Galatiya

Akaka a̱ Bulusu a kubana wa

Aza a Galatiya

Ukuna u katagarda ka nam pa

Bulusu u ɗanai akaka a nam pa a kubana wa Aza o Kutoni a na i a Galatiya. Galatiya uɓon u ɗa, likuci yi ta̱ punu kakau a uɓon u nan lo. Bulusu u ɗanai akaka a nam pa a kubana wa̱ a̱Ꞌisa̱ ra̱ka̱. Bulusu u saꞋwa ta̱ kuyaꞋan nwalu a ukambu u nan lo, wi ta̱ n a̱ja̱Ꞌa̱ aza o Kutoni ɗe. Amma aza o yoku ɗe a danai Bulusu vuzavusuki vu mayun ɗa ba.

Bulusu u ɗanakai uma a adama a na u yotsongu le a na a̱yi vuzavusuki vu mayun ɗa wi. Ana u kotsoi kudansa ukuna u nan lo, u piꞋisakai le u danai a̱ ciya̱ ta̱ wishi a uye u mayun ayin a na e nekei a̱ɗu n Kishi. Uye u kutono wila̱ wi a̱ kutuka̱ n wishi u mayun ba. U yotsongi le u danai, i ta̱ a kufuɗa kutono uye u singai u Ka̱shile babu kadama ko yoku, ka̱ta̱ ta na a ciganai mayun.

Ili ra̱ka̱ i na Bulusu u dansai adama a aza a Galatiya mayun i ɗa yi feu wa Aza o Kutoni anana. Ci ta̱ n ka̱ba̱nga̱ ra̱ka̱ vu tsu tsu tono Ka̱shile mayin, a̱ ubuta̱ wu uneki u ka̱ɗu. Wila̱ wi ta̱ a kufuɗa kuɓa̱nka̱ tsu ci yeve uteku u na tso kuyongo, amma uneki u ka̱ɗu u ɗa koci u kufuɗa kuɓolongu tsu a̱ ubuta̱ u te n Kishi ka̱ta̱ u tuka̱ tsu n wishi.

Ili i na yi punu udariki a katagarda ka nam pa

1. Kuɓa̱yuwa̱ (1:1-10)

2. Ka̱shile ka zagbai Bulusu wo okpo vuzavusuki (1:11-24)

3. Bulusu u dansai adama a na u ɓa̱nka̱ akaka a̱ ni (2:1-21)

4. Uneki u ka̱ɗu u ɗa koci u kisa vuma (3:1—4:31)

5. Ayinviki a̱ Ka̱shile o tono n a̱ɗa̱ (5:1—6:10)

6. Ikya̱shi yu ukocishi (6:11-18)

Kuɓa̱yuwa̱

^1-2Mpa ɗa Bulusu, mi ta̱ a kuɗana akaka a nam pa a kubana wa aza o Kutoni kakau a na i a iɗika i Galatiya. Mpa vuzavusuki ɗa. Vuza ɗa u zagbai mu mo okpo nannai ba. Ka̱bunda̱i ka uma ka ta na feu ka yaꞋin nannai ba. Amma Yesu Kirisiti Kishi a̱ ka̱ci ka̱ ni ɗa u zagbai mu. U yaꞋan ta̱ nannai koɓolo n Ka̱shile Dada, vuza na u ɗengusa̱i Yesu a kasaun. Uma a̱ tsu a na i na ra̱ka̱ koɓolo nu mpa ci ta̱ a̱ kusuꞋuku ɗa̱ ikya̱shi.

³YaꞋan Ka̱shile Esheku n Vuzagbayin Yesu Kishi u yaꞋanka ɗa̱ kasingai ka̱ta̱ u neke ɗa̱ ma̱ta̱na̱. ⁴Yesu Kishi u kuwa̱i adama a unushi u tsu, uteku u na Ka̱shile Esheku a̱ tsu e sheshei, ka̱ta̱ u ciya̱ wi isa tsu a̱ ubuta̱ wa aduniyan a gbani-gbani a nam pa a̱ ubuta̱ u na ci o kuyongo gogo na. ⁵I ɗaɗa i zuwai ɗa tsugbayin ra̱ka̱ tso okpoi tsu Ka̱shile a ayin ra̱ka̱ babu uteku. Ta nannai.

Arabali a Singai a nam pa koci

⁶N yaꞋan ta̱ mereve ka̱u a na yi a̱ kushirikpa̱ka̱ Ka̱shile kucina̱ gogoꞋo lo. U zagba ɗa̱ ta̱ adama a kasingai ka̱ Kirisiti Kishi. Amma ɗa gogo na yi o kutono akaka o yoku kau. ⁷Mayun ɗa, akaka o yoku i lo a na i tsa Arabali a Singai ba, amma uma o yoku i ta̱ lo a na i a kugbandarasa ɗa̱. A ciga ta̱ a sabaꞋa Arabali a Singai adama a̱ Kishi o okpo ili i yoku kau. ⁸YaꞋan Ka̱shile ka zuwa una̱ u wuya u yaba dem vu na u yaꞋin kadanshi ko yoku kau n akaka a na tsu dansai a kubana wa̱ ɗa̱! Ka̱shile ka yaꞋan nannai, ko a̱tsu a̱ ka̱ci ka̱ tsu ɗa baci ci n akaka o yoku kau, ko kalingata kaꞋa baci ku uta̱i gaɗi n akaka o yoku kau. ⁹N dansa ta̱ ɗe kaꞋa, n kudoku ta̱ ma dansa kpamu kaꞋa: Vuza yoku u dansa baci akaka o yoku kau n a na yi isai a̱ ugiti, yaꞋan una̱ u wuya u Ka̱shile u ka̱na̱ vuma vu nan lo.

¹⁰Mi a kugbagbala adama a na uma a pana uyoꞋo ba. N ciga ta̱ Ka̱shile ka pana uyoꞋo. I sheshe ta̱ mi ta̱ a kugbagbala adama a na n zuwa uma a ciga mu? Mi baci a kuyaꞋan nannai, mi o kokpo kagbashi ka̱ Kishi ba.

Ka̱shile ke ɗekei Bulusu

¹¹Uma a̱ va̱, n ciga ta̱ i yeve a na Arabali a Singai a na n danai ɗa̱ ili i ɗa i na uma a yaꞋin ba. ¹²N ciya̱ a ɗa a̱ ubuta̱ u uma ba. Vuza wi lo u yotsongushi mu a ɗa ba. Yesu Kishi ɗa u yotsongi mu kuyotsongusu ku nam pa.

¹³I yeve ta̱ uteku u na mi ishi a ayin a na mi o kutono uye wa Ayahuda. N takacika ta̱ aza o Kutoni a̱ Ka̱shile ɗa n gbagbalai adama a na mu una le. ¹⁴Ayahuda i ta̱ lo a na i ushan u va̱, amma n laꞋa le ta̱ n a̱bunda̱i o kutono wila̱ wi ikaya i va̱. Mi ta̱ m mali n yaꞋan nannai.

¹⁵Amma ko kafu na a matsa mu, Ka̱shile ka zagba mu ta̱ ɗe. U yaꞋan ta̱ nannai adama a kasingai ka̱ ni. ¹⁶Ɗa ayin a yawai ana u yotsongi Maku ma̱ ni wa̱ va̱ adama a na n yaꞋan kadanshi ka̱ ni wa Aza̱ka̱yimbi. A ayin a nan lo ko vuza me ece u yaꞋanka mu odoki ba. ¹⁷M bana a Urishelima adama a na n gasa n aza a na o okpoi azusuki kafu mpa mo okpo vuzavusuki ba. Ili i na n yaꞋin a ayin a nan lo i ɗaɗa, m banai Alaraba ɗa n yongoi ɗe ayin ukeci. Ɗa m bonoi a Dimaska.

¹⁸A̱ya̱ a tatsu a lazai, ɗa m banai a Urishelima adama a na me ene Biturusu, ɗa n yongoi ɗe ali ayin gendu. ¹⁹Me ene ta̱ feu Yakubu, vangu vu Vuzagbayin, amma a ayin a nan lo a me ene azusuki a na a buwai va ba. ²⁰N kucina ta̱ n Ka̱shile, aꞋuwa a ɗa mi a kudansa ba.

²¹Ayin kenu a lazai, ɗa n yaꞋin nwalu a kubana a uɓon u Siriya n uɓon u Silisiya feu. ²²A ayin a nan lo aza o Kutoni a uɓon u Yahuda a saꞋwa kene mu ba. ²³A pana ta̱ de kadanshi adama a̱ va̱ koci a kudana: “Vuma vu nan lo ɗaɗa u tuka̱i n atakaci wa̱ tsu, ɗa u gbagbalai adama a na u la̱nga̱sa̱ aza o Kutoni. Amma gogo na wi ta̱ a kudana uma o tono akaka a.” ²⁴Ɗa a cikpai Ka̱shile adama a̱ va̱.

Azusuki a̱ ushuki m Bulusu

¹A̱ya̱ kupa n a̱ na̱shi a lazai, ɗa m bonoi a Urishelima, ɗa Baranaba n Taitu a̱ ta̱wa̱i koɓolo nu mpa. ²M bana ta̱ ɗe adama a na Ka̱shile ko yotsongu mu ta̱ tsalatani u danai m bana. Mpa ɗe n dansa ta̱ n aza e kelime a aza o Kutoni koci a usokongi. N ciga ta̱ ma zuwa le e yeve akaka a na mi a kudana Aza̱ka̱yimbi. N ciga ta̱ o kondo akaka a̱ va̱. A̱ ushuku baci n ili i na mi a kuyaꞋan ba, ulinga u va̱ wi ishi ta̱ o kokpo wasasa. ³Ana kpamu a panai ili i na n danai, ɗa a̱ ushuki n i ɗa. Taitu wi ta̱ koɓolo nu mpa a gutsa yi biꞋi sai a kiɗa yi kavaja ba, ko a na wi Vuza̱ka̱yimbi.2:3 Taitu vuza va Aza̱ka̱yimbi ɗa, uma a nam pa a ci kiɗa avaja ba. Amma Ayahuda a ci kiɗa ta̱ muku n ali dem avaja. Ili i mereve i ɗa Bulusu u kpa̱ɗa̱i kudana a kiɗa Taitu kavaja.

⁴Aza o kutoni a aꞋuwa o yoku a uwa ta̱ wa̱ tsu n ka̱bini. A̱ uwa ta̱ tsa aza a kasaka adama a na e yeve ukuna wu uba̱ruwi† u na Yesu Kirisiti Kishi u nekei tsu. A ciga ta̱ kubonoko tsu agbashi. Uma a nan lo a zuwa ta̱ ci yaꞋan kadanshi ku ukuna u kukiɗa ka avaja.† ⁵Amma ci neke aza o kutoni a aꞋuwa a nan lo uye ba, ko kenu. Ci ciga ta̱ mayun a Arabali a Singai o yongo n a̱ɗa.

⁶(Aza e kelime a aza o Kutoni a nam pa a ɗika ta̱ ka̱ci ke le adanshi aza a usuɓi a ɗa i, amma na lo ukuna u ɗa wa̱ va̱ ba. Yaba dem derere ɗa wi u Ka̱shile.) Tsu nan lo kpamu, a sabaꞋa Arabali a Singai a na n dansai ba. ⁷E ene ta̱ a na Ka̱shile ke nekei mu ulinga u kuyaꞋanka Aza̱ka̱yimbi kadanshi ka Arabali a Singai, uteku u na u nekei Biturusu ulinga u kuyaꞋanka Ayahuda kadanshi. ⁸Ka̱shile ke neke ta̱ Biturusu utsura u yaꞋan ulinga tsu vuzavusuki adama a Ayahuda. Tsu nan lo tsu ɗa feu u nekei mu utsura n yaꞋan ulinga tsu vuzavusuki wa aza a na i Ayahuda ba.

⁹Yakubu, m Biturusu,2:9 A kabaꞋin ka nam pa Bulusu u yaꞋan ta̱ ulinga n kula ku “Biturusu” tsu na e ci ɗeke n Ciyahuda “Kefasu”. n Yahaya (aza a na yaba dem u yevei ele ɗa azagbagbaꞋin) e ene ta̱ a na Ka̱shile ke nekei mu kuneꞋe ku gbayin ku nam pa, ɗa a̱ ushuki m Baranaba nu mpa tsa aza a ulinga koɓolo n ele. O dokushi tsu ci lyaꞋa kelime n kuyaꞋanka Aza̱ka̱yimbi kadanshi, a ayin e te feu ele ɗe a kulyaꞋa kelime n ulinga u le n Ayahuda. ¹⁰Ili i na a danai tsu ci yaꞋan koci i ɗaɗa ci ciɓa n aza a unambi, mpa ta na mi ta̱ ɗe m mali n yaꞋan nannai!

Bulusu u dansukai Biturusu

¹¹Ayin o yoku ana Biturusu wi ɗe a Antakiya, u yaꞋansa ta̱ ili i na i na̱mgba̱i ka̱u. Ɗa mpa n dansukai ni adama a ili i nam pa e kelime ka aza o Kutoni. ¹²Ili i na u yaꞋin i ɗaɗa na: Ana u yawai biꞋi, u lyaꞋasa ta̱ n Aza̱ka̱yimbi a na i aza o Kutoni. Ɗa Yakubu u suki aza o Kutoni a Ayahuda o yoku a Antakiya. Ana uma a nam pa a yawai, Biturusu u doku u lyaꞋa ilikulyaꞋa n Aza̱ka̱yimbi kpamu ba, adama a na wi ta̱ o wovon wi ili i na uma a nam pa a kudana adama a̱ ni. ¹³Ɗa aza o Kutoni a Ayahuda a na a buwai o tonoi ni feu a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan kapalaka̱shi nannai, ali ɗa Baranaba u gita̱i kutono le a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan ili i wuya i nam pa.

¹⁴Ana me enei i o kutono ili i mayun ya Arabali a Singai ba, ɗa n yaꞋankai Biturusu kadanshi a̱ ubuta̱ u le ra̱ka̱. N danai, “Biturusu, Kayahuda kaꞋa vi, amma vi yaꞋan ta̱ ili an Vuza̱ka̱yimbi, vi yaꞋan tsu Kayahuda ba. Ta baci nannai, yi ɗa̱i i zuwai ɗa vi a kugbagbala adama a na vu zuwa Aza̱ka̱yimbi a nam pa o tono Wila̱ wa Ayahuda?

¹⁵“Mpa n avu dem Ayahuda a ɗa a umaci, ci ta na omoci u Ka̱shile tsu na Aza̱ka̱yimbi i ba. ¹⁶Amma ko n nannai, ci yeve ta̱ tso okpo ta̱ n usuɓi† n Ka̱shile a̱ ubuta̱ wu uneki u ka̱ɗu n Yesu Kishi, a̱ ubuta̱ u kuyaꞋan ili i na Wila̱ u zuwai ba, adama a na babu vuza na u kokpo mayin n Ka̱shile a̱ ubuta̱ u kutono Wila̱. Adama a nannai, ci neke ta̱ a̱ɗu n Yesu Kishi, ciya̱ Ka̱shile ku ushuku n a̱tsu adama a uneki u ka̱ɗu u tsu n Kishi.

¹⁷“Ayahuda o yoku o bonoko tsu ta̱ aza a unushi adama a na tsu ushuku ta̱ n Kishi u bonoko tsu mayin n Ka̱shile, n tsu nan lo kpamu tso kutono Wila̱ wa Ayahuda ra̱ka̱ ba. Na lo u yotsongu ta̱ a na Kishi ka zuwai tsu ci yaꞋan unushi? A̱Ꞌa̱, ta nannai ba! ¹⁸Amma m bono baci ɗa n tonoi Wila̱ kpamu, ɗaɗa n kunusaka Ka̱shile mayun. ¹⁹Ana mi o kutono Wila̱, u tuka̱ mu ta̱ n ukpa̱. Gogo na wila̱ wi o kutono nu mpa kpamu ba, na lo u zuwa mu ta̱ n yongo uteku u na Ka̱shile ka cigai mu n yongo.

²⁰“A bapa mu ta̱ koɓolo n Kirisiti Kishi. Mpa a̱ ka̱ci ka̱ va̱ mi n wuma ba, amma Kishi kaꞋa ki a wuma wa̱ va̱. Mpa biꞋi n ikyamba tsu vuma a aduniyan a nam pa, mu ushuku ta̱ m Maku ma̱ Ka̱shile. U ciga mu ta̱ ɗa a̱yi a̱ ka̱ci ka̱ ni wu ushuki kukuwa̱ adama a na mpa n yaꞋan wuma. ²¹Mi a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a na a iwain kasingai ka̱ Ka̱shile ba. Ka̱shile ki baci a̱ kushuku n a̱tsu a̱ ubuta̱ u Wila̱, ashe ukpa̱ u Kishi wo okpo ta̱ wasasa.”

Zuwai a̱ɗu a̱ ɗa̱

¹A̱ɗa̱ alau a Galatiya! Yayi u ya̱nsa̱i ɗa̱ n ugboji u ni? N yotsonku ɗa̱ ta̱ mayin ili i na i zuwai ɗa Yesu Kishi u kuwa̱i a maɗanga ma atakaci.† ²Mi ta̱ a kuyaꞋanka ɗa̱ keci ku te: Yi isa ta̱ Ayinviki a̱ Ka̱shile a̱ ubuta̱ u kutono Wila̱? A̱Ꞌa̱, ta nannai ba! Ayinviki a̱ Ka̱shile a̱ ta̱wa̱ ɗa̱ ta̱ adama a na i neke ta̱ a̱ɗu n akaka a na i panai adama a̱ Kishi. ³Yi n aci ba? I gita̱i kuyongo adama a̱ Kishi punu a̱ ubuta̱ wa Ayinviki a̱ Ka̱shile, amma gogo na i ciga ta̱ kulyaꞋa kelime n kuyongo n utsura u ɗa̱. ⁴I takacika ta̱ ka̱u adama a Arabali a Singai. N ciga atakaci a nam pa o okpo ukuna u gbani ba. ⁵Ana Ka̱shile ke nekei ɗa̱ Ayinviki a̱ ni, ana kpamu u yaꞋin ili i mereve e mere ma̱ ɗa̱, u yaꞋan ta̱ nannai adama a na i tonoi Wila̱ u Musa? Ta nannai ba! U yaꞋan ta̱ ili i nam pa adama a na i neke ta̱ a̱ɗu n akaka a na i panai adama a̱ Kishi.

⁶Na ɗaɗa ili i na Katagarda ka Ciɗa ka danai: “Ibrahim u nekei ka̱ɗu ka̱ ni u Vuzavaguɗu. Adama a nannai ɗa ta na Ka̱shile ke kecei ni a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a̱ usuɓi.” ⁷Na va u yotsongu ta̱ a na muku m mayun mi Ibrahim ele ɗa uma ra̱ka̱ a na e nekei a̱ɗu e le n Ka̱shile. ⁸M mani-mani va ɗe, Katagarda ka Ciɗa ka danai Ka̱shile ki ta̱ a kisa Aza̱ka̱yimbi adama a uneki u ka̱ɗu u le. Ka̱shile ka yaꞋin uzuwakpani wa Arabali a Singai a nam pa wi Ibrahim mani-mani va ɗe, ana u danai, “Mi ta̱ a kuzuwaka uma a aduniyan ra̱ka̱ una̱singai adama a̱ nu.”3:8 Ugi. 12:3; 22:18.⁹Na va u yotsongu ta̱ yaba dem vu na wi n uneki u ka̱ɗu wi ta̱ a̱ kuciya̱ punu ili a̱ ubuta̱ wu una̱singai u na e nekei Ibrahim adama a uneki u ka̱ɗu u ni.

¹⁰Vuza na dem u sheshei kutono ku Wila̱ ki ta̱ o kubonoko yi mayin n Ka̱shile, wi ta̱ a kuyaꞋanka yi una̱ u wuya. Na va ɗaɗa adama a na Katagarda ka Ciɗa ka dana ta̱, “Vuza na dem wi o kutonoso ili dem i na yi punu a Katagarda ka̱ Wila̱ ba, wi ta̱ kisa una̱ u wuya u Ka̱shile.”3:10 K.Wil. 27:26.¹¹Wi ta̱ e keteshe, vuma u kubono mayin n Ka̱shile a̱ ubuta̱ u kutono Wila̱ ba, adama a na Katagarda ka Ciɗa ka dana ta̱, “Ka̱shile ki ta̱ e kuneke wuma u vuza na wi n uneki u ka̱ɗu.” ¹²Kutoni ku Wila̱ ili i bura ku ɗa n uneki u ka̱ɗu ba, adama a na Katagarda ka Ciɗa ka dana ta̱, “Vuma vu na wu ushuki n Wila̱ sai u yongo tsu na u ɗa u danai.”3:12 A.Gan. 18:5.

¹³Amma Kishi wi isa tsu ta̱ a̱ ubuta̱ wu una̱ u wuya u na Wila̱ u yaꞋin. Ana a bapai ni, wi isa ta̱ una̱ u wuya a na u yotsoi u ka̱na̱ tsu. Ili i na i zuwai i ɗaɗa Katagarda ka Ciɗa ka dana ta̱, “Ka̱shile ka tsu zuwaka ta̱ yaba dem vu na a bapai a maɗanga una̱ u wuya.”3:13 K.Wil. 21:23.¹⁴Adama a na Yesu Kishi u yaꞋin nannai, ɗa Ka̱shile ka zuwakai Aza̱ka̱yimbi una̱singai uteku u na u yaꞋankai Ibrahim uzuwakpani, tsu nan lo tsu ɗa ta na a̱tsu aza o Kutoni ci ciya̱i Ayinviki a̱ Ka̱shile a na Ka̱shile ka yaꞋin uzuwakpani adama a uneki u ka̱ɗu.

Ukuna u Wila̱

¹⁵Uma a̱ va̱, agisana a ɗa na adama a uteku u na ci o kuyongo: Uma e re a yaꞋan baci uzuwakpani a uye u na u yotsoi, vuza wi lo o kukoɗo ko u sabaꞋa uzuwakpani u nan lo wa ba. Ta feu ki nannai n uzuwakpani u nam pa u Ka̱shile. ¹⁶Ka̱shile ke neke ta̱ Ibrahim uzuwakpani wa m matsukaya ma̱ ni. U yaꞋanka ntsukaya n a̱bunda̱i uzuwakpani wa ba, amma sai vuma vi te koci,3:16 Ugi. 12:7; 13:15; 24:7. vuma vi te vu nan lo va a̱yi ɗa Kishi. ¹⁷Ili i na n ciya̱i i ɗaɗa na: Ka̱shile ka yaꞋan ta̱ uzuwakpani n Ibrahim, ɗa Ka̱shile yaꞋin uzuwakpani u kuka̱na̱ ta̱ u ɗa. A̱ya̱ amangatawa̱na̱shi n kamankupa (430) a lazai, ɗa u yevei u nekei Wila̱. Wila̱ u nan lo u kusabaꞋa uzuwakpani wa ba. U yaꞋan baci nannai, wi ta̱ a̱ kula̱nga̱sa̱ uzuwakpani u na Ka̱shile ka yaꞋin n a̱yi. ¹⁸Wila̱ wi baci e kuneke tsu una̱singai u na Ka̱shile ka yaꞋin uzuwakpani n Ibrahim, ashe Wila̱ wa wi ta̱ a kulaꞋa uzuwakpani wa. Amma ki a kuyaꞋan nannai ba, adama a na Ka̱shile ke neke ta̱ Ibrahim una̱singai u ni gbani a̱ ubuta̱ wu uzuwakpani u na u yaꞋin.

¹⁹Yi ɗa̱i i zuwai ɗa Ka̱shile ke nekei Wila̱? U yaꞋan ta̱ nannai adama a na uma i ta̱ a kuyaꞋansa unushi. U zuwa ta̱ Wila̱ u yongo lo, sai vuma vi te vu na u danai u kuta̱wa̱ va u yawa. U zuwai alingata a̱ ni e neke Wila̱ u ni u Musa, ɗa Musa u nekei u ɗa u uma a Israila. Tsu nan lo Musa wo okpo ta̱ kaꞋuwi ke mere. ²⁰KaꞋuwi ke mere ka ci yaꞋanka ta̱ ukambu dem kadanshi, amma Ka̱shile a̱ ka̱ci ka̱ ni kaꞋa ka zuwai uzuwakpani u ni.

²¹Ka̱shile ki ta̱ a tsurala n uzuwakpani u ni ana u nekei Wila̱ wa? Ta nannai ba! I baci a̱ kuciya̱ wuma u babu uteku a̱ ubuta̱ u Wila̱, ashe ishi ta̱ o kubonoko ka̱ci ke le aza a̱ usuɓi n Ka̱shile a̱ ubuta̱ u kutono ku Wila̱. ²²Amma Katagarda ka Ciɗa ka dana tsu ta̱ unushi u shiya ta̱ uma dem adama a na a̱ kpa̱ɗa̱ kufuɗa kutono Wila̱. Adama a nannai uye u na Ka̱shile ke kuneke vuma ili i na u yaꞋin uzuwakpani koci ɗaɗa vuma vu nan lo u neke baci ka̱ɗu n Yesu Kishi.

²³Wila̱ wa u ka̱na̱ tsu ta̱ ɗa u zuwai tsu tso okpoi tsa agbashi ɗaka vu utsura u ni, sai ayin a yawa a na tsa̱ kuciya̱ uneki u ka̱ɗu. ²⁴Wila̱ wa u ɗaɗa vuzagbayin vu tsu, ali sai ayin a na Kishi ka̱ ta̱wa̱i. A ayin a na Kishi ka̱ ta̱wa̱i u bonoko tsu ta̱ aza a usuɓi n Ka̱shile ana ci nekei a̱ɗu n a̱yi. ²⁵Gogo na a na ci ta̱ n uneki u ka̱ɗu n a̱yi, Wila̱ wi a kulyaꞋa tsugono wa̱ tsu ba.

A̱ɗa̱ muku n Ka̱shile n ɗa

²⁶A̱ɗa̱ ra̱ka̱ muku n Ka̱shile n ɗa adama a uneki u ka̱ɗu u ɗa̱ u Yesu Kishi. ²⁷Ana a yaꞋankai ɗa̱ kusumbu ka akucina, wo okpo ta̱ adanshi i uka ta̱ Kishi tsu na i tsu uka ntogu n savu. ²⁸Uneki u ka̱ɗu n Yesu Kishi ɗaɗa ili i na i bonokoi yaba dem vu ɗa̱ vi te: Kayahuda ka baci vi ko Mehelene,† kagbashi ka baci vi ko vuma vu ka̱ci ka̱ nu, vali ɗa baci vi ko vuka, yaba dem vu ɗa̱ vi te ɗa yi. ²⁹Adama a nannai uma a̱ Kishi a ɗa baci yi, gogo na yi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka umaci wi Ibrahim, i ta̱ kpamu e kuneke ɗa̱ agadu a na Ka̱shile ka yaꞋin uzuwakpani.

¹Mi ta̱ a kuyaꞋanka ɗa̱ agisana: kolobo ka na ka yawai utsura ba, ka na esheku a̱ ni a̱ kuwa̱i, ka̱ tsu la̱na̱ ucanuku u na esheku a̱ ni a danai u kuciya̱ ba. Wi ta̱ an kagbashi ko a̱yi ɗa baci wi n ucanuku wa ra̱ka̱ mayun. ²Aza a na a̱ kuɗengusa̱ yi ele ɗa a̱ kula̱na̱ ili dem, sai a ayin a na kolobo ka ka shanai utsura uteku u na esheku a danai. ³Ta ki ishi nannai n a̱tsu. Ci ishi ta̱ an muku ɗa kpamu utsura kakau wa aduniyan a nam pa u lyaꞋi tsugono wa̱ tsu.

⁴Amma ana ayin a yawai derere, Ka̱shile ka̱ suki Maku ma̱ ni, ɗa vuka vu matsai ni. Maku ma̱ ni mo tonoi Wila̱ wa, ⁵ciya̱ u zuwa tsu tsu ba̱ruwa̱ tsu kpa̱ɗa̱ kutono Wila̱, ka̱ta̱ kpamu tso okpo muku n Ka̱shile. ⁶Tsu na yi muku n Ka̱shile, u suku ta̱ Ayinviki a Maku ma̱ ni a̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱, ɗa kpamu Ayinviki a i e kuɗekeshe “Dada, Esheku a̱ va̱.” ⁷Adama a nannai gogo na kagbashi kaꞋa vi ba; maku ma̱ Ka̱shile maꞋa vi, tsu nan lo tsu ɗa kpamu u kuneke wu ili i na u yaꞋin uzuwakpani.

Bulusu u yotsongi aza a Galatiya ucigi

⁸A ayin a na i kpa̱ɗa̱i kuyeve Ka̱shile, agbashi a ɗa yi a̱ ubuta̱ wi ili i na yi ya̱ a̱ma̱li, amma ili i nam pa i Ka̱shile i ɗa ba, ko kenu. ⁹Amma gogo na i yeve ta̱ Ka̱shile, amma u gaꞋan ta̱ n dana Ka̱shile ke yeve ɗa̱ ta̱. Adama a nannai, nini ɗai i kubono a̱ ubuta̱ wu utsura kakau wa aduniyan a nam pa u na wi lekeɗi n wasasa kpamu? Yi ɗa̱i i zuwai ɗa i cigai kokpo agbashi e le kpamu? ¹⁰Ali i ci yaꞋan ta̱ ka̱ɗiva̱ ka kanna kakau, n ko wotoi, n ayin a irana ni lyushi kakau, n a̱ya̱ feu. ¹¹Gogo na mi ta̱ a kupana wovon a na ayin a̱ va̱ a na n yaꞋin ulinga n a̱ɗa̱ o okpo ta̱ wasasa. ¹²Uma a̱ va̱, n folono ɗa̱ ta̱ i yongo uba̱ruwi n ili i nam pa, uteku u na mi o kuyongo. Adama a na m bonoko ta̱ ka̱ci ka̱ va̱ tsu na a̱ɗa̱ Aza̱ka̱yimbi yi ishi, ili i na mi a kudana i ɗaɗa, mi ta̱ a̱ uba̱ruwi a̱ ubuta̱ u Wila̱.

Ana n yaꞋankai ɗa̱ kadanshi n ugiti, i yaꞋanka mu kawuya ba. ¹³Mayun i ciɓa ta̱ a na n yaꞋin mbanaki ana n tuka̱i ɗa̱ n Arabali a Singai a̱ Kishi n ugiti. ¹⁴Ko a na mbanaki n va̱ mi kukondo wa̱ ɗa̱, i goyo mu ko i iwan mu ba. Ɗa i kucikpa i rabasai mu adanshi mpa kalingata ka̱ Ka̱shile kaꞋa. I rabasai mu adanshi mpa ɗa Yesu Kishi a̱ ka̱ci ka̱ ni. ¹⁵Mayun mi ta̱ a kudana, yi ishi ta̱ a kufuɗa yo kobo a̱ a̱shi a̱ ɗa̱ ka̱ta̱ i neke mu a ɗa. Gogo na, te ɗai ugaꞋin u ɗa̱ wi adama a̱ va̱? ¹⁶Mpa vurala vu ɗa̱ ɗa gogo na adama a na n danai ɗa̱ ukuna u mayun?

¹⁷Nlum ma aꞋuwa n nan lo mi a kuyaꞋan ili i nam pa adama a ugaꞋin u ɗa̱ ba. A ciga ta̱ ka̱u a̱ ciya̱ o rono ɗa̱ i tono le. I ta̱ a kugbagbala adama a na e pece ɗa̱ nu mpa adama a na i laꞋa n kubonoko a̱ɗu a̱ ɗa̱ we le. ¹⁸Gogo na u gaꞋan ta̱ a na yi m mali ma kuyaꞋan kasingai, u laꞋa ta̱ kpamu n kugaꞋan adama a na yi ta̱ a kuyaꞋan nannai a ayin a na mi n a̱ɗa̱ ba. ¹⁹Amma ko n nannai, muku mu ucigi n va̱, wi ta̱ adanshi mi ta̱ a kupana mɓa̱la̱ tsa̱ a̱ga̱nda̱ a limata adama a̱ ɗa̱ uteku u na n yaꞋin ɗe n ci cau, mɓa̱la̱ ma ta na mi ta̱ a kulyaꞋa kelime sai uma e ene Kishi o kuyongo a asuvu a̱ ɗa̱. ²⁰N cikala ta̱ ka̱u n yaꞋan lo koɓolo n a̱ɗa̱ gogo na. N tsu nan lo n kulaꞋa ta̱ n kudansa yuwu n a̱ɗa̱. Amma gogo na ka̱ɗu ka̱ va̱ ka̱ da̱sa̱ngu ba adama a kakuna ka nam pa.

Olobo e re a Ibrahim

²¹A̱ɗa̱ vi yoku i ciga ta̱ kuyongo o kutono Wila̱ ali n gogo na. Danai mu, i yeve ta̱ ili i na Wila̱ u danai? ²²Katagarda ka Ciɗa ka danai Ibrahim wi ta̱ n olobo e re. A̱na̱ku o kolobo ke te kagbashi kaꞋa, amma a̱na̱ku o kolobo ka na ka buwai va kagbashi kaꞋa ba. ²³Vuka vu na vi kagbashi ka u matsai uteku u na a kiwanai. Amma vuka vu na vi uba̱ruwi va u matsai adama a na ta Ka̱shile ka yaꞋin uzuwakpani n Ibrahim nannai.

²⁴Ili i nam pa ya ra̱ka̱ yi ta̱ o kuyotsongusu ili i yoku: A̱ma̱ci e re a i ta̱ tsu uzuwakpani u re u Ka̱shile n uma a̱ ni. Uzuwakpani u te u ɗaɗa Wila̱ u na Ka̱shile ke nekei Musa a Kusan ku Sinai,† uma a na kpamu o tonoi uzuwakpani u nam pa i ta̱ tsa agbashi. A̱na̱ku a na e ci ɗeke Hajara† kagbashi wi ta̱ tsu uzuwakpani u nan lo. ²⁵A̱yi wi ta̱ tsa agisana a Kusan ku Sinai a Alaraba. Gogo na kpamu ubirini u Urishelima wi ta̱ tsu Kusan ku Sinai, adama a na ubirini wa n uma a̱ ni i ta̱ o kuyongo tsa agbashi a̱ Wila̱. ²⁶Amma Saratu, vuka vu uba̱ruwi va, a̱yi ɗa agisana a Urishelima vu gaɗi. A̱yi ɗa ta na a̱na̱ku a̱ tsu. ²⁷Katagarda ka Ciɗa ka danai adama a̱ ni,

“YaꞋan ma̱za̱nga̱, avu madari ma vuka!

Vu saꞋwa kupana mɓa̱la̱ n limata ba,

gita̱ kucanana ishipa ka̱ta̱ vi kya̱na̱ adama a̱ ma̱za̱nga̱.

Adama a na muku m madari ma vuka ma

gogo na n laꞋa ta̱ n vuka vu na vi n vali n a̱bunda̱i.”4:27 Ish. 54:1.

²⁸Uma a̱ va̱, a̱ɗa̱ muku n Ka̱shile n ɗa yi adama a uzuwakpani u ni, uteku u na Ishaku wi ishi. ²⁹A ayin a nan lo, IsmaꞋila,† maku ma na a matsai a uye u na a kiwanai, u zuwai Ishaku u takacika, vuza na a matsai adama a Ayinviki a̱ Ka̱shile. Ta ki nannai anana. ³⁰Amma yi ɗa̱i Katagarda ka Ciɗa ka danai adama a nan lo? Ka danai, “Lokoi kagbashi ka vuka ka m maku ma̱ ni. Maku ma kagbashi ka vuka ka ma̱ kuciya̱ ko agadu a esheku a̱ ni ba. Maku ma vuka vu uba̱ruwi va a̱yi ɗa u kuciya̱ a ɗa ra̱ka̱.”4:30 Ugi. 21:10.³¹Uma a̱ va̱, a̱tsu muku n vuka vu uba̱ruwi n ɗa ci, amma n kagbashi ka vuka ba.

Kirisiti Kishi u ci neke ta̱ uba̱ruwi

¹Ci ta̱ n uba̱ruwi gogo na, adama a na Kishi ka zuwa tsu ta̱ tsu ba̱ruwa̱. Adama a nannai, shamgbai n utsura. Ka̱ta̱ i sabaꞋa yo okpo agbashi a̱ Wila̱ kpamu ba.

²Panai! Mpa Bulusu, n danai ɗa̱ ili i nam pa: Yu ushuku baci ɗa a kiɗai ɗa̱ avaja, ashe Kishi wo okpo ta̱ ukuna u gbani wa̱ ɗa̱. ³Mi ta̱ a kudana ɗa̱ kpamu n utsura, vuza na baci dem u ciya̱i ukiɗi u kavaja sai u tono Wila̱ ra̱ka̱. ⁴I gbagbala baci kpamu adama a na i zuwa Ka̱shile ka pana uyoꞋo adama o kutono ku Wila̱, i pece ta̱ ka̱ci ka̱ ɗa̱ n Kishi, ɗa i iwain kisa kasingai ka̱ Ka̱shile. ⁵Ayinviki a ɗa a tsu zuwa tsu ci yeve a na mayun ɗa Ka̱shile ka kisa tsu tsa aza a̱ usuɓi adama a na ci neke ta̱ a̱ɗu n Kishi. ⁶A̱ɗa̱ aza o Kutoni† e Yesu Kishi a ɗa baci yi, wi n kakuna ba, ko a kiɗa ɗa̱ avaja ko babu. Ili i na i laꞋi n kugaꞋan i ɗaɗa uneki u ka̱ɗu u ɗa̱ u tsu zuwa ɗa̱ ta̱ i ciga uma.

⁷Uteku u na yi ishi o kutono Kishi wi ta̱ a kulyaꞋa kelime mayin, ali sai ayin a na vuza yoku u zuwai ɗa̱ i shirikpa̱ka̱ ukuna u mayun kucina̱. ⁸Mayun ɗa ta na vuza nan lo va Ka̱shile kaꞋa ba, vuza na u zagbai ɗa̱. ⁹Kusasu kenu ku tsu zuwa ta̱ ma̱ra̱ ma shita ka̱u. Ili i na kakuna ka nam pa ki a kudana i ɗaɗa, kuyotsongusu ka aꞋuwa kenu ku tsu ya̱nsa̱ ta̱ uma n a̱bunda̱i. ¹⁰Amma mpa mu ushuku ta̱ n Vuzagbayin, yi a̱ kushuku nu nlum ma aꞋuwa n nan lo ba, amma yi ta̱ o kutono ili i na n danai. Ka̱shile ki ta̱ a kutakacika vuza na wi a̱ kuripula̱sa̱ ɗa̱, ko yayi vuza nan lo wi.

¹¹Uma a̱ va̱, mi baci a kuyaꞋan kadanshi ka na sai uma a kiɗa avaja, yi ɗa̱i i zuwai Ayahuda i a kutakacika mu ayin tutu? Mi baci a kuyaꞋan kadanshi ka nan lo, a na ma yaꞋan kadanshi ku ukpa̱ u Kishi, mi ishi a kunusaka le ba. ¹²N cikala ta̱ yaba dem vu na wi a kugbandarasa ɗa̱, u kiɗa kavaja koci ba, amma ali n arawa u ɓoso.

¹³Uma a̱ va̱, Ka̱shile ke ɗeke ɗa̱ ta̱ i ba̱ruwa̱! Amma ka̱ta̱ i ka̱sa̱kpa̱ uba̱ruwi u nan lo wo okpo ilaꞋatsu i na i tono a̱shawuya a̱ unushi u ɗa̱ ba. Kucikpa i ciganai ka̱ta̱ i yaꞋankpanai tsugbashi. ¹⁴Wila̱ ra̱ka̱ derere ɗa wi n kadanshi ku utsura ke te ka nam pa: “Ciga vuza uteku u na vi cigai ka̱ci ka̱ nu.”5:14 A.Gan. 19:18.¹⁵Amma i lyaꞋa baci kelime m mawansa uteku u ɗa̱ n kunekenei atakaci, i zuka baci ba, yi ta̱ a̱ kula̱nga̱sa̱na̱i gbende gbende.

Ayinviki a̱ Ka̱shile n ili i na ci ci cikala

¹⁶Adama a nannai n dana ɗa̱: ka̱sa̱kpa̱i Ayinviki o tono n a̱ɗa̱, ka̱ta̱ i ciya̱ i kpa̱ɗa̱ kutono ili i kavama i na i ci ci cikala. ¹⁷Ayinviki n ili i na i ci cikala i ta̱ a tsurala. I ta̱ a̱ vishili uteku u le ayin tutu, adama a na i kpa̱ɗa̱ kuyaꞋan ili i na i cigai kuyaꞋan. ¹⁸Amma Ayinviki a ɗa baci i o kutono n a̱ɗa, Wila̱ wi a kulyaꞋa tsugono wa̱ ɗa̱ ba.

¹⁹Yaba dem u yeve ta̱ ili i na a̱shawuya a ci yaꞋan: A tsu vaku ta̱ n vuza na i o yolo koɓolo ba. A ci yaꞋan ta̱ ulinga u wono, o ci yongo ta̱ e kusheshe ukuna u tsugbani ka̱u. ²⁰A ci cikpa ta̱ a̱ma̱li. A ci yaꞋan ta̱ nkunu. A ci iwan ta̱ uma. A̱ ci shilika̱ ta̱ uteku u le. A tsu zuwa ta̱ uma e pece kumaci. A ci cikala ta̱ ili i uma. A ci yaꞋan ta̱ n wupa. A ci yaꞋan ta̱ n ucigi u ka̱ci ke le. E ci pecuku ta̱ ka̱ci ke le ugboku kakau. E ci pecuku ta̱ ugboku wawaꞋa. A ci yaꞋan ta̱ cisheꞋe ci ili i uma. O tsu soꞋo ta̱ ka̱ta̱ ma maka le. A tsu bana ta̱ ka̱ɗiva̱ ka na uma a̱ tsu kpa̱ɗa̱ kushiya aci e le, ka̱ta̱ kpamu a yaꞋan ili i kavama i yoku tsu nam pa. ²¹N kushangu ɗa̱ ta̱ ɗe, mi ta̱ a kushangu ɗa̱ kpamu: Aza a na a ci yaꞋan ili i nam pa i a̱ kuciya̱ una̱singai u tsugono tsu Ka̱shile ba.

²²Amma Ayinviki a̱ Ka̱shile i baci o kutono n a̱tsu wi ta̱ a kumatsa ili i nam pa: I yongo m maciganai. I yongo kpamu m ma̱za̱nga̱. Yo okpo aza a̱ ma̱ta̱na̱. I yaꞋan n kureme ku ka̱ɗu ka̱ta̱ i ɓa̱nka̱na̱i. I yaꞋankpanai kasingai. I yaꞋan m mayun a̱ ubuta̱ wi ili dem. ²³Yo okpo aza a̱ ma̱riki, n kuka̱na̱ ku ka̱ci ka̱ ɗa̱. Wila̱ wi lo u na u kufuɗa kusa̱nka̱ ɗa̱ kuyaꞋan ili i nam pa ya ba. ²⁴Uma i baci o kutono Yesu Kishi, a̱ ka̱sa̱kpa̱ ta̱ uye wu unushi u le u kuyongo n kusheshe ku wuya ku le ra̱ka̱. ²⁵Adama a na Ayinviki a̱ Ka̱shile e neke tsu ta̱ wuma u savu, yaꞋan ci yaꞋan ili i na u danai tsu ci yaꞋan. ²⁶Ka̱ta̱ ci yaꞋan a̱ra̱ɗi, ko tsu takacikanai uteku u tsu, ko ci yaꞋan cisheꞋe uteku u tsu ba.

Ɓa̱nka̱na̱i

¹Uma a̱ va̱, ɗa baci vuza yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ u yaꞋin unushi, ka̱ta̱ a̱ɗa̱ vu na yi n utsura a̱ ubuta̱ wa Ayinviki i bonoko vuma vu nan lo a uye u na wi derere. Amma i yaꞋan nannai sawu. Amma ka̱ta̱ i yaꞋan cicoꞋo, ta lo a̱ɗa̱ feu ya ciga kuyaꞋan icuꞋu yi ili i kavama i nan lo ya. ²Ɓa̱nka̱na̱i yi baci n ucanuku wa̱ a̱miki ka̱u kucanuku. I yaꞋan baci nannai, yi ta̱ a kuyaꞋan ili i na Kishi u cigai ɗa̱ i yaꞋan.³Vuza na baci u ɗikai ka̱ci ka̱ ni vuza vu ma̱riki amma wi ta na nannai mayun ba, ka̱ci ka̱ ni kaꞋa wi a̱ kuya̱nsa̱. ⁴Ka̱sa̱kpa̱ yaba dem u kondo tsu na wi o kuyongo. U yaꞋan baci mayin, u kucuwa̱ ta̱ n ulinga u ni. Amma u gisanku ulinga u ni n wa aza o yoku ba. ⁵Yaba dem mayun u ɗika a̱miki a wawaꞋa a na i a̱ ka̱ci ka̱ ni koci.

⁶Vuza na dem wi a kupiꞋisa kuyotsongusu ku Ka̱shile, u gaꞋan ta̱ u pece ili i singai i na wi n i ɗa ra̱ka̱ m malum ma̱ ni.

⁷Ka̱ta̱ i ya̱nsa̱ ka̱ci ka̱ ɗa̱ ba: ka̱ta̱ i sheshe yi ta̱ a kufuɗa kuyaꞋanka Ka̱shile ugboji ba. Uma a ci kyaꞋa ta̱ ili i na a̱ ca̱Ꞌi koci. ⁸A̱ ca̱Ꞌa̱ baci adama a na a̱ cuwa̱ta̱ngu a̱shawuya a unushi e le, a̱shawuya e le i ta̱ a̱ kutuka̱ le n ukpa̱. Amma a̱ ca̱Ꞌa̱ baci adama a na Ayinviki a pana uyoꞋo, i ta̱ a̱ kuciya̱ wuma u babu uteku a̱ ubuta̱ wa Ayinviki. ⁹Ka̱ta̱ tso oꞋo n kuyaꞋan kasingai ba, ci ta̱ a̱ kuciya̱ vikyaꞋa vu wuma u babu uteku a ayin a na o yotsoi, ci lyaꞋa baci kelime n kasingai babu kuka̱sa̱kpa̱. ¹⁰Adama a nannai, yaꞋan ci yaꞋan kasingai u uma ra̱ka̱ a ayin a na ce enei ka̱ba̱nga̱ dem. Amma u laꞋa ta̱ n kugaꞋan ci yaꞋan kasingai wo otoku a̱ tsu aza o Kutoni.

Bulusu u kotsosoi odoki a̱ ni

¹¹Ye ene ta̱ a̱gita̱tsu a gbagbaꞋin a na n yaꞋin ana n ɗanai n ekiye a̱ va̱.

¹²Aza a na a cigai Ayahuda a pana uyoꞋo, ele ɗa a gbagbalai adama a na a gutsa ɗa̱ i kiɗa avaja. I ta̱ a kupana wovon ta lo Ayahuda a zuwa le a takacika o tono baci maɗanga ma atakaci ma̱ Kishi koci. ¹³Aza a na a kiɗai ɗe avaja, ele feu a̱ ka̱ci ke le o tsu tono Wila̱ wa ba, amma a ciga ɗa̱ ta̱ i kiɗa avaja adama a na a̱ ciya̱ a̱ ka̱ga̱ adama a ili i na a gutsakai ɗa̱ i yaꞋan. ¹⁴Tsu va̱ tsu ɗa baci, n ciga n ka̱ga̱ adama a ili ba, saidei ukpa̱ u Vuzagbayin vu tsu Yesu Kishi a maɗanga ma atakaci. Adama a maɗanga ma atakaci ma nan lo, n doku n yongo tsu na uma a aduniyan a nam pa i o kuyongo ba. E yeve ta na ili i na i zuwai ɗa mi o kuyongo tsu na mi ba. ¹⁵Ko vuma u kiɗa baci kavaja, ko u kiɗa ba, wi n kakuna ba. Ili i na i laꞋi n kokpo i makara i ɗaɗa vuma wi isa ta̱ wuma u savu u Ka̱shile. ¹⁶Ka̱shile ki ta̱ e kuneke ma̱ta̱na̱ ma̱ ni wa aza a na o tonoi kadanshi ka nam pa ra̱ka̱, ka̱ta̱ kpamu u zuwaka le una̱singai. Uma a nan lo a ele ɗa uma a mayun a̱ Ka̱shile.

¹⁷A̱ kugita̱ gogo na a kubana kelime, ka̱ta̱ i ka̱sa̱kpa̱ vuza u takacika mu n ili i nam pa ba. Alana a na mi na a ɗa a ikyamba i va̱ o yotsongu ta̱ a na mpa vuza vi Yesu ɗa.

¹⁸Uma a̱ va̱, yaꞋan kasingai ka Vuzagbayin Yesu Kishi vu tsu ko yongo n a̱ɗa̱ ra̱ka̱. Ta nannai.