Uusu-uusu A Pol Hurulaꞌaa Hunie Mo
Rom
?A tei ni e uusue uusu-uusu ienini?
A Pol Hurulaꞌaa oto iini e uusue uusu-uusu ienini. Ingeie mwane ni Jiu e hute aana huilume paine i Tasas aana poꞌo ni henue i Silisia i laona aalahanga ni Rom. Maholo a Pol e saanau e lae taꞌau hunie huilume paine i Jerusalem, na haꞌa-uusuli peine ikire mo Jiu a Kamaliel e haꞌa-uusulie a Pol aana saenanaunge i sulie ahutana mo Haꞌatolanga mo Jiu. A Pol e lae mai neꞌie ngaeta naꞌohai mwane oto aada mo Jiu, na lae-lae e taungeꞌinie mwala e hiiwalaimoli aana a Jisas. Oto e lae loꞌu huni horoꞌie kira hiiwalaimoli aana huilume paine i Damaskas, taꞌe maholo ko lae-lae ue i sulie tala, nge a Jisas e si haataꞌi aana. Aena mei olana nge a Pol e oonisae oto, na e neꞌi iinoni hiiwalaimoli oto aana a Jisas, na a God e uusungeꞌinie mala nga hurulaꞌaa ingeie—ngaeta iini aana mo koni-konihe paine a Jisas e haꞌa-uuresie soihaadaꞌinge i lengide. A Pol e tarohaꞌinie Tataroha Diana i sulie a Jisas hunie taꞌena nga iinoni aana walumalau na e uusue mo uusu-uusu oto hunge aana Haiholotaꞌinge Haalu.
?E uusue uusu-uusu ienini hunie kira tei?
A Pol e uusue uusu-uusu ienini hunie kira hiiwalaimoli aana huilume paine i Rom nge naꞌohai huilume aana aalahanga ni Rom ni otona. A Pol e kaꞌa maatolie ue soihaadaꞌinge ngeena, taꞌe e saie taane oto ngaeta mwala i leune. Hungelada ikire mo Aapoloa Aaopa nge nga mo Jiu haꞌike, taꞌe nga mo iini taane noꞌone aana mo Jiu wau i leune.
?Nga taa e rau-reu maholo e uusue uusu-uusu ienini?
E lio mala uri a Pol e uusue uusu-uusu ienini uure wau aana huilume i Korinit maholo e karaꞌinie oto haꞌamangolana oolune nga mai laenga ingeie, aana ola mala lime aawalai helisi mwana oono i purine hutelana a Jisas (56 A.D.). A Pol e tohungei saetoꞌo aana uri ke maatolie kira hiiwalaimoli wau i Rom hunie kire ke ere haꞌasusure hailiu, na loꞌu mei puri ke si lae taraꞌasi hunie poꞌo ni henue i Spen huni tarohaꞌinie Tataroha Diana noꞌone wau i leune. Taꞌe ngaeta mo soihaadaꞌinge kire niie mei toꞌoha hunie, hunie ke toolea nana kira hiiwalaimoli i Jerusalem. Oto a Pol e holaꞌi lae mola huni toolea niinge ngeena hunie soihaadaꞌinge i Jerusalem.
?E uusue uusu-uusu ienini huni taa?
A Pol e uusue uusu-uusu ienini huni deu aakau aana kira hiiwalaimoli wau i laona huilume paine i Rom loosie maatolinge i saada nge e oalaꞌi ni esuie maholo kei lae hunie poꞌo ni henue i Spen. E tewa oto na saena a Pol hunie ke haꞌa-uusulire kira hiiwalaimoli wau i Rom, oto uusu-uusu ienini e haataꞌinie ngaeta mo ola e saetoꞌo aana kire ke saiꞌi. A Pol ko haꞌa-haꞌa-uusuli uri ahutana mo iinoni, maꞌalana ikire mo Jiu wa mo Aapoloa Aaopa nge ikire nga mo Jiu haꞌike, taꞌe kire mani oorahaꞌaala mango mola, na a God kei leire haahie leune. A Pol ko haꞌa-uusuli aana uri e taꞌa-taꞌa tala mola hunie mwala ke lae i sulie hunie kire ke neꞌi iinoni oodotaꞌi i maana God, na tala ngeena oto a Jisas Kraes. A Pol e haataꞌinie uri mo iini kire ko lulu i sulie a Jisas aana nanamanga a Liꞌoa Maaꞌi, kire ke toꞌo aana mauringe haalu aehota mai aano i leu na ke iiꞌo oto huu.
?Nga taa ni mo pweu ni wala i laona uusu-uusu ienini?
oorahaꞌaanga, haꞌatolanga, oodotaꞌinge, maenga, tolahai iinoni aaela, mauringe haalu
?Nga taa ni ngaeta mo eehuꞌi tatala i laona uusu-uusu ienini?
Rom 1:16-17, Rom 3:23, Rom 6:23, Rom 8:37-39, Rom 12:1-2
?Nga taa ni mo eehuꞌi neꞌisaenga i laona uusu-uusu ienini?
Mei wala ni saediananga hunire mo Rom (1:1-17)
Ahutana mwala kire mani oorahaꞌaa mola na kire malisine oto dunge ni haꞌamotaahinge. (1:18–3:20)
Mo iini kire ko lulu i sulie a Jisas Kraes haꞌalaa kire kei neꞌi iinoni oodotaꞌi i maana God. (3:21–5:21)
Liꞌoa Maaꞌi a God e niie oto nanamanga nana mwala hunie kire ke iiꞌo maaꞌi. (6:1–8:39)
A God e oalaꞌinie oto uri kei haꞌa-uurie ahutana mo iini kire hiiwalaimoli aana Jisas, maꞌalana ikire mo Jiu wa haꞌike. (9:1–11:36)
Tolahana kira hiiwalaimoli ke oodo, aena aana a Liꞌoa Maaꞌi oto peꞌire. (12:1–15:13)
Mei wala ni saediananga ooreta (15:14–16:27)
1Mei Wala Ni Saediananga
1Saediananga mwaanieu a Pol, iinoni euꞌesu a Kraes Jisas. A God e lio hilisieu na e soieu hunie ne ke neꞌi hurulaꞌaa ingeie huni tarohaꞌinie Tataroha Diana a God. 2Tataroha Diana ngeena, a God e haiholotaꞌinie oto uure wau i naꞌo aana mo propet maaꞌi, mala uusulana e lae i laona mo Uusu-uusu Maaꞌi 3-4i sulie a Kalena, Aalaha ikie a Jisas Kraes. E neꞌi iinoni aana e hute mala iinoni aana komu a Deved Inemauri, taꞌe a Liꞌoa Maaꞌi e taꞌelaꞌinie loꞌu mwaanie maenga aana nanamanga paine a God, na urine e haataꞌi diana aana uri ingeie Kalena God toꞌohuu.
5A Jisas e tohungei haataꞌinie hahuꞌana manata-diananga ingeie hunieu aana e lio hilisieu hunie ne ke neꞌi hurulaꞌaa ingeie, uri hunie ne ke naꞌona mwala aana taꞌena nga komu hunie kire ke haꞌapainaꞌaa satana, na hunie kire ke hiiwalaimoli aana, na hunie kire ke tola i sulie walana. 6Na iꞌomu mo Rom, iꞌomu noꞌone ngaeta mo iini aana mo Aapoloa Aaopa nge a Jisas Kraes e lio hilisiꞌomu ngeena.
7Oto ie no ko uusu-uusu hunie ahutemiu weu i Rom, mwala nge a God e manata diana huniꞌomu na e soiꞌomu hunie omu ke neꞌie oto mo tohungei iinoni maaꞌi ingeie.
No ko eitanaie a God Aamaka na a Jisas Kraes Aalaha ikie, uri kire ke haataꞌinie hahuꞌana manata-diananga huniꞌomu, na uri ke niie hanuelamanga huniꞌomu.
A Pol Ko Sare Lae I Maatolie Mo Rom Aana Nga Maholo
8No ko sare holaꞌi paalahea God haahiꞌomu aana ahutana walumalau ko rongoa oto hiiwalaimolinge iꞌomu. Na i tehulaꞌana a Jisas Kraes mone, nou saie uri a God ko rongo hunie paalahenga ineu ngeena. 9No ko esu nana God aana ahutana saeku aani laeliwalanga aana Tataroha Diana i sulie a Kalena, na a God e leesie noꞌone uri nou kaꞌa mou-mou ike mwaanie aarengaꞌinge talamiu.
10Suli maholo no ko aarengaꞌi, no ko eiꞌeitanaie a God uri ke asuie nga tala ke mwadaꞌu talaku hunie ne ke maatoliꞌomu aana nga maholo. Aana ko tewa oto na 11no ko tohungei sare leesiꞌomu oto, uri hunie ne ke peꞌie maurihaꞌamiu aana mei niinge uure aana a Liꞌoa Maaꞌi huni haꞌa-aꞌailaꞌaa hiiwalaimolinge iꞌomu. 12Nou tohungei sare leesiꞌomu hunie kolu ke mani ere haꞌasusukolu heiliu aana hiiwalaimolinge ikolu.
13Maeni eesiku maaꞌi, omu ke saie mola uri mo maholo hunge oto no ko loꞌongaꞌi huni maatoliꞌomu, taꞌe mo ola oto hunge ko talei liu-liu honosieu mola tarau. Nou lae hule aana mo henue oto hunge huni peꞌie mwala hunie kire ke hiiwalaimoli aana Jisas, na saeku hunie uri ne ke teꞌurine noꞌone wau aana hanue iꞌomu. 14Aana asunge ineu ie mei esunge huni peꞌie ahutana mwala, maꞌalana ikire mo iini manata wa haꞌike, na maꞌalana ikire mo iini puꞌosasu wa kire saenanau, taꞌe Tataroha Diana a Jisas ke lae hunie ahutana mwala. 15Aena urinena nge no ko tohungei sare unu tahangaꞌinie Tataroha Diana noꞌone huniꞌomu wau i Rom.
Tataroha Diana E Sai Haꞌa-uurie Mwala Mwaanie Haꞌaletehinge A God
16Nou tohungei norutoꞌo aana Tataroha Diana a Jisas na nou saꞌa roroꞌa masa ike huni tarohaꞌinie, aana e toꞌo aana nanamanga paine a God huni haꞌa-uurie ahutana mo iini e hiiwalaimoli aana, maꞌalana ikire mo Jiu wa ikire mo Aapoloa Aaopa nge ikire nga mo Jiu haꞌike. 17Aana Tataroha Diana ngeena ko haataꞌinie hunie mwala uri a God e sai neꞌi oodohie mwala peꞌie maraana uri taa. Na tala ngeena mei ola aana hiiwalaimolinge mola, uure oto i aehotalana hunie haꞌamangolana. Na nga tala aaopa loꞌu, haꞌike oto ooꞌoo, mala mo Uusu-uusu Maaꞌi e unue uuri, Iinoni e oodotaꞌi i maana God i tehulaꞌana hiiwalaimolinge, nge haꞌalaa kei meuri huu.Habakuk 2:4
A God E Tohungei Saewasulie Oorahaꞌaa
18Uure i Lengi a God e haataꞌinie oto uri e tohungei saewasu haahie ahutana oorahaꞌaa na tataꞌalanga mwala. A God kei haro haꞌaletehire taane, aena aana mo tataꞌalanga ikire ko deu honosie mola walaimolinge mwaanire maraada na mwaanie ngaeta mwala loꞌu. 19Kire saie taane walaimolinge i sulie a God ngeena, aena aana nga taa uri huni saie i sulie a God e mwadaꞌu mola hunire, aana a God maraana e asuie ke mwadaꞌu hunie kire ke lio saie. 20E toꞌohuu taane uri iinoni e kaꞌa sai leesie ike a God, taꞌe uure oto i naꞌo aana haꞌaholalana walumalau, na mwala ko lee-leesie walutana nga ola e asuiꞌi. Oto i leune kire si lio saie mola nanamanga huu ingeie na tolahana e maaꞌi, aana leesileni ko tohungei lae matapwa oto hiitoꞌo aana walu ola nge a God e haꞌaholaꞌi ngeena. Oto mwala urine ngeena, nga mei ola hunie kire ke unue na haꞌike loꞌu.
21Oto maꞌalana kire saie taane mola a God, taꞌe kire kaꞌa haꞌamaꞌu ike aana, wa uri kire ke paalahea na haꞌike loꞌu. Loꞌongaꞌinge ikire e loho aaopa mola aana mo ola mwaakule mola, na saeda e honu mola aana rodohono. 22Kire ko unu-unue uri kire saenanau, taꞌe haꞌike. Kire neꞌi iinoni pweu-pweuaꞌa mola. 23Aana kire sereꞌi palo-paloa tohungei God e manikuluꞌe na e iiꞌo huu, oto kire ko si paloa mola mo nunui ola nge kire asuiꞌi huni lio mala mo iinoni, wa mo menu, wa mo mwaa, wa mo ola ni meꞌesu.
24Aena urinena nge a God e toliꞌaasie mola mwala ngeena hunie kire ke dau mola mala saeda aani esuilana mo loꞌongaꞌinge madaꞌa i saeda, oto kire ko da mola walu ola ni masanga aani aeni-olanga i matolada hailiu. 25Kire ko oolisie mola walaimolinge i sulie a God hunie eeronga. Oto kire ko haꞌaweora mola maraada aani palolana walu ola nge a God e haꞌaholaꞌi, na kire kaꞌa paloa ike iini e haꞌaholaa walu ola ngeena wa kire ke tola i sulie walana. Taꞌe ingeie a Haꞌahola maraana, iini nge lahelana ke lae taraꞌasi oto huu ni ngeena. Iau, ke urine oto.
26Oto aena aana kire ko da mola walu ola aaela urine, a God e toliꞌaasire mola hunie mo neꞌisaenga ni masanga. Maꞌalana mo huꞌe na kire ko oolisie oto tolahai ola huni iiꞌo ruru peꞌie mwane na kire ko aeꞌaeni ola mola peꞌie mo keni mala ikire. 27Aana mo mwane, na e urine loꞌu. Kire kaꞌa aapwasu ike loꞌu aana hikusilana mo huꞌe, taꞌe saeda e tohungei honu mola aana hari-hunilana aeni-olanga peꞌie mo mwane, oto kire ko aeni ola mola tarau peꞌie mo mwane mala ikire maraada. Na i tehulaꞌana mo tataꞌalanga kire ko esuiꞌine, nge mo haꞌaloinge e malisine kire ke tooleꞌi, kire ko si sapesalu eeni mola aana sapeda maraada.
28Oto aena aana mwala ngeena kaꞌa sare loꞌongaꞌinie ike loꞌu saenanaunge toꞌohuu aana God, a God e toliꞌaasire mola hunie kire ke dau mola mala saeda, maꞌalana kire ko da mola walu ola e kaꞌa malisine ike uri kire ke dauꞌi. 29Kire honu mola aana taꞌena nga ola aaela, na tataꞌalanga, na saehanalinge, na oorahaꞌaa. Kire honu mola aana heotaꞌinge, na horonga, na haiseuninge, na eeronga, na maaleledinge. Kire sai sihoai ola mola tarau, 30na kire ko ere-ere aaelasie mola mwala. Kire tohungei leledie a God, na kire kaꞌa haꞌamaꞌu ike aana nga iini. Kire ko ere mwakataꞌinie mwala oto tarau, na kire sai ere toohaꞌinire mola maraada. Saeda e painesie mola mo tolahai ola aaela haalu huni sapeie mo tolahai ola aaela lalahuꞌe nge kire sai esuiꞌi hunie aaelanga ke paine loꞌu. Kire sai heitohea mo aamada na mo nikada, 31na nga mei manatanga haꞌike oto aada. Kire kaꞌa sai lae ike i sulie walada, na kire kaꞌa sai manata diana ike hunie nga iini wa kire ke aamasie nga iinoni. 32Kire saie taane uri Haꞌatolanga a God e unue uri mwala nge iiꞌolada e urine kire malisine oto maenga. Taꞌe kaꞌa ike mola aana uri kire ko lae peꞌie asuilana walu ola aaela urine tarau, taꞌe hule aana kire ko ilenimwaꞌe huni peꞌie mwala loꞌu huni esuie mo aaelanga urine noꞌone peꞌire.
2A God Kei Leie Ahutana Mwala
1Oto iꞌomu nge omu ko unu-unue uri mo iini nge kire dau urine kire tohungei deu aaela, iꞌomu noꞌone omu ke lio talamiu. ?Oto omu ko ere huni taa? Aena aana maholo omu ko leie ngaeta mwala urine, e urihana omu ko leiꞌomu loꞌu mola maraamiu ni ngeena, aena aana iꞌomu na omu ko deu-deu aaela noꞌone mola mala ikire. 2Kie saie kaꞌu taane oto uri e tohungei melisi na e tohungei oodo hunie uri a God kei leie mwala haahie mo aaelanga urine. 3?Oto e ue? Iꞌomu, omu ko leie kaꞌu ngaeta mwala haahie mo takalonga ikire taꞌe hule aana iꞌomu maraamiu noꞌone, omu ko talei esuie noꞌone mola mo aaelanga nge omu ko leie mwala ngeena haahiꞌi. ?Uri omu ko loꞌo-loꞌongaꞌi uri a God e saꞌa leiꞌomu ike? !Haꞌike eena mwae! !Kei leiꞌomu taane noꞌone! 4A God e tohungei saediana huniꞌomu, na e kaꞌa sai saewasu lau-leu ike, taꞌe ko tohungei toli rako mola peꞌiꞌomu. !Taꞌe iꞌomu, omu ko neꞌi-neꞌisae mwakataꞌinie mola tolahana! ?Aana e ue? ?Uri omu kaꞌa lio-lio saie ike uri a God e tohungei diana huniꞌomu urine, aena aana ko niie nga kele maholo huniꞌomu hunie uri omu ke oonisae mwaanie mo tolahai ola aaela iꞌomu?
5Taꞌe saemiu e hau mola hule aana omu kaꞌa sare oonisae loꞌu mwaanie mo takalonga iꞌomu. Oto aena leune omu ko si da mola haꞌaloilemiu ke paine oto loꞌu aana hai dinge nge a God kei haataꞌinie saewasunge ingeie haahie tataꞌalanga mo iinoni. Na maholo nge a God kei leie taꞌena nga iinoni, nge ahutana mwala ke si leesie oodotaꞌinge ingeie. 6Aana a God kei waaie taꞌena nga iinoni oto i sulie helelana aana nga moi taa e asuiꞌi.Sam 62:127Mwala nge ko lae peꞌi deu esunge diana, aana kire tohungei saetoꞌo aana uri kire ke iiꞌo huu peꞌie a God, na uri a God ke lae-lahera, na ke haꞌapainaꞌara, mwala ngeena nge a God kei niie maurihe huu nada. 8Taꞌe mwala nge saeda e aaela aana kire ko neꞌisae paine mola haahire maraada, na kire kaꞌa saetoꞌo aana ike walaimolinge, taꞌe kire ko lulu i sulie mola mo tolahai ola aaela, ikire ngeena nge a God kei tohungei saewasulire na kei haꞌaletehire oto hiitoꞌo. 9Taꞌe-taꞌena nga iinoni ko deu-deu aaela, kire kei sapesalu na haꞌamotaahilada kei lae. Taungei ola urine kei reu aana taꞌena nga iinoni aaela, maꞌalana ikire mo Jiu wa ikire nga mo Jiu haꞌike. 10Taꞌe ahutana mwala nge kire ko lae peꞌi esu diana, a God kei haꞌamanikuluꞌara, na kei haꞌapainaꞌara, na kei niie hanuelamanga hunire. Leune kei reu aana taꞌena nga iinoni diana, maꞌalana ikire mo Jiu wa ikire nga mo Jiu haꞌike. 11Aana a God e saꞌa rara haahie ike nga iini.
12Mo Haꞌatolanga a God nge a Mosis e uusuꞌi oto wai naꞌo e lae mola hunie mo Jiu, na a God kei leire haahie mo oorahaꞌaanga ikire aana kire dau huꞌisie mola mo Haꞌatolanga ngeena. Na ahutana mwala nge ikire nga mo Jiu haꞌike nge kire kaꞌa toꞌo aana ike mo Haꞌatolanga ngeena, nge ikire noꞌone a God kei leire. Kaꞌa ike aana kire dau huꞌisie mo Haꞌatolanga ngeena, taꞌe aana kire dau huꞌisie nga taa nge kire saie uri e toꞌohuu na e oodotaꞌi. 13Mwala nge kire ko talei rorongo aasie mola mo Haꞌatolanga ngeena, kire saꞌa roroꞌa iiꞌo oodotaꞌi ike i maana God. Taꞌe mwala nge kire ko lulu i sulie walu ola i laona mo Haꞌatolanga ngeena, haꞌalaa a God ko da kire ke oodotaꞌi i maana. 14Mwala nge ikire nga mo Jiu haꞌike, niilana mo Haꞌatolanga a Mosis e kaꞌa lae ike hunire hunie kire ke saiꞌi. Taꞌe maholo kire ko haꞌa-uuresie mo haꞌatolanga ikire maraada, na mo haꞌatolanga ikire ngeena kire sada mola peꞌie mo Haꞌatolanga a God, nge e haataꞌinie oto uri kire saie taane nga taa e oodo na nga taa e aaela. 15Leune e haataꞌinie uri nga taa mo Haꞌatolanga e unue, e iiꞌo taane oto i lalo aada, aena aana manatada mola maraada e sai haataꞌi diana aana taane aada uri mo ola kire ko esuiꞌi e oodo taane wa haꞌike. 16Na mala Tataroha Diana no ko tatarohaꞌinie ko unu tahangaꞌinie, a God ke si haataꞌinie kira tei nge kire oodotaꞌi aana maholo a Jisas Kraes kei leie taꞌe-taꞌena nga ola e iiꞌo mumuni i lalo aana mau-meuringe mo iinoni.
A God E Haꞌadianaꞌaa Mo Jiu Aana Mo Haꞌatolanga, Taꞌe Kire Kaꞌa Tola Ike I Suliꞌi
17?Oto e ue aana iꞌomu mo Jiu? Omu tohungei norutoꞌo uri a God ke haꞌa-uuriꞌomu aena aana omu toꞌo aana mo Haꞌatolanga a Mosis ngeena, na omu ko toohaꞌiniꞌomu uri iꞌomu oto mo iinoni a God. 18Omu ko unu-unue uri omu saie neꞌisaenga a God, na uri omu saie mo eehuꞌi ola, aena aana uri mo Haꞌatolanga ko unuꞌi huniꞌomu. 19Loꞌongaꞌinge iꞌomu uri omu sai naꞌona mwala kire ulu, na uri iꞌomu oto raa-raa hunie mwala kire iiꞌo i laona rodohono. 20Na omu ko loꞌo-loꞌongaꞌi uri iꞌomu oto mo haꞌa-haꞌa-uusuli mo iini kire puꞌosasu na mo iini kire urihana mo mwela aana tolahana a God. Omu ko loꞌo-loꞌongaꞌi mola urine aana omu unue uri omu toꞌo aana aahuꞌine ahutana sai-olanga na walaimolinge i laona mo Haꞌatolanga.
21?Oto mala uri omu ko haꞌa-uusulie ngaeta mwala urine, na e ue kaꞌu omu kaꞌa sai haꞌa-uusuliꞌomu maraamiu? Omu ko unue uuri, “Mwaanie nga iini e peli-peli.” Taꞌe iꞌomu maraamiu keꞌu omu ko peli-peli mola. 22Na omu ko unue noꞌone uuri, “Mwaanie nga iini e mai-mesi.” Taꞌe iꞌomu maraamiu keꞌu omu ko mei-mesi mola. Omu ko tohungei leledie mo nunui ola aana mo god eero-eero nge ngaeta mwala ko palo-paloꞌi, taꞌe hule aana omu ko lai pelie loꞌu mo nunui ola ngeena mwaanie mo nume ni palo-palo ikire. 23Omu ko ere toohaꞌiniꞌomu aana uri omu toꞌo aana mo Haꞌatolanga a God, taꞌe omu ko si haꞌamasaa loꞌu mola a God aani hele huꞌisilana mo Haꞌatolanga ingeie. 24Aena urine kaꞌu mo Uusu-uusu Maaꞌi e unue uuri, I tehulaꞌana roroꞌanga iꞌomu mo Jiu, nge mwala ikire nga mo Jiu haꞌike kire ko si ere aaelasie satana a God.Aesaea 52:5
25Mala uri omu ke lulu i sulie mo Haꞌatolanga toꞌohuu, alaa torihesiꞌonga e toꞌo aana taane mei neꞌisaenga diana mala haꞌa-ara uri iꞌomu mo iinoni a God. Taꞌe mala uri omu ko lae huꞌisie mola mo Haꞌatolanga, nge torihesiꞌonga omu toolea ngeena e neꞌie mola mei ola mwaakule ni ngeena. 26Mwala nge ikire nga mo Jiu haꞌike, kire kaꞌa toꞌo aana ike tolahai torihesiꞌonga ngeena, taꞌe mala uri kire kei lae oodo mala a God e unue aana mo Haꞌatolanga, nge a God kei loꞌongaꞌinire oto mala mo tohungei iinoni ingeie noꞌone mala mo iini kire hele aana oto torihesiꞌonga. 27Oto mwala urine nge kire kaꞌa hele aana ike torihesiꞌonga aana sapeda, taꞌe kire ko tola i sulie taane oodotaꞌinge nge mo Haꞌatolanga ko ere i sulie, mauringe ikire e haataꞌinie oto uri e malisine a God ke leiꞌomu mo Jiu. Aena aana omu ko lae peꞌi deu huꞌisie mola mo Haꞌatolanga, maꞌalana niilana mo Haꞌatolanga e lae oto huniꞌomu i laona mo Uusu-uusu Maaꞌi, na omu hele aana oto torihesiꞌonga.
28?Oto kira tei nge mo tohungei iinoni ni Jiu? Mei ola mola poꞌoi sinaha haꞌike ni ngeena, aana iinoni nge ko iiꞌo i sulie tolahana mo Jiu, taꞌe ko lae huꞌisie mola mo Haꞌatolanga, ingeie nga tohungei iinoni ni Jiu haꞌike. Na tohungei haꞌa-ara mo iinoni a God e kaꞌa ola ike mola poꞌoi sinaha aana torihesiꞌonga ni sape. 29Tohungei iinoni ni Jiu oto iini nge manatana e oodo oto peꞌie a God, na tohungei haꞌa-ara aana iinoni a God, mei hei-oolisinge takoie a God nge a Liꞌoa Maaꞌi ko esuie aana saena iinoni. Leu ngeena e kaꞌa lae ike mai mwaanie mo Haꞌatolanga nge uusuleni e sai lae i laona mo puke, taꞌe Liꞌoa Maaꞌi a God oto mola hahaiteli ni e sai esuie. Taungei iinoni urine e kaꞌa saetoꞌo aana ike mwala ke lahea, taꞌe saena mola hunie a God ke lahea.
31?Oto aena aana leune e toꞌohuu, nga taa nge e diana liutaa huni iiꞌo mala nga iinoni ni Jiu? ?Na nga mei taa diana ni kei lae mai mwaanie tolahai ola aana torihesiꞌonga? 2Iiꞌonga mala iinoni ni Jiu e diana aana mo tala hunge. Eetana oto, a God e niie oto mai walana huniꞌemi mo Jiu uri emi ke lio i sulie. 3Maꞌalana ngaeta mo iini aamami mo Jiu kaꞌa hiiwalaimoli ike aana walana, taꞌe leune e kaꞌa da ike uri a God ke toliꞌaasie mola mo heiholotaꞌinge ingeie. 4!Haꞌike oto ooꞌoo! Maꞌalana ahutana mwala ko meni sai eero, taꞌe nga taa a God e unue e toꞌohuu oto, mala mo Uusu-uusu Maaꞌi e unue uuri, Mwala kei lio saie taane uri walamu ni e toꞌohuu, na oodotaꞌinge iꞌoe ke aꞌailaꞌasie mo iini ko upwesie leinge iꞌoe.Sam 51:4
5-7Ohe nga mo iini kei unue uuri, “Aaelanga ikie ko si da mola hunie uri diananga a God ke iiꞌo haadaꞌi oto liutaa, mala raa-raa ko iiꞌo haadaꞌi liutaa i laona rodohono. Urine kie ko si da hunie mwala ke haꞌapainaꞌaa a God loꞌu liutaa.” Oto mo iini kire ko ere takalo urine kire ko heꞌi dolosi loꞌu uuri, “?Oto aana aaelanga na eeronga ikie ko haataꞌinie mola diananga na walaimolinge a God, e ue kaꞌu a God ko saewasulikie na ko haꞌaloikie loꞌu urine? !Leinge ingeie e kaꞌa oodo ike!” !Haꞌike eena mwae! !Hero-heronga mola ni ngeena! E tohungei melisi mola na e oodo hunie a God ke leie aaelanga. 8Mala uri erenga ikire ke toꞌohuu, haꞌalaa e diana huni unue loꞌu uuri, “Kie ke talei deu taꞌewau mola hunie mo ola diana ke rau.” Ngaeta mwala kire ko ere aaelasieu taane na kire ko unue uri ineu ni no ko unue mo ola urine. !Taꞌe haꞌike! Eeronga mola ni ngeena, na e oodo taane mola hunie a God ke si haꞌaloire.
Nga Taꞌa-taꞌa Iinoni E Kaꞌa Oodotaꞌi Ike
9?Oto e ue? ?Uri iꞌemi mo Jiu ni emi diana i maana God loꞌu liutaa aana ngaeta mwala? !Haꞌike oto ooꞌoo! Nou unu mangoa oto uri mo Jiu na mwala nge ikire nga mo Jiu haꞌike, kire mani iiꞌo oto i mamalutana nanamanga aana oorahaꞌaa. 10Mala oto unulana e lae i laona mo Uusu-uusu Maaꞌi,
Nga iini e kaꞌa oodotaꞌi ike,
maꞌalana nga taꞌa-taꞌa iini na haꞌike loꞌu.
11Nga taꞌa-taꞌa iini hunie ke lio saie nga taa e oodo haꞌike,
na nga taꞌa-taꞌa iini e kaꞌa haitalea ike a God.
12Kire ko meni lae mango mola i sulie mo tala hai aaopaꞌi,
na kire ko meni deu aaela mango mola.
Nga iini na e kaꞌa da loꞌu nga mei ola diana,
maꞌalana nga taꞌa-taꞌa iini na haꞌike loꞌu.Sam 14:1-3
13Luada e taha mola mala kilipweꞌu e taha,
na taꞌena nga eeronga oto mola ko iisi-iisitaa mai mwaanie meada.Sam 5:9
Mo wala mala pulune mwaa ala-ala ko maa-maau mwaanie ngidude,Sam 140:3
14na ngidude e honu oto mola aana taꞌena nga wala aaela huni waelie mwala.Sam 10:7
15Saeda e sai taꞌelaꞌi oto mola lau-leu hunie horonga,
16na taꞌena nga leu kire ko lae aana mwala ko deu oodoie mola mala-malanga na siꞌohaꞌanga i tehulaꞌada.
17Kire kaꞌa sai iiꞌo ni henuelama ike peꞌie mwala,Aesaea 59:7-8
18na kire kaꞌa sai haꞌamaꞌu ike aana God.Sam 36:1
19Oto ahutana mo wala ienini, uusuleni e lae i laona Uusu-uusu Maaꞌi, na mo Haꞌatolanga a God ni otona. Na kie mani saie oto uri nga taa mo Haꞌatolanga e unue, e unue oto hunie mwala ni Jiu nge kire iiꞌo i mamalutana mo Haꞌatolanga ngeena. Aena urinena, nge nga taꞌa-taꞌa iini aada mo Jiu e saꞌa unue ike uri ingeie e kaꞌa lae takalo. Oto ahutana mwala aana walumalau, maꞌalana mo Aapoloa Aaopa wa mo Jiu, taꞌe kire mani sai lio saie mola uri e malisine oto a God ke leire. 20Nga taꞌa-taꞌa iini e saꞌa iiꞌo oodotaꞌi ike i maana God i tehulaꞌana ko lulu i sulie mo Haꞌatolanga. Aana mo Haꞌatolanga ngeena e da mola hunie kie ke lio saie mo oorahaꞌaanga ikie ni ngeena.
Haꞌamotaahinge Ikie E Hule Aana A Kraes
21Taꞌe ie a God ko haataꞌinie tolaha ni oodotaꞌinge ingeie nge e asuie mwala ke neꞌi iinoni oodotaꞌi i maana. Mo Haꞌatolanga a Mosis na mo Uusu-uusu Maaꞌi mo propet kire lae peꞌi ere i sulie mei olana, taꞌe maꞌalana ke urine na oodotaꞌinge i maana a God e kaꞌa uure ike mai mwaanie lulu i sulilana mo Haꞌatolanga ngeena. !Haꞌike! 22A God maraana oto ko esuie mwala e hiiwalaimoli aana Jisas Kraes, kire ke neꞌi iinoni oodotaꞌi i maana. Na nga taꞌa-taꞌa mei ola e kaꞌa aaopa ike i matolana mo Jiu na mwala nge ikire nga mo Jiu haꞌike. 23Aana ahutaka mo iinoni kie mani oorahaꞌaala mango mola, na kie mani haꞌataulie mo tolaha manikuluꞌe a God. 24Taꞌe aana a God e aamasikie mone, nge e saeꞌaasie oorahaꞌaa mwaanikie na kie oodotaꞌi oto i maana. Ikie maraaka kie kaꞌa asuie ike nga mei ola hunie kie ke oodotaꞌi urine, taꞌe niinge a God ni ngeena aana e uusungeꞌinie mai a Jisas Kraes hunie ke luhesikie mwaanie oorahaꞌaa. 25A God e toliꞌaasie a Jisas hunie ke mae mala nga uunu-olanga hunie ke toolea haꞌaloinge haahie mo oorahaꞌaanga ikie na hunie ke haꞌamangoa saewasunge ingeie aani. Oto ie kie iiꞌo oodotaꞌi oto i maana God aana kie hiiwalaimoli uri a Jisas e mae honotaka. A God e asuie leune urine huni haataꞌinie uri leinge ingeie e tohungei oodotaꞌi. Aana maꞌalana a God e kaꞌa sai haꞌaloie ike mwala lau-leu haahie mo oorahaꞌaanga ikire oto wau i naꞌo, 26taꞌe ie e leie a Kraes haahie oorahaꞌaanga ahutana mwala ni welumalau. Oto i leune a God e haataꞌinie oto leinge ingeie e oodotaꞌi taane, na e tohungei melisi na e oodo hunie ahutana mwala kire hiiwalaimoli aana Jisas ke neꞌi iinoni oodotaꞌi oto i maana maraana.
27?Oto uri kure sai ere toohaꞌinikure uri kure da mei ola diana hunie a God ke saetoꞌo aakarue? !Haꞌike oto ooꞌoo! ?Wa uri kure sai iiꞌo oodotaꞌi i maana a God aena aana kure ko lulu i sulie mo Haꞌatolanga? !Haꞌike loꞌu! Taꞌe oodotaꞌinge ikure mei niinge a God mola aana kure hiiwalaimoli aana Jisas. 28Aana iinoni e sai neꞌi iinoni oodotaꞌi i maana God mola aena aana e hiiwalaimoli, na e kaꞌa ike i sulie uri ko lulu i sulie mo Haꞌatolanga. 29?Wa e ue? ?Uri a God ko aalaha mola haahie mo Jiu? !Haꞌike! A God e paine noꞌone haahie mo iini nge ikire nga mo Jiu haꞌike. 30Aana e taꞌa-taꞌa God mola ni e paine haahie walumalau. Na ahutana mo iini ko hiiwalaimoli, maꞌalana mo Jiu wa nga mo Jiu haꞌike, taꞌe ingeie mola ni ko da kire ke neꞌi iinoni oodotaꞌi i maana. 31?Oto e ue aana mo Haꞌatolanga a God? ?Uri hiiwalaimolinge ikie ko unue uri ikire mo ola mwaakule mola? !Haꞌike oto ooꞌoo! Taꞌe kie ko haataꞌinie uri mo Haꞌatolanga ngeena kire tohungei oodo hule aana e aasa hunie nga iinoni ke iiꞌo oodotaꞌi taꞌingelu mala mo Haꞌatolanga a God e unue, taꞌe a Jisas haꞌalaa.
4Uure Oto I Aehotalana Taꞌe Hiiwalaimolinge Mola Ni E Neꞌie Taꞌa-taꞌa Tala Takoie Oodataꞌinge
1?Haꞌalaa e ue aana tohungana oto weuwemami mo Jiu, a Ebraham? 2Mala uri a God ko unue uri a Ebraham e neꞌi iinoni oodotaꞌi i tehulaꞌana mo esunge diana e asuiꞌi, nge a Ebraham e toꞌo aana mei ola ni toohaꞌinie haahie. !Taꞌe haꞌike! E saꞌa toohaꞌinie ike i maana God 3aana mo Uusu-uusu Maaꞌi e unue uuri, A Ebraham e hiiwalaimoli aana God, na aena urinena nge e neꞌi iinoni oodotaꞌi i maana a God.Jenesis 15:6 Oto kolu leesie uri oodotaꞌinge mei niinge a God, na nga mei ola mola hunie mwala ke tarie aana asunge ikire haꞌike.
4Ne ke haꞌamalaa aana mwane nge ko esu huni toꞌoha. Maholo a mwaena ko esu mango, nge poro paine ingeie ke si waaie haahie nga taa e asuie ngeena. Na waaite nge a mwaena ko terie, e kaꞌa hele aana ike mala uri nga niinge mola mwaakule hunie, taꞌe ko hele mei toꞌoha mola haahie nga taa e asuie ni ngeena. 5Nge e urine loꞌu aana iiꞌonga mala iinoni oodotaꞌi i maana God, aana mei olana e kaꞌa neꞌie ike mei ola nge mwala kire sai terie aana asunge diana ikire, taꞌe mei niinge a God mola hunie mo iini kire hiiwalaimoli aana. Na maꞌalana ikire nga mo iinoni aaela oto uri taa, taꞌe aana hiiwalaimolinge ikire mone, nge a God ko niie oodotaꞌinge ingeie hunire. 6Taꞌa-taꞌa mei ola ngeena a Deved Inemauri e ere i sulie kaꞌu noꞌone. Aana e ere i sulie haꞌadianaꞌanga a God hunie mwala maholo e niie oodotaꞌinge ingeie hunire, maꞌalana kire kaꞌa asuie ike nga mei ola hunie kire ke malisine haꞌadianaꞌanga ngeena. 7Aana a Deved e teꞌuri,
Mwala nge a God e saeꞌaasie oto mo takalonga ikire,
na e haꞌamangoa oto mo oorahaꞌaanga ikire,
kire kei ilenimwaꞌe oto liutaa.
8Na iinoni nge a God e pulongosie oto mo roroꞌanga ingeie,
kei tohungei ilenimwaꞌe.Sam 32:1-2
9?Oto e ue aana tolahai ilenimwaꞌenga ngeena? ?Uri ilenimwaꞌenga ngeena mei ola mola hunire mo iini nge kire hele aana torihesiꞌonga? !Haꞌike! Taꞌe mei ola oto hunie ahutana mwala, maꞌalana kire hele aana torihesiꞌonga wa haꞌike. Kolu sai ere urine aana kolu leesie oto Uusu-uusu Maaꞌi nge e unue uuri, A Ebraham e hiiwalaimoli aana God, na aena urinena nge e neꞌie iinoni oodotaꞌi i maana a God.Jenesis 15:610?Na maholo uri taa ni a God e ere urine? ?Uri a God e ere urine oto wau i naꞌona a Ebraham e hele aana torihesiꞌonga, wa taane mai purine e torihesiꞌo? A God e ere urine maholo a Ebraham e kaꞌa hele aana ue torihesiꞌonga. 11Iau, maholo na a Ebraham e kaꞌa hele aana ue torihesiꞌonga, e hiiwalaimoli oto aana God, nge a God e si niie oodotaꞌinge ingeie maraana hunie. Na aana mo helisi loꞌu mei puri, nge a Ebraham e si hele aana loꞌu torihesiꞌonga mala haꞌa-ara aana uri a God e unue oto uri ingeie nga iinoni oodotaꞌi. Aena urinena nge a Ebraham domana oto tohungei aamana ahutana mwala kire hiiwalaimoli aana God, na aena hiiwalaimolinge ikire, nge kire neꞌi iinoni oodotaꞌi i maana God maꞌalana kire kaꞌa hele aana ike torihesiꞌonga. 12A Ebraham ingeie oto tohungei aamameelu mo iini nge melu hele aana oto torihesiꞌonga na melu hiiwalaimoli noꞌone aana God aana taꞌa-taꞌa hiiwalaimolinge nge e toꞌo aana maholo na e kaꞌa hele aana ue torihesiꞌonga.
Haiholotaꞌinge A God Ola Nana Kira Hiiwalaimoli
13A God e haiholotaꞌinie hunie a Ebraham na mo weuwana mai puri uri kei niie walumalau nada. Taꞌe e kaꞌa asuie ike leune urine i tehulaꞌana a Ebraham e lulu i sulie mo Haꞌatolanga. !Haꞌike! Taꞌe e asuie mola aena aana a Ebraham e toꞌo aana oodotaꞌinge nge niilana ko lae hunie mo iini kire hiiwalaimoli aana God. 14Mala uri a God ke niie mei heiholotaꞌinge ngeena mola hunie mwala nge kire ko lulu i sulie mo Haꞌatolanga, haꞌalaa hiiwalaimolinge aana a God ngeena mei ola mwaakule mola eena. Na mala uri ke urine oto, haꞌalaa haiholotaꞌinge ngeena e neꞌi ola mwaakule noꞌone. 15Iau, mala ko urine, e neꞌi ola mwaakule mola ni ngeena, aena aana mo Haꞌatolanga ko si da a God ko haataꞌinie saewasunge ingeie, aana mwala ko deu huꞌisie mo Haꞌatolanga ngeena mola tarau. Taꞌe mala uri nga mo Haꞌatolanga ke suꞌuri iiꞌo loꞌu, haꞌalaa nga iini hunie ke dau huꞌisie haꞌatolanga haꞌike noꞌone.
16Aena mei olana nge haiholotaꞌinge ngeena mei ola mola i sulie hiiwalaimolinge. A God e asuie oto urine, uri hunie haiholotaꞌinge ngeena ke neꞌi niinge oto mola mwaakule, na e sai hule aana ahutana mo weuwana Ebraham mai puri. E kaꞌa ola ike mola ikire mwala ko lulu i sulie mo Haꞌatolanga a Mosis, taꞌe e neꞌie oto mei ola hunie ahutana mwala e hiiwalaimoli aana God mala a Ebraham e hiiwalaimoli aana. Aana ingeie oto weuwana ahutaka nge kie hiiwalaimoli aana a God, 17mala a God e unue i sulie a Ebraham i laona mo Uusu-uusu Maaꞌi uuri, Nou lio hilisiꞌo oto hunie o ke neꞌi aamana mo komu ni iinoni oto hunge.Jenesis 17:5 Oto i sulie haiholotaꞌinge ingeie mone, a God e lio saie oto a Ebraham mala weuwaka. Na a Ebraham e hiiwalaimoli aana haiholotaꞌinge a God, aena aana ingeie oto God nge e sai niie maurihe hunie mo iini e mae oto, na e sai haꞌaholaa loꞌu taꞌena nga ola haalu nge kire kaꞌa iiꞌo ue mai laona walumalau. 18A Ebraham e lae mola peꞌi hiiwalaimoli aana a God na peꞌie norutoꞌonga aana huni esuie nga taa e haiholotaꞌinie, maꞌalana mei olana ke lio aasa loꞌu hunie ke oa. Aena mei olana, nge a God e lio hilisie a Ebraham hunie ke neꞌie aamana mo komu ni iinoni hunge oto mala mo Uusu-uusu Maaꞌi e unue uuri, Mwala aana komu ni iinoni iꞌoe kire kei hunge mala heeꞌune salo.Jenesis 15:519A Ebraham karaꞌinie oto tangalai helisi kei ehu aana na sapena kaꞌa aꞌailaꞌa oto. Na a Sera huꞌe ingeie, e amara mola. Maꞌalana e urine oto mola, a Ebraham e kaꞌa mamaelaꞌa ike aana hiiwalaimolinge ingeie. 20Maholo ko loꞌongaꞌinie haiholotaꞌinge a God, e kaꞌa neꞌisae rue-ruaꞌa ike loꞌu aana, taꞌe ko si hiiwalaimoli ngei-ngedi mola peꞌie paalahelana a God. 21Aana e sai diana aana mola uri a God kei haꞌa-oaie haiholotaꞌinge ingeie. 22Aena urinena nge e neꞌie iinoni oodotaꞌi i maana a God.Jenesis 15:623Na mei wala uuri, “e neꞌie iinoni oodotaꞌi i maana a God” e kaꞌa loꞌongaꞌinie ike mola taꞌe a Ebraham maraana, 24taꞌe walaimolinge aana e aaluhikie noꞌone. Aana mei wala ienini ko peꞌikie, mo iini kie hiiwalaimoli aana God nge e taꞌelaꞌinie a Jisas Aalaha ikie mwaanie maenga, hunie kie ke sai diana aana uri ikie noꞌone kie sai neꞌie iinoni oodotaꞌi i maana God i tehulaꞌana hiiwalaimolinge ikie. 25Iau, a God e niie mai a Jisas uri hunie ke mae honotana mo oorahaꞌaanga ikie, oto e taꞌe aalihoꞌi aana loꞌu uri hunie kie ke neꞌie iinoni oodotaꞌi i maana.
5Hiiwalaimolinge Aana God Ko Da Kie Ko Iiꞌo Ni Ilenimwaꞌenga
1Oto aana haꞌa-oodohilaka e lae oto urine i sulie hiiwalaimolinge ikie aana God, nge kie ko iiꞌo ni henuelama oto peꞌie a God. Walu ola urine e rau mola hunikie i tehulaꞌana a Jisas Kraes Aalaha ikie, 2aana ingeie mone e si da kie ko saie hahuꞌana manata-diananga a God nge kie iiꞌo i lalo aana siꞌiri. Na kie ko tohungei ilenimwaꞌe oto aana kie norutoꞌo mola uri kie kei iiꞌo ruru peꞌie a God aana manikuluhaꞌana.
3Na kie ko ilenimwaꞌe noꞌone haahie mo aasanga ko reꞌu-reꞌusikie i tehulaꞌana kie ko lulu i sulie a Kraes, aana kie saie oto uri mo aasanga urine nge ko da hunie kie ke uure aꞌailaꞌa loꞌu liutaa. 4Na maholo kie ko lae peꞌi uure maꞌutaꞌa urine, e haataꞌinie uri tolahaka e tohungei diana. Na aana tolahaka e tohungei diana urine mone, nge kie sai norutoꞌo aana haiholotaꞌinge a God. 5Na norutoꞌonga ikie ngeena e saꞌa da ike hunie kie ke talei maa-maaꞌoohi mola mwaakule. Aana a God e haataꞌinie oto manata-diananga ingeie hunikie aana e uusungeꞌinie mai Liꞌoa Maaꞌi hunikie.
6Aana tohungana maholo a God e lio hilisie, nge a Kraes e mae huni peꞌikie mo iinoni oorahaꞌaala huni lulu i sulie a God, aana kie kaꞌa sai peꞌikie ike maraaka urine. 7-8Na leune kie sai leesie uri tolahana God e tohungei aaopa mwaanie mo iinoni, aana ikie mo iinoni, nga iini saꞌa mwaꞌe-mwaꞌe ike huni mae honotana nga iinoni kohi. Wa ohe nga iini e sai mwaꞌe-mwaꞌe taane huni mae honotana nga tohungei iinoni diana. Taꞌe a God oto e tohungei haataꞌi diana aana manata-diananga ingeie hunikie, aana a Kraes e mae honotaka maꞌalana kie iiꞌo ue aana tala ni oorahaꞌaa. 9Oto aena aana apune a Kraes e haꞌa-oodohikie oto i maana God, nge kie sai diana aana oto liutaa uri maholo a God kei haataꞌinie saewasunge ingeie hunie kira oorahaꞌaala aana dinge ni leinge, taꞌe aana maholona a Kraes kei tohungei leuhikie ni otona. 10Holaꞌinaꞌo kie oꞌoꞌo mola mala mo maelonga a God. Taꞌe i tehulaꞌana maelana a Kalena, nge e si da kie lae mai neꞌi malahune. Aena leune e toꞌohuu, na aana maholo ie kie haꞌimalahune oto peꞌie a God, na a Kalena ko meuri i lalo aaka, nge kie sai diana aana oto uri a God kei haꞌa-uurikie toꞌohuu. 11Na ngaeta leu loꞌu sapeitana walu ola ngeena, nge kie ko tohungei ilenimwaꞌe oto hiitoꞌo aana a Jisas Kraes Aalaha ikie e asuie oto haꞌimalahunanga ngeena hunikie peꞌie a God.
Maenga E Lae Mai Laona Walumalau I Tehulaꞌana A Adam, Taꞌe Maurihe I Tehulaꞌana A Kraes
12Oto wau i naꞌo aana maholo haꞌaholalana walumalau, eetana nga mwane a Adam e oorahaꞌaa kaꞌu, na aena leune nge tala ni oorahaꞌaa e neꞌie oto tolahana ahutana mo iinoni. Na aena aana a God e unue uri mo iini oorahaꞌaala kei mae, oto ahutana mo iinoni i laona walumalau kei mae, aena aana ahutada kire mani oorahaꞌaala oto. 13A God e kaꞌa unue ike uri mwala ke roroꞌa aana mo Haꞌatolanga aana maholo mo Haꞌatolanga haꞌike ue. Taꞌe maꞌalana e urine, oorahaꞌaa e pwani iiꞌo oto mai laona walumalau i naꞌona a God e niie mo Haꞌatolanga hunie a Mosis. 14Leesie kaꞌu nga taa e rau aana mo iinoni uure oto mai aana pongine a Adam lai hule aana pongine a Mosis. Kire kaꞌa haitohea ike mei wala nge a God e unue hunire mala a Adam e asuie, taꞌe kire mani mae mola, na leune e haataꞌinie uri kire mani oorahaꞌaa.
A Adam, ingeie nge eetana nga mwane, domana oto nunune eetana nga mwane aana haꞌaholanga haalu mei puri, aana nga taa kirerue a Adam na a Kraes kire asuie e toꞌohie ahutana mwala. 15Taꞌe kirerue kaꞌa mani sada ike, aana oorahaꞌaanga a Adam e kaꞌa urihana ike niinge a God e nii mwaakule aana mai hunikie i tehulaꞌana a Kraes. E toꞌohuu aana mo iini hunge kire mae i tehulaꞌana oorahaꞌaanga taꞌa-taꞌa iinoni ngeena. Taꞌe niinge a God e paine loꞌu liutaa. Aena aana manata-diananga taꞌa-taꞌa iinoni ngeena a Jisas Kraes mone, nge a God e niie mai niinge paine hunie mo iini oto hunge. 16Taꞌa-taꞌa mei oorahaꞌaanga nge a Adam e asuie ngeena, nge e da uri a God kei leie mwala na kei haꞌaloire. Taꞌe hahuꞌana niinge diana a God e nii mwaakule aana hunie mo iinoni, niinge ngeena ko da uri a God ke niie oodotaꞌinge ingeie hunie mwala oto hunge, maꞌalana mo oorahaꞌaanga ikire ke hunge loꞌu uri taa. 17E toꞌohuu taane uri oorahaꞌaanga taꞌa-taꞌa iinoni a Adam, e da uri maenga ko peine haahie ahutana mwala. Taꞌe mei ola nge taꞌa-taꞌa iinoni ngeena a Jisas Kraes e asuie, e paine loꞌu liutaa. Aana maholo a Jisas e mousie nanamanga aana maenga e kaꞌa haꞌa-oodohie mola takalonga i naꞌo ngeena, taꞌe ko da kie ko helesie loꞌu mo haꞌadianaꞌanga paine loꞌu liutaa. I tehulaꞌana a Jisas mone, a God e sapeie loꞌu oodotaꞌinge ingeie hunikie, na e unue kie kei meuri oto huu peꞌie, na kie kei aalaha peꞌie aana nanamanga paine ingeie.
18Oto kie leesie oto uri e taꞌa-taꞌa iinoni mola nge e asuie taꞌa-taꞌa kele mei oorahaꞌaa, na aena leune oto nge a God ko lei mae aana ahutana mwala haahie. Na e urine loꞌu aana e taꞌa-taꞌa iinoni e asuie taꞌa-taꞌa mei ola e tohungei oodo na e diana, na aena leune nge a God e sai niie oodotaꞌinge na maurihe huu nana ahutana mwala i tehulaꞌana. 19Iau, i tehulaꞌana taꞌa-taꞌa iinoni e haitohea God, nge ahutana mwala e neꞌi iinoni oorahaꞌaa oto. Na e urine noꞌone loꞌu, aana taꞌa-taꞌa iinoni e tola i sulie a God, oto ahutana mwala kire sai neꞌi iinoni oodotaꞌi oto i maana God.
20A God e niie mai mo Haꞌatolanga aana Mosis hunie mwala ke lio saie uri oorahaꞌaanga kire ko lae peꞌi esuie e tohungei aaela. Taꞌe maholo nge oorahaꞌaanga ko peine mola urine, manata-diananga a God ko si peine loꞌu mola liutaa aana. 21Oto maꞌalana mo oorahaꞌaanga ikire ke toꞌo aana loꞌu nanamanga huni horo mae aada, taꞌe manata-diananga a God e nanama loꞌu liutaa. Na aena aana asunge a Jisas Kraes Aalaha ikie mone, nge a God e da hunie kie ke neꞌi iinoni oodotaꞌi i maana, na hunie kie ke si hele aana maurihe huu.
6Mauringe Peꞌie A Kraes Ko Haꞌamangoa Neꞌisaenga Aaela Aana Oorahaꞌaa
1?Oto nga taa nge kie kei unue? ?Uri kie ke talei oora-oorahaꞌaala mola hunie saeꞌaasinge na manata-diananga a God ke talei pei-peine mola? 2!Haꞌike oto ooꞌoo! !Mau-meuringe ikie i laona oorahaꞌaanga e mae oto! Kie mae oto uri hunie kie ke toliꞌaasie tolaha ni oorahaꞌaanga ngeena. ?Oto kie ke si lae loꞌu peꞌi iiꞌo i laona oorahaꞌaa uri taa eena? 3Nou saie uri omu sai diana aana taane mola uri maholo kie loto maaꞌi e haataꞌinie uri kie lado oto peꞌie a Jisas Kraes, na hule aana e urihana kie mae oto noꞌone peꞌie maholo e mae. 4Maholo kie ko loto maaꞌi, e urihana oto uri sapeka na ahutana mo saehanalinge ni sape e mae tararuru oto peꞌie a Kraes. Na urine e urihana haitolingeꞌinilaka ko lae oto noꞌone peꞌie hunie a Mamaꞌa ke taꞌelaꞌinikie oto noꞌone hunie mauringe haalu, mala e taꞌelaꞌinie kaꞌu noꞌone a Kraes aana nanamanga paine mwaanie maenga.
5Oto mala kie mae tararuru kaꞌu peꞌie, nge kie sai taꞌelaꞌi tararuru oto noꞌone peꞌie. 6Aana kie saie oto uri tolahai iinoni aaela ikie oto i naꞌo, kire ui lakomaꞌinie oto peꞌie a Kraes i lengine poꞌu-poꞌu, uri hunie a God ke taꞌaasie oto nanamanga aana oorahaꞌaa nge e oꞌoꞌo haahie maurihaꞌaka. Urine nge oorahaꞌaa e saꞌa paine ike loꞌu haahie sapeka, 7aena aana maholo iinoni ko mae oto, e iiꞌo luhetaꞌi oto mwaanie nanamanga aana oorahaꞌaa.
8Na i sulie kie mae oto peꞌie a Kraes, kie hiiwalaimoli uri kie kei meuri oto noꞌone peꞌie. 9Kie saie oto uri a Kraes e taꞌelaꞌi oto mwaanie maenga na e saꞌa heꞌi mae loꞌu. Maenga e saꞌa sakaahie loꞌu. 10A Kraes e mae hautaꞌai mola huni haꞌamangoa oorahaꞌaa, na e mauri oto loꞌu huni haꞌapainaꞌaa a God. 11Oto iꞌomu loꞌu, omu ke loꞌo-loꞌongaꞌiniꞌomu maraamiu noꞌone urine, aena omu lado mone oto peꞌie a Jisas Kraes, oto oorahaꞌaa e saꞌa sakaahiꞌomu ike loꞌu, na omu ko meuri oto huni haꞌapainaꞌaa a God.
12Mwaanie omu toitoliꞌaasie oorahaꞌaa e aalaha loꞌu haahiꞌomu, uri hunie omu ke lae loꞌu mola i sulie mo loꞌongaꞌinge aaela ni sape, aana sape mei ola nge e sai mae mola. 13Na mwaanie omu toitoliꞌaasie nga leu aana sapemiu e asuie loꞌu nga mei ola aaela wa ke neꞌie loꞌu mei sape huni euꞌesuie oorahaꞌaa. Taꞌe omu ke toliꞌaasiꞌomu oto taꞌingelu mola hunie a God mala mwala e mae kaꞌu mwaanie tolahai ola aaela na kire heꞌi meuri loꞌu huni esu nana. Oto omu ke niie ahutana mo aapa aana sapemiu hunie a God ke asuie walu ola diana aani. 14Maholo omu iiꞌo i mamalutana mo Haꞌatolanga i naꞌo, e aasa hunie omu kei mamalo mwaanie oorahaꞌaa, aana omu kaꞌa sai tola i sulie ahutana mo Haꞌatolanga ngeena. Taꞌe siꞌiri hahuꞌana manata-diananga a God e luhesiꞌomu oto mwaanie oorahaꞌaa e aalaha loꞌu haahiꞌomu.
Kie Ke Neꞌi Koni-konihe Aana Oodotaꞌinge
15?Oto kie kei ue eena, aana hahuꞌana manata-diananga a God e luhesikie oto mwaanie kie iiꞌo loꞌu i mamalutana mo Haꞌatolanga? ?Oto uri e diana mola hunie kie ke dau loꞌu mola mala saeka? !Haꞌike! !E kaꞌa urine ike! 16Omu saie kaꞌu oto uri maholo omu ko toliꞌaasiꞌomu maraamiu huni iiꞌo i mamalutana nga iini na huni lulu i sulie, iinoni ngeena oto kei aalaha haahiꞌomu na omu saꞌa dau ike loꞌu mala saemiu. Oto, iꞌomu mola maraamiu eena. Omu sai iiꞌo mola i memelutana oorahaꞌaa hunie ke horo maesiꞌomu, wa omu sai iiꞌo i memelutana a God hunie ke haꞌa-oodohiꞌomu peꞌie maraana. 17Holaꞌinaꞌo, iꞌomu mo koni-konihe a oorahaꞌaa ni ngeena. Taꞌe ienini omu ko tohungei lulu i suli diana aana oto walaimolinge nge haꞌa-uusulilemiu e lae aana, na aena leune kie ko tohungei paalahea God. 18A God e haꞌa-uuriꞌomu oto mwaanie nanamanga aana oorahaꞌaa, na e da oto omu ke neꞌi iinoni euꞌesu ingeie huni esuie nga taa e oodotaꞌi.
19No ko unu haꞌamalaa aana mo koni-konihe na mo poro paine urine, aena aana omu meni saie oto tolahada na e mwadaꞌu mola hunie omu kei rongo saie neꞌisaenga nge no ko haꞌa-uusuliꞌomu aana. Holaꞌinaꞌo, omu toliꞌaasie mola mo aapa aana sapemiu huni deu esunge mala koni-konihe nana oorahaꞌaa na tataꞌalanga, hunie aaelanga ke paine loꞌu liutaa. Taꞌe maholo ienini ke suꞌuri urine loꞌu. Omu ke toliꞌaasie oto mo aapa aana sapemiu mola huni deu esunge mala koni-konihe nana God huni esuie mo ola e oodo, hunie omu ke iiꞌo maaꞌi.
20Holaꞌinaꞌo, maholo omu neꞌi iinoni euꞌesu ue nana oorahaꞌaa, omu kaꞌa sare aapwasu ike aana oodotaꞌinge a God. 21?Taꞌe nga mei diananga uri taa omu hele aana i tehulaꞌana mo oorahaꞌaa nge omu deu-deuꞌi ngeena? !Nga mei ola haꞌike! Na hule aana siꞌiri omu ko si masa mola haahiꞌi. Tolahai ola urine, tolahai ola mola hunie maenga ni ngeena. 22Taꞌe ienini, a God e haꞌa-uuriꞌomu oto mwaanie nanamanga aana oorahaꞌaa, na e da oto omu ke neꞌi iinoni euꞌesu nana. Na hue-huana leune oto maurihaꞌamiu ko neꞌi ola maaꞌi oto, na omu ko helesie oto maurihe huu. 23Aana maholo iinoni e iiꞌo ue peꞌie oorahaꞌaa, waaitana oto maenga. Taꞌe a God e sai nii mwaakule mola aana maurihe huu hunie ahutaka mo iini kie lado oto peꞌie a Jisas Kraes, Aalaha ikie.
7Nanamanga Aana Mo Haꞌatolanga E Mango Aana Maholo Iinoni E Mae
1Maeni eesiku maaꞌi, saꞌa mola omu meni saie mola nga taa no ko sare ere i sulie ie, sulie omu saie oto uri maholo iinoni ko meu-meuri ue ni mola haꞌatolanga e toꞌo aana nanamanga haahie. 2Haꞌamalalana aana keni e toꞌo poro, e haataꞌinie uri hoꞌosilana e lae peꞌie poro ingeie maholo kirerue ko meni meu-meuri ue. Taꞌe mala uri poro ingeie e mae oto, a huꞌe ngeena e iiꞌo luhetaꞌi oto loꞌu mwaanie haꞌatolanga aana haꞌarurunge eena. 3Taꞌe mala uri a huꞌe ngeena kei lai iiꞌo peꞌie nga mwane aaopa maholo poro ingeie e mauri ue, a huꞌe ngeena ko deu huꞌisie oto haꞌatolanga aana haꞌarurunge eena, na haꞌatolanga e unue oto uri a keni ngeena ko mesi. Taꞌe mala uri poro ingeie e mae oto, haꞌalaa a huꞌe ngeena e iiꞌo luhetaꞌi oto mwaanie haꞌatolanga aana haꞌarurunge, na e sai toꞌo aana loꞌu nga poro aaopa.
4Oto maeni eesiku maaꞌi, iꞌomu na e urine noꞌone. Aana mauringe lalahuꞌe iꞌomu e mae tararuru oto noꞌone peꞌie a Kraes, nge omu iiꞌo luhetaꞌi oto mwaanie mo Haꞌatolanga a Mosis eena, na kire kaꞌa toꞌo aana loꞌu nanamanga haahiꞌomu. Oto a Kraes nge e taꞌelaꞌi loꞌu mwaanie maenga, ingeie ni e toꞌo aamiu ienini uri hunie omu ke aahu aana mo hue-huei ola diana a God. 5Maholo kie oꞌoꞌo ue i sulie tolahaka maraaka, oorahaꞌaa e paine mola haahie sapeka hunie kie ke saetoꞌo aana walu ola e aapu nge mo Haꞌatolanga e uure honosiꞌi. Oto kie lae peꞌi esuie mola mo ola aaela nge hule aana kire ko horo maesikie mola. 6Taꞌe aana kie mae mone oto peꞌie a Kraes, kie iiꞌo luhetaꞌi oto mwaanie mo Haꞌatolanga nge kire hele roroꞌikie i naꞌo. Oto ienini kie sai esu oto aana tolaha haalu aani lulu i sulilana mola Liꞌoa Maaꞌi, na e kaꞌa ike loꞌu aani lulu i sulilana mo ola lalahuꞌe kire uusuꞌi i laona mo Haꞌatolanga.
Haꞌatolanga A God E Haataꞌinie Oorahaꞌaanga Ikie
7?Oto nga taa nge kolu kei unue? ?Uri mo Haꞌatolanga kire aaela? !Haꞌike oto ooꞌoo! Mo Haꞌatolanga mone ko si da kie ko saie uri kie oorahaꞌaala. Mala uri mo Haꞌatolanga ke suꞌuri unue uuri, Mwaanie o sae-saehanali,Eksodas 20:17 haꞌalaa nou kaꞌa saie ike leune e aapu eena. 8Taꞌe oorahaꞌaa e toolea mo wala aana Haꞌatolanga ngeena, na e da mola uri ne ke saehanalie walu ola e aapu ngeena, na uri ne ke sare liu holosie loꞌu ahutana mo Haꞌatolanga. Taꞌe mala uri nga mo Haꞌatolanga ke suꞌuri iiꞌo loꞌu, haꞌalaa oorahaꞌaa e neꞌie mola mei ola mwaakule. 9Oto wau i naꞌo maholo nou kaꞌa saie ike ue mo Haꞌatolanga, nou hii mala nou iiꞌo diana mola. Taꞌe maholo no ko aehota saie oto mo Haꞌatolanga a God, nge nou si lio saie loꞌu uri nou oorahaꞌaala ni ngeena, na ne kei mae oto haahie. 10Oto mo Haꞌatolanga diana nge a God e niiꞌi mei uri hunie kire ke haꞌa-uurieu, nge kire ko si horoꞌieu mola aana kire haataꞌinie uri leileku kei lae. 11Iau, oorahaꞌaa e toolea mo wala aana mo Haꞌatolanga na e eeroau huni deu huꞌisiꞌi, hunie ne ke roroꞌa aani, na ne ke mae haahiꞌi. 12Taꞌe maꞌalana e urine, ahutana mo Haꞌatolanga aana walana a God kire mani maaꞌi, na kire oodo, na kire diana.
13?Oto e ue? ?Uri mo Haꞌatolanga diana ngeena ni kire ko horo maesieu? !Haꞌike! Taꞌe oorahaꞌaa ni ko horo maesieu, maꞌalana e asuie leune aana mo ola diana. Oto urine kie sai lio saie oto uri oorahaꞌaa mei ola uri taa, aana mo Haꞌatolanga ko haataꞌinie uri oorahaꞌaa mei ola e tohungei aaela ni ngeena.
Mo Haꞌatolanga E Kaꞌa Aꞌailaꞌa Ike Huni Ooho Honosie Oorahaꞌaa
14Kie saie taane uri mo Haꞌatolanga mo ola diana a God ni ngeena, taꞌe ineu, iinoni ni welumalau mola na nou iiꞌo oto mola mala koni-konihe nana oorahaꞌaa. 15Oto no ko teipuꞌo-puꞌo mola i sulie nga taa ko reu i lalo aana mauringe ineu ngeena. Aana nou kaꞌa sai esuie ike nga taa no ko sare asuie, taꞌe oto tarau no ko esuie mola nga taa nou kaꞌa sare asuie. 16Maholo no ko sereꞌinie mo ola aaela taꞌe no ko esuiꞌi mola, nge no ko haataꞌinie uri nou hiiwalaimoli uri mo Haꞌatolanga e oodo taane. 17Oto ineu maraaku haꞌike ni no ko esuie mei olana, taꞌe tolaha ni oorahaꞌaanga e iiꞌo i lalo aaku ni ko deu urine. 18Nou saie taane uri aana aapa ineu mala iinoni ni welumalau mola, nga mei ola diana haꞌike i lalo aaku. Aena aana maꞌalana nou toꞌo aana taane nga mo loꞌongaꞌinge huni esuie nga mo ola diana, taꞌe nou kaꞌa sai esuiꞌi ike tohuku. 19Mo ola diana nge no ko loꞌongaꞌi ni esuiꞌi, nou kaꞌa sai esuiꞌi ike. Na mo ola aaela nou lelediꞌi, nge mo ola no ko esuiꞌi tarau eena. 20Na aena aana no ko esuie mola mei ola aaela nge nou kaꞌa sare asuie, e lio mala uri ineu haꞌike ni no ko esuiena, taꞌe tolaha ni oorahaꞌaa nge i lalo aaku ni ko esuie.
21No ko si lio saie uri tolahai ola aaela ni oto ko peine haahieu. Kaꞌu, maꞌalana nga mo maholo no ko sare asuie nga mei ola diana, taꞌe mo ola aaela mola no ko esuiꞌi. 22I laona tohungana neꞌisaenga ineu, nou ilenimwaꞌe mola haahie mo Haꞌatolanga a God. 23-25Na aana ineu maraaku, loꞌongaꞌinge ineu uri ineu koni-konihe oto aana mo Haꞌatolanga a God ni ie. Taꞌe aapa aana uri ineu iinoni ni welumalau mola, nou neꞌi koni-konihe taane oto nana oorahaꞌaa. Aana nou lio saie uri tolahai ola aaela ngeena ni ko lae peꞌi esu i laona ahutana mo aapa aana sapeku, na tolahai ola aaela ngeena ko heiseuni peꞌie neꞌisaenga diana ineu, hule aana no ko hii mala nou iiꞌo ni hoꞌo mala koni-konihe nana oorahaꞌaa. !Aama-aamasileku, aana no ko siꞌohaꞌa oto toꞌohuu! ?A tei kei da kaꞌu hunie ne ke iiꞌo luhetaꞌi mwaanie nanamanga aana oorahaꞌaa nge ko hane haahieu ienini na ko tooleau hunie maenga huu? !Taꞌe paalahea God! Kie ke paalahea God aana ingeie oto kei esuie leune aana asunge a Jisas Kraes Aalaha ikie.
8Liꞌoa Maaꞌi Ko Aalaha Haahie Mo Iinoni A Kraes
1Oto ie a God e saꞌa lei mae aaka ike, aena aana kie lado oto peꞌie a Jisas Kraes. 2Na aena aana kie lado mone oto peꞌie a Kraes, nge nanamanga aana Liꞌoa Maaꞌi e niie mauringe oto hunikie, na e da kie iiꞌo luhetaꞌi oto mwaanie nanamanga aana oorahaꞌaa nge e sai horoꞌikie. 3Mo Haꞌatolanga a Mosis e kaꞌa toꞌo aana ike nga nanamanga huni taꞌaasie mo oorahaꞌaanga ikie urine, aena aana ikie mo iinoni kie kaꞌa sai tola i sulie ike mo Haꞌatolanga ngeena. Taꞌe a God e asuie leune hunikie maholo e uusungeꞌinie mai a Kalena hunie ke neꞌi iinoni oto mala ikie mo iinoni oorahaꞌaala, taꞌe mola aana ingeie e kaꞌa oorahaꞌaa ike. Oto aana a Kraes mone e kaꞌa oorahaꞌaa ike, nge leune e haataꞌinie uri e tohungei melisine oto a God ke lei maesikie mo iinoni oorahaꞌaala. Oto maꞌalana e urine, a God e kaꞌa lei maesikie ike, taꞌe e toliꞌaasie mola a Kraes hunie ke mae mala nga uunu-olanga huni taꞌaasie mo oorahaꞌaanga ikie. 4Urine a God e da uri mo Haꞌatolanga ingeie e oa oto hunikie, aana Haꞌatolanga ingeie e unue uri ahutana mo iini kire oorahaꞌaa ke mae. Oto aana a Kraes e mae oto mala nga uunu-olanga honosikie urine, nge kie kaꞌa iiꞌo ike loꞌu i sulie tolahai iinoni aaela ni welumalau, taꞌe kie toꞌo aana oto oodotaꞌinge a Kraes, na kie ko lulu i sulie oto tala aana Liꞌoa Maaꞌi.
5Mwala nge kire iiꞌo i sulie tolahai ola aaela aana walumalau, kire neꞌisae paine haahie walu ola aaela aana walumalau. Taꞌe mwala nge kire iiꞌo i sulie tolahana Liꞌoa Maaꞌi, neꞌisaenga ikire e iiꞌo susu mola aana nga taa Liꞌoa Maaꞌi e saetoꞌo aana. 6Mala nga iini ko neꞌisae paine mola haahie tolahai iinoni aaela, nge kei maesie. Taꞌe mala uri neꞌisaenga iinoni ko iiꞌo susu mola aana Liꞌoa Maaꞌi, nge kei helesie maurihe na hanuelamanga i tehulaꞌana. 7Mo iini kire ko neꞌisae paine haahie tolahai iinoni aaela, nge kire neꞌi maelonga oto hunie a God eena. Kire kaꞌa sai lulu i sulie oto mo Haꞌatolanga a God aana e tohungei aasa hunie kire kei lulu i suliꞌi. 8Mwala nge kire iiꞌo ue aana mo tolahai iinoni aaela urine, e tohungei aasa hunie kire ke asuie nga mei ola ke toꞌohie saena God.
9Taꞌe iꞌomu, omu kaꞌa iiꞌo ike loꞌu aana mo tolahai iinoni aaela urine. !Haꞌike oto! Omu iiꞌo oto i sulie tolahana a Liꞌoa Maaꞌi, aana Liꞌoa Maaꞌi a God e iiꞌo oto i lalo aamiu. Na mala uri nga iinoni e kaꞌa toꞌo aana ike Liꞌoa a Kraes i lalo aana, ingeie nga iinoni a Kraes haꞌike oto eena. 10Oto aena aana a Kraes oto i lalo aamiu, maꞌalana sapemiu kei mae aena aana mo oorahaꞌaanga iꞌomu, taꞌe omu toꞌo aana maurihe oto aana omu iiꞌo oodotaꞌi oto i maana God. 11Liꞌoa Maaꞌi a God nge e taꞌe aalihoꞌi aana Jisas Kraes loꞌu mwaanie maenga, na ingeie oto e iiꞌo i lalo aamiu. Na mala a God e taꞌelaꞌinie sapena Kraes, nge kei taꞌelaꞌinie loꞌu sapemiu nge e mamaelaꞌa, aana Liꞌoa Maaꞌi nge e iiꞌo i lalo aamiu.
12Oto maeni eesiku maaꞌi, kie toꞌo aana oto mei esunge huni esuie nana God ni ngeena. Oto e kaꞌa malisine ike lulu i sulilana loꞌu mo tolahai iinoni ni welumalau. !Haꞌike loꞌu! 13Mala uri omu kei iiꞌo oto i sulie mo tolahai ola aaela urine, nge omu kei mae mola. Taꞌe mala uri omu kei iiꞌo oto i sulie tolahana Liꞌoa Maaꞌi na uri omu kei toliꞌaasie oto toꞌohuu mo tolahai ola aaela iꞌomu, nge omu ke si helesie maurihe huu. 14Mwala nge Liꞌoa Maaꞌi a God ko naꞌoda, ikire oto mo kalena God. 15Aana Liꞌoa Maaꞌi nge a God e niie oto huniꞌomu ngeena, e kaꞌa asuie ike hunie omu ke maꞌu-meꞌu oto tarau mala koni-konihe nge e dau aaela. !Haꞌike! Taꞌe a Liꞌoa Maaꞌi ko si da mola omu ke neꞌi kalena God, na aana omu saie uri a God ko manata diana huniꞌomu urine, nge omu sai soie aana, “!Mamaꞌa! !Mamaꞌa!” 16Liꞌoa Maaꞌi ko unu haꞌa-oaie tararuru peꞌie neꞌisaenga ikie uri ikie oto mo kalena God. 17Na aena aana ikie oto maeni kalena, kie kei helesie oto ahutana toꞌo-toꞌolana a God nge e loohaꞌiniꞌi nana a Kalena, a Kraes, na e loohaꞌiniꞌi noꞌone naka mo eesine a Kraes, aana ikie noꞌone mo kalena God. Kie kei helesie oto noꞌone manikuluꞌanga taꞌau i Lengi nge a Kraes e hele aana oto, aena aana ikie, kie ko sapesalu noꞌone mala a Kraes e sapesalu keꞌu.
Sapesalunge Ko Toolekie Siꞌirini E Kaꞌa Hiꞌe Ike Mala Manikuluꞌanga Kie Kei Toꞌo Aana
18Nou sai diana aana uri walu ola nge kie ko sapesalu eeni aana maholo ienini, walu ola mwaakule mola ni ngeena, aana kie ko loꞌongaꞌinie tohungei mei menikuluꞌanga nge a God e loohaꞌinie naka. 19Taꞌe-taꞌena nga ola a God e haꞌaholaa ko maa-maaꞌoohi peꞌi toꞌue luada huni leesie haataꞌinilana manikuluhaꞌana mo tohungei kalena God. 20Aana maꞌalana walu ola aana haꞌaholanga e sereꞌinie ke aaela mala siꞌiri, taꞌe kire mani lae aaela oto wau i naꞌo, aana ikire noꞌone kire iiꞌo i hahana haꞌaloinge a God e asuie aana Adam na Iv. Taꞌe maholo a God e asuie leune, e niie noꞌone mei neꞌisaenga diana uri aana nga maholo kei lae mai, 21walu ola e haꞌaholaꞌi kei diana aalihoꞌi loꞌu na kei iiꞌo luhetaꞌi taane mwaanie aaelanga na mwaanie maenga nge ko da kire ko iiꞌo ni hoꞌo hule mai siꞌiri. Na leune kei oa hunie walu olana maholo ikie mo kalena God kie kei holaꞌi iiꞌo luhetaꞌi oto taꞌingelu mwaanie aaelanga, na kie kei iiꞌo oto aana manikuluhaꞌana a God.
22Aana kie saie uri hule mai siꞌiri, ahutana walu ola aana haꞌaholanga ko ngara-ngara ue peꞌi sapesalunge, mala huꞌe ko sapesalu hunie toꞌo-mwelanga. 23Na taꞌe mo olana haꞌike ni ko ngara-ngara urine, taꞌe ikie noꞌone kie ko ngara-ngara mola i manataka. Aana a God e niie Liꞌoa Maaꞌi hunikie mala nga naꞌohai niinge ingeie, na kie ko maaꞌoohi susutoꞌo hunie a God ke haꞌa-ahue konilaka hunie kie ke neꞌie mo tohungei kalena. Na leune kei reu aana maholo a God kei oolisie sapeka peꞌie mei sapei ola haalu. 24A God e haꞌa-uurikie oto, na aani hiiwalaimolinge aana walana, kie ko si maa-maaꞌoohie mola mo ola e unue kei niiꞌi naka. Nga iini saꞌa talei maa-maaꞌoohie ike mei ola e rau mango oto, taꞌe kei maaꞌoohie mola mei ola e kaꞌa rau ue. Na ikie, kie kaꞌa leesie ue nga taa kie ko maa-maaꞌoohie ngeena, taꞌe kie ko maa-maaꞌoohi susutoꞌo mola. 25Taꞌe aena aana kie hiiwalaimoli uri kie kei haro toꞌo aana taane mo ola nge kie kaꞌa leesiꞌi ue, nge mone kie ko haro maa-maaꞌoohi susutoꞌo mola ue.
26Na mala a Liꞌoa Maaꞌi ko peꞌikie huni maaꞌoohi susutoꞌo urine, nge ko peꞌikie noꞌone aana taꞌena nga ola loꞌu kie ko mamaelaꞌa oto aani. Kie kaꞌa saie ike nga taa kie ke aarengaꞌi hunie, wa uri kie kei aarengaꞌi uri taa. Oto Liꞌoa Maaꞌi maraana e lae peꞌi aarengaꞌi talaka aana mo wala hule aana ikie na kie kaꞌa saiꞌi. 27Taꞌe a God e saie mola neꞌisaenga ikie mo iinoni, na e saie taane loꞌongaꞌinge Liꞌoa Maaꞌi maholo ko aarengaꞌi talaka mo iinoni a God, aana Liꞌoa Maaꞌi ko aarengaꞌi talaka aana tohungana tala nge a God e saetoꞌo aana.
28Na kie saie loꞌu uri a God ko esu i lalo aana ahutana walu ola ko reu-reu hunie ke haꞌadianaꞌakie, mo iini e soikie oto i sulie oalaꞌinge ingeie na kie ko manata diana hunie. 29Aana uure mai naꞌo, a God e manataꞌinie oto mwala ingeie, na e oalaꞌinie hunie kire ke mani urihana a Kalena, hunie a Kalena kei neꞌie naꞌohai mwane aana mo eesine oto hunge. 30Na mwala nge a God e oalaꞌi urine hunire oto uure mai naꞌo, e mani soire oto loꞌu mai i saana. Na e da oto hunie kire ke mani neꞌi iinoni oodotaꞌi i maana, na e niie oto manikuluꞌanga ingeie hunie ahutada mango.
Nga Mei Ola E Kaꞌa Nanama Ike Hunie Ke Oopakie Mwaanie Manata-diananga A God Hunikie
31?Oto nga taa nge kie kei unue aana mo olana? ?Mala uri a God ke iiꞌo peꞌikie, a tei nge kei roroꞌa uure honosikie? 32A God e kaꞌa saenie ike nga mei ola mwaanikie, kaꞌu hule aana e toliꞌaasie a Kalena hunie ke mae huni haꞌa-uurikie. Oto leune ko haataꞌinie uri a God kei tohungei nii mwaakule mola aana ahutana mo ola diana ingeie hunikie. 33?A tei ni kei roroꞌa uusuikie haahie mei oorahaꞌaa? ?Uri a God? !Haꞌike oto ooꞌoo! Ikie mo iini nge a God e lio hilisikie oto, na a God maraana oto e unue uri kie oodotaꞌi mola. 34?Oto a tei loꞌu e toꞌo aana nanamanga hunie ke unue uri kie takalo na kei lei mae aaka? ?Uri a Kraes? !Haꞌike loꞌu! A Kraes haꞌalaa e nanama urine. Taꞌe a Kraes e mae kaꞌu honotaka, na e heꞌi meuri loꞌu hunikie, na ko iiꞌo aana iiꞌo-iiꞌoha paine i pwalo-pwalona God, na hule aana a Kraes ko eiꞌeitanai talaka. 35?Na nga mei taa ni e sai oopakie mwaanie manata-diananga a Kraes? ?Uri a Kraes kei sereꞌinikie maholo kie ko siꞌohaꞌa, wa kie ko lae oodoie aasanga, wa aana mwala ko teungeꞌinikie, wa aana kie ko maesie hiolo, wa kie kaꞌa toꞌo aana ike nga mo sala, wa mwala ko horo maesikie? ?Uri walu ola urine ni kire sai oopakie mwaanie manata-diananga a Kraes? !Haꞌike oto ooꞌoo! 36Mwala kei waelikie taane urine, aana nga iini e ere takoie a God i laona mo Uusu-uusu Maaꞌi uuri, Mwala ko sare horoꞌiꞌemi mola i suli hei dinge i tehulaꞌamu, na kire ko loꞌo-loꞌongaꞌiniꞌemi mola mala mo sipu huni hunu maesiꞌi.Sam 44:22
37Taꞌe maꞌalana walu ola urine ke hite-hite aaka loꞌu, kie ke aꞌailaꞌasie mola taꞌingelu walu olana aena aana a Kraes e manata diana hunikie. 38Iau, nou tohungei hiiwalaimoli aana uri nga taꞌa-taꞌa mei ola e saꞌa oopakie ike mwaanie manata-diananga a God. Manata-diananga a God kei iiꞌo oto huu aaka, maꞌalana uri kie ke mauri wa kie ke mae loꞌu. Na maꞌalana mo ensel wa mo liꞌoa aaela wa mo aakalo wa mo wesi wa mo hiꞌona wa mo ola nanama loꞌu urine, taꞌe e aasa oto hunie kire ke oopakie mwaanie manata-diananga a God hunikie. Maꞌalana nga mei ola ke iiꞌo oto molana wa ke si haro lae mai, 39na maꞌalana nga nanamanga loꞌu uri taa taꞌau i Lengi wa loꞌu mei aano, taꞌe e aasa oto hunie ke oopakie mwaanie manata-diananga a God. Iau, maꞌalana nga mei taa loꞌu aana mo ola a God e haꞌaholaꞌi, na e kaꞌa sai oopakie oto mwaanie manata-diananga a God nge a Jisas Kraes, Aalaha ikie, e haataꞌinie oto hunikie.
9A God Mola E Toꞌo Aana Nanamanga Huni Lio Hilisie Kira Tei Kei Neꞌi Iinoni Ingeie
1-3Taꞌe ngaeta mei ola ko da uri no ko tohungei saehuu loꞌu liutaa, aana mwala ineu mo Jiu kire iiꞌo oto loosie maenga huu. Ineu iinoni a Kraes na a Liꞌoa Maaꞌi ko ere haꞌa-oaie uri manataku e taha mola. Oto no ko ere toꞌohuu ni ie, na nou kaꞌa eero ike aana no ko unue uri salunge ineu ngeena kaꞌa mou-mou ike mwaanieu. Na hule aana saeku uri haꞌaloileku ke lae oolisire hunie kire ke lae mai meuri huu oolisieu, haꞌalaa ke diana. Maꞌalana ne ke oopa mwaanie a Kraes oolisire, nge e diana mola aaku aana no ko tohungei aamasire, aana ikire oto mo tohungei iinoni ineu, na mwala oto aana uluhe ineu. 4Ikire oto mwala a God e lio hilisire kaꞌu, na e toolera oto mala mo kalena, na ikire noꞌone kire leesie oto manikuluhaꞌana. A God e neꞌisae mouteꞌi oto peꞌire aana mo heiholotaꞌinge, na e niie mo Haꞌatolanga a Mosis oto hunire, na e haiholotaꞌinie mo niinge diana hunire, na e haꞌa-uusulire aana tolaha ni palonga. 5Mo weuwada oto i naꞌo mala a Ebraham na a Aesak na a Jekob, ikire mo naꞌohai mwane nge a God e lio hilisire, na a Kraes e hute oto noꞌone mai mala iinoni aana komu ikire ngeena. Na ingeie oto a God, na ko aalaha haahie taꞌena nga ola, na e diana hunie kie ke paalahea taraureꞌi oto di. !Iau! !Ke urine oto!
6?Oto e ue? ?Uri a God e pulongosie oto mo heiholotaꞌinge ingeie huni haꞌadianaꞌaa mo Jiu? Haꞌike oto ooꞌoo, aena aana e kaꞌa ike ahutana mwala ni Jiu oto uri ikire mo iinoni a God. 7Na e kaꞌa ike uri ahutana mwala nge kire hute mai aana komu a Ebraham ni oto uri ikire mo tohungei kalena. Aana maꞌalana ngaeta mo mwela loꞌu kire hute aana a Ebraham, taꞌe a God e haiholotaꞌi hunie a Ebraham uuri, Tohungana komu iꞌoe kei uure mola mai mwaanie a Aesak.Jenesis 21:128Oto e kaꞌa ike ahutana mo iini e hute aana komu e uure aana mei epu a Ebraham ni uri ikire mo kalena God. Taꞌe mo tohungei kalena God, ikire oto mo iini kire hute aana komu aana hiiwalaimolinge a Ebraham. Aana ikire oto kire hiiwalaimoli aana haiholotaꞌinge a God mala a Ebraham noꞌone e hiiwalaimoli aana haiholotaꞌinge a God 9maholo e unue hunie a Ebraham uuri, Aana halisi meine ne kei heꞌi ooli loꞌu mei, na aana maholona a Sera e haꞌahutaa oto kele mwela mwane.Jenesis 18:10
10Na e urine noꞌone aana e ro iu nge kire hute aana a Ribeka na poro ingeie a Aesak, weuwemami mo Jiu. 11Maholo na kirerue kaꞌa hute ue, taꞌe a God e lae oto mola i sulie oalaꞌinge ingeie, na e lio hilisie taꞌa-taꞌa iini aana ro mwelana. Aana maholona, na nga iini aadarue e kaꞌa da ue nga mei ola diana, wa ke dau huꞌisie nga mei ola. 12Taꞌe maꞌalana e urine, a God e teꞌuri hunie a Ribeka, Naꞌohai mwela iꞌoe kei esu nana ruana nga mwela iꞌoe.Jenesis 25:23 Leune ko haataꞌinie uri a God e kaꞌa lio hilisie ike a Jekob i sulie nga mei ola diana e asuie, taꞌe lio-hilisinge a God e lae mola i sulie oalaꞌinge ingeie maraana. 13Na i laona mo Uusu-uusu Maaꞌi, a God e ere loꞌu i sulie lio-hilisinge ngeena uuri, Nou manata diana hunie a Jekob, taꞌe nou leledie a Iso.Malakae 1:2-3
14?Oto nga taa nge kie kei unue? ?Uri a God e lae takalo mwaanie oodo-oodonga aana leune? !Haꞌike oto ooꞌoo! 15Aana a God e ere luhesie tolahana hunie a Mosis uuri, Ne kei aamasie taane nga iini no ko sare aamasie, na ne kei peꞌie taane nga iini no ko sare peꞌie.Eksodas 33:1916Oto maholo a God ko lio hilisie nga iini mala iinoni ingeie, nge lio-hilisinge ngeena e saꞌa lae ike i sulie nga taa iinoni ngeena e saetoꞌo aana wa mei esunge uri taa e asuie, taꞌe a God ko lae mola i sulie aamasinge ingeie maraana. 17Na urine loꞌu, mala uusulana e lae i laona mo Uusu-uusu Maaꞌi, a God e unue hunie inemauri wau i Ijip uuri, Nou haꞌa-uuresiꞌo hunie uri o ke neꞌi inemauri peine, taꞌe nou esuie mola urine uri hunie ne ke haataꞌinie nanamanga ineu maholo ne kei aꞌailaꞌasiꞌo. Urine nge ahutana mwala i laona walumalau kire ke si saie uri nou peine loꞌu liutaa.Eksodas 9:1618Oto kolu leesie uri maholo a God ko sare aamasie nga iini, e sai aamasie mola, na mala uri ko sare da saena nga iini ke hau mwaanie e rongo hunie, nge e sai esuie noꞌone urine.
19Oto nou saie mola uri nga iini hikemiu kei dolosi eeku uuri, “?Mala ko urine oto, e ue kaꞌu a God ko haro unu-unue mola uri kie takalo? ?A tei e sai heitelili honosie nga taa a God e saetoꞌo aana?” 20!Haꞌike eena mwae! ?Uri o loꞌongaꞌinie uri iꞌoe, o sai ere oolisie a God? !E aasa oto ooꞌoo! Mei ola kire aadumie mola e saꞌa unue ike hunie iinoni nge e aadumie uuri, “?E ue o eedu uurini eeku?” 21Iinoni nge ko eedu-eedu e sai esuie mola taꞌena nga mei ola i sulie saena, hule aana e sai eedumie mola e ro nime hai aaopaꞌi aana taꞌa-taꞌa rotoi ei. E sai esuie mola ngaeta nime hunie ke lio kohi malisine mo ngeuhe paine, na ngaeta iini loꞌu hunie ngaunge mola i suli dinge.
22Oto e sada noꞌone mola mala nga taa a God e asuie, aana ikie mo iinoni kie urihana mola mo nime a God e aadumiꞌi. Mala uri a God ko sare haataꞌinie saewasunge ingeie na uri hunie mwala ke leesie sakanga aana haꞌaloinge e asuie, nge leu i sapena a God ni ngeena. Taꞌe mala uri a God ko haro lae rako mola peꞌie saewasunge ingeie, maꞌalana uri e malisine oto ke saewasulie mwala ngeena na ke horo suuheꞌinire, nge leu i sapena loꞌu ni ngeena. 23Na leu i sapena loꞌu, mala uri ko sare haataꞌinie oto manikuluhaꞌana aana mwala nge e aamasire. Mwala nge e aamasire ngeena, ikire oto e lio hilisire hunie kire ke iiꞌo peꞌie aana leu e manikuluꞌe taꞌau i Lengi. 24!Na ikie oto mwalana! A God e soikie mai i saana uure mwaanie taꞌena nga komu ni welumalau, na e kaꞌa ike mola mwaanie mo Jiu, taꞌe mwaanie noꞌone mwala nge ikire nga mo Jiu haꞌike. 25Aana a God e ere i sulie mo Aapoloa Aaopa i laona Uusu-uusu Maaꞌi a Propet Hosea aana e teꞌuri, Mwala nge ikire nga mwala ineu haꞌike i naꞌo, nge ne kei haaraꞌinire uuri, “!Mwala ineu!” Na mwala nge nou kaꞌa manata diana ike hunire i naꞌo, nge ne kei haaraꞌinire aana, “!Mwala nou tohungei manata diana hunire!”Hosea 2:1,2326Na e unue loꞌu uuri, Aana leu nge nou ere kaꞌu hunire uuri, “Iꞌomu ngeena nga mwala ineu haꞌike,” taꞌe aana leune noꞌone mwala kei heꞌi haaraꞌinire loꞌu uri ikire mo kalena God nge e iiꞌo huu.Hosea 1:1027Na a Propet Aesaea e ere i sulie mwala ni Israel aana e tola tahangaꞌinie mei wala uuri, Maꞌalana mwala ni Israel kire ke hunge loꞌu mala uꞌuune oone wai sulie oone, taꞌe haꞌa-uurilana tootaꞌi iini aada mola kei lae.28Aana e saꞌa tewa ike loꞌu na a God kei haꞌaloie oto ahutana walumalau ienini.Aesaea 10:22-2329Oto mala a Propet Aesaea e unue kaꞌu loꞌu i sulie mo Jiu uuri, Mala uri a God Hahuꞌana Nanama, e kaꞌa toliꞌaasie tootaꞌi iini aana mo mwela ikie ke oore mwaanie haꞌaloinge ingeie, na kie suu mango oto mala e ro hanue aaela i Sodom na i Komora eena.Aesaea 1:9
Ikie Noꞌone Kie Ke Lio Hilisie A God
30Oto nga taa nge melu ko unu-unue e uuri mola. Mwala nge ikire nga mo Jiu haꞌike na kire kaꞌa ariꞌapasie ike uri kire ke oodotaꞌi i maana God, kire neꞌi iinoni oodotaꞌi oto i maana God mola aana kire hiiwalaimoli aana Kraes. 31Taꞌe mwala ni Israel nge kire ariꞌapasie uri kire ke lulu i sulie mo Haꞌatolanga uri hunie kire ke oodotaꞌi i maana God, kire kaꞌa dau oodoie ike. 32?Aana e ue nge kire kaꞌa dau oodoie? Kire kaꞌa dau oodoie ike aena aana kire ko eriꞌapasie mola uri kire ke asuie mo esunge oodo na kire kaꞌa lulu i sulie ike tala ni hiiwalaimolinge aana God. Oto aana kire kaꞌa loꞌongaꞌinie uri oodo-oodonga e neꞌie mola mei ola aana hiiwalaimolinge, nge kire domu mala iinoni e tataro aana hau. 33A God e ere i sulie maenga a Kraes i laona mo Uusu-uusu Maaꞌi uuri, !Omu ke rongo kaꞌu! No ko haꞌa-uuresie nga iini i Jerusalem nge e urihana hau ni haꞌatataro, na kei da mwala kei dou-domu. Taꞌe nga iini nge ko hiiwalaimoli aana, e saꞌa roroꞌa norudile ike.Aesaea 8:14, 28:16
101Maeni eesiku maaꞌi, mei neꞌisaenga e paine i laona manataku na mei ola no ko aarea a God hunie oto tarau, nge hunie a God ke haꞌa-uurie ahutana mo Jiu. 2Nou saie uri ikire mo Jiu ko eriꞌapasie toꞌohuu huni lulu i sulie a God, taꞌe kire kaꞌa hahuꞌei saie ike tohungei tala. 3Kire kaꞌa saie ike tala a God e oalaꞌinie hunie mwala ke neꞌi iinoni oodotaꞌi i maana, oto kire ko eriꞌapasie mola hunie kire ke neꞌi iinoni oodotaꞌi aana lulu i sulilana mo Haꞌatolanga. Taꞌe aana kire ko norutoꞌo mola aana Haꞌatolanga urine, nge kire kaꞌa tola i sulie ike neꞌisaenga a God wa kire ke lae i sulie tala e oalaꞌinie hunie mwala ke neꞌi iinoni oodotaꞌi i maana. 4Taꞌe a Kraes e haꞌa-oaie oto mo Haꞌatolanga taꞌingelu, na aena aana e haꞌamangoa oto tala takoie oodotaꞌinge aana mo Haꞌatolanga urine, nge ahutana mo iini kire norutoꞌo aana a Kraes, kire ko neꞌi iinoni oodotaꞌi oto i maana a God.
5E toꞌohuu oto, aana a Mosis maraana e ere noꞌone i sulie aasanga aana tala takoie oodotaꞌinge aani lulu i sulilana mo Haꞌatolanga uuri, Iinoni nge ko sare toꞌo aana maurihe haahie tola i sulilana mo Haꞌatolanga ienini nge ke dau oto i sulie ahuteni haꞌalaa.Levitikas 18:56-7Taꞌe oodotaꞌinge nge ko uure mai aana hiiwalaimolinge, e aaopa. Mo Uusu-uusu Maaꞌi a Mosis ko ere i sulie oodotaꞌinge ngeena uri mei ola e mwadaꞌu hunie mwala ke toꞌo aana. E unue uri e kaꞌa neꞌie ike mei ola e tohungei aasa hunie iinoni ke asuie, mei ola e aasa mala hanetaanga taꞌau i Lengi huni toolea a Kraes mai aano, wa sihotolinge hao i laona kalinge kokoro mo iini e mae oto huni taꞌelaꞌinie poi a Kraes mwaanie maenga. !Haꞌike! 8Taꞌe oodotaꞌinge nge ko uure mai aana hiiwalaimolinge aana a Kraes, e mwadaꞌu mola huni oodoie, aena aana mo Uusu-uusu Maaꞌi ko unue uuri, Mei wala a God e iiꞌo mola karaꞌiniꞌomu. Ingeie oto aana ngidumiu, na i laona manatamiu.Diutronomi 30:14 Ingeie oto Tataroha Diana melu ko tarohaꞌinie, 9aana haꞌa-uurilemu ke lae mala uri o ko hiiwalaimoli toꞌohuu i laona manatamu uri a God e taꞌelaꞌinie a Jisas mwaanie maenga, na o ko houleꞌinie aana ngidumu uri a Jisas ingeie oto Aalaha iꞌoe. 10A God kei unue uri iꞌoe iinoni oodotaꞌi i maana na kei haꞌa-uuriꞌo mwaanie maenga huu, mala uri o ko hiiwalaimoli urine toꞌohuu na o ko houleꞌinie hunie mwala. 11E toꞌohuu oto, aana mo Uusu-uusu Maaꞌi ko ere loꞌu i sulie a Kraes uuri, Taꞌena nga iini ko norutoꞌo aana e saꞌa roroꞌa norudile ike.Joel 2:3212Leune e toꞌohuu hunie taꞌena nga iinoni, maꞌalana ikire mo Jiu wa ikire nga mo Jiu haꞌike. A Kraes ingeie oto taꞌa-taꞌa Aalaha haahie ahutana mo iinoni, na ko niie mo haꞌadianaꞌanga hunge hunie ahutana mo iini kire norutoꞌo aana. 13Na mo Uusu-uusu Maaꞌi ko unue loꞌu uuri, Taꞌena nga iini ko sukaa peꞌinge mwaanie a Aalaha, nge haꞌa-uurilana kei lae hunie.Aesaea 52:7
14?Taꞌe mwala kei sukaa peꞌinge mwaanie a God uri taa, na kire kaꞌa manataꞌinie wa kire ke hiiwalaimoli aana? ?Na kire kei hiiwalaimoli aana loꞌu uri taa, na kire kaꞌa rongoa nga mei ola aana? ?Na kire kei rongoa uri taa, na tarohaꞌinilana mei wala ngeena e kaꞌa lae ike hunire? 15?Na tarohaꞌinilana mei wala ngeena kei lae hunire uri taa, na nga iini huni lae i saada haꞌike, wa nga iini uusungeꞌinilana haꞌike? Taꞌe a God e uusungeꞌinie ngaeta mo iini taane, na mo Uusu-uusu Maaꞌi ko ere i sulire maholo ko unue uuri, Hulanga mo iini ko tarohaꞌinie mai tataroha diana, mei ola ni ilenimwaꞌenga oto paine ni ngeena.Aesaea 52:716Taꞌe maꞌalana e urine, tootaꞌi iini mola ko saetoꞌo aana Tataroha Diana, na e urihana mola nga taa a Propet Aesaea e unue aana e teꞌuri, Aalaha, e lio mala nga iini e kaꞌa hiiwalaimoli ike aana nga taa melu ko unu-unue oodoire.Aesaea 53:117Oto nga taa no ko unue e uuri. Hiiwalaimolinge e uure oto mai mwaanie rongolana mei wala aana tataroha diana, na Tataroha Diana i sulie a Kraes ni otona.
18?Oto e ue aana mo Jiu kire kaꞌa lulu i sulie? ?Uri kire rongoa taane tataroha ngeena? !Iau! Kire rongoa taane, aana tataroha ngeena e loho hailiu urihana nga taa mo Uusu-uusu Maaꞌi e unue i sulie haꞌaholanga uuri, Mei tataroha ngeena e lae kalie walumalau, na mo wala ngeena kire hule oto aana ahutana mo henue i laona walumalau.Sam 19:419?Oto e ue kire kaꞌa lulu i sulie ike? ?Uri kire kaꞌa rongo saie ike? !Haꞌike! Kire rongo saie taane, aena aana mo Aapoloa Aaopa nge kire kaꞌa saenanau ike, taꞌe kire rongo saie mola. A God e holaꞌi ere i sulie leune aana pongine a Mosis aana e teꞌuri, Mo Aapoloa Aaopa, ikire mwala mwaakule mola, taꞌe maholo ne kei haꞌa-uurire, nge iꞌomu mo Jiu, omu kei heotaꞌinire mola. Na omu kei saewasu mola aana omu kei leesie ne kei peꞌie mwala nge hule aana kire kaꞌa saenanau ike mala iꞌomu.Diutronomi 32:2120Na a Propet Aesaea noꞌone e kaꞌa maꞌu ike huni unue walana a God uuri, Mwala nge hule aana kire kaꞌa sai heitaleau ike, kire lio oodoieu kaꞌu mola. Na mwala nge kire kaꞌa sai dolosi hunieu ike, taꞌe nou haataꞌi maraaku mola hunire.Aesaea 65:121Taꞌe a God ko ere i sulie mo Jiu uuri, Nou haꞌaweoau e tewa oto aana soi-soinge suli dinge huni peꞌie mwala nge kire kaꞌa sare aaliꞌu takoieu aana ikire mwala hai-heitohe na saeda e hau oto.Aesaea 65:2
11A God E Kaꞌa Aato Puri Ike Aana Mwala Ni Jiu
1Oto no ko heꞌi dolosi loꞌu. ?Uri a God e sereꞌinie oto mwala ingeie mo Jiu? !Haꞌike oto ooꞌoo! Ineu maraaku oto mwane ni Jiu aana nou hute mai aana komu a Ebraham uure aana poꞌo ni iinoni a Benjamin. 2A God e saꞌa tohungei sereꞌinie ike mwala ingeie nge e lio hilisire oto uure wau i naꞌo. Omu saie kaꞌu oto laladonga i sulie a Elaeja i laona mo Uusu-uusu Maaꞌi, aana maholo e aarea God na e tohungei ere aaelasie mwala ni Israel uuri, 3Aalaha, kire horo mangoa oto mo propet iꞌoe na kire ohoie oto mo ora ni uunu-uunu iꞌoe. Taꞌe ineu oto mola nou oore, na kire ko sare horoꞌieu oto noꞌone.1 King 19:10,144?Oto a God e aalamie a Elaeja uri taa? A God e aalamie mola uuri, Nou toꞌo aana ue e hiu sinolai mwane nge kire kaꞌa palo-paloa ike a Bal, god eero-eero.1 King 19:18
5E urine noꞌone mola siꞌirini. Aena aana aamasinge ingeie mone, a God e lio hilisie tootaꞌi iini aana mo Jiu hunie kire ke hiiwalaimoli aana a Kraes. 6E kaꞌa lio hilisire ike aena aana mo esunge diana kire asuiꞌi, taꞌe i sulie niinge ni aamasinge ingeie mola maraana haliꞌite. Aana mala uri ke lio hilisire i sulie asunge ikire e diana, haꞌalaa aamasinge a God e neꞌie oto waaitana asunge na e kaꞌa neꞌi niinge loꞌu.
7?Oto e ue eena? E lio mala uri mwala ni Jiu kaꞌa lio oodoie ike mei oodotaꞌinge i maana God nge kire hai-heitalea aana lulu i sulilana mo Haꞌatolanga. Tootaꞌi iini mola kire lio oodoie, aana a God e lio hilisire. Taꞌe mo iini e kaꞌa lio hilisire kire hei-heitale lae-lae na saeda e hau oto. 8Oto kire iiꞌo oto mola mala mo iini mo Uusu-uusu Maaꞌi e ere i sulire uuri, A God e toliꞌaasire mola hunie kire ke iiꞌo aana puꞌonga ikire maraada. Lae mai hule siꞌiri, kire kaꞌa sai lio oto aana maada, na kire kaꞌa sai rongo oto aana aalingada.9Na kire urihana noꞌone mo maelonga a Deved Inemauri nge e ere i sulire uuri, God o ke da kire ke pola mola peꞌie pwanu, na o ke da kire ke loꞌongaꞌinie uri walu ola e diana mola hunire, aana kire ko ngeu-ngeu pote mola tarau. O ke teꞌurine aada, mwaanie kire lio saie uri o kei suꞌue aaelanga ikire hunire.10O ke haꞌa-ulue maada mwaanie kire lio-lio, na o ke da sapeda ke maelaaꞌa oto mola tarau aana asunge e aasa.Sam 69:22-23
11Oto ne ke dolosi loꞌu uuri. ?Uri maholo mo Jiu kire teke i aano urine, loꞌongaꞌinge aana uri kire aaela taraꞌasi oto ni ngeena? !Haꞌike taane! Taꞌe i sulie mo Jiu kire dau aaela, oto a God ko lae peꞌi haꞌa-uurie mola mwala nge ikire nga mo Jiu haꞌike hunie mo Jiu ke saehanalie nga taa a God e asuie aada. 12A God e niie oto dianahaꞌana mo ola nana mo Aapoloa Aaopa maholo mo Jiu kire dau tekelaꞌinie oalaꞌinge a God aana kire sereꞌinie Tataroha Diana a Kraes. ?Taꞌe nga taa kei reu maholo mo Jiu kire kei hiiwalaimoli aana, na kire kei haꞌa-oaie neꞌisaenga a God? !Nou saie a God kei tohungei haꞌadianaꞌaa ahutana mwala aana walumalau loꞌu liutaa!
13Ie no ko ere namiu mwala nge iꞌomu nga mo Jiu haꞌike. Ineu oto Hurulaꞌaa a Kraes huniꞌomu mo Aapoloa Aaopa nge iꞌomu nga mo Jiu haꞌike. No ko ere hiitoꞌo huniꞌomu i sulie mei esunge ineu ngeena, 14aena aana no ko sare asuie mola mwala ineu mo Jiu ke saehanalie haꞌa-uuringe omu toꞌo aana, hunie uri nga mo iini aada ke aaliꞌu mei takoie a God hunie haꞌa-uurilada ke lae noꞌone. 15Oto aana mo Jiu kire iiꞌo poꞌoi sinaha mala ie, nge e niie maholo oto hunie ahutana mwala loꞌu aana walumalau hunie kire ke uure ruru peꞌie a God. ?Haꞌalaa nga taa nge kei reu mala uri mo Jiu kire kei lae loꞌu mei i saana a God? !Ngeena kei urihana uri kire mauri eelihoꞌi loꞌu mwaanie maenga!
16Loꞌongaꞌi keꞌu i sulie maholo kie ko niie nga kele makakaꞌai ngeulaa mala nga uuraaꞌinge hunie a God. Aena leune, nge ahutana oto ho ngeulaa ngeena haꞌamaaꞌilana e lae oto noꞌone. Na mala uri imi-imine nga ai e maaꞌi, nge ahutana mo sasarana na kire mani maaꞌi oto noꞌone. Oto mo Jiu kire urine noꞌone, aana a God e lio hilisie mo weuwada oto i naꞌo huni neꞌie mo iinoni ingeie, na nou saie lio-hilisinge ngeena e aaluhie oto komu nge e aehota aada.
17Kira Ebraham kire urihana mo imi-imine nga tohungei ei hungu-hungu nge a God e saetoꞌo aana oto liutaa. Taꞌe maꞌalana mo Jiu kire neꞌie ai diana a God urine, a God e hali aasie oto mo sasarai ola hunge mwaanie ai ngeena, aena aana e leledie oto mo Jiu nge kire sereꞌinie a Kraes. Na iꞌomu, maꞌalana uri omu urihana mola mo sasarai ola aana ai ni meꞌesu, taꞌe a God e neꞌiꞌomu aana leu oolisie mo sasarai ola e taꞌaasiꞌi oto, na e ladoꞌomu oto aana ai diana ngeena. Oto aana maholo ienini, iꞌomu noꞌone omu sai helesie taꞌena nga ola diana ko lae-lae mai uure mwaanie mo Jiu. 18Aana urine, mwaanie omu mwa-mwaka aana mo sasarai ola a God e taꞌaasiꞌi ngeena. Mwaanie omu ere toohaꞌiniꞌomu, aena aana iꞌomu, omu saꞌa roroꞌa niie ike mauringe hunie imi-imine ai diana ngeena, taꞌe imi-imi ola ngeena nge e sai niie mauringe namiu. 19Na mwaanie omu ere toohaꞌiniꞌomu uuri, “A God e hali aasie mo sasarai ola aana tohungei ei diana ngeena hunie uri ke ladoꞌemi weu oolisie mo sasarai ola e hali aasiꞌi ngeena.” 20Leune e toꞌohuu taane, taꞌe a God e hali aasiꞌi aena aana kire kaꞌa hiiwalaimoli ike. Na iꞌomu oto, omu iiꞌo aana ai diana ngeena mola i sulie omu hiiwalaimoli. Oto mwaanie omu too-toohaꞌiniꞌomu haahie leune, taꞌe omu ke lio talamiu mola. 21Loꞌongaꞌi keꞌu i sulie mo tohungei sasarai ola aana ai diana ngeena. Maholo kire dau huꞌisie oalaꞌinge a God, nge a God e kaꞌa toliꞌaasie ike uri kire ke iiꞌo mola aana ai diana ngeena, taꞌe e hali aasiꞌi mola. ?Oto mala uri omu kaꞌa lulu i sulie oto a Kraes, uri omu ko loꞌo-loꞌongaꞌi a God kei toliꞌaasie mola omu ke iiꞌo aana ai diana ngeena? !Haꞌike oto ooꞌoo!
22Omu ke sai diana aana uri a God e tohungei diana oto liutaa hunikie, taꞌe e sai leikie noꞌone. Ko leie mwala nge kire toliꞌaasie tolahana, taꞌe e diana huniꞌomu. Na kei diana taraꞌasi huniꞌomu mala uri omu kei nou-norutoꞌo aana aamasinge ingeie. Taꞌe mala uri omu kaꞌa dau urine, nge kei heli aasiꞌomu noꞌone. 23Na mala uri mo Jiu kire ko aehota hiiwalaimoli loꞌu, a God kei lado aalihoꞌi loꞌu aada aana leu nge kire oꞌoꞌo kaꞌu aana holaꞌinaꞌo aana ai diana ngeena. Aena aana a God e toꞌo aana mola nanamanga huni lado aalihoꞌi aada. 24A God e lae peꞌi ladoꞌomu mola peꞌie tohungei ei diana ngeena, maꞌalana uri e aasa aana omu uure mola mwaanie ai ni meꞌesu. Aena urinena, kei mwadaꞌu mola hunie a God kei lado aalihoꞌi aana mo Jiu, nge kire urihana mo sasarai ola toꞌohuu aana tohungei ei diana ngeena.
25Maeni eesiku maaꞌi, saeku uri omu ke sai diana aana oalaꞌinge a God nge mwala kire kaꞌa saie ike oto i naꞌo. No ko ladoa namiu oto ienini mwaanie omu toohaꞌiniꞌomu maraamiu na omu loꞌo-loꞌongaꞌinie uri omu diana loꞌu liutaa aana mo Jiu. Tolahai ola nge e da saena mo Jiu e hau ngeena e kaꞌa maꞌutaꞌa ike, taꞌe kei iiꞌo haꞌawali mola. A God ko maaꞌoohie mola iidu-iidunge ke ahu aana mo iinoni e lio hilisire mwaanie mo Aapoloa Aaopa, 26nge aana maholona a God ke si haꞌa-uurie ahutada mo Jiu, oto mala e unue i laona mo Uusu-uusu Maaꞌi uuri, A Haꞌa-uuri kei uure mai mwaanie i Jerusalem, na kei taꞌaasie mo tolahai ola aaela mwaanie mo Jiu. 27Na ne kei haꞌa-oaie haiholotaꞌinge ineu hunire, aana ne kei taꞌaasie mo oorahaꞌaanga ikire.Aesaea 59:20-21, 27:9
28Mo Jiu, kire sereꞌinie Tataroha Diana, na aena urinena a God ko tohungei saewasulire oto. Taꞌe nga taa kire asuie ngeena ko peꞌiꞌomu, mwala nge iꞌomu nga mo Jiu haꞌike, aena aana maholo kire kaꞌa hiiwalaimoli, nge melu lae mai tarohaꞌinie a Kraes huniꞌomu. Taꞌe i sulie a God e lio hilisire mone oto, a God ko tohungei manata diana hunire ue, i sulie haiholotaꞌinge ingeie hunie mo weuwada. 29Aana maholo a God ko lio hilisie oto nga iini na ko niie haꞌadianaꞌanga oto hunie, e saꞌa heꞌi oolisie ike loꞌu saena. 30Oto wau i naꞌo, iꞌomu mwala nge nga mo Jiu haꞌike, omu kaꞌa sare lulu i sulie ike a God, taꞌe maholo ienini omu helesie oto aamasinge ingeie aena aana omu hiiwalaimoli aana Tataroha Diana. Na tarohaꞌinilana a Kraes e lae mola huniꞌomu aena aana mo Jiu kire sereꞌi rongoa oto. 31Oto kei urine noꞌone hunire mo Jiu nge kire kaꞌa sare lulu i sulie a God aana maholo ienini. A God e sai aamasire noꞌone mala kaꞌu e aamasiꞌomu. 32A God e haataꞌinie oto uri ahutana mo iinoni, maꞌalana ikire mo Jiu wa haꞌike, taꞌe kire mani hai-heitohea mola na e malisine ke haꞌaletehie ahutada. A God e haataꞌinie leune hunikie, hunie kie ke lio saie uri e oodo taane mola hunie a God ke haꞌa-uurie taꞌena nga iinoni aena aana aamasinge ingeie oto mola hahaiteli.
33No ko tohungei pangataꞌinie aamasinge a God.
A God e tohungei diana hunie ahutana iinoni,
na saenanaunge ingeie e tohungei peine liutaa,
na sai-olanga ingeie e tohungei kokoro oto hiitoꞌo.
Kie saꞌa roroꞌa ni lio saie ike ahutana mo loꞌongaꞌinge ingeie maholo ko lei-lei,
na kie saꞌa loꞌongaꞌi susulie ike tolahana.
34Oto mala mo Uusu-uusu Maaꞌi e unue uuri,
?A tei keꞌu e saie mo loꞌongaꞌinge a Aalaha?
?A tei keꞌu e sai haꞌananaue aana nga mei ola?Aesaea 40:13
35?A tei e niie kaꞌu nga mei ola hunie a God,
hunie ke roroꞌaie a God mala uri e kaꞌa suꞌu eelihoꞌi aana hunie?Job 41:11
36A God oto e haꞌaholaa ahutana walu ola,
na ahutana walu ola ngeena e uure mola aana nanamanga ingeie,
na walu ola ngeena walu ola ingeie haliꞌite.
!Oto kie ke haꞌamanikuluꞌaa God taraureꞌi! Ke urine oto.
12Kie Ke Niie Sapeka Mala Uunu-olanga Mauri Hunie A God Aani Esunge Nana Suli Dinge
1Oto aena urinena, maeni eesiku maaꞌi, aena aana mei sae ni aamasinge a God hunikie, no ko eitanaiꞌomu hunie omu ke niiꞌomu maraamiu mala nga uunu-olanga e mauri hunie a God aani niilana sapemiu suli dinge huni esuie mo esunge e oodo i maana God. Mala maurihaꞌamiu ke urine, nge omu kei urihana nga uunu-olanga e maaꞌi na a God e sai ilenimwaꞌe haahie. Taꞌa-taꞌa tohungei tala hunikie mo iinoni kie ke palo-paloa God aana ni otona. 2Na mwaanie omu toliꞌaasiꞌomu maraamiu mola huni lae i sulie tolahana walumalau ie, taꞌe omu ke toliꞌaasie a God ke oolisie saemiu, na ke niie nga mo neꞌisaenga haalu nemiu. Aana tolahai ola urine haꞌalaa omu ko lio saie nga taa a God e saetoꞌo aana. Oto omu kei saie nga moi taa kire diana na kire oodotaꞌi nge a God ko ilenimwaꞌe haahiꞌi.
3Aana a God e manata diana mone hunieu, nge e lio hilisieu mala Hurulaꞌaa ingeie huniꞌomu mo Aapoloa Aaopa, na e niie noꞌone mei wala ienini hunie ne ke unue huniꞌomu uri nga iini eemiu ke suꞌuri neꞌi-neꞌisae toohaꞌinie maraana, taꞌe omu ke neꞌi-neꞌisae toꞌohuu mola, na omu ke totohoꞌomu maraamiu mola aana hiiwalaimolinge nge a God e niie huniꞌomu e paine uri taa. 4Ahutaka, kie mani toꞌo aana mola e taꞌa-taꞌa mei sape nge mo sasarai ola hai aaopaꞌi kire iiꞌo aana. Na mo sasarai ola ngeena kire mani toꞌo aana mo taungei esunge hai aaopaꞌi noꞌone. 5Oto e urine noꞌone aana soihaadaꞌinge, aana maꞌalana uri ikie mwala hunge, taꞌe kie neꞌie taꞌa-taꞌa mei sape mola aana a Kraes ni ngeena, na ahutaka kie mani lado mola peꞌie ngaeta mwala aana taꞌa-taꞌa mei sape ngeena.
6Ahutaka, kie mani toꞌo aana mo taungei niinge hai aaopaꞌi nge a God e niiꞌi hunikie i tehulaꞌana hahuꞌana manata-diananga ingeie hunikie. Oto kie ke mani esu aana mo niinge ngeena huni peꞌikie hailiu. Mala uri niinge a God ko lae oto huniꞌo hunie o ke tarohaꞌinie walana mala mo propet, nge o ke tarohaꞌinie oto ahutana mo wala nge o hiiwalaimoli uri a God e niiꞌi huniꞌo toꞌohuu. 7Na mala uri niinge a God ko lae oto huniꞌo hunie o ke sasare peꞌie mwala, nge o ke asu diana oto urine. Na mala uri niinge a God ko lae oto huniꞌo huni haꞌa-uusuli diana aana mwala, nge o ke haꞌa-uusuli diana oto. 8Mala uri niinge a God ko lae oto huniꞌo huni ere haꞌasusue saena mwala, nge o ke asu diana oto urine. Na mala uri niinge a God ko lae oto huniꞌo huni peꞌie mwala aani niilana mo ola hunire, nge o ke nii mwaakule oto hiitoꞌo hunire. Na mala uri niinge a God ko lae oto huniꞌo huni naꞌona mwala, nge o ke asu peꞌi lio i sulinge waaꞌiniꞌini oto toꞌohuu. Na mala uri niinge a God ko lae oto huniꞌo huni hei-hei-aamasi, nge o ke aama-aamasie mwala oto peꞌie ilenimwaꞌenga.
9Mwaanie omu lupweꞌi deu-deu aani manata-diananga, taꞌe omu ke manata diana toꞌohuu. Omu ke leledie aaelanga, na omu ke hele maꞌutaꞌa aana nga taa e diana. 10Omu ke manata diana huniꞌomu heiliu oto mala mo mwaasine, na omu ke haꞌamaꞌu eemiu heiliu liutaa aana o haꞌamaꞌu eemu maraamu. 11Omu ke suꞌuri lalawa, taꞌe omu ke asu aꞌailaꞌa mola i suli maholo, na omu ke toliꞌaasie ahutana maurihaꞌamiu ke aꞌailaꞌa aani esunge nana Aalaha. 12Omu ke ile-ilenimwaꞌe tarau haahie mo heiholotaꞌinge a God huniꞌomu. Maholo siꞌohaꞌanga ko hite aamiu, omu ke hele maꞌutaꞌa mola aana hiiwalaimolinge, na omu ke iiꞌo peꞌi aarengaꞌinge mola tarau. 13Omu ke peꞌie mo iinoni a God aana maholo kire ko lae oodoie aasanga, na omu ke tola konie mo awataa i laona mo nume iꞌomu.
14Omu ke aitanaie mola a God hunie ke haꞌadianaꞌaa mwala ko teungeꞌiniꞌomu. Iau, omu ke haꞌadianaꞌara mola na mwaanie omu ere aaelasire. 15Omu ke ilenimwaꞌe peꞌie mo iini ko ilenimwaꞌe, na omu ke saehuu peꞌie mo iini ko saehuu. 16Omu ke iiꞌo diana mola peꞌie ahutana mwala. Mwaanie omu too-toohaꞌiniꞌomu, taꞌe omu ke mwaꞌe-mwaꞌe mola ni deu i sulie taꞌena nga mei esunge wa huni heꞌimalahune peꞌie taꞌena nga iini. Na mwaanie omu loꞌo-loꞌongaꞌinie uri iꞌomu oto omu saenanau.
17Mala uri nga iini ko deu aaelasie nga mei ola takoiꞌomu, omu ke suꞌuri oolisie loꞌu eelihoꞌi hunie. Suli maholo omu ke asuie mola nga taa e oodo na e lio diana i maana ahutana mwala. 18Mala uri leu i sapemiu hunie omu ke iiꞌo ni henuelama peꞌie ahutana mwala, nge omu ke asuie oto. 19Maeni eesiku, maholo nga mwala ko deu huꞌisiꞌomu, mwaanie omu suꞌu eelihoꞌi aana loꞌu hunire, taꞌe toliꞌaasie mola a God ke si haꞌaloire. Aana a Aalaha e unue i laona mo Uusu-uusu Maaꞌi uuri, Leu oto i sapeku hunie suꞌu-olanga. Ineu ni ne ke si oolisie mo aaelanga mwala ko deu huꞌisiꞌomu eeni.Diutronomi 32:3520Oto mwaanie omu suꞌu-suꞌue aaelanga, taꞌe omu ke haꞌadianaꞌaa mola mo maelonga iꞌomu, aana mo Uusu-uusu Maaꞌi e unue noꞌone uuri, Mala uri maelonga iꞌoe ko hiolo, o ke nii ngeulaa ana. Na mala uri ko maarou, o ke nii wei ana. Mala uri o kei deu urine hunie, nge o kei kumwaa saewasunge ingeie.Provebs 25:2121Mwaanie omu toitoliꞌaasie aaelanga ke aꞌailaꞌasiꞌomu, taꞌe iꞌomu ni omu ke aꞌailaꞌa taraꞌasi aani esuilana mo tolahai ola diana hunie omu ke aꞌailaꞌasie aaelanga.
13Kie Ke Mani Tola I Sulie Mo Naꞌohai Mwane Aana Kahamani
1Ahutana mwala ke mani totola i sulie oto mo naꞌohai mwane aana kahamani, aena aana nga taꞌa-taꞌa iini e saꞌa toꞌo aana ike nanamanga huni lio i sulie mwala, na a God e kaꞌa toliꞌaasie hunie. Oto mo naꞌohai mwane ngeena, mwala a God e neꞌire oto huni lio i sulie mwala ni ngeena. 2Aena urinena, nga iini ko heitohea mo naꞌohai mwane aana kahamani, ko heitohea oto nga taa a God e neꞌie eena. Na ko deu urine, haꞌaloilana kei lae oto. 3Mwala nge helelada e diana, kire saꞌa maꞌuteꞌinie ike mo ramo aana kahamani. Taꞌe mwala nge helelada e kaꞌa diana, nge kire ko meꞌuteꞌinire. Oto mala uri omu kaꞌa sare maꞌuteꞌinie mo naꞌohai mwane aana kahamani, nge omu ke asuie mola walu ola e diana, hunie kire ke lae-laheꞌomu haahiꞌi. 4Aena aana naꞌohai mwane ngeena, ingeie iinoni euꞌesu a God huni esuie walu ola diana namiu. Taꞌe mala uri omu ko esuie mola walu ola aaela, nge omu kei meꞌuteꞌinire oto. !Mo ramo aana kahamani kire kaꞌa helesie ike mola mo reisinge hunie kire ke lio diana! !Haꞌike! Taꞌe ikire mo iinoni euꞌesu a God ni ngeena, na kire sai haꞌaloie mwala nge helelada e aaela. 5Aena urinena, e diana huni tola i sulie mo naꞌohai iinoni aana kahamani, kaꞌa ike mola aena aana omu ko meꞌuteꞌinie haꞌaloilemiu, taꞌe omu ke tola i sulire aena aana omu saie noꞌone uri leune ni e diana na e oodo.
6Aena leune noꞌone kaꞌu omu ke wili toꞌoha oto hunie kahamani. Na omu ke niie hunire mala nga taa mo haꞌatolanga aana hanuena e unue. Aana mo naꞌohai mwane ngeena, ikire mwala auꞌesu a God ni ngeena, na kire ko esu susuleꞌi huni lio i sulie mwala. 7Oto omu ke niie walu ola mo haꞌatolanga e unue mwala ke niiꞌi hunie kahamani. Omu ke wili oto hunire aani niilana mo maai toꞌoha hai aaopaꞌi, na omu ke haꞌapainaꞌaa mo naꞌohai mwane ngeena peꞌie haꞌamaꞌunge aada.
Manata-diananga Hunikie Hailiu Ko Haꞌa-oaie Mo Haꞌatolanga
8Omu ke suꞌu mangoa ahutana mo kaoni nge mwala kire toliꞌaasiꞌi huniꞌomu. Taꞌe taꞌa-taꞌa mei ola mola ke iiꞌo tarau hunie omu ke suꞌue hunie taꞌena nga iini, nge manata-diananga ni otona. Aena aana taꞌena nga iini ko manata diana hunie mwala, ingeie ko haꞌa-oaie oto ahutana mo Haꞌatolanga a God. 9Aana mo Haꞌatolanga e unue uuri, Mwaanie o aeꞌaeni ola. Mwaanie o talei horo-horo maesie nga iini. Mwaanie o peli-pele. Mwaanie o sae-saehanalie toꞌo-toꞌolana ngaeta iinoni.Eksodas 20:13-17 Oto mo haꞌatolanga ienini na ahutana mo haꞌatolanga loꞌu kire mani iiꞌo mola i hahana taꞌa-taꞌa haꞌatolanga nge e unue uuri, O ke mana-manata diana hunie mo euhenue iꞌoe oto mala huniꞌo maraamu.Levitikas 19:1810Iinoni e manata diana hunie mwala, e kaꞌa sai da ike nga mei ola huni waelire. Aena urine, nge manata-diananga oto tala huni haꞌa-oaie mo Haꞌatolanga a God.
11Oto no ko unue huniꞌomu uri omu ke asuie walu ola ienini, aana omu saie oto mo maholo uri taa ni ie. Kie hiiwalaimoli aana a Jisas e tewa oto, na e karaꞌinie oto maholo nge a God kei lae mai huni haꞌa-uurikie. Oto omu ke dau aakau hunie laenga mai a Kraes, na mwaanie omu iiꞌo mola mala mo iini kire ko maꞌa-maꞌahu ue. 12!Ko dengi oto! Oto kie ke toliꞌaasie oto mo tolahai ola aaela aana rodohono, na aana ikie oto mo iinoni aana matapwanga, nge kie ke hele aana loꞌu mo tolahai ola diana mala ikire oto mo reisinge ikie honosie rodohono. 13Iau, kie ke iiꞌo oodotaꞌi oto mola tarau, mala mwala ko esuie mola mo ola haadaꞌi i laona matapwanga aana aatowaa. Kie ke suꞌuri esuie mo ngeunge aaela na mahiringe aana inuhilana mo wei ni pweunge. Masinge na ke suꞌuri loꞌu, na kie ke suꞌuri tara loꞌu i sulie mo tolahai ola aaela urine. Kie ke suꞌuri toolea loꞌu haꞌa-erenga na heotaꞌinge. 14Taꞌe omu ke toliꞌaasie Aalaha ikie a Jisas Kraes ke naꞌomiu, na omu ke tola i sulie aana taꞌena nga ola omu ko euꞌesuie. Na omu ke suꞌuri neꞌi-neꞌisae aakau hunie omu ke haꞌa-oaie nga mei heri-huninge aaela aana sape.
14Suꞌuri Ere Aaelasie Mo Iini Nge Hiiwalaimolinge Ikire E Kaꞌa Susu Ue Aana A Jisas
1Omu ke takuhie taꞌena nga iinoni ko hiiwalaimoli aana Jisas, maꞌalana hiiwalaimolinge ingeie e kaꞌa susu ue. Na omu ke suꞌuri ere haitelili loꞌu peꞌie haahie mo ola ko neꞌisae rue-ruaꞌa aani uri kire aapu wa kire kohi taane mola. 2Ne ke haꞌamalaa aana mo iini nge hiiwalaimolinge ikire e kaꞌa susu ue, nge kire kaꞌa sai ngaa ike hasiꞌona taꞌena nga ola mauri aana kire loꞌongaꞌinie uri e aapu. Taꞌe mo iini nge hiiwalaimolinge ikire e susu kire saie taane uri e diana mola huni ngeue taꞌe-taꞌena nga mei ngeulaa. 3Oto iinoni nge e sai ngaa mola taꞌena nga mei ola, ke suꞌuri leledie iini nge e kaꞌa sai ngeu urine. Na iini nge e kaꞌa sai ngaa ike hasiꞌona taꞌena nga ola mauri, ke suꞌuri leledie iini nge e sai ngaa mola taꞌena nga mei ola. Haꞌa-erenga urine ke suꞌuri, aana a God e takuhie mola ahutadarue. 4?Haꞌalaa o ko loꞌo-loꞌongaꞌinie uri iꞌoe a tei, aana o ko sare leie iinoni euꞌesu ngaeta iinoni? E kaꞌa malisi ike hunie o ke leie asunge iinoni euꞌesu ngaeta iinoni, taꞌe leu oto i sapena aalaha ingeie ni huni unue uri iinoni ngeena ko esu diana taane wa haꞌike. Na mo iinoni euꞌesu Aalaha ikie kire kei meni esu diana taane mola, maꞌalana kire ko ngeu-ngeu urine wa haꞌike, aena aana a Aalaha oto ko peꞌire hunie kire ke toꞌohie saena.
5Oto loꞌu, ngaeta mo iini ko loꞌo-loꞌongaꞌi uri ngaeta hai dinge e maaꞌi liutaa aana ahutana dinge, na ngaeta mo iini ko loꞌo-loꞌongaꞌi uri ahutana mo dinge kire mani sada mola. Taꞌe a God ko ilenimwaꞌe mola peꞌie ahutadarue mala kire ko meni neꞌisae mouteꞌi i saeda maraada, na kire ko lulu i sulie toꞌohuu nga taa kire hiiwalaimoli aana i sulie leune. 6Iinoni nge e loꞌongaꞌinie uri ngaeta hai dinge e maaꞌi, ko esuie leune aena aana e neꞌisae haꞌamaꞌu aana Aalaha ni ngeena. Na urine loꞌu, iinoni nge e sai ngaa mola taꞌena nga mei ngeulaa, ko esuie leune aena aana e neꞌisae haꞌamaꞌu aana Aalaha, na kie sai leesie uri leune e toꞌohuu aana ko paalahea God haahie mo ngeulaa ngeena. Na loꞌu iini nge e kaꞌa sai ngaa ike hasiꞌona taꞌena nga ola mauri, ko esuie leune aana e neꞌisae haꞌamaꞌu noꞌone aana Aalaha ni ngeena, na ingeie noꞌone ko paalahea God haahie mo ngeulaa ingeie.
7Nga taꞌa-taꞌa iini aaka e kaꞌa iiꞌo mola maraana mai welumalau, na e kaꞌa mau-meuri ike mola nana maraana wa ke mae loꞌu mola nana maraana. 8Maholo kie ko meu-meuri ue, kie ko eriꞌapasie huni deu i sulie saena a Aalaha. Oto aana kie ko mae, na kie kei iiꞌo oto urine. Oto aana maꞌalana kie ke mae wa kie ke mauri, ikie mo iinoni a Aalaha mola haliꞌite ni ngeena. 9Aana a Kraes e mae na e taꞌelaꞌi eelihoꞌi loꞌu, uri hunie ke neꞌi Aalaha nana mwala nge kire mauri ue na mo iini e mae oto. 10?Oto, aana e ue kaꞌu o ko leie aasimu maaꞌi? ?Na e ue kaꞌu nge o ko leledie aasimu na o ko loꞌongaꞌinie uri iꞌoe o diana liutaa aana? Leilaka kei lae mola i sulie neꞌisaenga a God, aana ahutaka, kie kei meni uure mola i naꞌona a God hunie leilaka. 11Aana uusulana e lae i laona mo Uusu-uusu Maaꞌi uuri, A Aalaha e unue uuri, “!Toꞌohuu oto mala nou meuri ie! Ahutana mwala kei meni pouruuru i naꞌoku, na kire kei meni unu tahangaꞌinie uri ineu oto a God.”Aesaea 45:2312Oto i leune kie saie uri a God hahaiteli ni kei leie ahutana mo iinoni.
Mwaanie O Haꞌa-haꞌatataroa Aasimu Hunie Ke Oorahaꞌaa
13Aena urinena, kie ke rohu oto mwaanie leilaka hailiu. Na omu ke suꞌuri da loꞌu nga mei ola huni haꞌatataroa nga aasimiu maaꞌi hunie ke domu i laona oorahaꞌaa. 14Nou tohungei sai diana aana oto uri nga taꞌa-taꞌa mei ngeulaa e kaꞌa aapu ike, aana a Jisas maraana ni e haataꞌinie leune aaka. Taꞌe mala uri nga iini ko loꞌongaꞌinie uri ngaeta mo taungei ngeulaa kire aapu hunie, nge ke suꞌuri ngaa loꞌu mo iini urine. 15Mala uri nga iini hikana mo eesimiu ko hii aaela i sulie mo ngeulaa omu ko ngeuꞌi, nge omu kaꞌa lae oto i sulie tolaha ni manata-diananga huniꞌomu heiliu eena. A Kraes e mae noꞌone honotana iinoni ngeena. Oto omu ke suꞌuri waelie hiiwalaimolinge aasimiu aana Kraes haahie nga moi taa omu ko ngeu-ngeuꞌi. 16Oto maꞌalana omu saie uri nga mei ola e diana taane mola, taꞌe omu ke suꞌuri esuie, mala uri aasimiu ko hiiwalaimoli uri leune e aapu. Mwaanie mwala kire ere aaelasiꞌomu haahie mei ola diana ngeena. 17Aana mo ola mala ngaunge na inunge, kire kaꞌa roroꞌa ike i laona Aalahanga a God. Taꞌe mo ola nge Liꞌoa Maaꞌi ko niiꞌi mala oodotaꞌinge na hanuelamanga na ilenimwaꞌenga haꞌalaa kire roroꞌa. 18Na taꞌena nga iini ko esu nana Kraes aana tala diana urine, nge a God kei ilenimwaꞌe haahie na hule aana mwala noꞌone kire kei haꞌamaꞌu aana. 19Oto kie ke ariꞌapasie mola asuilana walu ola huni peꞌilaka hailiu hunie iiꞌonga ni henuelamanga na huni haꞌa-aꞌailaꞌaa hiiwalaimolinge ikie.
20Omu ke suꞌuri toliꞌaasie ngaunge iꞌomu ke waelie asunge a God. Ahutana mo ngeulaa kire mani diana mola hunie ngauleni. Taꞌe e kaꞌa diana ike uri hunie omu ke ngaue mei ola nge e sai haꞌatataroa nga iini hunie domunge i laona oorahaꞌaa. 21Oto e lae otoi diana uri omu ke suꞌuri ngaa loꞌu nga mei sapei ola mauri, wa omu ke inuhie loꞌu nga ewei wei ni pweunge, wa omu ke da loꞌu nga mei ola nge e sai haꞌatataroa aasimiu takoie oorahaꞌaa. 22Ohe iꞌoe maraamu o kaꞌa neꞌisae rue-ruaꞌa i sulie mei ola ngeena, uri e diana taane wa haꞌike, taꞌe o ke kinetaꞌinie mola hiiwalaimolinge iꞌoe i sulie mei ola ngeena hunie ke iiꞌo mumuni mola i matolamoreꞌi a God. Taꞌena nga iini ko sai diana aana uri nga taa ko esuie e oodo taane mola, nge iini urine kei ile-ilenimwaꞌe mola. 23Taꞌe nga iini nge ko neꞌisae rue-ruaꞌa aana nga taa ko ngaa, nge ko deu aaela oto eena, aana ko deu honosie hiiwalaimolinge ingeie. Na leune e aaela, aana taꞌena nga ola iinoni ko esuie honosie hiiwalaimolinge, nge oorahaꞌaa ni otona.
15Kie Ke Lio I Sulie Mo Iini Nge Hiiwalaimolinge Ikire E Mamaelaꞌa
1Oto ikie, mo iini kie saie taane uri a God e saꞌa leikie ike haahie mo ola urine, nge kie ke suꞌuri deu mola i sulie walu ola mala saeka maraaka. !Haꞌike! Taꞌe leu i sapeka oto hunie kie ke toli rako peꞌie mwala nge hiiwalaimolinge ikire e mamaelaꞌa na kire ko meꞌu mwaanie ohe mo ola urine kire aapu hunire. 2Oto taꞌena nga iini aaka ke kinetaꞌinie tolahana mwaanie e waelie hiiwalaimolinge aasine, taꞌe kie ke asuie mola mo ola diana huni haꞌasusue hiiwalaimolinge ikire ke susu. 3Kie ke haimaanie mola a Kraes, aana a Kraes na e kaꞌa dau ike mola i sulie hari-huninge ingeie maraana. Oto e lae mai huni deu i sulie saena God maꞌalana mo maelonga kire haꞌasapesaluꞌaa. Aana mo Uusu-uusu Maaꞌi e unue i sulie a Kraes uuri, Mo wala nge kire ere aaelasiꞌo a God aani, kire ko hite aaelasieu oto noꞌone.Sam 69:94Ahutana walu ola nge uusuleni e lae i laona mo Uusu-uusu Maaꞌi oto wau i naꞌo, kire uusuꞌi huni haꞌananaukie ni ngeena, uri hunie hiiwalaimolinge ikie ke aꞌailaꞌa na hunie kie ke uure maꞌutaꞌa taraꞌasi aani maaꞌoohinge susutoꞌo loosie mo ola nge a God e haiholotaꞌiniꞌi hunikie.
5A God oto ni ko peꞌi-peꞌikie hunie hiiwalaimolinge ikie ke aꞌailaꞌa hunie kie ke uure maꞌutaꞌa taraꞌasi. Na no ko aarea God hunie ke peꞌiꞌomu urine hunie omu ke iiꞌo diana peꞌie taꞌa-taꞌa mei sae aani lulu i sulilana tolahana Jisas Kraes. 6Oto aana omu ko lulu i sulie a Jisas urine, omu ke si meni uure tararuru hunie omu ke mani soi haꞌamanikuluꞌaa God, Aamana Aalaha ikie a Jisas Kraes.
Mo Jiu Na Mo Aapoloa Aaopa Kei Meni Haꞌamanikuluꞌaa God
7Omu ke tau-tekuhiꞌomu heiliu mala kaꞌu a Kraes e takuhiꞌomu oto, uri hunie mwala ke si haꞌamanikuluꞌaa God aana. 8Omu ke aamasitoꞌo aana uri a Kraes ko deu esunge oto huni peꞌie mo Jiu ni ngeena, huni haataꞌinie aada uri mo heiholotaꞌinge a God hunie mo weuwada mo ola toꞌohuu. 9Na leune e rau uri hunie mwala nge ikire nga mo Jiu haꞌike, kire ke haꞌamanikuluꞌaa noꞌone a God haahie aamasinge ingeie hunire. Leune oto neꞌisaenga aana mei wala unulana e lae i laona mo Uusu-uusu Maaꞌi uuri, Oto ne ke si haꞌapainaꞌaꞌo God peꞌire mo iinoni nge ikire nga mo Jiu haꞌike, na ne ke kana ni paalahea satamu.Sam 18:4910Na mo Uusu-uusu Maaꞌi e heꞌi unue loꞌu uuri, Iꞌomu mwala nge nga mo Jiu haꞌike, omu ke iiꞌo ni ilenimwaꞌenga mola peꞌie mwala a God.Diutronomi 32:4311Na mo Uusu-uusu Maaꞌi e unue noꞌone uuri, Ahutemiu mwala nge iꞌomu nga mo Jiu haꞌike, omu ke paalahea Aalaha. Na ahutana mwala ke mani paalahea.Sam 117:112Na a Propet Aesaea e unue loꞌu uuri, Nga inemauri kei lae mai mwaanie komu a Jesi hunie kei aalaha haahie mwala nge ikire nga mo Jiu haꞌike. Na ingeie oto kire kei maaꞌoohie peꞌie norutoꞌonga aana huni haꞌa-uurire.Aesaea 11:10
13A God oto iini nge kie ko maaꞌoohi susutoꞌo hunie, na no ko eiꞌeitanaie hunie ke haꞌahonuꞌomu aana ilenimwaꞌenga na hanuelamanga paine aena aana omu hiiwalaimoli aana. Na no ko eiꞌeitanaie noꞌone hunie nanamanga aana Liꞌoa Maaꞌi ke tohungei haꞌa-aꞌailaꞌaa hiiwalaimolinge iꞌomu maholo omu ko maaꞌoohi susutoꞌo hunie nga taa e haiholotaꞌinie hunikie.
A Pol E Ere I Sulie Asunge Ingeie Talana Mo Aapoloa Aaopa
14Maeni eesiku maaꞌi, nou hiiwalaimoli uri omu honu makeato oto aana taꞌena nga tolahai ola diana, na uri omu tohungei saenanau oto aani, hule aana omu sai haꞌananauꞌomu heiliu oto aani. 15Taꞌe maꞌalana ke urine, na no ko heꞌi uusue loꞌu ngaeta mo ola huniꞌomu, hunie uri omu ke aama-aamasitoꞌo aani. Nou kele ere hiitoꞌo i sulie mo olana, aena aana a God ni e aamasieu na e lio hilisieu 16hunie uri ne ke neꞌi iinoni euꞌesu a Jisas Kraes huni peꞌiꞌomu, mwala nge iꞌomu nga mo Jiu haꞌike. No ko tarohaꞌinie Tataroha Diana uri hunie iꞌomu mo Aapoloa Aaopa, omu ke lae mai i saana God. Oto e urihana no ko esu mala pris aana no ko tooleꞌomu mo Aapoloa Aaopa mai i saana God mala nga uunu-olanga e maaꞌi na a God ko sae mango haahie, aana a Liꞌoa Maaꞌi e haꞌamaaꞌiꞌomu oto nana.
17Oto e diana mola hunie uri ne ke ere toohaꞌinie nga taa a Jisas Kraes ko esuie aana maurihaꞌaku nana God. 18Taꞌe nou saꞌa ere toohaꞌinieu ike haahie nga mei ola loꞌu. Ne kei ere toohaꞌinie mola a Kraes na e haꞌananamaꞌaa walaku na asunge ineu hunie ne ke naꞌona mo Aapoloa Aaopa huni lulu i sulie a God. 19Oto mwala kire hiiwalaimoli aana i sulie nou esuie mo huꞌi-huꞌite peꞌie nanamanga aana Liꞌoa Maaꞌi mala mo tolimaa aana nanamanga a God. Oto ahutana mo henue uure i Jerusalem lai hule oto aana taitelihe aana poꞌo ni henue i Ilirikam, nou lae peꞌi tarohaꞌinie oto Tataroha Diana i sulie a Jisas Kraes oto aani. 20Na oto tarau no ko sare laeliwala aana Tataroha Diana mola aana mo henue nge mwala kaꞌa saie wa kire ke rongoa ue a Kraes, mwaanie uri nou lae peꞌi esu loꞌu mola aana hanue ngaeta iinoni e aehotaa oto soihaadaꞌinge aana. 21Aana no ko sare haꞌa-oaie mo Uusu-uusu Maaꞌi e unue uuri, Mo iini nge nga iini kaꞌa haꞌarongora ue aana a Kraes, kire kei leesie taane, na mo iini kaꞌa rongoa ue, kire kei manataꞌinie taane.Aesaea 52:15
A Pol E Sare I Lae Maatolie Mo Rom
22Aana mo maholo hunge mo esunge ngeena ko liu honosieu mola mwaanie laenga wau huni maatoliꞌomu. 23Taꞌe maholo ienini nou haꞌamangoa oto mo esunge ineu aana mo henue mai leu. Na aena aana nou sasare lae wau huni maatoliꞌomu aana mo helisi oto hunge, 24nge nou neꞌisae mouteꞌi oto ie huni lae wau i seemiu. Nou loꞌo-loꞌongaꞌi uri aana maholo ne kei lae wau hunie poꞌo ni henue i Spen, ne ke holaꞌi liu weu i seemiu hunie nga kele maholo, aana nou saetoꞌo aana uri omu ke si peꞌieu aana laenga ineu hunie i Spen.
25Taꞌe no ko holaꞌi lae kaꞌu taꞌau i Jerusalem peꞌie kele mei toꞌoha huni peꞌie mo eesike maaꞌi taꞌau. 26Aana mo eesike aana hiiwalaimolinge wau aana mo poꞌo ni henue i Masedonia na i Akaea, kire ko sasare niie mei toꞌoha huni peꞌie mo iinoni meitale a God taꞌau i Jerusalem. 27Ikire maraada ni kire loꞌongaꞌi ni esuie leune urine, aana e urihana kire kaoni aana mo Jiu na e roroꞌaire noꞌone huni peꞌie mo meitale taꞌau i Jerusalem, aena aana mo Jiu oto ni kire holaꞌi peꞌire aana mo ola diana hunie maurihaꞌai. Oto mwala nge ikire nga mo Jiu haꞌike, e malisine mola kire ke peꞌie loꞌu mo Jiu aani niilana mo ola diana hunie mauringe mai welumalau. 28Oto i purine ne kei haꞌamangoa niilana mei toꞌoha ngeena hunie kira maitale taꞌau i Jerusalem, na nou saie uri kire hele aana oto, nge ne ke si liu weu i seemiu aana ne ke lae hunie poꞌo ni henue i Spen. 29Na nou saie uri maholo ne kei lae wau i seemiu, nge kolu kei honu makeato aana mo haꞌadianaꞌanga a Kraes.
30Maeni eesiku maaꞌi, aena aana kie mani lado oto peꞌie Aalaha ikie a Jisas Kraes, na i tehulaꞌana manata-diananga a Liꞌoa Maaꞌi e niie hunikie hailiu, nge no ko eitanaiꞌomu uri omu ke peꞌieu i laona asunge ineu aani aarengaꞌinge hunie a God talaku. 31Omu ke aarea God noꞌone talaku aana maholo ne kei hule i Jerusalem, mwaanie mwala ni Jiudia nge kire kaꞌa hiiwalaimoli ike kire waelieu. Na omu ke aarea God loꞌu talaku uri hunie mwala a God taꞌau i Jerusalem, kire ke ilenimwaꞌe huni hele konie mei toꞌoha nge no ko toolea taꞌau huni peꞌilada.15:31 Ohe a Pol ko maarara mwaanie mwala kei upwesie haahie haꞌa-adolana mwala aana mei toꞌoha ngeena. Wa ohe e maarara mwaanie kire sereꞌi hele aana, aena aana mo Aapoloa Aaopa nge kire niie mei toꞌoha ngeena.32Oto aana ko urine na mala uri a God ko saetoꞌo aana oto, nge ne ke lae wau i seemiu peꞌie ilenimwaꞌenga oto paine, na ne ke mamalo diana wau peꞌiꞌomu. 33Na ineu, no ko aarea a God nge ingeie oto aahuꞌine hanuelamanga, ke iiꞌo huu peꞌie ahutemiu. Iau, ke urine oto.
16Mo Wala Ni Saediananga
1No ko sare unue oodoiꞌomu uri keni eesikaelu a Pibi nge ko hei raretaꞌi i laona soihaadaꞌinge wau aana huilume i Senkria, ingeie tohungei keni diana ni ngeena. 2Omu ke takuhie aana satana a Aalaha, oto mala tolahana mo iinoni a God. Na omu ke peꞌie aana taꞌena nga mei ola ko saetoꞌo aana mwaaniꞌomu, aena aana ingeie maraana ko peꞌi-peꞌi diana aana mwala hunge na ko peꞌi diana aaku noꞌone.
3Omu ke niie mei wala ni saediananga ineu hunie a Prisila na Akuila, e ro ola nge kirerue asu loko-loko peꞌieu nana Jisas Kraes. 4Na kirerue karaꞌi mae aana kirerue lauhieu. Oto no ko tohungei paalaherarue oto hiitoꞌo, na kaꞌa ike mola taꞌe ineu haliꞌite, taꞌe ahutana oto mo soihaadaꞌinge aana mo Aapoloa Aaopa noꞌone kire ko sare paalaherarue. 5No ko sare niie noꞌone mei wala ni saediananga ineu hunie mwala aana soihaadaꞌinge nge kire ko rururu i nume ikirerue.
Mei wala ni saediananga ineu noꞌone hunie aasiku maaꞌi a Epaenetas, iini e holaꞌi hiiwalaimoli aana Kraes wau i laona poꞌo ni henue i Esia.
6Na omu ke niie noꞌone mei wala ni saediananga ineu hunie a Meri, iini e asu aꞌailaꞌa huni peꞌilemiu.
7Na omu ke niie noꞌone mei wala ni saediananga ineu hunie a Andronikas na a Jiunia. A mwane ngeena na a keni ngeena, ikirerue ngaeta ro Jiu noꞌone mala ineu, na kirerue oꞌoꞌo kaꞌu peꞌieu i nume ni hoꞌo. Ikirerue ngaeta ro naꞌohai hurulaꞌaa, 16:7 Erenga ni Krik e kaꞌa tohungei matapwa ike i leu, na ohe mo wala ienini kire toꞌo aana mei neꞌisaenga uuri, “Mo hurulaꞌaa kire tohungei haꞌamaꞌu aadarue.” na ikirerue oto kire holaꞌi hiiwalaimoli aana a Kraes i naꞌoku.
8Mei wala ni saediananga ineu noꞌone hunie a Ampliatas, tohungei malahuku i lalo aana Aalaha.
9Mei wala ni saediananga ineu noꞌone hunie a Obanas, iini e asu tararuru peꞌikolu nana a Kraes.
Na mei wala ni saediananga ineu noꞌone hunie tohungei malahuku a Stakis.
10Mei wala ni saediananga ineu noꞌone hunie a Apelis, iini e haataꞌinie oto uri e lulu i sulie a Kraes toꞌohuu.
Na mei wala ni saediananga ineu noꞌone hunie mwala aana uluhe a Aristobiulas.
11Mei wala ni saediananga ineu noꞌone hunie a Herodion, ngaeta iinoni ni Jiu mala ineu.
Na mei wala ni saediananga ineu noꞌone hunie maeni mwaasine maaꞌi aana uluhe a Nasisas.
12Mei wala ni saediananga ineu noꞌone hunie a Traefina na Traefosa, e ro keni kire asu aꞌailaꞌa nana Aalaha, na hunie tohungei malahuku a Pesis, ngaeta keni loꞌu e asu aꞌailaꞌa nana Aalaha.
13Mei wala ni saediananga ineu noꞌone hunie a Rufas, ingeie tohungei mwane diana hunie asunge nana Aalaha, na hunie a nikana nge e lio i sulieu oto mala nga kalena.
14Na omu ke niie mei wala ni saediananga ineu noꞌone hunie a Asinkritas na a Fligon na a Hemes na a Patrobas na a Hemas na mo eesikaelu aana hiiwalaimolinge nge kire ko oꞌoꞌo peꞌire.
15Mei wala ni saediananga ineu noꞌone hunie a Filologas peꞌie a Jiulia, na a Nerias peꞌie a keni eesine, na hunie a Olimpas na ahutana mwala a God nge kire ko oꞌoꞌo peꞌire.
16Oto saeku hunie omu ke mani hele kiꞌi heiliu16:16 Erenga ni Krik e unue uri kire ke “nono peꞌire hailiu” oto mala tolahada, taꞌe aana mo henue hunge siꞌiri tolaha ni hele-kiꞌinge e oolisie oto tolaha ni nononga ngeena. Maꞌalana e urine, taꞌe tolaha ni nononga ngeena e iiꞌo ue hule siꞌiri aana ngaeta mo henue karaꞌinie i Israel. mala mo heꞌimalahune maaꞌi, na omu ke saie uri ahutana mo soihaadaꞌinge a Kraes ko niie saediananga ikire huniꞌomu.
Suꞌuri Toliꞌaasie Nga Iini Ke Oopaa Soihaadaꞌinge
17Oto no ko eitanaiꞌomu, maeni eesiku maaꞌi, uri omu ke lio talamiu mwaanie mwala nge kire ko sare oopaa soihaadaꞌinge, na kire ko waelie hiiwalaimolinge iꞌomu peꞌie haꞌa-uusulinge nge ko lae aaopa mwaanie nga taa haꞌa-uusulilemiu e lae oto aana. Oto omu ke suꞌuri rorongo hunire. 18Mwala urine, kire kaꞌa asu ike nana a Kraes Aalaha ikie, taꞌe kire ko lae mola i sulie mo heri-huninge aaela aana sape. Kire ko eero aani lahenga huni haꞌa-olaa mola saena mwala nge kire kaꞌa lio saie ike mo neꞌisaenga aaela ikire. 19Nou saie uri iꞌomu, omu saꞌa rongo ike hunire, aana ahutana mwala kire mani rongoa oto uri omu ko totola i sulie mola a Aalaha, na aena mei olana nge no ko tohungei ilenimwaꞌe haahiꞌomu. Taꞌe saeku uri omu ke tohungei saenanau i sulie walu ola diana, na omu ke iiꞌo haꞌatau loꞌu mwaanie walu ola aaela. 20Oto urine a God ikie nge ko niie hanuelamanga hunikie, kei peꞌiꞌomu mola lau-leu hunie omu ke uuri puli-pulisie a Pwelu Eero-eero aana aeꞌaemiu mwaanie omu rongo hunie mo malaahonga ingeie. Na no ko aarengaꞌi hunie uri hahuꞌana manata-diananga a Aalaha ikie a Jisas ke iiꞌo peꞌiꞌomu.
Mo Wala Ni Saediananga Mwaanie Mo Malahune A Pol
21Oaku a Timoti nge mere ko esu tararuru, ko niie loꞌu mei wala ni saediananga wau huniꞌomu.
Na a Lusias na Jeson na a Sosipata nge ikire ngaeta oolu mwane ni Jiu noꞌone mala ineu, kire ko meni niie mei wala ni saediananga noꞌone wau huniꞌomu.
22Ineu a Tetias, iini nou uusue nga taa a Pol e unue hunie ne ke uusue i laona uusu-uusu ienini, ineu noꞌone no ko hiiwalaimoli aana Kraes na no ko niie noꞌone wau mei wala ni saediananga huniꞌomu.
23-24A Gaeas noꞌone ko niie wau mei wala ni saediananga huniꞌomu. Ingeie oto e tola konieu a Pol i nume ingeie aana maholo ienini, na e toliꞌaasie noꞌone nume ingeie hunie mwala aana soihaadaꞌinge ke loko aana.
A Erastas iini lio-lio i suli toꞌoha aana huilume ienini, na aasikaelu a Kuotas kirerue ko niie noꞌone mei wala ni saediananga huniꞌomu.
Aarengaꞌinge Ooreta A Pol Huni Haꞌamangoa Uusu-uusu
25!Kie ke soi haꞌamanikuluꞌaa God! Ingeie ni e si da hunie omu ke uure maꞌutaꞌa mala mo kalena, aena aana omu hiiwalaimoli aana Tataroha Diana nge nou tarohaꞌinie i sulie a Jisas Kraes. Uure oto wau i naꞌo, mei wala ienini i sulie a Kraes na oalaꞌinge a God huni haꞌa-uurie noꞌone mo Aapoloa Aaopa, e iiꞌo mumuni mola. 26Taꞌe mala mo propet kire ere lalai aana, na mala a God Mau-meuriꞌe e unue, mei wala ienini ko lae oto hunie mo Aapoloa Aaopa aana taꞌena nga leu hunie uri kire ke hiiwalaimoli aana God na kire ke lulu i sulie. 27A God maraana oto e toꞌo aana ahutana mo saenanaunge, na aena aana nga taa a Jisas Kraes e asuie hunikie, kie ke soi haꞌamanikuluꞌaa God oto di, na oto di. !Iau, ke urine oto!