Ulinga wa
Azusuki
Ukuna u katagarda ka nam pa
Luka vuza na u ɗanai Arabali a Singai a Luka, a̱yi ɗa feu u ɗanai katagarda ku Ulinga wa Azusuki. U ciga ta̱ kudansa ukuna u uma a na o tonoi Yesu. Katagarda ka nam pa ka̱ gita̱i arabali a̱ ni a̱ ubuta̱ u na katagarda ka Luka ko kotsoi a̱ ni.
Katagarda ka ka dansa ta̱ ukuna u uma a na o tonoi Yesu wana ɗai u kuwa̱. Ka dansai uteku u na azusuki a banai a̱ ubuta̱ kakau adama a na a dana uma ukuna u Yesu, ɗa kpamu ka dansai uteku u na aza o Kutoni a yaꞋin. Ayinviki a̱ Ka̱shile a̱ ta̱wa̱i ɗa kpamu a̱ ɓa̱nka̱i uma a nam pa. Ili i iyain, a danai biꞋi uma o yoku a̱ ka̱tsuma̱ ku umaci u le koci, ele ɗa Ayahuda. Ko a̱ ka̱tsuma̱ ka Ayahuda ka, uma o yoku i iwain kupanaka le, ɗa mukumitoni n Yesu n yoku n kuwa̱i adama a ili i na a dansai adama e Yesu. Kelime punu a katagarda ka nam pa, ɗa Ka̱shile ko tonoi m mukumitoni a dansa ukuna u Yesu u uma a̱ ubuta̱ wu umaci ra̱ka̱ kakau.
Katagarda ka Azusuki ka dansa ta̱ arabali uteku u na akaka e Yesu a̱ ka̱ra̱Ꞌi ali pulai vu uɓon wi Israila. Ka dansa ta̱ uteku u na Biturusu u yaꞋin, koɓolo m Bulusu, koɓolo n uma o yoku kpamu n a̱bunda̱i. Ka dansa ta̱ ukuna u kataci ka aza a na a isai Yesu usavu, n tsu na a̱ ɓa̱nka̱na̱i a ukambu u na i, n tsu na a̱ suki ili adama a na a̱ ɓa̱nka̱ aza a na a isai Yesu usavu a uɓon u na u buwai. Na ɗaɗa ugiti wa aza o Kutoni ali a̱ kuta̱wa̱ tsu na ci yevei le gogo na.
Ili i na yi punu udariki a katagarda ka nam pa
1. A dana Arabali a Singai a Urishelima (1:1—8:3)
2. A dana Arabali a Singai a Yahuda n Samariya (8:4—12:25)
3. Bulusu u yaꞋansa ta̱ nwalu adama a na u dana uma Arabali a Singai (13:1—14:28)
4. A gasai a Urishelima adama a na e sheshei ukuna u singai (15:1-35)
5. Bulusu u yaꞋansai nwalu kpamu adama a na u dana uma Arabali a Singai (15:36—18:22)
6. Bulusu u doku u lazai kpamu a nwalu n tatsu adama a na u dana uma Arabali a Singai (18:23—21:16)
7. A̱ ka̱na̱i Bulusu a Urishelima (21:17—23:22)
8. A bankai Bulusu a Kasariya (23:23—26:32)
9. A bankai Bulusu o Roma (27:1—28:31)
1Yesu u yaꞋin ayin amangere
1Tiyofilo, ana n ɗanakai nu a katagarda ka cau, n ɗana ta̱ ra̱ka̱ ili i na Yesu u gita̱i kuyaꞋan n kuyotsongusu, 2ali a kanna ka na a ɗikai ni a kubana gaɗi.
Kafu a ɗika yi, u ka̱na̱i kuneke azusuki† a na u zagbai kadanshi ka̱ ni n utsura wa Ayinviki a̱ Ka̱shile. 3Ana u kuwa̱i ɗa u ɗenga̱i, ɗaɗa u yotsongi ka̱ci ka̱ ni we le a̱ ubuta̱ kakau, u yaꞋan ta̱ ili kakau n a̱bunda̱i i na i kudana wi ta̱ n wuma. U yongoi n ele ayin amangere, ɗa u yaꞋin kadanshi ko tsugono tsu Ka̱shile.
4Ana wi a kulyaꞋa n ele, ɗa u nekei le kadanshi ku utsura, u danai, “Vanai na a Urishelima† sai ayin a na Esheku a̱ va̱ a̱ suki ili i na u yaꞋin kadanshi. Ciɓai, n dana ɗa̱ ta̱ ili i nam pa n ayin a ɗe. 5Yahaya u yaꞋanka ta̱ uma kusumbu ka akucina m mini, amma n ayin kenu a na a̱ kuta̱wa̱, i ta̱ a kuyaꞋanka ɗa̱ kusumbu ka akucina n Ayinviki a̱ Ka̱shile.”
Yesu u bonoi a̱ Ka̱shile
6Ana azusuki a gasai n Yesu,† ɗa a̱ ka̱na̱i kece yi, “Vuzagbayin, gogo na ɗa vo kubonoko aza a Israila n tsugono ci le kpamu?”
7Ɗa u danai le, “U gaꞋan i yeve kanna ko ayin a nan lo a na ili i kuyaꞋan ba. Sai Ka̱shile endeꞋen ɗa ki n utsura u kuyeve ili i nan lo. 8Amma Ayinviki a̱ Ka̱shile† i ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ ɗa̱, ka̱ta̱ e neke ɗa̱ utsura. Ka̱ta̱ i dana yaba dem ukuna u va̱ a Urishelima n Yahuda. Yi ta̱ a kudana uma a Samariya n aduniyan dem.”
9A ayin a na u kotsoi kadanshi ka nan lo, u geshe ba, ɗa a ɗikai ni a kubana gaɗi ele ta na a kinda, ali ɗa eleshu a palai ni, o doku e ene yi ba.
10Mukumitoni n ni n shamgbai lo a kinda gaɗi, ɗa ta na uma e re a yawai lo ɗevu n ele nu ntogu ma̱ a̱ri. 11Ɗaɗa uma a a danai le, “A̱ɗa̱ uma a̱ Ga̱lili, yi ɗa̱i i zuwai ɗa i shamgbai na a kinda gaɗi? Yesu vu na i yevei a ɗikai a kubana gaɗi va, ta kpamu u kubono nannai tsu na u lazai.”
Vuza na u ɗikai ulinga u Yahuza
12Azusuki a, ele ɗe a Kusan ku Zaitun ana ili i nan lo i yaꞋin, ɗa a lazai o bonoi a Urishelima a̱ ubuta̱ u na wi nu nwalu kenu, ali adambu ka̱kpa̱n ke te (1,000)1:12 Luka u ɗanai ɗa u danai ndaꞋin ma mi ta̱ tsu “nwalu ma Ashibi.” Wila̱ wa Ayahuda u tsu ka̱sa̱kpa̱ ta̱ vuma u yaꞋan nwalu kilomita vi te koci, ko n kagimi ke meli n Ashibi.† Wi ta̱ derere tsu na vuza u kuyaꞋan nwalu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ iminti kupa.13Ana a uwai a̱ likuci ya, ɗa a kumbai a̱ kunu ku zuva, a̱ ubuta̱ u na i ida̱shi. Uma a na i ɗe, ele ɗa Biturusu, n Yahaya, n Yakubu, koɓolo n Andarawu, n Filibu, n Toma, ta ɗe feu Batalamawu, m Matiyu, n Yakubu maku ma Alfa i, aza a na i ɗe feu koɓolo ele ɗa Sima vuza na e ci ɗeke Ziloti, n Yahuza maku ma Yakubu.14Uma a nam pa a tsu gasa ta̱ ayin tutu, adama a na a yaꞋansa kavasa koɓolo. Aza o yoku a na i ɗe koɓolo n ele, a̱ma̱ci a ɗa, koɓolo n amgbu e Yesu m Meri† a̱na̱ku e le.
15Ana a yaꞋin ayin e re, ɗa aza a uneki wa̱ a̱ɗu a yaꞋin oɓolo, ra̱ka̱ vi le i ta̱ ɗevu n uma amangatawun n kamanga (120). Ɗa Biturusu u ɗenga̱i a̱ ka̱tsuma̱ ke le ɗa u yaꞋin kadanshi. 16U danai, “Aza a̱ va̱, kadanshi ka̱ Ka̱shile sai ka shana, ka na Ayinviki a̱ Ka̱shile a danai n ayin n a̱bunda̱i a na a lazai ɗe a̱ una̱ u Dawuda, adama a Yahuza vuza na u zuwai e remei Yesu. 17Yahuza vu nam pa va, vuza tsu ɗa wi ishi, vuza na a zagbai u yaꞋan ulinga n a̱tsu.”
18(Yahuza u ɗikai ikebe i na u ciya̱i adama a kawuya ka̱ ni, ɗaɗa u tsulai ubuta̱. Ta ɗe ubuta̱ u na ta na u yikpa̱i, ɗa u kuwa̱i ali ɗa ka̱tsuma̱ ka̱ ni ko ɓosoi sai ta na ciꞋin kulolo. 19Yaba dem u panai ukuna u nan lo, ɗa ta na e ɗekei ubuta̱ u na Yahuza u tsulai va n kula ku kelentsu ke le, “Akaladama,” ɗaɗa Ubuta̱ wu Mpasa.)
20Biturusu u lyaꞋi kelime n kadanshi, “Wi ta̱ uɗani a Katagarda ki Ishipa,
‘YaꞋan kpaꞋa ku ni kokpo lekeɗi; babu vuza na u kuyongo punu.’1:20 Ishp. 69:25.
Wi ta̱ uɗani kpamu,
‘YaꞋan vuza yoku u ɗika ulinga u ni.’1:20 Ishp. 109:8.
21“U gaꞋan ta̱ a zagba vuza yoku vu na u kubono una̱ u Yahuza. U gaꞋan ta̱ vuza nan lo u saꞋwa ta̱ kuyongo n a̱tsu. 22U yeve kpamu ukuna u Yesu gbende a̱ kugita̱ ayin a na Yahaya u yaꞋankai Yesu kusumbu ka akucina, ali a kubana a kanna ka na a ɗikai Yesu wa̱ tsu a kubana gaɗi. Mayun ɗa a̱ ka̱tsuma̱ ke le vuza te vu na a zagbai u ɓolongu n a̱tsu ka̱ta̱ u fuɗa u dana ukuna u Yesu adama a uɗengi u ni a kasaun.”
23Ɗaɗa a yaꞋin kadanshi ka kuzagba uma e re, ele ɗa ta na Isuhu† Barasaba vu na e ci ɗeke Yusutu, m Mataya. 24Ɗa a yaꞋin kavasa adama a na a zagba vuza singai a danai, “Vuzavaguɗu, vi yeve ta̱ a̱ɗu a̱ tsu ra̱ka̱. Yotsongu tsu a̱ ka̱tsuma̱ ka aza e re a nam pa vuza na vu zagbai. 25Adama a na u shatangu ulinga u Yahuza, vuza na u ka̱sa̱kpa̱i tsu, ɗa u banai a̱ ubuta̱ u na u gaꞋin u bana.” 26Ɗaɗa a yaꞋin kazagba, kazagba ka ta na ka̱ yikpa̱i u Mataya, ɗa u doki le a̱ ka̱tsuma̱ ka azusuki kupa n vuza te.
2Kucipa̱ ka Ayinviki a̱ Ka̱shile
1Ana kanna ka̱ Ka̱ɗiva̱ ka Amangerenkupa2:1 E ci ɗeke ta̱ kpamu “Ka̱ɗiva̱ ka Kanna ka Amangerenkupa”, “Ka̱ɗiva̱ ke Pentikosu”. Udani “Pentikosu” ɗaɗa ka̱ɗiva̱ ka avaꞋinka ka̱ ma̱za̱nga̱ ko kukondo ili i savu i na i geꞋwei. A ci yaꞋan ta̱ ka̱ɗiva̱ ka ka̱ya̱ dem ayin amangerenkupa Ka̱ɗiva̱ ka Kupasamgbanai ka laza baci. Ɗa kpamu ayin amangerenkupa a na Yesu u ɗenga̱i.† ka yawai, ele aza o Kutoni a ida̱shi a̱ ubuta̱ u te. 2Gogo lo, ɗa a panai izumgbi i yoku yu uta̱i gaɗi vu Ka̱shile an wunla̱i u gbayin ɗa ta na u shatangi kpaꞋa ka ra̱ka̱ ele ida̱shi punu. 3Ɗa e enei ili i yoku an elentsu ma akina a̱ kucipa̱ we le, ɗa i yikpa̱i i yongoi a aci e le.4Ɗaɗa a shanai n Ayinviki a̱ Ka̱shile,† ɗa a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan kadanshi n elentsu a uma o yoku a na Ayinviki a̱ Ka̱shile a o yotsongi le.
5A ayin a nan lo a ta na, Ayahuda a na a̱ uta̱i a̱ ubuta̱ kakau i o kutono Ka̱shile, ɗa a̱ da̱sa̱ngi ɗe a Urishelima. 6Ana uma a nam pa a panai izumgbi i wunla̱i ya, ɗa o ɓolongi a̱ ubuta̱ u te. Ɗa ra̱ka̱ vi le a dagazai ɗa a̱ ka̱na̱i mereve, adama a na a panai aza o Kutoni a a kuyaꞋan kadanshi n elentsu a̱ likuci i le. 7Ɗa a yaꞋin mereve ka̱u ɗa a danai, “Ashe aza a kadanshi a aza a̱ Ga̱lili a ɗa ba? 8Nini ɗai ci a kupanaka le a kudansa n elentsu a̱ tsu? 9Aza o yoku a̱ tsu aza a Paratiya, n aza a Madaya a ɗa. Aza o yoku kpamu aza e Elam, n uma a Bagadaza, n Yahuda a ɗa. Aza o yoku kpamu aza a uɓon u Kafadakiya, m Pontu, n Asiya a ɗa. 10Aza o yoku aza a Firijiya koɓolo m Bamafila, m Masar, n uɓon u Libiya ɗevu n Kure, ali n omoci a uɓon u Roma dem. 11Aza o yoku aza a Karita n aza a Alaraba. A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ tsu aza o yoku a matsa tsu ta̱ Ayahuda, aza o yoku a zagbai kutoni ka Ayahuda. Tsu panaka le ta̱ a kudansa ili i mereve i Ka̱shile n elentsu a̱ tsu.”
12Ra̱ka̱ vi le ɗa a yaꞋin mereve, ɗa a dagazai a̱ ka̱na̱i mecenshenei, “Yi ɗa̱i nannai?”
13Amma ɗa aza o yoku o zoꞋosoi le, a danai, “Ma̱ra̱ maꞋa o soꞋi. Yi ɗa̱i i zuwai ɗa yi e mereve me le?”
Biturusu u danai uma a kadanshi ka̱ Ka̱shile
14Ɗa Biturusu u ɗenga̱i kashani n azusuki kupa n vuza te. Ɗa u ɗengusa̱i ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ni ka̱u, ɗa u yaꞋankai le kadanshi, u danai, “Aza a̱ va̱, Ayahuda n aza a na i ida̱shi a Urishelima, panai i doku i zuwa atsuvu n ili i na mi o kudoku ma dana ɗa̱. 15Uma a nam pa a ma̱ra̱ maꞋa o soꞋi, ɗa ma makai le ba, tsu na yi a kudansa. Tsu na ci a kadanshi gogo na viyum vu kuci vu usana ɗa na biꞋi. 16Ili i na ye kene na va, ta keneki Juwelyu u danai nannai:
17‘Ka̱shile ka danai: A kubana ayin a uteku:
Mi ta̱ e kuneke uma dem Ayinviki a̱ va̱.
Muku n ali m muku mi nkere n ɗa̱ i ta̱ o kokpo eneki.
Olobo a̱ ɗa̱ i ta̱ e kene ili tsalatani.
Nkoshi n ɗa̱ kpamu i ta̱ e kene ili ya alatani.
18A ayin a nan lo, mi ta̱ e kuneke agbashi a̱ va̱ ali n a̱ma̱ci Ayinviki a̱ va̱.
Ele i ta̱ a kudana uma kadanshi ka̱ va̱.
19Mi ta̱ a kuzuwa ili i mereve gaɗi ve eleshu n ili yi iyoci kpamu a aduniyan a nam pa.
I ta̱ o kokpo ana mpasa n tsa akina n ka̱nga̱ da̱n.
20Kanna ki ta̱ a̱ kulima̱na̱, wotoi wi ta̱ o kokpo ushili ana mpasa,
kafu kanna ka tsugbayin tsu Vuzavaguɗu ka yawa.
21A ayin a nan lo uma a na i e kuɗeke kula ku Vuzavaguɗu dem
i ta̱ a̱ kuciya̱ wishi.’2:21 Juw. 2:28-32.†
22“Gogo na a̱ɗa̱ uma a Israila, panai ili i na n kudana ɗa̱ adama e Yesu vu Nazara vu na Ka̱shile ka̱ suꞋuki ɗa̱. Ka̱shile ko yotsongu ta̱ Yesu mayun ɗa. I ɗa i zuwai ɗa Yesu u yaꞋin ili i mereve i na a̱ɗa̱ dem i yevei. 23E neke ɗa̱ ta̱ Yesu, amma ɗa a̱ɗa̱ yu unai ni, i bapai ni gaɗi a maɗanga ma atakaci,† ɗa i kutangi ni ikusa. I yaꞋan ta̱ nannai n aza a gbani-gbani a na a̱ ɓa̱nka̱i ɗa̱. Ka̱shile a̱ ka̱ci ka̱ ni u yeve ta̱ ili i nam pa i kuyaꞋan ta̱ ali n ayin ugiti, ɗa kpamu u zuwai i ɗa i yaꞋan nannai. 24Ta ta na nannai Ka̱shile ka̱ ɗengusa̱i Yesu a kasaun. Ka̱shile ka̱ ka̱sa̱kpa̱ yi u soꞋo atakaci a̱ ukpa̱ ba. Ukpa̱ u fuɗa u ciya̱ utsura a kaci ka̱ ni ba. 25Ili i na Mogono Dawuda u yaꞋin kadanshi adama a̱ ni:
‘N ce ene ta̱ Vuzavaguɗu ɗevu nu mpa ayin tutu.
Mi a kupana wovon ba, adama a na wi ta̱ ɗevu nu mpa.
Wi ta̱ e kukiye ku usingai ku va̱.
26Adama a nannai, ka̱ɗu ka̱ va̱ ka shana ta̱ m ma̱za̱nga̱,
una̱ u va̱ kpamu wi ta̱ o korukpo adama a kucikpa yi.
Ikyamba i va̱ yi ta̱ a̱ kuyongo n a̱pa̱Ꞌa̱ wa̱ ni.
27Avu Ka̱shile ka̱ va̱, vi a̱ kuka̱sa̱kpa̱ ikyamba i va̱ a kasaun ba.
Vi a̱ kuka̱sa̱kpa̱ ikyamba i Vuza vu Ciɗa vu nu i shama ba.
28Vi yotsongu mu ta̱ uye u wuma,
vi neke mu ta̱ ma̱za̱nga̱ a ayin a na vi nu mpa.’2:28 Ishp. 16:8-11.
29“Aza a̱ va̱, u gaꞋan ta̱ n yaꞋan kadanshi adama a akaya a̱ tsu Mogono Dawuda.† A̱yi u kuwa̱ ta̱, ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni a kasaun. Kasaun ka̱ ni kpamu ki ta̱ na koɓolo n a̱tsu, ali a̱ kuta̱wa̱ anana. 30Dawuda keneki kaꞋa, u yeve ta̱ Ka̱shile ka yaꞋan ta̱ ɗe uzuwakpani u kuzuwa ta̱ vuza yoku punu a̱ ka̱tsuma̱ ka ntsukaya n ni wo okpo mogono uteku u na wi ishi. 31A̱yi Dawuda we ene ta̱ ili i nam pa a ayin a na u yaꞋin kadanshi ka̱ kuɗenga̱ ku Kirisiti Kishi a kasaun, u yaꞋin kadanshi ka nam pa:
‘A cinukpa n a̱yi a kasaun ba. Ikyamba i ni kpamu i shama a kasaun ka ba.’
32“Ka̱shile ka̱ ɗengusa̱ ta̱ Yesu n wuma, a̱tsu feu ce ene ta̱.
33“Ɗa u zuwai ni e kukiye ku usingai ku ni, ɗa wi isai Ayinviki a̱ Ka̱shile a Ciɗa a̱ ni, uteku u na u yaꞋankai ni uzuwakpani. Ɗa Yesu u tsuwa̱in Ayinviki a̱ Ka̱shile a̱ ni, a na yi a kupana n kene. 34Dawuda ɗa u kumbai gaɗi a̱ Ka̱shile ba, amma a̱yi ɗa u danai,
‘Vuzavaguɗu u danai Vuzagbayin vu va̱, “Da̱sa̱ngu e kukiye ku usingai ku va̱,
35sai ayin a na m bonokoi irala i nu ɗaka va ataka e ene a̱ nu.” ’2:35 Ishp. 110:1.
36“Adama a nannai, yaꞋan aza a Israila ra̱ka̱ i yeve mayun, a na Yesu vu na i bapai a maɗanga ma atakaci, Ka̱shile ka zuwa yi ta̱ wo okpo Vuzagbayin n Kishi.”
37Ana a panai nannai, ɗa asuvu e le a̱ na̱mgba̱i. Ɗa e ecei Biturusu n azusuki a na a buwai, “Aza a̱ tsu yi ɗa̱i tsa kuyaꞋan?”
38Ɗa Biturusu u danai le, “Ra̱ka̱ vu ɗa̱ shika̱i unushi† u ɗa̱, ka̱ta̱ a yaꞋanka ɗa̱ kusumbu ka akucina n kula ku Kirisiti Kishi, adama a na a cinukpaka ɗa̱ unushi. Yi ta̱ a̱ kuciya̱ kuneꞋe ka Ayinviki a̱ Ka̱shile. 39Uzuwakpani wa adama a̱ ɗa̱ a ɗa, m muku n ɗa̱, n aza a na i daꞋin, n aza a na Ka̱shile ke ɗekei dem.”
40Ɗa Biturusu u doku u danai le ili n a̱bunda̱i. Ɗa u folonoi le, u danai, “Isai ka̱ci ka̱ ɗa̱ adama a wupa u Ka̱shile u na wi lo a̱ kuta̱wa̱ adama a uma a gbani-gbani a ayin a nam pa.” 41A kanna ka nan lo uma a na a isai kadanshi a yawa ta̱ ɗevu n a̱kpa̱n a tatsu (3,000), ali ɗa ta na a yaꞋankai le kusumbu ka akucina.†
Uteku u na aza o Kutoni a o yongoi
42Ɗa aza o Kutoni a o ɓolongi ka̱ci ke le n a piꞋisai a̱ ubuta̱ wa azusuki. Ɗa a̱ ka̱na̱i kuyongo a̱ ubuta̱ u te, n a̱ ɓa̱mkpa̱na̱i, n a lyaꞋi ilikulyaꞋa koɓolo, n a yaꞋin avasa. 43Uma n a̱bunda̱i ɗa a̱ ka̱na̱i mereve ana e enei azusuki a a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan ili i mereve n i na a̱ kpa̱ɗa̱i kuyeve. 44Aza o Kutoni a tsu gasa ta̱ ayin tutu, a ciga ta̱ kupece uteku u le ili i na i n i ɗa. 45E ci denge ta̱ ili i na i n i ɗa e pecuku uteku u na uma i n unambi.
46A ci yaꞋan ta̱ avasa koɓolo a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin kanna dem. A tsu gasa ta̱ kpamu kpaꞋa kpaꞋa, adama a na a lyaꞋa ilikulyaꞋa m ma̱za̱nga̱ ba̱ri. 47Ayin dem o ci yongo ta̱ a kucikpa Ka̱shile, ɗa uma kpamu a̱ ka̱na̱i kuneke le tsugbayin. Kanna dem Ka̱shile ki ta̱ o kudoku ka̱bunda̱i ke le, n aza a na i a̱ kuciya̱ wishi.
3Biturusu u potsokpoi ma̱kutsuma̱
1Kanna ke te, Biturusu n Yahaya† a kubana a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin n kanna ka̱ kulivi a̱ viyum vu tatsu, adama a na a yaꞋan kavasa tsu na a kiwanai. 2Ana a yawai ɗevu n A̱Ꞌisa̱ a Gbayin a, ɗa kofoloni ko yoku, ka na a matsai ma̱kutsuma̱, a ci ɗika yi ta̱ a bana a zuwa yi ɗe a̱ utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin u na e ci ɗeke Utsutsu u Singai. 3Ana ma̱kutsuma̱ ma me enei Biturusu n Yahaya a kuꞋuwa A̱Ꞌisa̱ a Gbayin a ɗa we ecei le e neꞋe yi ikebe. 4Ɗa Biturusu wi indanai ni mayin, ɗa u danai ni, “Inda tsu mayin.” 5Ɗa ma̱kutsuma̱ ma mi indanai le mayin, adama a na we ene ta̱ adanshi wi ta̱ a̱ kuciya̱ ikebe we le.
6Amma ɗa Biturusu u danai ni, “Mpa mi n ikebe ba, amma mi ta̱ e kuneke wu ili i na mi n i ɗa. A̱ ka̱tsuma̱ ka kula ku Yesu Kishi vu Nazara, ɗenga̱ vu wala.” 7Ɗa Biturusu u ka̱na̱i ni kukiye ku usingai ku ni, ɗa u ɗengusa̱i ni. Ana u yaꞋin nannai, ɗa ene n a̱sheꞋene a̱ ni a̱ ba̱ra̱kpa̱i n etele dem ɗa a̱ ta̱na̱i. 8Ɗa u ikpangi ɗa u shamgbai n ene a̱ ni, ɗa u ka̱na̱i nwalu n u ka̱ga̱i, n u cikpai Ka̱shile. Ɗa u uwai A̱Ꞌisa̱ a Gbayin a n ele. 9Uma ra̱ka̱ ɗa e enei ni a nwalu n u cikpai Ka̱shile. 10Ana uma a a̱ ta̱wa̱i e yevei a na a̱yi ɗa ma̱kutsuma̱ ma na mi ishi ma̱ tsu da̱sa̱ngu a̱ Utsutsu u Singai wa, ɗa ra̱ka̱ vi le a̱ ka̱na̱i mereve ka̱u.
Biturusu u yaꞋin kadanshi a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin
11Ɗa ra̱ka̱ vi le a sumai a kubana a Kafalaka ke Sulemanu, a̱ ubuta̱ u na wi kashani ɗevu n anan Biturusu n Yahaya. Yaba dem lo a kashani a kuyaꞋan mereve n ili i na i yaꞋin. 12Ana Biturusu we enei ka̱bunda̱i ka uma, ɗa u yaꞋankai le ra̱ka̱ kadanshi. “A̱ɗa̱ uma a Israila, yi ɗa̱i ɗa yi e mereve adama a ili i nam pa? Yi ta̱ e kene adanshi a̱tsu ɗa tsu zuwai ma̱kutsuma̱ ma ma walai n utsura u tsu ko usuɓi u tsu? 13Ka̱shile a̱yi ɗa Ka̱shile ki Ibrahim n ki Ishaku n ka Yakubu. A̱yi ɗa kpamu Ka̱shile ki ikaya i tsu. A̱yi ɗa vuza na u tuka̱i n kucikpa a̱ ubuta̱ u Yesu, ɗa u yaꞋin ili i nam pa dem. A̱yi ɗa Yesu vu na i iwain ɗa i nekei ni a una yi a̱ ubuta̱ u Bilatu, ko an Bilatu wi a kuciga kuna yi ba. 14N nannai dem ɗa i iwain vuma vu usuɓi vu nan lo ɗa i danai a̱ ka̱sa̱kpa̱ vuza vu ma̱ga̱la̱ka̱ u laza. 15Amma ɗa yu unai vuma vu na vi ci neke wuma. Amma Ka̱shile ka̱ ɗengusa̱ yi ta̱ n wuma. A̱tsu tso okpoi aza a na e enei, ka̱ta̱ tsu dana uma i na ce enei.
16“Kula ku Yesu ku ɗa ku potsokpoi ma̱kutsuma̱ ma nam pa. A̱ɗa̱ dem ye ene ta̱ uteku u na ma̱kutsuma̱ ma mi ishi. Ana u nekei ka̱ɗu ka̱ ni u Yesu, i ɗa i zuwai ɗa u potsoi mayin, a̱ɗa̱ lo e kene.
17“Aza a̱ va̱, ili i na i yaꞋankai Yesu i yaꞋan ta̱ i ɗa n unashi, ili i te i ɗa dem i na azagbagbaꞋin a̱ ɗa̱ a yaꞋin. 18Ta Ka̱shile ka shatangi ili i na eneki a dansai adama a Kishi nannai. Kafu u ta̱wa̱, a danai, ‘Wi ta̱ a kutakacika adama a ili i na lo dem.’ 19Gogo na, shika̱i unushi u ɗa̱ i ka̱sa̱kpa̱ kunusaka Ka̱shile, bonoi i tono Ka̱shile adama a na a̱ za̱Ꞌa̱ a̱shinda̱ a̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱. 20YaꞋin nannai adama a na Ka̱shile Vuzavaguɗu u neke ɗa̱ ayin a kuvuka a̱ ɗa̱. Adama a na kpamu u suꞋuku ɗa̱ Yesu, vuza na u zagbai wo okpo Kishi.
21“Amma Yesu Kishi u kuyongo ta̱ biꞋi na ɗe gaɗi, ali sai ayin a yawa a na Ka̱shile ka kuzuwa ili dem yo okpo ili i savu, uteku u na u yaꞋin kadanshi a̱ ubuta̱ u eneki. 22Musa u danai, ‘Vuzavaguɗu, Ka̱shile ka̱ ɗa̱ ki ta̱ a̱ kuɗengusa̱ka̱ ɗa̱ keneki uteku tsu va̱ punu e mere ma̱ ɗa̱ a̱ ubuta̱ u uma a̱ ɗa̱. Panakai ni ili i na wi a kudansa.’3:22 K.Wil. 18:15.23Ɗa u doku u danai, ‘Vuma vu na u kpa̱ɗa̱i kupanaka keneki ka nan lo, i ta̱ a kutakpa yi a̱ ka̱tsuma̱ ka uma a̱ Ka̱shile, ka̱ta̱ a una yi.’3:23 K.Wil. 18:19.
24“SamaꞋila† n eneki a na o tonoi ni a yaꞋan ta̱ kadanshi ki ili i nan lo i na yi a kuyaꞋan anana. 25A̱ɗa̱ ɗa muku n eneki n nan lo n kulyaꞋa agadu a na i punu a̱ ka̱tsuma̱ ku uzuwakpani† u nan lo, u na Ka̱shile ka yaꞋankai tsukaya tsu ɗa̱. Ka̱shile ka danai Ibrahim,† ‘Vuza yoku punu a̱ ubuta̱ wu ntsukaya n nu wi ta̱ a kuzuwa uma a aduniyan ra̱ka̱ a̱ ciya̱ una̱singai.’3:25 Ugi. 22:18.26Ana Ka̱shile ka̱ suki Yesu kagbashi ka̱ ni, u gita̱ ta̱ kusuku yi a̱ ubuta̱ wa aza a̱ ni Israila u zuwaka ɗa̱ una̱singai, adama a na u zuwa a̱ɗu a̱ ɗa̱ a̱ ka̱sa̱kpa̱ kuyaꞋan ili i i gbani-gbani.”
4A̱ ka̱na̱i Biturusu n Yahaya
1Ayin a na Biturusu n Yahaya ele biꞋi a kuyaꞋanka uma kadanshi, ɗa anan ganu o yoku, n jagaba va indi a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin, n A̱sa̱dukiya4:1 A̱sa̱dukiya ele ɗa aza a na a̱ kpa̱ɗa̱i kushuku n kuɗenga̱ ku ukpa̱. a banai we le. 2A̱ɗu e le a̱ na̱mgba̱ ta̱ adama a na azusuki e re a nan lo i ta̱ a kupiꞋisaka uma a na Yesu u ɗenga̱i n wuma a kasaun, ta kpamu a̱kpisa̱ a̱ kuɗenga̱ n wuma nannai. 3A̱ ka̱na̱ ta̱ Yahaya m Biturusu n kulivi adama a nannai, ali ɗa a zuwai le a ugbashi ali a kubana usana. 4Uma n a̱bunda̱i a na a panai kadanshi ke le ɗa e nekei a̱ɗu, ali ɗa aza o Kutoni a yimkpai a kubana ɗevu n a̱kpa̱n a tawun (5,000), ali biꞋi ta na endeꞋen e kece a̱ma̱ci m muku ba.
5A kanna ke ire, aza o tsugono, nu nkoshi, nu nlum n Wila̱ a banai a gasai a Urishelima. 6Hanana mogono ma anan ganu wi ta̱ ɗe koɓolo n aza o yoku a kpaꞋa ku ni. Ele ɗa Kayafa, n Yahaya, n Isakandari, n aza o yoku. 7A zuwai Biturusu n Yahaya e kelime ke le, ɗa a yaꞋankai le keci a danai, “N utsura u yayi ko n kula ku yayi i yaꞋin ili i nam pa?”
8Ɗa Biturusu u shanai n Ayinviki a̱ Ka̱shile ɗa ta na u danai, “Nkoshi n aza e kelime a uma dem, 9ye ece tsu ta̱ adama a ili i singai i na ci yaꞋankai ma̱kutsuma̱ ma? I ciga ta̱ i yeve tsu na u ciya̱i upoci? 10Yevei ili i nam pa, a̱ɗa̱ n uma a Israila dem: Vuma vu nam pa va u potso ta̱ adama a kula ku Yesu vu Nazara, vuza na yu unai a maɗanga ma atakaci ɗa Ka̱shile ka̱ ɗengusa̱i ni n wuma. 11Yesu va a̱yi ɗa vuza na kadanshi ka̱ Ka̱shile ka danai,
‘Kenene ka katali ka na amaꞋi a iwain, ka ɗa ko bonoi kenene ke mere.’4:11 Ishp. 118:22; Mar. 12:10; Luk. 20:17.
12“Wishi wi lo kuciya̱ a̱ ubuta̱ u yoku ba, adama a na gaɗi n iɗika dem kula ku yoku ki lo ku na uma a̱ kuciya̱ wishi ba.”
13Ana e enei uteku u na Biturusu n Yahaya a dansai Arabali a Singai n utsura, ɗa a yaꞋin mereve adama a na uma dem e yeve an Biturusu n Yahaya uma a makara ɗa ba. Ɗa kpamu a zuwakai an a saꞋwa ta̱ kuyongo n Yesu. 14Amma ana i lo e kene vuma vu na o potsokpoi kashani lo koɓolo n ele, babu kpamu ili i na a kudana. 15A ayin a nan lo a danai le a̱ uta̱ punu a̱ ubuta̱ wa afada biꞋi. Ɗa a lyaꞋi kelime n kadanshi uteku u le.
16E ecei nahannai, “Nini ɗai tsa kuyaꞋan n uma a nam pa? Yaba dem a Urishelima u yeve ta̱ a na a yaꞋin ili i mereve ci kpamu a kunana i ɗa ba. 17Amma uye u na tsa̱ kusa̱nka̱ ukuna u nam pa kuꞋuwa a atsuvu a uma, sai tsu sa̱nka̱ le kuyaꞋanka uma kadanshi n kula ku Yesu.” 18Ɗaɗa e ɗekei le punu asuvu kpamu, ɗa a danai le ka̱ta̱ o doku a yaꞋan kadanshi ko kuyotsongu n kula ku Yesu ba.
19Amma Biturusu n Yahaya a̱ ushuki, “YaꞋankai ka̱ci ka̱ ɗa̱ afada, ko u gaꞋan ta̱ tsu tono a̱ɗa̱ ko Ka̱shile? 20Wi a kuyaꞋan wa̱ tsu ba, tsu kpa̱ɗa̱ kudansa ili i na tsu panai ɗa ce enei ba.”
21Uma n a̱bunda̱i a̱ ka̱na̱ ta̱ kucikpa Ka̱shile adama a ili i na a yaꞋin. Adama nannai ɗa a ɓarangi le, ɗa a̱ ka̱sa̱kpa̱i le, adama a na a̱ ciya̱ unushi u na e kuneke le atakaci ba. 22Vuma vu na o potsokpoi m mereve ma, u laꞋa ta̱ a̱ya̱ amangere ana a matsai ni nu mɓa̱la̱ n nan lo.
Kavasa ka aza o Kutoni
23Ana a̱ ka̱sa̱kpa̱i le, Biturusu n Yahaya a banai a danai uma e le ili i na anan ganu vu gbagbaꞋin nu nkoshi n danai le. 24Ana a panai nannai, ɗaɗa o ɓolongi ɗa a yaꞋin kavasa u Ka̱shile n utsura. Ɗa a̱ ɗengusa̱i a̱la̱ka̱tsu e le a danai, “Vuzavaguɗu MalaꞋimili, avu ɗa vi yaꞋin gaɗi n iɗika m mala n ili i na yi punu dem. 25Dawuda ɗa kagbashi ka̱ nu n esheku a̱ tsu kpamu. Vu zuwai ni u yaꞋin kadanshi n utsura wa Ayinviki a̱ Ka̱shile, u danai:
‘Yi ɗa̱i ɗa aza a iɗika kakau o ci yongo a wupa?
Ɗa kpamu uma o ci yongo e kusheshe ku gbani?
26Ngono mi iɗika o foɓusoi ka̱ci ke le adama o kuvon,
aza e kelime a yaꞋin oɓolo adama a na a̱ shilika̱ n Vuzavaguɗu n Kishi ka̱ ni.’4:26 Ishp. 2:1-2.
27“Mayun ɗa, Hiridu m Binutu Bilatu a yaꞋan ta̱ oɓolo punu a̱ likuci koɓolo n Aza̱ka̱yimbi n uma a Israila adama a kadanshi ke Yesu kagbashi ka ciɗa ka̱ nu vuza na vu zuwai u yaꞋan Kishi. 28Adama a utsura u nu, a yaꞋan ta̱ ili i nam pa uteku u na vi sheshei n ayin a cau. 29Vuzavaguɗu, indana maza ma na a zuwakai tsu. A̱tsu agbashi a̱ nu a ɗa. Ɓa̱nka̱ tsu ci yaꞋan kadanshi ka̱ nu babu wovon. 30Ba̱ra̱kpa̱ kukiye ku nu vu potsokpo uma, ka̱ta̱ vi yaꞋan ili i mereve n kula ku kagbashi ka ciɗa ka̱ nu Yesu.”
31Ana a yaꞋin kavasa, a̱ ubuta̱ u na i a kuyaꞋan oɓolo a ɗa u gba̱ɗa̱i ɗa ra̱ka̱ vi le a shanai n Ayinviki a̱ Ka̱shile. Ɗa a dansai kadanshi ka̱ Ka̱shile babu wovon.
Aza o Kutoni e pece ucanuku u le
32Aza o Kutoni† gbende ɗa o ɓolongi a̱ɗu e le a̱ ubuta̱ u te. Babu vuza na u danai wi ta̱ n ili i ka̱ci ka̱ ni, amma e tsu pece ta̱ ra̱ka̱ ili i na i n i ɗa e mere me le. 33N utsura u Ka̱shile, azusuki a lyaꞋi kelime n kudansa kadanshi ku uɗengi u Vuzagbayin Yesu, ɗa kpamu kasingai† ka̱ Ka̱shile ko yongoi koɓolo n ele. 34Babu vuza na wi n unambi wi ili a̱ ka̱tsuma̱ ke le. Adama a na aza a ashina ko iꞋuwa i ta̱ e kudenge, ka̱ta̱ a banka n ikebe ya. 35Ɗa e nekei i ɗa wa azusuki, ɗaɗa e pecekei i ɗa yaba dem vu na wi n unambi.
36Ta kpamu nannai n Isuhu† vuza va aza e Levi vu Kuburu. Vuza na azusuki a e ɗekei ni n kula Baranaba, ɗaɗa “vuza na u tsu ɓa̱nka̱ uma.” 37U dengei iɗika i na wi n i ɗa, ɗa u tuka̱i n ikebe ya wa azusuki.
5Hananiyan n Safiratu
1Vuma vi yoku ɗa wi n kula Hananiyan, vuka vi ni tamkpamu Safiratu, ele feu e denge ta̱ ubuta̱ u na i n u ɗa. 2Ɗa Hananiyan u ɗikai ikebe i yoku u bankai azusuki, ɗa u sokongi i yoku n uyevi u vuka vi ni, amma ɗa u yaꞋin aꞋuwa u danai ra̱ka̱ ɗa u tuka̱i n i ɗa.
3Ɗa Biturusu u danai, “Hananiyan, yi ɗa̱i i zuwai ɗa vu ka̱sa̱kpa̱i MalyaꞋi† ma uwai a̱ ka̱ɗu ka̱ nu? Ɗa vi yaꞋankai Ayinviki a̱ Ka̱shile aꞋuwa. Ɗa vu foɓoi ikebe i yoku adama a̱ ka̱ci ka̱ nu. 4Kafu vi denge ucanuku wa, ashe u nu u ɗa ba? Ayin a na vi dengei kpamu, ikebe ya i nu i ɗa ba? Vi ta̱ a kufuɗa va dana ve kuneke ta̱ ikebe ya. Yi ɗa̱i i zuwai ɗa vi yaꞋin ili tsu nam pa? Vuma ɗa vi yaꞋankai aꞋuwa ba, amma Ka̱shile kaꞋa vi yaꞋankai.”
5Ana Hananiyan u panai nannai, ɗa u yikpa̱i gogo lo a iɗika ya, ɗa u kuwa̱i. Uma a na e enei, ɗa wovon u ka̱na̱i le. 6Ɗa olobo o yoku a alai ni n arikinlai, ɗa a banai a̱ ciɗa̱ngi ni.
7A kubana megeshe kenu iyum i tatsu an vali vu kuwa̱i, ɗa vuka vi ni vi yawai, u yeve ili i na i yaꞋin ba. 8Ɗa Biturusu we ecei ni, “Mayun ta i dengei ubuta̱ u ɗa̱ n ikebe nannai?”
Ɗa wu ushuki, “E, ta ci dengei nannai.”
9Ɗa Biturusu u danai, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa dem vu ɗa̱ i sheshei nannai ɗa i yaꞋin una̱ u te, adama a na i kondo Ayinviki a̱ Ka̱shile? Gogo na aza a na a ɗikai vali vu nu a̱ ciɗa̱ngi, ka̱ta̱ a laza ba. I ta̱ lo utsutsu a kuvana, i ta̱ a kuɗika wu a kubana a kasaun a̱ ciɗa̱ngu wu.” 10Gogo lo ɗa u yikpa̱i ɗa u kuwa̱i. Ana uma a yawai, ɗa a cinai wana ɗai u kuwa̱. Ɗa a ɗikai ni a banai a̱ ciɗa̱ngi ɗevu n kasaun ka vali vi ni. 11Ɗa wovon u kimba̱i uma a ra̱ka̱ aza a na i lo dem, n aza a na a panai ili ya.
Ili i mereve n a̱bunda̱i
12Ɗa azusuki a a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan ili i mereve† a kubana a̱ ubuta̱ u uma. Ɗa kpamu aza o Kutoni a̱ ka̱na̱i kugasa a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin adama a kavasa kanna n kayin a̱ ubuta̱ u na e ci ɗeke Kafalaka ke Sulemanu. 13Ɗa aza a na a buwai, a panai wovon u kutono le. Amma yaba dem wi ta̱ e kuneke le tsugbayin.
14Ko n ili i nan lo, ɗa uma a lyaꞋi kelime n kuneke a̱ɗu e le a̱ ubuta̱ u Vuzagbayin, a̱ma̱ci n ali n a̱bunda̱i. 15Adama a ulinga u na azusuki i a kuyaꞋansa, ɗa uma a̱ ka̱na̱i kutuka̱ n aza a̱ mɓa̱la̱ kakau a na i a uye n ivaꞋin a ajiba adama a na o potsokpo le. Adama a na uma a a dana ta̱ kululu ku Biturusu ku saꞋwa le baci, a̱yi a kulaza i ta̱ o kupotso. 16Ɗa uma n a̱bunda̱i a̱ ka̱na̱i kuta̱sa̱ a̱ likuci kakau n i na yi a kakamba dem adama a na a bana a Urishelima. A̱ ka̱na̱i kutuka̱ n aza a̱ mɓa̱la̱ n aza a na i n wunla̱i u gbani-gbani e kuneke le atakaci, ɗa o potsokpoi le ra̱ka̱.
Uma a takacikai azusuki
17Mogono ma anan ganu, n aza odoki a̱ ni o yoku a na i punu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ A̱sa̱dukiya a iwain le gbani-gbani. 18Ɗa a̱ ka̱na̱i le ɗa a zuwai a̱ kunu ku ugbashi.19Ɗa kalingata ka̱ Ka̱shile ka banai we le n kayin, ɗa ka̱ ɓa̱yuwa̱i utsutsu u kunu ku ugbashi, ɗa wu uta̱ka̱i le. 20Ɗa u danai le, “Banai a ulanga wa̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin i dana uma Arabali a Singai a wuma u savu u nam pa.”
21Ana kayin ka asai, ɗa azusuki a uwai a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin, ɗa a̱ ka̱na̱i kuyotsongusu. Ana mogono ma anan ganu n abara a̱ ni a yawai, ɗa a yaꞋin oɓolo n Aza e Kusheshe,† n azagbagbaꞋin a Israila dem. Ɗa e ɗekei a̱duga̱ri o yoku a bana a̱ kunu ku ugbashi a̱ tuka̱ n azusuki, adama a na a yaꞋanka le afada.
22Ana aza a kindi ka̱ A̱Ꞌisa̱ a yawai a̱ kunu ku ugbashi, a cina ɗe vuza ba. Ɗa o bonoi a A̱Ꞌisa̱ a Gbayin a danai aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ e le ili i na e enei. A danai le, 23“Ana ci yawai a̱ kunu ku ugbashi ka, ki ta̱ ɗe ugbaguri n aza a kindi o yoku ɗe kashani, amma ana tsu ɓa̱yuwa̱i utsutsu, vuza wi ɗe ba.”
24Ana jagaba va aza a kindi a̱ A̱Ꞌisa̱ va u panai nannai koɓolo n anan ganu vu gbagbaꞋin, ɗa ra̱ka̱ vi le a dagazai ɗa a danai, “Yi ɗa̱i wo a kuyaꞋan gogo na?”
25Ɗa vuma vi yoku vi yawai lo, ɗa u danai le, “Uma a na a̱ ɓa̱ya̱ngi va, a̱ uta̱ ta̱ ɗe, i ta̱ ɗe a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin o kuyotsongusu uma!” 26Ɗa jagaba va u banai n aza a kindi a̱ ni adama a na u ka̱na̱ le. Amma u gutsaka le ba, adama a na wi ta̱ o wovon ta lo uma a kuna yi n aza a kindi a̱ ni, a yaꞋanka baci azusuki a kawuya.
27Ɗa a ɗikai azusuki a a kubana a̱ ubuta̱ u Kusheshe. 28Ɗa mogono ma anan ganu ma me ecei le, “Ashe tsu dansuka ɗa̱ i doku i yaꞋan kadanshi n kula ku Yesu ka ba? Amma ɗa yi a kushatangu Urishelima dem n kadanshi ka̱ ni. Ali ɗa yi a kuciga kutaɗaka ka̱biꞋin ka mpasa ka̱ ni ko tono tsu.”
29Ɗa Biturusu n azusuki a danai, “Mayun ɗa tsu tono Ka̱shile an tso tono uma. 30Ka̱shile ki ikaya i tsu a̱yi ɗa u ɗengusa̱i Yesu a kasaun, ana i saki ni a maɗanga ma atakaci ta yu unai ni nannai. 31A̱yi ɗa Ka̱shile ka zuwai a̱ ubuta̱ u na a kucikpa yi e kukiye ku usingai ku ni, wo okpo Mogono n Kishi. U yaꞋan ta̱ nannai, adama a na uma a Israila a̱ ciya̱ ka̱ba̱nga̱ a̱ shika̱ unushi u le, ka̱ta̱ Ka̱shile ka cinukpaka le. 32A̱tsu azusuki a̱tsu ɗa tsa kuyaꞋan kadanshi ka nam pa koɓolo n Ayinviki a̱ Ka̱shile ɗaɗa kuneꞋe ku na Ka̱shile ke kuneke aza a na o tonoi kadanshi ka̱ ni.”
33Ana anan ganu vu gbagbaꞋin a panai kadanshi ka, ɗa a yaꞋin wupa ka̱u, ali ɗa a cigai kuna azusuki a. 34Ɗa vuma vi yoku u ɗenga̱i, kula ku ni ku ɗa Gamaliya, a̱yi feu wi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka Afarishi† wi ta̱ kpamu a̱ ka̱tsuma̱ ka nlum n Wila̱. E ci neke yi ta̱ kpamu tsugbayin. Ɗa u danai a ɗika le a̱ uta̱ka̱ le pulai biꞋi. 35Ana a̱ uta̱ka̱i le ɗa u danai azagbagbaꞋin a, “A̱ɗa̱ uma a Israila, la̱na̱i ili i nam pa ya mayin, ili i na yi a kuyaꞋanka uma a nam pa a. 36Ka̱ta̱ u yaꞋan megeshe ba, vuma vu nam pa Tuda, u ciga ta̱ kubonoko ka̱ci ka̱ ni vuzagbayin ali uma amangatawa̱na̱shi (400) o tonoi ni. Amma ana a unai ni, ɗa otoni a̱ ni dem a wacuwai. 37Ana Tuda u kuwa̱i, ɗa Yahuza vu Ga̱lili u ɗenga̱i kpamu a ayin a na i e mekecu ma uma, ali ɗa u zuwai uma a yaꞋan vishili. Amma ana a unai ni, ɗa otoni a̱ ni kpamu a wacuwai. 38To, mpa ili i na n kudana ɗa̱ ka̱sa̱kpa̱i uma a. I baci a kuyaꞋan ili i nam pa dem n utsura u le, i e kugeshe ba. 39I baci a kuyaꞋan ili i nam pa dem n utsura u Ka̱shile, ya kufuɗa ya shamkpa le ba. I yaꞋan baci nannai, a̱ɗa̱ yi ta̱ a kuyaꞋan vishili n Ka̱shile.”
40Adama a kadanshi ka̱ ni ɗa Aza e Kusheshe a̱ ushuki. Ɗa a̱ uta̱ka̱i n azusuki a, ɗa a fabai le koci, ɗa a̱ ka̱sa̱kpa̱i le, ɗa a danai le, “Ka̱ta̱ i doku i yaꞋan kadanshi n kula ku Yesu ba.” Ɗa a̱ ka̱sa̱kpa̱i le a laza.
41Ɗa azusuki a a̱ ka̱sa̱kpa̱i Aza e Kusheshe a m ma̱za̱nga̱, adama a na Ka̱shile ke ene ta̱ a yawa ta̱ a ɗika atakaci a na i o kusoꞋo adama e Yesu. 42Kanna dem, a tsu bana ta̱ a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin n o yotsongushi uma n a danai Yesu a̱yi ɗa Kishi.† Ɗa kpamu a banai iꞋuwa i uma n a danai le kadanshi ka̱ Ka̱shile.
6A zagbai uma e cindere
1N ayin a nan lo, uma n a̱bunda̱i o okpo ta̱ aza o Kutoni ku Vuzavaguɗu. Ɗa aza a Kutoni a na a tsu dansa n Cihelene† a̱ ka̱na̱i kutuka̱ n kadanshi. Ɗa a ka̱na̱i mololo, adama a na e ene ta̱ ili i na aza a Kutoni a na a tsu dansa n Ciyahuda e ci neke agapa e Helene i ɗa i ci yawa i na e ci neke agapa e le ba.
2Ɗa Kupanazere a e ɗekei aza o Kutoni a ra̱ka̱ ɗa a danai le, “U gaꞋan tsu ka̱sa̱kpa̱ kudana uma kadanshi ka̱ Ka̱shile, ka̱ta̱ tsu bono a̱ kula̱na̱ ili i nam pa koci ba. 3Aza a̱ tsu, zagbai uma e cindere a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱, aza a na uma i a kucikpa mayin, aza o cicoꞋo n ushani n Ayinviki a̱ Ka̱shile. A̱tsu ci ta̱ a kuciga ce neke le ulinga u nam pa. 4A̱tsu tamkpamu ci ta̱ a kulyaꞋa kelime n kavasa, koɓolo n kudana uma kadanshi ka̱ Ka̱shile, n ci yotsongi le.”
5Ra̱ka̱ vi le dem a yaꞋin ma̱za̱nga̱ n kadanshi ka nam pa. Ɗa a̱ gita̱i kuzagba Istifanu. U neke ta̱ ka̱ɗu ka̱ ni ka̱u, wi ta̱ kpamu ushani n Ayinviki a̱ Ka̱shile. Ɗa e yevei ɗa a zagbai Filibu, m Burukoro, n Nikana, n Timan, m Paramina koɓolo n Nikala, vuza va Aza̱ka̱yimbi vuza na wi o kutoni ka Ayahuda a na i Antakiya. 6Ɗa a ɗikai uma a ɗa a bankai azusuki, ɗa azusuki a a zuwakai le ekiye, ɗa a yaꞋankai le kavasa ele uma e cindere e le.
7Ɗa kadanshi ka̱ Ka̱shile ka lyaꞋi kelime n kuka̱ra̱Ꞌa̱, ɗa uma ta na feu a̱ ka̱na̱i kuneke a̱ɗu e le a̱ ubuta̱ u Ka̱shile. Ali anan ganu o yoku feu n a̱bunda̱i e nekei a̱ɗu e le.
A̱ ka̱na̱i Istifanu
8Istifanu vuma vu na Ka̱shile ko yotsongi kasingai ka̱ ni, u nekei ni utsura u ni. U ka̱na̱i kuyaꞋan ili i mereve n ili yi iyoci a̱ ubuta̱ u uma. 9Amma kanna ke te, uma o yoku a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan kanananai n a̱yi. A̱ uta̱ ta̱ a̱ kunu ka avasa, e ci ɗeke ta̱ ubuta̱ wa Kunu ka Agbashi a na a̱ Ka̱sa̱kpa̱i. Uma a nam pa Ayahuda a ɗa a̱ uta̱ ta̱ Kure, n Isakandariya, n Silisiya, n uɓon u Asiya. 10Vuza u fuɗa u polo yi a kadanshi ba, adama a na wi ta̱ n ugboji n Ayinviki a̱ Ka̱shile.
11Aza a na i a kuyaꞋan kanananai n Istifanu a zuwai uma o yoku a dana, “Tsu pana ta̱ Istifanu a kuyaꞋan kadanshi ki ishikushi adama a Musa n Ka̱shile.”
12Ta a̱ ɗengusa̱i a̱ɗu a uma, n azagbagbaꞋin, nu nlum n Wila̱ nannai. Ɗa a̱ ka̱na̱i Istifanu, ɗa a bankai ni a̱ ubuta̱ wa aza a Kusheshe. 13Ɗa a zagbai uma o yoku a̱ ushuku adama a na a yaꞋanka Istifanu aꞋuwa ɗa a danai, “Vuma vu nam pa va wi ta̱ a kuyaꞋan kadanshi ka gbani-gbani adama a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin n Wila̱ u Musa. 14Tsu panaka yi ta̱ a kudana Yesu vu Nazara va wi ta̱ a̱ kufa̱da̱ ubuta̱ u nam pa wa, ka̱ta̱ kpamu u sabaꞋa agadu a na ci n a ɗa a Musa.”
15Aza a na i a kukiɗa afada dem a ka̱na̱i kinda Istifanu mayin, ɗa e enei a̱shi a̱ ni o yotso ta̱ a̱shi a kalingata ka̱ Ka̱shile.
7Kadanshi ka Istifanu
1Ɗa mogono ma anan ganu me ecei Istifanu, “Mayun ɗa ili i na i a kudansa adama a̱ nu?”
2Ɗa Istifanu wu ushuki, “Aza a̱ va̱ n isheku i va̱, panakai mu. A ayin a na esheku a̱ tsu Ibrahim wi a Bagadaza, Ka̱shile ka tsugbayin ko yotsongu ta̱ ka̱ci ka̱ ni wa̱ ni. Ili i nam pa i gita̱ ta̱ kafu u yawa Haran. 3Ka̱shile ka dana yi ta̱, ‘Ɗenga̱ vu ka̱sa̱kpa̱ iɗika n aza a̱ nu, vu bana a̱ ubuta̱ u na n kuyotsongu wu vu bana.’7:3 Ugi. 12:1.4Adama a nannai, ɗa u ka̱sa̱kpa̱i iɗika ya aza a Kaldiya, ɗa u banai u da̱sa̱ngi a iɗika i Haran ali esheku a̱ kuwa̱i.
5“Ana esheku a Ibrahim a̱ kuwa̱i, ɗa Ka̱shile ka̱ tuka̱i ni a̱ ubuta̱ u na yi na. A ayin a nan lo, Ka̱shile babu u neke Ibrahim iɗika ya, ko kenu. Amma u yaꞋan ta̱ uzuwakpani u kuneke ta̱ muku n ni. Ele ɗa o kokpoi n iɗika ya, ko an ayin a nan lo a Ibrahim wi m maku ba. 6Uteku u na Ka̱shile ka yaꞋin kadanshi n Ibrahim va, ɗa na ‘Muku n nu mi ta̱ a kuyaꞋan limoci a iɗika i na yi i le ba. I ta̱ o kusoꞋo atakaci ka̱ta̱ o okpo agbashi ali a̱ya̱ amangatawa̱na̱shi (400). 7Amma mpa mi ta̱ a kutakacika uma a na a zuwai ɗa̱ yo okpo agbashi. Ele i ta̱ a̱ kuta̱ a iɗika ya atakaci, ka̱ta̱ o bono punu a iɗika i nam pa, ka̱ta̱ a yaꞋanka mu tsugbashi.’7:7 Ugi. 15:13-14. Na va kadanshi ka̱ Ka̱shile kaꞋa.
8“Ɗa Ka̱shile ka yaꞋankai Ibrahim uzuwakpani, urotu u ɗaɗa kukiɗa ka avaja.† A ayin a na u matsai Ishaku, ɗa Ibrahim u kiɗai ni kavaja a kanna ka̱ kunla̱i. Ana a yaꞋin megeshe kenu, ɗa Ishaku u matsai Yakubu. Ana a yaꞋin kpamu megeshe kenu, ɗa Yakubu u matsai ikaya i tsu uma kupa n e re a nan lo.
9“Ɗa muku n Yakubu, ikaya i tsu ya, i yaꞋin cisheꞋe n vuza le Isuhu,† ali ɗa e dengei ni a iɗika i Masar, ɗa wo okpoi kagbashi. Ka̱shile ta na ka̱ ka̱sa̱kpa̱ yi ba. 10Ɗa wu uta̱ka̱i ni a̱ ubuta̱ wa atakaci, ɗa Ka̱shile ka zuwai ni wo okpo vuza vu kuyeve n vuza singai a̱ ubuta̱ u Mogono FiriꞋauna.† Ɗa u nekei ni tsugono tsu Masar, ɗa u zuwai uma a kpaꞋa a̱ ni ra̱ka̱ o okpo e ekiye a̱ Isuhu.
11“Ana i lo, ɗa kambulu ka̱ yikpa̱i a iɗika i Masar n iɗika i KanaꞋana† n atakaci n a̱bunda̱i, ali ikaya i tsu i fuɗa i ciya̱ ilikulyaꞋa ba. 12Ana Yakubu u panai ilikulyaꞋa yi ta̱ ɗe a Masar ɗa u suki ikaya i tsu a bana a Masar, na lo va ɗaɗa wo okpoi nwalu n iyain n le a kubana ɗe. 13Ɗa o doku a banai ele a̱ ka̱tsuma̱ ka nwalu n ire, ɗa Isuhu u yevei u danai le ko a̱yi ɗa ya. Ɗa Isuhu u yevei u danai FiriꞋauna na va aza a̱ ni a ɗa.
14“Ɗa Isuhu u yaꞋankai esheku a̱ ni Yakubu akaka a̱ ta̱wa̱ n aza a̱ ni dem. Ɗa uma amangatatsunkupa n a tawun a banai ɗe. 15Ɗa Yakubu† u banai a Masar ɗa u kuwa̱i, ɗa ikaya i tsu dem i kuwa̱i ɗe. 16A kubana ayin, a ɗikai ikyamba i uma a nam pa, aza a na a̱ kuwa̱i, a kubana e Shekem. Ɗa a zuwai le a kasaun ka na Ibrahim u tsulai a ayin cau a̱ ubuta̱ wa. U tsula ta̱ ubuta̱ wa u muku n Hama ɗe e Shekem. Ubuta̱ u nam pa wa u ɗa a̱ ciɗa̱ngi le.
17“Ana ayin a̱ gita̱i kuyawa an Ka̱shile ka kushatangu uzuwakpani u ni, u na u yaꞋankai Ibrahim, wana ɗai uma a nam pa a yimkpa. 18A ayin a nan lo, mogono mo yoku ma̱ ka̱na̱i kulyaꞋa tsugono a Masar, mogono ma nan lo u yeve vuza na e ci ɗeke Isuhu ba, ko kenu. 19Ɗa u ka̱na̱i kutakacika ikaya i tsu n a̱bunda̱i, ali u zuwai le a vakangu nreɓu n le pulai, adama a na n ɗa n kuwa̱. 20A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nan lo a ɗa a matsai Musa, a̱yi ta na maku maꞋa ma na mi n tsuloboi. Ali wotoi u tatsu, ɗa a̱na̱ku a̱ ni a̱ ka̱na̱i kusokongu yi a kpaꞋa. 21A ayin a nan lo, ɗa a zuwai ni pulai. Ɗa mekere mo mogono ma̱ ciya̱i ni, ɗa u kumgbasai ni, ɗa wo okpoi maku ma̱ ni. 22Ili i nan lo i zuwa ta̱ Musa wo okpoi n kuyeve uteku u na aza a Masar i, ali ɗa u ciya̱i utsura u na u kuyaꞋan kadanshi ɗa u ciya̱i utsura u kuyaꞋan ili dem.
23“Ana Musa u yawai a̱ya̱ amangere, ɗa kanna ke te, u banai kukondo aza a̱ ni aza a Israila. 24Ana u yawai, ɗa u cinai vuza va aza a Masar vi yoku a kulapa vuza va aza a Israila. Ɗa u banai, ɗa wi isai ni, ɗa wu unai vuza va aza a Masar va. 25U sheshe ta̱ aza a Israila i ta̱ e kene adanshi Ka̱shile kaꞋa ka zuwai ni wi isa le, amma ele e yeve nannai ba.
26“Ana kayin ka asai, ɗa Musa u cinai uma a Israila e re a̱ vishili uteku u le. Ɗa u cigai kupece le, u danai, ‘Yi ɗa̱i i zuwai ɗa yi a̱ vishili uteku u ɗa̱?’
27“Vuza na u gita̱i vishili, ɗa u tecengi Musa kakambu ke te, ɗa we ecei, ‘Yayi u zuwai nu mogono ma na vi yaꞋanka tsu afada? 28Ko vi ciga ta̱ vu una mu uteku u na vu unai vuza va aza a Masar na̱yin?’7:28 Kut. 2:11-14.29Ana Musa u panai ili i na vuma va u danai, ɗa u ka̱sa̱kpa̱i Masar va, ɗa u sumai a kubana a iɗika i Midiya. Ɗa wo okpoi ɗe an komoci, ta ɗe u yaꞋin yolo, ɗa u matsai muku n re.
30“Musa u da̱sa̱ngu ta̱ ɗe ali a̱ya̱ amangere, ɗa kalingata ka Vuzavaguɗu ka̱ ta̱wa̱i wa̱ ni ɗe ɗevu n Kusan ku Sinai† punu a maɗanga me kenu ma na mi a kulya n akina. 31Ana we enei ili i nam pa, ɗa u ka̱na̱i kuyaꞋan mereve, ɗa u banai ɗevu adama a na wi inda. Ɗa u panai ka̱la̱ka̱tsu ka̱ Ka̱shile e kuɗeke yi, ka danai, 32‘Mpa ɗa Ka̱shile ki isheku i nu: Ibrahim, n Ishaku, n Yakubu.’7:32 Kut. 3:5-10. Ɗa Musa u panai wovon, ali u doku u ciga kinda gaɗi vu maɗanga me kenu ma ba.
33“Ɗa Ka̱shile ko doku ka danai, ‘Ubuta̱ u na vi a kashani ka na va ubuta̱ u na Ka̱shile ki ɗa, adama a nannai, foɗo ataka a̱ nu.’ 34Ɗa Ka̱shile ka lyaꞋi kelime n kudana, ‘N la̱na̱ ta̱, ɗa me enei atakaci a uma a̱ va̱ a na i o kusoꞋo e ekiye a aza a Masar.† M pana ta̱ ma̱shi me le ali ma yawa ta̱ wa̱ va̱, mi ta̱ a kubana ma kisa le. Pana mayin, mi ta̱ a̱ kusuku wu vu bana ɗe a Masar va.’
35“Ɗa Ka̱shile ka̱ suki Musa na ɗe a Masar, vuma vu na aza a̱ ni a iwain a ayin a̱ ugiti, ali ishi a danai, ‘Yayi u zuwai nu vo okpo mogono ma̱ tsu a na va yaꞋanka tsu afada?’ Ka̱shile a̱ ka̱ci ka̱ ni a̱yi ɗa u zuwai Musa wo okpo keyevikafada a̱ ubuta̱ wa aza a Israila uteku u na kalingata ka danai a̱ ubuta̱ wa akina a maɗanga. 36Ɗa vuma va u ɗikai le u yaꞋin ili i mereve, ana wu uta̱ka̱i le punu a iɗika i Masar. Ɗa kpamu u yaꞋin ili i mereve, ana wi isai le a̱ ubuta̱ u kupasa Mala ma Shili.† Ɗa u lyaꞋi kelime n kuyaꞋan ili i mereve nu nwalu n na a yaꞋin ali a̱ya̱ amangere ele a kakamba.
37“Musa vu nan lo kpamu a̱yi ɗa u yaꞋin kadanshi n uma i Israila a, ‘Ka̱shile ki ta̱ a̱ kuɗengusa̱ keneki e mere ma̱ ɗa̱ uteku u na mpa mi wa̱ ɗa̱.’7:37 K.Wil. 18:15.38Musa u ɓolongi uma a̱ tsu a kakamba, ɗa kalingata ka yaꞋin kadanshi n a̱yi ɗe a Kusan ku Sinai n kadanshi ka wuma. U doku u nekei tsu kadanshi ka wuma ka nam pa.
39“Amma ikaya i tsu i iwain kupanaka Musa, ɗa kpamu a iwain ni, ali ɗa a cigai kutono uye o kubono a Masar. 40Ɗa a danai Haruna,† ‘YaꞋanka tsu a̱ma̱li a na o kutono n a̱tsu, adama a na ci yeve ili i na i yaꞋin Musa ba, vuza na wu uta̱ka̱i tsu a Masar va.’7:40 Kut. 32:1.41A ayin a nan lo, a yaꞋan ta̱ ka̱ma̱li ka na ko yotsoi medendem. A yaꞋin alyuka ali ɗa a yaꞋin ma̱za̱nga̱ a kucikpa ili i na ele a yaꞋin n ekiye e le. 42Ɗa Ka̱shile ka̱ shirikpa̱ka̱i uma a̱ ni kucina̱ ɗa u ka̱sa̱kpa̱i le. Ɗa a̱ ka̱na̱i kutono azangata a gaɗi, uteku u na eneki a danai,
‘Aza a Israila, ali a̱ya̱ amangere i neke mu alyuka n kuneꞋe a ayin a na yi a kakamba ba.
43Ɗa i kucikpai i ɗikai ma̱va̱li a̱ ubuta̱ u na o tsu tono Meleki,
ɗa i ɗikai ka̱ma̱li ka kazangata Rafani,
ɗa i ɗikai ili i nan lo ya, ɗa i tonoi i ɗa.
Gogo na mi ta̱ a kuka̱Ꞌa̱ngu ɗa̱ a kubana ugbashi a̱ mpulu a Babila.’7:43 Em. 5:25-27.
44“Ikaya i tsu yi ta̱ m Ma̱va̱li ma̱ Ka̱shile koɓolo n ele, ali ele biꞋi a kakamba. Ka̱shile ka dana ta̱ Musa u yaꞋan Ma̱va̱li ma nam pa ma, u yaꞋin uteku u na Ka̱shile ka danai ni u yaꞋan. 45A kubana ayin o yoku, Joshuwa† u tonoi n kuvon a̱ ubuta̱ wa Aza̱ka̱yimbi, aza a iɗika i na Ka̱shile ko lokoi. Ɗa a ɗikai Ma̱va̱li ma a kuꞋuwa a iɗika ya. Ɗa a̱ ka̱na̱i kutono ali a kubana ayin o Mogono Dawuda. 46Dawuda u zuwa ta̱ Ka̱shile ka pana uyoꞋo u ni. Ɗa u folonoi Ka̱shile ku ushuku yi u maꞋaka yi kpaꞋa adama a̱ Ka̱shile ka Yakubu. 47Amma Sulemanu† ɗa u yaꞋin kumaꞋa ka.
48“Amma Vuzavaguɗu u ci yongo a kpaꞋa ku na uma a maꞋi n ekiye e le ba. Uteku u na keneki ka danai ana u yaꞋin kadanshi adama a Vuzavaguɗu:
49‘Gaɗi ta ɗe kakuba ka̱ va̱ ki,
a aduniyan ta ɗe n tsu zuwa ene a̱ va̱.
To, gogo na icuꞋu i kpaꞋa ke ne ku ɗai va kumaꞋaka mu mu uvuka?
50Ashe mpa ɗa n yaꞋin ili i nam pa n ekiye a̱ va̱ ba?’7:50 Ish. 66:1-2.
51“A̱ɗa̱ uma a ugbawansuvu a ɗa ka̱u, i ka̱sa̱kpa̱ a yaꞋan iɗani i Ka̱shile a̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱ ba. I votsuki atsuvu a̱ ɗa̱ adama a ili i Ka̱shile. I ci yongo ta̱ a kuyaꞋan vishili n Ayinviki a̱ Ka̱shile. Ikaya i ɗa̱ ta i yongoi nannai, ali kpamu a̱ɗa̱ dem yi a kuyaꞋan nannai. 52Ɗekekei mu keneki ko ke te ka na ikaya i ɗa̱ i kpa̱ɗa̱i kudansika. Ali ɗa a unai aza a na a danai Vuma vi Ciɗa wi ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱. Gogo na a̱yi ɗa i iwain ɗa yu unai ni kpamu. 53Yi isa ta̱ wila̱ u Ka̱shile e ekiye a alingata a̱ Ka̱shile, amma n nannai dem, ɗa i iwain kutono kadanshi ka̱ ni.”
A unai Istifanu
54Ana azagbagbaꞋin a Ayahuda a panai ili i na Istifanu u danai, ɗa a̱ɗu e le a̱ ɗenga̱i, ɗa a̱ ka̱na̱i kuluma a̱jivu n a kapatsai. 55Ɗa Ayinviki a̱ Ka̱shile a shanai u Istifanu, ɗa u la̱na̱ka̱i gaɗi, ɗa we enei tsugbayin tsu Ka̱shile ka̱ tsu, ɗa kpamu we enei Yesu a kashani e kukiye ku usingai ku Ka̱shile. 56Ɗa u danai, “La̱na̱i, me ene ta̱ gaɗi u ɓa̱yuwa̱i, ɗa me enei Maku ma Vuma ɗe gaɗi kashani e kukiye ku usingai ku Ka̱shile.”
57Ɗa aza e Kusheshe o orukpoi, ɗa a palai atsuvu e le. Gogo lo, ra̱ka̱ vi le ɗa a sumai a jigai Istifanu. 58Ɗa o ronoi ni a̱ kuta̱ pulai vi likuci, ɗa a̱ ka̱na̱i kuvara yi adama a na a una yi. Aza a na a bankai nu nsata ɗa a zuwai aminya e le a̱ ubuta̱ u vuma vi yoku, vuza na e ci ɗeke Shawulu.
59Ayin a na i a kuvara Istifanu, ɗa u yaꞋin kavasa u danai, “Vuzagbayin Yesu, ɗika wuma u va̱.” 60Ɗa u yikpa̱i ɗa u lapai una̱ u danai, “Ka̱shile ka̱ta̱ vu la̱na̱ ili i na a yaꞋin adanshi unushi u ɗa a yaꞋin ba.” Ana u dansai nannai, ɗa u kuwa̱i.
81-2Shawulu lo kashani ayin a na a unai Istifanu, ɗa wu ushuki a una yi. Ɗa aza o Kutoni a ɗikai ikyamba i Istifanu ɗa a̱ ciɗa̱ngi, ɗa a yaꞋin kpalu adama ukpa̱ u ni ka̱u.
Shawulu u takacikai aza o Kutoni
A ayin a nan lo, aza o Kutoni a̱ ka̱na̱i kusoꞋo atakaci kakau a Urishelima,† ali ɗa a wacuwai dem a iɗika kakau punu a Yahuda n Samariya. Sai azusuki a ɗa o okpoi a Urishelima.
3Ɗa Shawulu u yaꞋin ili i na u la̱nga̱sa̱ oɓolo a aza o Kutoni, ali ɗa u ka̱na̱i kubansa iꞋuwa i le, n u ka̱na̱i a̱ma̱ci n ali, n u zuwai le a ugbashi.
Kadanshi ka̱ Ka̱shile a Samariya
4Aza o Kutoni a wacuwai a̱ ubuta̱ kakau, ubuta̱ u na a banai dem, o ci yongo ta̱ a kudana uma kadanshi ka̱ Ka̱shile. 5Filibu u banai a̱ likuci i gbayin i yoku i na yi a Samariya,† ɗa u ka̱na̱i kuyaꞋanka uma kadanshi ka̱ Kishi ɗe. 6Ana a panakai Filibu, ɗa e enei kpamu ili i mereve i na u yaꞋin ɗa o doku a zuwakai ni atsuvu mayin. 7Wunla̱i u gbani-gbani n a̱bunda̱i u ka̱na̱i kuta̱ u uma m malapa mu una̱ ka̱u. Nkutsuma̱ n a̱bunda̱i a̱ ciya̱i upotsokpi. 8Ma̱za̱nga̱ n a̱bunda̱i ma yaꞋin a̱ likuci i nan lo.
Sima koboci
9Vuma vi yoku punu a̱ likuci ya, kula ku ni Sima. U ci yongo ta̱ a kuyaꞋansa tsuboci a Samariya, ɗa aza a̱ likuci dem a yaꞋin mereve. A̱yi a̱ ka̱ci ka̱ ni u danai a̱yi feu vuzagbayin ɗa. 10Yaba dem a̱ likuci ya, vuzagbayin m maku, a tsu panaka yi ta̱, ka̱ta̱ a dana, “Vuma vu nam pa utsura u Ka̱shile u ɗa. Kula ku ni ku ɗa Utsura u Vuzavaguɗu.”
11Ɗa a̱ la̱na̱ka̱i ni mayin, adama a ili i mereve i na wi a kuyaꞋansa a ayin a na wi n ele. 12Amma e nekei a̱ɗu e le u Ka̱shile, adama a na Filibu u yaꞋanka le ta̱ Arabali a Singai o tsugono tsu Ka̱shile, koɓolo n kula ku Yesu Kishi. Ɗa ali n a̱ma̱ci a dem a yaꞋankai le kusumbu ka akucina. 13A̱yi Sima a̱ ka̱ci ka̱ ni u neke ta̱ ka̱ɗu ka̱ ni, ali ɗa a yaꞋankai ni kusumbu ka akucina. Ɗa kpamu u tonoi Filibu adama a ili i mereve i na we enei Filibu u yaꞋin.
14Ana azusuki a na i ɗe a Urishelima a panai nannai, a na uma a Samariya a isa ta̱ kadanshi ka̱ Ka̱shile, ɗa a̱ suki Biturusu n Yahaya a kubana ɗe. 15Ana a yawai, ɗa a yaꞋankai le kavasa, adama a na a̱ ciya̱ Ayinviki a̱ Ka̱shile. 16Kafu azusuki a yawa, a yaꞋanka le ta̱ ɗe kusumbu ka akucina n kula ku Yesu Vuzagbayin biꞋi endeꞋen. Ayinviki a̱ Ka̱shile ka̱ta̱ a̱ ta̱wa̱ we le ba. 17Ɗaɗa ta na Biturusu n Yahaya a zuwakai le ekiye, ɗa ta na a isai Ayinviki a̱ Ka̱shile.
18Sima we enei aza a na e nekei a̱ɗu e le a̱ ciya̱ ta̱ Ayinviki a̱ Ka̱shile ayin a na azusuki a zuwakai le ekiye. Ɗa u cigai kuneke Biturusu n Yahaya ikebe. 19Ɗa u danai, “Nekei mu utsura u nam pa wa feu, adama vuza na baci dem n zuwakai ekiye, u ciya̱ Ayinviki a̱ Ka̱shile.”
20Ɗaɗa Biturusu wu ushuki ni, u danai, “YaꞋan avu n ikebe i nu dem i uwa a kpaꞋa ka akina, adama a na vi sheshe ta̱ va kutsula ta̱ utsura u Ka̱shile n ikebe. 21Vi n ili i na va kuyaꞋan punu a̱ ubuta̱ wu ulinga u tsu ba, adama a na ka̱ɗu ka̱ nu ki a uye tsu na Ka̱shile ka cigai ba. 22Shika̱ unushi† adama e kusheshe ku wuya ku nu ku nam pa, ka̱ta̱ vi yaꞋan kavasa adama a na Ka̱shile ka cinukpaka wu n icuꞋu i kusheshe i nam pa. 23Adama a na me ene ta̱ vi ta̱ n tsurala tsu gbani-gbani, tsu ɗa ta na ci shiyai nu n unushi an ikani.”
24Sima u danai Biturusu n Yahaya, “Adama a̱ Ka̱shile, yaꞋin kavasa n Ka̱shile adama a̱ va̱, ka̱ta̱ ili i na i dansai na va, i ciya̱ mu ba.”
25Ana o kotsoi kuyaꞋan kadanshi ka̱ Ka̱shile ɗe, ɗa Biturusu n Yahaya o bonoi a Urishelima kudana Arabali a Singai a̱ likuci i wawaꞋa i Samariya.
Filibu koɓolo n vuza vu Habasha
26Kalingata ka̱ Ka̱shile ka danai Filibu, “Foɓuso ka̱ta̱ vu bana ɗaka, ka̱ta̱ vu tono n uye u kakamba u na wu uta̱i a Urishelima a kubana Gaza.” 27U yaꞋin nannai, ɗa a̱ ka̱tsuma̱ ka nwalu, ɗa u gasai n kofoɓi ki ikebe ki iɗika i Habasha, kagbashi ka gbayin8:27 A danai n Cihelene, kofoɓi ki ikebe ki iɗika i Habasha a̱yi ɗa vuza na a̱ uta̱ka̱i arawa. ka vuka vu na wi a kulyaꞋa tsugono tsu Habasha, vuza na e ci ɗeke Kandakatu. Vuma va u bana ta̱ a Urishelima adama a na u cikpa Ka̱shile ɗe. 28A ayin a na wi o kubono a kpaꞋa, a̱yi a̱ ida̱shi e keke vo odoku vi ni a kuyaꞋan mekecu punu a katagarda ke keneki Ishaya.
29Ayinviki a̱ Ka̱shile a yaꞋin kadanshi n Filibu, “Bana ɗevu n keke vo odoku va, ka̱ta̱ vu wala ɗevu n vuza va.”
30Ɗaɗa Filibu u sumai u yawai ɗevu, ɗa u panai vuma va a kuyaꞋan mekecu n kacaꞋa a katagarda ki Ishaya.† Ɗa we ecei ni, “Vi yeve ta̱ ili i na vi e kukece?”
31Ɗa vuzagbayin va wu ushuki, “Nini ɗai n kuyeve, sai vuza yoku u ɓa̱nka̱ mu?” Ɗa ta na u banuki Filibu u ta̱wa̱ u kumba u da̱sa̱ngu n a̱yi e keke vo odoku va.
32Vuma va e kukece a̱ ubuta̱ u yoku a katagarda ka na ka danai:
“A ɗikai ni tsu mokyon† a kubanka a̱ ubuta̱ u kukiɗa.
Maku mo mokyon ma na ma̱ tsu kpa̱ɗa̱ kushika̱, ayin a na i a kukiɗa yi cileme,8:32 Ubuta̱ u nam pa, nlala mi ta̱ n cileme tsu ugaɗi. Vuza yoku wi ta̱ a kufuɗa wa gbatya cileme tsa ka̱ta̱ a yaꞋanka kuminya n tsu ɗa, babu na a unai malala ma.
a̱yi feu ta nannai u shika̱ ba.
33A shikai ni, ɗa kpamu e nekei ni atakaci,
babu vuza na u kuka̱sa̱kpa̱ a yaꞋanka yi afada a mayun.
Vuza wi ta̱ lo vuza na u kuyaꞋan kadanshi ka̱ muku n ni ko ntsukaya n ni?
A̱Ꞌa̱, adama a na a una yi ta̱ kafu u ciya̱ le.”8:33 Ish. 53:7-8.
34Vuzagbayin va u yaꞋin kadanshi n Filibu, u danai, “Adama a̱ Ka̱shile, dana mu ili i na kadanshi ka nam pa ka danai. Yayi keneki ka ka̱ ciya̱i? Ka̱ci ka̱ ni kaꞋa wi a kuyaꞋanka kadanshi, ko vuza yoku?”
35Ɗaɗa Filibu u gita̱i a̱ ubuta̱ u nam pa wa punu a kadanshi ka̱ Ka̱shile, ɗa u danai ni arabali e Yesu.
36Ana i lo a nwalu, ɗa a cinai ubuta̱ m mini. Ɗa ta na vuzagbayin va u danai, “Mini ma na. Vi a kufuɗa kuyaꞋanka mu kusumbu ka akucina ba?”
[ 37Ɗa Filibu wu ushuki, “Vi neke baci ka̱ɗu ka̱ nu mayun, a kuyaꞋanka wu ta̱.”
Vuma va wu ushuki n udani u nam pa, “N neke ta̱ ka̱ɗu n Yesu Kishi, a̱yi Maku ma̱ Ka̱shile maꞋa.”] 38Ɗa u danai ni a shamkpa n keke vo odoku va, ɗa uma e re a a̱ cipa̱i a uwai a̱ mini ma, ɗa Filibu u yaꞋankai ni kusumbu ka akucina. 39Ayin a na a̱ uta̱i punu a̱ mini ma, ɗa Ayinviki a̱ Ka̱shile a ɗikai Filibu. Vuzagbayin u doku we ene yi kpamu ba. U lyaꞋi kelime nu nwalu m ma̱za̱nga̱ ma gbayin. 40Kafu Filibu u yeve, ɗa u cipa̱i a̱ likuci i Azatusu. U banai likuci likuci, a uɓon u Kasariya ra̱ka̱. Ubuta̱ u na baci u banai dem, u ka̱na̱ kudana uma kadanshi ke Yesu.
9Shawulu wo okpoi vuza vu Kutoni ku Yesu
1Ɗa Shawulu u lyaꞋi kelime n kuneke aza o Kutoni atakaci, ali ɗa u danai sai wu una le ra̱ka̱. Ɗa u banai wi isai katagarda u mogono ma anan ganu, adama a na u ciya̱ utsura u na u kuka̱na̱ le n utsura. 2Ɗa u ɗikai katagarda ka nam pa a kubana a̱ unu a avasa a Dimaska adama a na kaꞋa ka̱ ɓa̱nka̱ yi u ka̱na̱ vali ko vuka vu na wi o kutono uye u Yesu, ka̱ta̱ u shiya le u banka le a Urishelima.
3A̱yi a kuyawa ɗevu n Dimaska, ɗa kutashi ku utsura ku uta̱i gaɗi maru-maru, ɗa ku lyaꞋi ni a̱shi. 4Ɗa u yikpa̱i a iɗika. Ɗa ka̱la̱ka̱tsu ku uta̱i ɗe gaɗi ke ɗekei ni, “Shawulu, Shawulu yi ɗa̱i i zuwai ɗa vi a kutakacika mu?”
5Ɗa Shawulu wu ushuki ni, “Vuzagbayin, avu ɗa vi ci yaꞋan ya?”
Ka̱la̱ka̱tsu ka danai, “Mpa ɗa Yesu vu na vi a kutakacika. 6Ɗenga̱ gogo na vu uwa asuvu a̱ likuci, i ta̱ a kudana wu ili i na va kuyaꞋan.”
7Uma a na i koɓolo n Shawulu a shamgbai lo bini a̱ ka̱na̱i mereve. A pana ta̱ kadanshi, amma e ene vuza ba. 8Ana Shawulu u ɗenga̱i kashani, ɗa u ɓa̱yuwa̱i a̱shi a̱ ni, u fuɗa we ene uye ba. Aza a na i koɓolo, ɗa a̱ ka̱na̱i ni kukiye a kuꞋuwa a̱ likuci i Dimaska. 9Punu a Dimaska ɗa u yongoi punu ali ayin a tatsu we ene ubuta̱ ba. A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nan lo dem u lyaꞋa ba, u soꞋo ba.
10Vuza vu Kutoni vi Yesu vi yoku vi ta̱ ɗe kula ku ni ku ɗa Hananiyan. Ɗa Ka̱shile ka yaꞋankai ni kadanshi tsalatani, u danai, “Hananiyan.” Ɗa wu ushuki, “Yi ɗa̱i Vuzavagbayin.”
11Ɗa Vuzavaguɗu u danai ni, “Ɗenga̱ vu tono a uye u na e ci ɗeke Mejege, vu bana a kpaꞋa ku Yahuza. Vi yawa baci, vi ta̱ a kucina ɗe vuza kula ku ni ku ɗa Shawulu wu uta̱ ta̱ a̱ likuci i Tarusu. Gogo na nahannai wi ta̱ ɗe a kavasa. 12N yaꞋan ta̱ ɗe kadanshi n a̱yi tsalatani, n yotsongu yi ta̱ punu vuma vi yoku kula ku ni ku ɗa Hananiyan u kubana ta̱ wa zuwaka yi ekiye, adama a na we ene ubuta̱.”
13Ɗa Hananiyan wu ushuki, “Vuzavaguɗu uma n a̱bunda̱i a dana mu ta̱ uteku u na vuma va wi a kutakacika uma a ciɗa a̱ nu a Urishelima. 14Gogo na, anan ganu vu gbagbaꞋin† e neke yi ta̱ katagarda ka na u kuka̱na̱ uma, aza a na i o kutono kula ku nu.”
15Amma ɗa Vuzavaguɗu u danai ni, “Bana vi yaꞋan ili i na n danai nu. Mpa n zagba yi ta̱ adama a na u dana omoci nu ngono n aza a Israila kadanshi ka̱ Ka̱shile. 16Mpa feu n kuyotsongu yi ta̱ atakaci a na u kusoꞋo adama a kula ku va̱.”
17Ɗa Hananiyan u ɗenga̱i, ɗa u uwai a kpaꞋa ka. Ɗa u zuwakai Shawulu ekiye a kaci, ɗa u danai, “Vuza va̱, Shawulu, Vuzagbayin Yesu vuza na u yotsongi ka̱ci ka̱ ni wa̱ nu, a̱yi ɗa u suki mu wa̱ nu. Gogo na wi ta̱ a kuzuwa wu ve ene ubuta̱, ka̱ta̱ u shatangu wu n Ayinviki a̱ Ka̱shile.” 18Gogo lo, ɗa ili i yoku yu uta̱i punu a̱ a̱shi a̱ ni an aputsu a kadan, ɗa u ka̱na̱i kene. Ɗa a yaꞋankai ni kusumbu ka akucina. 19Ana u ɗenga̱i, ɗa u lyaꞋi tsuwaꞋa, ɗa u ciya̱i utsura.
Shawulu u danai uma kadanshi ka̱ Ka̱shile a Dimaska
Ɗa Shawulu u yongoi punu a Dimaska, ali ayin n a̱bunda̱i u ka̱na̱i kuyongo n aza o Kutoni ku Yesu. 20Shawulu u yaꞋan megeshe ba, ɗa u banai a̱ unu a avasa, ɗa u ka̱na̱i kudana uma Yesu Maku ma̱ Ka̱shile maꞋa. 21Aza a na a panakai ni a kuyaꞋan kadanshi, ɗa a̱ ka̱na̱i mereve ɗa a danai, “Ashe mayun ɗa vuma vu nam pa wi a kutakacika aza a na i e kuɗeke kula ku Yesu a Urishelima va ba? U ta̱wa̱ ta̱ Dimaska adama a na u ka̱na̱ aza o Kutoni, ka̱ta̱ u shiya le u banka u anan ganu vu gbagbaꞋin a Urishelima.”
22A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nam pa, ɗa u doku u yaꞋin utsura a̱ ubuta̱ u kudana uma kadanshi ka̱ Ka̱shile, n u danai Yesu Kishi ka uma kaꞋa. Ɗa Ayahuda† a Dimaska o doku e yeve ili i na a kudansa ba, adama a na a dagaza ta̱.
23Ayin a yaꞋan ka̱u ba, ɗa azagbagbaꞋin a Ayahuda a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan oɓolo adama a na e sheshe a una yi. 24Ɗa a danai Shawulu i na irala i ni yi e kusheshe. Ɗa a danai ni i ta̱ ɗe a kinda utsutsu u likuci, adama a na a̱ ciya̱ a una yi. Uma a i ta̱ ɗe a kinda kanna n kayin. 25N kayin, a̱ja̱Ꞌa̱ a Shawulu a zuwai ni a mabana, ɗa o zorukpoi ni n katusu ka mashilya ma̱ likuci.
Shawulu u banai a Urishelima
26Ana Shawulu u yawai a Urishelima, ɗa u banai a̱ ubuta̱ wa aza o Kutoni ku Yesu a na i ɗe. Ɗa dem vi le a panai wovon u ni, a danai kutoni ku ni ku usuɓi ku ɗa ba. 27Amma ɗa Baranaba u cinai ni, ɗa u ɗekei ni a kubana a̱ ubuta̱ wa azusuki. Ɗa u danai le uteku u na Shawulu we enei Vuzagbayin Yesu a uye u Dimaska. Ɗa kpamu Baranaba u doku u danai le ili i na Vuzagbayin u danai Shawulu, uteku u na kpamu wi a kudana uma kadanshi ke Yesu babu kpamu wovon.
28Ɗa azusuki a̱ ushuki n Shawulu, ɗa u ka̱na̱i kuyongo n ele a Urishelima, ɗa u ka̱na̱i kudana uma kadanshi ka Vuzagbayin babu wovon. 29Ɗa u yaꞋin kadanshi n Ayahuda, aza a na a ci yaꞋan Cihelene,† ali ɗa u yaꞋin kanananai n ele. Adama ili i nan lo, ɗa e sheshei uteku u na a kuna yi. 30Ana aza o Kutoni a panai nannai, ɗa a ɗikai ni ɗa a sabaꞋi ni ubuta̱ a kubana a̱ likuci i Kasariya. Ɗa a zuwai ni ɗe a kpantsu a kubana a̱ likuci i ni a Tarusu.
31Ɗa aza o Kutoni a na i lo dem ɗa a̱ ciya̱i ma̱ta̱na̱ a uɓon u Yahuda n Ga̱lili n Samariya. Ɗa o doki utsura wa̱ a̱ɗu ali ɗa o doku a yimkpasakai. Ɗa a̱ ka̱na̱i kutono Vuzagbayin mayin, adama a na Ayinviki a̱ Ka̱shile i ta̱ koɓolo n ele.
Biturusu u banai a Lida
32A ayin a nan lo, Biturusu u ka̱na̱i kubansa a̱ ubuta̱ kakau. A̱ ka̱tsuma̱ ka nwalu ka̱ ni, ɗa u yawai a̱ likuci i yoku i na e ci ɗeke Lida. Ɗa u uwai adama a na we ene aza o Kutoni. 33Punu a̱ likuci i nan lo ya, ɗa Biturusu u cinai punu vuma vi yoku e ci ɗeke yi ta̱ Iniyasu ma̱kutsuma̱ maꞋa u tsu fuɗa u wala ba, ali a̱ya̱ kunla̱i. 34Ɗa Biturusu u danai ni, “Iniyasu, Yesu Kishi u potsokpo wu ta̱. Ɗenga̱ vu ka̱ta̱la̱ kajiba ka̱ nu.” Gogo lo, ɗa Iniyasu u ɗenga̱i kashani. 35Uma a na i a̱ likuci i Lida n uɓon u na e ci ɗeke Sarana, ana e enei Iniyasu, ɗa o okpoi aza o Kutoni a Vuzagbayin.
Biturusu u ɗengusa̱i Dorukasu ukpisa̱
36A̱ likuci i Japa, vuka vi yoku vi ta̱ ɗe vuza vu Kutoni, kula ku ni ku ɗa Tabita (kula ka n Cihelene ku ɗaɗa Dorukasu).9:36 Kula “Tabita” n TsuꞋarama “Dorukasu” n Cihelene ra̱ka̱ vi le ɗaɗa “makurana”. U ci yaꞋansaka ta̱ uma kasingai ayin tutu, n u ɓa̱nka̱i aza a unambi. 37Ɗa mɓa̱la̱ n ka̱na̱i ni ali ɗa u kuwa̱i, ɗa o foɓusoi ni a na a̱ ciɗa̱ngu yi, ɗa a zuwai keven ka̱ ni a̱ kunu ku zuva a kuvana ka̱ciɗa̱. 38Likuci i re i nan lo Japa n Lida i ɗa yi ta̱ ɗevu ɗevu. Ana aza o Kutoni a panai Biturusu wi ta̱ ɗe Lida, ɗa a̱ suki uma e re wa̱ ni a bana o folono yi, a danai, “YaꞋan gogoꞋo vu ta̱wa̱, ka̱ta̱ vi geshe ba.”
39Ana Biturusu u panai nannai, ɗa u yaꞋin gogoꞋo, ɗa u ɗenga̱i ɗa u banai Japa. Ana u yawai, ɗa a ɗikai ni a kubana a̱ kunu ku gaɗi. Agapa a na i ɗe dem a̱ ka̱na̱i ma̱shi, ɗa a̱ ka̱na̱i kuyotsongu yi aminya nu ntogu n na Dorukasu u yaꞋansakai le, ayin a na wi ishi n wuma.
40Ɗa Biturusu u danai le ra̱ka̱ vi le a̱ uta̱ pulai. Ɗa u kuɗa̱ngi n a̱ka̱nga̱tsu a̱ ni a iɗika ɗa u vasai. Ana u kotsoi kavasa, ɗa u banai a̱ ubuta̱ u keven ka vuka ka, ɗa u ɗekei ni, “Tabita, ɗenga̱!” Ɗa vuka va vu ɓa̱yuwa̱i a̱shi a̱ ni. Ana we enei Biturusu, ɗa u ɗenga̱i u da̱sa̱ngi. 41Ɗa u ka̱na̱i ni kukiye ɗa u ɗengusa̱i ni. Ɗa u ɗekei agapa a̱ a̱ma̱ci a, n aza o Kutoni a na a buwai. Ɗa u danai le wi ta̱ n wuma.
42Ana uma a Japa a panai ili i na i yaꞋin, ɗaɗa uma n a̱bunda̱i e nekei a̱ɗu e le a̱ ubuta̱ u Yesu. 43Ɗa Biturusu u yongoi Japa, ali megeshe kenu a kpaꞋa ku Sima kawima.
10Biturusu n Koniliyu
1Vuma vi yoku ɗa a Kasariya, kula ku ni Koniliyu, vuza na wi ishi jagaba vo osoji10:1 Jagaba vo osoji vu Roma a̱yi ɗa u tsu tono n osoji amangatawun (100). a̱ ka̱tsuma̱ ko osoji a na e ci ɗeke Osoji a Italiya. 2A̱yi vuza ciɗa ɗa, n aza a kpaꞋa a̱ ni dem, Ka̱shile ka gaɗi kaꞋa i o kutono. U yongo ta̱ kpamu a̱ kuɓa̱nga̱ aza a unambi n a̱bunda̱i ali n u yaꞋin kavasa ayin dem. 3Ɗevu n iyum i tatsu i kanna ko yoku ana we enei ili tsalatani tsu na we enei kalingata ka̱ Ka̱shile mayin ka̱ ta̱wa̱i ka danai, “Koniliyu.”
4U gbatai kalingata ka n a̱shi n wovon, ɗa u danai kpamu, “Yi ɗa̱i, Vuzagbayin?”
Ɗa kalingata ka ku ushuki, “Ka̱shile ka pana ta̱ uyoꞋo n kavasa ka̱ nu n ulinga u singai a kubana wa aza a unambi. 5Gogo na, suku uma o yoku a Japa. Uma a nam pa e ece vuma vi yoku, vuza na wi n kula Sima Biturusu, ka̱ta̱ a̱ ta̱wa̱ n a̱yi. 6A̱yi komoci kaꞋa ka kpaꞋa ku Sima kawima, wi ta̱ a̱ ka̱kina̱ ka mala.” 7Kalingata ka lazai, ɗa Koniliyu u ɗekei agbashi a̱ ni e re n kosoji, vuza ciɗa ka na ki a kinda yi. 8U danai le ili i na yi lo ra̱ka̱, ɗa u suki le a Japa.
9Kanna ke ire, kanna a kaci, ele a uye a̱ kuta̱wa̱ ɗevu n Japa, Biturusu u kumbai gaɗi vu kukpa̱Ꞌa̱ adama a na u yaꞋan kavasa. 10Kambulu ka̱ ka̱na̱i ni, ali ɗa u cigai ilikulyaꞋa. A ayin a na i o kufoɓuso ilikulyaꞋa, ɗa ta na we enei ili tsalatani. 11We enei gaɗi u ɓa̱yuwa̱i, ɗa ili yu uta̱i ɗe a̱ kucipa̱ wanshi an kalaba sawu nu ngon n na̱shi a kuyawa a iɗika. 12Punu a ili i na yi i tsu kalaba tsa, icuꞋu yi nnama i ɗa punu kakau: Punu asuvu a nnama n na mi n ene a̱ na̱shi, nu n na mi a̱ nkuɗa̱ru, nu nnu dem.10:12 Ayahuda e pece ta̱ nnama, aza a singai n aza a na a̱ kpa̱ɗa̱i kugaꞋan kutakuma adama a̱ wila̱. Punu a kalaba ka nnama mi ta̱ punu n na n gaꞋin kutakuma ba.13Ka̱la̱ka̱tsu ka danai ni, “Ɗenga̱ Biturusu, vi kiɗa ka̱ta̱ vu takuma.”
14Amma ɗa Biturusu u danai, “Mayun ka̱ta̱ n saꞋwa kutakuma ili i na yi m ma̱biꞋin ba.”
15Ka̱la̱ka̱tsu ko doki ka yaꞋankai ni kadanshi kpamu, “Ka̱ta̱ vu bonoko ili i na Ka̱shile ka dana i gaꞋan ta̱ ka̱ta̱ ili ya yo okpo i gbani-gbani ba.”
16Ili i nam pa i yaꞋan ta̱ ali kutatsu, ɗa gogo lo ɗa i ɗenga̱i i bonoi gaɗi.
17Ayin a na Biturusu wi e mereve mi ili i nam pa, uma a na Koniliyu u suki wana ɗai e yeve ubuta̱ u na kpaꞋa ku Sima ki. Ɗa ta na a shamgbai a utsutsu u kpaꞋa wa. 18A yaꞋin aza a kpaꞋa, ɗa e ecei, “Komoci ki ta̱ punu a kpaꞋa ku nam pa, vuza vu kula Sima Biturusu?”
19A̱yi Biturusu biꞋi a kataci adama a na u yeve ili i na tsalatani ya i danai, ɗa ta na Ayinviki a̱ Ka̱shile a danai, “Pana. Uma a tatsu a̱ ta̱wa̱ ta̱ na kula̱nsa̱ wu. 20Foɓuso vu bana koɓolo n ele. Pana wovon ba, adama a na mpa ɗa n suki le.”
21Biturusu u banai u cinai le, ɗa u danai, “Mpa ɗa vuza na yi a̱ kula̱nsa̱. Yi ɗa̱i i ta̱wa̱i kuyaꞋan?”
22Ɗaɗa a̱ ushuki, “Jagaba† vo osoji Koniliyu ɗa u suki tsu. Vuma vu usuɓi ɗa vu na vi o kutono Ka̱shile. Ayahuda kpamu a ciga yi ta̱. Kalingata ka ciɗa ko yoku ka danai Koniliyu u ɗeke wu, vu ta̱wa̱ vu dana yi ili i na vi n i ɗa.” 23Ana Biturusu u panai nannai, ɗa u folonoi le a asaka yi n kayin ka nan lo.
Biturusu u banai a kpaꞋa ku Koniliyu
Ana kayin ka asai, Biturusu n aza o Kutoni o yoku a na i Japa a yaꞋin nwalu ma koɓolo n uma o Koniliyu. 24A kanna ke ire kpamu, a yawai a Kasariya. Ana a yawai, a cinai Koniliyu a kuvana le. U ɗekei aza a̱ ni n umaci u ni dem ɗa a̱ ta̱wa̱i. 25Ana Biturusu u uwai a kpaꞋa ku Koniliyu, ɗa Koniliyu u kuɗa̱ngi a iɗika u cigai kucikpa Biturusu. 26Amma Biturusu wu ushuku n ukuna u nan lo ba, ɗa u danai ni, “Ɗenga̱, mpa a̱ ka̱ci ka̱ va̱ vuma ɗa mi.” 27Koniliyu u ɗenga̱i, ɗa a walai n a dansai koɓolo, ɗa e yevei a uwai a̱ kunu, a̱ ubuta̱ u na uma o yoku i. 28Biturusu u danai le, “A̱ɗa̱ i yeve ta̱ a̱tsu Ayahuda a̱ tsu ka̱sa̱kpa̱ tsu tsu ɓolongu n umaci u yoku ba. Ka̱shile ko yotsongu mu ta̱ n dana umaci u yoku a̱ kpa̱ɗa̱ ta̱ kugaꞋan ba. 29Ana vu danai n ta̱wa̱, n ta̱wa̱ ta̱ babu korono n ka̱ca̱pa̱. Gogo na, dana mu wo, yi ɗa̱i vi ɗekekei mu?”
30Ɗaɗa Koniliyu u danai, “A ayin a̱ na̱shi a na a lazai ɗe derere viyum vu tatsu vu kanna, mpa a kavasa a kpaꞋa ku va̱. Gogo va lo ɗa vuma nu ntogu a kutasa akina u shamgbai kelime ka̱ va̱. 31U danai, ‘Koniliyu, Ka̱shile ka pana ta̱ uyoꞋo u kavasa ka̱ nu, u yeve ta̱ kpamu i na vi nekei a kubana wa aza a unambi. 32Adama a nannai, sai vu suku a kubana a Japa e ɗekeke wu Sima, vuza na e ci ɗeke Biturusu. U cipa̱ ta̱ a kpaꞋa ku Sima kawima, vuza na kpaꞋa ku ni ki a̱ ka̱kina̱ ka mala.’ 33Adama nannai n suku ta̱ e ɗeke wu gogoꞋo, u gaꞋan ta̱ ta na an vu ta̱wa̱i. Gogo na a̱tsu ɗa na, e ekiye a̱ Ka̱shile a kuvana vu dana tsu akaka a na Vuzagbayin u danai nu vu dana tsu.”
Kadanshi ka̱ Biturusu
34Ɗa Biturusu wu ushuki, “Gogo na mu ushuku ta̱ an Ka̱shile ka tsu wala n uma dem derere. 35U ci isa ta̱ uma a iɗika dem, aza a na baci o tonoi ni mayun, n e nekei ni tsugbayin. 36N yeve ta̱ i saꞋwa ta̱ ɗe kupana Arabali a Singai a̱ ubuta̱ wi Israila, u na u danai ma̱ta̱na̱ ma̱ Ka̱shile mi ta̱ u Yesu Kishi, Vuzagbayin vi yaba dem. 37Mayun i yeve ta̱ ili i na i yaꞋin a uɓon u Yahuda ra̱ka̱. Ili i iyain i ɗaɗa, Yahaya u danai yaba dem u yaꞋan kusumbu ka akucina. Ɗa ta na ili i nam pa i gita̱i kuyaꞋan a̱ Ga̱lili. 38I yeve ta̱ ta na mayun Ka̱shile ke neke ta̱ utsura u ni u Yesu vu Nazara. Ayinviki a̱ Ka̱shile kpamu i ta̱ koɓolo n a̱yi. Ɗa ta na u ciya̱i utsura n a̱bunda̱i. Ɗa u ka̱ra̱Ꞌi n u yaꞋin ili i singai n u potsokpoi aza a na Kalijani ka̱ ka̱na̱i, adama a na Ka̱shile ki ta̱ koɓolo n a̱yi. 39Ra̱ka̱ vu tsu ce ene ta̱ ili i na Yesu u yaꞋin a iɗika yi Israila koɓolo n ubirini u Urishelima.
“A unai ni a maɗanga ma atakaci. 40Amma Ka̱shile ka̱ ɗengusa̱i ni n wuma a kanna ka tatsu. Ɗaɗa Ka̱shile ka̱ ka̱sa̱kpa̱i ni wu uta̱i wa̱ tsu. A̱tsu na ci lyaꞋi ɗa tsu soꞋi n a̱yi, ayin a na u ɗenga̱i n wuma. 41A̱tsu ɗa aza a na Ka̱shile ka zagbai tsu dana ukuna u ni, amma u yotsongu ka̱ci ka̱ ni u uma n a̱bunda̱i ba. 42Ka̱shile ka danai tsu tsu dana uma a na Yesu ɗa vuma na Ka̱shile ka zagbai u yaꞋanka aza a wuma n a̱kpisa̱ afada. Tsu kuneke ta̱ uma kutashi ku nam pa hawun. 43A̱yi ɗa vuza na eneki ra̱ka̱ a yaꞋin kadanshi ukuna u ni. A danai vuza na baci u nekei ka̱ɗu wa̱ ni, i ta̱ a kucinukpaka yi n unushi u ni a̱ ubuta̱ u kula ku Kishi.”
Aza̱ka̱yimbi a isai Ayinviki a̱ Ka̱shile
44Ayin a na Biturusu wi biꞋi a kadanshi, ɗa Ayinviki a̱ Ka̱shile o tonoi n yaba dem vu na wi lo a kupana. 45Ayahuda aza o Kutoni ku Yesu aza a na a̱ ta̱wa̱i koɓolo m Biturusu a yaꞋin mereve a na a̱ tsuwa̱nka̱i aza a na i Ayahuda ba kuneꞋe ka Ayinviki a̱ Ka̱shile feu. 46E sheshe ta̱ nannai adama a na a pana ta̱ uma a nam pa a a kudansa n elentsu o yoku n a cikpai Ka̱shile.
Biturusu u yaꞋin kadanshi u danai, 47“Aza̱ka̱yimbi a nam pa a̱ ciya̱ ta̱ Ayinviki a̱ Ka̱shile tsu na a̱tsu feu ci ciya̱i. Mu ushuku ta̱ n ka̱ɗu ka̱ va̱ yayi vuza na u kusa̱nga̱ tsu kuyaꞋanka le kusumbu ka akucina.” 48Ɗaɗa u nekei le utsura a yaꞋanka Aza̱ka̱yimbi a kusumbu ka akucina n kula ku Yesu Kishi. Ɗaɗa Koniliyu u folonoi Biturusu u shamgba biꞋi n ele ali ayin e re.
11Biturusu u banai a Urishelima kudana arabali
1Azusuki n aza o Kutoni a uɓon u Yahuda a panai Aza̱ka̱yimbi a isa ta̱ kadanshi ka̱ Ka̱shile. 2Ana Biturusu u bonoi a Urishelima, ɗa Ayahuda aza o Kutoni o yoku a̱ ka̱na̱i kudansika yi. 3A danai, “Avu Biturusu, vu bana ta̱ vu da̱sa̱ngu a kpaꞋa ka Aza̱ka̱yimbi, ali ɗa vi lyaꞋi tsuwaꞋa ci le n ele kpamu.”
4Ɗa Biturusu u danai le ili i na i yaꞋin, n uteku u na a yaꞋin. 5U danai le, “Mpa ɗe Japa mpa a kuyaꞋan avasa, ɗa alavu a ɗikai mu, ɗa u yaꞋin mu tsalatani. Punu tsalatani tsa, me enei gaɗi u ɓa̱yuwa̱i, ɗa me enei ili adanshi a saku ta̱ kalaba. Ɗa a̱ ka̱na̱i ngon n na̱shi n kalaba ka, ɗa a̱ cipa̱ka̱i mu. 6Ana n la̱na̱i punu ɗa me enei icuꞋu yi nnama n kakamba kakau n aza a wawaꞋa, n oko, nu nnu n gaɗi. 7Ɗa m panai ka̱la̱ka̱tsu punu ka danai, ‘Biturusu, ɗenga̱ vi kiɗa inyama ya vu takuma.’
8“Ɗa mu ushuki n danai, ‘A̱Ꞌa̱, Vuzavaguɗu, ma kuyaꞋan nannai ba. N saꞋwa kulyaꞋa ili i na Wila̱ u sa̱nka̱i ba.’
9“Ɗa ka̱la̱ka̱tsu ko doku ka yaꞋin kadanshi ire, ka danai, ‘Ka̱ta̱ vu bonoko ili i na Ka̱shile ka danai i gaꞋan ta̱, ka̱ta̱ ili ya yo okpo i gbani-gbani ba.’ 10Ili i nan lo ya i yaꞋan ta̱ kutatsu, ɗa a ɗikai ili ya a kubana a gaɗi.
11“A ayin a nan lo, uma a tatsu o yoku a̱ uta̱i Kasariya, ɗa a shamgbai lo pulai a kpaꞋa ku na mi va. 12Ɗa Ayinviki a̱ Ka̱shile a danai mu n tono le, ka̱ta̱ vi yaꞋan munla̱i ba. Ɗa aza o Kutoni o yoku ele uma a̱ ta̱li, ɗa a banai nu mpa a kpaꞋa ku vuma ka. 13Ɗa u danai tsu kalingata ka̱ Ka̱shile ka bana ta̱ wa̱ ni. Kalingata ka ɗa ka danai ni u suku uma a kubana Japa, ka̱ta̱ e ece vuma vu na e ci ɗeke Sima Biturusu ka̱ta̱ a̱ ta̱wa̱ n a̱yi. 14Biturusu a̱yi ɗa u kudana vuma m kpaꞋa ku ni uteku u na a̱ kuciya̱ wishi.
15“Ana n gita̱i kadanshi, ɗa Ka̱shile ke nekei le Ayinviki a̱ Ka̱shile a̱ ni, uteku u na u nekei tsu Ayinviki a̱ ni a ayin a̱ ugiti. 16Ɗa n ciɓai n ili i na Vuzagbayin u danai, ‘Yahaya u yaꞋan ta̱ kusumbu ka akucina† m mini, amma Ka̱shile ki ta̱ a kuyaꞋanka ɗa̱ kusumbu ka akucina n Ayinviki a̱ ni.’ 17Ana Ka̱shile ke nekei Aza̱ka̱yimbi a nam pa Ayinviki a̱ ni uteku u na u nekei tsu a ayin a na ci nekei a̱ɗu a̱ tsu u Vuzagbayin Yesu Kishi, nini ɗai n kuꞋiwan ili i Ka̱shile?”
18Ana a panai Biturusu u danai nannai, ɗa a̱ ka̱sa̱kpa̱i kanananai, ɗa a kucikpa o bonoi a̱ ka̱na̱i kucikpa Ka̱shile. Ɗa a danai, “Ka̱shile gogo na ku ushuku ta̱ Aza̱ka̱yimbi a̱ shika̱ unushi u le ka̱ta̱ a̱ ciya̱ wuma.”
Aza o Kutoni a Antakiya
19Gogo na a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nam pa, ana Istifanu u kuwa̱i u geshe ba, aza o Kutoni a na i a Urishelima ɗa a wacuwai adama a atakaci. Ɗa a banai ali Finisiya, n Kuburu, n Antakiya vi Siriya. Ɗa a danai ɗe uma kadanshi ka̱ Ka̱shile, amma Ayahuda endeꞋen. 20Aza o Kutoni o yoku aza a na a̱ uta̱i a̱ Kuburu n Kure a banai Antakiya. Ana a yawai, ɗa a̱ ka̱na̱i kudana Aza̱ka̱yimbi Arabali a Singai a Vuzagbayin Yesu. 21Utsura u Vuzavaguɗu ta na wi ta̱ koɓolo n ele, ɗa uma n a̱bunda̱i a̱ ka̱na̱i kuneke a̱ɗu e le u Vuzagbayin Yesu.
22Ɗa aza o Kutoni a Urishelima a panai ili i na yi ɗe Antakiya, ɗa a̱ suki Baranaba ɗe. 23Ana Baranaba u yawai, we enei ili ya mayun ɗa kasingai ka̱ Ka̱shile ka yaꞋin nannai, ɗa u ka̱na̱i ma̱za̱nga̱, ɗa u nekei aza o Kutoni kadanshi a lyaꞋa kelime n kutono Vuzagbayin nannai. 24Baranaba vuma vu singai ɗa, wi ta̱ kpamu n uneki u ka̱ɗu ka̱u a̱ ubuta̱ u Ka̱shile. Wi ta̱ kpamu ushatangi n Ayinviki a̱ Ka̱shile, ɗa uma n a̱bunda̱i kpamu a̱ ka̱na̱i kutono Vuzagbayin.
25Ubuta̱ wa lo, ɗa Baranaba u lazai a kubana Tarusu. U tono ta̱ ɗe adama a na u bana u cina ɗe Shawulu. 26Ana u cinai Shawulu, ɗa u ɗikai ni a kubana a Antakiya, ele dem a̱ da̱sa̱ngi ɗe ali ka̱ya̱ ka̱ɓula̱. Ele ɗe o kuyotsongusu uma n a̱bunda̱i kadanshi ka̱ Ka̱shile. Ta ɗe a̱ gita̱i kuneke aza o Kutoni† kula ka “Aza o Kutoni11:26 Udani “vuza vu Kutoni” ɗaɗa “vuza na wi o kutono Kishi.” Kishi” ɗe Antakiya.
27A ayin a nan lo, eneki o yoku a̱ ka̱sa̱kpa̱i Urishelima, ɗa a lazai a kubana a Antakiya. 28Vuma vi yoku vuza na e ci ɗeke Agaba u ɗenga̱i. N utsura wa Ayinviki a̱ Ka̱shile, ɗa u danai le, “Kambulu ki ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ ka gbayin a aduniyan ra̱ka̱.” Ɗa ili i na lo ta na i yaꞋin a ayin a na Kaladiya wi mogono a iɗika i Roma.† 29Aza o Kutoni a Antakiya ɗa a yaꞋin kadanshi ka na a̱ kusuꞋuku le kuneꞋe ɗe a Yahuda. Ɗa a̱ ɓa̱nka̱i le uteku u na utsura u le wa kufuɗa. 30Ɗa a zuwai Baranaba n Shawulu a ɗika kuneꞋe ka a banka aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a Urishelima.
12Atakaci o doku a yimkpai n a̱bunda̱i
1A ayin a na Baranaba n Shawulu a bankai n kuneꞋe ku le a Urishelima, Mogono Hiridu† Agaripa u ka̱na̱i kutakacika aza o Kutoni a na i ɗe a Urishelima. 2A̱yi Hiridu u zuwai osoji a gbatya Yakubu kaci, Yahaya vuza ni. 3Ana Hiridu we enei Ayahuda a pana ta̱ uyoꞋo n ili i na u yaꞋin va, ɗa u doku u suki osoji o yoku a bana a̱ ka̱na̱ Biturusu a ayin a̱ Ka̱ɗiva̱ ko Burodi vu Moloko.† 4Ana u ka̱na̱i ni, ɗa u zuwai osoji a inda Biturusu ali osoji ugboku u na̱shi u na̱shi ali kuna̱shi. U ciga ta̱ wa yaꞋanka yi afada a na yaba dem we kene, ka̱ɗiva̱† ku uta̱ baci. 5A ayin a na a zuwai Biturusu a ugbashi dem, aza o Kutoni a̱ ka̱sa̱kpa̱ kuyaꞋan kavasa n Ka̱shile ba.
Kalingata ku uta̱ka̱i Biturusu ugbashi
6N kayin ka na Hiridu wi e kusheshe n usana wa yaꞋanka Biturusu afada, n kayin ka nan lo, Biturusu a alavu. A̱yi kpamu ushiyi n ikani ugboku u re e mere mo osoji e re. Osoji e re o yoku kpamu i a kinda utsutsu wu ugbashi wa. 7Gogo va lo, ɗa kutashi ka akanai kunu ku ugbashi ka, ɗa kalingata ka̱ Ka̱shile† ka shamgbai e kelime ka̱ Biturusu. Ɗa kalingata ka lapai ni a kakambu, ɗa u danai ni, “Ɗenga̱ gogoꞋo.” Ɗa ikani ya i yikpa̱i a iɗika. 8Ɗa kalingata ka ka danai ni, “Uka ntogu n nu n ataka a̱ nu. Ka̱ta̱ kpamu vu lapangu aragbatali a̱ nu, ka̱ta̱ vu tono mu.”
9Ɗa Biturusu u tonoi kalingata ka, ɗa u ka̱sa̱kpa̱i kunu ku ugbashi ka. Amma Biturusu wu ushuku n ili ya mayun ɗa ba. A̱yi u dana ta̱ ili ya i yaꞋan yi ta̱ tsalatani. 10A lazai osoji a iyain, ɗa o doku ɗa a pasai a̱ ubuta̱ wo osoji u ire, ali a yawai utsutsu wi iyum u na wu uta̱i a uye u gbayin. Ɗa utsutsu wa u ɓa̱yuwa̱i n ka̱ci ka̱ ni babu na vuza u saꞋwai ni. Ɗa a lazai a̱ kuta̱ a uye u gbayin a̱ ubuta̱ wa lo. Gogo lo, ɗa kalingata ka ka̱sa̱kpa̱i ni lo.
11Ɗa Biturusu va u yevei ili i na i ciya̱i ni, ɗa u danai, “N yeve ta̱ Ka̱shile ka̱ suku ta̱ kalingata ka̱ ni ki isa mu e ekiye a̱ Hiridu n ili i na azagbagbaꞋin a Ayahuda i a kuciga kuyaꞋanka mu.”
12Ana Biturusu u yevei nannai, ɗa u banai a kpaꞋa ku Meri,† a̱na̱ku a Yahaya.† Yahaya va e ci ɗeke yi ta̱ feu Marukusu. A ayin a nan lo a, aza o Kutoni a bana ta̱ ɗe, adama a na a yaꞋan avasa. 13Ɗa Biturusu u ka̱la̱i utsutsu u kpaꞋa wa, ɗa kagbashi ke mekere ko yoku ku uta̱i. Kula ku ni ku ɗa Ruda, u banai adama a na u la̱na̱ ko yayi. 14Ana u la̱na̱i, ɗa we enei Biturusu ɗa, u yevei ka̱la̱ka̱tsu ka̱ ni. Amma adama a̱ ma̱za̱nga̱ u fuɗa u ɓa̱yuwa̱ ba, ɗa u sumai ɗa u banai u danai aza a na a buwai, u danai, “Biturusu ɗa wi a̱ kuka̱la̱ ka!”
15Ɗa a danai ni, “Vi jara cani?” Amma ɗa u lyaꞋi kelime n kudana Biturusu ɗa. Ɗa a danai, “Mayun ɗa u kuyaꞋan ta̱ kalingata ka̱ ni kaꞋa.”12:15 A ayin a nan lo, uma o yoku a̱ ushuku ta̱ a na Ka̱shile ka zagbai alingata adama a na a inda le ra̱ka̱, amma alingata a nan lo a̱ tsu uta̱ ta̱ ali va dana uma a ɗa a̱ ka̱ci ke le.
16Amma ɗa Biturusu u ka̱na̱i kuka̱la̱, sai ana a̱ ɓa̱yuwa̱ka̱i ni. Ana e enei ni, ɗa dem vi le a̱ ka̱na̱i mereve. 17Ɗa Biturusu u parai le n kukiye adama a na a paɗa bini. Ɗa u danai le uteku u na Ka̱shile ku uta̱ka̱i ni a̱ kunu ku ugbashi. Ɗa u doku u danai le, “Danai Yakubu n aza o Kutoni a na a buwai ili i na i yaꞋin.” Ɗa u ɗenga̱i u banai a̱ ubuta̱ u yoku.
18Ana kayin ka asai, osoji a na i a kinda yi, ɗa a̱ɗu e le a̱ na̱mgba̱i ka̱u, ɗa a̱ ka̱na̱i mereve ko yi ɗa̱i i yaꞋin Biturusu. 19Ɗa Hiridu u zuwai osoji a̱ ni a̱ la̱nsa̱ Biturusu amma e ene yi ba.
Ana o kotsoi kula̱nsa̱ yi, ɗa Hiridu we ecei osoji a na u zuwai a inda yi va, ɗa u zuwai a una le.
Hiridu u kuwa̱i
Ɗa Hiridu u ka̱sa̱kpa̱i likuci ya, ɗa u banai u da̱sa̱ngi a Kasariya. U da̱sa̱ngi ɗe ali megeshe kenu. 20Gogo na nahannai, Hiridu u yaꞋan ta̱ wupa n aza a Taya n Sida n a̱bunda̱i. Ɗa uma a nam pa a̱ suki uma a bana o bonoko yi n kadanshi adama a na una̱ wo okpo le u te. A yaꞋan ta̱ nannai, adama a na kambulu ki ta̱ lo a iɗika ya, ta lo ilikulyaꞋa i le i tsu uta̱, ka̱ta̱ i tono lo n u Hiridu wa a̱ ubuta̱ u na wi o tsugono. Ali a yaꞋan ta̱ cija̱Ꞌa̱ m Bilasata, adama a na a̱yi va a̱yi ɗa kaɗani ka̱ ni. 21Ɗa o foɓusoi uteku u na a kugasa n a̱yi.
Ana a yawai, ɗa Hiridu u ukai ntogu n tsugono n ni, ɗa u da̱sa̱ngi a kakuba ko tsugono ka̱ ni, ɗa u yaꞋankai le kadanshi. 22Ɗa uma a e nekei ni tsugbayin n a̱bunda̱i. Ali ɗa a danai, “Ai, ka̱la̱ka̱tsu ka nam pa ka laꞋa ta̱ ka vuma. Ai, ka yaꞋan ta̱ an ka̱ Ka̱shile.”
23Ana uma a o orukpoi, ɗa kalingata ka̱ Ka̱shile ka yawai, ɗa ka ka̱ ka̱tsa̱i ni. Adama a na u ɗika ta̱ tsugbayin tsu Ka̱shile, ɗa u zuwakai ka̱ci ka̱ ni. A̱yi lo biꞋi n wuma, ɗa azun a̱ ka̱na̱i kutakuma yi, ali sapu ɗa u kuwa̱i.
24Amma kadanshi ka̱ Ka̱shile ka̱ ka̱na̱i kulyaꞋa kelime, uma kpamu a̱ ka̱na̱i kudoku ka̱bunda̱i.
25Ana Baranaba n Shawulu o kotsoi ulinga u na a zuwai le a yaꞋan, ɗa a̱ ka̱sa̱kpa̱i Urishelima, ɗa a lazai a kubana a Antakiya koɓolo n Yahaya vu Marukusu.
13A̱ suki Baranaba n Shawulu
1Aza o Kutoni a na i Antakiya i ta̱ n eneki nu nlum n a̱bunda̱i. Ele ɗa Baranaba, n Saminu vuza na e ci ɗeke, “Ma̱lima̱,” n Lusiya a̱ likuci i Kure, m Manayan vuza na wi ishi ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ Hiridu vu Antiba ele biꞋi muku, n Shawulu. 2Ayin a na ele a kucikpa Ka̱shile n a̱ ka̱na̱i una̱ kpamu, ɗa Ayinviki a̱ Ka̱shile a danai le, “Zagbai Baranaba n Shawulu a yaꞋan ulinga u na n zagbakai le.” 3Ayin a na a vasai, ana kuka̱na̱ ku una̱ ku kotsoi, uma a a vasakai le, adama a na a yaꞋan ulinga, ɗa a̱ suki le a laza.
Baranaba n Shawulu a banai kene Kuburu
4Ayin a na Ayinviki a̱ Ka̱shile a̱ suki Baranaba n Shawulu, ɗa a banai a̱ likuci i Salusiya. Ana a̱ ka̱sa̱kpa̱i likuci ya, ɗa a uwai a kpantsu a banai o kotogu ka mala ma̱ Kuburu.5Yahaya vu Marukusu u tonoi le, adama a na u ɓa̱nka̱ le. Na ɗe a̱ Kuburu, ɗa a banai a̱ likuci i Salami, ɗa a banai a̱ unu a avasa a Ayahuda, a danai ukuna u kadanshi ka̱ Ka̱shile punu.
6Ana i ɗe o kotogu, ɗaɗa a banai likuci likuci. A yawai a̱ likuci i yoku i na e ci ɗeke Pafasu, ta ɗe ta na u gasai n vuza va Ayahuda vuza na wi n kula Bara-Yesu. U yaꞋansa ta̱ nkunu n kene ka aꞋuwa. 7Vuma vu nam pa u tsu soku ta̱ gomuna vu kotogu, kula ku ni ku ɗa kpamu Sarajiya Bulusu.
Sarajiya Bulusu vuma ɗa vu ugboji n kuyeve ki ili kpamu mayin. U folonoi Baranaba n Shawulu a̱ ta̱wa̱ a̱ kya̱sa̱ yi. U yaꞋin nannai adama a na u ciga ta̱ u pana kadanshi ka̱ Ka̱shile.
8Vuza vu nkunu Alimasu u ka̱na̱i kugbagbala vuzagbayin va adama a na u iwan akaka a. (Alimasu ɗaɗa uteku u na e ci ɗeke Bara-Yesu n Cihelene.) U yaꞋin kataci adama a na u sa̱nga̱ vuzagbayin va u kpa̱ɗa̱ kuneke ka̱ɗu ka̱ ni u Ka̱shile.
9Gogo na Shawulu, uma n a̱bunda̱i e ci ɗeke yi ta̱ Bulusu, Ayinviki a̱ Ka̱shile a shana ta̱ a̱ ka̱ɗu ka̱ ni. Wi indai Alimasu magaba. 10Ɗa u danai, “Avu maku ma Kalijani, vu dansa ta̱ aꞋuwa, vi ta̱ a kuyaꞋanka uma iforotoi n ka̱bini. Vi ta̱ a tsurala n ili i singai dem. Wana ɗai va̱ kuka̱sa̱kpa̱ kuvadalakpa ili i Ka̱shile? 11Ka̱shile ki ta̱ a kutakacika wu n uyimba̱ a kubana megeshe biꞋi kenu.”
Gogo va lo, ɗa egele n ka̱yimbi ka̱ kimba̱i Alimasu, ɗaɗa u ka̱na̱i kupapa, adama a na u ciya̱ vuza na u kurono yi e kukiye. 12Ana gomuna vi iɗika va we enei ili i na i yaꞋin, ɗa u yaꞋin mereve n kuyotsongusu ku ukuna u Vuzagbayin Yesu. I ɗaɗa ili i na i zuwai ni u neke ka̱ɗu n Vuzagbayin va.
Bulusu u lyaꞋi kelime nu nwalu
13Bulusu n aza a na i koɓolo a̱ ka̱sa̱kpa̱i Pafasu m kpantsu ɗa a banai a Bamafila. A yawai a̱ likuci i na antsu a̱ ci cipa̱ a Paraga. A Paraga va, ɗa Yahaya vu Marukusu u ka̱sa̱kpa̱i le o kubono a Urishelima. 14Amma Baranaba m Bulusu a yaꞋin nwalu a pasai mala a kubana a̱ likuci i na e ci ɗeke Antakiya vu uɓon u Bisidiya.
A kanna ka Ashibi, ɗa a uwai a̱ kunu ka avasa† a̱ da̱sa̱ngi. 15Ana o kotsoi mekecu punu a atagarda a Musa n Eneki, aza a na i kelime ka̱ kunu ka avasa a̱ suki uma e ece le, “Aza a̱ tsu, yi baci n kadanshi ku uɓa̱nki wa̱ a̱ɗu, ɗenga̱i i yaꞋanka tsu.”
16Ɗa Bulusu u ɗenga̱i kashani u ɗengusa̱i ekiye a̱ ni adama a na u zuwa uma a paɗa bini, ɗa u gita̱i kadanshi: “Uma a Israila,† n a̱ɗa̱ vu na yi a kupana wovon u Ka̱shile ki Israila, panakai mu. 17Ka̱shile ki Israila ka zagba ta̱ ikaya i tsu, ɗa u ka̱sa̱kpa̱i uma a̱ tsu a yaꞋan kawalatsu a ayin a na ele ɗe a iɗika i Masar. N utsura u ni, ɗa wu uta̱ka̱i le punu a iɗika i Masar. 18Ali a̱ya̱ amangere a̱yi e kureme ka̱ɗu n ugbami wa aci u le a kakamba ka. 19Ɗaɗa u niꞋwa̱nta̱ngi ngono n cindere n KanaꞋana,† ɗa u bonoi u nekei iɗika ya aza a Israila yo okpo i le ya agadu. 20Ili i nam pa i yaꞋan ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ a̱ya̱ amangatawa̱na̱shi n amangerenkupa (450).
“Ana o kotsoi nannai, a zuwai eyevafada, ɗa a yaꞋin ulinga ali a kubana a ayin e keneki SamaꞋila.† 21Amma ɗa uma a danai i ta̱ a kuciga mogono. Ali a̱ya̱ amangere ɗa Ka̱shile ke nekei le mogono kula ku ni ku ɗa Shawulu, maku ma̱ Kishu a umaci u Bayami.† 22Ɗaɗa Ka̱shile ku uta̱ka̱i ni punu o tsugono tsa ɗa u zuwai Dawuda. Ka̱shile ka yaꞋin kadanshi adama a Dawuda, u danai, ‘Dawuda maku ma Yasa,† vuma vu nam pa a̱yi ɗa vuza na u kuzuwa ka̱ɗu ka̱ va̱ ka yaꞋan ma̱za̱nga̱, adama a na u kuyaꞋan ta̱ ili i na n cigai u yaꞋanka mu dem.’
23“Ka̱shile ka yaꞋin uzuwakpani, u danai, ‘A̱ ka̱tsuma̱ ka limata i Dawuda ya ta punu vuza na u kisa Israila u kuta̱.’ A̱yi ɗa ta na Yesu. 24Amma kafu Yesu u ta̱wa̱, Yahaya ɗa u yongoi a kudana uma a Israila a̱ shika̱ unushi u le ka̱ta̱ o bono u Ka̱shile, a yaꞋanka le kusumbu ka akucina.13:24 Mar. 1:4; Luk. 3:3.25Ayin a na Yahaya wi o kukotso ulinga u ni, ɗa we ecei, ‘I sheshe ta̱ mpa ɗa Kishi ka? A̱Ꞌa̱! Amma wi ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱. N yawa biꞋi n foɗo ataka a̱ ni ba.’13:25 Mar. 1:7; Luk. 3:16.
26“Gogo na panai, a̱ɗa̱ ntsukaya mi Ibrahim. Zuwai atsuvu, a̱ɗa̱ vu na yi a kupana wovon u Ka̱shile. Panai akaka a nam pa a na a danai uteku u na i kuciya̱ wishi, adama a na u yaba dem u ɗa. 27Uma a Urishelima a tsu pana ta̱ kadanshi ke eneki a kanna ka Ashibi dem. E kece baci kaꞋa, ko n nannai e yeve a na ukuna u Yesu u ɗa eneki a i a kadanshi ba. Ele n aza e kelime a shatangu ta̱ kadanshi ka nan lo ana a unai ni. 28A fuɗa a̱ ciya̱ ili i mayun i na a unakai ni ba, amma ali n nannai va a danai Bilatu† u zuwai osoji a̱ ni a una yi.
29“Ayin a na o kotsoi kuyaꞋan ili i na a ɗanai adama a̱ ni, ɗa a̱ cipa̱ka̱i ni a maɗanga ma atakaci ma, ɗa a zuwai ni a kasaun ka na a̱ ga̱va̱i a katali. 30Amma ɗa Ka̱shile ka̱ ɗengusa̱i ni n wuma. 31A̱ ka̱tsuma̱ ka ayin n a̱bunda̱i, ɗa u yotsongi ka̱ci ka̱ ni u mukumitoni† n na mi n a̱yi a̱ Ga̱lili, ɗa o tonoi ni a kubana a Urishelima. Uma a nam pa a, ele ɗa aza a na a kuyaꞋan kadanshi ka̱ ni u uma a Israila.
32“Gogo na mpa m Baranaba ci ta̱ na adama a na tsu tuka̱ ɗa̱ n Arabali a Singai a̱ Ka̱shile. Uzuwakpani u Ka̱shile a kubana wi ikaya i tsu mayun u ta̱wa̱ ta̱ a ayin a̱ tsu. 33Ka̱shile ka̱ ɗengusa̱ ta̱ Yesu n wuma. Ili i na vishipa vi ire a Katagarda ki Ishipa ka ki kudansa i ɗaɗa:
‘Avu ɗa Maku ma̱ va̱.
Anana mo okpo ta̱ eshevu.’13:33 Ishp. 2:7.
34Ka̱shile ka̱ ɗengusa̱i Yesu n wuma, u ka̱sa̱kpa̱ ikyamba i ni i shama ba. Na va ɗaɗa i na Ka̱shile ka danai,
‘N kuneke wu ta̱ una̱singai u ciɗa u na n yaꞋankai Dawuda uzuwakpani.’13:34 Ish. 55:3.
35Ishipa† i yoku i dansa ta̱ ukuna u nan lo mayin, a danai,
‘Va̱ kuka̱sa̱kpa̱ Vuma Ciɗa u shama a kasaun ba.’13:35 Ishp. 16:10.
36“Gogo na, ili i nam pa i bura Dawuda ba. Dawuda u kotso ta̱ ɗe kuyaꞋan ulinga a ayin a̱ ni uteku u na Ka̱shile ka cigai. Ɗa u kuwa̱i ɗa a̱ ciɗa̱ngi ni koɓolo n isheku i ni, ali ɗa ikyamba i ni i shamai. 37A̱Ꞌa̱, ukuna u vuza yoku ɗa. Yesu ɗa vuza na Ka̱shile ka̱ ɗengusa̱i, ikyamba i ni kpamu i shama ba.
38-39“A̱ja̱Ꞌa̱ a̱ va̱, akaka a ɗaɗa, Yesu wi ta̱ a kucinukpaka ɗa̱ unushi u ɗa̱. Wila̱ u Musa u kisa ɗa̱ a̱ ubuta̱ wu unushi ba. Amma vuza na baci u nekei ka̱ɗu n Yesu a cinukpaka yi ta̱ unushi u ni ra̱ka̱, ka̱ta̱ wo okpo vuma vi ciɗa e ekiye a̱ Ka̱shile.
40“YaꞋin mayin! Ka̱ta̱ i ka̱sa̱kpa̱ kadanshi ke eneki ka shana wa̱ ɗa̱ ba. Adama a na a dana ta̱:
41‘Indai, a̱ɗa̱ aza o kugoyi,
yaꞋin mereve ka̱ta̱ i kuwa̱!
Adama a na mi ta̱ a kuyaꞋan ili a ayin a̱ ɗa̱,
ili i na i kushuku ba, ko yayi u ta̱wa̱i u danai ɗa̱.’ ”13:41 Hab. 1:5.
42Ayin a na Bulusu m Baranaba i a̱ kuka̱sa̱kpa̱ a̱ ubuta̱ wo oɓolo wa, ɗa uma o folonoi le o doku a dana le kpamu ukuna u nam pa wa a kanna ko oɓolo ka na ki a̱ kuta̱wa̱ a Ashibi a na o bono. 43Ana o kotsoi kucikpa ku Ka̱shile, Ayahuda n a̱bunda̱i n aza a na a̱ ushuki kutono Ka̱shile a banai n ele. Bulusu m Baranaba o folonoi uma a a shamkpa n a̱ɗu e le a̱ ubuta̱ u Ka̱shile, vuza na wi a kuyaꞋanka le kasingai.
Ayahuda o yoku a iwain le
44Kuden ku ire ku yawai, uma a̱ likuci a n a̱bunda̱i a̱ uta̱i adama a na a panaka le a kudansa ukuna u Vuzagbayin Yesu. 45Amma ana azagbagbaꞋin a Ayahuda e enei oɓolo a, ɗa a yaꞋin cisheꞋe o goyoi Bulusu, ɗa kpamu a̱ ka̱na̱i kanananai n ili i na u dansai dem.
46Ɗaɗa Bulusu m Baranaba a yaꞋin kadanshi babu wovon a danai, “Mayun ɗa sai Arabali a Singai a̱ Ka̱shile a nam pa a̱ɗa̱ Ayahuda i gita̱ biꞋi kupana. Amma a na i iwain kaꞋa, ali ɗa i yaꞋankai a̱ɗu a̱ ɗa̱ afada i danai a̱ɗa̱ i yawa yi isa wuma u babu uteku ba. Adama a nannai, ci ta̱ e kuneke Aza̱ka̱yimbi. 47Vuzavaguɗu u neke tsu ta̱ kadanshi ka nam pa a katagarda ki Ishaya:
‘N zuwa wu ta̱ na an kutashi ka Aza̱ka̱yimbi.
I kuɗika ta̱ utsura u wishi u Ka̱shile i banka uma a̱ ubuta̱ kakau a iɗika.’ ”13:47 Ish. 42:6; 49:6.
48Ana Aza̱ka̱yimbi† a panai nannai, a̱ ka̱na̱i ma̱za̱nga̱ ɗa a cikpai Ka̱shile adama a akaka a nam pa. Aza a na kpamu Ka̱shile ka zagbai a̱ ciya̱ wuma u babu uteku, e neke ta̱ a̱ɗu e le.
49Akaka a Vuzagbayin Yesu a nan lo a̱ ka̱ra̱Ꞌi ukambu u nan lo. 50Amma azagbagbaꞋin a Ayahuda a banai a̱ ubuta̱ wa azagbagbaꞋin a̱ likuci ya n a̱ma̱ci a na i n usuɓi n tsugbayin kpamu. Ɗa a zuwai le a̱ ka̱na̱ kuyaꞋanka Bulusu m Baranaba kawuya, ali o lokoi le a ukambu u nan lo wa.
51Amma Bulusu m Baranaba a̱ ka̱pa̱tsa̱i kubuta̱ ku ene e le ɗa ko okpoi urotu u uma a, ɗa a lazai a banai a̱ likuci i Ikaniya. 52A Ikaniya ya, aza o Kutoni a yaꞋin ma̱za̱nga̱ n a̱bunda̱i, ɗa kpamu Ayinviki a̱ Ka̱shile a shanai we le.
14A banai a Ikaniya
1A̱ likuci i Ikaniya ya ɗe, Bulusu m Baranaba a banai a̱ kunu ka avasa, ɗa a danai uma kadanshi ka Vuzagbayin. Ali Ayahuda o yoku n Aza̱ka̱yimbi e nekei a̱ɗu e le a̱ ubuta̱ u Yesu. 2Amma Ayahuda o yoku, aza a na a̱ kpa̱ɗa̱i kuneke a̱ɗu e le, a̱ la̱nga̱sa̱i a̱ɗu a Aza̱ka̱yimbi o yoku adama a na a iwan kuyongo n aza a Vuzagbayin Yesu. 3Amma Bulusu m Baranaba e geshe ta̱ a̱ ubuta̱ wa. A̱ ubuta̱ wa lo, ɗa a̱ ka̱na̱i kudana uma kasingai ka Vuzagbayin babu wovon. Ili i mereve i na Bulusu m Baranaba a yaꞋin n utsura u Vuzagbayin i yotsongu ta̱ kadanshi ke le mayun ɗa.
4Amma ɗa aza a̱ likuci a e pecuki ugboku u re, aza o yoku o kutono Ayahuda, aza o yoku o kutono azusuki. 5Aza a na i Ayahuda ba, n Ayahuda, n azagbagbaꞋin e le e sheshei uteku u na e kuneke azusuki atakaci a kuvara le ta̱ n atali ka̱ta̱ a una le. 6Ana azusuki a panai nannai, ɗa a sumai a kubana a̱ likuci i Lisitira n Daraba n likuci i na yi lo koɓolo dem a uɓon u Likiya. 7A̱ ubuta̱ wa ɗe, ɗa Bulusu m Baranaba a̱ ka̱na̱i kudana uma kadanshi ka̱ Ka̱shile.
Bulusu u danai uma kadanshi a Lisitira
8Ele ɗe a Lisitira, ɗa Bulusu m Baranaba a cinai ma̱kutsuma̱, ta a matsai ni nannai, ka̱ta̱ u saꞋwa kuwala ba. 9Ana u panai uteku u na i a kudana uma kadanshi ka Vuzagbayin Yesu, ɗa Bulusu u la̱na̱i ni, ɗa u yevei vuma va u neke ta̱ ka̱ɗu, wi ta̱ a kufuɗa wo potsokpo yi. 10Ɗa u ɗengusa̱i ka̱la̱ka̱tsu n utsura u danai, “Ɗenga̱ vi shamgba n ene a̱ nu.” Gogo lo, ɗa ta na u ɗenga̱i u shamgbai ɗa u ka̱na̱i nwalu. 11Ana aza a na i a kupanaka yi e enei nannai, ɗa a̱ ɗengusa̱i a̱la̱ka̱tsu n kelentsu ke le n Cilikiya, “A̱ma̱li a̱ ta̱wa̱ ta̱ wa̱ tsu tsu uma.” 12Ɗa a danai Baranaba a̱yi ɗa ka̱ma̱li ke Helene Zafasa. A̱yi tamkpamu Bulusu a̱yi na u yaꞋin kadanshi a̱yi ɗa ka̱ma̱li Hamisa.14:12 Zafasa n Hamisa a̱ma̱li a ɗa a Nhelene. Zafasa a̱yi ɗa ka̱ma̱li ka gbayin. Hamisa kagbashi ka Zafasa kaꞋa.13A̱Ꞌisa̱ a Zafasa i ta̱ lo pulai vi likuci. Ganu va̱ a̱Ꞌisa̱ n koɓolo ka uma, ɗa e nekei obomburon ɗa a yaꞋin anci a̱ a̱pa̱lu ɗa a shiyai e eɗeku e le, adama a na a yaꞋanka azusuki a alyuka.
14Ana Baranaba m Bulusu a panai ili i na uma a i a kuciga a yaꞋanka le, ɗaɗa a sazai ntogu n le, adama a̱ una̱mgbi u ka̱tsuma̱. Ɗa a sumai a uwai punu e mere ma uma ma.
15Ɗa a salai, “A̱ja̱Ꞌa̱ a̱ tsu, yi ɗa̱i i zuwai ɗa yi a kuyaꞋan nannai? A̱tsu uma a ɗa tsu ɗa̱. Tsu ta̱wa̱ ta̱ ci neke ɗa̱ Arabali a Singai a̱ Ka̱shile. Tsu dana ɗa̱ ta̱ i ka̱sa̱kpa̱ kutono ili i na yi na lo dem i gbani. I bono i tono Ka̱shile ka na ki n wuma. A̱yi ɗa vuza na u yaꞋin gaɗi n iɗika m mala n ili i na i buwai dem. 16N ayin a cau, u ka̱sa̱kpa̱ ta̱ yaba dem u tono uye u na u cigai. 17Amma u tsu ka̱sa̱kpa̱ uma babu ili i na i kudana le kadanshi ka̱ ni ba. Amma wi ta̱ a kuciɓaka uma a̱ ni ayin a na baci u yoꞋi mini ma na ma tsu zuwa ili i kashina i matsa, n kuneke ilikulyaꞋa, m ma̱za̱nga̱ a̱ a̱ɗu a̱ ɗa̱ kpamu.” 18Ko n kadanshi ka nan lo dem dikyai ɗa Bulusu m Baranaba a fuɗai a̱ sa̱nka̱i uma a kuyaꞋanka le alyuka.
19Amma ana Ayahuda o yoku a̱ uta̱i Antakiya n Ikaniya, ɗa a yawai ɗe Lisitira, ɗa a̱ ɗengusa̱i a̱ɗu a uma, ali ɗa a ɗikai a̱ ha̱nka̱li a uma. Ɗa a̱ ka̱na̱i kuvara Bulusu n atali, ɗa o ronoi ni a kubana pulai vi likuci, a dana ta̱ u kuwa̱ ta̱. 20Amma ana aza o Kutoni a banai, ɗa a kanzai ni, ɗa u ɗenga̱i n wuma ali ɗa u uwai a̱ likuci. Ana kayin ka asai, ɗa u lazai a kubana Daraba koɓolo m Baranaba.
Bulusu m Baranaba a banai a Antakiya vi Siriya
21Ana Bulusu m Baranaba o kotsoi kudana uma kadanshi ka̱ Ka̱shile ka singai a Daraba, ɗa a̱ ciya̱i mukumitoni ɗe n a̱bunda̱i. Ɗa a lazai o bonoi a Lisitira n Ikaniya n Antakiya vu Bisidiya. 22Ta ɗe a̱ ka̱na̱i kuneke aza o Kutoni kadanshi a shamgba n utsura, ka̱ta̱ a̱ ka̱sa̱kpa̱ ili i yoku i ɗika ma̱riki me le ba, ɗa kpamu o doku ɗa a danai le, “Sai n kusoꞋo ka atakaci ɗa tsa kufuɗa tsa uwa a̱ ubuta̱ u tsugono tsu Ka̱shile.”†
23Bulusu m Baranaba a zagbakai nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱† n Kutoni a̱ likuci dem. Ɗa a yaꞋankai le kavasa n kuka̱na̱ ku una̱, ɗa e nekei le u Vuzagbayin Yesu vu na u kinda le, Vuzagbayin vu na e nekei a̱ɗu e le. 24Ɗa a lazai o kubono a uɓon u Bisidiya a kubana a Bamafila. 25Ɗa kpamu a danai uma kadanshi ka Vuzagbayin a Paraga, ɗa e yevei a lazai a kubana a Ataliya.
26Ana o kotsoi ulinga wa, ɗaɗa a uwai a kpantsu o kubono a Antakiya vi Siriya, a̱ ubuta̱ u na a̱ gita̱i nwalu n le. Ta ɗe kpamu uma a yaꞋankai le avasa a singai kafu a laza, a danai, “Ka̱shile, ɓa̱nka̱ le a yaꞋan ulinga wa.” 27Ana a yawai, ɗa o ɓolongi uma ɗa a danai le ili i na Ka̱shile ka yaꞋankai le dem, uteku u na kpamu u ɓa̱yuwa̱i a̱ɗu a Aza̱ka̱yimbi, ɗa e nekei a̱ɗu. 28Ɗa e geshei ɗe n aza o Kutoni.
15Aza o Kutoni a gasai a Urishelima
1Bulusu m Baranaba ele a Antakiya vi Siriya, ɗa uma o yoku a̱ uta̱i a Yahuda a yawai ɗe. Ɗa a̱ ka̱na̱i kuyotsongusu aza o Kutoni e Yesu ɗe, a danai le sai a kiɗa le avaja tsu na Wila̱ u Musa u danai. A yaꞋan baci nannai ba, a̱ kuciya̱ wishi ba. 2Kadanshi ka nam pa ka̱ la̱nga̱sa̱i Bulusu m Baranaba a̱ɗu, ɗa a yaꞋin kanananai n uma a nan lo. Ɗa aza o Kutoni a zagbai Bulusu m Baranaba n uma o yoku a bana a Urishelima e ene azusuki nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ adama a na a yaꞋan kadanshi. 3Ɗa aza o Kutoni a a̱ suki le, ele a kuyaꞋan nwalu ɗa o tonoi n iɗika i Finisiya n iɗika i Samariya. Ɗa a danai le uteku u na Aza̱ka̱yimbi a isai Yesu, ɗa a panai uyoꞋo n arabali a mayin. 4Ana a yawai a Urishelima, ɗa aza o Kutoni, n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ n azusuki dem a rabai le. Ɗa a danai ili i na Ka̱shile ka yaꞋankai uma adama e le dem.
5Afarishi o yoku a na o okpoi aza o Kutoni a zuwai katsura a danai a kiɗa Aza̱ka̱yimbi avaja, ka̱ta̱ a zuwa le o tono Wila̱ u Musa.
6Ɗa azusuki† nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n yaꞋin oɓolo adama a na a yaꞋan kadanshi ka. 7Ana a̱ ka̱na̱i kadanshi n kanananai, a kubana megeshe ɗa Biturusu u ɗenga̱i, ɗa u yaꞋankai le kadanshi u danai, “A̱ja̱Ꞌa̱ a̱ va, i yeve ta̱ Ka̱shile kaꞋa ka zagbai mu a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ adama a na m bana n yaꞋanka Aza̱ka̱yimbi kadanshi ka Arabali a Singai† adama a na e neke a̱ɗu. 8Ka̱shile a̱yi ɗa u yevei a̱ɗu a uma dem. U yotsongu tsu ta̱ wi ta̱ a kuciga Aza̱ka̱yimbi, ana u nekei le Ayinviki a̱ Ka̱shile, tsu na u nekei a̱tsu feu. 9Amma u yotsongu u laꞋa ta̱ n kuciga Aza̱ka̱yimbi ko aza a Israila ba, adama a na a̱ za̱Ꞌa̱ ta̱ a̱ɗu e le ɗa o okpoi aza o Kutoni a̱ Ka̱shile. 10Adama a nannai, yi ɗa̱i i zuwai ɗa yi o koꞋuso uye u Ka̱shile? O koꞋuso kpamu Aza̱ka̱yimbi a na e nekei a̱ɗu e le, ali n ili i na i laꞋi a̱miki a̱tsu n ikaya i tsu, tsu fuɗa ci ɗika ba? 11A̱Ꞌa̱, u yaꞋan nannai ba! Uma dem i ta̱ a kuciya̱ wishi a̱ ubuta̱ u Vuzagbayin Yesu a uye u te, adama a na u yaꞋanka tsu ta̱ ili i singai.”
12Ɗa ka̱bunda̱i ka uma ka ka paɗai bini a kupanaka Baranaba m Bulusu a kudana le ili i mereve i gbagbaꞋin i na Ka̱shile ki a kuyaꞋanka Aza̱ka̱yimbi adama e le a̱ ubuta̱ wa. 13Ana o kotsoi, ɗa Yakubu u lyaꞋi kelime n kudana ka̱bunda̱i ka uma ka, “Aza a̱ va̱, 14Biturusu u kotsoi kuneke tsu arabali tsu na Ka̱shile ka zagbai Aza̱ka̱yimbi, ɗa u zuwai aza o yoku a̱ gita̱ kokpo uma a̱ ni. 15Ɗa kadanshi ka ko okpoi derere uteku u na eneki a ɗanai:
16‘Ayin i ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ a na mpa Vuzavaguɗu mo kubono
ma maꞋasaka kpaꞋa ku Dawuda ku na ki ishi ku yikpa̱i.
Mi ta̱ a kumaꞋasaka ubuta̱ u na u na̱mgba̱i,
17adama a aza a na a buwai a̱ la̱nsa̱ Ka̱shile, ali n Aza̱ka̱yimbi dem n aza a na n ɗekei o okpo aza a̱ va̱.
Mpa Ka̱shile Vuzavaguɗu ɗa n yaꞋin kadanshi ka nam pa.
18N yaꞋan ta̱ uzuwakpani ali m megeshe.’ ”15:18 Em. 9:11-12; Ish. 45:21.
19Ɗa Yakubu va u lyaꞋi kelime n kadanshi, “U gaꞋan tsu zuwaka Aza̱ka̱yimbi ucanuku n a̱bunda̱i ba, aza a na i biꞋi o kubono a̱ ubuta̱ u Ka̱shile. 20U gaꞋan ta̱ tsu ɗanaka le, tsu dana le a̱ ka̱sa̱kpa̱ kulyaꞋa ili i na e nekei a̱ ubuta̱ wa̱ a̱ma̱li, a̱ ka̱sa̱kpa̱ kpamu kuyaꞋan tsugbani, ka̱ta̱ kpamu a lyaꞋa ko o soꞋo mpasa ba, ko a takuma agifa, ko ili i na a̱ pinda̱ra̱i kuɗeku ɗa a unai. 21Wila̱ u Musa u nam pa u dana ta̱ ɗe uma a̱ unu a avasa a Ayahuda a̱ likuci dem a kanna ka Ashibi a̱ya̱ n a̱bunda̱i.”
Akaka a kubana wa Aza̱ka̱yimbi a na o okpoi aza o Kutoni
22Ɗa azusuki, n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱, n aza o Kutoni dem a na i a Urishelima, ɗa a zagbai azagbagbaꞋin a aza o Kutoni e re. Vuza te kula ku ni ku ɗa Yahuza e ci ɗeke yi ta̱ feu Barasaba, vuza te kpamu Sila. Ɗa a̱ suki aza e re a nam pa a Antakiya vi Siriya, koɓolo n Baranaba m Bulusu. Ele ɗa a kubana a dana uma a ili i na i yaꞋin ɗe a Urishelima.
23Katagarda ka akaka ka na a bankai va ka ɗa na:
“A̱ ubuta̱ wa azusuki n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ aza a na i aza a̱ ɗa̱.
A kubana wa aza o Kutoni a na i a Antakiya, n Siriya, n Silisiya:
Ci ta̱ a̱ kukya̱sa̱ ɗa̱.
24Tsu pana ta̱ aza a̱ tsu a na a̱ ta̱wa̱i wa̱ ɗa̱, ɗa a zuwakai ɗa̱ kadanshi ka gbani-gbani babu ci yeve. Ɗa a̱ la̱nga̱sa̱i a̱ɗu a̱ ɗa̱ n kadanshi. Ci ta̱ a kuciga i yeve a̱tsu tsu dana le a yaꞋan nannai ba. 25Ci yaꞋan ta̱ oɓolo, ɗa tsu zagbai uma o yoku aza a na tsa̱ kusuku koɓolo n a̱ja̱Ꞌa̱ a singai a̱ tsu Baranaba m Bulusu, 26aza a na e nekei wuma u le, ko a una le adama a Vuzagbayin Yesu Kishi. 27A̱tsu kpamu ci ta̱ a̱ kusuku Yahuza n Sila aza a na a kudana ɗa̱ ili i na ci punu tsu ɗanai ili i te i ɗa.
28Ayinviki a̱ Ka̱shile o yotsongu tsu ta̱, ka̱ta̱ tsu doku tsu zuwaka ɗa̱ a̱miki o yoku ba. 29Amma ili i te i ɗa ci a kudana ɗa̱, ka̱ta̱ i lyaꞋa ili i na a lyukai a̱ma̱li ba. Ka̱ta̱ kpamu i takuma agifa ba, ka̱ta̱ kpamu i lyaꞋa ko o soꞋo mpasa ba, ko ili i na a̱ pinda̱ra̱i ɗa a unai. Ka̱ta̱ kpamu i yaꞋan tsugbani ba. I tono baci ili i nam pa, yi ta̱ o kokpo aza o Kutoni mayin.
To, yo okpo alafiya.”
30Ɗa aza a̱ usuki a̱ na̱shi a lazai a kubana a Antakiya, ɗa e ɗekei oɓolo a aza o Kutoni ɗe ɗa e nekei le akaka a. 31Ana uma a e kecei katagarda ka, ɗa a yaꞋin ma̱za̱nga̱ adama a na kadanshi ka ko doku le ta̱ utsura.
32Yahuza n Sila dem aza a kudana uma kadanshi ka̱ Ka̱shile kaꞋa. Ɗa a danai le kadanshi n a̱bunda̱i, a danai le a shamgba n utsura a̱ ubuta̱ u kadanshi ka̱ Ka̱shile. 33Ɗa uma a a shamgbai a Antakiya kenu. Ana i a kulaza o kubono a̱ ubuta̱ wa aza a na a̱ suki le, ɗa aza o Kutoni a yaꞋankai le avasa a singai a danai Ka̱shile ka̱ kura̱ka̱ le uye. [ 34Amma Sila u zagbai n ka̱ci ka̱ ni a̱yi wi ta̱ a̱ kuda̱sa̱ngu Antakiya kenu.] 35Ɗa Bulusu m Baranaba a shamgbai kenu adama a na a̱ ɓa̱nka̱ aza a na i o kuyotsongusu n a danai uma kadanshi ka Vuzagbayin ɗe a̱ ubuta̱ wa.
Bulusu m Baranaba e pecei
36A yaꞋin ayin kenu, ɗa Bulusu u danai Baranaba, “Tsu bono a̱ ubuta̱ u na ci ishi dem, a̱ ubuta̱ u na tsa kuyaꞋan kadanshi ka̱ Ka̱shile. Adama a na ci yeve alafiya a aza o Kutoni ku Yesu.” 37Ɗa Baranaba wu ushuki, ɗa u cigai kuɗika Yahaya† vu Marukusu. 38Amma Bulusu u iwain wuya-wuya, adama a na Yahaya vu Marukusu va u saꞋwa ta̱ kusuma a na a yaꞋin nwalu m Bulusu ɗe a Bamafila, u ɓa̱nka̱ le n ulinga ba. 39Ɗa Bulusu m Baranaba a̱ ka̱na̱i kanananai, ɗa yaba dem u tonoi uye u ni. Ɗa Baranaba u ɗikai Marukusu, ɗa a uwai a kpantsu ɗa u lazai a kubana a̱ Kuburu. 40Ɗa Bulusu u ɗikai Sila. Ɗa aza o Kutoni a zuwakai le ekiye adama a na Ka̱shile ki inda le, ɗa uma e re a lazai. 41Ɗa o tonoi n Siriya n Silisiya n a yaꞋankai aza o Kutoni kadanshi a shamgba n utsura.
16Timoti u yaꞋin nwalu m Bulusu n Sila
1Bulusu u yaꞋin nwalu u yawai a Daraba n Lisitira a̱ ubuta̱ u na vuza vu Kutoni vi yoku wi, vuza vu kula Timoti. A̱na̱ku a̱ ni vuza vu Kutoni ɗa, n Kayahuda kpamu, amma esheku Mehelene maꞋa. 2Aza a na e nekei a̱ɗu e le ra̱ka̱ a Lisitira n Ikaniya dem, a yaꞋan ta̱ kadanshi ka singai adama o Timoti. 3Bulusu u cigai kuɗika Timoti kuwalaka, ɗa u kiɗai ni kavaja. U yaꞋin nannai adama a Ayahuda a na i uɓon u nan lo dem, e yeve ta̱ esheku o Timoti an Za̱ka̱yimbi ɗa. 4Ana a walai n likuci likuci, a danai aza o Kutoni wila̱ u na azusuki nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n Urishelima a danai le o tono. 5Ɗaɗa aza o Kutoni a shamgbai n utsura a̱ ubuta̱ u Vuzagbayin Yesu, ɗa a yimkpai kpamu n a̱bunda̱i kayin ka asa baci de dem.
Bulusu we enei ili tsalatani
6Bulusu n aza a nwalu a̱ ni a yaꞋin nwalu a uɓon u Firijiya n Galatiya, adama a na Ayinviki a̱ Ka̱shile a̱ ka̱sa̱kpa̱ le a dana uma kadanshi ka̱ Ka̱shile a Asiya ba. 7Ana a yawai a̱ ka̱kina̱ ka Misiya, ɗa a dakakai adama a na a uwa a uɓon u Bitiniya, amma Ayinviki e Yesu e neke le ba. 8Ɗaɗa a walai m Misiya sai a kubana a̱ likuci i Taruwasa.
9N kayin, Bulusu we enei ili tsalatani, vuma vu Makidoniya lo a kashani ɗevu n a̱yi o kufolono yi, u danai, “Ta̱wa̱ na a Makidoniya vu ɓa̱nka̱ tsu.” 10Ana Bulusu u kotsoi kene ili tsalatani i nan lo, ɗa tsu16:10 Kulatsu “a̱tsu” a yaꞋanka ta̱ ulinga na adama a na Luka, vuza na u ɗanai katagarda ka nam pa, u ɓolongu ta̱ n azusuki a nwalu n nam pa. foɓusoi gogoꞋo a kubana a Makidoniya, ɗa a̱ɗu a̱ tsu a̱ ushuki, a danai Ka̱shile kaꞋa ke ɗekei tsu tsu banka le n Arabali a̱ Ka̱shile a Singai.
Lidiya wi isai kula ku Yesu a Filipi
11A Taruwasa, ɗa tsu uwai a kpantsu a kubana o kotogu ka Samutara. Ɗa kanna ke ire kpamu ci yawai a̱ likuci i Niyapali. 12Na ɗe va ɗe, ɗa tsu banai a̱ Filipi, likuci ya aza o Roma punu a iɗika i Makidoniya. Ɗa ci shamgbai ɗe ali ayin n a̱bunda̱i.
13A kanna ka Ashibi, tsu uta̱i punu a̱ utsutsu u likuci wa, ɗa tsu banai e kuyene, a̱ ubuta̱ u na ci sheshei uma o yoku a tsu bana ta̱ ɗe a yaꞋan avasa. Ɗa tsu da̱sa̱ngi adama a na ci yaꞋan kadanshi n a̱ma̱ci o yoku a na o ɓolongi ka̱ci ke le a̱ ubuta̱ u te. 14Vuza te vi le vuka ɗa kula ku ni Lidiya vu Tayatira, vuza vu tsulaga tsa̱ a̱kumula̱. A̱yi vuza na u ci cikpa Ka̱shile ɗa. Ana u panakai tsu, ɗa Ka̱shile ka̱ ɓa̱yuwa̱i ka̱ɗu ka̱ ni, ɗa wu ushuki n ili i na Bulusu u yongoi a kudansa. 15A yaꞋankai ni kusumbu ka akucina koɓolo n aza a kpaꞋa a̱ ni. Ɗa u folonoi tsu ci yaꞋan limoci a kpaꞋa ku ni, u danai, “Yu ushuki baci mpa n neke ta̱ ka̱ɗu n Vuzavaguɗu, ta̱wa̱i i yongo a kpaꞋa ku tsu.” U yaꞋin mawansa n a̱tsu, sai ana tsu ushuki kushamgba ta na.
A zuwai Bulusu n Sila a ugbashi
16Kanna ke te, a̱tsu a kubana a̱ ubuta̱ wa avasa, ɗa tsu gasai n kagbashi ke mekere ka na wunla̱i u gbani-gbani u ka̱na̱i. A̱yi vuza kene ɗa, ali u tsu tuka̱ ta̱ azagbagbaꞋin a̱ ni n ikebe n a̱bunda̱i. 17U tonoi tsu ka̱ca̱pa̱ n u yaꞋin kacaꞋa, “Uma a nam pa agbashi a MalaꞋimili a ɗa, a̱ ta̱wa̱ ta̱ kudana ɗa̱ uteku u na i kuciya̱ wishi.”
18Ili i nam pa i lyaꞋi kelime ayin tutu, ali Bulusu u na̱mgba̱i ka̱tsuma̱, ɗa u kpatalai u dansukai wunla̱i u gbani-gbani u na wi punu u mekere wa, “N dana wu ta̱ wunla̱i u gbani-gbani, n kula ku Yesu Kishi, uta̱ punu wa̱ ni.” Ɗa ta na gogo va lo wunla̱i u gbani-gbani wa u ka̱sa̱kpa̱i mekere ma.
19AzagbagbaꞋin a̱ ni a buwa n a̱pa̱Ꞌa̱ a̱ ciya̱ kpamu ili ba, ɗa a̱ ka̱na̱i Bulusu n Sila a bankai le a̱ ubuta̱ wu ngono n kuden. 20A danai ngono ma, “Likuci ya ra̱ka̱ i gba̱ɗa̱i adama a Ayahuda a nam pa. 21I ta̱ o kuyotsongu uma ili i na wila̱ u Roma u tsu ushuku ba.”
22Ka̱bunda̱i ka uma a̱ kpa̱ɗa̱i kuciga Bulusu n Sila, ɗa ngono ma n zuwai o foɗo le ntogu ka̱ta̱ a lapa le n alangu. 23A lapai le gbani-gbani, ɗa o doku a zuwai le ugbashi kpamu. A danai vuza na wi a kinda aza a ugbashi a, ka̱ta̱ u ka̱sa̱kpa̱ Bulusu n Sila a̱ fa̱ta̱tsa̱ ba. 24Ana wi isai kadanshi ka na e nekei ni, ɗa u zuwai le punu a ugbashi, ɗa u shiyai le e ene n ikani n kaguta kpamu.
25Ana kayin ke pecei mere, ɗa Bulusu n Sila a̱ ka̱na̱i kuvasa n a yaꞋin ishipa u Ka̱shile. Aza a ugbashi a na a buwai tamkpamu a kupanaka le. 26Gogo va lo, ɗa iɗika i jeꞋi ka̱u, ali ɗa kunu ku ugbashi ka ku gba̱ɗa̱i a̱ kumiꞋi dem. Utsutsu wa ra̱ka̱ u ɓa̱yuwa̱i ɗaɗa ikani i na a shiyakai agbashi dem i kasai.
27Vuza vu kinda agbashi a u jimgbai, ɗa u cinai utsutsu wa agbashi wa uɓa̱yuwi. Ɗa u sheshei n ka̱ɗu ka̱ ni u danai agbashi a a suma ta̱, ɗa ta na u talai kotokobi ka̱ ni a kukiɗa ka̱ci ka̱ ni. 28Amma Bulusu u ɗekei ni n kacaꞋa, “Ka̱ta̱ vi yaꞋan nannai ba! Ra̱ka̱ vu tsu ci ta̱ lo.”
29Vuza va u panai wovon n a̱bunda̱i, ɗa u ɗekei a̱ tuka̱ yi n kutashi. Ɗaɗa u sumai u uwai a̱ ubuta̱ u na Bulusu wi, ɗa u yikpa̱i e ene e le, ikyamba i ni e kujeꞋe. 30Wu uta̱ka̱i le pulai, ɗa we ecei le, “AzagbagbaꞋin, yi ɗa̱i n kuyaꞋan adama a na n ciya̱ wishi?”
31A̱ ushuki, “Neke ka̱ɗu n Vuzagbayin Yesu, vu kuciya̱ ta̱ wishi, koɓolo n limata i kpaꞋa i nu dem.” 32Ɗaɗa a danai ni kadanshi ka̱ Ka̱shile koɓolo n aza a na i punu a kpaꞋa ku ni dem. 33N kayin ka nan lo ka kpamu, kindi ka ka̱ za̱Ꞌi le untsu. Ali ɗa a̱yi n aza a kpaꞋa a̱ ni a̱ ciya̱i kusumbu ka akucina gogo va lo. 34U tuka̱i le a kpaꞋa ku ni, ali ɗa u neꞋi le ilikulyaꞋa. A̱yi n aza a kpaꞋa a̱ ni a yaꞋin ma̱za̱nga̱ adama a na e nekei a̱ɗu e le a kubana u Ka̱shile.
35A kanna ke ire n usana, ɗa azagbagbaꞋin a̱ likuci a a̱ suki osoji a bana a dana kindi ka, “Ka̱sa̱kpa̱ uma a a wala.”
36Ɗaɗa u danai Bulusu, “Avu n Sila yi ta̱ a kufuɗa kulaza, lazai m ma̱ta̱na̱.”
37Amma ɗa Bulusu wu ushuki, “A lapa tsu ɗe a̱ ubuta̱ u uma babu na a yaꞋankai tsu afada, ɗa a zuwai tsu ugbashi. A̱tsu kpamu muku n Roma n ɗa. Ɗa gogo na a cigai a̱tsu tsu laza n ka̱bini? Ki a kuyaꞋan ba! Ka̱sa̱kpa̱ ele a̱ ka̱ci ke le a̱ ta̱wa̱ o loko tsu.”
38Ana osoji a banai o bonokoi kadanshi, ɗa azagbagbaꞋin a̱ likuci a a̱ ciya̱i kuyeve an Bulusu n Sila aza o Roma a ɗa, ɗa a panai wovon. 39A̱ ta̱wa̱i punu a̱ ubuta̱ wu ugbashi wa, ɗa o folonoi le a cinukpaka le unushi u na a yaꞋin. Ɗaɗa a̱ uta̱ka̱i le a̱ ubuta̱ wu ugbashi, ɗa kpamu o folonoi le a̱ ka̱sa̱kpa̱ likuci ya. 40Bulusu n Sila o bonoi a kpaꞋa ku Lidiya a̱ ubuta̱ u na a gasai n aza o Kutoni ku Vuzagbayin. Ɗa Bulusu n Sila o doku a danai a̱ ka̱na̱ a̱ɗu n utsura. Ɗa e yevei a̱ ka̱sa̱kpa̱i likuci ya.
17A lazai a kubana o Tosolonika
1Bulusu n Sila o tonoi n Amifiba n Apoloniya, ɗa a yawai o Tosolonika, a̱ ubuta̱ u na kunu ka avasa ka Ayahuda ki. 2Ɗa Bulusu u uwai uteku u na u kiwanai a̱ kunu ka avasa ali Ashibi a tatsu ele a kudansa koɓolo adama a ili i na yi punu uɗani a kadanshi ka̱ Ka̱shile. 3U ka̱na̱i kuyaꞋanka le kadanshi u danai eneki a danai mayun ɗa i ta̱ e kuneke Kishi atakaci, ka̱ta̱ u kuwa̱ ali u ɗenga̱. Ɗa u danai le kpamu, “Yesu Kishi vu na mi a kuyaꞋanka ɗa̱ kadanshi ka, a̱yi ɗa vuza na u kisa uma.” 4Aza o yoku a̱ ka̱tsuma̱ ka Ayahuda e nekei a̱ɗu e le. Aza e Helene n a̱bunda̱i o tonoi Ka̱shile n a̱ma̱ci a na i e kuneke tsugbayin kpamu, ɗa a̱ ushuki n kadanshi ka̱ Bulusu n Sila ɗa o ɓolongi kaci n ele.
5Amma Ayahuda a yaꞋankai le tsurala, ɗa o ɓolongi aza a̱ ida̱shi i gbani a na o ci yongo e kuden, adama a na a̱ ɗengusa̱ vishili. Ɗa a sumai a kubana a kpaꞋa ku Yason, ɗa a̱ ka̱na̱i kula̱nsa̱ Sila m Bulusu, adama a na o rono le a kubana u uma. 6Adama a na koɓolo ka uma ka kene Bulusu n Sila lo ba, ɗa a̱ uta̱ka̱i Yason n aza o Kutoni o yoku, ɗa a ɗikai ni a kubanka a̱ ubuta̱ wa aza e kusheshe a̱ likuci. Ɗa koɓolo ka uma ka ko orukpoi le, “Bulusu n Sila o fitikpo ta̱ a̱ɗu a uma a aduniyan a, ɗa o okpoi mozoro, ɗa kpamu i na a̱ likuci i tsu adama a na a yaꞋan nannai. 7A̱yi Yason kpamu ɗa u rabasai le a kpaꞋa ku ni. Ra̱ka̱ vi le ɗa o goyoi wila̱ u Mogono Kaisa, ɗaɗa a danai vuma vi yoku Yesu mogono maꞋa.”
8Kadanshi ka nam pa ka ka zuwa ta̱ uma a̱ likuci a n azagbagbaꞋin a̱ likuci a namba ma̱riki, ɗa a̱ na̱mgba̱i a̱tsuma̱. 9Ɗa aza a̱ likuci a a zuwai anan Yason a tsupa ikebe,† ɗa e yevei a̱ ka̱sa̱kpa̱i le a laza.
Bulusu u banai a Biriya
10Gogo lo, ana kanna ka̱ yikpa̱i, aza o Kutoni a̱ suki Bulusu n Sila a bana Biriya. Ana a yawai, ɗa a banai a̱ kunu ka avasa ka Ayahuda. 11Aza a Biriya i ta̱ a kuciga kupana ka̱u, ali a laꞋi aza a Tosolonika. Ɗa a zuwai atsuvu mayin a na a kupana kadanshi ka̱ Bulusu. Kanna n kayin o ci yongo ta̱ a̱ kula̱na̱sa̱ Kadanshi ka̱ Ka̱shile adama a na a̱ la̱na̱ ko ili i mayun a ɗa. 12Uma n a̱bunda̱i e nekei a̱ɗu e le a̱ ubuta̱ u Vuzagbayin Yesu, n a̱ma̱ci a tsugbayin a aza e Helene o yoku n ali kpamu n a̱bunda̱i.
13Ana Ayahuda a̱ Tosolonika a panai Bulusu wi ta̱ ɗe a kudana uma kadanshi ka̱ Ka̱shile a Biriya, ɗa a banai ɗe, ɗa a̱ ka̱na̱i kukushangu uma a̱ ɗengusa̱ vishili. 14Aza o Kutoni a̱ la̱nga̱sa̱ ayin ba, ɗa a bankai Bulusu a̱ ka̱kina̱ ka mala, amma Sila n Timoti o okpoi ɗe a Biriya. 15Aza a na i koɓolo m Bulusu o okpoi ɗe koɓolo n a̱yi, ali a yawai a̱ likuci i Atina, ɗa o bonoi a Biriya n akaka a kubana u Sila n Timoti. U danai wi ta̱ a kuciga a yaꞋan moloko a cina yi ɗe a Atina.
Bulusu a Atina
16Bulusu ɗe a kuvana le Atina ka̱ɗu ka̱ ni ka̱ na̱mgba̱ ta̱ ka̱u, adama a̱ a̱ma̱li a na wi e keneshe a̱ ubuta̱ dem a̱ likuci ya. 17Ɗa u banai a̱ unu a avasa a Ayahuda. Ta punu u ci cina aza a Ayahuda n Aza̱ka̱yimbi a na i o kutono Ka̱shile adama a na u yaꞋanka le kadanshi. Ayin dem u ci yaꞋan ta̱ kadanshi n aza a na u cinai e kuden dem.
18Ɗa kpamu u ka̱na̱i kuyaꞋan kanananai n a̱la̱nshi e kuyeve e Epikuriya† n Sitokiya. Ana u ka̱na̱i kudana le ukuna u Yesu n uɗengi u ni a kasaun, ɗa a danai, “Kalau ka nam pa ka̱ tuka̱ ta̱ n ili i savu.”17:18 A̱la̱nshi e kuyeve a ili ya aduniyan ele ɗa aza a na e ci sheshe ayin tutu uteku u na aduniyan i. Aza e Epikuriya ele ayin tutu o ci yongo ta̱ e kusheshe ki ili i na a cigai adama a na a pana uyoꞋo.
Aza o Sitokiya ele ayin tutu o ci yongo ta̱ e kusheshe adama a̱ ka̱ci ke le, a ci ciga kpamu ili i na i kutuka̱ n uyoꞋo ba.
Uma o yoku a danai “Wi ta̱ a kuciga kuɗengusa̱ kutoni ka̱ a̱ma̱li o yoku.”
19Ɗa a ɗikai Bulusu a bankai u yaꞋan kadanshi n aza e kusheshe a̱ likuci, e ci ɗeke le ta̱ AzagbagbaꞋin a Arasa, ɗa e ecei ni, “Dana tsu ili i na kuyotsongusu ku savu ka ku danai. 20Tsu panaka wu ta̱ a kudansa ili i savu i na ci yevei ba, ci ta̱ a kuciga ci yeve.” 21(Aza a Atina n omoci a na a̱ da̱sa̱ngi ɗe adama a na a dansa ukuna u savu i ta̱ kpamu a kuciga e yeve ili i savu i na yi lo dem.)
22Ɗa Bulusu u ɗenga̱i ɗa u danai:
“A̱ɗa̱ aza a Atina, me ene ta̱ yi ta̱ a kuciga yo tono a̱ma̱li n a̱bunda̱i. 23Ana mi a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱sa̱ likuci i nam pa, me ene ta̱ yi ta̱ n atalyalyuka a̱ ubuta̱ dem. A̱ ka̱tsuma̱ ke le katalikalyuka ko yoku a ɗana ta̱ ili i nam pa gaɗi vi ni, ‘Vuza Yoku vu na Ci Yevei Ba.’ Ka̱shile ka na yi a kuyaꞋanka tsugbashi yi ishi i yeve kaꞋa ba. Amma mpa mi ta̱ a kudana ɗa̱ ili i na ka̱ta̱ i yevei ba.
24“Ka̱shile ka nam pa ka, a̱yi ɗa u yaꞋin gaɗi n iɗika n ili i na yi punu ra̱ka̱. An wo okpoi a̱yi ɗa Vuzavaguɗu vu gaɗi, u ci yongo a̱ ubuta̱ u na uma a maꞋi adama a na o tono yi ba. 25Ekiye a vuma kpamu a kufuɗa e neke yi ili i na u nambai ba. Mayun a̱yi u namba ili ba. A̱yi ɗa u ci neke ili dem ayinviki, u ci neke le ta̱ dem ili i na i a kuciga. 26A̱ ubuta̱ u vuma vi te ɗa Ka̱shile ka yaꞋin uma a na yi e kene na ra̱ka̱. Kafu a yaꞋan ili dem, ɗa u zuwakai uma uteku wi iɗika, n a̱ya̱ a na o kuyongo punu.
27“U yaꞋan ta̱ nannai, adama a na uma a aduniyan a̱ la̱nsa̱ Ka̱shile, ka̱ta̱ a papa yi adama a na a̱ ciya̱ yi. Ko an wi daꞋin n ele ba. 28Wi ta̱ koɓolo n a̱tsu, a̱yi ɗa kpamu u tsu zuwa tsu ci yongo n wuma, ka̱ta̱ tsu wala, ɗa tso okpoi ili i na anana ci. Uteku u na aza a ishipa i ɗa̱ a danai, ‘A̱tsu muku n ni n ɗa.’
29“Adama a na ta nannai, ka̱ta̱ ci yaꞋan kadanshi adanshi Ka̱shile ka̱ma̱li kaꞋa ka na uma a ci yaꞋan n ekiye e le ba, aza a na a tsu maꞋa ili n azanariya n azurufa n atali ba. 30N ayin a na a lazai Ka̱shile ka ci cinukpa ta̱ n ili i nam pa ra̱ka̱, adama a na e yeve i na i a kuyaꞋan ba. Amma gogo na wi ta̱ a kudana yaba dem u ka̱sa̱kpa̱ a̱ma̱li a̱ ni u bono u tono yi.
31“U zuwa ta̱ ɗe kanna ka na u kuyaꞋanka aduniyan a nam pa afada uteku u na u gaꞋin. Vuma vu na u zagbai u kuyaꞋanka uma afada, u yotsongu tsu ta̱ vuma va a ayin a na u ɗengusa̱i ni a kasaun.”
32Ana a panai Bulusu u yaꞋin kadanshi ka vuza na a̱ ɗengusa̱i a kasaun, aza o yoku o zosoi, amma aza o yoku a danai, “Ci ta̱ a kuciga tsa pana kadanshi ka nam pa ka a kubana megeshe.” 33Ta kadanshi ka ko kotsoi nannai. 34Ɗa aza o yoku o tonoi ni, ali ɗa o okpoi aza o Kutoni. Ɗa Donisiya vuza na wi feu punu a̱ ka̱tsuma̱ ka azagbagbaꞋin a, n vuka vi yoku kula ku ni ku ɗa Damarisa, n aza o yoku o okpoi aza o Kutoni.
18Bulusu u banai a Korintiya
1Ɗaɗa Bulusu u ka̱sa̱kpa̱i Atina, ɗa u banai a Korintiya. 2Ta ɗe u gasai n vuza va Ayahuda vi yoku vu na e ci ɗeke Akila. Ta ɗe a matsai ni o Pontu, wu uta̱ ta̱ a Italiya babu megeshe n vuka vi ni Pirisila. O loko le ta̱ a Italiya adama a kadanshi ka Kaladiya Kaisa ka na u nekei o loko Ayahuda ra̱ka̱ o Roma.18:2 Roma likuci i gbayin i ɗa a̱ ubuta̱ u na Mogono Kaisa n uma a̱ ni o ci yongo. Likuci i Roma ta punu yi a iɗika i Italiya, amma punu a Uzuwakpani u Usavu a dana baci Roma ɗaɗa tsugono tsu Roma ra̱ka̱.3Bulusu u yongoi ɗa kpamu u yaꞋin ulinga n ele, adama a na ele feu ayaꞋin a̱ a̱pa̱m a ukpan a ɗa tsu na Bulusu wi.4Kanna ka Ashibi dem ta ɗe va kucina Bulusu a̱ kunu ka avasa, a kataci u ciya̱ u doku aza o Kutoni, Ayahuda n Aza̱ka̱yimbi.
5Ana Sila n Timoti a̱ ka̱sa̱kpa̱i Makidoniya ɗa a lazai a kubana a Korintiya u Bulusu. Amma ɗa Bulusu kanna n kayin u ka̱na̱i kudana uma kadanshi ka̱ Ka̱shile n u danai Ayahuda Arabali a Singai, a kudana le, “Kishi ka na yi a̱ kula̱nsa̱ va, a̱yi ɗa Yesu.” 6Amma ana Ayahuda† a iwankai ni, ali ɗa a shikai ni. Ɗaɗa Bulusu u ka̱pa̱tsa̱i kubuta̱ ku ntogu n ni,18:6 A ayin a nan lo, vuma u ka̱pa̱tsa̱ baci kubuta̱ ku ntogu u ni, a iwan ta̱ uma a nan lo a. ɗa u danai, “Mpasa n ɗa̱ m bono a kaci ka̱ ɗa̱, mpa ili i bura mu ba.18:6 “Mpasa n ɗa̱ mo kutono mu ba”, wi ta̱ a kudana, ili na baci i ciya̱i ɗa̱ na lo ka̱ ɗa̱ kaꞋa ili i bura mu ba. Ili i na i ɗikai gogo na, n kubono ta̱ wa Aza̱ka̱yimbi.”
7Ana nannai u kotsoi, ɗa u yongoi n Titiyu Yusutu, Za̱ka̱yimbi vu na wi o kutono Ka̱shile mayin. KpaꞋa ku ni kpamu ɗevu n kunu ka avasa. 8Kirisibu vuza vu kelime vu kunu ka avasa m kpaꞋa ku ni ra̱ka̱ e nekei a̱ɗu e le u Ka̱shile. Uma n a̱bunda̱i o Korintiya e nekei a̱ɗu e le u Ka̱shile, ali ɗa a yaꞋankai le kusumbu ka akucina.
9N kayin ko yoku, Vuzavaguɗu u yaꞋankai Bulusu kadanshi tsalatani, u danai, “Ka̱ta̱ vu pana wovon ba! Dansa! Paɗa bini ba. 10Adama a na mi ta̱ koɓolo n avu, babu vuza na u kusaꞋwa wu, adama a na uma n a̱bunda̱i a̱ likuci a nam pa uma a̱ va̱ a ɗa.” 11Ɗaɗa Bulusu u yongoi ɗe ali ka̱ya̱ n kagimi, o kuyotsongusu le kadanshi ka̱ Ka̱shile.
12Amma a ayin a na Galiya wo okpoi vuzagbayin vi iɗika i Akataya, Ayahuda o yoku a̱ ɗengusa̱i cisheꞋe m Bulusu, ali ɗa a̱ tuka̱i ni u vuzagbayin vi iɗika u yaꞋanka yi afada. 13A yaꞋin kadanshi ka̱ Bulusu, a danai, “Wi a kuzuwa uma a cikpa Ka̱shile n uye u na Wila̱ u tsu u danai ci yaꞋan ba.”
14Amma tsu na Bulusu u ka̱na̱i kuta̱ka̱ ka̱ci ka̱ ni ka, Galiya u kpatalai wa aza a na a̱ tuka̱i nu nsata adama a̱ Bulusu wa̱ ni, ɗa u danai, “Panai a̱ɗa̱ Ayahuda, kadanshi ka nam pa ili i gbani-gbani i ɗa ba. Ishi baci i gbani-gbani i ɗa u yaꞋin, u gaꞋan ta̱ m panaka ɗa̱. 15Amma an wo okpoi kanananai ku udani, n ula, n Wila̱ u Musa u ɗa̱ kpamu, unai kaꞋa uteku u ɗa̱. Mpa n kuyaꞋan afada adama a ka nan lo ba.” 16Ɗaɗa u lokoi le punu a̱ kunu ka afada ku ni. 17Ra̱ka̱ vi le a̱ ka̱na̱i Sasatsani vuza vu kelime vu kunu ka avasa ka, ɗa a lapai ni e kelime ka̱ kunu ka afada ka lo. Amma Galiya u keɓece ba.
Bulusu u bonoi a Antakiya
18Bulusu u yongoi a Korintiya kenu, ɗa u ka̱sa̱kpa̱i aza o Kutoni, ɗa u uwai a kpantsu sai uɓon u Siriya. U ɗikai Pirisila n Akila. (Ayin o yoku ɗe a̱ likuci i Seneriya, Bulusu u gbonduwo ta̱ kaci ka̱ ni tsu Wila̱ wa Ayahuda, adama a na u yaꞋan ta̱ uzuwakpani n Ka̱shile.) 19Ɗa a yawai a̱ ubuta̱ u na antsu a ci shamgba a Afisu. Bulusu u yongoi megeshe kenu, ɗa u ka̱sa̱kpa̱i lo Akila m Pirisila. Amma a ayin a na wi ɗe, u banai a̱ kunu ka avasa a kuyaꞋan kanananai n Ayahuda. 20O folonoi ni u yaꞋan megeshe n ele, amma u iwain. 21Ɗa u lazai n u danai, “Mi ta̱ o kubono kanna ko yoku, Ka̱shile ka zuwa baci.” Ɗa u uwai a kpantsu u ka̱sa̱kpa̱i Afisu.
22Ubuta̱ u na u doki u shamgbai u ɗaɗa Kasariya, ɗa u lyaꞋi kelime u banai we enei aza o Kutoni a Urishelima, ɗa u yevei u bonoi a Antakiya. 23Ana u yongoi kpamu kenu a Antakiya, ɗa Bulusu u bonoi a uɓon u Galatiya n Firijiya, n we enei aza o Kutoni ra̱ka̱. U yaꞋankai le kadanshi ko odoki a̱ ciya̱ a gbama a̱ ubuta̱ u Ka̱shile.
A yaꞋankai Apolosu kadanshi
24A ayin o yoku lo, vuza kula Apolosu u yawai kuda̱sa̱ngu a Afisu a̱yi feu Kayahuda kaꞋa. Vuza va wi ta̱ n uyevi u kadanshi mayin, u yeve ta̱ kadanshi ka̱ Wila̱ u Ka̱shile kpamu ka̱u. A matsa yi ta̱ Isakandariya. 25A piꞋisaka yi ta̱ uye u Vuzagbayin, ɗa u yaꞋin kpamu kadanshi n uma derere adama e Yesu. Amma n nannai dem, ukuna u Yahaya vu kusumbu va akucina ɗa u yevei koci. 26Ana Pirisila n Akila a panakai ni a kudansa ukuna u Ka̱shile n utsura a̱ kunu ka avasa, ɗa a bankai ni a kpaꞋa ku le, o doku o dokushi ni ukuna wu uye u Ka̱shile mayin.
27Apolosu u yongo ta̱ e kusheshe uteku u na u kubana a Akataya, ɗa ta na aza o Kutoni a Afisu o doku a cigai ni n kaꞋa. A ɗanakai aza o Kutoni a Akataya, a danai le a raba yi u yawa baci. Ana u yawai ɗe, ɗa u ka̱na̱i kuɓa̱nka̱ aza a na e nekei a̱ɗu e le u Vuzavaguɗu adama a kasingai ka̱ Ka̱shile. 28N utsura u kanananai u ni ɗa u lyaꞋi Ayahuda a e keteshe n u gbaɓai n kadanshi ka̱ Ka̱shile ka̱ta̱ u yotsongu le mayun Kishi ka na i a̱ kula̱nsa̱ va, a̱yi ɗa Yesu.
19Bulusu u yawai a Afisu
1Ayin a na Apolosu wi ishi o Korintiya, Bulusu u walai n uɓon wu nsasan sai ta na a Afisu a̱ ubuta̱ u na u cinai aza o Kutoni ku Vuzagbayin o yoku. 2We ecei le, “Yi isa ta̱ Ayinviki a̱ Ka̱shile a ayin a na i nekei a̱ɗu n Yesu?”
A̱ ushuki, “A̱Ꞌa̱. Ci yeve ili i na vi ciya̱i ba. Tsu saꞋwa kupana a na ili yi lo i na e ci ɗeke Ayinviki a̱ Ka̱shile ba.”
3We ecei le, “To, kusumbu ka akucina ke ne ku ɗai i yaꞋin?”
Ɗa ta na a̱ ushuki, “Kusumbu ka akucina ku Yahaya.”
4Bulusu u danai, “Kusumbu ka akucina ku Yahaya adama a na ku yotsongu mali ma̱ kuka̱sa̱kpa̱ kuyaꞋan ku unushi ka̱ta̱ o bono u Ka̱shile. Yahaya n ka̱ci ka̱ ni u dana ta̱ uma e neke a̱ɗu n vuza yoku wi ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱. N dana ɗa̱, Yesu ɗa vuza na Yahaya va u danai wi ta̱ lo a̱ kuta̱wa̱ va.”
5Ana o kotsoi kupana nannai, ɗa a yaꞋankai le kusumbu ka akucina n kula ku Vuzagbayin Yesu. 6Ana Bulusu u zuwakai le ekiye, ɗa Ayinviki a̱ Ka̱shile a̱ cipa̱i we ele, ɗa a dansai n elentsu o yoku n e nekei uma akaka a̱ Ka̱shile. 7Uma a ra̱ka̱ ele ɗa ali kupa n aza e re.
8Ɗaɗa Bulusu u banai a̱ kunu ka avasa, ɗa u danai uma kadanshi ka̱ Ka̱shile babu wovon, ali wotoi u tatsu. Ɗa u ka̱na̱i kudana le ukuna o tsugono tsu Ka̱shile adama a na u sabaꞋa le a̱ɗu. 9Amma aza o yoku a iwain kadanshi ka̱ ni, ɗa a dansai ili i wuya n a̱bunda̱i adama a uye u Vuzagbayin. Ɗa ta na Bulusu u ka̱sa̱kpa̱i kunu ka avasa ka koɓolo n uma a na e nekei a̱ɗu e le. Ɗaɗa u ka̱na̱i kudana uma kadanshi ka̱ Ka̱shile ayin tutu a̱ ubuta̱ u kuyotsongusu u vuza vu kula Tirana. 10Nannai u lyaꞋi kelime ali a kubana a̱ya̱ e re, adama a uma a na i uɓon u Asiya. Ayahuda n Aza̱ka̱yimbi dem a panai akaka a Vuzagbayin.
Muku n Siva
11Ka̱shile ke nekei Bulusu utsura u yaꞋan ili i mereve i na i laꞋa ili i mereve i na a kiwanai. 12Na lo va ɗaɗa ali uma a ci ɗika ta̱ kakashi ka na u tsu uraka mele, n kalaba ka na wi n kaꞋa a ikyamba i ni. A zuwakai a ɗa aza a̱ mɓa̱la̱ ɗa ta na o potsoi, ali wunla̱i u gbani-gbani u na i n u ɗa u ka̱sa̱kpa̱i le. 13Ayahuda o yoku a na i a̱ kuka̱ra̱Ꞌa̱ n o lokoi wunla̱i u gbani-gbani, ali o kondoi kpamu kuyaꞋan ulinga n kula ku Yesu Kishi. Nahannai ɗa a tsu dana, “N loko wu ta̱ n utsura u kula ku Yesu, ku na Bulusu u ci yaꞋanka kadanshi ka̱ Ka̱shile, uta̱ punu!”
14Ganu vu gbayin vi yoku, kula ku ni ku ɗa Siva wi ta̱ n olobo e cindere a na a yaꞋin nannai. 15Amma ana o kondokoi vuza na wi n wunla̱i u gbani-gbani† o kutono yi, ɗa wunla̱i u gbani-gbani wu ushuki, “N yeve ta̱ Yesu mayin, n yeve ta̱ kpamu Bulusu. Amma a̱ɗa̱ ɗa anan ya?” 16Ɗaɗa u kumbai le, ɗa ta na u shida̱i le n vishili, ɗa a sumai a kpaꞋa ka, ɗa u lyaꞋi le utsura. Ntogu dem n karai, ali ɗa o okpoi oshomboɗi, o doku a̱ ciya̱i usa̱n kpamu.
17Arabali a ukuna u na u yaꞋin a̱ ka̱ra̱Ꞌi ukambu wa Afisu ra̱ka̱. Ayahuda n Aza̱ka̱yimbi dem a panai kaꞋa. Ɗa wovon u ɗenga̱i punu a̱ likuci ya n a̱bunda̱i, ɗa a cikpai kula ku Vuzagbayin Yesu ka̱u. 18Uma n a̱bunda̱i a na e nekei a̱ɗu n Yesu a̱ shika̱i unushi u le n a danai ili i na ishi a kuyaꞋansa. 19Uma n a̱bunda̱i a na ishi n atagarda a̱ a̱guma̱ n iyanshi o ɓolongi a ɗa ra̱ka̱ ɗa o songi a akina e keteshe. Atagarda a na a ci yaꞋanka iyanshi ya, ikebe i le i yawa ta̱ ikebe yu ulinga i ayin a̱kpa̱n amangerenkupa (50,000).19:19 La̱na̱ a kaci ku udani “Ikebe”, punu ɗe ka̱ta̱ vu la̱na̱ “Darakama” a̱ Ubuta̱ wi ili i Kuyeve.20Ɗaɗa akaka a Vuzagbayin a̱ ka̱ra̱Ꞌi a̱ ubuta̱ kakau n a uwai kpamu a̱ a̱ɗu a uma n utsura.
Vishili vu ka̱bunda̱i a Afisu
21Ɗaɗa Bulusu u sheshei u bana a Makidoniya n Akataya kafu u bono a Urishelima. U danai, “Nannai u laza baci, ka̱ta̱ m bana o Roma.” 22U suki a̱ɓa̱nki a̱ ni e re, Timoti n Arasata kelime a kubana a Makidoniya, a̱yi tamkpamu wo okpoi biꞋi ali megeshe a uɓon u Asiya.
23Amma ɗevu n ayin a nan lo a, a yaꞋankai aza o kutono a Uye u Vuzagbayin a Afisu atakaci n a̱bunda̱i. 24A̱ gita̱i n Dimitiriya kayaꞋin ka azurufa vuza na u ci yaꞋanka nva̱li n ka̱ma̱li ka vuka ka na e ci ɗeke Aritima19:24 Aritima kula ku ka̱ma̱li ka vuka kaꞋa ka na uma n a̱bunda̱i a uɓon u Asiya o yongoi o kutono. ubuta̱ wa avasa. A yaꞋan baci ili i nam pa, a ci lyaꞋa ta̱ kuden n a̱bunda̱i. 25U ɗekei ayaꞋin a ra̱ka̱ koɓolo n aza o yoku a na i n ulinga u yotsoi u le, ɗa u yaꞋankai le kadanshi tsu nam pa, u danai, “Aza a̱ va̱, i yeve ta̱ ci ci ciya̱ ta̱ ikebe n a̱bunda̱i adama a ulinga u tsu. 26Uteku u na ye enei ɗa kpamu i panai, vuma vu nam pa a̱yi Bulusu uteku u na wi a̱ kula̱nga̱sa̱ a̱ɗu a uma. U yaꞋan ta̱ nannai a Afisu kpamu a uɓon wa Asiya ra̱ka̱. U dana ta̱ uma n a̱bunda̱i, a̱ma̱li a na ci ci yaꞋan n ekiye a̱ tsu a̱ma̱li a mayun a ɗa ba. 27Uma n a̱bunda̱i o kuyongo ta̱ o kugoyo ulinga u tsu. Kutoni ku ka̱ma̱li ku nam pa ta punu ku gita̱i na Afisu endeꞋen ba, amma ali a iɗika dem. Uma i ta̱ a̱ kuka̱sa̱kpa̱ kuneke yi tsugbayin, ka̱ta̱ a cinukpa n a̱yi.”
28Ana a panai nannai, ɗa a tasai a̱ɗu ka̱u, ɗa a̱ ka̱na̱i kacaꞋa, “Tsugbayin a kubana a̱ ka̱ma̱li Aritima va aza a Afisu!” 29Ka̱bunda̱i ka uma ka̱ ka̱na̱i kuɓolongu, gogo va lo ɗa likuci ya i shanai n kavama. Yaba dem u sumai a kubana a̱ ubuta̱ u koɓolo o kurono Gayu n Arisataka, aza a nwalu m Bulusu a na a̱ uta̱i a Makidoniya. 30Bulusu u cigai kuꞋuwa, adama a na u yaꞋan kadanshi, amma aza o Kutoni a̱ ka̱sa̱kpa̱ yi ba. 31AzagbagbaꞋin o yoku a uɓon u nan lo, a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ Bulusu, ele feu a̱ suki n akaka a kubana wa̱ ni o kufolono yi ka̱ta̱ u yaꞋan majari n wuma u ni u uwa a̱ ubuta̱ wo oɓolo wa ba.
32Uma ra̱ka̱ a ka̱na̱i kacaꞋa punu asuvu a: vuza yoku ili i nam pa, vuza yoku i yoku kpamu. Ili ra̱ka̱ ɗa i shimburungi. Mayun, uma n a̱bunda̱i a fuɗa e yeve ili i na i bankai le ba. 33Ayahuda o yoku a zagba ta̱ Isakandari, vuza na u kuneke le kadanshi adama a na u dana le ili i na i zuwai. U yaꞋankai uma kukiye a paɗa bini, ɗa u yaꞋin kadanshi ka na ka̱ kuɓa̱nka̱ aza a̱ ni. 34Ana a̱ ta̱wa̱i a zuwakai a̱yi Kayahuda kaꞋa, ɗa a̱ ka̱na̱i kacaꞋa ali iyum i re, “Vuzagbayin Aritima va Afisu! Vuzagbayin a̱yi ɗa Aritima va Afisu!”
35Sai ana u geshei, kafu kaɗani ka̱ likuci ka zuwai le a paɗa bini, adama a na u yaꞋan kadanshi, u danai, “Uma a Afisu, yaba dem u yeve ta̱ an Afisu ɗa wi a kinda a̱Ꞌisa̱ a gbayin a Aritima vuza na iyotsonoi i ni yu uta̱i gaɗi i ta̱wa̱i a̱ tsu. 36Ana ili ya Aritima i nam pa yi ili i kanananai ba, ka̱ta̱ i takacika ba, ko yi ɗa̱i u danai. Ka̱ta̱ i yaꞋan ili babu kusheshe ba. 37I tuka̱ ta̱ uma a nam pa na, amma o boko ili punu a̱ a̱Ꞌisa̱ ba. A yaꞋan Kpamu kadanshi ki ishikushi ku ukuna u ka̱ma̱li ka ba. 38Dimitiriya n aza a̱ ni i baci n kadanshi, ubuta̱ wa afada wi ta̱ lo ulinga, eyevafada i ta̱ a kuyaꞋan ulinga u le. Ka̱sa̱kpa̱ le a bana ɗe. 39Kadanshi ko yoku ki baci lo, i ta̱ a kulapula kaꞋa a̱ ubuta̱ wa aza e kusheshe. 40Me ene ta̱ ci ta̱ a kuꞋuwa a̱ ka̱tsuma̱ ka atakaci adama a ukuna u vishili, tsugbayin tsu Roma tsu ta̱wa̱ baci babu uye u kuta̱ a kadanshi ka.” 41Ɗaɗa u danai le a wala, ɗa a lazai.
20Bulusu u ka̱ra̱Ꞌi Makidoniya
1Ana ukuna u vishili u nam pa u kotsoi, ɗa Bulusu u ɗekei aza o Kutoni, ɗa u yaꞋankai le odoki. Ɗa u danai le, “Sai ayin e re,” ɗa u lazai a kubana a Makidoniya. 2Ɗa u tonoi n u kondosoi ubuta̱ wa aza o Kutoni a̱ likuci dem, n u yaꞋankai le odoki. Ɗa u yevei u yawai a iɗika ya aza e Helene.† 3Ɗa u yaꞋin ɗe wotoi u tatsu. Ayahuda a na i ɗe, ɗa e sheshekei ni ili i gbani-gbani. Wi ishi a kuciga kubana Siriya, amma ana u panai ili i nam pa, ɗa u kucikpai u tonoi m Makidoniya. 4Ɗa uma e cindere o soki ni. Ele ɗa Supata maku ma Puros vuza vi Biriya, koɓolo n Arisataka n Sakunda aza a Tosolonika, n Gayu vuza va aza a Daraba, koɓolo kpamu n Timoti, n Tikiku n Tarafima aza o uɓon u Asiya. 5Bulusu n uma a nam pa ele ɗa kelime ka̱ tsu, a vanai tsu a Taruwasa. 6Amma a̱tsu tamkpamu tsu uwai a kpantsu ɗe a̱ likuci i Filibi, ayin a na o kotsoi Ka̱ɗiva̱ ko Burodi vu Moloko. Ɗa ci yaꞋin nwalu m kpantsu ali ayin a tawun, ɗa ci yawai a̱ likuci i Taruwasa, a̱ ubuta̱ u na ci cinai Bulusu n uma a na a buwai. Ci shamgbai ali ayin e cindere.
A̱ ɗengusa̱i Afitiku n wuma
7Kanna ka Aladi, tsu ɓolongi adama a na ci lyaꞋa ilikulyaꞋa. Bulusu u yongo ta̱ a kuyaꞋan kadanshi ali kayin ke pecei, adama a na u sheshe ta̱ kuka̱sa̱kpa̱ le n usana. 8I ta̱ nu nkuni n a̱bunda̱i a̱ kunu ku gaɗi ku na i oɓolo a. 9Kolobo ko yoku kula ku ni ku ɗa Afitiku u da̱sa̱ngi a katusu, ɗa alavu a ɗikai ni ayin a na Bulusu wi a kadanshi n a̱bunda̱i. Ɗa kolobo ka ka̱ fa̱ta̱tsa̱i a katusu ka, ɗa u yikpa̱i. KpaꞋa ka ta na ki ta̱ n ukumbi ali kutatsu. Ana a ɗikai ni, ɗa a̱ la̱na̱ ni, ɗa e enei u kuwa̱ ta̱.
10Ɗa Bulusu u cipa̱i a iɗika, ɗa u ka̱lika̱i, ɗa wo oɓongi ni, ɗa u danai, “Ka̱ta̱ i na̱mgba̱ ka̱tsuma̱ ba, wi ta̱ n wuma.” 11Ɗa Bulusu u kumbai a̱ kunu ku gaɗi ka, ɗa ci lyaꞋi ilikulyaꞋa ya koɓolo n a̱yi. Ɗa u ka̱na̱i kuyaꞋanka le kadanshi ali ɗa kayin ka asai, ɗa u yevei u ka̱sa̱kpa̱i le. 12Ana Bulusu wi a kulyaꞋa kelime n kadanshi, ɗa a bankai kolobo ka n wuma a kpaꞋa, ra̱ka̱ vi le m ma̱za̱nga̱.
Bulusu u ɗekei aza a Afisu
13Ɗa Bulusu u walai n iɗika a kubana a̱ likuci ya Asusu. A̱tsu kpamu tsu uwai a kpantsu a kubana ɗe e kelime ka̱ ni. Bulusu u sheshei a na wa uwa ɗe n a̱tsu. 14Ana u yawai u cinai tsu ɗe, ɗa u uwai a kpantsu ku tsu a kubana a̱ likuci i Mitilini. 15Kayin ka asai, ɗa ci yawai a̱ ubuta̱ ɗevu n kotogu ko Kiyo. Ana kayin ka asai kpamu, ɗa tsu lazai a kubana kotogu ka Samasu. Kanna ka̱ na̱shi, ɗa tsu lazai a kubana a Militasu. 16(Bulusu ta na u sheshe kushamgba a Afisu ba, adama a na u ciga ta̱ kukatsukpa a uɓon u Asiya. Wi ta̱ o moloko u yawa a Urishelima kafu Ka̱ɗiva̱ ka Kanna ka Amangerenkupa† ka yawa.)
17A̱tsu ɗe Militasu, ɗa u yaꞋankai akaka a kubana a̱ ubuta̱ wu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ n aza o Kutoni a Afisu. U danai le a gasa ɗe a̱ ubuta̱ u na wi va. 18Ana a yawai, ɗa u danai le, “I yeve ta̱ uteku u na n yaꞋin n ayin a na n gita̱i kuda̱sa̱ngu wa̱ ɗa̱ a Asiya. 19Mpa n yaꞋan ulinga u Ka̱shile nu n ka̱ga̱i ba, ali m ma̱shi. Mpa n reme ta̱ ka̱ɗu n atakaci n ili gbani-gbani i na Ayahuda a yaꞋankai mu. 20Mayun mpa ta na n ka̱sa̱kpa̱ kudana ɗa̱ kadanshi ka̱ Ka̱shile e keteshe ba, ali n tonoi ɗa̱ iꞋuwa iꞋuwa n kadanshi ka nam pa. 21N dana ɗa̱ ta̱ a̱ɗa̱ Ayahuda n Aza̱ka̱yimbi, i ka̱sa̱kpa̱ ulinga u gbani-gbani i bono i tono Ka̱shile, n i nekei a̱ɗu a̱ ɗa̱ u Vuzagbayin vu tsu Yesu.
22“Gogo na Ayinviki a̱ Ka̱shile† a̱ ta̱wa̱ ta̱ wa̱ va̱ a danai mu m bana a Urishelima, amma n yeve ili i na i kuyaꞋan mu ɗe ba. 23Amma a̱ likuci dem, Ayinviki a̱ Ka̱shile a dana mu ta̱, i ta̱ a̱ kuka̱na̱ mu ali ugbashi, mi ta̱ kpamu o kusoꞋo atakaci a gbani-gbani n a̱bunda̱i. 24Amma mpa m bonoko wuma u va̱ ili i yoku ba, amma ulinga u na Vuzagbayin Yesu u zagbai mu n yaꞋan u ɗa mi a kuciga ma shatangu. Ɗaɗa n dana uma kadanshi ka kasingai ka̱ Ka̱shile n ucigi u ni.
25“N yaꞋankai ɗa̱ kadanshi ko tsugono tsu Ka̱shile e mere ma̱ ɗa̱ a̱ likuci kakau, gogo na, a̱ɗa̱ dem yo kudoku ye kene mu ba. 26Adama a nannai mpa m buwa n unushi a kubana wa̱ ɗa̱ ba. Vuza dem u kutaɗaka mu ba, a ayin a na Ka̱shile ka kuyaꞋanka yi afada. 27N dana ɗa̱ ta̱ ɗe ili i na Ka̱shile ka cigai i yeve ra̱ka̱, babu ili i te i na n sokongi ɗa̱.
28“Gogo na, mi ta̱ o kufolono ɗa̱ i la̱na̱ wuma u ɗa̱, i laꞋatangu ushiga u kpaꞋa ku Ka̱shile ba, u na Ayinviki a̱ Ka̱shile e nekei ɗa̱ yo okpo n tsugbayin, adama a na u tsula le ta̱ nu mpasa m maku ma̱ ni. 29N yeve ta̱ ayin a na baci n ka̱sa̱kpa̱i ɗa̱, nlum ma aꞋuwa mi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ wa̱ ɗa̱. I ta̱ ana nnama ka̱ta̱ a gala ushiga u Ka̱shile a una gbani. 30A̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ aza o yoku i ta̱ a kusabaꞋa uye u mayun, ka̱ta̱ a̱ ciya̱ aza a na o kutono le o bono ka̱ca̱pa̱. 31Yongoi ufoɓushi, ka̱ta̱ i ciɓa a̱ya̱ a tatsu a na mpa n yaꞋin n a̱ɗa̱. Kanna n kayin mpa a kukushe ukuna u ɗa̱, ali m ma̱shi.
32“Gogo na, n ka̱sa̱kpa̱ ɗa̱ ta̱ e ekiye a̱ Ka̱shile. Ciɓai kadanshi ka kasingai ka̱ Ka̱shile! Kadanshi ka nam pa ki ta̱ a̱ kuɓa̱nka̱ ɗa̱, ki ta̱ kpamu e kuneke ɗa̱ ili i na yi a kuvana yo okpo i ɗa̱ adama a na a̱ɗa̱ aza a̱ Ka̱shile a ɗa. 33N ci yaꞋan a̱shi a wuya n kuminya ku vuza, ko ikebe i vuza ba. 34I yeve ta̱ ayin a na mi n a̱ɗa̱ n yaꞋan ta̱ ulinga n ekiye a̱ va̱, adama a na m ɓa̱na̱ ka̱ci ka̱ va̱ n aza o yoku. 35N yaꞋanka ɗa̱ ta̱ nannai an agisana i yaꞋan ulinga ka̱u, adama a na i ɓa̱nka̱ aza a unambi. Ka̱ta̱ i ciɓa n kadanshi ka na Vuzagbayin Yesu u danai, ‘U laꞋa ta̱ vi neke vuza ili, an va kisa.’ ”
36Ana u kotsoi kudana le nannai, ɗa u kuɗa̱ngi u yaꞋin kavasa n ele. 37Ɗa ra̱ka̱ vi le o ɓosoi m ma̱shi, ɗa a̱ gita̱i koɓongu yi. 38Ɗa a̱ɗu e le a̱ na̱mgba̱i n kadanshi ka na u yaꞋankai le va, adama a na u dana le ta̱ o kudoku e kene yi ba. Ɗa o soki ni ali u uwai a kpantsu.
21Nwalu m Bulusu a kubana a Urishelima
1Ana tsu ka̱sa̱kpa̱i nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma a Afisu, ɗa tsu uwai a kpantsu a kubana o kotogu ko Kosu mejege. Ana kayin ka asai, ɗa ci yawai Rodusu, ɗa tsu banai kpamu a Patara. 2Ɗa ci ciya̱i kpantsu ku na ka kubanka tsu a iɗika i Finisiya, ɗa tsu uwai ku ɗa tsu ka̱na̱i nwalu. 3Ana ce enei kotogu ka̱ Kuburu, ɗa tsu ka̱sa̱kpa̱i kaꞋa a̱ ugula̱, ɗa ci yawai a̱ likuci i Taya vi Siriya. A Taya ta lo a̱ cipa̱ka̱i n ucanuku u kpantsu. 4Ana tsu uwai a̱ likuci ya, ɗa ci cinai aza o Kutoni ɗe. Ɗa ci shamgbai a kpaꞋa ku le ali ayin e cindere. Ɗa Ayinviki a̱ Ka̱shile a̱ cipa̱i we le ɗa a danai Bulusu ka̱ta̱ u bana a Urishelima va ba. 5Amma ana ayin e cindere a lazai, ɗa tsu ka̱na̱i kpamu uye koɓolo n ali dem n a̱ma̱ci e le m muku n le, ɗa o soki tsu ali a̱ ka̱kina̱ ka mala. Ɗa tsu kuɗa̱ngi lo a kayala, ɗa ci yaꞋin kavasa. 6Ɗa a danai tsu, “Sai ayin e re,” ɗa tsu uwai a kpantsu. Ɗa ele tamkpamu a lazai o kubono a kpaꞋa.
7Ana tsu ka̱sa̱kpa̱i Taya, ɗa ci yawai Talamaya, ɗa ci kya̱sa̱na̱i n aza o Kutoni, ali ɗa ci shamgbai lo kanna ke te. 8Ana kayin ka asai, ɗa ci yawai a Kasariya, ɗa ci shamgbai u Filibu, vuza na u tsu dana uma kadanshi ka̱ Ka̱shile ka singai. A̱yi wi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ka aza e cindere,21:8 “Aza e cindere” a nam pa i ta̱ a kadanshi ka uma e cindere a na a zagbai adama a na a̱ ɓa̱nka̱ e peceke agapa ilikulyaꞋa. Azu. 6:1-7. aza a na a̱ ɓa̱nka̱i azusuki. 9Wi ta̱ ni nkere n na̱shi, aza a na ka̱ta̱ e yevei mavali ba. A tsu dansa ta̱ akaka a̱ Ka̱shile. 10Ana ci yawai ɗe, ci yaꞋin ɗe ayin e re, keneki ko yoku kula ku ni ku ɗa Agaba wu uta̱ ta̱ ta na a Yahuda. 11Ana u ta̱wa̱i wa̱ tsu, ɗa u ɗikai kaɗambura ka̱ Bulusu, ɗa u shiyai ka̱ci ka̱ ni ene n ekiye n kaꞋa. Ɗa u danai ili i na Ayinviki a̱ Ka̱shile a danai ni i ɗa na, “Ta Ayahuda a Urishelima a kushiya vuza vu kaɗambura vu nan lo nannai, ka̱ta̱ o bonoko yi o Roma.”
12Ana Agaba u dansai u kotsoi, ɗa a̱tsu n aza o Kutoni a̱ likuci i nan lo, tsu folonoi Bulusu ka̱ta̱ u bana a Urishelima ba. 13Ɗa Bulusu wu ushuki, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa yi a̱ ma̱shi? Yi ta̱ a̱ kula̱nga̱sa̱ mu ka̱ɗu. I yeve ta̱ mi ta̱ ufoɓushi adama a ugbashi a̱ Urishelima. Mi ta̱ kpamu a kufuɗa ma̱ kuwa̱, adama a kula ku Yesu Kishi.” 14Ana ce enei tsa kufuɗa tsa ka̱na̱sa̱ yi ba, ɗa tsu danai, “Ka̱sa̱kpa̱ Ka̱shile ka yaꞋan ili i na u cigai.”
15Ci geshe ba, ɗa tsu lazai a kubana a Urishelima. 16Aza o Kutoni o yoku a uɓon u Kasariya, ɗa o soki tsu a kpaꞋa ku Nnasan. A̱yi vuza va aza a̱ Kuburu ɗa vuza vu Kutoni n ayin a ɗe.
Bulusu u yawai a Urishelima
17Ana ci yawai a Urishelima, ɗa aza o Kutoni a rabasai tsu m ma̱za̱nga̱. 18Ana kayin ka asai, ɗa Bulusu u banai n a̱tsu adama a na we ene Yakubu, nu nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ i ta̱ na lo a̱ ubuta̱ u te ra̱ka̱. 19Bulusu u kya̱sa̱i le, ɗa u danai le tsu na Ka̱shile ka yaꞋin ulinga u ni n a̱yi a̱ ubuta̱ wa Aza̱ka̱yimbi.
20Ɗa uma ra̱ka̱, aza a na a panai ili i nan lo dem, ɗa a cikpai Ka̱shile. Ɗa a danai Bulusu, “Vuza tsu, ve ene ta̱ Ayahuda ali a̱kpa̱n n a̱bunda̱i (kulaza 2,000) o okpoi aza o kutono Ka̱shile. A ci ciga ta̱ kpamu kutono Wila̱ u Musa. 21Amma aza o yoku a dana ta̱ vi yaꞋan ta̱ kuyotsongusu wa aza a Israila a na i o kuyongo n Aza̱ka̱yimbi, ka̱ta̱ a iwan Wila̱ u nam pa. Vu dana le ta̱ kpamu ka̱ta̱ a kiɗa muku n le avaja, ko o tono agadu e le ba.
22“Nini ɗai tsa kuyaꞋan a pana baci arabali vi ta̱ na? 23YaꞋan ili i na tsa kudana wu vi yaꞋanka tsu. Ci ta̱ n uma a̱ na̱shi a na a yaꞋin akucina n Ka̱shile. 24Ɓolongu ekiye n uma a nam pa. Vu foɓuso ka̱ci ka̱ nu adama a̱ ka̱ɗiva̱ ka kutakpa nshinda̱ adama a akucina a. Vu tsupa adama o kugbonduwo aci e le. Ɗaɗa uma e kuyeve kadanshi ka na a yaꞋin adama a̱ nu aꞋuwa a ɗa. I ta̱ e kuyeve a na vi ta̱ o kutono Wila̱ u Musa. 25A ayin a na a lazai, tsu dana ta̱ Aza̱ka̱yimbi ili i na a kuyaꞋan. Tsu dana le ta̱ ka̱ta̱ a takuma ili i na a kiɗakai ka̱ma̱li ba, ka̱ta̱ kpamu a takuma agifa ba, a takuma kpamu ili i na a̱ pinda̱ra̱i kuɗeku ku ni ɗa i kuwa̱i ba. Tsu dana le ta̱ kpamu a̱ ka̱sa̱kpa̱ kuyaꞋan tsugbani.”
26Ɗa Bulusu wu ushuki n ufolu u le. Ana kayin ka asai, ɗa u banai u yaꞋin ka̱ɗiva̱ ka kutakpa nshinda̱ n uma a ɗa u banai a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin. Ɗa u salai kanna ka na o kukotso ili ya akucina i na i a kuyaꞋan adama a na yaba dem a kanna ka nan lo a yaꞋanka yi alyuka.†
A̱ ka̱na̱i Bulusu a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin
27Ana ayin a̱ ka̱ɗiva̱ ka a̱ ka̱na̱i kulaza, Ayahuda o yoku a na a̱ uta̱i a uɓon wa Asiya e enei Bulusu a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin, ɗa a̱ ciya̱i uma n a̱bunda̱i a̱ ka̱na̱ kushika Bulusu. 28Ɗa a̱ ka̱na̱i kacaꞋa, “A̱ja̱Ꞌa̱ a̱ tsu, ɓa̱nka̱i tsu! Vuma vu nam pa u ci yongo ta̱ a kubansa a̱ ubuta̱ kakau n u la̱nga̱sa̱i uma a̱ ubuta̱ u Wila̱ u tsu u na e nekei Musa, koɓolo n A̱Ꞌisa̱ a Gbayin. Ali u tuka̱ ta̱ n ili i wono a̱ A̱Ꞌisa̱ ana u uwakai n Aza̱ka̱yimbi punu.” 29A ayin a na a lazai a saꞋwa ta̱ kene Bulusu n vuza va aza a Afisu vu na e ci ɗeke Tarafima a̱ likuci ya, a danai Bulusu u uka yi ta̱ a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin a.
30Ali aza a̱ likuci a a cigai kuɗengusa̱ vishili, ɗa uma a a̱ gita̱i kuyaꞋan wupa. Ɗa a̱ ka̱na̱i Bulusu, ɗa o ronoi ni pulai va̱ A̱Ꞌisa̱. Gogo lo, ɗa a̱ ɓa̱ya̱ngi utsutsu wa̱ A̱Ꞌisa̱ wa. 31Uma a a ciga ta̱ kuna Bulusu, ana kovonshi† vo osoji vu Roma21:31 Kovonshi vo osoji vu Roma u tonoi n osoji ka̱kpa̱n ke te (1,000). u panai uma a Urishelima dem i ta̱ a kuciga a̱ shilika̱. 32Ɗa u yaꞋin gogoꞋo, ɗa u sumai ɗa u banai u la̱nsa̱i osoji n anan jagaba e le, ɗa a banai a̱ ubuta̱ u na uma a a shanai. Ana aza a̱ vishili e enei kovonshi n osoji a̱ ni, ɗa a̱ ka̱sa̱kpa̱i kulapa Bulusu.
33Ɗa kovonshi va u zuwai osoji a̱ ka̱na̱i Bulusu, ɗa a shiyai ni n ikani i re. Ɗa u yevei we ecei uma a ko a̱yi ɗa ya, n yi ɗa̱i kpamu u yaꞋin. 34Ɗa uma o yoku o orukpoi ili i yoku kau. Aza a na a buwai kpamu o orukpoi ili i yoku kpamu kau. I ta̱ kpamu o yoroli n a̱bunda̱i, ali kovonshi va u pana ili i na i a kudansa ba. Ɗa u danai osoji a a ɗika Bulusu va a kubana a̱ kunu ko osoji. 35Ana a yawai a idasakpatsu, ɗa uma a o doku ɗa a yaꞋin wupa n a̱bunda̱i, ali a cigai kulapa Bulusu. Ɗa osoji a ɗikai ni a avangatsu e le, ta lo a kuna yi. 36Ɗa koɓolo ka uma ka ka̱ ka̱na̱i kutono le n a danai, “Unai ni, unai ni!”
Bulusu wu ushuki ka̱bunda̱i ka uma ka
37Ana osoji a ɗikai Bulusu va a kubana asuvu, ɗa u danai kovonshi va, “N yaꞋan kadanshi kenu?”
Kovonshi va u yaꞋin mereve, ɗa we ecei ni, “Vu tsu dansa ta̱ Cihelene? 38Avu vuza va aza a Masar ɗa, vuma vu na u ɗengusa̱i vishili ayin o yoku, avu ɗa vuzagbayin va aza a̱ vishili n a̱bunda̱i, ali a̱kpa̱n a̱ na̱shi (4,000) ɗaɗa vi ɗikai le a kubana a kakamba ka ba?”
39Ɗa Bulusu wu ushuki “A̱Ꞌa̱, mpa Kayahuda kaꞋa, ta ɗe likuci i va̱ yi Tarusu, likuci i gbayin a Silisiya. Mi ta̱ ufolu u nu, mi ta̱ a kuciga ma yaꞋan kadanshi n koɓolo ka uma ka.” 40Ɗa kovonshi va u danai ni u yaꞋan kadanshi. Ɗa Bulusu u ɗenga̱i kashani, ɗa u yaꞋankai uma a n kukiye, ɗa uma a a paɗai bini, ɗa u yaꞋankai le kadanshi n Ciyahuda.
221Bulusu u yaꞋin kadanshi u danai, “Aza a̱ va̱ n isheku i va̱ dem, panakai mu n dansa n ka̱ci ka̱ va̱.” 2Ana ka̱bunda̱i ka uma ka panai Bulusu u yaꞋankai le kadanshi n Ciyahuda,22:2 Uma a Urishelima a tsu dansa ta̱ n Ciyahuda. A yaꞋin mereve ana a panai Bulusu a kudansa n kelentsu ke le. ɗa a̱ da̱sa̱ngi shiriri.
3Ɗaɗa Bulusu u danai, “Mpa umaci wa Ayahuda u ɗa, a matsai mu a̱ likuci i Tarusu vi Silisiya, ɗa kpamu n kumgbai a Urishelima. Mo okpo ta̱ kapiꞋishi e ekiye a Gamaliya. U piꞋisakai mu n tono Wila̱ ra̱ka̱ wi ikaya i tsu. Mo okpoi vuza vu kataci vu kutono Ka̱shile n ili ra̱ka̱ i na n kuyaꞋan. Mi ishi ta̱ tsu na yi anana. 4N tsu takacika ta̱ vuza na baci de dem u tonoi Uye u Vuzagbayin, ali ɗa n zuwai a unai aza o yoku. Aza o yoku kpamu n ka̱na̱i le, ɗa n zuwai a ugbashi. N ci keɓece ba, ko n ka̱na̱ ali ko a̱ma̱ci. 5Mogono ma anan ganu† n aza e Kusheshe ra̱ka̱ a kudana ta̱ ukuna u nan lo mayun ɗa. Ali mi isai katagarda ka akaka we le a kubana wa Ayahuda a Dimaska. Katagarda ka akaka ka nan lo ke neke mu ta̱ utsura n reme ɗe aza o Kutoni ka̱ta̱ n tuka̱ a Urishelima. N wala n ele n ikani ushiyi e ene ka̱ta̱ kpamu a bana o soꞋo atakaci a Urishelima.
Bulusu u danai tsu na wi isai kula ku Yesu
6“Kanna ke te n kanna a kaci, mpa a kuyawa a Dimaska, ɗaɗa kutashi ka̱ a̱bunda̱i ku uta̱i gaɗi ɗa ka akanai mu. 7N yikpa̱i a iɗika, ɗa m panai ka̱la̱ka̱tsu e kuɗeke mu, ‘Shawulu, Shawulu, yi ɗa̱i i zuwai ɗa vi a kutakacika mu?’
8“Ɗa mu ushuki, ‘Vuzagbayin, avu ɗa ya?’
“Ɗa wu ushuki, ‘Mpa ɗa Yesu vu Nazara. Vi ta̱ a̱ kutuka̱ mu nu mɓa̱la̱ n a̱bunda̱i n atakaci kpamu.’ 9Uma a na i koɓolo nu mpa e enei kutashi ka, amma a pana ka̱la̱ka̱tsu ka ba.
10“Me ecei, ‘Vuzagbayin, yi ɗa̱i vi cigai n yaꞋanka wu?’
“Vuzavaguɗu wu ushuki, ‘Ɗenga̱ vu bana a Dimaska. Vi yawa baci a Dimaska, i ta̱ a kudana wu ili i na va kuyaꞋan.’ 11Kutashi ku utsura ku nan lo ku bonokoi mu ka̱yimba̱, sai ana ka̱ja̱Ꞌa̱ ka̱ va̱ ko ronoi mu a kubana a Dimaska.
12“Vuza kula Hananiyan u yongo ta̱ ɗe. Vuma vu Ka̱shile ɗa a̱ ubuta̱ u kutono Wila̱. Ayahuda ra̱ka̱ o ci yongo ta̱ a kucikpa yi. 13U ta̱wa̱i wa̱ va̱, ɗa u shamgbai ɗevu nu mpa u danai, ‘Vuza va̱ Shawulu, ene ubuta̱.’ Gogo va lo, ɗa me enei ni.
14“Ɗaɗa u danai mu, ‘Ka̱shile ki ikaya ka̱ tsu ka zagba wu ta̱ vi yeve ili i na u cigai, ka̱ta̱ kpamu ve ene Vuza Ciɗa vu doku vu pana kpamu kadanshi ka̱ ni. 15Va kuɗika ta̱ akaka a̱ ni a kubanka a̱ ubuta̱ dem, vu dana uma ra̱ka̱ ili i na ve enei ɗa kpamu vu panai. 16Gogo na, yi ɗa̱i vi a kuvana? Ɗenga̱ vu zuwa le a yaꞋanka wu kusumbu ka akucina, ka̱ta̱ unushi u nu u yaꞋan uza̱Ꞌi. YaꞋan ili i nam pa, vi baci e kuɗeke kula ku Vuzagbayin.’ ”
Ka̱shile ka̱ suki Bulusu wa Aza̱ka̱yimbi
17Bulusu u lyaꞋi kelime n kadanshi, “Kanna ke te, ana m bonoi a Urishelima, mpa a kuyaꞋan kavasa a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin, ɗa me enei ili tsalatani. 18Ɗa me enei Vuzagbayin a kuyaꞋan kadanshi. U danai, ‘Gogo lo, ka̱sa̱kpa̱ Urishelima, adama a na uma a̱ likuci a a̱ ushuku n akaka a̱ nu a na vi yaꞋin adama a̱ va̱ ba.’
19“Ɗa mu ushuki Vuzagbayin, ‘Ele feu e yeve ta̱ tsu na n ka̱na̱sa̱i aza o Kutoni a̱ unu a avasa kakau, ɗa n lapai aza a na e nekei a̱ɗu n avu. 20A una ta̱ Istifanu adama a na u yaꞋin kadanshi ka̱ nu, ɗa n shamgbai ɗe n dokushi le. Mpa ɗa biꞋi mi indai ntogu n uma ana a unai ni va.’
21“Ɗaɗa Vuzagbayin u danai mu, ‘Ɗenga̱ vu bana, mi ta̱ a̱ kusuku wu daꞋin a̱ ubuta̱ wa Aza̱ka̱yimbi.’ ”
22Ka̱bunda̱i ka uma ka ka paɗai bini, sai ana Bulusu wu ulai udani u nan lo, “Aza̱ka̱yimbi,” ɗa ta na gbende vi le n ka̱la̱ka̱tsu ke te o orukpoi, “Ɗika vuma vu na wi tsu nam pa! Unai ni! U yotso u yongo n wuma ba.” 23O orukpoi, n o foɗoi ntogu n le, n e kenuki kpamu kayala e ekiye, n a vishangi a̱ wunla̱i.
Bulusu n kovonshi vo osoji
24Kovonshi vo osoji vu Roma u zuwai a ɗika Bulusu a banka yi a̱ ubuta̱ wo osoji, a faba yi ɗe m mashauri ka̱ta̱ e ece yi. U yaꞋin nannai, adama a na u ciga ta̱ u yeve yi ɗa̱i i zuwai ɗa uma i a kuyaꞋanka Bulusu kacaꞋa nannai. 25Ana a shiyai Bulusu a kulapa, ɗa Bulusu u danai jagaba vo osoji vu na vi lo kashani ka, “U gaꞋan wu ta̱ vu faba vuza va aza o Roma† babu na a yaꞋankai ni afada?”
26Ana jagaba va u panai nannai, u banai u kovonshi vi ni dem ɗa u danai, “Yi ɗa̱i va kuyaꞋan? Vuma vu nam pa vuza va aza o Roma ɗa.”
27Kovonshi ɗa u banai u Bulusu, ɗa we ecei, “Dana mu, avu vuza va aza o Roma ɗa?”
Bulusu wu ushuki, “E, ta nannai.”
28Ɗa kpamu kovonshi va u danai, “Ikebe n a̱bunda̱i i ɗa n tsupai adama a na mo okpo vuza va aza o Roma.”
Amma Bulusu wu ushuki ni, “A matsa mu ta̱ tsu vuza va aza o Roma.”
29Osoji a na e sheshei a yaꞋanka yi keci ɗa a kucikpai a̱ ka̱sa̱kpa̱i Bulusu gogoꞋo, ana a panai a̱yi vuza va aza o Roma ɗa. Kovonshi vi le kpamu u panai wovon adama a na u zuwa le ta̱ a shiya yi, ka̱ta̱ a faba yi.
Bulusu u yaꞋin kadanshi n aza e Kusheshe
30Ana kayin kasai, ɗa kovonshi va u cigai u yeve ko yi ɗa̱i i zuwai ɗa aza e kelime a Ayahuda a̱ tuka̱i nu nsata adama a̱ Bulusu. U zuwai a shikpa Bulusu, ɗa kpamu u zuwai anan ganu vu gbagbaꞋin n aza e Kusheshe a yaꞋin oɓolo. U zuwai a uka punu m Bulusu, ka̱ta̱ u shamgba kelime ke le.
231Ɗa Bulusu u gbotoi aza e Kusheshe a n a̱shi a̱ ni magaba derere, ɗa u danai le, “Aza a̱ va̱, mpa n neke ta̱ wuma u va̱ Ka̱shile mayin, ali n gogo na mi ta̱ a kuyaꞋan nwalu n va̱ mayin n a̱yi.” 2Ɗa Hananiyan mogono ma anan ganu ma zuwai uma a na i lo kashani ɗevu n a̱yi, a̱ dukpa̱ yi una̱. 3Ɗa Bulusu u danai ni, “Ka̱shile feu ki ta̱ a kuɓasa wu, avu vi ta̱ an kakaꞋa ka vilya, babu ariba! Ɗa vu koɗoi Wila̱ ana vu zuwai a lapai mu. Nini ɗai avu vuma vu gbani-gbani va kuyaꞋanka mu afada?”
4Aza a na i lo kashani ɗevu m Bulusu a danai ni, “Yi ɗa̱i i zuwai ɗa vi shikai mogono ma anan ganu vuza vu Ka̱shile?”
5Ɗa Bulusu wu ushuki, “N nusa ta̱, aza a̱ va̱. Mpa n yeve a na a̱yi ɗa mogono ma anan ganu ba. Amma wi ta̱ a uɗani a Katagarda ka Ciɗa, ‘Ka̱ta̱ vi shika vuzagbayin vi kelime vu nu ba.’ ”23:5 Kut. 22:28.
6Ɗa Bulusu we enei aza o yoku ele A̱sa̱dukiya a ɗa n Afarishi. Ɗa u ɗengusa̱i ka̱la̱ka̱tsu ka̱u, u danai, “A̱ja̱Ꞌa̱ a̱ va̱, mpa feu Kafarishi kaꞋa, maku ma Kafarishi kpamu. Adama a na mpa n neke ta̱ ka̱ɗu ka̱ va̱ a̱ ubuta̱ wu ukpa̱ n kuɗenga̱ ku wuma, i ɗaɗa i zuwai ɗa a kuyaꞋanka mu afada.”
7Ɗa kadanshi ka ka̱ tuka̱i m mawansa a̱ ka̱tsuma̱ ka Afarishi n A̱sa̱dukiya a. 8Ele A̱sa̱dukiya a a̱ ushuku n alingata ba, ko a̱kpisa̱, ko vuza na u kuwa̱i u ɗenga̱ n wuma ba. Amma Afarishi† a̱ ushuku ta̱ n kadanshi ka nan lo mayin. 9Ɗa kacaꞋa n a̱bunda̱i ka̱ ɗenga̱i a̱ ubuta̱ wa. Nlum n Wila̱† n yoku aza a na i Afarishi ɗa a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan kadanshi ka na a̱ kuɓa̱nka̱ Bulusu, ɗa a salai, “A̱tsu ce ene ili i na u yaꞋin i yoku i gbani-gbani ba. U gaꞋan ba kalingata ko ka̱kpisa̱ kaꞋa ka yaꞋankai ni kadanshi.”
10Ana mawansa ma ma yimkpai n a̱bunda̱i a̱ ubuta̱ wa, ɗa kovonshi va u panai wovon, ta lo a yaꞋanka Bulusu gbani-gbani ana i o kurono yi. Ɗa u yaꞋankai osoji a̱ ni kadanshi a bana a isa Bulusu va n utsura a̱ ubuta̱ u le, a banka yi a kpaꞋa ko osoji.
11Ana kayin ka yaꞋin, ɗa Vuzagbayin Yesu u ta̱wa̱i u Bulusu u danai ni, “Shamgba n uneki u ka̱ɗu ka̱ nu n utsura, tsu na vu danai kadanshi ka̱ va̱ a̱ ubuta̱ u Urishelima, ta kpamu vu kudana kadanshi ka̱ va̱ nannai wa aza o Roma.”
E sheshei kuna Bulusu
12Ana kayin ka asai, ɗa Ayahuda o yoku a yaꞋin una̱ u te ɗa e sheshei kuna Bulusu. Ɗa a yaꞋin akucina a kulyaꞋa ba, o kusoꞋo ba, sai a una yi. 13Aza a na e sheshei kuna yi va a laꞋa ta̱ uma amangere. 14Ɗa a banai u anan ganu vu gbagbaꞋin aza e kelime, ɗa a danai le, “Ci yaꞋan ta̱ akucina a gbayin tsa kulyaꞋa ba, tso kusoꞋo ba, sai tsu una vuma vu nan lo. 15Adama a nan lo a̱ɗa̱ aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ n aza e Kusheshe danai kovonshi u tuka̱ ɗa̱ n a̱yi adanshi yi ta̱ a kuciga kudoku keceshe yi kadanshi ka mayin. A̱tsu tamkpamu ci ta̱ ufoɓushi adama a na tsu vaꞋwan yi, ka̱ta̱ tsu una yi a uye.”
16Amma ɗa maku ma taku vu Bulusu ma panai ili i na i e kusheshe, ɗa u banai ɗe a kpaꞋa ko osoji, ɗa u tonukoi ni. 17Ɗa Bulusu u ɗekei jagaba vo osoji vi yoku ɗa u danai ni, “Pura̱ kolobo ka nam pa ka a kubana u kovonshi vu nu dem. Wi ta̱ n ili i singai i na wi a kuciga wa dana yi.” 18Ɗa vuma va wu ushuki, ɗa u pura̱i kolobo ka a kubana u kovonshi.
Ɗa vuma va u yaꞋin kadanshi n kovonshi vi le dem, u danai, “Vuza vu ugbashi vu nan ɗe va Bulusu u dana mu ta̱ n tuka̱ wu n vuma vu nam pa va, adama a na wi ta̱ n ili i na u kudana wu.”
19Ɗa kovonshi va u ɗikai ni ɗa u zuwai ni a kupayan ku ni, ɗa u bankai ni kakambu ke te. Ɗa we ecei ni, “Yi ɗa̱i vi a kuciga va dana mu?”
20Ɗa wu ushuki, “Uma o yoku i ta̱ a kuciga a banka Bulusu va a̱ ubuta̱ wa aza e Kusheshe ka Ayahuda mkpaꞋa. I a kudana i ta̱ a kuciga e yeve ili i yoku adama a̱ Bulusu. 21Ka̱ta̱ vu ushuku ba, uma i ta̱ lo kashani ali uma amangere usheɗeki i ta̱ a kuciga a kuna yi. A kucina ta̱ ele a kulyaꞋa ili ba, o kusoꞋo ba, sai a una yi biꞋi. I ta̱ a kuvana vu ushuku n ili i na a kudana wu dem.”
22Ɗa kovonshi va u kushei ni, “Ka̱ta̱ vu ka̱sa̱kpa̱ vuza u yeve a na vu danai mu kadanshi ka nam pa ka ba.” Ɗa jagaba va u danai kolobo ka ka laza.
A̱ suki Bulusu a̱ ubuta̱ u Gomuna Filiku
23Ɗa kovonshi va u ɗekei anan jagaba o osoji o yoku e re, ɗa u danai le, “Dana osoji amangatawenre (200) o foɓuso, ka̱ta̱ o soku Bulusu a kubana a Kasariya n viyum kuci vu kayin vu nan lo, i ɗika kpamu osoji amangatatsunkupa (70) a kumba odoku, osoji o yoku kpamu amangatawenre (200) e ene nu nsara n le. 24La̱nsa̱ka̱i Bulusu va kodoku u kumba i la̱na̱ yi mayin i ciya̱ i yawaka yi u Gomuna Filiku n alafiya a̱ ni.”
25Ɗa kovonshi va u ɗanai katagarda ka nam pa a kubana u gomuna:
26“Mpa Kaladiya Lisiya, mi ta̱ a̱ kusuꞋuku wu n ikya̱shi i nam pa, Vuzagbayin Gomuna Filiku:
27“Uma o yoku a ɗa a̱ ka̱na̱i vuma vu nam pa va i ta̱ a kuciga kuna yi. Amma ana m panai a̱yi vuza va aza o Roma ɗa, ɗa n suki osoji o yoku o soku yi adama a na a isa yi. 28Ɗa n ɗikai ni a kubana a̱ ubuta̱ wa aza e Kusheshe a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ adama a na n yeve ko yi ɗa̱i u yaꞋin. 29Ɗa n yevei kadanshi ko kutoni ke le kaꞋa n Wila̱ u le, ili i nan lo i yawa kuzuwa vuza a ugbashi ko a una vuza ba. 30Amma ɗa vuza yoku u danai mu uteku u na i a kuciga a una yi. I ɗa i zuwai ɗa n yaꞋin gogoꞋo, ɗa n suki ni a kubana wa̱ nu, n dana ta̱ ɗe kpamu aza a kadanshi a a̱ tuka̱ n kadanshi ke le wa̱ nu.”
31Ɗa osoji a a yaꞋin ili i na jagaba vi le u danai le a yaꞋan. I ɗa i zuwai ɗa a ɗikai Bulusu n kayin ka nan lo a kubana a̱ likuci ya Antipatari. 32Ana kayin ka asai, ɗa osoji a na i e ene ɗa o bonoi. Aza a na i gaɗi vo odoku ɗa a lazai n a̱yi a kubana Kasariya. 33Ana a yawai a Kasariya, ɗa e nekei katagarda ka akaka ka koɓolo m Bulusu va dem u gomuna. 34Ana gomuna wi e kukece katagarda ka, ɗa we ecei Bulusu va ko uɓon we ene u ɗa wi. Ɗa Bulusu wu ushuki, “Uɓon u Silisiya.”
35Ɗa gomuna va u danai, “Mi ta̱ a kupanaka wu, uma a a̱ tuka̱ baci nu nsata n le.” Ana u kotsoi kadanshi ka̱ ni, ɗa u danai a̱ ka̱na̱ Bulusu wo okpo an vuza vu ugbashi punu e kefeku ka na Hiridu† u maꞋi.
24Filiku u yaꞋankai Bulusu afada
1Ana ayin a tawun a lazai, ɗa uma o yoku a banai a Kasariya adama a na a banka nu nsata m Bulusu. Ele ɗa anan Hananiyan mogono ma anan ganu, n aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a Ayahuda o yoku, n keyevika̱wila̱ ko yoku e ci ɗeke yi ta̱ Tatulu. 2Ana e ɗekei Bulusu punu asuvu, ɗa Tatulu u danai vuzagbayin vi iɗika kadanshi ka na i a kushikasa Bulusu. U danai, “Vuzagbayin Filiku, vu tuka̱ ta̱ n aza a̱ tsu m ma̱ta̱na̱ ali a̱ya̱ n a̱bunda̱i a na vi yaꞋin tsugono. Vi yaꞋan ta̱ kpamu ulinga n kuyeve ku nu adama a na vu tuka̱ n kusabaꞋa ki ili a iɗika i tsu n ubuta̱ u uma a̱ tsu dem. 3Uma dem a yaꞋanka wu ta̱ ogodiya m ma̱za̱nga̱ babu uteku n kula adama a ili i singai i na vi yaꞋin, Filiku. 4Amma mi ta̱ ufolu u nu n ciga mo oꞋuso wu ba adama a̱ ma̱riki ma̱ nu. Panaka mu ili i na n kutonuko wu, adama a vuma vu nan lo n ili i na u yaꞋin. 5Ci ciya̱ yi ta̱ a̱ kuɗengusa̱ a̱ɗu a uma. Vuma va a̱yi ɗa vuza na u tsu zuwa Ayahuda o yongo a̱ kuɗengusa̱ vishili a̱ ubuta̱ u tsugono tsa aza o Roma. A̱yi ɗa vuzagbayin va aza a̱ vishili a na e ci ɗeke Aza a Nazara. 6U saꞋwa ta̱ kuyaꞋan ili i na yi ili i wono a kubana a̱ ubuta̱ wa̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin a̱ tsu. [ 7Ci ishi ci ciga kuyaꞋanka yi afada uteku u na Wila̱ u tsu u danai, amma ɗa Lisiya jagaba vo osoji u fa̱ba̱na̱i ni wa̱ tsu n utsura. Amma ɗa Lisiya va u danai tsu tsu ta̱wa̱ wa̱ nu, tsu dana wu unushi u na u yaꞋin dem a̱ ubuta̱ wa afada u nu.] 8A̱yi ta na wi ta̱ a kudana wu ili i na u yaꞋin va mayun n una̱ u ni, ve ecei baci mayin.”
9Ɗa Ayahuda a na a buwai, a̱ ushuki n ili i na Tatulu va u danai, ali ɗa a danai mayun ɗa.
Bulusu wu ushuki Gomuna Filiku
10Ɗa gomuna va u nekei Bulusu va ka̱ba̱nga̱ u yaꞋan kadanshi, ɗa u danai, “Vuzagbayin, n yeve ta̱ avu ayin dem vi ci yaꞋanka ta̱ uma afada a singai. Mpa n yaꞋan ta̱ ma̱za̱nga̱ ana a fuɗai a̱ tuka̱i mu a̱ ubuta̱ wa afada u nu, n yaꞋan kadanshi n ka̱ci ka̱ va̱. 11Vi inda baci, ayin a laꞋa kupa n e re ba, ana n ta̱wa̱i a Urishelima adama a na n cikpa Ka̱shile a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin. 12Mpa n yaꞋan kanananai n vuza a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin ba, ko n yaꞋan vishili ko a̱ kunu ka avasa, ko a̱ likuci. 13Uma a nam pa a a kufuɗa a dana ili i na a danai adama a̱ va̱ mayun ɗa ba.
14“Mu ushuku ta̱ mayun ɗa n tono Uye u Vuzagbayin, amma ɗa a danai uye u nam pa u mayun u ɗa ba. Mi ta̱ o kutono Ka̱shile ki ikaya ka̱ tsu. N tono ta̱ kpamu Wila̱ u Musa n ili i na Eneki a ɗanai. 15Mi ta̱ n a̱pa̱Ꞌa̱ a̱ ubuta̱ u Ka̱shile wi ta̱ a̱ kuɗengusa̱ aza a̱ usuɓi n aza a gbani-gbani dem a kasaun, uteku u na aza a kadanshi a nam pa a a danai. 16Adama a nannai n ci yongo ta̱ mayin n Ka̱shile koɓolo n uma dem.
17“N ka̱sa̱kpa̱ ta̱ Urishelima ali a̱ya̱ n a̱bunda̱i. N bono ta̱ n ikebe adama a na m ɓa̱nka̱ aza a̱ va̱. M bono ta̱ kpamu adama a na n yaꞋanka Ka̱shile alyuka. 18Aza a na i a kushika mu gogo na, a ayin a na e enei mu a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin, mi ta̱ a kushatangu a̱ ka̱ɗiva̱ ka na ko okpoi mu mayun n yaꞋan adama a na n takpa nshinda̱. Uma i lo ɗevu nu mpa ba, babu vuza na u shilika̱i. 19Ayahuda o yoku a na a̱ uta̱i a iɗika i Asiya feu, i ta̱ lo a̱ ubuta̱ wa i baci a kuyaꞋan kadanshi ka wi ishi u gaꞋan a yaꞋan lo. 20Uma a na i na a dana wu unushi u na n yaꞋin, a dana wu kpamu i na a̱ ciya̱i n yaꞋin a̱ ubuta̱ wa Aza e Kusheshe, a ayin a na a yaꞋankai mu afada. 21Kadanshi ka na a kufuɗa a̱ tuka̱ a̱ ubuta̱ wa afada u nam pa ke te kaꞋa, ana n yaꞋin lo a̱ ubuta̱ wa, n danai, ‘I tuka̱ mu ta̱ a̱ ubuta̱ wa afada adama a na mu ushuku ta̱ n ukpa̱ n kuɗenga̱ ku wuma.’ ”
22Amma gogo na, Gomuna Filiku u yeve ta̱ Uye u Vuzagbayin n a̱bunda̱i, ɗa u shamkpai le. U danai, “Sai ayin a na Kovonshi Lisiya u yawai, ka̱ta̱ n yeve kukiɗaka yi afada.” 23Ɗa u zuwai jagaba vo osoji wi inda yi, amma ka̱ta̱ u zuwa yi a̱ kunu ku ugbashi ba, ka̱ta̱ kpamu u sa̱nga̱ a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni a bana e ene yi ba.
Bulusu u yaꞋin kadanshi n Filiku
24Ana ayin e re a lazai, ɗa Filiku va u yawai n vuka vi ni. Kula ku ni ku ɗa Durusila, a̱yi Kayahuda kaꞋa. Ɗa a̱ suki vuza yoku u ta̱wa̱ m Bulusu, ɗa a panakai ni kadanshi ka na u danai adama e uneki u ka̱ɗu n Yesu Kishi. 25Ɗa Bulusu u yaꞋankai ni kadanshi uteku u na o kuyongo n usuɓi, uteku u na kpamu a̱ kuka̱na̱ ka̱ci ke le, n afada a na a̱ kuta̱wa̱. Adama a nannai, ɗa Filiku u panai wovon n a̱bunda̱i. Ɗa u danai Bulusu, “U yawa ta̱. Ka̱sa̱kpa̱ nannai, vi ta̱ a kufuɗa va laza biꞋi, n ciya̱ baci ayin mi ta̱ e kuɗeke wu kpamu.” 26Ayin n a̱bunda̱i, Filiku u suku ta̱ ka̱ta̱ a bana e ɗeke Bulusu, adama a na u yaꞋan kadanshi n a̱yi. Adama a na wi ta̱ a kinda ko Bulusu wi ta̱ e kuneke yi ikebe adama a na u ka̱sa̱kpa̱ yi.
27Ana a̱ya̱ e re a lazai, ɗa a̱ suki Filiku a̱ ubuta̱ u yoku. Ɗaɗa vuma vi yoku u lyaꞋi tsugomuna, a̱yi ɗa Poruku Fesata. Adama a na a̱yi wi ta̱ a kuciga u ciya̱ ucigi a̱ ubuta̱ wa Ayahuda, ɗa Filiku u zuwai Bulusu u yongo a̱ kunu ku ugbashi.
25Bulusu u Fesata
1Fesata u yawai a Kasariya adama a na u ka̱na̱ ulinga u gomuna. Ana ayin a tatsu a lazai, ɗa u ɗenga̱i a Kasariya ɗa u yawai a Urishelima. 2Ɗa anan ganu vu gbagbaꞋin n azagbagbaꞋin a Ayahuda a gasai n gomuna va, adama a na a dana yi kadanshi ke le a̱ ubuta̱ wa afada u Bulusu. 3Ɗa o folonoi ni u bonoko m Bulusu a Urishelima. A ciga ta̱ u ɗika Bulusu a̱ kuta̱wa̱ ɗe adama a na a vaꞋwan yi a uye, ka̱ta̱ a una yi. 4Ɗa Fesata wu ushuki le, “I ta̱ a̱ kuka̱sa̱kpa̱ Bulusu ɗe a Kasariya. Mpa n ka̱ci ka̱ va̱ me kugeshe ba, mi ta̱ a̱ kuta̱wa̱ ma bana ɗe. 5Vuma vu nam pa va u nusa baci, ka̱sa̱kpa̱i aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a bana nu mpa ka̱ta̱ a̱ tuka̱ n unushi wa.”
6Ɗa Fesata u shamgbai ɗe a Urishelima ali ayin kunla̱i a kubana kupa. Ɗa u ɗenga̱i, ɗa u bonoi a Kasariya. Ana kayin ka asai, ɗa u danai o ɓolongu a̱ ubuta̱ wa afada, ka̱ta̱ kpamu a̱ ta̱wa̱ m Bulusu. 7Ana Bulusu u yawai, ɗa azagbagbaꞋin a Ayahuda a na a̱ uta̱i a Urishelima a̱ gita̱i kudana vuzagbayin va nsata n a̱bunda̱i. Amma a fuɗa o yotsongu a̱yi u yaꞋan ta̱ ili i nan lo ba, ko kenu. 8Ana vuzagbayin va we ecei ni, ɗa Bulusu wu ushuki, “Mpa n nusa ba, ko a̱ ubuta̱ u Wila̱ wa Ayahuda, ko a̱ ubuta̱ wa̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin, ko a̱ ubuta̱ u tsugono tsa aza o Roma.”
9Ana Fesata wi a kuciga Ayahuda a pana uyoꞋo u ni, ɗa we ecei Bulusu, “Ko vi ta̱ a kufuɗa a banka wu a Urishelima adama a na n yaꞋanka wu afada ɗe?”
10Amma ɗa Bulusu wu ushuki u danai, “A̱Ꞌa̱, mi ta̱ na kelime ka kpaꞋa ku mogono ma afada mo Roma. Vi ta̱ a kufuɗa va yaꞋanka mu afada na. Avu vi yeve ta̱ n nusaka Ayahuda ba. 11N yaꞋan baci unushi u na u yawai a una mu, mpa ma kuꞋiwan n kuwa̱ ba. Amma n yaꞋan baci ili yu unushi ba, ko avu ko vuza yoku u kufuɗa u kuneke mu e ekiye a Ayahuda a nam pa ba. Ele i ta̱ a kuciga a una mu. N folono wu ta̱ a banka nsata n nam pa a kubana u Mogono Kaisa, ka̱ta̱ a̱yi u yaꞋanka mu afada a.”
12Ɗa Fesata va u sheshei n aza o odoki a̱ ni, ɗa wu ushuki ni, “Ana vu folonoi a banka wu u Mogono Kaisa, i ta̱ a kubanka wu u mogono wa.”
A ɗikai Bulusu wa Agaripa Mogono
13Ana a yaꞋin ayin e re, ɗa Mogono Agaripa me ire,25:13 Vuma vu nam pa va a̱yi ɗa maku ma̱ Hiridu Agaripa a dana tsu ta̱ ukuna we esheku Hiridu Agaripa va a Azu. 12:1-22. Kula ku te ku ɗa i n esheku a̱ ni. u yawai adama a na we ene Fesata alavu. Vuka vu mogono ma kula ku ni ku ɗa Baranisi u ta̱wa̱i koɓolo n a̱yi. 14A yaꞋan megeshe ba, ɗa Fesata u danai Mogono Agaripa ukuna u Bulusu. Ɗa u danai ni, “Vuza vu ugbashi vi yoku wi ta̱ na, vuza na Filiku u ka̱sa̱kpa̱i mo okpo n yaꞋanka yi afada. 15Ayin a na mi ishi a Urishelima, anan ganu vu gbagbaꞋin n azagbagbaꞋin a Ayahuda o yoku a̱ tuka̱ mu ta̱ n kadanshi ka vuma vu nan lo va, ɗa o folonoi mu n kiɗaka yi afada.”
16Ɗa u danai le, “A̱tsu aza o Roma ci n agadu a na ci kiɗaka vuza afada ba, sai a banka kadanshi ka a̱ ubuta̱ wa afada n vuza vu unushi va lo n aza a na a̱ tuka̱i n kadanshi ka̱ ni n a̱shi n a̱shi. 17Ana a̱ ta̱wa̱i na, mpa n la̱nga̱sa̱ ayin ba. Ana kayin ka asai, ɗa a̱ da̱sa̱ngi a̱ ubuta̱ wa afada, ɗa n zuwai a̱ tuka̱ n a̱yi punu. 18Ana aza e kusheshe a a̱ tuka̱i n kadanshi ka a̱ ubuta̱ wa afada, m pana unushi u wuya u na n cigai m pana ba. 19Kadanshi ka nam pa ka ɗaɗa kadanshi ka vuza yoku vu na e ci ɗeke Yesu vuza na u kuwa̱i. Amma Bulusu u yaꞋin kanananai n ele, u danai Yesu va wi ta̱ n wuma, wi ukpa̱ ba. 20N ciya̱ uteku u na ma̱ kuciya̱ mayun vu kadanshi vu nam pa ba. Ɗa me ecei Bulusu ko u kufuɗa wa bana a Urishelima, adama a na a bana a yaꞋanka yi ɗe afada. 21Amma ɗa Bulusu u folonoi mogono ma gbayin ma ma panaka yi kadanshi ka na wi n kaꞋa. Ɗa n danai a zuwa yi lo a ugbashi biꞋi, sai ayin a na n foɓusoi, ka̱ta̱ n suku a banka yi u Kaisa.”
22Ɗa Agaripa u danai Fesata, “Mi ta̱ a kuciga ma pana ili i na vuma vu nam pa wa kudansa.”
Ɗa Fesata u danai, “Vi ta̱ a kufuɗa va panaka yi mkpaꞋa.”
Bulusu u yaꞋankai Agaripa kadanshi
23Ana kayin ka asai, ɗa Agaripa m Baranisi a̱ ka̱ga̱i a kuyawa a̱ ubuta̱ u kefeku ko oɓolo, n azagbagbaꞋin a anan jagaba, n azagbagbaꞋin a̱ likuci. Ɗa a̱ suki e ɗeke Bulusu, ɗa a yawai n a̱yi. 24Ɗa Fesata u yaꞋin kadanshi n ka̱bunda̱i ka uma ka, ɗa u danai, “Mogono Agaripa, n azagbagbaꞋin a̱ nu, n omoci a̱ nu, la̱na̱i vuma vu nam pa! Ayahuda a na i a Urishelima n Kasariya a̱ ta̱wa̱ ta̱ wa̱ va̱ ɗa a gbagbalai kuruva mu, n zuwa a una yi. 25Amma uteku u na n la̱na̱i ni, u yaꞋan ili i na n kuna yi ba. Amma a̱yi a̱ ka̱ci ka̱ ni u folono ta̱ a banka kadanshi ka̱ ni a̱ ubuta̱ u mogono ma gbayin mo Roma, ɗa ta na mpa n sheshei m banka yi ɗe. 26Mpa n yeve ili i na n kuɗana adama a vuma vu nam pa ba. I ɗa i zuwai ɗa n tuka̱i ni e kelime ka̱ nu, adama a na ve ene avu a̱ ka̱ci ka̱ nu, Mogono Agaripa. Tsu goɗumo baci kadanshi ka̱ ni mayin, mpa n kuciya̱ ta̱ ili i na ma kuɗana adama a̱ ni.27U gaꞋan n suku n vuza ugbashi a kubana u mogono ma gbayin, babu unushi u na n ciya̱i wa̱ ni ba.”
26Bulusu u nekei mogono wushuki u kadanshi
1Ɗa Agaripa u danai Bulusu, “Gogo na, vi ta̱ a kufuɗa va yaꞋan kadanshi.”
Ɗa Bulusu u ɗengusa̱i kukiye ku ni, ɗa u yevei u gita̱i kuyaꞋan kadanshi ka na ka̱ kuta̱ka̱ yi, ɗa u danai, 2“Vuzagbayin Mogono Agaripa, n yaꞋan ta̱ ma̱za̱nga̱ n a̱bunda̱i adama a na vi neke mu ta̱ ka̱ba̱nga̱ n yaꞋan kadanshi anana uteku u na aza a̱ va̱ a̱ tuka̱i nu nsata n va̱ wa̱ nu. 3Mpa n yeve ta̱ vi yeve ta̱ ili i nan lo dem a̱ ka̱tsuma̱ ka agadu ka Ayahuda mayin. Gogo na, n ciga ta̱ vi reme ka̱ɗu vu panaka mu mayin.
4“Ali mpa maku, Ayahuda e yeve ta̱ ida̱shi i na n yaꞋin koɓolo n ele ali a̱ likuci i va̱ n Urishelima kpamu, aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ e yeve mu ta̱. 5E yeve ta̱ mpa Kafarishi kaꞋa, ali n ayin a ɗe, ali n gogo na mpa vuza kutono Ka̱shile ɗa. Wila̱ wa Afarishi u laꞋa ta̱ wila̱ wa Ayahuda u na u buwai. Aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ a a dansa ta̱ ili i nam pa dem mayun ɗa, a ciga baci. 6Gogo na mi ta̱ a kashani kelime ka̱ nu n neke ta̱ ka̱ɗu ka̱ va̱ a̱ ubuta̱ wu uzuwakpani u Ka̱shile u na u yaꞋin n ikaya i tsu n ayin a ɗe. 7Uzuwakpani u ɗaɗa uteku u na umaci kupa n u re u tsu wa u kutono Ka̱shile kanna n kayin. Uzuwakpani wa wi ta̱ a̱ kutuka̱ n a̱pa̱Ꞌa̱. Vuzagbayin mogono, ili i nan lo ya i ɗaɗa i zuwai Ayahuda a̱ tuka̱i nu nsata n va̱ wa̱ nu. 8Yi ɗa̱i i zuwai ɗa i kpa̱ɗa̱i kushuku an Ka̱shile ka̱ kuɗengusa̱ uma n wuma?
9“Mpa n ka̱ci ka̱ va̱ mi ishi ta̱ n ciga n yaꞋan ili n a̱bunda̱i, adama a na n sa̱nka̱ n kadanshi ke Yesu vuza va aza a Nazara. 10Amma ali anan ganu vu gbagbaꞋin e neke mu ta̱ utsura adama a na n yaꞋan ili i nan lo. N ka̱na̱ aza o Kutoni, ka̱ta̱ a zuwa le ugbashi, ɗa kpamu mu ushuki a zuwa a una le. 11Ali n zuwai o tono le a̱ unu a avasa, ka̱ta̱ n neke le atakaci, ka̱ta̱ kpamu a shika Kishi. Adama a na mi ta̱ n wupa n ele n a̱bunda̱i, ɗa n tonoi le a̱ ubuta̱ u na a sumai a banai dem, ali a̱ ubuta̱ u na a banai limoci dem adama a na n takacika le.”
Bulusu u danai ayin a na wi isai Yesu
12Bulusu u lyaꞋi kelime n kadanshi, “Kanna ke te, mpa a kuyaꞋan nwalu a kubana a Dimaska adama a na m bana n reme aza o Kutoni, n utsura u katagarda ka na anan ganu vu gbagbaꞋin e nekei mu. 13Mogono, kanna a kaci, me enei kutashi ku na ku laꞋi kanna, ɗa ku uta̱i gaɗi ɗa ka akanai mu n aza a na ci a nwalu koɓolo. 14A̱tsu dem ci yikpa̱i a iɗika, ɗa m panai ka̱la̱ka̱tsu e kuɗeke mu n Ciyahuda, ‘Shawulu, Shawulu, yi ɗa̱i i zuwai ɗa vi a kutakacika mu? U gaꞋan kanaka ka̱ shilika̱ n kalangu ba. Tsulau tsu ɗa wu vi shilika̱ nu mpa.’
15“Ɗa mpa me ecei, ‘Yayi avu, Vuzagbayin?’
“Ɗa Vuzagbayin vu ushuki mu, ‘Mpa ɗa Yesu vuza na vi a kutakacika va. 16Gogo na, ɗenga̱ kashani. Ili i na i zuwai ɗa n ta̱wa̱i wa̱ nu, n zagba wu ta̱ vo okpo kagbashi ka̱ va̱. Vi ta̱ a kubana vu dana uma ili i na i gita̱i gogo na, n i na n kuyotsongu wu. 17Mpa mi ta̱ a̱ kusuku wu a kubana a̱ ubuta̱ wa Ayahuda n wa Aza̱ka̱yimbi. Mpa mi ta̱ a kinda wu a̱ ubuta̱ u na vu banai dem. 18N ciga ta̱ vu ɓa̱yuwa̱ a̱shi e le a̱ ubuta̱ u ka̱yimbi a kubana a̱ ubuta̱ u kutashi. Vu uta̱ka̱ le a̱ ubuta̱ u tsugono tsu MalyaꞋi a kubana a̱ ubuta̱ u tsugono tsu Ka̱shile. Adama a nannai, Ka̱shile ki ta̱ a kucinukpaka le unushi u le, ka̱ta̱ o okpo a̱ ka̱tsuma̱ ka aza a ciɗa, aza a na e nekei a̱ɗu e le.’
Bulusu u danai le uteku u na ulinga u ni wi
19“Adama a nannai, Mogono Agaripa, n iwan kadanshi ka na ku uta̱i gaɗi, ɗa ka̱ ta̱wa̱i wa̱ va̱ ba. 20Ɗa n gita̱ kudana uma ɗe kadanshi ka̱ Ka̱shile a Dimaska. Ɗa m banai a Urishelima ali n ka̱ra̱Ꞌi wa aza a uɓon u Yahuda. Ali ɗa m banai wa Aza̱ka̱yimbi, ɗa n danai le a̱ shika̱ unushi u le a̱ ta̱wa̱ o tono Ka̱shile, ka̱ta̱ a cinukpaka le u ɗa. O bono baci kuyaꞋan ili i na i gaꞋin, na lo u yotsongu ta̱ a na mayun ɗa a̱ shika̱i unushi u le.
21“I ɗaɗa i zuwai ɗa Ayahuda a̱ ka̱na̱i mu a̱ A̱Ꞌisa̱ a Gbayin e le, ali ɗa i a kuciga kuna mu. 22Amma ali ɗa Ka̱shile ku uta̱ka̱i mu, adama a na n dana uma kadanshi ka̱ Ka̱shile a kubana wa aza a̱ gba̱ra̱-gba̱ra̱ m muku dem. Ili i na n dansai i ɗaɗa i na eneki m Musa a dansai. 23Mayun ɗa, ana eneki a yaꞋin kadanshi a danai Kishi ki ta̱ o kusoꞋo atakaci a̱yi ɗa u kugita̱ kuɗenga̱ a kasaun. Ka̱ta̱ u tuka̱ n kutashi a̱ ubuta̱ wa Ayahuda n Aza̱ka̱yimbi.”
24Gogo lo Fesata u yaꞋin kacaꞋa, u danai, “Bulusu, kuyeve ku nu ku ripula̱sa̱ wu ta̱ ali ku bonokoi nu an kajarishi.”
25Amma ɗa Bulusu u danai, “Vuzagbayin Fesata, mpa mi kajarishi ba. Ili i na n dansai mayun ɗa i ɗa kpamu i gaꞋin. 26Amma Mogono Agaripa me yeve ta̱ ili i nan lo ra̱ka̱. Mpa n yaꞋanka yi ta̱ kadanshi babu wovon. Ili i na i zuwai n danai nannai i ɗaɗa u yeve ili i nan lo ya dem, adama a na ili ya yi usokongi wa̱ ni ba. 27Mogono Agaripa vu ushuku ta̱ n eneki a? Mpa n yeve ta̱ vu ushuku ta̱.”
28A̱yi a kudana, gogo lo Mogono Agaripa ma danai, “Avu vi ta̱ a kuciga vo bonoko mu vuza va aza o Kutoni a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin e kenu a nam pa?”
29Ɗa Bulusu wushuki, “Ko vu ta̱wa̱ gogo na, ko m megeshe, n yaꞋan ta̱ ɗe kavasa avu n uma a na a kupana kadanshi ka̱ Ka̱shile ka na n kudana dem o okpo tsu va̱. Amma mpa mi a kuciga a shiya ɗa̱ n ikani i nam pa ba.”
30Ɗa Mogono Agaripa, n gomuna Fesata, m Baranisi n uma a na i lo ra̱ka̱, ɗa a̱ ɗenga̱i ɗa a̱ ka̱sa̱kpa̱i ubuta̱ wa. 31Ɗa a̱ ka̱na̱i mecenshenei, “Vuma vu nam pa u yaꞋan ili i na i yawai a una yi ba, ko a zuwa yi ugbashi.” 32Ɗa Mogono Agaripa ma danai Fesata, “Ishi baci Bulusu u folono wu vu banka n kadanshi ka̱ ni a̱ ubuta̱ u Mogono Kaisa ba, ci ishi tsu ka̱sa̱kpa̱ yi u laza.”
27A ukai Bulusu a kpantsu a kubana o Roma
1Ana ayin a yawai a na tsa kubana Roma, ɗa a ɗikai Bulusu n aza a ugbashi o yoku. Ɗa e nekei le jagaba vo osoji vi yoku, kula ku ni ku ɗa Juliyosu. A̱yi wi ta̱ a̱ ka̱tsuma̱ ko osoji a uzagbi o mogono mo Roma. 2Arisataka wi ta̱ koɓolo n a̱tsu, a̱yi vuma va aza a̱ likuci i Tosolonika ɗa uɓon u Makidoniya. Tsu uwai a kpantsu ka aza a̱ likuci i Adaramitiya. Aza a kpantsu a tsu ɓatsasa ta̱ a uɓon u mala ma Asiya likuci likuci.
3Ana kayin ka asai, ɗa ci yawai a iɗika i Sida. Ɗa Juliyosu u yaꞋankai Bulusu ili i singai, u ka̱sa̱kpa̱i ni u bana we ene a̱ja̱Ꞌa̱ a̱ ni adama a na a̱ ɓa̱nka̱ yi n ili kakau. 4Ana tsu ka̱sa̱kpa̱i Sida, ɗa wunla̱i u ka̱na̱i koꞋuso tsu, ɗa tsu ka̱ra̱Ꞌi n kotogu ka̱ Kuburu adama a na tsu katsukpa wunla̱i wa. 5Ɗa tsu lazai nu nwalu ana tsu ka̱sa̱kpa̱i iɗika i Silisiya n iɗika i Bamafila gaɗi, ali ɗa ci yawai a̱ likuci i Mira a uɓon u Likiya. 6Ayin a nan lo, ɗa jagaba va u la̱nsa̱ka̱i tsu kpantsu ku yoku ɗa u ciya̱i ku na ku uta̱i a̱ likuci i Isakandariya a kubana a Italiya. Ɗa u zuwai tsu tsu uwa punu a ku ɗa.
7Ci yaꞋan ta̱ ayin e re a̱tsu a nwalu n atakaci n aɓau a gbagbaꞋin, ali ɗa ci yawai ɗevu n likuci i Kinida. Ɗa wunla̱i u sa̱nka̱i tsu nwalu a̱ ubuta̱ wa. Ɗa tsu kucikpai tsu ka̱ra̱Ꞌi tsu katsukpai a̱ ka̱kina̱ ki iɗika ka na ki a̱ ubuta̱ u na e ci ɗeke Salamani o kotogu ka Karita a kubana ɗaka. Ana tsu pasai ɗe, ɗa kotogu ka shamkpai n wunla̱i wa. 8Ɗa ci lyaꞋi kelime nu nwalu ma a̱ ka̱kina̱ ka dikyai. Tsu tonoi ɗevu n iɗika, ɗa ci yawai a̱ ubuta̱ u na e ci ɗeke Ubuta̱ u Singai u Kuvuka ɗevu n likuci i Lasiya.
9Ci yaꞋan ta̱ ayin n a̱bunda̱i ali lyushi i yawai, nwalu kpamu n ci cana ba, mi ta̱ m ma̱da̱ka̱ ali Ka̱ɗiva̱ ka Kucinukpaka n Unushi† ka lazai. 10Ɗa Bulusu u danai jagaba va, “Me ene ta̱ ci lyaꞋa baci kelime nu nwalu ma, ci ta̱ o kusoꞋo atakaci, ali kpantsu ka ki ta̱ o kuɓoso. Ka̱ta̱ ucanuku dem u niꞋwa̱n. Uma o kusoꞋo ta̱ atakaci, ali aza o yoku i ta̱ kunamba wuma u le.” 11Ɗa jagaba va wu ushuki n kadanshi ka vuza vu kpantsu n jagaba vi ni. Wu ushuku n kadanshi ka̱ Bulusu ba. 12Ubuta̱ u Singai u Kuvuka u gaꞋan kushamgba ɗe m kpantsu n lyushi ba, adama ubuta̱ wa wi ta̱ uɓa̱yuwi. Ɗa uma a a danai ci lyaꞋa kelime kenu nu nwalu adama a na a yawa a̱ Finikiya, likuci o kotogu ka Karita. Finikiya ubuta̱ u singai u ɗa u na antsu a ci shamgba n lyushi, adama a na ubuta̱ wa wi ta̱ uɓa̱yuwi kenu a uɓon u gaɗi n ka̱livi, uɓa̱yuwi u te kpamu a uɓon u ɗaka n ka̱livi.
Wunla̱i n aɓau n a̱bunda̱i a mala
13Ɗa wunla̱i u kenu wu uta̱i ɗaka, ɗa aza a kpantsu a e enei ayin a ɗa a yawai n ili i na e sheshei kuyaꞋan va. Ɗa o ronoi kashamkpatsu ki iyum i na ishi a shiyakai kpantsu ka, ɗa a̱ ka̱na̱i nwalu a̱ mini o kutono ɗevu n iɗika. 14Amma a yaꞋan megeshe ba, ɗa wunla̱i u gbayin e ci ɗeke ta̱ u ɗa Wunla̱i u Gaɗi n Kasana wu uta̱i u ronoi tsu. Ɗa wunla̱i wa wu uta̱i o kotogu, ɗa u bankai kpantsu ka daꞋin vu kotogu ka. 15Ɗa wunla̱i u lapai kpantsu ka o doku a fuɗa a wala n ku ɗa ba, ɗa tsu ka̱sa̱kpa̱i wunla̱i u tecengi kpantsu ka a kubana uɓon u yoku.
16Ɗa tsu tonoi ɗevu n kotogu ko yoku ka na e ci ɗeke Kawuda, a̱ ubuta̱ u na u jebe wunla̱i. Ɗa tsu dakakai ci shiya kpantsu ku kenu ka mayin, amma a kubana uteku ɗa tsu fuɗai. 17Ɗa aza a kpantsu a a yaꞋin ugboji ɗa a ɗikai awin ɗa a alai kpantsu ku gbayin ka ta lo ku ɓoso. Ɗa a̱ cipa̱ka̱i n atamatsu a kalaba a kpantsu a, adama a na ka̱ta̱ wunla̱i u tecengu kpantsu ka, amma sawu. A yaꞋin nannai adama a na a pana ta̱ wovon ta lo kpantsu ku gama masasan ma kayala a̱ mini ɗevu n Siriti.
18Ana kayin ka asai, ɗa a̱ ka̱na̱i kuta̱ka̱ n ucanuku u na wi punu a kpantsu ka n a vakangi a̱ mini adama a na wunla̱i n aɓau a i ta̱ n utsura n a̱bunda̱i. 19A kanna ka tatsu, uma a kpantsu a a̱ ka̱na̱i kupura̱ ucanuku wu ulinga u kpantsu wa n ekiye e le n a vakangi punu a̱ mini. 20Ɗa wunla̱i u gbayin wa u ka̱na̱i koꞋuso le ayin e re. U ɗa u ka̱sa̱kpa̱ ba, ali keleshu ka palai kanna n azangata dem. Ɗa tsu takpai adangana, adama a na ce ene tsa kulaꞋa ba.
21Babu vuza na u lyaꞋi ilikulyaꞋa a̱ ka̱tsuma̱ ka ayin a nan lo dem. Ɗa Bulusu u ɗekeshei uma a na i punu a kpantsu ka, ɗa u danai le, “Ishi baci i panaka mu m megeshe ma ɗe, ci ishi a̱ kuka̱sa̱kpa̱ Ubuta̱ u Singai u Kuvuka wa ba, ci ishi o kusoꞋo atakaci a ba, ko ci ishi a kuvakangu ucanuku ba. 22Amma gogo na, mi ta̱ a kuyaꞋanka ɗa̱ kadanshi, shamgbai n utsura! Ko vuza te a̱ ka̱tsuma̱ ka̱ ɗa̱ wuma u ni wi lo a kulaza ba, amma mayun ɗa, kpantsu ka ki ta̱ a kuliɓa a̱ mini. 23A̱ɗa̱ i yeve ta̱ mpa vuma vu Ka̱shile ɗa, adama a na n tsu tono yi ta̱ ayin tutu. Na̱yin Ka̱shile ka̱ suku ta̱ kalingata† ka̱ ni wa̱ va̱. 24Ɗa kalingata ka ka shamgbai ɗevu nu mpa, ɗa ka danai, ‘Bulusu ka̱ta̱ vu pana wovon ba. Vi ta̱ a kushamgba kelime ka Kaisa Mogono ma gbayin. Adama a na Ka̱shile ki ta̱ a kinda wu, ki ta̱ kpamu a̱ kuɓa̱nka̱ wu. Vu uta̱ kpamu m ma̱ta̱na̱ n aza a nwalu a̱ nu dem.’ 25Adama a nannai, ka̱ta̱ vi shamgba n utsura. Aza a̱ va̱, mpa mu ushuku ta̱ n Ka̱shile tsu na u danai mu ta nannai ta na. 26Amma wunla̱i wa wi ta̱ a kuvakangu tsu o kotogu, kpantsu ku tsu ku ɓoso baci.”
Kpantsu ku ɓatsai
27A kanna ka kupa n a̱ na̱shi, ɗa wunla̱i u ka̱na̱i kuka̱ra̱Ꞌa̱ n kpantsu ka a kubana uɓon u mala ɗaka a iɗika yi Italiya. Amma e mere ma kayin n kanna ka kupa n a̱ na̱shi, ɗa aza a kpantsu a e sheshei ko ci yawa ta̱ ɗevu n iɗika ya. 28Ɗa o kondoi uga̱vi u mini wa, ɗa a cinai uga̱vi wa ali ugaɗi udashi amangatawun n kamanga (120). Ana megeshe ma yaꞋin, ɗa o doku ɗa o kondoi uga̱vi wa, ɗa a cinai uga̱vi wa amanga̱na̱shinkupa derere. 29Ɗa wovon u ka̱na̱i tsu, ta lo wunla̱i wo kudoku wo rono tsu a kubana a̱ ubuta̱ wa atali kpamu, ɗa a zuwakai kpantsu ka ashamkpatsu a iyum a̱ na̱shi ka̱ca̱pa̱. Ɗa a̱ ka̱na̱i kuyaꞋan avasa adama a na kayin ka asa gogoꞋo.
30Ɗa aza a ulinga a cigai kuka̱sa̱kpa̱ kpantsu ka. Ele biꞋi a kadanshi n ugboji, ɗa a danai uma i ta̱ a̱ kugita̱ kucipa̱ka̱ kpantsu ku kenu ka a̱ mini adama a na a zuwa kashamkpatsu ka kpantsu ka kelime. 31Amma ɗa Bulusu u danai jagaba n uma a̱ ni, u danai, “I kukuwa̱ ta̱ ra̱ka̱, a shamgba baci a kpantsu ku gbayin ka ba.” 32Ɗa osoji a a gbatyai awin a kpantsu ku kenu ka, ɗa ku lazai.
33Ana kayin ka banai ka asa, ɗa Bulusu u folonoi le a lyaꞋa tsuwaꞋa, ɗa u danai le, “Anana ɗa ayin kupa n a̱ na̱shi a̱ɗa̱ ida̱shi i ciya̱ i lyaꞋa ilikulyaꞋa ba. 34Adama a nannai n folono ɗa̱ ta̱ i lyaꞋa ilikulyaꞋa adama a na i yongo n wuma. Adama a na, ko ka̱nji ka vuma ke te ki lo a̱ kupuwa̱nka̱ ba.” 35Ana u dansai nannai, ɗa u ɗikai burodi ɗa u yaꞋin kavasa n Ka̱shile lo e kelime ka uma, ɗa u wansai vu ɗa, ɗa u takumai. 36Ɗa ra̱ka̱ vi le a takumai vu ɗa, ɗa o doki katsura. 37Ka̱bunda̱i ka uma ka na ki punu a kpantsu ka, ele ɗa uma amangatawenre n amangatatsunkupa n a̱ ta̱li (276). 38Ana a lyaꞋi a̱ cuwa̱i, ɗa aza a kpantsu a cigai kujebe a̱miki, a̱ ka̱na̱i kuvakangu a̱bufu a ilya n a̱bunda̱i punu a̱ mini ma.
Uma a yawai a iɗika
39Ana kayin ka asai, aza a kpantsu a e enei iɗika, amma e yeve ubuta̱ u na i ba. Amma a fuɗa ta̱ e ene kakambu ko yoku ka kayala. Adama a nannai, ɗa e tecengi kpantsu ka a kubana a̱ ubuta̱ u kayala. 40Ɗa a gbatyai awin a ashamkpatsu a iyum a ra̱ka̱, ɗa a̱ ka̱sa̱kpa̱i a ɗa a liɓa a mala. Ayin a nan lo, ɗa e yevei a shikpai ili i na i tsu ka̱ra̱Ꞌa̱ n kpantsu ka. Ɗa a̱ ɗengusa̱i atamatsu a kalaba a kpantsu e kelime adama a na wunla̱i u tecengu kpantsu ka a kubana a̱ ubuta̱ u kayala. 41Amma kpantsu ku yawa a iɗika ya ba, ɗa ku tsubaki gaɗi vu masasan ma kayala punu a̱ mini ma. Kpantsu ka ku doku kufuɗa kuwala ba, ɗa aɓau a̱ ka̱na̱i kuɓasangu kpantsu ka ali ɗa ku ɓosoi.
42Ɗa osoji a e sheshei a una aza a ugbashi a, ta lo a̱ kuda̱sa̱ a suma. 43Amma jagaba va u ciga ta̱ kisa Bulusu. Adama a nannai, ɗa u sa̱nka̱i le. Ɗa u danai aza a na e yevei ka̱da̱sa̱ a ikpangu ka̱ta̱ a̱ ka̱na̱ kuda̱sa̱ a kubana iɗika. 44Ɗa u danai aza a na a buwai a̱ ka̱na̱ akataku ko nɗanga n yoku n na mi punu a kpantsu ka. Ta a yaꞋin nannai, ali ɗa a̱ cipa̱i m ma̱ta̱na̱ dem vi le.
28Koko ka kapai Bulusu
1Ana ci cipa̱i, ɗa ci yevei ci ta̱ o kotogu ka Malita. 2Ɗa uma a̱ likuci a a rabasai tsu mayin. Adama a na uta̱ni wi ta̱ lo u yoꞋo ta̱ kpamu mini, ɗa a tasuki akina adama a na ci nyashika. 3Ana Bulusu u ɓolongi nɗanga a kuzuwa akina. Ɗa koko ko yoku ka gbani-gbani ku uta̱i punu adama a usuɗukpi, ɗa ka kapai ni e kukiye. 4Ali ɗa uma a e enei koko ka ka saɓangi punu e kukiye ka ko toɗo ba, ɗa a̱ ka̱na̱i madananai, “Mayun ɗa vuma vu nam pa vuma vu ma̱ga̱la̱ka̱ ɗa. Wu uta̱i biꞋi dikyai a mala, ɗa koko ko doku ka kapashi ni. Ali n gogo na, ka̱ma̱li ka na ka tsu takacika uma28:4 N ayin a cau ka̱ma̱li ka vuka ko yoku ki ta̱ lo ka na ka tsu takacika vuza na u nusai ka̱ta̱ u ka̱sa̱kpa̱ vuza na u kpa̱ɗa̱i kunusa. ka̱ ka̱sa̱kpa̱ vuma va n wuma ba.” 5Ɗa Bulusu u vishuwa̱i kukiye ku ni, ɗaɗa koko ka ka̱ yikpa̱i a akina. U doku ta na u pana mɓa̱la̱ ba.
6Uma a i ta̱ e kene ubuta̱ wa wi ta̱ a kushita, ko gogo lo Bulusu va wi ta̱ a̱ kukuwa̱. Ɗa a̱ ka̱na̱i kusaka yi, ali a kubana megeshe, amma e ene ili i yaꞋan yi ba. A ayin a nan lo, ɗa uma a ka̱na̱i kusheshe adama a̱ Bulusu, ɗa a danai, “Bulusu va ka̱ma̱li kaꞋa.”
7O kotogu ka lo, kula ku gomuna ku ɗaɗa Babiliya. Wi ta̱ n kashina ka gbayin ɗevu n ubuta̱ u na ci yawai o kotogu ka. Babiliya vuma vu singai ɗa vuza na u ci ciga omoci ɗa u rabasai tsu, ali ɗa ci yaꞋin ɗe ayin a tatsu a kpaꞋa ku ni. 8Esheku a̱ ni i ta̱ babu alafiya ivaꞋin wana ɗai a saɓanai n kuta̱nu n kucaru, ɗa Bulusu u banai adama a na we ene yi. Ɗa u ba̱ra̱kpa̱i kukiye ku ni, u yaꞋankai ni kavasa, ɗa u potsokpoi ni. 9Ana vuza vu mɓa̱la̱ va u potsoi, ɗa a̱ ka̱na̱i kutuka̱ yi n aza a̱ mɓa̱la̱, ɗa u ka̱na̱i kupotsokpo le. 10Uma a a yaꞋanka tsu ta̱ ili i ma̱riki n a̱bunda̱i, ana ci a kulaza a kubana a̱ ubuta̱ u kpantsu, ɗa a yaꞋankai tsu kuneꞋe ku singai.
A ɗikai Bulusu a kubana o Roma
11A̱tsu ci shamgba ta̱ a Malita ali wotoi u tatsu. Ɗa kpantsu ku yoku lo kashani adama a na nwalu n gaꞋan n lyushi ba. Ana lyushi i kotsoi, ɗa ra̱ka̱ vu tsu ɗa tsu uwai a kpantsu ku nan lo ka ku likuci i Isakandariya. E kelime ka kpantsu ka lo, ɗa e sheꞋwei agisana a̱ a̱ma̱li e mpeshe ula e le a ɗaɗa Kasata m Poluku. 12Ɗa ci yawai a̱ likuci i Sirakusa ɗa ci yaꞋin ɗe ayin a tatsu. 13Ɗa tsu ka̱sa̱kpa̱i Sirakusa ɗa ci yaꞋin nwalu a kubana a̱ likuci i na e ci ɗeke Rigiyumu. Ana kayin ka asai, ɗa wunla̱i wu uta̱i ɗaka ɗa u tecengi kpantsu ka, ali ci yawai a̱ likuci i Batiyoli. 14Ɗa ci cinai aza o Kutoni o yoku ɗe Batiyoli, ɗa o folonoi tsu ci shamgba ɗe koɓolo. Ɗa ci yaꞋin ayin e cindere ɗe, ɗa tsu ka̱sa̱kpa̱i ubuta̱ wa, ɗa tsu banai a̱ likuci i Roma.
15Aza o Kutoni a na i ɗe Roma e yeve ta̱ a na ci lo a̱ kuta̱wa̱, ɗa a banai ɗa a gasai n a̱tsu e Kuden ka Apiyasu adama a na a rabasa tsu. Aza o yoku o ɓolongi n a̱tsu a̱ ubuta̱ u na e ci ɗeke IꞋuwa yo Omoci i Tatsu. Ana Bulusu we enei le, ɗa u yaꞋin kavasa ɗa u cikpai Ka̱shile ɗa u ciya̱i katsura.
Kadanshi ka̱ Bulusu o Roma
16Ana tsu uwai a̱ likuci i Roma, ɗa a̱ ka̱sa̱kpa̱i Bulusu u da̱sa̱ngu endeꞋen ni a kpaꞋa n kosoji ka na ki a kinda yi.
17Ana ci yaꞋin ayin a tatsu, ɗa Bulusu u ɗekei nkoshi m gba̱ra̱-gba̱ra̱ ma Ayahuda lo, ɗa u danai le, “Aza a̱ va̱, a̱ ka̱na̱ mu ta̱ a Urishelima, ɗa e nekei mu a̱ ubuta̱ wa aza o tsugono tsa aza o Roma. Mpa n yeve ta̱ n yaꞋan unushi u yoku a kubana u uma a̱ tsu, ko n nusa a̱ ubuta̱ wa agadu wi ikaya i tsu ba. 18Aza o Roma a̱ la̱na̱ ta̱ a cina mu n unushi ba, ali ele va a ciga ta̱ kuka̱sa̱kpa̱ mu. 19Amma Ayahuda a̱ kpa̱ɗa̱i kushuku. Mpa ta na me ene ta̱ n ɗika kadanshi ka u Mogono Kaisa,† amma n ciga kubanka aza a̱ va̱ a̱ ubuta̱ wa afada ba. 20I ɗaɗa i zuwai ɗa mpa n ɗekei ɗa̱ i ta̱wa̱i na, adama a na ci yaꞋan kadanshi. A shiya mu ta̱ n ikani, adama a na n dana ta̱ mayun ɗa vuza na wi n a̱pa̱Ꞌa̱ a̱ Israila u yawa ta̱ ɗe. A̱yi ɗa Yesu Kishi Kawawi.”
21Ɗa ele ta na a danai, “Tsu pana kadanshi ka gbani-gbani ko akaka o yoku a na a̱ uta̱i a Yahuda adama a̱ nu ba, ko ci ciya̱ akaka a uɗani wa aza a na a yawai na. 22Amma ci ta̱ a kuciga tsa pana ili i na avu vi nekei ka̱ɗu ka̱ nu. Ili i na ci yevei adama a uma a uye u savu u nam pa, i ɗaɗa uma o ci yongo a kuyaꞋan kadanshi ka gbani-gbani adama e le.”
23Ɗa a zuwai ayin a na a̱ kuta̱wa̱ a gasa m Bulusu, ɗa uma n a̱bunda̱i a̱ ta̱wa̱i u Bulusu a kpaꞋa ku ni. Ali n usana a kubana kanna ka̱ kulivi, ɗa ta na Bulusu u ka̱na̱i kuyaꞋanka le kadanshi ko tsugono tsu Ka̱shile. Ɗa u ka̱na̱i kuyaꞋan ulinga n atagarda a̱ Wila̱ u Musa n atagarda e Eneki adama a na u zuwa le o tono Yesu. 24Aza o yoku a̱ ushuku ta̱ n Yesu, aza o yoku ta na a̱ ushuku ba. 25Ɗa a̱ ka̱na̱i kanananai uteku u le a̱ ka̱na̱i kubana n o bonoi. Ana i a kulaza ɗa Bulusu u danai le, “Ayinviki a̱ Ka̱shile a dana ta̱ mayun, ana a dansai ukuna wi ikaya i tsu a̱ ubuta̱ u keneki Ishaya, u danai,
“Ka̱shile ka dana mu ta̱,
26‘Bana, vu dana uma a̱ va̱,
yi ta̱ a kupana kadanshi ka̱ va̱,
amma i kuyeve kaꞋa ba.
Yi ta̱ e kene ili i na mi a kuyaꞋan,
amma ya kufuɗa ye kuyeve ili i na mi a kuyaꞋan ba.
27Ra̱ka̱ vu ɗa̱ yi ta̱ n a̱ɗu a ugbawansuvu.
Atsuvu a̱ ɗa̱ dem i ta̱ uvotsuki,
a̱shi a̱ ɗa̱ kpamu a ɗa i ta̱ upali,
ye kene ili ba, ya kupana ba,
benle i yeve i ɗa ko i ciga kuyeve.
Ishi baci i fuɗa ya yaꞋan nannai, yi ishi o kubono wa̱ va̱,
mi ishi o kupotsokpo ɗa̱.’28:27 Ish. 6:9-10.
28“Adama a nannai, mi ta̱ a kuciga i yeve wishi u nam pa wa u Ka̱shile u ɗa a kubana u yaba dem, Aza̱ka̱yimbi kpamu, i ta̱ feu a kisa u ɗa gbani.” [ 29Ana u kotsoi kadanshi ka nan lo, ɗa Ayahuda a lazai. Ɗa a lyaꞋi kelime n kanananai uteku u le.]
30Ɗa Bulusu u da̱sa̱ngi a kpaꞋa ku na u kutsupa ikebe ali a̱ya̱ e re. Ɗa u ka̱na̱i kpamu kisa uma a na a̱ ka̱na̱i kuta̱wa̱sa̱ wa̱ ni adama a na e ene yi. 31Ɗa u ka̱na̱i kudana uma ukuna u tsugono tsu Ka̱shile babu wovon, n u yotsongi uma ukuna u Vuzavaguɗu Yesu Kishi. Babu vuza na kpamu u kusa̱nka̱ yi.