na yi a kuciga uma a yaꞋanka ɗa̱.

³²“A̱ɗa̱ yi baci a kuciga aza a na i a kuciga ɗa̱ koci, yi ɗa̱i katsupu ka̱ ɗa̱? Ko aza a̱ unushi ta a ci yaꞋan nannai. ³³Yi baci a kuyaꞋan kasingai wa aza a na i a kuyaꞋanka ɗa̱ kasingai koci, te ɗai ili i mereve yi? Ko aza a̱ unushi a ci yaꞋan ta̱ nannai. ³⁴I neke baci okopu a̱ ubuta̱ wa aza a na a kutsupa ɗa̱ koci, te kasingai ka na yi a kuyaꞋanka uma? Aza a̱ unushi feu ta a ci yaꞋankpanai nannai, adama a na i ta̱ e kukeɗe a̱pa̱Ꞌa̱ we le. ³⁵Cigai irala i ɗa̱. YaꞋankai le kasingai. Nekei le okopu, ka̱ta̱ i la̱nsa̱ ili i yoku we le ba. Katsupu ka̱ ɗa̱ kpamu ki ta̱ a kuyimkpa, yi ta̱ o kokpo muku m MalaꞋimili, adama a na a̱yi vuza na u ci yaꞋanka uma kasingai ɗa, aza a asuvu a wuya n aza a na a̱ tsu kpa̱ɗa̱ kucikpa ili. ³⁶Panai asuvayali uteku u na Esheku a̱ ɗa̱ feu u tsu pana asuvayali a uma.”

Ka̱ta̱ i yaꞋanka vuza afada ba

(Mat. 7:1-5)

³⁷Yesu u lyaꞋi kelime, “Ka̱ta̱ i yaꞋanka vuza afada ba, ciya̱ vuza kpamu u kuyaꞋanka ɗa̱ afada ba. Ka̱ta̱ yi ilukpa̱ vuza ba, ciya̱ vuza kpamu wi ilukpa̱ ɗa̱ ba. Cinukpakai n unushi wi itoku i ɗa̱, ka̱ta̱ feu a cinukpaka n u ɗa̱. ³⁸Nekei, ka̱ta̱ feu e neke ɗa̱: ali mudu ushani mayin, ka̱ta̱ a̱ za̱ka̱tsa̱ o doku a dyanuku u yaꞋan tororo ali u ɓarakpa, ka̱ta̱ a̱ tsunku ɗa̱ a aburuma. Mudu vu na i kunzuki vu ɗaɗa feu a̱ kukunzuku ɗa̱.”

³⁹Ɗa Yesu u doku u yaꞋankai le agisana a kadanshi o yoku, u danai, “Ka̱yimba̱ ki ta̱ a kufuɗa ko rono ka̱yimba̱? Ele aza e re e le dem i ta̱ a kuyikpa̱ a̱ ka̱wa̱wa̱. ⁴⁰KapiꞋishi ka tsu laꞋa malum ma̱ ni ba. U piꞋisa baci mayin, wi ta̱ o kokpo uteku tsu malum ma̱ ni.

⁴¹“Adama a̱ iya̱n a ɗai ɗa vi a kinda ili i picici i na yi a̱ ka̱shi ka vuza nu? Amma kogboli kaꞋa punu a̱ ka̱shi ka̱ nu, vi keɓece n kaꞋa ba. ⁴²Nini ɗai va kufuɗa va dana vuza nu, ‘Vuza va̱, yaꞋan n takpaka wu ili i na yi punu a̱ ka̱shi ka̱ nu.’ Amma avu ve ene kogboli ka na ki a̱ ka̱shi ka̱ nu, ka̱ta̱ vu takpa kaꞋa ba. Avu vuza vu kapalaka̱shi, takpa biꞋi ka̱ nu. Adama a na ve ene i na yi a̱ ka̱shi ka vuza nu mayin, ka̱ta̱ vu takpa i ɗa.”

E ci yeve ta̱ maɗanga n umaci u ni

(Mat. 7:16-20; Mat. 12:33-35)

⁴³Yesu u lyaꞋi kelime, “Maɗanga ma singai ma tsu matsa umaci u gbani-gbani ba. Maɗanga ma gbani-gbani kpamu ma tsu matsa umaci u singai ba. ⁴⁴Adama a na maɗanga dem e ci yeve yi ta̱ a̱ ubuta̱ wu umaci u ni. Va kutaꞋa ma̱biri a maɗanga ma awana ba, ko ma̱ɗimbi† ma kumatsa o kokovu ba. ⁴⁵Vuma vu singai kpamu u ci yaꞋan ta̱ ili i singai uteku u na ka̱ɗu ka̱ ni ki. Vuza vu gbani-gbani kpamu u ci yaꞋan ta̱ ili uteku u na wi. Ili i na yi a̱ ka̱ɗu ka vuza i ɗaɗa u tsu dansa.”

AmaꞋi a kpaꞋa e re

(Mat. 7:24-27)

⁴⁶Yesu u lyaꞋi kelime, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa yi e kuɗekeshe mu ‘Vuzagbayin, Vuzagbayin,’ amma yi a kuyaꞋan ili i na n danai ɗa̱ i yaꞋan ba? ⁴⁷Mi ta̱ o kuyotsongu ɗa̱ uteku u na wi: Vuza na baci wi a̱ kuta̱wa̱ wa̱ va̱, wi kpamu a kupana kadanshi ka̱ va̱, n u yaꞋin kaꞋa, ⁴⁸wi ta̱ an vuza na wi a kuyaꞋan kumaꞋa ku kpaꞋa, ɗa u ga̱va̱i ɗa u varai kumaꞋa ka a gaɗi vu kakpanlai. Ana kuɗolu ku lyaꞋi, ɗa mini ma, ma cigai kuvaruku kunu ka, amma ku ɗa ku yikpa̱ ba, adama a na a maꞋa ta̱ ku ɗa mayin. ⁴⁹Amma, vuza na baci u panai kadanshi ka̱ va̱, ɗa u kpa̱ɗa̱i kutono kaꞋa, wi ta̱ an vuza na u maꞋi kpaꞋa ku ni a gaɗi vu kayala, u ga̱va̱ a na wa cina ubuta̱ u kakpanlai ba. Mini ma yawa baci lo gaji, ma saꞋwai sai kuyikpa̱, ka̱ta̱ ku ɓoso wuya-wuya.”

Uneki u ka̱ɗu u jagaba vo osoji

(Mat. 8:5-13; Yah. 4:43-54)

¹Ayin a na Yesu u kotsoi kudansa ili i nam pa ra̱ka̱ a atsuvu a uma, ɗa u uwai a Kafarnahum. ²Jagaba† vo osoji vu Roma vi yoku wi ta̱ ɗe n kagbashi ka na u laꞋi n kuciga. Ɗa ka yaꞋin mɓa̱la̱ ali ɗevu n ukpa̱. ³Jagaba va u panai ukuna u Yesu. Ɗa u suki nkoshi ma Ayahuda n yoku wa̱ ni, m bana n dana yi u ta̱wa̱ a kpaꞋa ku ni u potsokpoko yi kagbashi. ⁴Ana a yawai wa̱ ni, ɗa o folonoi ni n utsura, “U gaꞋan ta̱ vu bana vi yaꞋanka yi nannai. ⁵Adama a na u ciga ta̱ iɗika i tsu, ali ɗa u maꞋi kunu ka avasa ku tsu.” ⁶Ɗa ta na u banai n ele.

A̱yi wi daꞋin m kpaꞋa ku vuzagbayin ka ba, ana u suki a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni a bana a dana yi tsu nam pa, “Vuzagbayin, ka̱ta̱ vu takacika ka̱ci ka̱ nu ba. N yawa m banka wu a̱ ka̱va̱li ka kpaꞋa ka̱ va̱ ba. ⁷I ɗaɗa i zuwai ɗa n ɗikai ka̱ci ka̱ va̱ vuza ba, ali m kpa̱ɗa̱i kuta̱wa̱ wa̱ nu. Avu dansa koci, kagbashi ka̱ va̱ ki ta̱ o kupotso. ⁸Mpa feu mi ta̱ a̱ ka̱ca̱pa̱ ka vuza, mi ta̱ kpamu n osoji a na i ka̱ca̱pa̱ ka̱ va̱. N dana baci vuza nam pa, ‘Wala!’, ka̱ta̱ ta na u wala. A̱yi na kpamu, ‘Ta̱wa̱!’, ka̱ta̱ u ta̱wa̱. N tsu dana ta̱ kagbashi ka̱ va̱, ‘YaꞋan na!’, ka̱ta̱ ta na u yaꞋan i ɗa.”

⁹Ana Yesu u panai nannai, ɗa u yaꞋin mereve, ɗa u kpatalai ɗa wi indai koɓolo ka uma ka, ɗa u danai, “N dana ɗa̱, ka̱ta̱ n saꞋwa kene uneki u ka̱ɗu tsu nan lo ko a̱ ubuta̱ wi Israila ba.” ¹⁰Ɗa ta na a̱ja̱Ꞌa̱ a o bonoi a cinai kagbashi ka wana ɗai u potso.

Yesu u ɗengusa̱i maku ma na ma̱ kuwa̱i

¹¹M megeshe mo yoku kpamu, ɗa Yesu u banai a̱ likuci i na e ci ɗeke Nayin. Mukumitoni n ni n ka̱bunda̱i ka uma kpamu a banai n a̱yi. ¹²A̱yi a kuyawa a̱ utsutsu u likuci wa, ɗa u gasai n keven ka maku mo kolobo ka na a ɗikai. A̱na̱ku a̱ ni kpamu vali vi ni vu kuwa̱ ta̱, ma ɗaɗa yi ta na endeꞋen. Ka̱bunda̱i ka uma ka̱ likuci ka ki ta̱ koɓolo n a̱yi. ¹³Ana Vuzagbayin we enei ni, ɗa asuvayali a̱ ka̱na̱i ni n vuka va, ɗa u danai, “Ka̱ta̱ vi shika̱ ba.”

¹⁴Ɗaɗa u banai u saꞋwai kajiba ka na a ɗikakai keven ka, aza a na kpamu i ucanuki n kaꞋa a shamgbai bini. U danai, “Maku ma̱ va̱, mi ta̱ a ku dana wu, ɗenga̱!” ¹⁵Keven ka ka̱ ɗenga̱i ka̱ da̱sa̱ngi, ɗa u ka̱na̱i kadanshi. Ɗa Yesu u nekei ni wa̱ a̱na̱ku.

¹⁶Ra̱ka̱ vi le a panai wovon, ɗa a cikpai Ka̱shile, a danai, “Keneki ka gbayin ka̱ ta̱wa̱ ta̱ wa̱ tsu. Ka̱shile ka̱ ta̱wa̱ ta̱ kuɓa̱nka̱ uma a̱ ni.” ¹⁷Arabali a ili i na Yesu u yaꞋin na a̱ ka̱ra̱Ꞌa̱ ta̱ Yahuda dem n likuci i na yi lo a ukambu ra̱ka̱.

Yesu n Yahaya vu Kusumbu ka Akucina

(Mat. 11:2-19)

¹⁸Mukumitoni n Yahaya† n danai ni ukuna wi ili i nam pa dem. U ɗekei aza e re, ¹⁹u suki le u Vuzagbayin e ece yi, “Avu ɗa vuza na u kuta̱wa̱ va, ko tsu vana vuza yoku kpamu?”

²⁰Ana uma a a yawai u Yesu, ɗa a danai, “Yahaya Vuza vu Kusumbu ka Akucina u suku tsu ta̱ ce ece wu, ‘Avu ɗa vuza na u kuta̱wa̱ va, ko tsu vana vuza yoku kpamu?’ ”

²¹A ayin a nan lo a ɗa, Yesu u potsokpoi uma n a̱bunda̱i nu mbanaki kakau, n u lokoi wunla̱i u gbani-gbani, n u paɗukpai a̱yimba̱. ²²Ɗa wu ushuki aza a na u suki va, “Banai i dana Yahaya ili i na ye enei ɗa kpamu i panai: A̱yimba̱ e enei, nkutsuma̱ n walai, nkutu feu m potsoi, agulani dem a panai, a̱kpisa̱ a̱ ɗenga̱i n wuma, kadanshi ka̱ Ka̱shile ka yawai wa aza a unambi. ²³Una̱singai u ɗa a kubana u vuza na u ta̱ɗa̱tsa̱i adama a̱ va̱ ba.”

²⁴Ana aza a usuki a lazai, Yesu u ka̱na̱i kuyaꞋanka ka̱bunda̱i ka uma ka kadanshi ka Yahaya, “Yi ɗa̱i i banai a kakamba kene? Burugu vu na wunla̱i wi a̱ kugba̱ɗa̱sa̱? ²⁵Nannai ɗa baci ba, yi ɗa̱i yu uta̱i kene? Vuza na u ukai aminya a singai? Aza a na i n aminya e ikebe, ka̱ta̱ o yongo a kupana uyoꞋo, a ci cina le ta̱ e kefeku ko tsugono. ²⁶Amma yi ɗa̱i yu uta̱i kene? Keneki? E, n dana ɗa̱, u laꞋa ta̱ keneki. ²⁷Na va ɗaɗa uteku u na a ɗanai a Katagarda ka Ciɗa adama a̱ ni,

‘Mi ta̱ a̱ kusuku vuza kelime ka̱ nu, vuza na u kufoɓusoko wu uye.’7:27 Mal. 3:1.²⁸N dana ɗa̱ a umaci u vuma dem, babu vuza na u laꞋi Yahaya. Amma vuza na wi kenu o tsugono tsu Ka̱shile, u laꞋa yi ta̱ biꞋi.”

²⁹(Uma ra̱ka̱, ali ishi a utafu, ana a panai kadanshi ke Yesu, ɗa e yevei an kadanshi ka̱ Ka̱shile ka gaꞋin adama a na Yahaya va u yaꞋanka le ta̱ kusumbu ka akucina. ³⁰Amma Afarishi n eyevi a̱ Wila̱ o yoku a iwain ili i na Ka̱shile ka cigai adama e le, adama a na a iwain kusumbu ka akucina ku Yahaya.)

³¹Yesu u doku u danai, “N iya̱n i ɗai n kugisanku uma o gogo na a nam pa? Yi ɗa̱i o yotsoi? ³²I ta̱ adanshi muku n ɗa a̱ ida̱shi e kuden e meɗekenei tsu nam pa:

‘Ci liꞋa̱ka̱i ɗa̱ vishari, amma i jeꞋe ba.

Ci yaꞋankai ɗa̱ vishipa vu kpalu, amma i shika̱ ba.’

³³Yahaya Vuza vu Kusumbu ka Akucina u ta̱wa̱i, amma u takuma burodi ba, u soꞋo kpamu makula ko ma̱ra̱ ba, ɗa i danai, ‘Wi ta̱ n wunla̱i u gbani-gbani.’ ³⁴Mpa Maku ma Vuma n ta̱wa̱ ta̱ kulyaꞋa nu n soꞋi, ɗa kpamu i danai, ‘Vuza vu ulyuwa ɗa, n ka̱ga̱li ka washi. Ka̱ja̱Ꞌa̱ kaꞋa ka ishi utafu n aza a̱ unushi.’ ³⁵Amma uyevi u mayun wi ta̱ o kuyotsongu a̱ ubuta̱ wa aza o kutoni a̱ ni ra̱ka̱.”

Vuka vu tsunki Yesu maniꞋin

³⁶Kafarishi ko yoku, kula ku ni Sima, u banuki Yesu u bana u lyaꞋa ilikulyaꞋa n a̱yi. Ɗa u banai a kpaꞋa ku ni ka, ɗa u da̱sa̱ngi kulyaꞋa. ³⁷Vuka vu unushi vi yoku vi ta̱ lo a̱ likuci ya. Ana u panai Yesu wi ta̱ ɗe a kulyaꞋa ilikulyaꞋa a kpaꞋa ka, ɗa u tuka̱i n kedele ka maniꞋin ma̱ ma̱gula̱ni mi ikebe. ³⁸Ana u shamgbai ɗevu n ene e Yesu a̱ ma̱shi, ɗa kujilya ku ni ku ɗa̱kpa̱i e ene a. Ɗa ta na wu urasai ku ɗa n ka̱nji ka̱ ni, n wo oɓongushi, ɗa u tsungi a ɗa maniꞋin.

³⁹Ana Kafarishi ka ke ene nannai, ɗa u sheshei n ka̱ci ka̱ ni, “Vuma vu nam pa keneki ka baci, u gaꞋan ta̱ u yeve vuza na wi a kusaꞋwa yi. Ka̱ta̱ kpamu u yeve vuka vu unushi vu ɗa.”

⁴⁰Yesu wu ushuki ni, “Sima, mi ta̱ n ili i na n cigai kudana wu.”

Ɗa u danai, “Dana mu, malum.”

⁴¹Ɗa Yesu u danai, “Uma o yoku a ɗa aza e re vuza yoku wi o kutono le ikebe,7:41 La̱na̱ a kaci ku udani “Ikebe”, punu ɗe ka̱ta̱ vu la̱na̱ “Dinari” a̱ Ubuta̱ wi ili i Kuyeve. vuza te amangatawantawun, vuza ire tamkpamu amangerenkupa. ⁴²Ra̱ka̱ vi le babu vuza na ka̱ta̱ wi n ikebe an wa tsupa yi. Ɗa ta na u ka̱sa̱kpa̱ka̱i le ikebe ya ra̱ka̱. Gogo na, ra̱ka̱ vi le, yayi u kulaꞋa n kuciga yi?”

⁴³Sima wu ushuki, “N ciga ta̱ kudana, vuza na u laꞋi n ikebe ya̱ a̱bunda̱i ɗa a̱ ka̱sa̱kpa̱ka̱i ni.”

Ɗa Yesu u danai, “Vu dansa ta̱ derere.”

⁴⁴Ɗaɗa u kpatalai u vuka va, ɗa u danai Sima, “Ve ene ta̱ vuka vu nam pa? N ta̱wa̱i a kpaꞋa ku nu, vi neꞋe mu mini ma na n kusaꞋa ene ba, amma u ta̱na̱ta̱ngi ene a̱ va̱ n kujilya ku ni. Ɗa kpamu wu urai a ɗa n ka̱nji. ⁴⁵Ana vi kya̱sa̱i mu, vo oɓongu mu ba. Amma vuka vu nam pa, n ayin a na n uwai ali n gogo na, u ka̱sa̱kpa̱ koɓongu ene a̱ va̱ ba. ⁴⁶Vu tsunku mu maniꞋin a kaci ba, amma u tsungu ta̱ maniꞋin ma̱ ma̱gula̱ni e ene a̱ va̱. ⁴⁷Mayun n dana wu, a̱yi vuza vu unushi ɗa ka̱u, amma a cinukpaka yi ta̱ n u ɗa ra̱ka̱, adama a na u ciga mu ta̱ ka̱u. Amma vuza na baci a cinukpakai kenu, wi ta̱ o kuyotsongu ucigi kenu.”

⁴⁸Ɗaɗa Yesu u danai vuka va, “A cinukpaka wu ta̱ n unushi u nu.”

⁴⁹Omoci a na a buwai ɗa a̱ ka̱na̱i mololo uteku u le, “Yayi tamkpamu ali a kucinukpa n unushi u uma?”

⁵⁰Yesu u danai vuka va, “Uneki u ka̱ɗu u nu wi isa wu ta̱. Wala m ma̱ta̱na̱.”

A̱ma̱ci o yoku o tonoi Yesu

¹Yesu u doku u geshe ba, ɗa u ka̱na̱i kubansa likuci i gbagbaꞋin n i wawaꞋa adama a na u dana uma Arabali a Singai adama o tsugono tsu Ka̱shile. Kupanazere a kpamu i ta̱ koɓolo n a̱yi. ²A̱ma̱ci o yoku o tono yi ta̱ feu, aza a na o lokoi wunla̱i u gbani-gbani we le, n aza a na ishi nu mbanaki. A̱ ka̱tsuma̱ ke le kpamu ta punu Meri Magadaliya vuza na o lokoi wunla̱i u gbani-gbani u cindere wa̱ ni, ³n Yuwana vuka vu Kuza (vuza vu ulinga vu gbayin vi Hiridu), n Suzana, n a̱ma̱ci o yoku n a̱bunda̱i. A̱ma̱ci a nam pa a̱ ɓa̱nka̱ le ta̱ n ili i le.

Agisana a kuvishangu icuꞋu

(Mat. 13:1-9; Mar. 4:1-9)

⁴Ɗa ka̱bunda̱i ka uma ku uta̱i likuci likuci a banai a̱ ubuta̱ u na Yesu wi. Ɗa u yaꞋankai le agisana a kadanshi. U danai, ⁵“Vuma vi yoku ɗa u banai kuvishangu icuꞋu. A̱yi a kuvishangu, ɗa icuꞋu i yoku i yikpa̱i a uye, ɗa a dasai i ɗa. Ɗa kpamu nnu n ka̱na̱i kuka̱ɗa̱ i ɗa. ⁶I yoku i yikpa̱i a kagbata. Ana yu uta̱i ɗa i lumbai, adama a na ubuta̱ wa wi n kuta̱nu ba. ⁷IcuꞋu i yoku i yikpa̱i a̱ ubuta̱ wa awana, ɗa i gbonguroi, ɗa awana a̱ ka̱na̱i kara le. ⁸Ɗa aza o yoku a̱ yikpa̱i a̱ ubuta̱ wi iɗika i singai, ɗa i gbonguroi, ɗa a matsai arata a gbagbaꞋin. A̱ ma̱ca̱Ꞌa̱tsu dem ma na kacimbi ka ka vishangi, i yoku i matsai arata ali amangatawun.”

Ana u kotsoi kadanshi, ɗa u ɗengusa̱i ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ni, ɗa u danai, “Vuza na baci de dem wi n atsuvu a kupana, u pana.”

Ili i na i zuwai ɗa Yesu u dansai n agisana

(Mat. 13:10-17; Mar. 4:10-12)

⁹Ɗa mukumitoni n ni me ecei ni, “Yi ɗa̱i agisana a kadanshi a?”

¹⁰Ɗa u danai, “A̱ɗa̱, a̱ ushuku ɗa̱ ta̱ i yeve ili i na yi usokongi punu a̱ ubuta̱ u tsugono tsu Ka̱shile dem. Amma, aza a na a buwai, sai a yaꞋanka le kadanshi n agisana, tsu na a ɗanai:

‘I ta̱ a kinda, amma e kene ba,

i ta̱ kpamu a kupana, amma e kuyeve ba.’8:10 Ish. 6:9.

Yesu u danai le agisana a kadanshi a kuvishangu a

(Mat. 13:18-23; Mar. 4:13-20)

¹¹“Agisana a a ɗaɗa: IcuꞋu ya kadanshi ka̱ Ka̱shile kaꞋa. ¹²I na i yikpa̱i a uye, ele ɗa aza a na a panai kadanshi ka̱ Ka̱shile. Ɗa Kalijani ka̱ ta̱wa̱i, ɗa ka̱ fa̱ba̱na̱i kaꞋa a̱ a̱ɗu e le, adama a na ta lo e neke a̱ɗu e le ka̱ta̱ a̱ ciya̱ wishi. ¹³I na i yikpa̱i a kagbata ka i ɗaɗa, aza a na a panai kadanshi ka̱ Ka̱shile. Ɗa a̱ ushuki n kaꞋa m moloko m ma̱za̱nga̱, amma a zuwa aralu ba. Ayin kenu a na baci atakaci a̱ ta̱wa̱i, a ci shamgba ba. ¹⁴IcuꞋu i na i yikpa̱i a̱ ubuta̱ wa awana, ele ɗa aza a na a panai. Amma awuya, n uciyi, n kupana ku uyoꞋo ku wuma ku nam pa ku uwai ɗa ku u kparasai le. IcuꞋu i le i kutsa an ya yawa kukyaꞋa ba. ¹⁵IcuꞋu i na i yikpa̱i a iɗika i singai, i ɗaɗa agisana aza a̱ a̱ɗu a singai. A panai kadanshi ka̱ Ka̱shile, ɗa a̱ ka̱na̱i kaꞋa mayin. Ɗa a̱ ka̱na̱i kutono kaꞋa mayin n ka̱ɗu ke te. Ɗa a gbamai asuvu ali ɗa a matsai n a̱bunda̱i.”

Ma̱kuni ma na a̱ kimba̱i n kasasu

(Mar. 4:21-25)

¹⁶Yesu u lyaꞋi kelime, “Vuza u tsu tasuku ma̱kuni, ka̱ta̱ u kimba̱ maꞋa n kasasu ba, ko u zuwa maꞋa ɗaka vu kakuba ba. Amma sai a zuwa maꞋa a kashamkpatsu ka̱ ni, adama a na uma a uwa baci ka̱ta̱ e ene kutashi. ¹⁷Ili i na baci yi usokongi dem, i ɗa yi ta̱ a̱ kuta̱ e keteshe. Ili i na yi upali dem, a̱ uta̱ka̱ i ɗa a̱ ubuta̱ u kutashi, ka̱ta̱ e ene i ɗa. ¹⁸YaꞋan cicoꞋo n uteku u na vi a kupana ili dem. Aza a na i n ili, i ta̱ o kudoku e neke le i ɗa. Amma aza a na i n i ɗa ba, i ta̱ a kisa i na a danai i n i ɗa.”

Amgbu e Yesu n a̱na̱ku e le

(Mat. 12:46-50; Mar. 3:31-35)

¹⁹Amgbu e Yesu n a̱na̱ku e le a banai wa̱ ni. Amma a fuɗa a yawa wa̱ ni ba, adama a uma. ²⁰Ɗa vuza yoku u danai Yesu, “A̱na̱vu n amgbu a̱ nu i ta̱ ɗe pulai a kuvana wu.”

²¹Ɗa Yesu u danai le, “A̱na̱ku a̱ va̱ n amgbu a̱ va̱, ele ɗa aza a na a panai kadanshi ka̱ va̱, ɗa i a kuyaꞋan kaꞋa.”

Yesu u shamkpai aɓau

(Mat. 8:23-27; Mar. 4:35-41)

²²Kanna ke te, Yesu u uwai a kpantsu m mukumitoni n ni. Ɗa u danai le, “YaꞋan tsu laza a kubana upashi u mala wa n tsu nan ɗe.” Ɗa ta na a̱ gita̱i nwalu. ²³Ele ɗe a̱ ka̱tsuma̱ ka nwalu, ɗa Yesu u gita̱i alavu. Gogo lo, ɗa wunla̱i n aɓau a̱ ɗenga̱i, an wa liɓatangu m kpantsu ka. Ana e enei nannai, ɗa a̱ɗu e le a̱ muɗa̱i.

²⁴Ɗa a banai adama a na a̱ ɗengusa̱ yi. Ɗa a danai, “Vuzagbayin, Vuzagbayin! A̱tsu ɗa na ɗevu n ukpa̱!”

Ɗa Yesu u ɗenga̱i, u ɓarangi wunla̱i n aɓau, ɗa a shamgbai. Ɗa ubuta̱ dem wo okpoi bini.²⁵Ɗa we ecei le, “Te ɗai uneki wa̱ a̱ɗu u ɗa̱ wi?”

Amma ɗa wovon u ka̱na̱i le m mereve, ɗa a̱ ka̱na̱i mecenshenei, “Vuma vi iya̱n ɗai nannai? Ali a kuɓarangu wunla̱i n aɓau, ɗa ta na a panakai ni.”

Yesu u lokoi wunla̱i u gbani-gbani

(Mat. 8:28-34; Mar. 5:1-20)

²⁶Yesu m mukumitoni n ni a kpantsu a kubana a Garasa, uɓon wu upashi u Ga̱lili. ²⁷Ana Yesu u yawai a̱ ka̱kina̱ ka mala, ɗa u cinai vuza yoku vu wunla̱i u gbani-gbani. A̱yi ɗa vuza vu Garasa, ayin tutu u ci yongo ta̱ koshomboɗi. U ci shamgba kpamu a kpaꞋa ba, amma ta ɗe u ci yongo a̱ ubuta̱ wa asaun. ²⁸Ana we enei Yesu, ɗa wo orukpoi, ɗa u banai ɗa u kuɗa̱ngi a asuvu a̱ ni. Ɗa u dansai n utsura, “Yesu, Maku ma Ka̱shile MalaꞋimili, yi ɗa̱i vi a kuciga va yaꞋan nu mpa? Mi ta̱ ufolu u nu, ka̱ta̱ vi neke mu atakaci ba.” ²⁹U danai nannai, adama a na Yesu u dana ta̱ ɗe wunla̱i u gbani-gbani wa u ka̱sa̱kpa̱ vuza va. Ayin n a̱bunda̱i wunla̱i u gbani-gbani wa u ci reme yi ta̱. Ka̱ta̱ uma e reme yi, a shiya yi n ikani e ekiye n ene. Amma u tsu kasa ta̱ ikani ya, ka̱ta̱ wunla̱i u gbani-gbani u loko yi a kubana e mere mu une.

³⁰Ɗa Yesu we ecei ni, “Yayi kula ku nu?”

Ɗa u danai, “Kotoro,” adama a na wunla̱i u gbani-gbani u yimkpa ta̱ wa̱ ni. ³¹Ɗa wunla̱i u gbani-gbani wa u folonoi Yesu, “Ka̱ta̱ vu uka tsu e kpenle ku zururu a kubana ba!”

³²Ushiga wu ngurusunu wi ta̱ lo ɗevu n a̱bunda̱i, a kalina lo a̱ ubuta̱ wu nsasan. Ɗa wunla̱i u gbani-gbani wa u folonoi Yesu va, u ka̱sa̱kpa̱ le a uwa punu a̱ ubuta̱ wu ngurusunu wa. Ɗa ta na u ka̱sa̱kpa̱ le. ³³Ɗa a̱ uta̱i punu a̱ ubuta̱ u vuza wa, ɗa a uwai punu a̱ ubuta̱ wu ngurusunu wa. Ɗa ushiga wu ngurusunu wa u gida̱la̱i punu a mala ma. Ɗa a̱ kuwa̱i punu.

³⁴Ana aza a na ishi a kinda ngurusunu ma enei nannai, ɗa a sumai ɗa a banai ɗa a̱ ka̱na̱i kudana uma punu a̱ likuci ya n i wawaꞋa ra̱ka̱. ³⁵Ɗa uma a̱ uta̱i a banai adama a na e eneke ka̱ci ke le ili ya. Ana a yawai, ɗa a cinai vuma vu na wishi n wunla̱i u gbani-gbani wa. A̱yi lo ida̱shi a asuvu e Yesu, n aminya uꞋuki, m ma̱riki ma̱ ni kpamu. Ɗa dem vi le a panai wovon. ³⁶Aza a na e enei ni, ɗa a danai uma uteku u na a̱ ta̱na̱ta̱ngi vuma va. ³⁷Ɗa uma a uɓon u nan lo wa dem, a danai Yesu u ka̱sa̱kpa̱ le uɓon wa. Adama a na i ta̱ a kupana wovon n a̱bunda̱i.

Ana Yesu u uwai a kpantsu, an wa laza, ³⁸ɗa vuma vu na a̱ uta̱ka̱i wunla̱i u gbani-gbani wa wa̱ ni, ɗa u folonoi Yesu, “Mi ta̱ a kuciga mo tono wu.” Amma ɗa u sa̱nga̱i ni. Ɗa u danai ni, ³⁹“Wala o kubono a kpaꞋa, vu dana uma ili i na Ka̱shile ka yaꞋankai nu.” Ɗa vuma va u banai a̱ likuci ya dem, ɗa u ka̱na̱i kudana uma ili i na Yesu u yaꞋankai ni dem.

Mekere ma Jayiru n vuka vu mbanaki

(Mat. 9:18-26; Mar. 5:21-43)

⁴⁰Ana Yesu u pasai o kubono upashi u mala, ɗa uma a rabasai ni, adama a na ishi ta̱ ɗe a kuvana yi. ⁴¹Vuma vi yoku ɗa kula ku ni ku ɗa Jayiru. A̱yi vuzagbayin ɗa ɗe a̱ kunu ka avasa. U yawai ɗa u kuɗa̱ngi e kelime ke Yesu, ɗa u folonoi ni u bana a kpaꞋa ku ni. ⁴²Adama a na maku me mekere ma̱ ni mi ta̱ ɗe ɗevu n ukpa̱. A̱yi wi ta̱ m maku me te ma na mi n a̱ya̱ kupa n e re.

Ana Yesu wi a kubana ɗe, ɗa uma a̱ ka̱na̱i koꞋuso yi. ⁴³Punu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma ka, vuka vi yoku vi ta̱ lo, vuza na wi o kusoꞋo atakaci n kulolo ku mpasa ali a̱ya̱ kupa n e re. [Wu una ta̱ ikebe i ni dem a̱ ubuta̱ wa aza a̱ a̱guma̱.] Amma babu vuza na u fuɗai u ta̱na̱ta̱ngi ni. ⁴⁴Ɗa wu uta̱i punu, ɗa u banai, ɗa u saꞋwai kocombo ka kuminya ke Yesu. Ɗa ta na kulolo ku mpasa ka ku shamgbai.

⁴⁵Ɗa Yesu u we ecei, “Yayi u saꞋwai mu?”

Aza a na i lo dem ɗa a nanai. Ɗa Biturusu u danai, “Vuzagbayin, uma n a̱bunda̱i i ta lo a kanzai nu. Ɗa kpamu i e kutecengu wu.”

⁴⁶Amma ɗa Yesu u danai, “Vuza u saꞋwa mu ta̱. N yeve ta̱ adama a na utsura wu uta̱ mu ta̱.”

⁴⁷Ana vuka va vi yevei i ta̱ e kuyeve yi, ɗa wu uta̱i, ikyamba e kujeꞋe. Ɗa u kuɗa̱ngi u Yesu, e kelime ka uma lo dem. Ɗa u danai Yesu ili i na i zuwai ɗa u saꞋwai kuminya ku ni, n uteku u na kpamu u potsoi. ⁴⁸Ɗa Yesu u danai ni, “Mekere ma̱ va̱, uneki u ka̱ɗu u nu u ɗa u ta̱na̱ta̱ngi nu. Laza m ma̱ta̱na̱.”

⁴⁹Yesu lo a kadanshi, ɗa vuza vu usuki u yawai, wu uta̱i ɗe a kpaꞋa ku Jayiru, vuzagbayin vu kunu ka avasa ka. Ɗa u danai ni, “Maku ma̱ nu ma̱ kuwa̱ ta̱. Ka̱ta̱ vo oꞋuso malum ma gbani ba.”

⁵⁰Amma ta na ɗa Yesu u panakai ni, ɗa u danai Jayiru, “Ka̱ta̱ vu pana wovon ba, neke ka̱ɗu ka̱ nu, wi ta̱ o kupotso.”

⁵¹Ana u yawai a kpaꞋa ka, u ka̱sa̱kpa̱ uma a uwa punu n a̱yi ba, sai Biturusu, n Yahaya, n Yakubu, koɓolo n esheku e mekere a, n a̱na̱ku. ⁵²Uma a na i lo dem, ɗa a̱ ka̱na̱i ma̱shi n una̱mgbuka̱tsuma̱, adama a̱ ukpa̱ u maku wa. Ɗa Yesu u danai le, “Ka̱sa̱kpa̱i ma̱shi ma, maku ma ukpa̱ u ɗa yi ba. Alavu a ɗa yi koci.”

⁵³Ɗa o zoꞋosoi ni, adama a na e yeve ta̱ maku ma ukpa̱ u ɗa yi. ⁵⁴Amma ɗa Yesu u remei ni kukiye, ɗa u ɗekei ni, “Maku ma̱ va̱, ɗenga̱.” ⁵⁵Ɗa wuma u ni u bonoi, ɗa u ɗenga̱i ta̱ra̱ka̱ci. Ɗa u dana le e neꞋe yi ilikulyaꞋa. ⁵⁶Ɗa isheku i ni i ka̱na̱i mereve, amma ɗa Yesu u danai le ka̱ta̱ a dana vuza ili i na u yaꞋin ba.

Yesu u suki mukumitoni n ni kupa ni n re

(Mat. 10:5-15; Mar. 6:7-13)

¹Ɗa Yesu u ɗekei Kupanazere a̱ ubuta̱ u te, ɗa u nekei le utsura n a̱bunda̱i, adama a na o loko wunla̱i u gbani-gbani ra̱ka̱, ka̱ta̱ o potsokpo kpamu uma. ²Ɗa u suki le a bana a̱ ka̱ra̱sa̱, adama a na a dana uma kadanshi ka̱ Ka̱shile n tsugono ci ni, ka̱ta̱ kpamu o potsokpo aza a mbanaki. ³Ɗa kpamu u danai, “Ka̱ta̱ i ɗika ili adama a nwalu a̱ ɗa̱ ba: ko kalangu, ko ujika ko ilikulyaꞋa, ko ikebe, ko motogu mo yoku kau ba. ⁴Ubuta̱ u na baci a isai ɗa̱ dem mayin, yongoi punu a kpaꞋa ka, ali kanna ka na yu uta̱i punu a̱ likuci ya. ⁵Ubuta̱ u na baci a isai ɗa̱ ba, ka̱sa̱kpa̱i likuci i nan lo ya. Ka̱ta̱ i ka̱pa̱tsa̱ lo kubuta̱ ku ene ku ɗa̱. Na lo va wo okpo ta̱ urotu we le.”9:5 A̱ ka̱pa̱tsa̱i kubuta̱ ku ene e le, adama a na o yotsongu a na a iwain ubuta̱ u nan lo ra̱ka̱, ali n kubuta̱ ka dem.

⁶Ɗa mukumitoni ma n lazai a kubana a̱ likuci likuci, n a danai uma Arabali a Singai, n o potsokpoi uma a̱ ubuta̱ dem.

Hiridu u ripula̱i

(Mat. 14:1-12; Mar. 6:14-29)

⁷Ana Hiridu Antiba, mogono ma̱ Ga̱lili, u panai ili i na yi lo, ɗa u ripula̱i. Adama a na aza o yoku a dana yi ta̱ Yahaya Vuza vu Kusumbu ka Akucina u ɗenga̱ ta̱ a̱ ukpisa̱. ⁸Aza o yoku a danai Iliya ɗa u bonoi. Aza o yoku a danai keneki ko yoku kaꞋa ka cau ka̱ ɗenga̱i n wuma. ⁹Ɗa Hiridu u danai, “M gbatya ta̱ ɗe kaci ka Yahaya. Amma yayi tamkpamu vuma vu nam pa vu na ci a kupana kadanshi ka̱ ni?” Ɗa u ka̱na̱i kula̱nsa̱ we ene Yesu.

Yesu u cuwa̱ta̱ngi uma a̱kpa̱n a tawun n ilikulyaꞋa

(Mat. 14:13-21; Mar. 6:30-44; Yah. 6:1-14)

¹⁰Ɗa azusuki a o bonoi, ɗa a danai Yesu ili i na a yaꞋin dem. Ɗa u ɗikai le, a lazai a kubana a̱ likuci i Besaida endeꞋen le. ¹¹Ana ka̱bunda̱i ka uma ka panai wi ta̱ lo, ɗa o tonoi ni. Ɗa u rabasai le, ɗa u yaꞋankai le kadanshi ko tsugono tsu Ka̱shile, ɗa u potsokpoi aza a mbanaki.

¹²Kanna ɗe a kubana kuyikpa̱, ɗa Kupanazere a banai wa̱ ni. Ɗa a danai, “Dana uma a bana a̱ likuci i wawaꞋa n ashina, a̱ la̱nsa̱ka̱ ka̱ci ke le ilikulyaꞋa n ubuta̱ u kasa, adama a na kpaꞋa ki lo ɗevu ba.”

¹³Amma ɗa Yesu u danai le, “A̱ɗa̱ neꞋi le ilikulyaꞋa.”

Ɗa a danai, “Ili i na ci n ɗa i ɗaɗa burodi vu tawun n adan e re. Vi ciga ta̱ tsu bana tsu tsula ilikulyaꞋa adama a uma a nam pa dem?” ¹⁴A̱ ka̱tsuma̱ ka uma a na i lo, ali a a yawa ta̱ a̱kpa̱n a tawun (5,000).

Ɗa Yesu u danai mukumitoni n ni, “Danai uma a a̱ da̱sa̱ngu uma amangerenkupa n kupa.” ¹⁵Ana mukumitoni ma n yaꞋin nannai, ¹⁶ɗa Yesu u ɗika burodi vu tawun va, n adan e re, ɗa u ɗengusa̱i a̱shi gaɗi, ɗa u cikpai Ka̱shile, ɗa u wansasai, ɗa u nekei mukumitoni n ni m peceke uma. ¹⁷Ɗa uma a dem a lyaꞋi, ɗa a̱ cuwa̱i. Ɗa a̱ ta̱ɗa̱i alyashi ali mbana kupa ni n re.

Biturusu u danai Yesu Kishi kaꞋa

(Mat. 16:13-19; Mar. 8:27-29)

¹⁸Kanna ke te, ana Yesu wi a kuyaꞋan kavasa endeꞋen ni, ɗa mukumitoni n ni m banai wa̱ ni. Ɗa we ecei le, “Yayi uma e ci ɗeke mu?”

¹⁹Ɗa a̱ ushuki, “Aza o yoku e ci ɗeke wu ta̱ Yahaya Vuza vu Kusumbu ka Akucina. Aza o yoku a dana avu ɗa Iliya. Aza o yoku tamkpamu a danai a̱ ka̱tsuma̱ ke eneki a cau ko yoku kaꞋa ka̱ ɗenga̱i n wuma.”

²⁰Ɗa we ecei le, “A̱ɗa̱ tamkpamu, yayi i danai mpa mi?”

Ɗa Biturusu u danai, “Avu ɗa Kirisiti Kishi vuza na Ka̱shile ka̱ suki.”

²¹Ɗa Yesu u danai le, ka̱ta̱ a dana vuza ba.

Yesu u dansai ukuna wu ukpa̱ u ni

(Mat. 16:20-28; Mar. 8:30—9:1)

²²Ɗa kpamu Yesu u doku u danai le, “Mpa Maku ma Vuma mi ta̱ o kusoꞋo atakaci, ka̱ta̱ kpamu nkoshi m gba̱ra̱gba̱ra̱ n iwan mu, n anan ganu vu gbagbaꞋin, nu nlum n Wila̱ feu. I ta̱ a kuna mu, amma a kanna ka tatsu, mi ta̱ a̱ kuɗenga̱.”

²³Ɗa u danai le dem, “Vuza na baci u cigai kutono mu dem, sai u iwan ka̱ci ka̱ ni ka̱ta̱ u ɗika kpamu maɗanga ma atakaci ma̱ ni, adama a na u tono mu ayin dem. ²⁴Aza a na baci i a kuciga a kisa wuma u le, i ta̱ a kunamba u ɗa. Aza a na baci a iwain wuma u le adama a̱ va̱, i ta̱ a̱ kuciya̱ u ɗa. ²⁵Vuza u ciya̱ baci ili ya aduniyan dem, ɗa u nambai wuma u ni, yi ɗa̱i u kuciya̱? ²⁶Uma i baci a kupana wono u va̱ n kadanshi ka̱ va̱, mpa Maku ma Vuma feu mi ta̱ a kupana wono u le, ayin a na baci m bonoi na n tsugbayin tsu va̱, n tsugbayin tsu Dada n tsa alingata a ciɗa. ²⁷Mi ta̱ a kudana ɗa̱, uma o yoku i ta̱ na, aza a na e kene ukpa̱ ba, sai e ene tsugono tsu Ka̱shile.”

A sabaꞋi ikyamba i Yesu

(Mat. 17:1-8; Mar. 9:2-8)

²⁸Ana kuden ku te ku lazai, ana u yaꞋin kadanshi ka, ɗa Yesu u ɗikai Biturusu, n Yahaya, n Yakubu, ɗa u lazai a kubana a kusan koɓolo n ele, adama a na u yaꞋan kavasa. ²⁹A̱yi a̱ ka̱tsuma̱ ka avasa, ɗa kuca̱n n a̱shi a̱ ni a sabaꞋi, n aminya a̱ ni dem, ɗa o bonoi wa̱ri pushe-pushe. ³⁰Gogo lo, ɗa uma e re o yoku a yawai lo, ɗa a̱ ka̱na̱i kadanshi n a̱yi. Ele ɗa Musa n Iliya, ³¹a kutasa langu-langu an kutashi ku gaɗi. Ɗa a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan kadanshi uteku u na u kuka̱sa̱kpa̱ aduniyan, n tsu na kpamu u kuta̱wa̱ wa shana a Urishelima. ³²Biturusu n aza a̱ ni i ta̱ alavu. Ana a̱ ɗenga̱i, ɗa e enei Yesu n tsugbayin ci ni. Uma e re a kpamu lo kashani n a̱yi. ³³Ana uma a i a kulaza, ɗa Biturusu u danai ni, “Vuzagbayin, u gaꞋan ta̱ an ci na. Ci yaꞋan a̱pa̱m a tatsu, ke te ka̱ nu, ke te ka Musa, ke te kpamu ka Iliya.” A̱yi ta na ketepu kaꞋa wi a kudansa. ³⁴A̱yi lo a kadanshi, ɗa egele a̱ uta̱i ɗe gaɗi an keleshu, ɗa ka palai le. Ɗa ta na mukumitoni ma m panai wovon ana keleshu ka ka palai le.

³⁵Ɗa ka̱la̱ka̱tsu ku uta̱i punu e keleshu ka, ka danai, “Na va Maku ma̱ va̱ maꞋa ma na n zagbai. Panakai ni.” ³⁶Ana ka̱la̱ka̱tsu ka ko kotsoi kuyaꞋan kadanshi, ɗa Yesu wo okpoi lo endeꞋen. Ɗa mukumitoni n ni m paɗai bini biꞋi, a dana vuza ili i na e enei ba.

Yesu u potsokpoi maku ma na mi n wunla̱i u gbani-gbani

(Mat. 17:14-18; Mar. 9:14-27)

³⁷Ana kayin ka asai, ɗa Yesu m mukumitoni n ni a cipa̱i a kusan ka, ɗa koɓolo ka uma ka banai ka cinai ni. ³⁸Ɗa vuma vi yoku vu lapai una̱ punu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma ka, “Malum, mi ta̱ ufolu u nu, la̱na̱ka̱ mu maku ma̱ va̱. A̱yi ɗa mu koci. ³⁹Wunla̱i u gbani-gbani u tso oꞋuso yi ta̱, ka̱ta̱ u ka̱na̱ yoroli n kagandalasa, ali kapufu ku uta̱ una̱ u ni. U tsu ka̱sa̱kpa̱ yi ba, ali ɗevu n kuna yi. ⁴⁰N folono ta̱ mukumitoni n nu n loko u ɗa, amma a fuɗa ba.”

⁴¹Yesu u danai, “A̱ɗa̱ uma a ugbawansuvu a ɗa, yi kpamu n uneki wa̱ a̱ɗu ba. Ali wanai ɗai n kuyongo n a̱ɗa̱? Ali wanai ɗai n kulyaꞋa kelime n kureme ka̱ɗu n a̱ɗa̱? Tuka̱i mu m maku ma na.”

⁴²Ana kolobo ka ki a kubana u Yesu, ɗa wunla̱i u gbani-gbani wa u ɗikai ni, ɗa u ɓasangi ni a iɗika ɗa u ka̱na̱i kagandalasa. Ɗa Yesu u ɓarangi u ɗa, ɗa u ta̱na̱ta̱ngi ni. Ɗa u ɗikai maku ma ɗa u nekei kesheku ka. ⁴³Uma dem a̱ ka̱na̱i mereve adama a utsura u Ka̱shile u na e enei.

Yesu u doki u yaꞋin kadanshi ku ukpa̱ u ni

(Mat. 17:22-23; Mar. 9:30-32)

Uma lo a kuyaꞋan mereve mi ili i na Yesu wi lo a kuyaꞋansa, ɗa u danai mukumitoni n ni, ⁴⁴“Ka̱ta̱ i cinukpa n ili i na mi a kudana ɗa̱ na ba. I ta̱ e kuneke Maku ma Vuma ma e ekiye a irala i ni.” ⁴⁵Amma mukumitoni n ni n yeve ili i na u ciya̱i ba. Adama a na i ɗa yi ta̱ usokongi we le, adama a nannai e kuyeve ba. Ɗa kpamu a panai wovon uteku u na e kece yi.

Vuzagbayin o tsugono tsu gaɗi

(Mat. 18:1-5; Mar. 9:33-40)

⁴⁶Ɗa kanananai ka̱ gita̱i a̱ ubuta̱ u mukumitoni n ni, ko yayi u kokpo vuzagbayin vi le. ⁴⁷Ɗa Yesu u yevei ili i na i e kusheshe punu a̱ a̱ɗu e le, ɗa u ɗikai maku, ɗa u zuwai ni ɗevu n a̱yi. ⁴⁸Ɗa u danai le, “Vuza na baci wi isai maku me kenu ma nam pa n kula ku va̱, wi isa mu ta̱ feu. Vuza na baci wi isai mu, wi isa ta̱ feu vuza na u suki mu. Vuza na baci de dem u bonokoi ka̱ci ka̱ ni an maku a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, a̱yi ɗa vuzagbayin.”

⁴⁹Ɗa Yahaya u danai, “Vuzagbayin, ce ene ta̱ vuma o kuloko wunla̱i u gbani-gbani n kula ku nu, ɗa tsu danai ni u ka̱sa̱kpa̱. Adama a na ta punu wi koɓolo n a̱tsu ba.”

⁵⁰U danai le dem, “Ka̱ta̱ i sa̱nka̱ yi ba. Vuza na baci wi a tsurala n a̱ɗa̱ ba, vuza ɗa̱ ɗa.”

Likuci i Samariya i iwain Yesu

⁵¹Ana ayin a̱ gita̱i kuyawa ɗevu a na a kubanka yi gaɗi, ɗa u zuwai ka̱ɗu ka̱ ni a kubana a Urishelima. ⁵²Ɗa u suki uma kelime ka̱ ni, aza a na a banai a̱ likuci yu uɓon u Samariya, adama a na o foɓusoko yi ili dem. ⁵³Amma uma a nan lo a kurabasa yi ba, adama a na a pana ta̱ a̱yi ta ɗe wi a kubana a Urishelima. ⁵⁴Ana mukumitoni n ni n re, Yakubu n Yahaya, e enei nannai, ɗa a danai, “Vuzagbayin, ko vi ciga ta̱ ci ɗeke akina a gaɗi, ka̱ta̱ a̱ ta̱wa̱ a una le?” ⁵⁵Ɗa Yesu u kpatalai, ɗa u ɓarangi le. ⁵⁶Ɗa a lazai a kubana a̱ likuci i yoku.

Kutono ku Yesu ki ta̱ n atakaci

(Mat. 8:19-22)

⁵⁷Ele lo a nwalu, ɗa vuma vi yoku vu banai u Yesu, u danai, “Mi ta̱ o kutono wu a̱ ubuta̱ u na baci vu banai dem.”

⁵⁸Yesu u danai ni, “Iranji yi ta̱ n angu, nnu kpamu i ta̱ n cikinda, amma mpa Maku ma Vuma† mi n ubuta̱ u na n kuzuwa kaci ka̱ va̱ ba.”

⁵⁹Ɗa u danai vuza yoku, “Tono mu.”

Ɗa vuma va u danai, “Vuzagbayin, yaꞋan biꞋi m bana n ciɗa̱ngu esheku a̱ va̱.”

⁶⁰Ɗa Yesu u danai ni, “Ka̱sa̱kpa̱ a̱kpisa̱ a̱ ciɗa̱mgba̱na̱i. Avu bana vu dana uma ukuna u tsugono tsu Ka̱shile.”

⁶¹Ɗa kpamu vuza yoku u danai, “Mi ta̱ o kutono wu, Vuzagbayin, amma yaꞋan m bana n dana aza a̱ va̱ biꞋi.”

⁶²Ɗa Yesu u danai ni, “Vuza na baci u remei ma̱ba̱ri ma anaka a kunima, ɗa u ka̱na̱i kula̱na̱ kucina̱, wi a kuyaꞋan ili i ma̱riki a̱ ubuta̱ u tsugono tsu Ka̱shile ba.”

Yesu u suki uma amangatatsunkupa n aza e re

¹Ana i nam pa i lazai, ɗa Vuzagbayin u zagbai uma o yoku amangatatsunkupa n aza e re,10:1 Iɗani i kuku i yoku i danai “70”. ɗa u suki le aza e re e re e kelime ka̱ ni a̱ likuci likuci ra̱ka̱ i na wa̱ kuta̱wa̱ wa bana. ²U danai le, “Ili i vikyaꞋa i yimkpa ta̱, amma aza a ulinga a̱ gusa̱ ta̱. Folonoi Vuzagbayin vu vikyaꞋa va u suku aza a ulinga a kashina ka. ³Banai, mi ta̱ a̱ kusuku ɗa̱ tsu muku mu nlala e mere ma̱ nkunzukunzu. ⁴Ka̱ta̱ i ɗika kazuwatsu, ko ujika, ko ataka o yoku ba. Ka̱ta̱ kpamu i shamgba ikya̱shi a uye ba.

⁵“Ayin a na baci yi a kuꞋuwa a kpaꞋa, i dana biꞋi, ‘Ma̱ta̱na̱ a kpaꞋa ku nam pa.’ ⁶Vuza vu ma̱ta̱na̱ wi baci punu, ma̱ta̱na̱ ma̱ ɗa̱ mi ta̱ o kuyongo n a̱yi. Vuza vu ma̱ta̱na̱ wi baci punu ba, maꞋa mi ta̱ o kubono wa̱ ɗa̱. ⁷Ka̱ta̱ i ka̱na̱ kusabaꞋasa kpaꞋa ba, amma shamgbai a kpaꞋa ku nan lo ka. I lyaꞋa ka̱ta̱ kpamu i soꞋo ili i na e nekei ɗa̱ dem, adama a na u gaꞋan ta̱ kayaꞋin ku ulinga u ciya̱ katsupu ka̱ ni punu.

⁸“Vu uwa baci a̱ likuci, ɗa a isai nu, lyaꞋa ili i na a̱ tuka̱i nu dem. ⁹Potsokpo aza a mbanaki a na i lo, ka̱ta̱ vu dana le, ‘Tsugono tsu Ka̱shile ci yawa ta̱ ɗevu n a̱ɗa̱.’ ¹⁰Amma i uwa baci a̱ likuci, ɗa a isai ɗa̱ ba, uta̱i a uye, ka̱ta̱ i dana, ¹¹‘Ko kubuta̱ ku likuci ku ɗa̱ ku na ku kaɓai ene a̱ tsu, ci ta̱ a̱ kuka̱pa̱tsa̱ ku ɗa adama a̱ ɗa̱. Ka̱ta̱ kpamu i yeve, tsugono tsu Ka̱shile ci yawa ta̱ ɗevu.’ ¹²N dana ɗa̱, a kanna ka afada Ka̱shile ki ta̱ a kulaꞋa n kupana asuvayali o Sodom an wa pana asuvayali a̱ ɗa̱!”

Likuci i na i kpa̱ɗa̱i kuneke a̱ɗu e le

(Mat. 11:20-24)

¹³Yesu u lyaꞋi kelime, “Atakaci i ta̱ a kuvana ɗa̱, aza o Korasinu m Besaida! Ili i mereve i na a yaꞋankai ɗa̱, ishi baci a yaꞋanka i ɗa Taya n Sida, ishi ta̱ a̱ kushika̱ ɗe unushi u le m megeshe, o kuyongo n akashi n kokomo adama a una̱mgbuka̱tsuma̱. ¹⁴Amma a̱ ubuta̱ wa afada, u laꞋa ta̱ a takacika ɗa̱ n a̱bunda̱i, an a takacika Taya n Sida. ¹⁵A̱ɗa̱ kpamu aza a Kafarnahum, i ta̱ a̱ kuɗengusa̱ ɗa̱ ali a kubana gaɗi? A̱Ꞌa̱, yi ta̱ a kuꞋuwa ɗaka vu kpenle ka̱ a̱kpisa̱.

¹⁶“Vuza na baci u panakai ɗa̱, wi ta̱ a kupanaka mu feu. U iwan ɗa̱ baci, u iwan mu ta̱ feu. Amma vuza na baci u iwan mu, u iwan ta̱ vuza na u suki mu kpamu.”

Ɗa a lazai a banai ta na.

Uboni u uma amangatatsunkupa n aza e re a

(Mat. 11:25-27; Mat. 13:16-17)

¹⁷Uma amangatatsunkupa n aza e re a nan lo o bonoi m ma̱za̱nga̱, ɗa a danai Vuzagbayin, “Ali n wunla̱i u gbani-gbani dem u panakai tsu, adama a kula ku nu.”

¹⁸Ɗa Yesu wu ushuki, “Me ene ta̱ MalyaꞋi† a̱ kuyikpa̱ tsu ulaɗi u na wu uta̱i gaɗi. ¹⁹N neke ɗa̱ ta̱ utsura u na i kudasa oko n adyaɓu. Ka̱ta̱ kpamu i lyaꞋa utsura u vurala vu ɗa̱ vu nan lo, babu ili i na i kusaꞋwa ɗa̱. ²⁰Ka̱ta̱ i yaꞋan ma̱za̱nga̱ an wunla̱i u gbani-gbani u panakai ɗa̱ ba, amma yaꞋin ma̱za̱nga̱ ka̱u a na ula a̱ ɗa̱ a yaꞋin uɗani na ɗe gaɗi.”

²¹Ayin a nan lo a, Yesu a̱yi m ma̱za̱nga̱ n a̱bunda̱i n Ayinviki a̱ Ka̱shile, ɗa u danai, “N cikpa wu ta̱, Dada, Vuzavaguɗu vu gaɗi n iɗika, adama a na vu sokongu ta̱ ili i nam pa a̱ ubuta̱ wa aza a ugboji n aza a na i n kuyeve, ɗa vu uta̱ka̱i i ɗa a̱ ubuta̱ wa aza a na i an muku. E, ta nannai Dada, adama a na ɗaɗa u yokpoi nu.

²²“Ili ra̱ka̱ Dada vu va̱ u neke mu ta̱ i ɗa. Babu vuza na u yevei Maku, sai Esheku endeꞋen, babu kpamu vuza na u yevei Esheku a, sai Maku ma endeꞋen, koɓolo n aza a na Maku ma ma zagbai u dansa ukuna u ni.”

²³Ɗaɗa u kpatalai a̱ ubuta̱ wu mukumitoni n ni, ɗa u dansai n ele endeꞋen le paki, “Una̱singai u ɗa wa̱ a̱shi a na e enei ili i na ye enei. ²⁴N dana ɗa̱ eneki nu ngono n a̱bunda̱i a cigai e ene ili i na ye enei, amma e ene i ɗa ba. Ka̱ta̱ kpamu a pana ili i na i panai, amma a pana i ɗa ba.”

Agisana a vuza vu Samariya vu singai

²⁵Kanna ke te, keyevi ka̱ Wila̱† u ɗenga̱i kashani o kukondo Yesu. Ɗa we ecei, “Malum, yi ɗa̱i n kuyaꞋan adama a na n ciya̱ wuma u na u kukotso ba?”

²⁶Ɗa wu ushuki, “Yi ɗa̱i yi uɗani a katagarda ka Wila̱? Nini ɗai vi ci kece kaꞋa?”

²⁷Ɗaɗa wu ushuki, “Ciga Vuzavaguɗu Ka̱shile ka̱ nu n ka̱ɗu ka̱ nu ra̱ka̱, n wuma u nu, n utsura u nu, m ma̱riki ma̱ nu dem. Vi ciga kpamu vuza nu tsu ka̱ci ka̱ nu.”10:27 K.Wil. 6:5; A.Gan. 19:18.

²⁸Yesu u danai, “Vu ushuku ta̱ derere. YaꞋan nahannai, adama a na vi yongo n wuma.”10:28 A.Gan. 18:5.

²⁹Amma adama a na u ciga ta̱ wa lapula ka̱ci ka̱ ni, ɗa we ecei Yesu, “Yayi tamkpamu vuza va̱?”

³⁰Ɗa Yesu u danai, “Vuma vi yoku ɗa wu uta̱i a Urishelima a kubana e Jeriko, ɗa u uwai e ekiye a aza a̱ ma̱ga̱la̱ka̱. O foɗoi ni ntogu, ɗa a lapai ni, ɗa a lazai, a̱ ka̱sa̱kpa̱i ni ulimi, wuma feu e ekiye a̱ Ka̱shile. ³¹Ganu vi yoku a̱yi a kuwala a uye wa, ana we enei vuma va, ɗa u katsukpai ni, ɗa u lazai. ³²Ɗa vuza vi Levi feu ana u walai lo, ɗa we enei vuza va, ɗa u katsukpai daꞋin. ³³Amma vuza vu Samariya a̱yi a nwalu, ɗa u yawai a̱ ubuta̱ u na vuza va wi. Ana we enei ni, ɗa u panai asuvayali a̱ ni. ³⁴U banai u vuza va, ɗa wa alasai ni untsu a, u sukumakai ni kpamu maniꞋin ma̱ a̱guma̱. Ɗa u kumbakai ni a majaki ma̱ ni ma, ɗa u ɗikai ni sai a kpaꞋa ko omoci, adama a na a yaꞋan ciba ci ni. ³⁵Ana kayin ka asai, u ɗikai ikebe10:35 La̱na̱ a kaci ku udani “Ikebe”, punu ɗe ka̱ta̱ vu la̱na̱ “Dinari” a̱ Ubuta̱ wi ili i Kuyeve. i re, ɗa u nekei vuza vu kpaꞋa ko omoci va. U danai, ‘YaꞋan ciba ci ni. Ayin a na baci m bonoi, mi ta̱ e kuneke wu ra̱ka̱ ili i na vu unai.’ ”

³⁶Ɗa Yesu we ecei ni, “A̱ ka̱tsuma̱ ka uma a tatsu a, yayi vi sheshei wi vuza vu singai vu vuza na u uwai e ekiye a aza a̱ ma̱ga̱la̱ka̱ a?”

³⁷Ɗa keyevi ka̱ Wila̱ ka, ku ushuki, “Vuza na u panai asuvayali a̱ ni.”

Yesu u danai ni, “Bana feu vi yaꞋan nannai.”

A kpaꞋa ku Marta m Meri

³⁸An Yesu wi a uye m mukumitoni n ni, ɗa a banai a̱ likuci i vuka vu na e ci ɗeke Marta, vuza na u ka̱sa̱kpa̱i le a uwa a kpaꞋa ku ni. ³⁹Wi ta̱ n vangu vi ni vi yoku e ci ɗeke Meri,† vuza na u da̱sa̱ngi a iɗika a asuvu e Yesu a kupana ili i na Yesu wi a kudansa. ⁴⁰Amma Marta ofoɓuso a ɗikai ni kayayan. U ta̱wa̱i wa̱ ni, ɗa we ecei, “Vuzagbayin, vi keɓece ba, a na vangu vu va̱ vu ka̱sa̱kpa̱i mu n yaꞋan ulinga endeꞋen va̱? Dana yi u ɓa̱nka̱ mu.”

⁴¹Vuzagbayin wu ushuki, “Marta, Marta, vi ta̱ n ka̱ɗu una̱mgbi adama a̱ ili n a̱bunda̱i kpamu. ⁴²Amma ili i te i ɗa koci i laꞋi n ugaꞋin. Meri u zagba ta̱ ili i na i laꞋakai ni, babu ta na feu vuza na u kisa yi i ɗa.”

Yesu u yotsongushi le kuyaꞋan ka avasa

(Mat. 6:9-13; Mat. 7:7-11)

¹Kanna ke te, Yesu a kuyaꞋan kavasa a̱ ubuta̱ u yoku. Ana u kotsoi, ɗa makumitoni mo yoku me ecei ni, “Vuzagbayin, yotsongusu tsu kuyaꞋan ka avasa uteku u na Yahaya u yotsongushi mukumitoni n ni.”

²Ɗaɗa u danai le, “Yi baci a kuyaꞋan kavasa, i dana:

‘Dada, yaꞋan ci cikpa kula ku nu.

Zuwa tsugono tsu nu tsu ta̱wa̱ na a aduniyan.

³Neke tsu ilikulyaꞋa i na ci a kuciga anana.

⁴Cinukpaka tsu unushi u tsu, uteku u na ci ci cinukpaka aza a na a nusakai tsu.

Ka̱ta̱ vu banka tsu a̱ ubuta̱ u kukondo ba.’ ”

⁵Ɗa u danai le kpamu, “Vuza yoku vu ɗa̱ wi baci n ka̱ja̱Ꞌa̱, ɗa u banai wa̱ ni n kayin, ɗa u danai, ‘Ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ va̱, kopuku mu burodi vu tatsu. ⁶Adama a na komoci ko yoku ka̱ cipa̱ ta̱ wa̱ va̱. Mi ta na n ili i na n kuneke yi u lyaꞋa ba.’

⁷“Ɗaɗa vuza na wi punu a asuvu a, ɗa wu ushuki, ‘Ka̱ta̱ vu takacika mu ba. Utsutsu u yaꞋan ta̱ ɗe ugbaguri, muku n va̱ kpamu a lata ta̱ ɗe a kajiba na nu mpa. Mi a kufuɗa kuɗenga̱ ka̱ta̱ n neke ɗa̱ ili ba.’ ⁸N dana ɗa̱, ko wi a kufuɗa kuɗenga̱ ka̱ta̱ u neke yi burodi va adama a na wi ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ ni ba, amma adama a uteku u na u lyaꞋi kelime n kutakacika yi, wi ta̱ a̱ kuɗenga̱, ka̱ta̱ u neke yi ili i na u cigai dem.

⁹“YaꞋan n dana ɗa̱: Folonosoi, e kuneke ɗa̱ ta̱. La̱nsa̱sa̱i, ya̱ kuciya̱ ta̱. Ka̱la̱sa̱i utsutsu, a̱ kuɓa̱yuwa̱ka̱ ɗa̱ ta̱. ¹⁰Vuza na baci dem wi o kufolonoso, u kisasa ta̱. Vuza na wi a̱ kula̱nsa̱sa̱, u kuciya̱sa̱ ta̱. Vuza na kpamu wi a̱ kuka̱la̱sa̱ utsutsu wa, a̱ kuɓa̱yuwa̱sa̱ka̱ yi ta̱.

¹¹“Kesheku ke ne kaꞋi, maku ma̱ ni mo folono yi baci kadan, ka̱ta̱ u neke yi koko?11:11 Iɗani i kuku i yoku i doku ta̱, “U folono wu baci burodi, vi ta̱ e kuneke yi katali?”¹²Ko u folono yi baci kokowo, ka̱ta̱ u neke yi kudyaɓu? ¹³A̱ɗa̱ na yi uma a gbani-gbani i yevei kuneke muku n ɗa̱ ili i singai. Esheku a̱ ɗa̱ a na i gaɗi tamkpamu, a laꞋa ta̱ biꞋi, wi ta̱ ufoɓushi ka̱u adama a na u neke aza a na o folonoi ni Ayinviki a̱ Ka̱shile!”

Yesu m BaꞋalzabu

(Mat. 12:22-30; Mar. 3:20-27)

¹⁴Kanna ke te, Yesu wu uta̱ka̱i n wunla̱i u gbani-gbani† u tsubebe. Ana wunla̱i u gbani-gbani wa u lazai, vuza na wi ishi kebebe ka ɗa u dansai. Ɗa koɓolo ka uma ka yaꞋin mereve. ¹⁵Amma aza o yoku e le a danai, “Wi ta̱ o kuloko wunla̱i u gbani-gbani n utsura u BaꞋalzabu† mogono ma̱ wunla̱i u gbani-gbani.” ¹⁶Aza o yoku o kondoi ni o kufolono yi u yaꞋanka le urotu u na wu uta̱i gaɗi.

¹⁷Yesu u yevei ili i na e kusheshe, ɗa u danai le, “Tsugono tsu na baci ci pecuki ka̱ci ka̱ ni, ci ta̱ a̱ kukuwa̱. KpaꞋa ku na baci kpamu ku pecuki ka̱ci ka̱ ni ki ta̱ a̱ kuyikpa̱. ¹⁸MalyaꞋi me pecuku baci ka̱ci ka̱ ni, nini ɗai tsugono ci ni tsa kushamgba? N dana ta̱ ili i nam pa ya, adama a na a̱ɗa̱ i dana ta̱ n loko ta̱ wunla̱i u gbani-gbani wa n utsura u BaꞋalzabu. ¹⁹Gogo na, mu uta̱ka̱ baci wunla̱i u gbani-gbani n utsura u BaꞋalzabu, n utsura we ne u ɗai tamkpamu otoni a̱ ɗa̱ o tsu lokoko? To, na lo va, ele i ta̱ a̱ kilukpa̱ ɗa̱ adama a ili i na i danai. ²⁰Amma n loko baci wunla̱i u gbani-gbani n utsura u Ka̱shile, tsugono tsu Ka̱shile tsu ta̱wa̱ ta̱ wa̱ ɗa̱ ta na.

²¹“Vuza vu utsura n yunatsu i gbayin u shamgba baci a kinda kpaꞋa ku ni, ucanuku u ni ra̱ka̱ u kuyongo ta̱ m ma̱ta̱na̱. ²²Amma vuza yoku vu na u laꞋi ni n utsura wi ta̱ a kisa yunatsu i na wi a kuyaꞋanka a̱ra̱ɗi a, ka̱ta̱ u ɗika ucanuku wa.

²³“Vuza na wi koɓolo nu mpa ba, wi ta̱ a tsurala nu mpa. Vuza na baci u ɓa̱nga̱i mu kuɓolongu ba, wi ta̱ a kuwacuwa.

Uboni u wunla̱i u gbani-gbani

(Mat. 12:43-45)

²⁴“Wunla̱i u gbani-gbani wu uta̱ baci u vuza, u tsu tono ta̱ n ubuta̱ u na wi babu mini a̱ kula̱nsa̱ ubuta̱ u kuvuka, amma u kuciya̱ u ɗa ta na ba. Ka̱ta̱ ta na u dana, ‘Mi ta̱ o kubono a kpaꞋa ku na mi ishi.’ ²⁵Ayin a na baci u yawai, wi ta̱ a kucina kpaꞋa ka upura̱ngi, n wadani kpamu derere. ²⁶Ka̱ta̱ u bana u doku wunla̱i u gbani-gbani kpamu ali uma e cindere, aza a na kpamu a laꞋi ni n wuya-wuya, ka̱ta̱ a uwa punu o yongo. Ka̱ta̱ atakaci a vuza nan lo, a laꞋa uteku u na i ishi n ugiti.”

²⁷An Yesu wi a kadanshi ki ili i nan lo, ɗa vuka punu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma ka, u ɗengusa̱i ka̱la̱ka̱tsu, “Una̱singai u ɗa̱ wa̱ a̱na̱vu a na a matsai nu, ɗa o woꞋi nu.”

²⁸Ɗa wu ushuki, “Amma una̱singai u laꞋa ta̱ a kubana wa aza a na a panai kadanshi ka̱ Ka̱shile, ɗa o tonoi kaꞋa.”

Agisana a Yunusa

(Mat. 12:38-42; Mar. 8:11-12)

²⁹Ana koɓolo ka uma ka, ko doki, ɗa Yesu u danai, “Uma a anana a gbani-gbani a ɗa. A cigai urotu u mereve, amma ko u te a̱ kuciya̱ ba, sai u keneki Yunusa† koci. ³⁰Tsu na Yunusa wo okpoi urotu u Niniva,† ta kpamu Maku ma Vuma u kokpo u uma a anana a nam pa nannai. ³¹Mogono ma vuka me Sheba mi ta̱ a̱ kuɗenga̱ a̱ ubuta̱ wa afada n uma a anana a nam pa, ka̱ta̱ u neke le unushi. Wu uta̱ ta̱ daꞋin ka̱u adama a na we ene kuyeve ku Sulemanu. Gogo na kpamu vuza na u laꞋi Sulemanu† wi ta̱ na. ³²Uma a Niniva i ta̱ a̱ kuɗenga̱ kashani a kanna ka afada n uma a anana a nam pa, ka̱ta̱ e neke le unushi. Adama a na ele a̱ shika̱ ta̱ unushi u le a̱ ubuta̱ u kadanshi ka Yunusa. Gogo na ta na vuza na u laꞋi Yunusa wi ta̱ na.

Kutashi ki ikyamba

(Mat. 5:15; 6:22-23)

³³“Babu vuza na kudyaɓa ma̱kuni, ka̱ta̱ u sokongu maꞋa ko u zuwa ɗaka vu kasasu. Sai a zuwa maꞋa gaɗi vu kashamkpatsu ka̱ ni, ka̱ta̱ vuza na wi a kuꞋuwa dem we ene kutashi. ³⁴A̱shi a̱ nu a ɗa kutashi ki ikyamba ku nu. A̱shi a̱ nu a gaꞋan baci, ikyamba i nu ra̱ka̱ yi ta̱ n kutashi. Amma a gaꞋan baci ba, ikyamba i nu ra̱ka̱ yi ta̱ a kuyaꞋan n ka̱yimbi. ³⁵La̱na̱ biꞋi ko kutashi ku na ki a̱ nu ka̱yimbi kaꞋa. ³⁶Adama a nannai, ikyamba i nu ra̱ka̱ yi baci n kutashi, babu kakambu ko yoku ka na ki n ka̱yimbi. U kuyaꞋan ta̱ n kutashi gbende, tsu na kutashi ku ma̱kuni ku tsu akana wu hawun.”

Yesu u dansukai Afarishi nu nlum n Wila̱

(Mat. 23:1-36; Mar. 12:38-40)

³⁷Ayin a na Yesu u kotsoi kadanshi, ɗa Kafarishi ka banuki ni kulyaꞋa ki ilikulyaꞋa. Ɗa u banai a kpaꞋa ku ni ka, ɗa u da̱sa̱ngi kulyaꞋa. ³⁸Amma ana Yesu u kpa̱ɗa̱i kusaꞋa ekiye kafu u lyaꞋa, ɗa Kafarishi ka ka yaꞋin mereve.

³⁹Ɗa Vuzagbayin u danai ni, “A̱ɗa̱ Afarishi, i tsu za̱Ꞌa̱ ta̱ nkoꞋo nu nvene pulai koci, amma punu a̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱, sai ulyopi n kagbani-gbani. ⁴⁰A̱ɗa̱ alau a ɗa! A̱yi vuza na u yaꞋin pulai, a̱yi ɗa kpamu u yaꞋin asuvu ba? ⁴¹Amma neke aza a unambi ili i na yi e mevene, adama a na ili ra̱ka̱ i nu yo okpo babu ka̱biꞋin.

⁴²“Atakaci i ta̱ a kuvana ɗa̱ Afarishi, adama a na i neke ta̱ Ka̱shile ili i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ki ili i na i ciya̱i dem, ali n ili kenkeꞋen i mavaꞋan ma kusan n igeɓetsu. Amma i kpa̱ɗa̱i kukeɓece n kindana uma derere n ucigi u Ka̱shile. I gita̱i kuyaꞋan kasingai ka nam pa, amma ka̱ta̱ i ka̱sa̱kpa̱ ili i na yi ishi a kuyaꞋansa ba.

⁴³“Atakaci i ta̱ a kuvana ɗa̱, Afarishi adama a na i laꞋa ta̱ n kuciga ida̱shi i tsugbayin a̱ unu a avasa, n ikya̱shi i tsugbayin yi baci a kuꞋuwa e kuden.

⁴⁴“Atakaci i ta̱ a kuvana ɗa̱, adama a na yi ta̱ tsa asaun a na i babu urotu a̱ ubuta̱ u ka̱ciɗa̱, ali uma a wala gaɗi vi le babu kuyeve.”

⁴⁵Keyevi ka̱ Wila̱ ko yoku ka danai ni, “Malum, ana vu danai ili i nam pa ya, vi shika tsu ta̱ dem.”

⁴⁶Yesu wu ushuki, “Atakaci i ta̱ a kuvana ɗa̱ feu, a̱ɗa̱ eyevi a̱ Wila̱, adama a na i tsu zuwaka ta̱ uma ucanuku wa̱ a̱miki u na a kufuɗa kuɗika ba. A̱ɗa̱ kpamu n ka̱ci ka̱ ɗa̱ ko n ka̱jivu ke te ya̱ kuɓa̱nka̱ le kuɗika ba.

⁴⁷“Atakaci i ta̱ a kuvana ɗa̱, yi o kufoɓuso asaun e eneki a na ikaya i ɗa̱ yu unai ɗe m megeshe. ⁴⁸A̱ɗa̱ yi a kupana uyoꞋo n ili i na ikaya i ɗa̱ i yaꞋin, a unai eneki, a̱ɗa̱ tamkpamu i foɓusokoi le asaun mayin. ⁴⁹Adama a nannai, Ka̱shile n kuyeve ku ni u danai ɗa̱, ‘Mi ta̱ a̱ kusuku le eneki n azusuki, aza o yoku a una, ka̱ta̱ e neke aza o yoku atakaci.’ ⁵⁰Adama a nannai, uma a anana a nam pa a kuɗika ta̱ unushi wu mpasa u eneki wa ra̱ka̱ a na a unai ali n ayin a̱ ugiti wa aduniyan. ⁵¹A̱ gita̱ a mpasa n Habila† a kubana n Zakariya vuza na a unai e mere ma katalikalyuka o Mololo ma Ciɗa.11:51 Inda Ululu a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin a kapashi ku uteku. E, n dana ɗa̱, uma a anana a nam pa i ta̱ a kuɗika unushi u le ra̱ka̱.

⁵²“Atakaci i ta̱ a kuvana ɗa̱ eyevi a̱ Wila̱, adama a na i ɗika ta̱ ɗe kagbaguratsu ke kuyeve. A̱ɗa̱ a̱ ka̱ci ka̱ ɗa̱ i uwa ba, i ka̱sa̱kpa̱ kpamu aza a na a cigai kuꞋuwa a uwa ba.”

⁵³Ana Yesu u ka̱sa̱kpa̱i ubuta̱ u nan lo, ɗa Afarishi nu nlum n Wila̱ a̱ ka̱na̱i kula̱nsa̱ tsu na a̱ kuka̱na̱ yi. Ɗa a̱ ka̱na̱i kuyaꞋanka yi keci n a̱bunda̱i ku gbagbaꞋin, ⁵⁴adama a na a̱ ciya̱ a̱ ka̱na̱ yi n ili i na u kudansa.

KuyaꞋan cicoꞋo adama a aza a kapalaka̱shi

(Mat. 10:26-27)

¹Ka̱bunda̱i ka uma a̱kpa̱n a̱kpa̱n ka banai u Yesu, ali ɗa a̱ ka̱na̱i madasanai uteku u le. Ɗa Yesu u danai mukumitoni n ni, “YaꞋin cicoꞋo mayin adama a kusasu ka Afarishi, adama a na ku ɗaɗa kapalaka̱shi ke le. ²Ili i na baci a palai dem i ta̱ a kupalukpa i ɗa. Ili i na yi usokongi dem i ta̱ a̱ kuta̱ka̱ i ɗa. ³Ili i na vu dansai a̱ ka̱yimbi dem i ɗa yi ta̱ a̱ kuta̱ e keteshe. Ili i na vu dansai n yemeni dem a̱ kunu, i ta̱ a kusala i ɗa, ka̱ta̱ a dansa i ɗa n kacaꞋa.

Vuza na a kupana wovon u ni

(Mat. 10:28-31)

⁴“Mi ta̱ a kudana ɗa̱, a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ va̱, ka̱ta̱ i pana wovon wa aza a na a kuna ikyamba ba. I o kudoku a fuɗa a yaꞋan ili i yoku ba. ⁵Mi ta̱ o kuyotsongu ɗa̱ vuza na i a kupana wovon u ni: Panai wovon u Ka̱shile vuza na u kuna ikyamba, ka̱ta̱ kpamu u taɗuku wu a kpaꞋa ka akina. Mayun a̱yi ɗa u gaꞋin i pana wovon u ni. ⁶Ashe ashamgbaɗi a tawun a ɗa e ci denge iyum i re12:6 La̱na̱ a kaci ku udani “Ikebe”, punu ɗe ka̱ta̱ vu la̱na̱ “Asariyon” a̱ Ubuta̱ wi ili i Kuyeve. ba? Amma babu kashamgbaɗi ka na Ka̱shile ka cinukpai. ⁷Ko ka̱nji ka kaci ka̱ nu ka ki ta̱ ukeci. Ka̱ta̱ i pana wovon ba, i laꞋa ta̱ biꞋi ashamgbaɗi ka̱u.

Kudansa mayun adama e Yesu ko kuꞋiwan yi

(Mat. 10:32-33; 12:32; 10:19-20)

⁸“Mi ta̱ kudana ɗa̱, aza a na a̱ uta̱i e keteshe, ɗa a yaꞋin kadanshi ka̱ va̱, mpa Maku ma Vuma feu mi ta̱ a kuyaꞋanka le nannai e kelime ka alingata a̱ Ka̱shile. ⁹Amma aza a na a iwain mu e keteshe, mpa Maku ma Vuma feu mi ta̱ a kuꞋiwan le e kelime ka alingata a. ¹⁰Vuza na baci u nusakai Maku ma Vuma i ta̱ a kufuɗa a cinukpaka yi n unushi u ni. Amma vuza na baci u yaꞋin kadanshi ki ishikushi wa Ayinviki a̱ Ka̱shile a kucinukpaka yi n unushi u ni ba.

¹¹“A banka ɗa̱ baci a̱ ubuta̱ wa afada a̱ unu a avasa ko a̱ ubuta̱ wa aza o tsugono, ka̱ta̱ ka̱ɗu ka̱ ɗa̱ ka̱ muɗa̱, adama a ili i na i kudansa ba. ¹²Adama a na Ayinviki a̱ Ka̱shile i ta̱ o kuyotsongu ɗa̱ ili i na i kudansa a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nan lo a.”

Agisana a kalau ka vuza vu uciyi

¹³Vuma vi yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka uma ka u danai Yesu, “Malum, dana vuza va̱ u pece nu mpa uciyi u na esheku a̱ tsu a̱ kuwa̱i a̱ ka̱sa̱kpa̱ka̱i tsu.”

¹⁴Yesu u danai ni, “Ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ va̱, yayi u zuwai mu mo okpo keyevikafada ka̱ ɗa̱ ka na n kupeceke ɗa̱ uciyi?” ¹⁵Ɗa u danai uma a na i lo va dem, “U gaꞋan ta̱ i yaꞋan cicoꞋo, ka̱ta̱ i yaꞋan ulyopi n ili i uma ba. Ili i bura wuma u ɗa̱ n uciyi ba.”

¹⁶Ɗa Yesu u danai agisana a nam pa: “Vuza vu uciyi vi yoku vu ɗa. Vuza na kashina ka̱ ni ka matsai n a̱bunda̱i. ¹⁷Ɗa u ka̱na̱i kusheshe n ka̱ci ka̱ ni, ‘Mi n ubuta̱ u na ma kuzuwa ilya i va̱ ba. Yi ɗa̱i ma kuyaꞋan? ¹⁸Ili i na ma kuyaꞋan i ɗaɗa na, yaꞋan m ɓoso mpon n va̱ dem, ka̱ta̱ m maꞋa m gbagbaꞋin a̱ ubuta̱ u na ma kuzuwa ilya ya n ili i na i buwai. ¹⁹Ka̱ta̱ n dana ka̱ci ka̱ va̱, “Vuma vu uciyi, vi ciya̱ ta̱ ili i singai ya adama a̱ a̱ya̱ n a̱bunda̱i. Yongo mayin, lyaꞋa ka̱ta̱ vu soꞋo adama a na vu pana uyoꞋo.” ’

²⁰“Amma ɗa Ka̱shile ka danai ni, ‘Avu kalau! Anana n kayin ka nam pa i ta̱ a kuciga wuma u nu. Ka̱ta̱ ce ene ko yayi u kulyaꞋaka wu ili i na vi ciya̱i va.’ ”

²¹Ɗa Yesu u danai, “Ta aza a na i o kuɓolonguku ka̱ci ke le uciyi i nannai, amma i n uciyi a̱ ubuta̱ u Ka̱shile ba.”

Neke ka̱ɗu ka̱ nu a̱ ubuta̱ u Ka̱shile

(Mat. 6:25-34)

²²Ɗa Yesu u danai mukumitoni n ni, “Ka̱ta̱ yo oꞋuso ka̱ci ka̱ ɗa̱ adama a ili i na i kulyaꞋa, ko akashi a na i kuꞋuka a ikyamba i ɗa̱ ba. ²³Wuma u ɗa̱ u laꞋa ta̱ ilikulyaꞋa, ikyamba i ɗa̱ kpamu i laꞋa ta̱ akashi. ²⁴La̱na̱i agawun: a̱ ci ca̱Ꞌa̱ ba, ko a kyaꞋa, i kpamu n ubuta̱ u kuzuwa ilikulyaꞋa ko mpon ba. Amma Ka̱shile ke ci neke le ta̱ ilikulyaꞋa. A̱ɗa̱ i laꞋa ta̱ nnu. ²⁵A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, yayi u koꞋuso ka̱ci ka̱ ni, ka̱ta̱ u fuɗa kudoku ayin a wuma u ni? ²⁶Ana ya kufuɗa ya yaꞋan ili i kenu i nam pa ba, yi ɗa̱i kpamu yi o koꞋuso ka̱ci ka̱ ɗa̱ adama a ili i na i buwai?

²⁷“Indanai biꞋi uteku u na a̱pa̱lu o tsu gbonguro. A ci yaꞋan ulinga, ko a yaꞋanka ka̱ci ke le aminya ba. YaꞋan n dana ɗa̱, ko Mogono Sulemanu n uciyi u ni dem wi n aminya a na a yawai tsuloboi tsa̱ a̱pa̱lu a nam pa ba. ²⁸Ka̱shile kaꞋa ka̱ tsu la̱na̱ mita̱ ma na mi anana, ka̱ta̱ mkpaꞋa kpamu o songu le. A̱yi wi ta̱ a kufuɗa wa̱ la̱na̱ ɗa̱ ali u laꞋa nannai. A̱ɗa̱ aza a uneki wa̱ a̱ɗu u kenu! ²⁹Ka̱ta̱ yo oꞋuso ka̱ci ka̱ ɗa̱ adama a ili i na i kulyaꞋa ka̱ta̱ i soꞋo ba. ³⁰Adama aza a na e yevei Ka̱shile ba, i ta̱ a̱ kula̱nsa̱ i ɗa ayin tutu. Esheku a̱ ɗa̱ e yeve ta̱ yi ta̱ a kuciga ili i nam pa. ³¹Adama a nannai, zuwai a̱ɗu a̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ u tsugono tsu Ka̱shile, wi ta̱ e kuneke ɗa̱ ili i na i buwai dem an avakana.

Uciyi u gaɗi

(Mat. 6:19-21)

³²“Ka̱ta̱ i pana wovon ba, a̱ɗa̱ ushiga u kenu. Esheku a̱ ɗa̱ a tsu pana ta̱ uyoꞋo u neke ɗa̱ tsugono tsu Ka̱shile. ³³Dengei ili i na yi n i ɗa, ka̱ta̱ i neke aza a unambi. Zuwakai ka̱ci ka̱ ɗa̱ ili o nsolo n na n kuta̱sa̱ ba. I zuwa uciyi u ɗa̱ gaɗi a̱ ubuta̱ u na i ɗa i kujebe ba. Koboki kpamu ki lo a kuɗika ba. KayaꞋan kpamu ka kulyaꞋa ba. ³⁴Adama a na ka̱ɗu ka vuza ki ta̱ o kuyongo a̱ ubuta̱ u na uciyi u ni wi.”

Kuyongo ufoɓushi

³⁵Yesu u lyaꞋi kelime, “Yongoi ufoɓushi adama a ili i na i kuta̱wa̱ wa̱ ɗa̱ dem nu nkuni n ɗa̱ kpamu utashiki, ³⁶an agbashi a na i a kuvana vuzagbayin vi le u bono a̱ ubuta̱ u ka̱ɗiva̱ ko yolo. Ayin a na baci u yawai, ɗa u ka̱la̱i, ka̱ta̱ gogo lo a̱ ɓa̱yuwa̱ka̱ yi. ³⁷Agbashi a i ta̱ a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱ ayin a na baci vuzagbayin vi le u yawai, ɗa u cinai le wuma ele kpamu a kuvana yi. Mi ta̱ a kudana ɗa̱, wi ta̱ o kufoɓuso ka̱ta̱ a̱ da̱sa̱ngu adama a na u neke le ilikulyaꞋa. ³⁸Wi ta̱ a kufuɗa wa̱ ta̱wa̱ e mere ma kayin ko m kpasani, u ta̱wa̱ baci aza a nan lo i ta̱ a̱ kuciya̱ katsupu wa̱ ni.

³⁹“U gaꞋan ta̱ vi yeve: Vuza u yeve baci a na koboki ki lo a̱ kuta̱wa̱, u kuka̱sa̱kpa̱ ka ka uwa ba. ⁴⁰U gaꞋan ta̱ vi yongo ufoɓushi ayin dem, adama a na Maku ma Vuma mi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ ayin a na i yevei ba.”

IcuꞋu ya agbashi i yoku kau

(Mat. 24:45-51)

⁴¹Ɗa Biturusu we ecei ni, “Agisana a nam pa adama a̱ tsu a ɗa koci, ko n aza a na a buwai dem ɗa?”

⁴²Ɗa wu ushuki, “Yayi wo ta na kagbashi ka singai n vuza vu ugboji? A̱yi ɗa vuza na vuzagbayin vi ni u kuzuwa yi u la̱na̱ ili i kpaꞋa dem. Ka̱ta̱ u neke agbashi a na a buwai utalu a ayin a na a cigai. ⁴³Ayin a na baci vuzagbayin va u yawai u cinai ni a kuyaꞋan ili i na i gaꞋin u yaꞋan, kagbashi ka nan lo wi ta̱ a̱ kuciya̱ katsupu. ⁴⁴Mi ta̱ a kudana ɗa̱ vuzagbayin vu nan lo wi ta̱ a kuzuwa kagbashi ka nan lo wo okpo vuza kelime va aza a na a buwai, n ili i na i buwai dem. ⁴⁵Amma ishi baci kagbashi ka nan lo ki ishi ka dana ka̱ci ka̱ ni, ‘Vuzagbayin vu va̱ wo kubono gogo na ba.’ Ɗa u ka̱na̱i kulapa aza a na a buwai, a̱ma̱ci n ali dem. Ɗa u ka̱na̱i kulyaꞋa n soꞋi n u ga̱la̱i washi. ⁴⁶Ka̱ta̱ vuzagbayin vi ni vi yawa a ayin a na u yevei ba. Ana u yawai, ɗa u nekei ni atakaci ka̱u, ali ɗa u bonokoi ni a̱ ubuta̱ wa aza a gbani-gbani.

⁴⁷“Kagbashi ka na ke yevei ili i na vuzagbayin vi ni u cigai u yaꞋan, amma u foɓuso ka̱ci ka̱ ni ka̱ta̱ u yaꞋan ba, i ta̱ a kutakacika yi n a̱bunda̱i. ⁴⁸Amma kagbashi ka na ke yevei ili i na vuzagbayin vi ni u cigai ba, ɗa u yaꞋin ili i na i gaꞋin a lapa yi, i ta̱ e kuneke yi atakaci kenu. E neke baci vuza ili n a̱bunda̱i, i ta̱ a kuciga a isa ili ya̱ a̱bunda̱i kpamu wa̱ ni. Vuza na kpamu a laꞋi n kuneke utsura n a̱bunda̱i, i ta̱ a kuciga yi u yaꞋanka u ɗa ulinga n a̱bunda̱i.”

Yesu u tuka̱i n upecu

(Mat. 10:34-36)

⁴⁹Yesu u lyaꞋi kelime, “N ta̱wa̱ ta̱ adama a na n tuka̱ n akina a aduniyan. N ciga ta̱ ishi de a yaꞋan ta̱ ɗe utashiki! ⁵⁰Mi ta̱ n kusumbu ka akucina ka atakaci ku na n kisa, amma ali a kubana ayin a nan lo ka̱ɗu ka̱ va̱ ki ida̱shi ba. ⁵¹A̱ɗa̱ i dana ta̱ n ta̱wa̱ ta̱ adama a na n tuka̱ m ma̱ta̱na̱ a aduniyan? A̱Ꞌa̱, ma̱ta̱na̱ maꞋa ba, sai upecu. ⁵²Uteku n gogo na, kpaꞋa ku na ki n uma a tawun, i ta̱ e kupecuku ku ɗa ugboku u re: uma a tatsu a kuꞋiwan aza e re adama a̱ va̱. Ko aza e re kpamu a kuꞋiwan uma a tatsu nannai. ⁵³Isheku n olobo e le i ta̱ a kuꞋiwanai adama a̱ va̱. Ina̱ku ni nkere n le i ta̱ a kuꞋiwanai feu nannai. Ejene n ina̱ku i le feu i ta̱ a kuꞋiwanai.”

Kuyeve ku ayin

(Mat. 16:2-3)

⁵⁴Ɗa Yesu u danai uma a, “Ye ene baci eleshu a̱ kuɗenga̱ a̱ kasana, yi ta̱ a kudana, ‘Wi ta̱ o kuyoꞋo.’ Wi ta̱ ta na o kuyoꞋo.12:54 A iɗika i na Yesu u yongoi, uguyi u tsu uta̱ ta̱ a̱ ka̱livi.⁵⁵Ye ene baci wunla̱i u ɗaka u lapai, vi ta̱ a kudana, ‘Anana wi ta̱ a kuyaꞋan usuɗukpi.’ Wi ta̱ ta na a kusuɗukpa. ⁵⁶A̱ɗa̱ aza a kapalaka̱shi, yi ta̱ a kufuɗa ya kinda iɗika n eleshu, ka̱ta̱ i dana, ‘Anana ili yo okpo nannai.’ Ka̱ta̱ ta na i ɗa i yaꞋan nannai. Yi ɗa̱i i zuwai ɗa i kpa̱ɗa̱i kuyeve icuꞋu i ayin a nam pa?

La̱na̱i kadanshi uteku u ɗa̱

(Mat. 5:25-26)

⁵⁷“Yi ɗa̱i i zuwai ɗa yi kula̱na̱ kadanshi ka̱ta̱ i yeve ili i na i gaꞋin i yaꞋan ba? ⁵⁸Vuza u yaꞋanka wu baci nsata ɗa u bankai nu a̱ ubuta̱ wa afada, yaꞋan kataci lo a uye wa ka̱ta̱ i la̱na̱ kadanshi ka mayin kafu i yawa ɗe. I la̱na̱ baci kaꞋa ba, i ta̱ a kuɗika wu a kubana a̱ ubuta̱ wa afada, ka̱ta̱ a banka wu a̱ ubuta̱ wa a̱duga̱ri, ka̱ta̱ a banka wu a ugbashi. Ta ɗe vi a kushamgba. ⁵⁹Mi ta̱ a kudana ɗa̱, a̱ kuka̱sa̱kpa̱ yi ba, sai u tsupa le ra̱ka̱ ra̱ka̱.”

Shika̱ unushi ko vu kuwa̱

¹Ayin a nan lo, aza o yoku i ta̱ lo a banai a danai Yesu ukuna wa aza a̱ Ga̱lili a na Bilatu wu unai punu a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin, ali mpasa n le n satarai a̱ ubuta̱ u kuyaꞋanka alyuka e le. ²Ɗa Yesu wu ushuki, “Vi sheshe ta̱ aza a̱ Ga̱lili a nam pa i ta̱ n unushi a laꞋi aza a̱ Ga̱lili a na a buwai, adama a na o soꞋi atakaci tsu nam pa? ³N dana wu, ta nannai ba. Amma sai i shika̱ unushi u ɗa̱ ka̱ta̱ i ka̱sa̱kpa̱, ko kpamu i kuwa̱ ci le.” ⁴Ɗa u danai le kpamu, “Uma kupa n kunla̱i a na a̱ kuwa̱i ana mashilya ma gaɗi ma Suluwamu ma varai le ta na. I ta̱ n unushi a laꞋi aza a Urishelima a na a buwai? ⁵A̱Ꞌa̱, n dana ɗa̱ kpamu, sai i shika̱ unushi† u ɗa̱, ko kpamu i kuwa̱ ci le.”

⁶Ɗa u danai le agisana a nam pa: “Vuza u ca̱Ꞌi ma̱biri a kashina ka̱ ni, ɗa u ka̱na̱i kuta̱wa̱ n u kondoi ko ma matsa, amma ta na wo okpo ta̱ n wono. ⁷A ukocishi, ɗa u danai aza a kinda kashina ka, ‘N vana ta̱ ali a̱ya̱ a tatsu, amma ma matsa ili ba. Kapai maꞋa, mi ta̱ a kukpada tsu ubuta̱ u na tsa kuyaꞋan ili i yoku.’

⁸“Vuza kinda kashina wu ushuki, ‘Vuzagbayin, doku vu ka̱sa̱kpa̱ biꞋi maꞋa ka̱ya̱ ke te ko yoku, mi ta̱ o kudoku ma lapula maꞋa mayin, ka̱ta̱ kpamu n tsunki muta̱. ⁹U matsa baci a kubana ka̱ya̱, to. U matsa ta na ba, to, yeve vu kapa maꞋa.’ ”

O potsokpoi ma̱kutsuma̱ ma vuka n Ashibi

¹⁰Kanna ka Ashibi, Yesu a kuyaꞋan kuyotsongusu a̱ kunu ka avasa ku yoku. ¹¹Vuka vi yoku lo, vuza na wunla̱i u gbani-gbani u bonokoi ma̱kutsuma̱, ali a̱ya̱ kupa n kunla̱i. U ka̱nza̱i u bonoi uka̱liki, u doku u wala mejege kpamu ba. ¹²Ana Yesu we enei ni, ɗa u ɗekei ni sai kelime. Ɗa u danai ni, “Vuka, o potsokpo wu ta̱ mɓa̱la̱ n nu.” ¹³Ɗa u zuwakai ni ekiye. Ɗa ta na gogo lo u ba̱ra̱kpa̱i kashani, ɗa u ka̱na̱i kucikpa Ka̱shile.

¹⁴Vuzagbayin vu kunu ka avasa u yaꞋin wupa a na Yesu u potsokpoi vuka va a kanna ka Ashibi. Ɗa u danai uma, “Ayin a̱ ta̱li i ta̱ lo a ulinga. Ta̱wa̱i ayin a nan lo o potsokpo ɗa̱, amma n Ashibi ba.”

¹⁵Ɗa Vuzagbayin Yesu wu ushuki, “A̱ɗa̱ aza a kapalaka̱shi! I ci shikpa kobomburon, ko majaki a kaguta ka̱ ni, ka̱ta̱ i banka yi u soꞋo mini a kanna ka Ashibi ba? ¹⁶Gogo na, vuka vu nam pa mekere mi Ibrahim maꞋa, vuza na MalyaꞋi ma̱ ka̱na̱i ali a̱ya̱ kupa n kunla̱i. Ɗa a isai ni e ekiye a MalyaꞋi n Ashibi. U gaꞋan ba?”

¹⁷Ana u danai nannai, ɗa wono u ka̱na̱i irala i ni ya, ɗa uma a na a buwai a panai ma̱za̱nga̱ n ili i mereve i na wi a kuyaꞋansa.

Agisana a̱ vicuꞋu vu musta

(Mat. 13:31-33; Mar. 4:30-32)

¹⁸Ɗa Yesu we ecei, “Nini ɗai tamkpamu tsugono tsu Ka̱shile ci yotsoi? N iya̱n i ɗai n kugisangu tsu ɗa? ¹⁹Ci ta̱ ci vicuꞋu vu musta vu na vuza u ci ɗika, ka̱ta̱ u ca̱Ꞌa̱ a kashina ka̱ ni. Vu tsu gbonguro ta̱, ka̱ta̱ vi yaꞋan maɗanga ali nnu n yikpa̱ ɗe a acaka a̱ ni.”

²⁰U doku u danai kpamu, “N iya̱n i ɗai n kugisanku tsugono tsu Ka̱shile? ²¹Ci ta̱ tsu kusasu ku na vuka vi ci ɗika ka̱ta̱ u satara n kiya ka̱ a̱bunda̱i, sai ayin a na ku gasai dem.”

Utsutsu wu uɓori

(Mat. 7:13-23)

²²Yesu u walai a̱ likuci i gbagbaꞋin n i wawa dem n u yaꞋin kuyotsongusu a kubana ta na a Urishelima. ²³Vuza yoku we ecei ni, “Vuzagbayin, uma kenu ɗa a kuyaꞋan wishi?”

Ɗa u danai le, ²⁴“YaꞋin kataci ciya̱ i uwa a̱ utsutsu u kenu wa. N dana ɗa̱ uma n a̱bunda̱i i ta̱ a kuciga kuꞋuwa n u ɗa, amma a kufuɗa ba. ²⁵Vuza vu kpaꞋa u ɗenga̱ baci ɗa u ɓa̱ya̱ngi utsutsu, yi ta̱ a kushamgba pulai a̱ kuka̱la̱ n ufolu, ‘Vuzagbayin, ɓa̱yuwa̱ka̱ tsu utsutsu.’

“Amma a̱yi wi ta̱ a̱ kushuku, ‘N yeve ɗa̱ ba, ko ubuta̱ u na yu uta̱i.’

²⁶“Ka̱ta̱ ta na i dana, ‘Ci lyaꞋa ta̱ ɗa kpamu tsu soꞋi koɓolo. Ɗa vi yotsongushi kpamu a nsanji n likuci n tsu.’

²⁷“Amma a̱yi wi ta̱ a̱ kushuku, ‘N yeve ɗa̱, ko ubuta̱ u na yu uta̱i ba. Walakai mu na ɗe, a̱ɗa̱ aza a gbani-gbani!’

²⁸“Ayin a nan lo, yi ta̱ e kene Ibrahim, n Ishaku, n Yakubu koɓolo n eneki ra̱ka̱ o tsugono tsu Ka̱shile, amma a̱ɗa̱ uvakangi pulai, yi ta̱ a kuyaꞋan ma̱shi n kutakuma ku ngan. ²⁹Uma i ta̱ a̱ kuta̱ a kasana n ka̱livi, koɓolo kpamu n gaɗi n ɗaka, ka̱ta̱ a ɗika ubuta̱ u le a̱ ka̱ɗiva̱ o tsugono tsu Ka̱shile. ³⁰Mayun, uma i ta̱ lo aza a na i ka̱ca̱pa̱, ka̱ta̱ o bono aza e kelime. Ka̱ta̱ kpamu aza e kelime o bono ka̱ca̱pa̱.”

Yesu u na̱mgba̱i ka̱tsuma̱ n Urishelima

(Mat. 23:37-39)

³¹A ayin a nan lo, ɗa Afarishi o yoku a̱ ta̱wa̱i u Yesu ɗa a danai ni, “Ka̱sa̱kpa̱ ubuta̱ u nam pa wa vu bana a̱ ubuta̱ u yoku, adama a na Hiridu Antiba u ciga ta̱ wa kuna wu.”

³²Ɗa wu ushuki, “Banai i dana kanama ka, ‘Anana nu mkpaꞋa, mi ta̱ a̱ kuta̱ka̱ wunla̱i u gbani-gbani, ka̱ta̱ n potsokpo uma, ka̱ta̱ kanna ka tatsu n kotso ili i na n cigai.’ ³³Ko n nini, n kubansa ta̱ anana nu mkpaꞋa n nalyaꞋa. Mayun, ko keneki ke te ka̱ kukuwa̱ a̱ likuci i yoku ba, sai a Urishelima.†

³⁴“Ka̱ya! Aza a Urishelima, a̱ɗa̱ na yu unai eneki, ɗa i varai aza a na a̱ suki ɗe! Ayin n a̱bunda̱i n ci ciga ta̱ kuɓolongu ɗa̱ uteku u na motoku mo tsu sokongu muku n ni e evelyu, amma i ka̱sa̱kpa̱ mu ba. ³⁵Inda biꞋi, gogo na a̱ ka̱sa̱kpa̱ka̱ wu ta̱ kpaꞋa ku nu agali. Vo kudoku ve kene mu ba, sai ayin a na vu danai, ‘Una̱singai u ɗa u vuza na u kuta̱wa̱ n kula ku Vuzavaguɗu.’ ”

Yesu u potsokpoi vuza yoku

¹Kanna ka Ashibi ko yoku, Yesu u banai adama a na u lyaꞋa ilikulyaꞋa a kpaꞋa ku Kafarishi ka gbayin ko yoku. Ɗa uma a̱ ka̱na̱i kusaka yi mayin. ²Kelime ka̱ ni, vuma vi yoku vi ta̱ lo vuza na ikyamba i ni yi ushiti. ³Ɗa Yesu we ecei eyevi a̱ Wila̱ n Afarishi a, “Wila̱ u tsu u ka̱sa̱kpa̱ tsu ta̱ tsu potsokpo kanna ka Ashibi, ko u ka̱sa̱kpa̱ ba?” ⁴Amma ele a dana ili ba. Ɗa Yesu u zuwakai vuma va kukiye ɗa u potsokpoi ni, ɗa u ka̱sa̱kpa̱i ni u laza. ⁵Ɗa u danai le, “Vuza wi baci m maku ko majaki,14:5 Iɗani i kuku i yoku i danai “makparagi ko majaki” adama a na n kelentsu ke Helene, udani “makparagi ko majaki” m “maku” o yotsonsonoi ta̱. ɗa ma̱ yikpa̱i a kayinva n Ashibi, ya̱ kuta̱ka̱ yi gogo lo ba?” ⁶Amma a fuɗa a̱ ushuku yi ba.

Ka̱ta̱ vi cikpa ka̱ci ka̱ nu ba

⁷Ana Yesu u la̱na̱i ɗa we enei uteku u na omoci o yoku i a kuzagba ki ida̱shi i singai i singai, ɗa u yaꞋankai le agisana a nam pa: ⁸“Kanna ka na baci a banuki nu a̱ ubuta̱ u ka̱ɗiva̱ ko yolo, ka̱ta̱ vu kanzaka ka̱ci ka̱ nu ida̱shi i singai ba. Adama a na vuza gba̱ra̱ vi yoku u kuyaꞋan ta lo vuza na a banuki. ⁹Vuza na u ɗekei nu va, wi ta̱ a kubana wa̱ nu, ka̱ta̱ u dana wu, ‘Ka̱sa̱kpa̱ka̱ vuza vu nam pa va ida̱shi i nu.’ Avu vi ta̱ o kokpo n wono, ka̱ta̱ vu bono vu da̱sa̱ngu a kakuba ke kenu. ¹⁰Ili i na vu kuyaꞋan, vuza u banuku wu baci, bana vu da̱sa̱ngu a kakuba ke kenu. Ta̱wa̱ baci, vuza na u banuki nu va u yawa ka̱ta̱ u dana wu, ‘Vuza va̱, ɗenga̱ vu bono na a̱ ubuta̱ u na u laꞋi n kugaꞋan.’ Nannai ɗa uma dem a kucikpa wu. ¹¹Adama a na aza a̱ a̱ra̱ɗi dem i ta̱ o kubonoko le ili ba. Aza a na kpamu a cikpai ka̱ci ke le ba, i ta̱ a kucikpa le.”

¹²Ɗa Yesu u danai Kafarishi ka na ka banuki ni va, “Kanna ka na baci de dem vi a kubanuku uma adama a na a lyaꞋa ilikulyaꞋa, ka̱ta̱ vu banuku aza a̱ nu, ko amgbu a̱ nu, ko a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ nu, ko otovu aza a uciyi ba. Adama a na ele feu i ta̱ a kubanuku wu kanna ko yoku adama a na a tsupa wu. ¹³Kanna ka na baci vi a kubanuku vuza ka̱ɗiva̱, banuku aza a unambi, nu nkutsuma̱, n aza a̱ iwa̱nda̱, koɓolo n a̱yimba̱. ¹⁴A̱ɗa̱ yi ta̱ a̱ kuciya̱ una̱singai, adama a na aza a nan lo a kufuɗa a tsupa ɗa̱ ba. Ka̱shile ki ta̱ a kutsupa ɗa̱ kanna ka na aza a usuɓi a̱ kuɗenga̱ a̱ ukpisa̱.”

Agisana a̱ ka̱ɗiva̱ ka gbayin

(Mat. 22:1-10)

¹⁵Ana vuza yoku u panai nannai, ɗa u danai Yesu, “Una̱singai u ɗa wa aza a na a̱ kuda̱sa̱ngu a̱ ka̱ɗiva̱ na ɗe gaɗi a̱ ubuta̱ u tsugono tsu Ka̱shile.”

¹⁶Ɗa Yesu u danai ni, “Vuma vi yoku ɗa vuza na wi o kufoɓuso ka̱ɗiva̱, ɗa u banuki uma n a̱bunda̱i. ¹⁷Ana ayin a̱ ka̱ɗiva̱ a a yawai, ɗa u suki kagbashi ka̱ ni ka dana omoci a, ‘Ta̱wa̱i gogo na, n kotso ta̱ ofoɓuso.’

¹⁸“Ɗa dem vi le a̱ ka̱na̱i kutuka̱ n ogoɗi. Vuza na a̱ gita̱i kubana wa̱ ni, ɗa u danai kagbashi ka, ‘N tsula ta̱ ubuta̱ u vicimba. Mi ta̱ a kubana mo kondo u ɗa. YaꞋanka mu ahankuri.’

¹⁹“Ɗa vuza yoku u danai, ‘N tsula ta̱ obomburon a vicimba ugboku u tawun. Mi ta̱ a kuciga ma bana mo kondo le. YaꞋanka mu ahankuri.’

²⁰“Ɗa vuza yoku u danai, ‘N yaꞋin yolo ka̱ta̱ n geshe ba, adama a nannai mi a̱ kuciya̱ ma̱ ta̱wa̱ ba.’

²¹“Ɗa kagbashi ka ko bonoi, ɗa ka danai vuzakpaꞋa vi ni. Ana u panai nannai, ɗa u danai kagbashi ka̱ ni, ‘Bana a uye dem nu nsanji n likuci, vu tuka̱ n aza a unambi, nu nkutsuma̱, n aza a̱ iwa̱nda̱, koɓolo n a̱yimba̱.’

²²“U yaꞋin nannai, ɗa u danai, ‘N yaꞋan ta̱ ili i na vu danai mu. Amma ubuta̱ u buwa ta̱ a̱ ubuta̱ u ka̱ɗiva̱ wa.’

²³“Ɗa vuzakpaꞋa vi ni vu danai ni, ‘Bana a uye u daꞋin dem nu nsongolimo, ka̱ta̱ vu leꞋeshe le a̱ ta̱wa̱, adama a na mi ta̱ a kuciga kpaꞋa ku va̱ ku shana n uma. ²⁴YaꞋan n dana ɗa̱, babu vuza na m banuki biꞋi u kusaꞋwa ilikulyaꞋa i nan lo.’ ”

Atakaci o kokpo mukumitoni n Yesu

(Mat. 10:37-38)

²⁵Koɓolo ka uma lo n a̱bunda̱i o kutono Yesu. U kpatalai ɗa u danai le, ²⁶“Vuza na u tonoi mu ka̱ta̱ u kokpo makumitoni ma̱ va̱ ba, sai ucigi u ni wa̱ va̱ u laꞋa uteku u na u cigai aza a na a buwai ko n esheku a̱ ni, n a̱na̱ku, koɓolo n vuka vi ni, m muku n ni, koɓolo kpamu nu nkoshi n ni, n amgbu a̱ ni, n itaku i ni, ali n wuma u ni dem. ²⁷Vuza na u ɗikai maɗanga ma atakaci ma̱ ni ɗa u tonoi mu ba, u kokpo makumitoni ma̱ va̱ ba.

²⁸“A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, vuza u sheshe baci kumaꞋa kpaꞋa ku gaɗi, u da̱sa̱ngu biꞋi u kece ko yain ɗai ku ɗa ka kulyaꞋa. Ka̱ta̱ u la̱na̱ ko ikebe i ni yi ta̱ a kufuɗa yo kotso ku ɗa. ²⁹U yaꞋan baci nannai ba, wa kufuɗa wo kotso kpaꞋa ka ba. Aza a na i e kene ku ɗa i ta̱ o kuzoꞋoso yi, a danai, ³⁰‘Vuma vu nam pa u gita̱i kumaꞋa, amma u ciya̱ ikebe i na u kukotso ku ɗa ba.’

³¹“Mogono kpamu ma bana baci kuvon, ɗa wi n osoji a̱kpa̱n kupa (10,000), ka̱ta̱ u lyaꞋa mogono mo yoku ma na mi n osoji a̱kpa̱n kamanga (20,000). Sai u da̱sa̱ngu ka̱ta̱ u la̱na̱ ko wi ta̱ n utsura u na u kushilika̱ m mogono ma nan lo ma. ³²Wi baci a kufuɗa ba, a̱yi biꞋi daꞋin a kinda le, wi ta̱ a̱ kusuꞋuku mogono ma nan ɗe ma uma, adama a na una̱ wo okpo le u te.” ³³Ɗa Yesu u kotsoi kadanshi ka, “A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ babu vuza na u kokpo makumitoni ma̱ va̱, sai vuza na u nekei ili i na wi n i ɗa ra̱ka̱.

Mkpaɗi m gbani-gbani

(Mat. 5:13; Mar. 9:50)

³⁴“Mkpaɗi mi ta̱ n ugaꞋin, amma n ɗa n na̱mgba̱ baci, yi ɗa̱i va kulapulaka n ɗa, ka̱ta̱ n ɗa n yokpo kpamu? ³⁵N ɗa mi n ugaꞋin ba, ko adama a̱ kutsungu a kashina ko a satara m muta̱, sai kuva̱ma̱.

“Vuza na baci de dem wi n atsuvu a kupana, u pana.”

Agisana o mokyon ma na ma̱ puwa̱nka̱i

(Mat. 18:12-14)

¹Ayin a nan lo, ishi a utafu n aza a̱ unushi o ɓolongi ka̱ci ke le ra̱ka̱ a kupanaka yi. ²Amma Afarishi nu nlum n Wila̱ a yaꞋin mololo, “Vuma vu nam pa wi ta̱ o kuyongo n aza a̱ unushi n u lyaꞋi kpamu n ele.”

³Ɗa Yesu u danai le agisana a nam pa: ⁴“A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, vuza yoku wi baci nu nlala amangatawun, ɗa me te ma̱ puwa̱nka̱i ni. Yi ɗa̱i u kuyaꞋan? Wi ta̱ a̱ kuka̱sa̱kpa̱ amanga̱na̱shinkupa n kuci a̱ ubuta̱ wu ushiga n uma, ka̱ta̱ u bana kula̱nsa̱ ma nan lo ma, sai ayin a na we enei maꞋa. ⁵We ene baci maꞋa ka̱ta̱ u ɗika maꞋa a avangatsu a̱ ni a kubana a kpaꞋa m ma̱za̱nga̱. ⁶Ka̱ta̱ u ɗeke a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni n aza a na i lo ɗevu ɗevu dem, ka̱ta̱ u dana, ‘Ɓa̱nka̱i mu m ma̱za̱nga̱, n ciya̱ ta̱ malala ma na ma̱ puwa̱nka̱i va.’ ⁷N dana ɗa̱ tsu nan lo tsa, ma̱za̱nga̱ ma̱ a̱bunda̱i ma kuyaꞋan ta̱ na ɗe gaɗi adama a vuza vu unushi vi te vu na u shika̱i unushi u ni. U laꞋi kpamu uma amanga̱na̱shinkupa n kuci a na i n usuɓi, babu kpamu kula̱nsa̱ kushika̱ unushi u le.

Agisana e vikebe vu na vu puwa̱nka̱i

⁸“Vuka vi baci n ikebe ya azurufa15:8 La̱na̱ a kaci ku udani “Ikebe”, punu ɗe ka̱ta̱ vu la̱na̱ “Darakama” a̱ Ubuta̱ wi ili i Kuyeve. kupa, ɗa u vakangi vi te. Yi ɗa̱i u kuyaꞋan? Wi ta̱ a kudyaɓa ma̱kuni adama a na we ene ubuta̱, ka̱ta̱ u pura̱ngu kpaꞋa ka n u la̱nsa̱i mayin, ali sai ayin a na we enei vu ɗa.⁹Ayin a na baci we enei vu ɗa, ka̱ta̱ u ɗeke a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni n aza a na i lo ɗevu ɗevu koɓolo dem, ka̱ta̱ u dana, ‘YaꞋin ma̱za̱nga̱ nu mpa. Me ene ta̱ vikebe vu na vu puwa̱nka̱i mu va.’ ¹⁰N dana ɗa̱ kpamu, ma̱za̱nga̱ mi ta̱ a kuyaꞋan a̱ ubuta̱ wa alingata a̱ Ka̱shile, adama a vuma vu unushi vi te vu na u shika̱i unushi u ni.”

Agisana a maku ma na ma̱ puwa̱nka̱i

¹¹Yesu u lyaꞋi kelime, u danai, “A yaꞋan ta̱ vuma vi yoku wi ta̱ n olobo e re. ¹²Vuza kenu u danai esheku a, ‘Dada, neke mu kawalatsu ka̱ va̱.’ Ɗa ta na u pecekei le kaꞋa n ucanuku wa, aza e re e le.

¹³“A yaꞋan megeshe ba, ɗa vuza kenu va u ɓolongi ra̱ka̱ ili i na u ciya̱i. Ɗa u ɗenga̱i nwalu a kubana a̱ likuci i yoku daꞋin, ta ɗe ta na u la̱nga̱sa̱i uciyi u ni a̱ ubuta̱ u kuyongo ku ketepu n ku kavama. ¹⁴U la̱nga̱sa̱i ili i ni ra̱ka̱, kambulu ta na lo a̱ likuci ya, ɗa u nambai ili i na u kulyaꞋa kpamu. ¹⁵Ɗaɗa u banai kuyaꞋanka vuza yoku punu a̱ likuci ya zamalinga, ɗa u zuwai ni kaguɓa ka̱ ngurusunu. ¹⁶Ana kambulu ka̱ ka̱na̱i ni ka̱u, ɗa u cigai kulyaꞋa ilikulyaꞋa yi ngurusunu, amma babu vuza na u neꞋi ni ili.

¹⁷“Ana kaci ka̱ ni ko bonoi ushiyi, ɗa u danai, ‘Ko aza a na dada vu va̱ u ɗikai ulinga, a̱ ciya̱ ta̱ tsuwaꞋa n a̱bunda̱i ali a zuwa biꞋi ci yoku paki, amma mpa ɗa na a̱ kukuwa̱ n kambulu. ¹⁸Mi ta̱ o kubono a kpaꞋa u dada, ka̱ta̱ n dana, “Dada, n yaꞋanka ta̱ Ka̱shile n avu dem unushi. ¹⁹N yawa o doku e ɗeke mu maku ma̱ nu ba, bonoko mu tsu vuza vu zamalinga vu nu vi yoku.” ’ ²⁰U ɗenga̱i, ɗa u lazai a kubana we esheku.

“Ayin a na a̱yi biꞋi babu u yawa a kpaꞋa, ɗa esheku a̱ ni e enei ni daꞋin. Asuvayali a̱ ka̱na̱i ni, ɗa u sumai u banai u maku wa, u bapai ekiye a̱ ni ɗa wo oɓongi ni.

²¹“Ɗa maku ma danai, ‘Dada, n yaꞋanka ta̱ Ka̱shile n avu dem unushi. N yawa e ɗeke mu maku ma̱ nu ba.’

²²“Ɗa esheku a a danai agbashi a̱ ni, ‘tuka̱i mu m motogu ma singai gogoꞋo, ka̱ta̱ i uka yi. I uka yi makawani kpamu a̱ ka̱jivu, n ataka e ene. ²³Tuka̱i m medendem mi ikyamba, ka̱ta̱ i kiɗa. Ka̱ta̱ ci yaꞋin biꞋi ka̱ɗiva̱. ²⁴Adama a na maku ma̱ va̱ ma nam pa mi ishi ta̱ ma̱ kuwa̱, amma gogo na u bono ta̱ n wuma kpamu. Wi ishi ta̱ u puwa̱nka̱, amma a̱ ciya̱ yi ta̱.’ Ɗa a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan ka̱ɗiva̱.

²⁵“N ayin a nan lo a, kolobo ka gbayin ka ɗe a kashina, ana u yawai ɗevu m kpaꞋa ka, ɗa u panai tsuwaꞋi n kujeꞋe. ²⁶Ɗa u ɗekei biꞋi kagbashi ko yoku, ɗa we ecei ili i na a̱ ciya̱i punu a kpaꞋa ka. ²⁷Ɗa wu ushuki ni, ‘Ambu ɗa wi punu u bonoi. Ɗa esheku a̱ ɗa̱ a kiɗai medendem ma na ma laꞋi n ikyamba, adama a na u bono yi ta̱ m ma̱ta̱na̱ kpamu.’

²⁸“Kolobo ka gbayin ka ka yaꞋin wupa, ɗa u iwain kuꞋuwa a kpaꞋa ka. Ɗa esheku a̱ ni a̱ uta̱i ɗa o folonoi ni. ²⁹Ɗa ta na wu ushuki esheku a, ‘La̱na̱ ali n ayin a na mi a kuyaꞋanka wu tsugbashi, n goyo kadanshi ka̱ nu ba. Amma vu saꞋwa kuneke mu ko maku ma malala n yaꞋan ka̱ɗiva̱ n a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ va̱ ba. ³⁰Amma ana maku ma̱ nu ma nam pa, vuza na u la̱nga̱sa̱i uciyi u nu a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ma̱ci, u bonoi a kpaꞋa, ɗa ali vi kiɗakai ni medendem.’

³¹“Ɗa esheku a a danai, ‘Maku ma̱ va̱, avu vi ta̱ koɓolo nu mpa ko wanai, ili i na kpamu mi n i ɗa ra̱ka̱ i nu i ɗa. ³²Amma u gaꞋan ta̱ ci yaꞋan ka̱ɗiva̱ m ma̱za̱nga̱, adama a ambu vu na wi ishi u kuwa̱i, ɗa u bonoi n wuma kpamu, wi ishi u puwa̱nka̱i, ɗa a̱ ciya̱i ni.’ ”

Agisana a vuza vu ugboji

¹Ɗa Yesu u danai mukumitoni n ni, “Vuza vu uciyi vi yoku vu ɗa. Kanna ke te a danai ni uteku u na vuzagbayin vu na u zuwai wi indaka yi uciyi wa, wi a kulyaꞋa yi. ²Ɗa u ɗekei ni, ɗa we ecei ni, ‘Yi ɗa̱i tamkpamu ili i na m panai adama a̱ nu? Neke mu uteku u na vu la̱na̱i ili i na n ka̱sa̱kpa̱i e ekiye a̱ nu, adama a na ma̱ kuka̱sa̱kpa̱ vu doku vi lyaꞋa kelime n kokpo vuza na u kula̱na̱ka̱ mu ucanuku ba.’

³“Ɗa ka̱la̱ni ku ucanuku ka ke ecei ka̱ci ka̱ ni, ‘Yi ɗa̱i ma kuɗamgba ma yaꞋan gogo na? VuzakpaꞋa vu va̱ wi ta̱ a kutakpa mu ulinga. Mi n utsura u na ma kuyaꞋan vicimba ba. Mi ta̱ kpamu a kupana wono u na ma kuyaꞋan ufolu. ⁴N yeve ta ili i na n kuyaꞋan, ta̱wa̱ baci n ka̱sa̱kpa̱ na, ka̱ta̱ uma isa mu a iꞋuwa i le.’

⁵“Ɗa u ɗekei aza a na vuzakpaꞋa vi ni wi o kutono atan, ɗa we ecei vuza iyain, ‘Yain ɗai vuzakpaꞋa vu tsu wi o kutono wu?’

⁶“Ɗa u danai, ‘Edele a maniꞋin amangatawunkunla̱i (800).’

“Ɗa ka̱la̱ni ka ka danai, ‘La̱na̱, kara kepepa ku uzuwakpani, ka̱ta̱ vu bonoko kutan ka amangatawa̱na̱shi (400).’

⁷“Ɗa we ecei vuza ire, ‘YaꞋin ɗai kutan ku nu?’

“Ɗa u danai, ‘Aburuma a̱ ya̱nji ka̱kpa̱n ke te (1,000).’ Ɗa u danai, ‘La̱na̱, ɗanaka yi aburuma amangatawunkunla̱i (800).’16:7 Ka̱bunda̱i ka̱ ya̱nji feu, i yaꞋan baci tororo, ikebe ya yi ta̱ a kuyaꞋan derere n i na a kutsupa vuza zamalinga ali ka̱ya̱ ke te.

⁸“Ɗa vuza kpaꞋa va u cikpai ka̱la̱ni ka gbani-gbani ka̱ ni ka, adama a na wi ta̱ n ugboji. Mayun ɗa, aza a aduniyan a nam pa a laꞋa ta̱ n ugboji u kula̱na̱ aza e le, ali ɗa a laꞋi aza a na i a̱ ubuta̱ u kutashi. ⁹Mi ta̱ a kudana ɗa̱, la̱nsa̱ka̱i ka̱ci ka̱ ɗa̱ a̱ja̱Ꞌa̱ n uciyi wa aduniyan u na yi n u ɗa. Adama a na uciyi wa u kotso baci, a kisa ɗa̱ ta̱ a iꞋuwa i gaɗi i na i kuyikpa̱ ba, ko wanai.

¹⁰“Vuza na baci u fuɗai kula̱na̱ ili i kenu i na e nekei ni mayin, i ta a kufuɗa e neke yi ya̱ a̱bunda̱i adama a na wi inda. Vuza u la̱na̱ baci ili i kenu mayin ba, nini ɗai e kuneke yi ya̱ a̱bunda̱i ka̱ta̱ u la̱na̱ mayin? ¹¹Uma a̱ ushuku baci kuneke wu ili ya aduniyan ba, adama a unambi u ma̱riki u nu, yayi u kuneke wu uciyi u mayun? ¹²A fuɗa baci e neke wu ili i vuza adama a na vi reme ba, yayi u kuneke wu ili i ka̱ci ka̱ nu?

¹³“Babu kagbashi ka na ka kufuɗa kuyaꞋanka aza gbagbaꞋin e re tsugbashi, sai ko u iwan vuza te, u ciga kpamu vuza te. Ko kpamu u ka̱sa̱kpa̱ vuza te, u tono vuza te. Va kuyaꞋanka Ka̱shile tsugbashi koɓolo n ikebe ba.”

A kusabaꞋa Wila̱ u Ka̱shile ba

(Mat. 11:12-13; Mat. 5:31-32; Mar. 10:11-12)

¹⁴Ana Afarishi a panai ili i na Yesu wi a kudansa, ɗa a̱ ka̱na̱i ka̱curu, adama a na i ta̱ n ucigi wi ikebe. ¹⁵Ɗa Yesu u danai le “A̱ɗa̱ ɗa aza a na a tsu lapula ka̱ci ke le a̱ ubuta̱ u uma, amma Ka̱shile ke yeve ta̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱. Ili i na uma a cigai n a̱bunda̱i, Ka̱shile tamkpamu ki ta̱ a kuꞋiwan i ɗa.”

¹⁶Yesu u lyaꞋi kelime, u danai, “Wila̱ u Musa n iɗani i Eneki i yaꞋan ta̱ ulinga ali a kubana a ayin a Yahaya Vuza vu Kusumbu ka Akucina. A ayin a Yahaya a nan lo a ɗa a̱ ka̱na̱i kudana Arabali a Singai o tsugono tsu Ka̱shile. Uma n a̱bunda̱i kpamu a yaꞋan ta̱ kataci adama a na a uwa punu. ¹⁷Gaɗi n iɗika yi baci a kufuɗa ya laza, ko ka̱gita̱tsu ke te ka̱ Wila̱ u Ka̱shile ka kulaza ba.

¹⁸“Vali vu na baci u ka̱sa̱kpa̱i vuka vi ni de dem, ɗa u zuwai vi yoku, wi ta̱ a kuyaꞋan tsugbani. Vuza na baci kpamu u ɗikai vuka vu na vuza u ka̱sa̱kpa̱i, wi ta̱ a kuyaꞋan tsugbani n a̱yi.”

Vuza vu uciyi n LiꞋaziru

¹⁹Ɗa Yesu u danai le, “Vuza vu uciyi vi yoku ɗa, vuza na kpamu u tsu uka aminya a ikebe n a̱bunda̱i, u ci yongo ta̱ kpamu a kupana uyoꞋo ayin dem. ²⁰Vuza vu unambi vi yoku vi ta̱ lo, kula ku ni ku ɗa LiꞋaziru. Ikyamba i ni kpamu i ɗa yi ta̱ n untsu. A tsu banka yi ta̱ a̱ utsutsu u vuza vu uciyi va, ²¹adama a na u ciya̱ u lyaꞋa alyashi a vuza vu uciyi va. Ali a̱ ubuta̱ u yoku nsheꞋe n tsu bana ta̱ adama a na e peɗe untsu a̱ ni.

²²“Kanna ke te, ɗa vuza vu unambi va u kuwa̱i, ɗa alingata a ɗikai ni ɗa a̱ da̱sa̱nki ni wi Ibrahim. Ɗa kpamu vuza vu uciyi feu ɗa u kuwa̱i. ²³A̱yi ɗe a kpaꞋa ka akina, a̱ ubuta̱ u na wi o kusoꞋo atakaci, ɗa u la̱na̱i gaɗi ɗa we enei LiꞋaziru ida̱shi ɗe wi Ibrahim daꞋin. ²⁴Ɗa u ɗengusa̱i ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ni u ɗekei, ‘Dada Ibrahim, pana asuvayali a̱ va̱. Suku LiꞋaziru u dyaɓa mini a̱ ka̱jivu ka̱ ni, adama a na u ta̱wa̱ u ɗakanku mu e kelentsu. Adama a na mi ta̱ o kusoꞋo atakaci punu a akina a.’

²⁵“Ɗa Ibrahim u danai, ‘Ciɓa, maku ma̱ va̱, ayin a na vi n wuma e neke wu ta̱ ili i singai dem, a̱yi tamkpamu LiꞋaziru wi n ili ba. Amma gogo na a̱yi wi ta̱ a kupana uyoꞋo, avu tamkpamu o kusoꞋo atakaci. ²⁶Nannai ɗa kpamu koci ba, kpenle ku gbayin ki ta̱ lo ku na ku pecei tsu. Aza a na i a kuciga kupasa o kubono na ɗe a kufuɗa ba. A̱tsu kpamu nannai.’

²⁷“Ɗa vuza vu uciyi va u danai, ‘Mi ta̱ o kufolono wu, Ibrahim, suku LiꞋaziru a kubana a kpaꞋa ku dada. ²⁸Mi ta̱ ɗe n amgbu a̱ va̱ uma a tawun. U bana u dana le, adama a na ele feu a̱ ta̱wa̱ na, ubuta̱ u na mi o kusoꞋo atakaci ba.’

²⁹“Ɗa Ibrahim u danai, ‘Aza a̱ nu i ta̱ ɗe n atagarda a iɗani i Musa koɓolo n e Eneki, adama a na a dana le. U gaꞋan ta̱ aza a̱ nu a panaka le.’

³⁰“Ɗa vuza vu uciyi va u danai, ‘Esheku a̱ tsu Ibrahim, na lo u yawa ba. Amma ka̱kpisa̱ ka bana baci we le, i ta̱ a kulaꞋa n kupana, ka̱ta̱ a̱ shika̱ unushi u le.’

³¹“Ɗa Ibrahim u danai, ‘I baci a kupanaka Musa n Eneki ba, a kupanaka vuza na u ɗenga̱i a̱ ukpisa̱ ba.’ ”

Unushi, uneki u ka̱ɗu, n ulinga

(Mat. 18:6-7; 18:21-22; Mar. 9:42)

¹Yesu u danai mukumitoni n ni, “Ili i na i tsu zuwa uma a yaꞋan unushi, mayun ɗa i ta̱wa̱. Amma atakaci i ta̱ a kuvana vuza na u tsu zuwa i ɗa i yaꞋan. ²Wi ta̱ a kulaꞋa a shiyaka yi n kutali e kuɗeku, ka̱ta̱ a vakangi a mala u kuwa̱ punu, an wa zuwa muku n wawaꞋa n nam pa n yaꞋan unushi. ³Saka ka̱ci ka̱ nu.

“Vuza nu u yaꞋan baci unushi, dansuka yi. U shika̱ baci unushi, cinukpaka yi u ɗa. ⁴U yaꞋanka wu baci unushi ali kucindere a kanna ke te, ɗa kpamu u bonoi wa̱ nu ali kucindere, n u danai, ‘N shika̱ ta̱ unushi,’ cinukpaka yi.”

⁵Ɗa azusuki a danai, “Vuzagbayin, doku uneki wa̱ a̱ɗu u tsu!”

⁶Ɗa wu ushuki, “Yi baci n uneki u ka̱ɗu ko kenu ci icuꞋu i musta,† vi ta̱ a kufuɗa va dana maɗanga mo korondo ma nam pa, ‘Muɗa̱, ka̱ta̱ va bana vi shikpa̱ ka̱ci ka̱ nu a mala.’ Maɗanga ma mi ta̱ ta na a kupanaka wu.

⁷“Vuza ɗa̱ yoku wi baci n kagbashi a kuyaꞋanka yi vicimba ko kaguɓa ka nlala, ana wu uta̱i a kakamba, yi ɗa̱i u kudana yi? Wi ta̱ a kudana yi, ‘Ta̱wa̱ na vu da̱sa̱ngu vi lyaꞋa ili’? A̱Ꞌa̱! Ta nannai ba. ⁸Sai biꞋi u yaꞋanka vuzagbayin vi ni u lyaꞋa, ka̱ta̱ u doku u soꞋo. Ayin a nan lo yeve u lyaꞋa, ka̱ta̱ u doku u soꞋo. ⁹Wi ta̱ a kucikpa kagbashi ka, adama a na u yaꞋin ili i na u danai ni u yaꞋan? Ta nannai ba. ¹⁰A̱ɗa̱ kpamu dem, ayin a na baci i yaꞋin ili i na a danai ɗa̱ i yaꞋan, u gaꞋan ta̱ i dana, ‘A̱tsu aza a ulinga a ɗa koci, ci yaꞋan ta̱ i na i gaꞋin ci yaꞋan.’ ”

O potsokpoi nkutu kupa

¹¹Yesu a nwalu a kubana a Urishelima ɗa u yawai a uteku u mere ma Samariya† n Ga̱lili. ¹²A̱yi a kuꞋuwa a̱ likuci, ɗa nkutu kupa n gasai n a̱yi. Amma ɗa a shamgbai daꞋin. ¹³Ɗa e ɗekei n ka̱la̱ka̱tsu ka̱u, “Yesu Vuzagbayin, pana asuvayali a̱ tsu.”

¹⁴Ana we enei le, ɗa u danai, “Banai i yotsongu ka̱ci ka̱ ɗa̱ u anan ganu.” Ele a̱ ka̱tsuma̱ ka nwalu, ɗa o potsoi.

¹⁵Vuza te vi le, ana we enei u potso ta̱, ɗa u bonoi wa̱ ni, n u cikpai Ka̱shile n ka̱la̱ka̱tsu ka̱u. ¹⁶U kuɗa̱ngi e kelime ke Yesu, ɗa u cikpai ni kpamu, a̱yi ta na vuma vu Samariya ɗa.

¹⁷Ɗa Yesu we ecei, “A̱ɗa̱ uma kupa ɗa i potsoi ba? Te uma kuci tamkpamu i? ¹⁸Babu vuza na u kubono wa cikpa Ka̱shile sai komoci ka nam pa?” ¹⁹Ɗa u danai vuma va, “Ɗenga̱ vu wala. Uneki u ka̱ɗu u nu u potsokpo wu ta̱.”

Kuta̱wa̱ ku tsugono tsu Ka̱shile

(Mat. 24:23-41)

²⁰Kanna ke te, Afarishi a banai u Yesu adama a na e ece yi ko wana ɗai tsugono tsu Ka̱shile tsa̱ kuta̱wa̱. Ɗa Yesu wu ushuki, “N kindana ku ɗa̱ ku ɗa i kene tsugono tsu Ka̱shile† a̱ kuta̱wa̱ ba. ²¹Ya kufuɗa kudana, ‘Tsu ɗa na,’ ko ‘Tsu ɗa na ɗe,’ ba, adama a na ta punu ci n a̱ɗa̱.”

²²Ɗa u danai mukumitoni n ni, “Ayin i ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱, ana i kuyongo a kuciga ye ene kanna ka na Maku ma Vuma u kubono, amma ye kene ba. ²³Uma a kudana ɗa̱ ta̱, ‘A̱yi ɗa na ɗe,’ ko ‘A̱yi ɗa na.’ Ka̱ta̱ yu uta̱ ko i tono le a kubana a̱ ubuta̱ u yoku ba. ²⁴Maku ma Vuma mi baci o kubono, wi ta̱ a kuyaꞋan an ulaɗi u na u tsu laɗa maru-maru ra̱ka̱. ²⁵Amma u kusoꞋo ta̱ atakaci biꞋi a̱ ili n a̱bunda̱i, ka̱ta̱ kpamu uma a anana a nam pa a iwan yi.

²⁶“Tsu na ili i yaꞋin a ayin a̱ Nuhu17:26 Ugi. 6:5-8. ta kpamu i kuyaꞋan nannai a ayin a Maku ma Vuma. ²⁷Uma a kulyaꞋa n o soꞋi n a yaꞋin yolo, ali a kubana a ayin a na Nuhu u uwai a kpantsu. Ɗa ta na mini ma̱ ta̱wa̱i, ɗa mu unai le ra̱ka̱.

²⁸“Derere ɗa n ayin o Lotu,† uma a kulyaꞋa n o soꞋi, kutsula n e dengei, kucimba n a maꞋi. ²⁹Amma, kanna ka na Lotu u ka̱sa̱kpa̱i Sodom,† akina n farinwuta a̱ cipa̱i gaɗi, ɗa a unai le ra̱ka̱.17:29 Ugi. 18:20—19:25.

³⁰“Ta kpamu ka kuyaꞋan nannai a kanna ka na Maku ma Vuma ma̱ kuta̱wa̱. ³¹A kanna ka nan lo, babu vuza na wi pulai ɗevu m kpaꞋa ka̱ta̱ u bono a asuvu adama a na u taɓula ucanuku u ni punu.17:31 Luka u danai, “uma gaɗi vu kunu.” Ubuta̱ u na Yesu u yongoi, iꞋuwa ya, a yaꞋan ta̱ i ɗa n ubuta̱ u na vuza u kukumba gaɗi adama a na u yongo ɗe a kuvuka. Ta kpamu nannai, babu vuza na u kuyaꞋan a kashina, ka̱ta̱ u dana wi ta̱ o kubono kuɗika ili i yoku. ³²Ciɓa n vuka vu Lotu!17:32 Ugi. 19:26.³³Vuza na de dem wi a kuciga wuma u ni, wi ta̱ a kunamba u ɗa. Vuza na kpamu u iwain u ɗa, wi ta̱ a̱ kuciya̱ u ɗa. ³⁴N dana ɗa̱, n kayin ka nan lo, uma e re a kuyaꞋan ta̱ ivaꞋin a̱ kajiba ke te, vuza te u kuyaꞋan ta̱ uɗiki, ka̱ta̱ vuza te wo okpo. ³⁵A̱ma̱ci e re a kuyaꞋan ta̱ a kuyaꞋan kiya a̱ ubuta̱ u te, vuza te u kuyaꞋan ta̱ uɗiki, ka̱ta̱ vuza te wo okpo. [ ³⁶Uma e re a kuyaꞋan ta̱ a kashina, vuza te u kuyaꞋan ta̱ uɗiki, ka̱ta̱ vuza te wo okpo.]”

³⁷Ɗa e ecei, “Vuzagbayin, te ɗai ili i nam pa i kuyaꞋan?”

Ɗa wu ushuki le n kansa, “Ubuta̱ u na baci ka̱kuwushi ki, ta lo asakali a ci shana.”

Agisana a vuka n keyevikafada

¹Yesu u danai mukumitoni agisana adama a na a zuwa le kuyaꞋan ka avasa babu kuvuka. ²U danai, “A yaꞋan ta̱ keyevikafada ko yoku a̱ likuci i yoku, vuza na u tsu pana wovon u Ka̱shile ba, benle u vuma. ³Vuka vu na vali vi ni vu kuwa̱i vi yoku vi ta̱ lo a̱ likuci ya, vuza na u bansai wa̱ ni n ufolu u na u ciya̱ wuta̱ki u vuza na wi a tsurala n a̱yi.

⁴“Ali n ayin n a̱bunda̱i n u iwain, amma a kubana megeshe, ɗa u sheshei n ka̱ɗu ka̱ ni, ‘Ko an n tsu pana wovon u Ka̱shile, n u vuma ba, ⁵amma uteku u na vuka vu nam pa vo oꞋusoi mu ka̱u na, n kukondo ta̱ me ene u ciya̱ wuta̱ki, adama a na ka̱ta̱ wo oꞋuso mu kpamu n kuta̱wa̱sa̱ ku ni ba.’ ”

⁶Ɗa Vuzagbayin u danai, “Panai ili i na keyevikafada ka gbani-gbani ka nan lo ka dansai. ⁷Ka̱shile kaꞋa ka̱ tuka̱i n wuta̱ki a̱ ubuta̱ wa aza a na u zagbai ɗa i a̱ ma̱shi kanna n kayin ba? U kuyongo ta̱ a kudana le a lazasa biꞋi? ⁸N dana ɗa̱, sai we ene a̱ ciya̱ wuta̱ki gogo kpamu. Gogo na, mpa Maku ma Vuma m bono baci, n kuciya̱ ta̱ wo aza a uneki wa̱ a̱ɗu a iɗika ya?”

Agisana a Kafarishi n kishi ku utafu

⁹Ɗa Yesu u yaꞋankai aza o yoku agisana a nam pa, aza a na i a kinda ka̱ci ke le i ta̱ n usuɓi† derere, amma o tsu goyo aza a na a buwai. Ɗa u danai: ¹⁰“Uma e re o yoku a ɗa a banai kuyaꞋan kavasa a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin: vuza te Kafarishi, vuza te kpamu kishi ku utafu. ¹¹Kafarishi ka̱ ɗenga̱i kashani endeꞋen ni, ɗa u yaꞋin kavasa, ‘Ka̱shile, n cikpa wu ta̱ adama a na mi tsu uma o yoku a na i: oboki, n aza a kagbani-gbani, n aza a tsugbani, ko ci kishi ku utafu ka nam pa ba. ¹²N tsu ka̱na̱ ta̱ una̱ kure a̱ ka̱tsuma̱ ke kuden ku te. N doku kpamu n takpa i te a̱ ka̱tsuma̱ ka kupa ki ili i na n ciya̱i dem ka̱ta̱ n neke wu.’

¹³“Amma kishi ku utafu ka shamgbai daꞋin. Wi inda biꞋi gaɗi gbani ba, amma u lapai ma̱ka̱nga̱ ma̱ ni adama a̱ una̱mgbuka̱tsuma̱. Ɗa u danai, ‘Mpa vuza vu unushi ɗa, Ka̱shile, pana asuvayali a̱ va̱.’

¹⁴“N dana ɗa̱, vuza vu unushi vu nam pa u bonoi a kpaꞋa ku ni n unushi u ni ucinikpi a̱ ubuta̱ u Ka̱shile, amma Kafarishi ka ka lazai n unushi u ni. Adama a na vuza na baci de dem u cikpai ka̱ci ka̱ ni i ta̱ o kugoyo yi. Vuza na u goyoi ka̱ci ka̱ ni kpamu u ciya̱ ucikpi.”

Yesu u zuwakai muku una̱singai

(Mat. 19:13-15; Mar. 10:13-16)

¹⁵Uma a̱ kutuka̱ muku n wawaꞋa u Yesu, adama a na u saꞋwa le. Ana mukumitoni me enei nannai, ɗa a dansukai le. ¹⁶Amma Yesu u ɗekei muku ma n ka̱ci ka̱ ni, ɗa u danai, “Ka̱sa̱kpa̱i muku n ta̱wa̱ wa̱ va̱, ka̱ta̱ i sa̱nga̱ le ba, adama a na aza a na i n uneki u ka̱ɗu ci le i ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu o tsugono tsu Ka̱shile. ¹⁷N dana wu mayun, vuza na baci wi isai tsugono tsu Ka̱shile tsu maku ba, wa kuꞋuwa tsu ɗa ta na ba.”

Vuzagbayin vu uciyi

(Mat. 19:16-30; Mar. 10:17-31)

¹⁸Vuzagbayin vi yoku ɗa we ecei ni, “Malum ma singai, nini ɗai n kuyaꞋan adama a na n ciya̱ wuma u na u kukotso ba?”

¹⁹Ɗa Yesu wu ushuki, “Yi ɗai i zuwai ɗa vi ɗekei mu vuza singai? Babu vuza singai, sai Ka̱shile endeꞋen. ²⁰Vi yeve ta̱ ɗe Wila̱ wa: ‘Ka̱ta̱ vi yaꞋan tsugbani ba. Ka̱ta̱ vu una vuza ba. Vi yaꞋan uboki feu ba. Ka̱ta̱ vu dansa aꞋuwa ba. Vi cikpa eshevu n a̱na̱vu dem.’ ”18:20 Kut. 20:12-16; K.Wil. 5:16-20.

²¹U danai, “M ɓa̱na̱ ta̱ ɗe ili i nam pa ali mpa maku me kenu.”

²²Ana Yesu u panai nannai, ɗa u danai ni, “Vu buwa ta̱ n ili i te. Denge ili i na vi n i ɗa ra̱ka̱, ka̱ta̱ vu peceke aza a unambi. Vi ta̱ a̱ kuciya̱ uciyi na ɗe gaɗi. Ka̱ta̱ vu ta̱wa̱ vu tono mu.”

²³Ana u panai nannai, ɗa u na̱mgba̱i ka̱tsuma̱, adama a na a̱yi vuma vu uciyi ɗa ka̱u. ²⁴Yesu wi indai ni, ɗa u danai, “Dikyai ɗa vuma vu uciyi u kuꞋuwa o tsugono tsu Ka̱shile. ²⁵U laꞋa ta̱ n ɗevu karakuma ka uwa a̱ vunu vu vubele, an vuza vu uciyi u kuꞋuwa o tsugono tsu Ka̱shile.”

²⁶Aza a na a panai kadanshi ka, ɗa e ecei, “Ta baci nannai, yayi wo tamkpamu u kuciya̱ wishi?”

²⁷Ɗa Yesu wu ushuki, “Ili i na ya kuyaꞋan a̱ ubuta̱ u uma ba, i ta̱ a kuyaꞋan a̱ ubuta̱ u Ka̱shile.”

²⁸Biturusu u danai, “Tsu ka̱sa̱kpa̱ ta̱ ili i na ci n i ɗa ra̱ka̱ adama a na tsu tono wu.”

^29-30Yesu u danai le, “N dana ɗa̱ mayun, vuza na baci u ka̱sa̱kpa̱i ili i yoku, adama o tsugono tsu Ka̱shile, u kuciya̱ ta̱ katsupu ka̱ ni n a̱bunda̱i a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nam pa. Nannai kpamu u ka̱sa̱kpa̱ baci kpaꞋa ku ni ko vuka vi ni, u kuciya̱ ta̱ katsupu ka nam pa. Ta kpamu nannai vuza yoku u ka̱sa̱kpa̱ baci isheku i ni, ko nkoshi n ni, ko muku n ni. Ayin a na kpamu a̱ kuta̱wa̱, u kuciya̱ ta̱ wuma u na u kukotso ba.”

Kadanshi ku ukpa̱ ke Yesu ka tatsu

(Mat. 20:17-19; Mar. 10:32-34)

³¹Yesu u ɗekei Kupanazere a nan lo paki, ɗa u danai le, “Ci ta̱ a kubana a Urishelima a̱ ubuta̱ u na ili ra̱ka̱ i na eneki a ɗanai adama a ukuna u Maku ma Vuma i kushana. ³²I ta̱ e kuneke yi e ekiye a Aza̱ka̱yimbi. Ka̱ta̱ a̱ ka̱na̱ kuzoꞋoso yi, ka̱ta̱ kpamu a shika yi, n a̱ ciꞋikpa̱i ni ntsa̱n. A lapa yi, ka̱ta̱ a una yi. ³³A kanna ka tatsu, wi ta̱ kpamu a̱ kuɗenga̱ n wuma.”

³⁴Mukumitoni ko ili i te i na u dansai e yeve i ɗa ba. Ili i na kadanshi ka ka kudana i ɗa yi ta̱ usokongi we le, benle e yeve ili i na wi a kudansa.

Yesu u potsokpoi ka̱yimba̱

(Mat. 20:29-34; Mar. 10:46-52)

³⁵Yesu a kuyawa ɗevu n Jeriko, ka̱yimba̱ ko yoku lo tamkpamu ida̱shi a uye paki a kuyaꞋan ufolu. ³⁶Ana u panai ka̱bunda̱i ka uma a nwalu, ɗa we ecei ili i na yi lo. ³⁷Ɗa a danai ni, “Yesu vu Nazara ɗa wi lo a nwalu.”

³⁸Ɗa u ɗekei ka̱u, “Yesu, Maku ma Dawuda, pana asuvayali a̱ va̱!”

³⁹Aza a na i lo a nwalu kelime ka, a dansukai ni, a dana u paɗa bini, amma u doku wo orukpoi meɗevile ma ka̱u, “Maku ma Dawuda, pana asuvayali a̱ va̱!”

⁴⁰Yesu u shamgbai, ɗa u danai a̱ tuka̱ yi n vuma va. Ana u yawai ɗevu, ɗa Yesu we ecei ni, ⁴¹“Yi ɗa̱i vi cigai n yaꞋanka wu?”

Ɗa wu ushuki, “Vuzagbayin, n ciga ta̱ me ene ubuta̱.”

⁴²Yesu u danai ni, “Ene! Uneki u ka̱ɗu u nu u potsokpo wu ta̱.” ⁴³Gogo va lo, ɗa we enei ubuta̱, ɗa u tonoi Yesu n u cikpai Ka̱shile. Ana uma e enei nannai dem, ɗa a cikpai Ka̱shile feu.

Zaka kishi ku utafu

¹Yesu u yawai e Jeriko, a̱yi a kuwala punu a̱ likuci ya. ²Vuma vi yoku punu, kula ku ni ku ɗa Zaka. A̱yi ɗa vuzagbayin vi ishi a utafu, wi ta̱ kpamu n uciyi. ³U cigai we kene ko yayi Yesu, amma adama a na wi megejere, u fuɗa we ene yi ba, adama a̱ ka̱bunda̱i ka uma kpamu. ⁴Ɗaɗa u sumai kelime u banai u kumbai ma̱biri, u ciya̱ we ene yi an Yesu wi lo a kuwala a uye u nan lo wa.

⁵Ana Yesu u yawai a magaba ma derere, ɗa wi indai gaɗi, ɗa ta na u danai ni, “Zaka, cipa̱ gogo. Anana n kucipa̱ ta̱ a kpaꞋa ku nu.” ⁶Ɗa Zaka u cipa̱i gogo, ɗa u rabasai ni m ma̱za̱nga̱.

⁷Uma a na e enei nannai ra̱ka̱, ɗa a̱ ka̱na̱i mololo, “U bana ta̱ kuyaꞋan limoci a kpaꞋa ku vuza vu unushi.”

⁸Amma Zaka u ɗenga̱i kashani ɗa u danai ni, “La̱na̱, Vuzagbayin. Gogo na punu na mi ta̱ e kuneke kagimi ku uciyi ka̱ va̱ wa aza a unambi. N lyaꞋa baci kpamu vuza yoku, n kutsupa yi ta̱ n ili i va̱ ali kuna̱shi tsu nan lo tsa.”

⁹Yesu u danai ni, “Anana wishi† u Ka̱shile u ta̱wa̱ ta̱ a kpaꞋa ku nam pa, adama a na vuma vu nam pa feu maku mi Ibrahim maꞋa mayun. ¹⁰Adama a na mpa Maku ma Vuma n ta̱wa̱ ta̱ kula̱nsa̱, ka̱ta̱ mi isa aza a na a̱ puwa̱nka̱i.”

Agisana a agbashi kupa

(Mat. 25:14-30)

¹¹Ana i lo a kupana ili i nan lo, ɗa u lyaꞋi kelime n kudana le agisana ciya̱ u lapula kusheshe ku le. Adama a na uma kpamu e sheshe ta̱ tsugono tsu Ka̱shile ci ta̱ a̱ kuta̱wa̱shi lo gogo an wi ɗevu n Urishelima. ¹²U danai, “Vuma vu kpaꞋa ku tsugono vi yoku ɗa wi a kubana a̱ likuci i yoku daꞋin. U banai adama a na a zuwa yi mogono, ka̱ta̱ kpamu u bono. ¹³Kafu u laza a kubana nwalu ma, ɗa u ɗekei agbashi a̱ ni kupa, ɗa u nekei le ikebe ya azurufa19:13 La̱na̱ a kaci ku udani “Ikebe”, punu ɗe ka̱ta̱ vu la̱na̱ “Mina” a̱ Ubuta̱ wi ili i Kuyeve. vi te vi te. Ɗa u danai, ‘YaꞋankai i ɗa tsulaga, sai m bono.’ ”

¹⁴“Amma uma a̱ ni a iwain ni, ɗa a̱ suki uma o yoku a bana a dana azagbi o ngono a, ‘Tsa kuciga yi u yaꞋan mogono ma̱ tsu ba.’

¹⁵“Sai an ta na a zuwai ni tsugono tsa, ɗa u bonoi a kpaꞋa. Ɗa u la̱nsa̱i agbashi a na u nekei ikebe ya, adama a na u yeve ariba a na a̱ ciya̱i.

¹⁶“Vuza iyain u ta̱wa̱i ɗa u danai, ‘Vuzagbayin, vikebe vi te vu nu vi ciya̱ ta̱ ikebe kupa kpamu.’

¹⁷“Vuzagbayin vi ni u danai, ‘Kya̱sa̱ wu, kagbashi ka singai ka̱ va̱. Adama a na vi yaꞋan ta̱ kasingai n ili i kenu dem, okpo vuza vi kelime vi likuci kupa.’

¹⁸“Vuza ire u ta̱wa̱i, ɗa kpamu u danai, ‘Vuzagbayin, ikebe i nu i ciya̱ ta̱ kpamu iyum i tawun i yoku.’

¹⁹“Ɗaɗa vuzagbayin vi ni wu ushuki ni, ‘Avu lyaꞋa tsugono ci likuci i tawun.’

²⁰“Ɗa kagbashi ko yoku ka̱ ta̱wa̱i kpamu, ɗa u danai, ‘Vuzagbayin, ikebe i nu i ɗa na, mi ishi ta̱ n ka̱ta̱la̱ i ɗa a kakashi, ɗa n sokongi. ²¹Mi ta̱ a kupana wovon u nu, adama a na avu vi cana ba. Vi ta̱ a kuɗika ili i na vu zuwai ba, ka̱ta̱ kpamu vi kyaꞋa a̱ ubuta̱ u na vi ca̱Ꞌi ba.’

²²“Vuzagbayin vi ni wu ushuki, ‘N kuyaꞋanka wu ta̱ afada n ili i na yu uta̱i a̱ una̱ u nu, avu kagbashi ka gbani-gbani. Vi yevei ana mpa m kpa̱ɗa̱i kucana. Ɗa mi a kuɗikasa a̱ ubuta̱ u na n kpa̱ɗa̱i kuzuwa, ni n kyaꞋi i na m kpa̱ɗa̱i kuca̱Ꞌa̱. ²³Yi ɗa̱i vu kpa̱ɗa̱i kuzuwaka mu ikebe i va̱ a kpakikebe? Ayin a na m bonoi va, mi ishi mi isa i ɗa wana ɗai n ciya̱ punu mini.’

²⁴“Ɗaɗa u danai aza a na i lo kashani, ‘Isai ikebe i ni ya, ka̱ta̱ i neke vuza na wi n iyum kupa va.’

²⁵“Ɗa a danai, ‘Vuzagbayin, wi ta̱ ɗe biꞋi n kupa!’

²⁶“Ɗa u danai le, ‘N dana ɗa̱, vuza na baci wi n i ɗa, i ta̱ o kudoku yi kpamu, amma vuza na wi n i ɗa ba, ko i kenu i na wi n i ɗa, i ta̱ o kukotso a kisa yi i ɗa. ²⁷Irala i va̱ i nan lo ya, aza a na a cigai n lyaꞋa tsugono tsa ba va, tuka̱i mu n ele na, ka̱ta̱ yu una le kelime ka̱ va̱.’ ”

Uma a Urishelima a rabasai Yesu

(Mat. 21:1-11; Mar. 11:1-11; Yah. 12:12-19)

²⁸Ayin a na Yesu u kotsoi kudansa ili i nam pa, ɗa u lyaꞋi kelime a kubana a Urishelima. ²⁹Ana a yawai ɗevu m Bataji m Bataniya a Kusan ku Zaitun, u ɗekei mukumitoni n ni n re, ɗa u danai le, ³⁰“Banai a̱ likuci i yoku e kelime ka̱ ɗa̱. N kuꞋuwa ku ɗa̱, yi ta̱ e kene maku ma majaki ushiyi lo, ma na ka̱ta̱ vuza u saꞋwai kukumba ba. I shikpa maꞋa ka̱ta̱ i tuka̱ mu. ³¹Vuza na baci we ecei ɗa̱, ‘Yi ɗa̱i ya kushikpa maꞋa?’ danai ni, ‘Vuzagbayin wi ta̱ a kuciga maꞋa.’ ”

³²Aza a na u suki va, a banai a cinai ta na derere tsu na u danai le va. ³³Ana i a kushikpa maꞋa, ɗa vuza vi ili va we ecei le, “Yi ɗa̱i ya kushikpa majaki ma?”

³⁴Ɗaɗa a̱ ushuki, “Vuzagbayin wi ta̱ a kuciga maꞋa.”

³⁵A̱ tuka̱i m maꞋa u Yesu. O poloi aminya e le gaɗi tsa̱ a̱kuma̱ri, ɗa a kumbakai Yesu ɗe. ³⁶Ana wi a nwalu, ɗa uma a̱ ka̱na̱i kupolo aminya e le a uye wa.

³⁷U yawai ɗevu n ubuta̱ u na uye u gida̱la̱i a Kusan ku Zaitun. Ɗa ka̱bunda̱i ka uma ka̱ mukumitoni ma ra̱ka̱, a̱ ka̱na̱i ma̱za̱nga̱ n a cikpai Ka̱shile n a̱la̱ka̱tsu ka̱u, adama a ili i mereve i na e enei ɗe dem:

³⁸“Una̱singai a kubana u mogono ma na ma̱ ta̱wa̱i n kula ku Vuzavaguɗu.”19:38 Ishp. 118:26.

“Ma̱ta̱na̱ na ɗe gaɗi, n tsugbayin zuva dem.”

³⁹Afarishi† o yoku punu a̱ ka̱tsuma̱ ka uma ka, a danai Yesu, “Malum, dansuka mukumitoni n nu.”

⁴⁰Ɗa wu ushuki, “N dana ɗa̱, ko a paɗa baci bini, atali i ta̱ o korukpo m ma̱za̱nga̱ nannai.”

⁴¹Ana wi a kuyawa a Urishelima ɗa we enei ubirini wa, ɗa u shika̱i adama u ɗa. ⁴²Ɗa u danai, “Yi ishi i ciya̱ de i yeve ko yayi u kutuka̱ ɗa̱ m ma̱ta̱na̱ anana. Amma o sokongu ta̱ maꞋa a̱ a̱shi a̱ ɗa̱ gogo na. ⁴³Kanna ki ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ ka na irala i ɗa̱ i kumaꞋaka ɗa̱ idasakpatsu i kukumba mashilya mu ubirini. A kanza ɗa̱ punu e mere, ka̱ta̱ a kpada utsutsu. ⁴⁴Ka̱ta̱ a uwa a minjarangu ɗa̱, a̱ɗa̱ m muku n ɗa̱ punu e mere mu ubirini ma. Ko katali a̱ kuka̱sa̱kpa̱ kaꞋa a umatyangi o toku ba, adama a na i kpa̱ɗa̱i kuyeve kanna ka̱ kuta̱wa̱ ka̱ Ka̱shile wa̱ ɗa̱.”

Yesu u lokoi aza a tsulaga a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin

(Mat. 21:12-17; Mar. 11:15-19; Yah. 2:13-22)

⁴⁵Ɗaɗa u uwai a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin, ɗa u ka̱na̱i kuloko aza a na Ꞌya kuyaꞋan tsulaga punu. ⁴⁶U danai le, “Wi ta̱ uɗani, ‘KpaꞋa ku va̱ ki ta̱ o kokpo kpaꞋa ka avasa,’19:46 Ish. 56:7; Ir. 7:11. amma a̱ɗa̱ i bonokoi ku ɗa ‘kpaꞋa ko oboki.’ ”

⁴⁷Kanna dem sai u yaꞋan kuyotsongusu a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin. Amma anan ganu vu gbagbaꞋin, nu nlum n Wila̱, koɓolo n aza e kelime a uma a cigai kuna yi. ⁴⁸Ali n gogo na, a̱ ciya̱ uye u na o kutono ba, adama a na uma ra̱ka̱ i ta̱ a kuciga a pana kadanshi ka̱ ni.

E ecei utsura u Yesu

(Mat. 21:23-27; Mar. 11:27-33)

¹Kanna ke te, an wi a kuyaꞋan kuyotsongusu punu a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin, n u danai Arabali a Singai, anan ganu vu gbagbaꞋin koɓolo nu nlum n Wila̱ nu nkoshi a̱ ta̱wa̱i wa̱ ni. ²A danai, “Dana tsu, n utsura we ne u ɗai vi a kuyaꞋan ili i nam pa dem? Yayi u nekei nu utsura u nam pa?”

³Ɗa wu ushuki, “Mi ta̱ feu a kuyaꞋanka ɗa̱ keci, danai mu, ⁴kusumbu ka akucina ku na Yahaya u yaꞋin, ku Ka̱shile ku ɗa ko ku uma ku ɗa?”

⁵Ɗaɗa e sheshei biꞋi uteku u le, ɗa a danai, “Tsu dana baci, ‘Ku Ka̱shile ku ɗa,’ wi ta̱ e kece tsu, ‘Yi ɗa̱i ɗa tsu kpa̱ɗa̱i kuneke ka̱ɗu wa̱ ni?’ ⁶Amma tsu dana baci, ‘Ku uma ku ɗa,’ uma ra̱ka̱ i ta̱ a kuvara tsu, adama a na a dana ta̱ Yahaya keneki kaꞋa.”

⁷Ɗa a̱ ushuki, “Ci yeve ko ku yayi ba.”

⁸Yesu u danai, “Mi feu a kudana ɗa̱ ko n utsura u yayi mi a kuyaꞋan ili i nam pa ba.”

Agisana a acimbi a gbani-gbani

(Mat. 21:33-46; Mar. 12:1-12)

⁹U lyaꞋi kelime n kudana uma agisana a nam pa: “Vuza yoku u yaꞋin kashina ka̱ nɗimbi ma Ayahuda, ɗa u nekei kaꞋa aza a zamalinga, adama a na a̱ la̱na̱ka̱ yi kaꞋa. A̱yi tamkpamu u banai a̱ ubuta̱ ali u yaꞋin ayin n a̱bunda̱i. ¹⁰Ana ayin a kutaꞋa a yawai, ɗa u suki kagbashi ka̱ ni ka bana ɗe, adama a na e neke yi umaci wu nɗanga n yoku punu a kashina ka. Amma aza a zamalinga a a lapai ni, ɗa o lokoi ni. U bonoi a kpaꞋa ekiye agaɗa. ¹¹U doku u suki kagbashi ko yoku, amma a lapai ni ɗa e nekei ni wono, o lokoi ni o kubono a kpaꞋa ekiye agaɗa. ¹²U doku u suki vuza tatsu, ɗa o foroi ni ɗa o lokoi ni punu a ubaru.

¹³“Ɗaɗa vuza vu kashina va u danai, ‘Yi ɗa̱i n kuyaꞋan? Mi ta̱ a̱ kusuku maku ma̱ va̱ ma na n cigai, u gaꞋan ba e kuneke yi ta̱ tsugbayin ci ni.’

¹⁴“Amma ayin a na aza a zamalinga a e enei ni, ɗa a yaꞋin kadanshi biꞋi, a danai, ‘Maku ma̱ ni ma na. Tsu una yi, ka̱ta̱ tso okpo n kashina ka.’ ¹⁵Ɗa a taɗuki ni n tsupulai tsu kashina tsa. Ɗa a unai ni.”

Ɗa Yesu we ecei le, “Yi ɗa̱i vuza vu kashina va u kuyaꞋanka le? ¹⁶Wi ta̱ a kubana, ka̱ta̱ wu una aza a zamalinga a, ka̱ta̱ u zuwa aza o yoku kpamu aza a na a kindaka yi kaꞋa.”

Ana uma a a panai nannai, ɗa a danai, “U jebeshe biꞋi.”

¹⁷Yesu wi indai le magaba, ɗa u danai, “Yi ɗa̱i ili i na yi uɗani na lo yi a kudana, wo ta na:

‘Katali ka na amaꞋi a iwain, ka ɗa ko okpoi kenene ke mere.’?20:17 Ishp. 118:22.

¹⁸Vuza na baci de u yikpa̱i a katali ka nan lo, wi ta̱ o kukoɗo agbati agbati, amma vuza na baci ka ka varai, ki ta̱ a kuminjarangu yi.”

Kutsupa ku utafu a̱ ubuta̱ u Kaisa

(Mat. 22:15-22; Mar. 12:13-17)

¹⁹Gogo lo, nlum n Wila̱ n anan ganu vu gbagbaꞋin a̱ la̱nsa̱i uye u na a̱ kuka̱na̱ yi, adama a na e yeve ta̱ u dansa ta̱ agisana a nam pa a adama a na u palukpa le. Amma i ta̱ a kupana wovon u uma.

²⁰N kinda ku na Ꞌya a kuyaꞋanka yi, ɗa a̱ suki aza a kasaka aza a na a yaꞋin adanshi uma a̱ usuɓi a ɗa. A ciga ta̱ a̱ ka̱na̱ Yesu n ili i na u dansai, adama a na a banka yi a̱ ubuta̱ wu utsura u gomuna. ²¹Ɗa aza a kasaka a, e ecei ni, “Malum, ci yeve ta̱ vu tsu dansa ta̱ ka̱ta̱ kpamu vi yotsongu ili i na i gaꞋin. Vi ci yaꞋan kpamu cisheꞋe ba, amma vi yotsongu ta̱ n uye u Ka̱shile m mayun. ²²U gaꞋan ta̱ tsu tsupa Mogono Kaisa† utafu, ko u gaꞋan ba?”

²³We enei ugboji u le, ɗa u danai, ²⁴“Yotsongi mu ikebe20:24 La̱na̱ a kaci ku udani “Ikebe”, punu ɗe ka̱ta̱ vu la̱na̱ “Dinari” a̱ Ubuta̱ wi ili i Kuyeve. dinari vi te. Kululu ku yayi n kula ku na ki punu va?”

²⁵Ɗa a danai, “Ku Kaisa ku ɗa.”

U danai le, “Nekei ili i na yi i mogono ili i ni. I Ka̱shile kpamu nekei Ka̱shile.”

²⁶A fuɗa a̱ ka̱na̱ yi n ili i na u dansai e keteshe ka ba. Ɗa kucikpa o bonoi a yaꞋin mereve n wushuki u ni, ɗa a paɗai bini.

Kuɗenga̱ ka̱ a̱kpisa̱ n yolo

(Mat. 22:23-33; Mar. 12:18-27)

²⁷A̱sa̱dukiya† o yoku a banai u Yesu n keci, ele ɗa aza a na a̱ ushuki an kuɗenga̱ ka̱ a̱kpisa̱ ki lo ba. ²⁸A danai, “Malum, Musa u ɗanaka tsu ta̱, u danai, ‘Vuza na baci vuza ni u kuwa̱i, ɗa u ka̱sa̱kpa̱i vuka babu na vu matsai, vuza ni va u sosuku vuka va, adama a na u matsaka vuza ni va maku.’ ²⁹Uma o yoku a ɗa a kpaꞋa ku te, i ta̱ uma e cindere. Vuza iyain u yaꞋin yolo, ali u kuwa̱i babu na vuka va vi ciya̱ kucina̱. ³⁰Ɗa vuza ire u sosuki ni, ɗa u tsu kuwa̱ kpamu. ³¹Ɗa vuza tatsu u doku u sosuki kpamu, ali a kubana uma e cindere ele ra̱ka̱ a̱ kuwa̱i, a̱ ciya̱ kucina̱ n vuka va ba. ³²Ɗa vuka va feu vu ta̱wa̱i vu kuwa̱i. ³³To, kanna ka na a̱ kuɗengusa̱ a̱kpisa̱, vuka vi yayi wo ta na u kuɗamgba wo kokpo, an wo oloi ali e cindere a dem?”

³⁴Ɗaɗa Yesu wu ushuki, “Uma a aduniyan a anana a nam pa i ta̱ a kuɗika a̱ma̱ci n o olotongi. ³⁵Amma ta u kuyaꞋan nannai a̱ ka̱tsuma̱ ka aduniyan a na a̱ kuta̱wa̱ ba. Aza a na Ka̱shile ke enei a gaꞋin a̱ ciya̱ kuɗenga̱ ka̱ a̱kpisa̱ a kuyaꞋan yolo kpamu ba. ³⁶O kudoku a̱ kuwa̱ ba, adama a na i ta̱ o kokpo tsa alingata. Muku n Ka̱shile n ɗa kpamu adama a̱ ubuta̱ u kuɗenga̱ a̱ ukpisa̱.

³⁷“Amma a ukuna u na ko uma a̱ kuɗenga̱ a̱ a̱kpisa̱, ko Musa u kumgbasa ta̱ ukuna u nan lo ana u ɗanai u na maɗanga me kenu mi a̱ kukula̱. U ɗekei Vuzavaguɗu tsu nam pa: ‘Ka̱shile ki Ibrahim, n Ka̱shile ki Ishaku, n Ka̱shile ka Yakubu.’20:37 Kut. 3:6.³⁸A̱yi Ka̱shile ka̱ a̱kpisa̱ ka ba, amma ka aza a wuma, adama a na ubuta̱ u ni u ɗa ele dem i n wuma.”

³⁹Nlum n Wila̱ n yoku mu ushuki, “Vu dansa ta̱ mayin, malum.” ⁴⁰O doku a kaꞋwan a yaꞋanka yi kadanshi n keci ba.

Kishi maku ma yayi?

(Mat. 22:41-46; Mar. 12:35-37)

⁴¹Ɗaɗa Yesu u danai le, “Nini ɗai tamkpamu ɗa a danai Kirisiti Kishi ka Maku ma Dawuda maꞋa? ⁴²Dawuda a̱ ka̱ci ka̱ ni u ɗana ta̱ a Katagarda ki Ishipa,†

‘Vuzavaguɗu u danai Vuzagbayin vu va̱, “Da̱sa̱ngu e kukiye ku usingai ku va̱, ⁴³sai ayin a na m bonokoi irala i nu a ɗaka va ataka e ene a̱ nu.” ’20:43 Ishp. 110:1.

⁴⁴Dawuda u ci ɗeke yi ta̱ ‘Vuzagbayin,’ nini ɗai tamkpamu u kubono maku ma̱ ni?”

Yesu u dansukai uma adama a nlum n Wila̱

(Mat. 23:1-36; Mar. 12:38-40)

⁴⁵Ana uma ra̱ka̱ i lo a kupana ɗa Yesu u danai mukumitoni n ni, ⁴⁶“YaꞋin daꞋin nu nlum n Wila̱. A ci ciga ta̱ kuꞋuka ntogu n gbagbaꞋin adama a na uma e ene le. A ci ciga ta̱ ikya̱shi e kuden, n ucigi wi ida̱shi i singai, kpamu a̱ unu a avasa n ubuta̱ u ka̱ɗiva̱. ⁴⁷O tsu doro ta̱ agapa a̱ a̱ma̱ci20:47 “A̱ma̱ci” punu na ele ɗa aza a na ali e le a̱ kuwa̱i. iꞋuwa i le, koɓolo n kuyaꞋan ka avasa a ugaɗi. Uma a nan lo a, i ta̱ a kutakacika le ka̱u.”

KuneꞋe ku vuka

(Mar. 12:41-44)

¹Yesu punu a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin a biꞋi, ɗa u ka̱na̱i kinda aza a uciyi a̱ ka̱na̱i kuzuwa kuneꞋe ku le a̱ ubuta̱ u kuzuwa. ²Ɗa kagapa ka vuka ko yoku ku uta̱i ɗe, vuza vu unambi, ɗa u zuwai iyum i re.21:2 La̱na̱ a kaci ku udani “Ikebe”, punu ɗe ka̱ta̱ vu la̱na̱ “Lapta” a̱ Ubuta̱ wi ili i Kuyeve.³Ɗa Yesu u danai le, “Mi ta̱ a kudana ɗa̱ mayun, kagapa ka vuka vuza vu unambi vu nam pa u neke ta̱ ili i na i lazai uma a nan lo dem. ⁴Adama a na ele ta punu e nekei kenu a̱ ka̱tsuma̱ ki ili n a̱bunda̱i i na i n i ɗa. Amma n yali i ni dem u neke ta̱ ili i na wi n i ɗa dem a wuma u ni dem.”

Yesu u yaꞋin kene

(Mat. 24:1-2; Mar. 13:1-2)

⁵Mukumitoni n ni n yoku mi a kadanshi ka̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin. Uteku u na i n tsuloboi ci kinda n atali n ili i tsuloboi i na uma e nekei Ka̱shile, n uteku u na i ukali. Ɗa Yesu u danai le, ⁶“Ili i na ye enei na dem, ayin i ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ a na ko katali ke te ki lo a kushamgba umatyamgbani gaɗi vu vutoku ba. Ra̱ka̱ vi le i ta̱ a̱ kufa̱da̱ le.”

Atakaci n kutakacika ku uma

(Mat. 24:3-14; Mar. 13:3-13)

⁷Ɗa e ecei ni, “Malum, wana ɗai ili i nam pa ya i kugita̱? Yi ɗa̱i kpamu ce kene ayin a na baci ili ya i gita̱i kuta̱wa̱ adama a na ci yeve?”

⁸Ɗa Yesu wu ushuki, “Yongoi ufoɓushi, ka̱ta̱ vuza u doro ɗa̱ ba. Uma n a̱bunda̱i i ta̱ a kuyaꞋan kadanshi adanshi ele ɗa Kishi. Ka̱ta̱ a dana, ‘Mpa ɗa Kirisiti Kishi ka,’ kpamu, ‘Ayin a yawa ta̱.’ Ka̱ta̱ yu ushuku ba. ⁹Ka̱ta̱ i pana wovon ba, ayin a na baci i ka̱na̱i kupana arabali o kuvon n vishili. Ili i nan lo i ɗa i kugita̱ kuta̱wa̱ biꞋi, amma nan lo dem, ka̱ta̱ uteku u yawa ba.”

¹⁰Ɗa u lyaꞋi kelime n kadanshi tsu nam pa, “Iɗika yi ta̱ o kuyongo vishili n iɗika i yoku. Tsugono kpamu nannai. ¹¹Iɗika yi ta̱ a̱ kugita̱ kugba̱ɗa̱sa̱ uteku u ni. Kambulu ka gbayin ki ta̱ a̱ kuta̱wa̱ koɓolo m ma̱dukpa̱ a̱ ubuta̱ kakau dem. Ili i wovon n a̱bunda̱i yi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ n urotu wi ili i gaɗi.

¹²“Kafu ili i nam pa ra̱ka̱ i ta̱wa̱, uma i ta̱ a̱ kuka̱na̱ ɗa̱ ka̱ta̱ a takacika ɗa̱. I ta̱ e kuneke ɗa̱ adama a na a yaꞋanka ɗa̱ afada a̱ unu a avasa, ka̱ta̱ a zuwa ɗa̱ a̱ unu a ugbashi. I ta̱ a kubanka ɗa̱ o ngono n anan gomuna adama a kula ku va̱. ¹³Ayin a nan lo a a ɗaɗa a gaꞋin i dana uma uteku u na uneki u ka̱ɗu u ɗa̱ wi. ¹⁴Ka̱ta̱ yo oꞋuso ka̱ci ka̱ ɗa̱ adama a ili i na i kudansa a̱ ubuta̱ wa afada ba. ¹⁵Adama a na mi ta̱ e kuneke ɗa̱ ili i na i kudansa, ka̱ta̱ kpamu n neke ɗa̱ kuyeve, adama a na irala i ɗa i kufuɗa ya lyaꞋa ɗa̱ n kadanshi ke le ba. ¹⁶Aza a̱ ɗa̱ i ta̱ e kuneke ɗa̱ we le. Ali n isheku i ɗa̱, ko nkoshi n ɗa̱, ali a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ɗa̱ a kuyaꞋanka ɗa̱ ta̱ nannai. A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, i ta̱ a kuna aza o yoku. ¹⁷Uma ra̱ka̱ i ta̱ a kuꞋiwan ɗa̱, adama a̱ va̱. ¹⁸Amma ko ka̱nji ke te a kaci ka̱ ɗa̱ ki lo a̱ kupuwa̱nka̱ ba. ¹⁹Shamgbai n utsura adama a na i ciya̱ wuma u ɗa̱.

Uteku u na a̱ kufa̱da̱ Urishelima

(Mat. 24:15-21; Mar. 13:14-19)

²⁰“Ayin a na baci ye enei a kanzai Urishelima adama a kuvon, ka̱ta̱ i yeve i ta̱ a kuciga kufa̱da̱ a ɗa. ²¹Ayin a nan lo uma a na i Yahuda a suma a kubana a nsasan. Aza a na i punu a̱ likuci kpamu. Aza a na i ɗe kpamu a̱ ubuta̱ u yoku, ka̱ta̱ a suma o kubono a̱ likuci ba. ²²Ayin a nan lo ayin a katsupu ka awuya kaꞋa a kubana a̱ ubuta̱ u uma, adama a na ili i na yi uɗani i shana.21:22 Hos. 9:7.²³Ayin a nan lo a̱ma̱ci a na i n a̱tsuma̱ o kusoꞋo ta̱ atakaci, n aza a na i o kuwoꞋo nreɓu. Ili i wuya yi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ a̱ ubuta̱ u uma, adama a na wupa u Ka̱shile wi ta̱ a̱ kucipa̱ gaɗi. ²⁴Aza o yoku a kuyaꞋan ta̱ wuni n otokobi. Aza o yoku kpamu i ta̱ a kubanka le ugbashi a kubana iɗika kakau. Aza̱ka̱yimbi i ta̱ a kuna Urishelima, sai ayin a na ayin e le a shanai.

Kubono ku Maku ma Vuma

(Mat. 24:29-31; Mar. 13:24-27)

²⁵“Ili kakau i savu yi ta̱ a̱ kugita̱ kuyaꞋan tsu urotu a̱ ubuta̱ u kanna, n wotoi, n azangata. Aduniyan dem i ta̱ o kokpo n atakaci n udamishi adama a̱ kura̱ n aɓau a mala. ²⁶Uma a̱ kulima̱ ta̱ adama o wovon, adama ili i na i e kene n i na i a kuvana i na yi lo a̱ kuta̱wa̱. Ili i na yi gaɗi dem yu utsura i ɗa yi ta̱ a kugba̱ɗa̱sa̱. ²⁷Ayin a nan lo a Maku ma Vuma mi ta̱ a̱ kuta̱ ɗe gaɗi n eleshu n utsura n tsugbayin dem. ²⁸Ili i nam pa i gita̱ baci kuyawa, ɗenga̱i ka̱ta̱ i ɗengusa̱ a̱shi a̱ ɗa̱, adama a na ayin a na a kisa ɗa̱ a ɗa a yawa ta̱ ɗevu.”

YaꞋin cicoꞋo m ma̱biri

(Mat. 24:32-35; Mar. 13:28-31)

²⁹Ɗa Yesu u danai le agisana a kadanshi a nam pa: “YaꞋin cicoꞋo m maɗanga ma̱ ma̱biri nu nɗanga n na m buwai. ³⁰Ayin a na baci ye enei a̱vuku e le a̱ gita̱i kutopo, i yeve ta̱ lyushi i gita̱ ta̱ kuyawa. ³¹Ili i te kpamu ye ene baci ili i nam pa i gita̱i kuyawa, i yeve tsugono tsu Ka̱shile ci yawa ta̱ ɗevu.

³²“Ciɓai ili i nam pa ya, dem i ɗa yi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ kafu uma a anana o kotso. ³³Gaɗi n iɗika i kupuwa̱nka̱ ta̱, amma kadanshi ka̱ va̱ ko ke te ki lo a kulaza ba.

U gaꞋan ta̱ ci yaꞋan cicoꞋo

³⁴“Yongoi ufoɓushi ka̱ta̱ i shatangu ka̱ci ka̱ ɗa̱ n ka̱ɗiva̱ ko n ilyashi, ko n isoshi, koɓolo n udami wi ili ya aduniyan ba. Ta baci nannai ba ko n ka nan lo ka ki ta̱ a kuta̱wa̱ ka cina ɗa̱ babu ofoɓuso. ³⁵Ki ta̱ a kuyaꞋan an maza ma na ma̱ kuta̱wa̱ a̱ ubuta̱ u uma wa aduniyan dem. ³⁶Yongoi ufoɓushi n i yaꞋin kavasa ayin tutu, adama a na i ciya̱ utsura uteku u na i kuta̱ punu a̱ ka̱tsuma̱ ki ili dem, ka̱ta̱ kpamu i shamgba a̱ ubuta̱ u Maku ma Vuma.”

³⁷Yesu u yaꞋan ta̱ ayin a nan lo dem o kuyotsongusu uma punu a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin. Amma kayin ka yaꞋan baci, u tsu uta̱ ta̱ ka̱ta̱ u bana a Kusan ku Zaitun. ³⁸N usana ka̱lika̱li, uma a tsu bana ta̱ a̱ A̱Ꞌisa̱ a, adama a na a panaka yi, uteku u na wi o kuyotsongusu.

Yahuza u dengei Yesu

(Mat. 26:1-5; Mar. 14:1-2; Yah. 11:45-53)

¹Gogo na, Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai ka na ka̱ gita̱ngi Ka̱ɗiva̱ ko Burodi vu Moloko† ka̱ gita̱ ta̱ kuyawa. ²Anan ganu vu gbagbaꞋin nu nlum n Wila̱ i ta̱ a̱ kula̱nsa̱ uye u na a una Yesu. Amma i ta̱ a kupana wovon u uma.³Ɗaɗa MalyaꞋi ma uwai u Yahuza, vuza na e ci ɗeke Iskaryoti, a̱ ka̱tsuma̱ ka Kupanazere a. ⁴Ɗa Yahuza u banai u anan ganu vu gbagbaꞋin n aza a̱ gba̱ra̱gba̱ra̱ a kinda A̱Ꞌisa̱ a Gbayin, ɗa u sheshei n ele uteku u na u kuneke le Yesu. ⁵A panai ma̱za̱nga̱, ɗa a̱ ushuki kuneke yi ikebe. ⁶Ɗa u ka̱na̱i kula̱nsa̱ uye u kuka̱na̱ Yesu ka̱ta̱ u neke le, ayin a na baci ka̱bunda̱i ka uma ki lo ba.

IlikulyaꞋa ya Akucina

(Mat. 26:17-30; Mar. 14:12-26; Yah. 13:21-30; 1 Kor. 11:23-25)

⁷Ana kanna ka yawai ka̱ Ka̱ɗiva̱ ko Burodi vu Moloko ka na a kulyuka malala ma Kupasamgbanai,† ⁸Yesu u suki Biturusu n Yahaya, u danai le, “Banai, i foɓusoko tsu, adama a na ci lyaꞋa ilikulyaꞋa i Kupasamgbanai.”

⁹Ɗa e ecei, “Te ɗa̱i vi cigai tsu bana tsu foɓuso i ɗa?”

¹⁰Wu ushuki, “A̱ɗa̱ ana ya uwa a̱ likuci, vali vi yoku wi ta̱ a kucina ɗa̱ n kedele ka̱ mini. Tonoi ni a kubana a kpaꞋa ku na u uwai. ¹¹Ka̱ta̱ i dana vuza vu kpaꞋa va, ‘Malum ma dana ci ece wu: Te kunu ko omoci ku na n kulyaꞋa ilikulyaꞋa i Kupasamgbanai m mukumitoni n va̱?’ ¹²Wi ta̱ o kuyotsongu ɗa̱ kunu ku gbayin ku gaɗi upura̱ngi ciɗa n ili dem. Ka̱ta̱ i yaꞋan ofoɓuso a̱ ɗa̱ ɗe.”

¹³Ana a lazai, ɗa ta na a cinai ili derere tsu na Yesu u danai le. Ɗa o foɓusoi Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai ka.

¹⁴Ana ayin a yawai, Yesu n azusuki a̱ ni a̱ da̱sa̱ngi a kirikpa ki ilikulyaꞋa ka. ¹⁵Ɗa u danai le, “N ciga ta̱ ka̱u n lyaꞋa ilikulyaꞋa i Kupasamgbanai i nam pa n a̱ɗa̱, kafu n soꞋo atakaci. ¹⁶N dana ɗa̱, mi o kudoku ma lyaꞋa kpamu ba, sai ayin a na i shanai o tsugono tsu Ka̱shile.”

¹⁷Ayin a na u ɗikai mataꞋan ma, ɗa u cikpai Ka̱shile u danai, “Isai na ka̱ta̱ i soꞋo uteku u ɗa̱. ¹⁸N dana ɗa̱, uteku n anana, mi o kudoku mo soꞋo ma̱kya̱n ba, sai tsugono tsu Ka̱shile tsu ta̱wa̱.”

¹⁹U ɗikai burodi ɗa u cikpai Ka̱shile, ɗa u wansai vu ɗa, ɗa u nekei le. U danai, “Na va ikyamba i va̱ i ɗa, e nekei adama a̱ ɗa̱. YaꞋin ili i nam pa adama a kuciɓasa nu mpa.”

²⁰Nannai kpamu ayin a na u kotsoi ilikulyaꞋa ya, ɗa u ɗika mataꞋan. U danai, “Ma̱kya̱n† ma nam pa, uzuwakpani† u savu u ɗa wu mpasa n va̱ n na o lolotongi adama a̱ ɗa̱. ²¹Amma kukiye ku vuza na u kudenge mu wi ta̱ na ida̱shi e mevene nu mpa. ²²Mpa Maku ma Vuma ma̱ kukuwa̱ ta̱ uteku u na Ka̱shile ke sheshei ɗe. Amma atakaci i ta̱ a kuvana vuza na u kudenge yi ka̱ta̱ a una yi va.” ²³A̱ gita̱i mecenshenei uteku u le, yayi a̱ ka̱tsuma̱ ke le u kuyaꞋan nannai.

Yayi vuzagbayin?

²⁴Ɗa kpamu kanananai ka̱ ɗenga̱i e mere me le, ko yayi u kokpo vuzagbayin vi le. ²⁵Ɗa Yesu u danai le, “Aduniyan a nam pa ngono n uma a gbagbaꞋin o yotsongu uma utsura u le. Amma ele ta na a kudana ko e kuɗeke le A̱ja̱Ꞌa̱ a Uma. ²⁶Amma a̱ɗa̱ ta i kuyaꞋan nannai ba. Kucikpa vuzagbayin a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, wo okpo maku ra̱ka̱, vuza vu kelime kpamu wo okpo kagbashi. ²⁷To, yayi wo vuzagbayin dem, vuza na wi ida̱shi e mevene a asuvu a̱ ni ko vuza vu tsugbashi? Vuza na wi ida̱shi e mevene a asuvu ba? Amma mpa mi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ tsu kagbashi. ²⁸I shamgba ta̱ nu mpa mayun a kanna ka na o kondosoi mu. ²⁹N ka̱na̱ka̱ ɗa̱ ta̱ tsugono tsu Ka̱shile uteku u na Esheku a̱ va̱ a̱ ka̱na̱ka̱i mu feu tsu ɗa. ³⁰Adama a na a̱ɗa̱ feu i lyaꞋa ka̱ta̱ kpamu i soꞋo e mevene o tsugono tsu va̱, ka̱ta̱ i da̱sa̱ngu a akuba o tsugono a kuyaꞋanka umaci kupa n u re wi Israila u nan lo afada.

Yesu u danai Biturusu wi ta̱ a kunana yi

(Mat. 26:31-35; Mar. 14:27-31; Yah. 13:36-38)

³¹“Sima, Sima, MalyaꞋi ma na mo folonoi u ciya̱ ɗa̱ uteku u na e ci yelikpe ya̱nji. ³²Amma, n yaꞋan ta̱ kavasa adama a̱ nu, Sima, ciya̱ uneki u ka̱ɗu u nu u yikpa̱ ba. Amma ayin a na baci vi shika̱i unushi ɗa vu bonoi wa̱ va̱, vu dokusu aza a̱ nu a shamgba n utsura.”

³³Ɗa wu ushuki, “Vuzavaguɗu, mpa n foɓuso ta̱ adama a na m bana n avu a̱ kunu ku ugbashi ko ukpa̱.”

³⁴Yesu wu ushuki, “N dana wu Biturusu, kafu motoku ma sala n usana, vi ta̱ a kunana mu ali kutatsu. Vu dana avu vi yeve mu ba.”

³⁵Ɗa Yesu we ecei le, “Ana n suki ɗa̱ babu nsolo n ajika ko ataka, i namba ta̱ ili?”

Ɗa a̱ ushuki, “A̱Ꞌa̱.”

³⁶U danai le, “Amma gogo na yi baci nu nsolo ɗikai n ajika dem. Yi baci kpamu n otokobi ba, dengei ntogu n ɗa̱ ka̱ta̱ i tsula. ³⁷Ayin a yawa ta̱ a na iɗani i eneki i nam pa i na yi adama a̱ va̱, ya shana: ‘E kece yi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na a ci yaꞋan ugbami u kaci n tsugono.’22:37 Ish. 53:12. Ili i na keneki ka ɗanai adama a̱ va̱ yi ta̱ a kushana.”

³⁸Ɗaɗa mukumitoni n danai, “Inda, Vuzagbayin, otokobi a ɗa na e re.”

Ɗa u danai, “A yawa ta̱.”

Yesu u vasai a Kusan ku Zaitun

(Mat. 26:36-46; Mar. 14:32-42)

³⁹Yesu wu uta̱i tsu na u kiwanai, u banai a Kusan ku Zaitun, ɗa mukumitoni n ni n tonoi ni. ⁴⁰Ana a yawai a̱ ubuta̱ wa, ɗa u danai le, “YaꞋin kavasa adama a na ka̱ta̱ i yikpa̱ a̱ ubuta̱ u kukondo ba.” ⁴¹U walai kelime kenu agisana kubaꞋin ku matan, ɗa u kuɗa̱ngi u yaꞋin kavasa. ⁴²“Dada, vu ushuki baci, ɗika mataꞋan ma atakaci ma nam pa wa̱ va̱. Amma, n ucigi u va̱ ba, amma n u nu.” [ ⁴³Kalingata ka̱ Ka̱shile ka̱ ta̱wa̱i wa̱ ni ɗa ko doki ni utsura. ⁴⁴U yaꞋin kavasa n utsura n una̱mgbi u ka̱tsuma̱, ali mele ma̱ ni ma̱ ka̱na̱i kuɗa̱kpa̱sa̱ a iɗika tsu mpasa.]

⁴⁵Ana u ɗenga̱i a̱ ubuta̱ u kavasa, ɗa u bonoi a̱ ubuta̱ wu mukumitoni n ni. Ɗa u cinai le alavu, n woꞋwi adama a̱ una̱mgbi u ka̱tsuma̱. ⁴⁶We ecei le, “Yi ɗa̱i yi alavu? Ɗenga̱i, i yaꞋan kavasa adama a na, ka̱ta̱ i yikpa̱ a̱ ubuta̱ u kukondo ba.”

A̱ ka̱na̱i Yesu

(Mat. 26:47-56; Mar. 14:43-50; Yah. 18:3-11)

⁴⁷A̱yi biꞋi a kadanshi ɗa ka̱bunda̱i ka uma ka yawai. Vuma vu na e ci ɗeke Yahuza a̱ ka̱tsuma̱ ka Kupanazere u ukai le kelime. U yawai u Yesu adama a na wo oɓongu yi. ⁴⁸Amma ɗa Yesu we ecei ni, “Yahuza, vi ta̱ e kuneke Maku ma Vuma a una n woɓongi?”

⁴⁹Ayin a na otoni e Yesu e enei ili i na yi a kuciga kuta̱wa̱, ɗa a danai, “Vuzagbayin, ci shilika̱ n otokobi a̱ tsu?” ⁵⁰Ɗa vuza te vi le u gbatyai kutsuvu ku usingai ku kagbashi ko mogono ma anan ganu.

⁵¹Ɗa Yesu u danai, “Ka̱ta̱ vu doku kpamu ba.” Ɗa u saꞋwai kutsuvu ku vuma ka. Ɗa ku bonoi ku paɗarai kpamu derere.

⁵²Yesu we ecei anan ganu vu gbagbaꞋin, n aza e kelime a kinda A̱Ꞌisa̱ a Gbayin, nu nkoshi m gbagbaꞋin, aza na a̱ ta̱wa̱i wa̱ ni, u danai, “Mpa vuza vu ma̱ga̱la̱ka̱ ɗa, ali ɗa i ta̱wa̱i n otokobi n alangu?⁵³Ayin tutu n ci yongo ta̱ n a̱ɗa̱ a̱ A̱Ꞌisa̱ a, amma i ka̱na̱ mu ba. Amma ayin a̱ ɗa̱ a ɗa na, an ka̱yimbi ka kulyaꞋa tsugono.”

Biturusu u nanai Yesu

(Mat. 26:57-75; Mar. 14:53-72; Yah. 18:12-27)

⁵⁴A̱ ka̱na̱i ni ɗa a lazai n a̱yi a kubanka yi a kpaꞋa ku mogono ma anan ganu. Biturusu u tonoi le kucina̱ dadaꞋin. ⁵⁵Amma ana a zuwai akina e mere ma̱ ka̱ba̱nga̱ ka kpaꞋa ka, ɗa a̱ da̱sa̱ngi. Biturusu feu u da̱sa̱ngi koɓolo n ele. ⁵⁶Kagbashi ke mekere ke enei ni a̱ ida̱shi ɗevu n akina a. Ɗa wi indai ni magaba, ɗa u danai, “Vuma vu nam pa va feu wishi ta̱ koɓolo n a̱yi.”

⁵⁷Amma, u nana ta̱, u danai, “Vuka, mpa n yeve yi ba.”

⁵⁸M megeshe kpamu kenu, vuza yoku we enei ni, ɗa u danai, “Avu feu, vi ta̱ koɓolo n ele.”

Ɗa Biturusu wu ushuki, “Vuza vu nam pa, mpa, mi koɓolo n ele ba.”

⁵⁹Ɗevu n viyum vi te va shana, vuza yoku u doku u gbagbalai ni, u dana, “Mayun, vuma vu nam pa wishi ta̱ koɓolo n a̱yi, adama a na a̱yi feu vuza vu Ga̱lili ɗa.”

⁶⁰Ɗaɗa Biturusu wu ushuki kpamu, “Avu, n yeve ili i na vi ciya̱i ba.” Kafu u ɓa̱ya̱ngu una̱, ɗa motoku ma salai. ⁶¹Vuzagbayin u kpatalai ɗa wi indai Biturusu mayin. Ɗa Biturusu u ciɓai n kadanshi ka na Vuzagbayin u danai ni, “Kafu motoku ma sala anana, vi ta̱ a kunana mu ali kutatsu.” ⁶²Ɗa wu uta̱i pulai u shika̱i ka̱u.

A̱duga̱ri o zoꞋosoi Yesu

(Mat. 26:67-68; Mar. 14:65)

⁶³A̱duga̱ri a na a kinda Yesu a̱ ka̱na̱i kuzoꞋoso yi, n a lapai ni. ⁶⁴A palai ni a̱shi, ɗa a lapai ni. Ɗa e ecei ni, “Avu keneki, yayi u dukpa̱i nu? YaꞋan kene!” ⁶⁵Ɗa a yaꞋankai ni kadanshi ka gbani-gbani n a̱bunda̱i.

A bankai Yesu wa aza e kusheshe

(Mat. 26:59-66; Mar. 14:55-64; Yah. 18:19-24)

⁶⁶N usana, nkoshi n gba̱ra̱gba̱ra̱ n uma koɓolo n anan ganu vu gbagbaꞋin, nu nlum n Wila̱ a gasai oɓolo. Ɗa a̱ tuka̱i Yesu kelime ke le. ⁶⁷A danai, “Avu ɗa baci Kishi ka, dana tsu.”

Yesu wu ushuki, “N dana ɗa̱ baci, ya̱ kushuku mu ba. ⁶⁸Me ece ɗa̱ baci feu, ya kudansa ba. ⁶⁹Amma, ili i na i gita̱i gogo na, Maku ma Vuma mi ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu e kukiye ku usingai ku Ka̱shile Uba̱nga̱ri.”

⁷⁰Ɗa ra̱ka̱ vi le, e ecei, “Avu ɗa wo Maku ma̱ Ka̱shile ma?”

Wu ushuki, “Derere ɗa i dansai, mpa ɗa.”

⁷¹Ɗaɗa ta na a danai, “Yi ɗa̱i ci cigai kpamu ci yeve? Tsu pana ɗe n una̱ u ni.”

A bankai Yesu u Bilatu n Hiridu

(Mat. 27:1-14; Mar. 15:1-5; Yah. 18:28-38)

¹Aza e Kusheshe ra̱ka̱ ɗa a̱ ɗenga̱i ɗa a bankai Yesu u Bilatu.† ²Ta ɗe a̱ ka̱na̱i kuꞋuwaka nu nsata adama a̱ ni. A danai, “Tsu ka̱na̱ ta̱ vuma vu nam pa va a kuzuwa uma a yaꞋan ugbami u kaci n tsugono a iɗika i tsu. N u danai uma a tsupa utafu a̱ ubuta̱ u tsugono tsu Roma ba. Wi ta̱ kpamu a kudana uma a̱yi Kishi kaꞋa m mogono.”

³Ɗa Bilatu we ecei ni, “Avu mogono ma Ayahuda maꞋa?”

Ɗa Yesu wu ushuki, “Uteku u na vu danai, ta nannai.”

⁴Ɗa Bilatu u danai anan ganu vu gbagbaꞋin va n ka̱bunda̱i ka uma ka, “N ciya̱ ili i na n kunaka vuma vu nam pa ba.”

⁵Amma ɗaɗa o doku ɗa a iwansakai kadanshi ka Bilatu. A danai, “Kuyotsongusu ku ni ki ta̱ a kuzuwa uma o yongo a̱ vishili n uma a na i punu Yahuda dem. Ta ɗe u gita̱i a̱ Ga̱lili ali sapu ɗa wi a kuyawa na a̱ Urishelima.”

⁶Ana Bilatu u panai nannai, ɗa we ecei vuma vu nam pa va, “Vuza va aza a̱ Ga̱lili ɗa?” ⁷Ana u yevei Yesu va vuza va aza a̱ Ga̱lili ɗa a̱ ubuta̱ u na Hiridu† Antiba wi o tsugono, ɗa u suki Yesu ɗe. Adama a na a̱yi feu wi ta̱ punu a̱ Urishelima.

⁸Ana Hiridu we enei Yesu, ɗa u ka̱na̱i ma̱za̱nga̱ n a̱bunda̱i, adama a na ali m megeshe ɗa wi a kuciga we ene yi. Adama a na wi ta̱ a kupanasa arabali a̱ ni, wi ta̱ kpamu a̱ kula̱nsa̱ we ene ili i mereve i na Yesu wi a kuyaꞋansa. ⁹Ɗa u ka̱na̱i kuyaꞋansaka yi keci n a̱bunda̱i, amma ta na Yesu wu ushuki ba. ¹⁰Anan ganu vu gbagbaꞋin nu nlum n Wila̱ lo kashani o kudoku n a ukai nsata n kacaꞋa. ¹¹Ɗa Hiridu n aza o kuvon a̱ ni ɗa a̱ ka̱na̱i kutakacika Yesu n kadanshi ka gbani-gbani. Ɗa a̱ ka̱na̱i kuyaꞋanka yi ili i wono. Ɗa a ukai ni ntogu m mogono adama a na o zoꞋosoi, a bankai ni u Bilatu. ¹²A kanna ka nan lo, Hiridu n Bilatu o okpoi a̱ja̱Ꞌa̱, amma ayin a cau ishi a ci ciganai ba.

Bilatu wu ushuki a una Yesu

(Mat. 27:15-26; Mar. 15:6-15; Yah. 18:39—19:16)

¹³Ɗa Bilatu u ɗekei anan ganu vu gbagbaꞋin nu nkoshi m gba̱ra̱gba̱ra̱ n uma dem. ¹⁴Ɗa u danai le, “I ta̱wa̱ ta̱ n vuma vu nam pa wa̱ va̱, ɗa i danai wi ta̱ a̱ kuzuwa uma vishili. Gogo na, me ecei ni na kelime ka̱ ɗa̱ dem, n ciya̱ yi n unushi u yoku u na a̱ɗa̱ va, yi a kudansika yi ba. ¹⁵Ko Hiridu ma u ciya̱ yi n unushi ba, ɗaɗa i zuwai ɗa u bonokoi ni na wa̱ tsu. Babu unushi u yoku u na u yaꞋin u na u yawai a una yi. ¹⁶Mi ta̱ a kufaba yi, ka̱ta̱ n ka̱sa̱kpa̱ yi u laza.” [ ¹⁷A̱ ka̱ya̱ dem a ayin a̱ Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai, a ci shikpa ta̱ vuza vu ugbashi vi te vi yoku.]

¹⁸Ɗa ka̱bunda̱i ka uma dem ko orukpoi, “Unai ni, ka̱ta̱ vu ka̱sa̱kpa̱ka̱ tsu Barabas!” ¹⁹(Adama a na ishi ta̱ a zuwa Barabas ugbashi adama a na u ɗengusa̱ ta̱ vishili n tsugono tsu Roma, ali ɗa wu unai uma.)

²⁰Bilatu u ciga ta̱ kuka̱sa̱kpa̱ Yesu, ɗa u folonoi ka̱bunda̱i ka uma ka. ²¹Amma ɗa o doku ɗa o orukpoi “Unai ni! Unai ni!”

²²Ɗa u doku ɗa u we ecei tatsu, “Unushi we ne u ɗai u yaꞋin? Mpa me ene unushi u na u yaꞋin ali ɗa u yawai ni u kuwa̱ ba. Mpa mi ta̱ a kufaba yi, ka̱ta̱ n ka̱sa̱kpa̱ yi.”

²³Amma ɗa o doku ɗa a̱ ka̱na̱i kacaꞋa, “Unai ni! Unai Yesu!” Ɗa ta na u panai ma̱shi me le. ²⁴Ɗa Bilatu wu ushuki le ili i na i o kufolono va. ²⁵Ɗa u ka̱sa̱kpa̱i vuza na o folonoi ni u ka̱sa̱kpa̱ va. Vuza na ishi a zuwai ugbashi adama a na ayin o yoku u ɗengusa̱ ta̱ vishili, ali wu unai uma. Ɗa u nekei Yesu a̱ ubuta̱ wo osoji, adama a na a yaꞋanka yi ili i na uma a cigai.

A bapai Yesu a maɗanga ma atakaci

(Mat. 27:32-44; Mar. 15:21-32; Yah. 19:17-27)

²⁶Ɗa osoji a̱ pura̱i Yesu, ele a nwalu ɗa a cinai vuma vi yoku, kula ku ni ku ɗa Sima, vuza va aza e Kure. A̱yi a kubana asuvu a̱ likuci, ɗa a̱ pura̱i ni ɗa a zuwakai ni kogboli ka na a saꞋaki Yesu. Ɗa a zuwai ni u canuku kaꞋa o kutono yi. ²⁷Ɗa ka̱bunda̱i ka uma ko tonoi ni, punu va a̱ma̱ci o yoku i ta punu ɗa a̱ ka̱na̱i ma̱shi n a panai asuvayali a̱ ni. ²⁸Ɗa Yesu u kpatalai, ɗa u danai le, “A̱ma̱ci a̱ Urishelima, ka̱ta̱ i shika̱ adama a̱ va̱ ba, amma adama a̱ ka̱ci ka̱ ɗa̱ m muku n ɗa̱. ²⁹Adama a na ayin i ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ a na uma a kudana, ‘A̱ma̱ci a na ka̱ta̱ a saꞋwai kumatsa vuza ba, ko kuneke muku mani ba, i ta̱ a kuyaꞋan ma̱za̱nga̱ adama a na ele ndari ma̱ a̱ma̱ci n ɗa.’

³⁰“Ayin a nan lo a ɗa uma a kudana nsasan,

‘Yikpa̱i ka̱ta̱ i tsugba tsu!’

ka̱ta̱ kpamu a dana akpanlai,

‘O sokongu tsu.’

³¹Ili i nam pa i ciya̱ mu baci mpa maɗanga ma̱ ta̱ku, a̱ɗa̱ ta na aza e ɗekpu?”

³²Uma o yoku kpamu oboki aza e re, a ɗikai le adama a na a bana a una le feu koɓolo n Yesu. ³³Ana a yawai a̱ ubuta̱ u na e ci ɗeke Ubuta̱ u MokoꞋo ma Kaci,† ta lo a kutangi Yesu ikusa lo gaɗi vu maɗanga ma atakaci koɓolo n oboki a, vuza te a̱ ugula̱, vuza te a usingai. ³⁴Ɗa Yesu u danai, “Dada, cinukpaka le n unushi u le, adama a na e yeve ili i na i a kuyaꞋan ba.” Ɗa a yaꞋin kazagba uteku u le adama a na e pecei ntogu n ni.

³⁵Ɗa uma a shamgbai lo, ɗa a̱ ka̱na̱i kinda, amma aza a̱ gba̱ra̱gba̱ra̱ a Yahuda a̱ ka̱na̱i kuzoꞋoso yi, “Wi isa ta̱ uma. Mayun ɗa baci wi Kirisiti Kishi ka̱ Ka̱shile, Mazagbi, yaꞋan feu u cipa̱, adama a na wi isa ka̱ci ka̱ ni.”

³⁶Ɗa osoji a, a̱ ka̱na̱i kuzoꞋoso Yesu. Ɗa a banai wa̱ ni ɗa e nekei ni ma̱kya̱n ma kalam.³⁷Ɗa a danai, “Isa ka̱ci ka̱ nu, avu ɗa baci mogono ma Ayahuda.”

³⁸Ɗe gaɗi va ɗa a ɗanai, “NA VA ƊAƊA MOGONO MA AYAHUDA.”

³⁹A̱ ka̱tsuma̱ ko oboki a nan lo a a na i ɗe gaɗi n Yesu va, ɗa vuza te va u ka̱na̱i kushika Yesu, “Avu ɗa Kishi ka ba? Isa ka̱ci ka̱ nu n a̱tsu feu!”

⁴⁰Ɗa vuza te va u dansukai ni, “Ashe avu va kupana wovon u Ka̱shile ba? Ali ɗa vi a kisa afada icuꞋu i te n a̱yi? ⁴¹Atakaci a̱ tsu ta u gaꞋin a yaꞋanka tsu nannai, adama a na tsu nusa ta̱. Amma a̱yi u nusa ba.”

⁴²Ɗa u danai Yesu, “Mi ta̱ ufolu u nu, vu ciɓa nu mpa, ayin a na baci vu banai o tsugono tsu nu.”

⁴³Ɗa Yesu u danai ni, “Uteku n anana vi ta̱ koɓolo nu mpa ɗe a̱ ubuta̱ u kuvuka.”†

Ukpa̱ u Yesu

(Mat. 27:45-56; Mar. 15:33-41; Yah. 19:28-30)

⁴⁴Kanna ɗe a kaci, ɗa ka̱yimbi ka palai ubuta̱ dem ali a kubana viyum vu tatsu vu kulivi. ⁴⁵Kanna ko doku ka akana ba. Kakashi ka na ki punu a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin ɗa ka sazai e mere, ko okpoi ugboku u re. ⁴⁶Ɗa Yesu u ɗengusa̱i ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ni n utsura, “Dada, wa̱ nu u ɗa mi e kuneke ayinviki a̱ va̱.” Ana u dansai nannai, ɗa ta na u kuwa̱i.

⁴⁷Ana jagaba vo osoji we enei nannai, ɗa u cikpai Ka̱shile, ɗa u danai, “Mayun ɗa vuma vu nam pa vuma vu usuɓi ɗa.” ⁴⁸Ana uma a banai o ɓolongi ɗe, ɗa e enei ili i na i yaꞋin. Ɗa a lazai o kubono a kpaꞋa, ɗa a̱ ka̱na̱i kukeɓe a̱tsuma̱ e le adama o wovon. ⁴⁹Aza a na e yevei Yesu dem, n a̱ma̱ci a na o tonoi ni a̱ uta̱i Ga̱lili, ɗa a shamgbai daꞋin ɗa a̱ ka̱na̱i kinda ili i nan lo.

Ka̱ciɗa̱ ke Yesu

(Mat. 27:57-61; Mar. 15:42-47; Yah. 19:38-42)

⁵⁰Vuma vi yoku vi ta̱ lo kula ku ni ku ɗa Isuhu† vuza va aza a Aramatiya. A̱yi feu wi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka Aza e Kusheshe, vuma vu singai ɗa n usuɓi kpamu. ⁵¹A̱yi wu ushuku kutono le n ili i na a yaꞋin ba. Wi ta̱ a kuvana kuta̱wa̱ ku tsugono tsu Ka̱shile. ⁵²Ɗa u banai u Bilatu u folonoi e neke yi keven ke Yesu, adama a na u ciɗa̱ngu. ⁵³Ɗa u cipa̱ka̱i n kaꞋa, ɗa u palai ni n arikinlai a̱ ka̱ciɗa̱. Ɗa u ciɗa̱ngi ni a kasaun ka na e sheꞋwei a katali ka na kpamu ka̱ta̱ a̱ ciɗa̱ngi punu vuza ba. ⁵⁴N Ajima a ɗa (Kanna ko Ofoɓuso), ana Ashibi a uwa.

⁵⁵A̱ma̱ci a na o tonoi Yesu a na uta̱i Ga̱lili o tonoi Isuhu, adama a na e ene kasaun ka a̱ ubuta̱ u na a zuwai ikyamba i Yesu. ⁵⁶Ɗa a lazai o kubono a kpaꞋa, ɗa o foɓusoi ili i ma̱gula̱ni m maniꞋin ma na a kusukumaka Yesu. N Ashibi ɗa a uvukai uteku u na wila̱ u le u danai.

Yesu u ɗenga̱i a̱ ukpisa̱

(Mat. 28:1-10; Mar. 16:1-8; Yah. 20:1-10)

¹N usana wa Aladi ka̱lika̱li, ɗa a̱ma̱ci o yoku a banai a kasaun ke Yesu, ɗa a ɗikai ucanuku u ma̱gula̱ni u na a kubana a̱ tsunku keven ka. ²Ana a yawai, ɗa a cinai katali ka na a palakai kasaun kaꞋa ugida̱la̱kpi.³Ana a uwai, a cina keven ke Yesu ba. ⁴Ele lo a kuyaꞋan mereve ma kakuna ma, ɗa aza e re o yoku a yawai lo, nu ntogu ma̱ a̱ri buga̱-buga̱. ⁵Adama o wovon ɗa a̱ma̱ci a a̱ za̱lika̱i. Amma ɗa uma a a danai le, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa yi a̱ kula̱nsa̱ vuma vu wuma a̱ ubuta̱ wa̱ a̱kpisa̱? ⁶U buwa punu ba. U ɗenga̱ ta̱ ɗe! Ciɓai uteku u na u danai ɗa̱ na ɗe a̱ Ga̱lili, ⁷‘I ta̱ e kuneke Maku ma Vuma a̱ ubuta̱ u uma a̱ unushi, adama a na a una yi a maɗanga ma atakaci, amma a kanna ka tatsu wi ta̱ a̱ kuɗenga̱.’ ” ⁸Ɗa a̱ma̱ci a a ciɓai a na Yesu u danai le ɗe kakuna ka nam pa.

⁹Ana o bonoi a̱ ubuta̱ u kasaun, ɗa a danai uma kupa n vuza te va n aza a na a buwai. ¹⁰Aza a na a banai a kasaun ka, ele ɗa Meri Magadaliya, n Yuwana, m Meri† a̱na̱ku a Yakubu, n aza o yoku. Ele ɗa a danai le kadanshi ka. ¹¹Amma uma a a̱ ushuku n kadanshi ka ba. Adama a na i ta̱ a kinda kadanshi ke le ka an kadanshi ke ketepu. ¹²Ɗa Biturusu u ɗenga̱i ɗa u sumai a kubana a kasaun ka. Ana u yawai, ɗa u ka̱lika̱i u la̱na̱i kasaun ka, we ene punu keven ke Yesu ba. Sai arikinlai a ɗa we enei koci. Ɗa u lazai u ka̱na̱i mereve uteku u ni n u danai, “Yi ɗa̱i tamkpamu nahannai?”

Nwalu a kubana a Imawu

(Mar. 16:12-13)

¹³A kanna ka nan lo, aza o kutoni e Yesu o yoku, aza e re, ele a kubana a̱ likuci i kenu i yoku. Kula ku likuci ka ku ɗaɗa Imawu, u yawa ta̱ meli vi cindere,24:13 NdaꞋin n na ubuta̱ u nam pa wi a kadanshi na. U ɗaɗa meli vi 7 wi ta̱ derere n kilomita 11 vu na u kuyawa vuza u yaꞋan nwalu n ene ali ɗevu n iyum i re. a kubana a Urishelima. ¹⁴Ɗa a̱ ka̱na̱i kadanshi adama a ili i na i yaꞋin punu a̱ likuci i Urishelima ya. ¹⁵Ele lo a kadanshi ka, ɗa Yesu u yawai ɗevu n ele ɗa u ka̱na̱i nwalu n ele. ¹⁶E enei ni, amma Ka̱shile ka zuwai a fuɗa e yeve ko yayi ba.

¹⁷Ɗa Yesu we ecei le, “Yi ɗa̱i i ciya̱i a kudansa uteku u ɗa̱ n i walai?”

Ɗa a shamgbai n asuvu e le una̱mgbi. ¹⁸Ɗa vuza te, kula ku ni ku ɗa Kiliyoba, ɗa we ecei ni, “Avu komoci kaꞋa vi punu a Urishelima, ɗa vu kpa̱ɗa̱i kuyeve ili i na i yaꞋin a ayin a nam pa?”

¹⁹We ecei, “Yi ɗa̱i i yaꞋin?”

A̱ ushuki ni, “Ili i na tamkpamu i yaꞋin Yesu vuza va aza Nazara, vuma vu nan lo va keneki kaꞋa. Ka̱shile ki ta̱ a kupanaka yi n uma dem. Ili i na wi a kudanasa i ɗa yi ta̱ n utsura, n i na kpamu u yaꞋansai. ²⁰Anan ganu vu gbagbaꞋin nu nkoshi m gba̱ra̱gba̱ra̱ n tsu e nekei ni a̱ ubuta̱ u na a kuna yi, ɗa ta na a unai ni a maɗanga ma atakaci. ²¹A̱tsu ta na ci ishi ta̱ tsu dana a̱yi ɗa u kisa Israila a̱ ubuta̱ wu ugbashi u na i a kuyaꞋan. Anana ɗa ayin a tatsu a na ili i nan lo i yaꞋin.

²²“A̱ma̱ci a̱ tsu o yoku e neke tsu ta̱ ili i mereve a̱ ɗenga̱i n usana ka̱lika̱li a kubana a kasaun ka. ²³Amma, a yawai a cina ɗe keven ka ba. Ɗa a danai a̱shi e le a ɓatsa ta̱, ɗa e ene alingata a̱ Ka̱shile ka na ka danai u ɗenga̱ ta̱ ɗe. ²⁴Ɗa aza a̱ tsu o yoku a banai ɗa o kondoi kasaun, ɗa ta na a cinai nannai uteku u na a̱ma̱ci a a danai. Amma ele e ene yi ba.”

²⁵Ɗa Yesu u danai le, “A̱ɗa̱ yi n ugboji ba? Yi ɗa̱i i zuwai ɗa i ci neke a̱ɗu a̱ ɗa̱ sawu, adama a ili i na eneki a dansai? ²⁶Mayun ɗa Kishi ko kusoꞋo atakaci biꞋi, kafu u uwa a̱ ubuta̱ u tsugbayin u ni ba?” ²⁷Ɗa Yesu u ka̱na̱i kudana le ili i na a dansai adama a̱ ni punu a Katagarda ka Ciɗa. U gita̱i a katagarda ka Musa, ali n iɗani i eneki ra̱ka̱.

²⁸Ana a yawai ɗevu n likuci i na i a kubana, u lazai adanshi wi ta̱ a kubana n kelime. ²⁹Ɗa o folonoi ni, “Shamgba na n a̱tsu. Kanna ka̱ gita̱ ta̱ kukotso, ubuta̱ kpamu u gita̱ ta̱ kulima̱na̱.” Ɗa u tonoi le, ɗa u cipa̱ n ele.

³⁰Ɗa u da̱sa̱ngi adama a na u lyaꞋa ilikulyaꞋa n ele. Ɗa u ɗikai burodi va ɗa u zuwakai vu ɗa una̱singai. Ɗa u wansai vu ɗa, ɗa u nekei le. ³¹Ɗa a̱shi e le a̱ ɓa̱yuwa̱i, ɗa ta na e yevei ni. Ɗa Yesu u puwa̱nka̱i lo a̱ a̱shi e le. ³²Ɗa a̱ ka̱na̱i kudananai, “U yaꞋan ta̱ adanshi akina a̱ ma̱za̱nga̱ a ɗa i punu utashiki punu asuvu a̱ tsu ana u yaꞋin kadanshi n a̱tsu a uye wa, ana kpamu u danai tsu ili i na yi uɗani a Katagarda ka Ciɗa ka.”

³³Ɗa a̱ ɗenga̱i gogo va lo, ɗa a lazai a kubana a Urishelima. Ubuta̱ u na a cinai mukumitoni n ni kupa m me te uɓolongi a̱ ubuta̱ u te n aza a na a buwai. ³⁴Ɗa uma a nan lo a danai aza e re a, “Vuzavaguɗu vu tsu u ɗenga̱ ta̱. Mayun ɗa! U yotsongu ta̱ ka̱ci ka̱ ni u Sima.” ³⁵Ɗa uma e re a nan lo a, a̱ ka̱na̱i kudana le ili i na e enei a uye wa, uteku u na kpamu e yevei ni ayin a na u wansai burodi va.

Yesu wu uta̱i u mukumitoni n ni

(Mat. 28:16-20; Mar. 16:14-18; Yah. 20:19-23; Azu. 1:6-8)

³⁶Ana uma e re a Imawu i a kudana le, gogo va lo, ɗa Yesu wu uta̱i lo a̱ ubuta̱ wa e mere me le. Ɗa u danai le, “Ma̱ta̱na̱ mo yongo n a̱ɗa̱.”

³⁷Ɗa a panai wovon, adama a na e ene ta̱ adanshi ka̱kpisa̱ kaꞋa i e kene. ³⁸Ɗa u danai le, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa yi a kupana wovon? Yi ɗa̱i i zuwai kpamu ɗa i kpa̱ɗa̱i kushuku? ³⁹La̱na̱i ekiye a̱ va̱ n ataka e ene a̱ va̱ ka̱ta̱ i yeve mpa ɗa. SaꞋwai mu ye ene adama a na ka̱kpisa̱ ki n ikyamba n etele ba, uteku na mpa mi.”

⁴⁰Ana u danai le ili i nam pa ya, ɗa u yotsongu le ekiye a̱ ni n ataka e ene a̱ ni. ⁴¹Amma n nannai dem a ciga kushuku ba. Ɗa ma̱za̱nga̱ ma shanai a̱ɗu e le m mereve. Ɗa we ecei le, “Yi ta̱ lo n ilikulyaꞋa?” ⁴²Ɗa e nekei ni kagimi ka kadan ko yoku uzaciki ⁴³ka na u ɗikai ɗa u takumai lo a̱ a̱shi e le.

⁴⁴Ɗa u danai le, “Ili i nam pa ya, i ɗa gaji n danai ɗa̱ va ayin a na mi ishi koɓolo n a̱ɗa̱. Ili i na a ɗanai dem punu a̱ Wila̱ u Musa, n iɗani i eneki n i na yi punu a Katagarda ki Ishipa ka sai i shana.”

⁴⁵Ɗa u ɓa̱yuwa̱i a̱ɗu e le adama a na e yeve kadanshi ka̱ Ka̱shile. ⁴⁶Ɗa u doku u danai le, “Ili i nam pa, i ɗa yi ta̱ punu uɗani mayun Kishi sai ka ko soꞋo atakaci, ka̱ta̱ u ɗenga̱ a̱ ukpisa̱ a kanna ka tatsu. ⁴⁷N kula ku ni uma a kuyaꞋanka ta̱ uma kadanshi ka̱ Ka̱shile, adama a na a̱ shika̱ unushi u le, ka̱ta̱ a cinukpa n u ɗa. A̱ gita̱ a Urishelima a kubana a̱ ubuta̱ u uma dem. ⁴⁸A̱ɗa̱ aza a na e enei ili i nam pa, banai i dana uma kakau dem. ⁴⁹Mpa n ka̱ci ka̱ va̱ mi ta̱ a kusuꞋuku ɗa̱ Ayinviki a̱ Ka̱shile† a na Dada vu va̱ u yaꞋankai ɗa̱ uzuwakpani. Amma vanai na a Urishelima sai ayin a na Ayinviki a̱ Ka̱shile a̱ ta̱wa̱i wa̱ ɗa̱ ka̱ta̱ e neke ɗa̱ utsura na ɗe gaɗi.”

A ɗikai Yesu a kubana gaɗi

(Mar. 16:19-20; Azu. 1:9-11)

⁵⁰Ɗa u ɗikai uma kupa n vuza te a n aza a na a buwai va a kubana a̱ a̱wa̱ta̱ a̱ likuci a, ali a kuyawa Bataniya. Ubuta̱ u na u ɗengusa̱i ekiye a̱ ni, ɗa u zuwakai le una̱singai.⁵¹A̱yi a̱ ka̱tsuma̱ ka kuzuwaka le una̱singai, ɗa a ɗikai ni a kubana gaɗi, ɗa u ka̱sa̱kpa̱i le. ⁵²Ɗa e nekei ni tsugbayin. Ɗa e yevei a lazai o kubono a Urishelima. Ma̱za̱nga̱ kpamu ma shanai a̱ a̱ɗu e le. ⁵³Ɗa a uwai a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin ɗa o yongosoi punu a kucikpa Ka̱shile.