Uusu-uusu Hunie Mo
Hibru
Nge Kire Hiiwalaimoli Aana A Jisas
?A tei ni e uusue uusu-uusu ienini?
Kie kaꞌa sai diana aana ike uri a tei ni e uusue uusu-uusu ienini. Uure oto i naꞌo ngaeta mo rato aana soihaadaꞌinge kire unue uri ohe a Pol Hurulaꞌaa ni e uusue, taꞌe ngaeta mo iini loꞌu kire loꞌongaꞌinie ohe a Banabas wa uri a Apolos. Taꞌe uusu-uusu ienini e kaꞌa unue ike, na e lio mala e aasa hunie uri kie kei sai diana aana uri a tei ni e uusue uusu-uusu ienini. Maꞌalana kie kaꞌa saie ike satana poro nge e uusue uusu-uusu ienini, taꞌe kie saie taane uri ingeie nga mwane ni Jiu nge Liꞌoa Maaꞌi e niie mei saenanaunge diana a God hunie ke haꞌarongokie aana.
?E uusue uusu-uusu ienini hunie kira tei?
Uusu-uusu ienini e lae hunie mo Jiu nge kire hiiwalaimoli oto aana a Jisas. Kie sai haaraꞌinie noꞌone mo Jiu aana mei satai ola “Hibru” na aena urinena kire haaraꞌinie uusu-uusu ienini uri “Uusu-uusu Hunie Mo Hibru.”
?Nga taa e rau-reu maholo e uusue uusu-uusu ienini?
Maholo e uusue uusu-uusu ienini, e lio mala ngaeta mo Jiu nge kire hiiwalaimoli ngeena kire ko sare ooli loꞌu huni iiꞌo i memelutana mo Haꞌatolanga a Mosis. Na aana maholona Nume Maaꞌi Peine i Jerusalem e iiꞌo taane mola ue, na kire ko sare toolea mo sipu ikire i saana mo pris hunie ke asuie mo uunu-olanga mala kire mani esuie kaꞌu i naꞌo. Aana Nume Maaꞌi Peine e iiꞌo ue, nge kie saie uri e uusue uusu-uusu ienini i naꞌona maholo mo Rom kire uunu suuheꞌinie huilume i Jerusalem aana halisi e hiu aawala haahuu i purine hutelana a Jisas (70 A.D.).
?E uusue uusu-uusu ienini huni taa?
E uusue uusu-uusu ienini huni haataꞌinie hunire uri a Jisas e tohungei diana liutaa aana taꞌena nga iinoni, na haiholotaꞌinge e haꞌa-uuresie e diana liutaa aana haiholotaꞌinge a God e asuie aana maholo e niie mai mo Haꞌatolanga hunie a Mosis. E haꞌa-aamasitoꞌora uri kire toꞌo aana maurihe haalu mola i tehulaꞌana hiiwalaimolinge aana a Jisas, na kaꞌa ike aana kire ko lulu i sulie mo Haꞌatolanga a Mosis.
?Nga taa ni mo pweu ni wala i laona uusu-uusu ienini?
A Kraes e diana liutaa, Hahuꞌana Naꞌohai Pris, Kalena God, haiholotaꞌinge a God peꞌie mwala, hiiwalaimolinge, diananga e ahu oto, iiꞌonga huu
?Nga taa ni ngaeta mo eehuꞌi tatala i laona uusu-uusu ienini?
Hibru 4:12, Hibru 4:14. Na pwau nge e ere diana liutaa i sulie hiiwalaimolinge nge Hibru 11.
?Nga taa ni mo eehuꞌi neꞌisaenga i laona uusu-uusu ienini?
A Jisas e paine loꞌu liutaa aana mo propet na mo ensel. (1:1–2:18)
A Jisas e paine loꞌu liutaa aana a Mosis na a Josua. (3:1–4:13)
A Jisas oto Hahuꞌana Naꞌohai Pris hunie ahutana mo iinoni. (4:14–7:28)
Haiholotaꞌinge a Jisas e haꞌa-uuresie huni haꞌa-oodohie mwala i maana God, e diana liutaa aana ahutana mo haiholotaꞌinge a God e asuiꞌi peꞌie mwala oto i naꞌo. (8:1–10:18)
Hiiwalaimolinge ikie ke maꞌutaꞌa, aena aana a God ko ilenimwaꞌe mola haahie mo iini nge kire ko hiiwalaimoli toꞌohuu aana. (10:19–12:29)
Mo haꞌananaunge ooreta i sulie tolaha diana kira hiiwalaimoli, na mei wala ni saediananga ooreta (13:1-25)
1Kalena God E Paine Liutaa Aana Mo Propet Na Mo Ensel
1Aana mo maholo hunge oto wau i naꞌo, na aana mo tala hunge hai aaopaꞌi, a God e unue hunie mo propet kire ke haꞌarongoa weuwaka mo Jiu aana walana. 2Taꞌe aana mo dinge ooreta ienini, a God e uusungeꞌinie mai a Kalena hunie ke houleꞌinie walana hunikie. A Kalena oto e haꞌaholaa walumalau ienini na ingeie oto kei toꞌo aana walumalau peꞌie taꞌena nga ola i lalo aana, i sulie oalaꞌinge a God ni otona. 3Ingeie oto raa-raa nge ko haataꞌinie manikuluhaꞌana a God, na ingeie oto ko haataꞌinie walu ola i sulie a God, aana kirerue tohungei sada. Kalena God oto ko hele maꞌutaꞌa aana walumalau aana walana nge e nanama.
Na maholo e asu mangoa oto tala hunie saeꞌaasilana mo oorahaꞌaa ikie, nge e si lai iiꞌo aana naꞌohai iiꞌo-iiꞌoha i pwalo-pwalona God,Sam 110:1 iini nge ko iiꞌo taꞌau i Lengi na e manikuluꞌe oto liutaa. 4Na a God e neꞌie a Kalena hunie ke paine liutaa, na satana iiꞌo-iiꞌoha ingeie ke paine liutaa, na e paine loꞌu liutaa aana taꞌena nga ensel wa nga mo iini nge iiꞌo-iiꞌoha ikire e paine.1:4 Ngaeta mo haꞌa-uusuli mo Jiu kire unue uri a Jisas e sada mola peꞌie mo ensel na e kaꞌa paine ike mala a God. Taꞌe uusu-uusu ienini ko haataꞌi diana aana uri a Jisas e paine liutaa aana mo ensel. Ingeie oto Kalena God, na tolahana, na manikuluhaꞌana, na nanamanga ingeie e sada mola peꞌie a God.5Kie saie uri leune e toꞌohuu oto, aana walu ola nge a God e unuꞌi hunie a Kalena e kaꞌa unuꞌi loꞌu hunie mo ensel, aana e ere i sulie a Kraes uuri, Iꞌoe oto a Kaleku, na siꞌiri no ko haataꞌinie uri ineu oto Aamamu.Sam 2:7 Na a God e teꞌuri loꞌu, Ineu nge ne kei neꞌie Aamana na ingeie nge kei neꞌie a Kaleku.2 Samuel 7:146Na maholo a God e uusungeꞌinie Hahuꞌana Mwela Mouteꞌi ingeie mai i laona walumalau, oto e unue hunie ahutana mo ensel ingeie uri kire ke mani palo-paloa oto.Sam 97:77Na a God e ere loꞌu i sulie mo ensel ingeie uri ikire mo koni-konihe ingeie mola, aana e ere i sulire uuri, Mo iini totola wala ineu kire tohungei leu-leu oto mala iiru, na mo koni-konihe ineu kire tohungei saka oto mala eeso-eesohai dunge.Sam 104:4
8Taꞌe maholo a God e ere hunie a Kalena e teꞌuri, Iꞌoe oto a God, na aalahanga iꞌoe e saꞌa mango oto ooꞌoo. O lio i sulie mwala iꞌoe peꞌie oodo-oodonga.9O tohungei manata diana mola hunie oodo-oodonga na o leledie aaelanga. Oto aena urinena, ineu a God iꞌoe, nou lio hilisiꞌo peꞌie ilenimwaꞌenga oto paine hunie o ke paine loꞌu liutaa aana ahutana mo malahumu.10Oto a God e teꞌuri loꞌu hunie, Iꞌoe oto Aalaha, na i aehotalana, iꞌoe nge o haꞌaholaa walumalau, na iꞌoe nge o haꞌaholaa noꞌone salo na walu ola i lalo aana.11Walu ola nge o haꞌaholaꞌi ngeena mo ola kei suu mola mala mei sala ko lalahuꞌe oto huni aasie, taꞌe iꞌoe o saꞌa suu oto ooꞌoo.12Na o kei hele lulungire mola mala mei sala, na o kei oolisire mala mwane e oolisie mei sala ingeie. Taꞌe iꞌoe o kei sada mola taraureꞌi na o saꞌa mae loꞌu.13Na a God e kaꞌa ere ike hunie nga taꞌa-taꞌa iini aana mo ensel mala e ere hunie a Kalena aana e teꞌuri, O ke iiꞌo kaꞌu mei i pwalo-pwaloku aana naꞌohai iiꞌo-iiꞌoha hule aana ne kei kama haahie mo maelonga iꞌoe i aano hunie o kei uuri puli-pulisire.Sam 110:114Oto kie saie mola uri mo ensel, ikire mo liꞌoa mola huni esu nana God, na a God e sai uusungeꞌinire mai huni peꞌie mo iinoni nge haꞌa-uurilada ko lae hunie kire kei helesie maurihe huu.
2Haꞌamotaahinge Kei Aaela Hunie Mo Iini Kire Kaꞌa Lae Ike I Sulie A Kraes
1Aena urinena, kie ke tohungei hele maꞌutaꞌa oto aana nga taa nge haꞌananaulaka e lae kaꞌu oto aana, mwaanie kie lae aaopa mola mwaanie walaimolinge ngeena. 2Mo Haꞌatolanga nge a God e unue uri mo ensel ke lae mai unuꞌi hunie mo weuwaka, kire toꞌohuu oto, na a God e haꞌaloie oto mwala haahie haitohenga ikire aana ahutana maholo nge kire dau huꞌisie mo Haꞌatolanga ngeena wa kire haitohea nga mei wala aani. 3Taꞌe mei wala ni haꞌa-uuringe nge a God e niie mai naka siꞌiri ie, e paine loꞌu liutaa aana iini i naꞌo ngeena. ?Oto mala uri kie kaꞌa sare rongo ike hunie tataroha ngeena, nge kie kei tehisie kaꞌu haꞌaloinge uri taa? !Kei aasa mwae! Aalaha ikie a Jisas maraana oto e holaꞌi unu tahangaꞌinie tataroha ngeena, na mo iini kire rongo hunie, kire unu tahangaꞌinie oto oodoikie uri mei wala ngeena e tohungei toꞌohuu oto. 4A God na e haataꞌinie noꞌone uri mei wala ngeena e toꞌohuu, aani esuilana mo huꞌi-huꞌite na mo ola ni pangataꞌinge oto hunge mala mo tolimaa i sulie walaimolinge aana. Na e haꞌawalaimoliꞌaa noꞌone aani niilana mo niinge a Liꞌoa Maaꞌi hunie mwala i sulie loꞌongaꞌinge ingeie maraana.
A Jisas E Neꞌi Iinoni Hunie Ke Naꞌoka Takoie Maurihe
5A God e kaꞌa niie ike uri mo ensel ke aalaha haahie walumalau haalu nge kolu ko ere-ere i suliena. 6Taꞌe e niie mola hunie mo iinoni ke aalaha haahie, oto mala ngaeta iini e unue hunie a God kaꞌu i laona mo Uusu-uusu Maaꞌi uuri, ?E ue kaꞌu ni iꞌemi mo iinoni emi roroꞌa huniꞌo? ?E ue kaꞌu ni o ko neꞌisae paine haahiꞌemi mo iinoni mamaelaꞌa?7O esuie emi ke mwai-mwei haꞌawali mwaanie mo ensel. Taꞌe maꞌalana e urine, o haꞌa-aalahaꞌemi, na o haꞌamanikuluꞌaꞌemi, na o haꞌapainaꞌaꞌemi.8Na o neꞌie walutana nga ola i hahana lio i sulinge iꞌemi.Sam 8:4-6 Maholo a God e neꞌie walutana nga ola i hahana lio i sulinge ikie mo iinoni, nga taꞌa-taꞌa mei ola e kaꞌa oore loꞌu. Taꞌe aana maholo ienini, kie mani leesie uri kie kaꞌa tohungei aalaha ue haahie ahutana mo olana. 9Taꞌe kie sai leesie taane uri haꞌa-oailana mei wala ngeena e aehota aana a Jisas. Aana a God e asuie a Jisas hunie ke mwai-mwei haꞌawali mwaanie mo ensel hunie uri ke haataꞌinie manata-diananga a God maholo e mae honotaka mo iinoni. Na aena aana e sapesalu hiitoꞌo na e mae urine, nge a God e haꞌa-aalahaa, na e haꞌamanikuluꞌaa na e haꞌapainaꞌaa.
10A God oto iini e haꞌaholaa taꞌena nga ola, na ingeie oto tohungei aalaha haahie ahutana mo olana. Na nga taa e asuie aana e toliꞌaasie Kalena ke sapesalu, e tohungei oodo na e malisi, aana saena God hunie Kalena ke haꞌa-uurie mo iinoni oto hunge. Oto aana a Kraes e sapesalu honotaka mo iinoni urine, nge e haꞌamangoa oto asunge ingeie mala a Haꞌa-uuritaka, na e haꞌa-uurie mo iini oto hunge hunie kire ke mani iiꞌo oto peꞌie aana manikuluhaꞌana taꞌau i Lengi. 11Ingeie oto ko da hunie mwala ke neꞌi iinoni maaꞌi, na ahutana mo iini e haꞌamaaꞌire ngeena, ikire taꞌa-taꞌa uluhe ni iinoni oto peꞌie. Oto aena urinena nge a Jisas e kaꞌa masa ike huni haaraꞌinire uri maeni eesine, 12na hule aana e unue hunie a God uuri, Ne kei houleꞌinie manikuluhaꞌamu hunie maeni eesiku, na ne kei lahea satamu i matolada aana maholo kire ko loko aani palonga huniꞌo.Sam 22:2213Na ko ere loꞌu mala ngaeta iini aana uluhe ni iinoni ngeena aana e unue loꞌu uuri, Ne kei norutoꞌo mola aana a God.Aesaea 8:17 Na e unue noꞌone loꞌu uuri, Ineu oto ie peꞌie maeni mwela ineu nge a God e niire oto nakue.Aesaea 8:17
14Oto ikie mo mwela ingeie ngeena, na aena aana ikie mo iinoni oto mola peꞌie mei sapei ola, nge ingeie noꞌone e neꞌi iinoni oto mala ikie. E mae huni mousie nanamanga a Satan, iini e toꞌo aana nanamanga aana maenga. 15Na e mae noꞌone huni lauhie mo iinoni nge kire iiꞌo mola peꞌie maꞌunge i suli dinge aana mau-meuringe ikire, aena aana kire ko tohungei meꞌuteꞌinie maenga. 16Oto e iiꞌo haadaꞌi mola uri a Jisas e kaꞌa lae ike mai huni peꞌie mo ensel, taꞌe e lae mai huni peꞌie mwala aana komu a Ebraham. 17Aena urinena, e tohungei roroꞌa hunie maraana, hunie ke sada peꞌikie mo eesine aana taꞌena nga ola, hunie uri ke hai-hei aamasi toꞌohuu hunikie maholo ko esu nana a God mala Hahuꞌana Naꞌohai Pris ikie, aana asunge ingeie oto hunie ke haꞌa-oodohie mo oorahaꞌaanga mo iinoni hunie a God ke saeꞌaasiꞌi. 18Oto ingeie e sai peꞌikie mo iini malaahongalaka ko lae-lae, aena aana ingeie maraana malaahongalana e lae kaꞌu noꞌone na e sapesalu keꞌu.
3A Jisas E Paine Loꞌu Liutaa Aana A Mosis
1Oto maeni eesiku maaꞌi, a God e mani soikie oto i saana taꞌau i Lengi, oto omu ke lolodosae i sulie a Jisas, iini nge kie ko meni houleꞌinie uri ingeie oto naꞌohai Hurulaꞌaa nge ko tarohaꞌinie walana God hunikie, na ingeie oto Hahuꞌana Naꞌohai Pris ikie. 2A God e lio hilisie a Jisas oto huni esu nana, na ahutana mo esunge a God e unuꞌi hunie, e dau i suliꞌi mango oto. E tohungei esu diana nana God, mala a Mosis noꞌone e asu diana nana God kaꞌu aana e lio i sulie uluhe aana nume a God oto i naꞌo. 3-4Na kie mani saie taane oto uri nga taꞌa-taꞌa nume e kaꞌa uure ike mola maraana, taꞌe nga iinoni ko esuie oto haꞌalaa. Na kie saie loꞌu uri mwane nge e asuie nga nume diana, haꞌapainaꞌalana kei lae liutaa aana nume nge e asuie. Na aana a God oto iini nge e asuie ahutana ola, nge e malisine uri mwala ke haꞌapainaꞌaa a Jisas liutaa aana a Mosis.
5A Mosis ingeie nga mwane diana a God taane, aana e tohungei esu mala koni-konihe diana hunie uluhe aana nume a God, na e ere lalai i sulie mo ola nge a God kei haro ere i suliꞌi loꞌu aana nga maholo. 6Taꞌe a Kraes mone Kalena God, na ingeie oto ko aalaha haahie uluhe aana nume a God, na ko tohungei lio i suli diana aana. Na ikie oto uluhe aana nume a God ngeena, mala uri kie kaꞌa mou-mou ike aani hiiwalaimolinge na kie ko maaꞌoohi susutoꞌo peꞌie norutoꞌonga aana Kraes oto taraureꞌi.
Mo Iini Kire Kaꞌa Hiiwalaimoli, Kire Saꞌa Hule Loꞌu Aana Leu Ni Mamalo A God
7Aena urine kaꞌu nge a Liꞌoa Maaꞌi e teꞌuri, Omu ke rongoa oto walaku siꞌiri,8na mwaanie omu urihana mola mo weuwemiu i naꞌo aana kire da mola saeda e hau aana maholo kire haukama honosieu na kire haꞌangai-ngeieu maholo kire talei lae-lae hailiu i laona hanuesala. 9I leune kire kire ohongieu aana haꞌangai-ngeileku mola maꞌalana kire leesie kaꞌu mo huꞌi-huꞌite nge nou euꞌesuiꞌi aana e hai aawalai helisi ngeena.10Aena urine nge saeku e mela aana nou tohungei saewasulie pwaunge ngeena, oto nou teꞌuri, “Saeda e honu mola aana aaelanga na kire kaꞌa sai lulu i sulie ike mo haꞌatolanga ineu.”11Nou tohungei saewasulire oto hule aana nou tohe oto uuri, “Kire saꞌa roroꞌa hule ike aana leu ni mamalo nge nou deu aakau aana loosire.”Sam 95:7-11
12Maeni eesiku maaꞌi, omu ke mani kinetaꞌiniꞌomu mwaanie mo neꞌisaenga tataꞌala na mo neꞌisaenga rue-ruaꞌa, mwaanie nga iini eemiu e aatopuri aana a God Mau-meuriꞌe. 13Taꞌe siꞌiri, maholo omu toꞌo aana ue nga dinge huni peꞌiꞌomu heiliu, nge omu ke haꞌa-aꞌailaꞌaa hiiwalaimolinge iꞌomu heiliu. Omu ke asu ooni-ooni urine suli dinge mwaanie oorahaꞌaa e eeroꞌomu na e haꞌamaꞌutaꞌaa saemiu honosie a God. 14Aana kie kei meni aalaha peꞌie a Kraes mala uri kie kei hele susuleꞌi mola aana hiiwalaimolinge nge kie holaꞌi hele aana lae hule i haꞌamangolana. 15Oto aamasitoꞌo kaꞌu aana mo wala nge kie si rongoꞌi ngeena uuri, “Omu ke rongoa oto walaku siꞌiri, na mwaanie omu urihana mo weuwemiu i naꞌo aana kire da mola saeda e hau maholo kire haukama honosieu.”
16?Kira tei ni kire rongoa kaꞌu walana God taꞌe kire kaꞌa sare hiiwalaimoli aana? Ikire oto mwala nge a Mosis e naꞌoda kaꞌu mwaanie i Ijip. 17?Na kira tei keꞌu ni a God e saewasulire sulie hai aawalai helisi ngeena? Ikire oto mo iini nge helelada e tataꞌala na kire mae taꞌewau mola i laona hanuesala. 18?Oto kira tei keꞌu nge a God e tohe na e unue uri kire saꞌa hule ike aana leu ni mamalo nge e dau aakau aana loosire? Ikire oto mo iini nge kire tohungei sai heitohea God. 19Oto kolu saie oto kire kaꞌa hiiwalaimoli ike aana God, na aena mei olana nge kire kaꞌa lai hule ike aana leu ni mamalo nge a God e dau aakau aana.
4Mo Iini Kire Hiiwalaimoli Haꞌalaa Kire Kei Mamalo Peꞌie A God
1Haiholotaꞌinge a God ngeena e iiꞌo mola ue, uri mo iini nge kire hiiwalaimoli aana kire sai mamalo aana leu ni mamalo e dau aakau aana loosire. Oto omu ke lio-lio diana talamiu, mwaanie uri nga iini eemiu e oore aani helesilana mei mamalonga ngeena. 2Aana kie rongoa kaꞌu oto mei tataroha diana mala ikire mwala oto i naꞌo kire rongoa noꞌone. Taꞌe aana maꞌalana kire rongoa kaꞌu tataroha ngeena, e kaꞌa peꞌire ike, aena aana kire kaꞌa rongo peꞌi hiiwalaimolinge aana. 3Aana ikie mo iini kie hiiwalaimoli haꞌalaa kie sai sili aana leu ni mamalo nge a God e haiholotaꞌinie ngeena. Taꞌe mo iini kire kaꞌa hiiwalaimoli ngeena, a God e ere i sulire uuri, “Nou tohungei saewasulire oto hule aana nou tohe uuri, ‘Kire saꞌa roroꞌa hule ike aana leu ni mamalo nge nou deu aakau aana loosire.’ ” A God e unue leune maꞌalana uri e haꞌamangoa taane oto leu ni mamalo ngeena uure oto i naꞌo aana maholo e haꞌaholaa walumalau. 4Na kie saie taane oto uri e pwani iiꞌo aakau oto, aena aana ngaeta leu i laona mo Uusu-uusu Maaꞌi e ere i sulie hiune nga dinge uuri, A God e haꞌaholaa taꞌena nga ola mango, e si mamalo aana hiune nga dinge.Jenesis 2:25Taꞌe loꞌu mola aana ngaeta leu nge kie si leesie ngeena, e unue oto uuri, “Kire saꞌa roroꞌa hule ike aana leu ni mamalo nge nou deu aakau aana loosire.”
6Mwala nge kire holaꞌi rongoa oto tataroha diana i sulie leu ni mamalo ngeena, kire saꞌa roroꞌa lai sili ike i laona, aena aana kire hai-heitohe mola. Taꞌe nga mo iini kei sili taane i laona leu ni mamalo ngeena. 7Aana mo helisi hunge i purine a Mosis e mae, a God e si unue hunie a Deved Inemauri ke ere loꞌu i sulie nga hai dinge huni sili i laona leu ni mamalo ngeena. Na e haaraꞌinie maholo ngeena “Siꞌiri” aana kie si rongoa oto aana e unue uuri, “Omu ke rongoa oto walaku siꞌiri, na mwaanie omu da loꞌu saemiu e hau.” 8Kie saie taane oto uri a Josua nge e oolisie a Mosis kaꞌu mala naꞌohana mo Jiu oto i naꞌo, e kaꞌa asuie ike hunie mwala ke mamalo oto mala a God e haiholotaꞌinie hunire. Aana ke urine, haꞌalaa a God e saꞌa tohungei ere ike loꞌu i sulie nga maholo aaopa huni sili i laona leu ni mamalo ngeena. 9Aena urinena kolu meni saie oto uri mo iinoni a God kire toꞌo aana taane ue nga mamalonga hunie kire ke tohungei mamalo diana. 10Aana ahutana mo iini nge kire kei hule aana leu ni mamalo a God, kire kei mamalo oto mwaanie mo esunge ikire ni ngeena, oto noꞌone mala a God e mamalo mwaanie asunge ingeie aana maholo e haꞌaholaa walumalau. 11Aena urine, kie ke mani esu aꞌailaꞌa oto hunie kie ke hule aana leu ni mamalo peꞌie a God ngeena, na mwaanie nga mo iini aaka kire lae takalo loꞌu mola aena aana kire haimaanie haitohenga mwala holaꞌinaꞌo ngeena.
12Kie ke asu toꞌohuu urine, aana walana God ola e mauri na ko euꞌesu aꞌailaꞌa oto liutaa, na e tohungei ala loꞌu liutaa aana naihi e ala rue-rue. Na e sai hoaikie mo iinoni lai hule oto aana suisulike, na e sai lae kokoro i laona saena iinoni huni lio oodoie mo neꞌisaenga ingeie, na ko leie walu ola nge saena iinoni ko peinesiꞌi. 13Taꞌe-taꞌena nga ola haꞌaholalana e lae, mumunilana e saꞌa roroꞌa lae ike mwaanie maana God. Aana ingeie ko toꞌo-toꞌomaaie mola ahutana walu ola ngeena, na kire mani iiꞌo haadaꞌi mola i maana. Na aana nga dinge, kie kei saronai unu haadaꞌi mola aana oodoie taꞌe-taꞌena nga ola nge kie asuiꞌi.
A Jisas Oto Hahuꞌana Naꞌohai Pris
14Kie toꞌo aana oto nga Hahuꞌana Naꞌohai Pris nge e nanama liutaa, na e lae oto i laona Hahuꞌana Leu Maaꞌi taꞌau i Lengi, na ingeie oto a Jisas, Kalena God. Oto kie ke hele maꞌutaꞌa aana hiiwalaimolinge aana. 15Na Hahuꞌana Naꞌohai Pris ikie ngeena e manataꞌinie oto mo mamaelaꞌanga ikie, aena aana ahutana mo malaahonganga nge kire ko hite-hite aaka ngeena, kire mani hite aana mango. Taꞌe maꞌalana malaahongalana e lae urine, a Jisas e kaꞌa dau huꞌisie ike nga taꞌa-taꞌa mei oorahaꞌaa aana nga kele maholo. 16Aena ngeena kie ke suꞌuri meꞌu huni lae mai saana a God, iini manatana e diana hunie mo iinoni. Aana leune nge kie ke si hele aana aamasinge na mo niinge huni peꞌilaka aana maholo kie ko siꞌohaꞌa.
51Ahutana mo iini kire neꞌi Naꞌohana Mo Naꞌohai Pris, ikire mo iinoni nge lio hilisilada e lae hunie kire ke ere oolitana mwala hunie a God, na hunie kire ke niie mo uuraaꞌinge mwala nana God, na huni uunu ola i saana honotana mo oorahaꞌaa. 2Na mo naꞌohai pris kire sai toli rako mola peꞌie mwala maholo kire ko haꞌa-uusulie mo puꞌo na kire ko haꞌa-oodohie kira oorahaꞌaala. Aana hiiwalaimolinge ingeie noꞌone e sai mamaelaꞌa aana mo tala hunge mala ikire. 3Oto aena hiiwalaimolinge ingeie e sai mamaelaꞌa noꞌone, oto aana mei olana nge e uunu ola ni taꞌaasie mo oorahaꞌaanga mo iinoni na mo oorahaꞌaanga ingeie maraana loꞌu.
4Na nga iini e saꞌa roroꞌa haꞌapainaꞌaa ike maraana hunie ke neꞌi Naꞌohana Mo Naꞌohai Pris, taꞌe a God oto haꞌalaa, mala e lio hilisie kaꞌu a Eron. 5Oto e sada noꞌone aana a Kraes, aana e kaꞌa neꞌie ike maraana hunie ke Hahuꞌana Naꞌohai Pris, taꞌe a God e teꞌuri mola, Iꞌoe oto a Kaleku, na siꞌiri no ko haataꞌinie uri ineu oto Aamamu.Sam 2:76Na e teꞌuri loꞌu aana ngaeta leu, O kei neꞌi pris oto huu, mala a Melkisedek.Sam 110:45:6 Leesie kaꞌu laladonga i sulie Melkisedek aana Jenesis 14:17-20, na aana Hibru 7:1-28. Maholo a God e unue uri a Kraes e neꞌie pris mala a Melkisedek, nge ko haataꞌinie uri ingeie pris e tohungei diana na e tohungei aaopa mwaanie mo pris mo Jiu wai naꞌo ngeena.
7A God e toꞌo aana nanamanga paine adona ke haꞌa-uurie a Jisas mwaanie maenga, na maholo a Jisas e iiꞌo ue mai laona walumalau, e ngarasie a God aani aarengaꞌinge uri a God ke peꞌie. Oto a God e rongoa aarengaꞌinge ingeie, aena aana e haꞌamaꞌu aana a God na e tola i sulie walana. 8Na maꞌalana e neꞌie kaꞌu Kalena God, taꞌe e haro sapesalu huni haataꞌinie uri e tola i sulie a God oto toꞌohuu. 9Oto urine a God e haataꞌinie uri nga mei ola e kaꞌa aaela ike aana a Jisas, na a Jisas e si neꞌie tala hunie maurihe aana mwala ko tola i sulie. 10Na a God e unu tahangaꞌinie oto uri kei neꞌi Hahuꞌana Naꞌohai Pris mala a Melkisedek.
Hiiwalaimolinge Ikie Ke Suꞌuri Urihana Kele Mwela E Kaꞌa Sai Peine
11Mo ola hunge melu toꞌo aani taane huni unuꞌi huniꞌomu i sulie a Jisas e neꞌi Hahuꞌana Naꞌohai Pris uri taa mala a Melkisedek. Taꞌe haꞌa-uusulilemiu kei deu aasa sulie omu kaꞌa sai loo ike. 12Omu hiiwalaimoli ko tewa oto, na e malisine omu ke neꞌi haꞌa-uusuli oto. Taꞌe e lio mala omu kaꞌa sai diana aana ue mo haꞌa-uusulinge nge omu holaꞌi rongoꞌi keꞌu i sulie a Kraes. ?E ue kaꞌu e urine? Omu urihana mola mo mwela nge kire ko sususu ue, na omu kaꞌa malisine ue ngaulana mo ngeulaa maꞌutaꞌa. 13Sulie iini nge ko sususu ue, ingeie kele wee-wee ue ni ngeena, na aena leune e kaꞌa sai haꞌa-oodohie tolahana aana e kaꞌa lio saie ike nga taa e diana na nga taa e aaela. 14Taꞌe iini nge e lio saie mo haꞌa-uusulinge kokoro a Kraes, e urihana oto iini ko ngeu-ngeue oto mo ngeulaa maꞌutaꞌa, aana iini urine helelana e diana na e lio saie oto diananga na aaelanga.
61Aena urinena, kie ke lae taraꞌasi keꞌu i sulie mo saenanaunge ni rato. Mwaanie kie ere-ere tarau mola aana mo haꞌa-uusulinge kie holaꞌi rongoꞌi i sulie a Kraes taꞌe kie ke haitalea loꞌu mo saenanaunge kokoro i sulie. Kie ke suꞌuri ere-ere tarau mola aana mo naꞌohai haꞌa-uusulinge kie aehota aani oto i naꞌo mala oonisaenga mwaanie tala takoie maenga, na haꞌa-uusulinge i sulie hiiwalaimolinge aana a God. 2Na kie ke suꞌuri ere-ere tarau mola aana mo haꞌa-uusulinge i sulie loto-maaꞌinge, na aarengaꞌinge talana mwala peꞌie helenga i pweude aani ninime, na tahelaꞌinge mwaanie maenga, na leinge huu. Aana ahutana mo neꞌisaenga ngeena, mo wala mola aana aehotalana haꞌa-uusulinge i sulie a Kraes. 3Taꞌe mala uri a God ko toliꞌaasie hunikie, nge kie ke lae taraꞌasi huni toolea mo saenanaunge kokoro loꞌu i sulie a Kraes.
4-6Iau, kie ke lae-lae peꞌie mo haꞌa-uusulinge diana, aena aana ko haꞌike, na kei aaela oto liutaa hunikie. Aana mo iini nge kire lio saie kaꞌu raa-raa a Kraes, taꞌe kire aatopuri mola aana, mo iini urine e tohungei aasa oto hiitoꞌo hunie uri kire kei eeliꞌu loꞌu mei takoie a God. Holaꞌinaꞌo kire manataꞌinie kaꞌu niinge a God i lalo aana maurihaꞌada, aana a Liꞌoa Maaꞌi e peꞌire kaꞌu. Na kire lio saie kaꞌu taane oto uri walana a God e diana oto liutaa, na kire mami aahongana noꞌone nanamanga nge e paine haahie walumalau haalu. Mo iini nge kire manataꞌinie walu ola diana ngeena, oto kire ko si duꞌe aalihoꞌi loꞌu mwaanie a Kraes, e saꞌa tohungei mwadaꞌusire ike oto ooꞌoo hunie kire ke aaliꞌu loꞌu takoie oonisaenga. Nga taa kire asuie ngeena e urihana mola uri kire ko heꞌi repu taalengasie loꞌu mola a Kraes i lengine poꞌu-poꞌu, na kire ko haꞌamasaa i maana mwala.
7Oto ne ke haꞌamalaa aana mei mwakano nge nemo ko nemosie tarau. Mei mwakano ngeena ko inu diana aana nemo, oto mo ngeulaa ko eehu diana huni peꞌie mwane e toꞌo aana mwakano ngeena. Urine loꞌu aana iinoni nge ko inu diana aana walana a God hunie saena ke honu aana, nge helelana kei diana oto tarau, na a God kei haꞌadianaꞌaa iinoni ngeena. 8Taꞌe mala uri walo kau-keu mola haliꞌite ko aango i lengine mei mwakano ngeena, nge e haataꞌinie oto uri mei mwakano ngeena e aaela mola, na mwane e toꞌo aana mwakano ngeena ke si uunu aasie mola hohola ngeena aana dunge. Urine loꞌu aana iinoni nge a kaꞌa tola i sulie ike walana God, nge a God kei leie, na kei aasie i laona dunge nge ko weru oto huu.
9Maeni eesiku maaꞌi, maꞌalana uri melu ko ere hiitoꞌo huniꞌomu urine, taꞌe melu sai diana aana taane mola uri omu ko lulu i sulie ue tala takoie maurihe ngeena. 10Aana leinge a God e oodo oto taꞌingelu na e kaꞌa sai pulongosie ike asunge iꞌomu na manata-diananga nge omu haataꞌinie hunie mwala i tehulaꞌana a Kraes. E lio saie mola uri omu peꞌi-peꞌi diana aana mo iinoni ingeie, na uri omu ko lae-lae ue aana peꞌinge huniꞌomu heiliu. 11Aahuꞌi neꞌisaenga ineu oto mola uri nga taꞌa-taꞌa iini eemiu ke suꞌuri oore aani iiꞌonga susuleꞌi i lalo aana hiiwalaimolinge iꞌomu, lai hule aana omu kei leesie nga taa omu ko maaꞌoohi susutoꞌo hunie kei oa huniꞌomu. 12Mwaanie omu lalawa ni esu, taꞌe saeku uri omu ke uusulie mo iini kire hiiwalaimoli aana a God oto wau i naꞌo, aana kire iiꞌo peꞌi maaꞌoohinge susutoꞌo oto mola, nge kire si helesie nga taa nge a God e haiholotaꞌi huni niie hunire.
Haiholotaꞌinge A God Kei Oa Toꞌohuu Taane
13Maholo a God e haiholotaꞌi hunie a Ebraham, e tohe huni esuie nga taa e haiholotaꞌinie. Taꞌe i sulie nga taꞌa-taꞌa iini e kaꞌa paine ike loꞌu liutaa aana maraana, oto e tohe takoie satana loꞌu mola maraana. 14E teꞌuri, No ko heiholotaꞌinie huniꞌo uri ne kei haꞌadianaꞌaꞌo na ne kei haꞌahungeꞌaa komu nge kei aehotaa aamu.Jenesis 22:1715A Ebraham e mwaꞌe-mwaꞌe huni maaꞌoohi susutoꞌo mola, na lae-lae e si leesie nga taa nge a God e haiholotaꞌinie hunie.
16Maholo nga iini ko esuie nga haiholotaꞌinge, nge ko tohe takoie satana nga iini e paine loꞌu liutaa aana, na i leune maꞌalana nga haꞌa-erenga, taꞌe kei mango oto, aana iini e paine liutaa ngeena kei leie haahie, mala uri e kaꞌa dau i sulie walana. 17Oto maholo a God e haiholotaꞌi ngeena, e sare haataꞌi diana aana hunie mo iini nge kire kei hele aana nga taa e haiholotaꞌinie ngeena uri e saꞌa roroꞌa ni oolisie ike loꞌu saena. Aena urine nge e sare tohe loꞌu aana haiholotaꞌinge ngeena. 18Oto kie toꞌo aana e ro mei wala nge kire saꞌa roroꞌa hai-oolisi ike loꞌu, aana a God e saꞌa eero ike aani heiholotaꞌinge, na e saꞌa eero ike noꞌone aani tohenga. Oto ikie mo iini nge kie tahi oto takoie a God hunie ke haꞌa-uurikie, a God ko ere haꞌasusue saeka, na urine kie sai hele maꞌutaꞌa aana maaꞌoohinge susutoꞌo hunie haiholotaꞌinge a God eena. 19Aana haiholotaꞌinge a God ngeena domana oto uri nga hunata maꞌutaꞌa hunie maurihaꞌaka ni ngeena. Na hunata ngeena e kaꞌa sai ada loꞌu, aana a Jisas ni ngeena, na ingeie oto taꞌau aana tohungana leu maaꞌi i saana God. 20Na e holaꞌi lae oto taꞌau i naꞌoka hunie uri ikie kie ke lae noꞌone taꞌau. Aana a Jisas oto Hahuꞌana Naꞌohai Pris oto mala a Melkisedek, na kei iiꞌo huu oto urine hunie ke aiꞌeitanaie a God talaka.
7A Naꞌohai Pris Melkisedek E Paine Loꞌu Liutaa Aana Ebraham
1-3A Melkisedek ienini ingeie inemauri aana huilume i Salem oto i naꞌo, na e neꞌi pris noꞌone a God, iini e paine liutaa. Loꞌongaꞌinge aana satana Melkisedek e uuri, “Inemauri aani oodotaꞌinge,” na kire haaraꞌinie noꞌone uuri, “Inemauri aani henuelamanga,” aena aana loꞌongaꞌinge aana Salem ni ngeena. Kie kaꞌa saie ike uri a tei ni aamana na nikana Melkisedek, na uri kira tei mo weuwana oto i naꞌo. Na kie kaꞌa saie ike uri maholo uri taa ni e hute, na maholo uri taa e mae. Aena urinena ingeie e urihana Kalena God nge e iiꞌo huu oto mola mala nga pris.
Aamasitoꞌo kaꞌu aana maholo a Ebraham e lae-lae aana oohotaa oto i naꞌo honosie e hai inemauri peꞌie mo ramo ikire. Oto a Ebraham e horoꞌie mo maelonga ingeie ngeena, na maholo ko eelihoꞌi oto mai mwaanie oohotaa, a Melkisedek e oodoie i sulie tala na e haꞌadianaꞌaa. Na a Ebraham e niie tangahuluꞌana nga mei ola aana walu ola e tooleꞌi mwaanie oohotaa nana.
4Oto omu ke toꞌomaaie kaꞌu uri a Melkisedek e paine uri taa, aana maꞌalana tohungei aamaka a Ebraham, na e saro niie tangahuluꞌana nga mei ola aana walu ola e lauꞌi aana oohotaa nana. 5Kolu meni saie oto uri ahutana mo pris ikie mo Jiu, kire mani uure mai mwaanie komu a Livae, na haꞌatolanga a Mosis e unue hunire uri kire ke toolea tangahuluꞌana nga mei ola mwaanie mwala ikire maraada mo Jiu nge kire mani uure noꞌone aana komu a Ebraham. 6Taꞌe maꞌalana a Melkisedek ngeena e kaꞌa uure ike mwaanie komu a Livae, taꞌe e toolea tangahuluꞌana mola mwaanie a Ebraham, na leune e haataꞌinie uri ingeie mwane paine liutaa. Na loꞌu, maꞌalana kie ko haꞌamaꞌu aana Ebraham aana haiholotaꞌinge a God e lae oto hunie, taꞌe a Melkisedek e paine loꞌu liutaa aana a Ebraham. Aana a Melkisedek ni e haꞌadianaꞌaa a Ebraham, 7na kie mani saie oto uri nga iinoni nge ko haꞌadianaꞌaa ngaeta iinoni, ingeie ni e paine loꞌu liutaa aana iini ko hele aana haꞌadianaꞌanga ngeena.
8Oto aapa hatarie mo pris nge kire sai toolea tangahuluꞌana nga mei ola mwaanie mwala ngeena, ikire mwala kire sai mae mola ni ngeena. Taꞌe a Melkisedek iini nge e toolea tangahuluꞌana mwaanie a Ebraham, mo Uusu-uusu Maaꞌi e unue uri ingeie e mauri mola. 9Oto a Melkisedek e tohungei peine liutaa, hule aana kie sai unue mola uri maholo nge a Ebraham e niie mo ola ngeena hunie a Melkisedek, nge e urihana a Livae na ahutana mo pris nge kire hute aana komu ingeie kire mani niie mo olana hunie a Melkisedek. 10Kie sai ere urine aena aana maholo nge a Ebraham e niie tangahuluꞌana hunie a Melkisedek, mei epu a Livae e uure taane oto aana Ebraham a weuwana.
Mo Pris Aana Komu A Livae E Kaꞌa Ado Ike, Oto A God E Haꞌa-uuresie Loꞌu Ngaeta Taungei Pris Aaopa
11Maꞌalana mo Haꞌatolanga a Mosis e unue uri mo pris ke uure mola aana komu a Livae, taꞌe mo pris ngeena kire saꞌa roroꞌa ni da ike nga iini ke oodo taꞌingelu na nga mei ola e kaꞌa aaela ike aana. Oto kie tohungei saetoꞌo aana nga taungei pris aaopa mala a Melkisedek, kaꞌa ike mala mo iini kire uure aana eetana nga naꞌohai pris a Eron aana komu a Livae ngeena. 12Na maholo a God e oolisie tolahana lio-hilisilana mo pris, nge e oolisie oto noꞌone Haꞌatolanga eena. 13Na Aalaha ikie nge no ko ere-ere hoorana ienini e uure mola mai mwaanie komu aaopa, na uure oto i naꞌo na nga taꞌa-taꞌa iini aana komu ingeie e kaꞌa asu ike mala nga pris i saana ora ni uunu-uunu a God. 14Aana kie mani saie oto uri a Jisas e uure mai mwaanie komu a Jiuda, na maholo a Mosis e ere i sulie mo pris, e kaꞌa unue ike nga mei ola i sulie komu a Jiuda ngeena.
15Oto maholo ie e mwadaꞌu oto huni leesie uri a God e oolisie oto tala huni lae mai takoie, aena aana ngaeta taungei pris loꞌu mala a Melkisedek e hule oto mai. 16Na e kaꞌa neꞌi pris ike i sulie mo Haꞌatolanga wai naꞌo nge ko ere mola i sulie komu uri taa e uure aana, taꞌe e lae mai neꞌi pris aana nanamanga aana maurihe nge e kaꞌa toꞌo haꞌamangolana oto ooꞌoo. 17Aana mo Uusu-uusu Maaꞌi e unue uuri, O kei neꞌie pris oto huu, mala a Melkisedek.Sam 110:418A God e taꞌaasie oto haꞌatolanga lalahuꞌe, aena aana haꞌatolanga ngeena e kaꞌa toꞌo aana ike nga nanamanga na e kaꞌa sai esuie ike nga mei ola huni peꞌie mwala. 19E asuie leune aana Haꞌatolanga a Mosis e kaꞌa sai haꞌa-oodohie ike nga iini. Taꞌe oto ie, a God e tahanie hunikie tala nge kie sai norutoꞌo aana. Na tala ngeena e diana loꞌu liutaa aana Haꞌatolanga a Mosis aana e sai toolekie mai karaꞌinie a God.
20Na ngaeta leu loꞌu, a God e unu tahangaꞌinie oto tala diana ngeena aani tohenga. Maholo mo mwane aana komu a Livae kire holaꞌi lae mai neꞌi pris, a God e kaꞌa unu tahangaꞌinie ike nga mei tohenga paine urine. 21Taꞌe maholo a Jisas e lae mai neꞌi pris, a God e unu tahangaꞌinie mei tohenga oto paine hunie, mala mo Uusu-uusu Maaꞌi e unue uuri, A Aalaha e haiholotaꞌi aani tohenga uuri, “O kei neꞌi pris oto huu,” na e saꞌa heꞌi oolisie loꞌu loꞌongaꞌinge ingeie.Sam 110:422Oto aena aana tohenga ngeena mone, nge a Jisas oto e si haꞌa-oaie mei heiholotaꞌinge haalu a God ngeena uri e diana loꞌu liutaa aana iini lalahuꞌe.
23Ngaeta leu loꞌu e aaopa i matolana haiholotaꞌinge lalahuꞌe na haiholotaꞌinge haalu ienini, aana waite mo pris kire hunge taane, aana kire ko meni mae mola na e aasa hunie nga iini aada ke asu taraꞌasi oto mala nga pris. 24Taꞌe a Jisas mone ingeie e iiꞌo huu oto, nge e helesie oto tolahai pris nge nga iini e saꞌa oolisie ike loꞌu. 25Aena urinena, nge e toꞌo aana tohungei nanamanga huni haꞌa-uuri taꞌingelu hunie ahutaka mo iini nge kie ko lae mai saana a God, aena aana kie hiiwalaimoli aana. Na aena aana a Jisas mone e iiꞌo huu, oto e kaꞌa mou-mou ike aani aarengaꞌinge talaka.
26Oto a Jisas ingeie oto Hahuꞌana Naꞌohai Pris e sai peꞌikie. Ingeie oto e maaꞌi, na e kaꞌa oorahaꞌaala ike, na oopalana e lae oto mwaanie mwala e oorahaꞌaa, na a God e tohungei haꞌapainaꞌaa oto liutaa aana e tahelaꞌinie oto taꞌau i Lengi. 27Na ingeie e kaꞌa urihana ike ngaeta mo naꞌohai pris nge kire ko uunu ola mola i suli hei dinge. Kire ko holaꞌi uunu ola kaꞌu honotana mo oorahaꞌaanga ikire maraada, nge kire ko si heꞌi uunu ola loꞌu honotana mo oorahaꞌaanga ahutana mwala. Taꞌe a Jisas e niie maraana aani uunu-olanga mola hautaꞌai huni tapa mousie oorahaꞌaanga ahutana mwala aana taꞌena nga maholo. 28Mwala nge lio hilisilada e lae huni neꞌi naꞌohai pris i sulie mo Haꞌatolanga a Mosis, ikire mwala mamaelaꞌa mola. Taꞌe aana mei wala ni tohenga aana haiholotaꞌinge haalu nge e si lae mai purine mo Haꞌatolanga a Mosis ngeena, a God e lio hilisie oto Kalena hunie ke neꞌie oto Hahuꞌana Naꞌohai Pris nge ke iiꞌo huu.
8A Jisas Oto Hahuꞌana Naꞌohai Pris Ikie
1Tohungei loꞌongaꞌinge aana nga taa melu ko unu-unue huniꞌomu e uuri. Kie toꞌo aana oto Hahuꞌana Naꞌohai Pris nge ko iiꞌo aana iiꞌo-iiꞌoha nanama i pwalo-pwalo aana naunekume ni menikuluꞌanga a God taꞌau i Lengi. 2Ingeie ko esu mala Hahuꞌana Naꞌohai Pris i laona tohungei leu maaꞌi ngeena, i laona tohungei nume maaꞌi taꞌau i Lengi nge nga iinoni e kaꞌa asuie ike, taꞌe a God nge e asuie.
3Ahutana mo naꞌohai pris lio hilisilada e lae hunie kire ke mani niie mo uuraaꞌinge na uunu-olanga i saana God. Oto e malisine uri Hahuꞌana Naꞌohai Pris ikie ngeena ke toꞌo aana noꞌone nga mo ola huni niiꞌi. 4Mala uri Hahuꞌana Naꞌohai Pris ikie ngeena ke iiꞌo mai aano i leu, haꞌalaa e kaꞌa neꞌi pris ike loꞌu, aena aana kie toꞌo aana oto mo pris hunge peꞌikie huni niie mo uuraaꞌinge hunie a God i sulie mo Haꞌatolanga a Mosis. 5Asunge ikire mala mo pris ngeena ola domana mola nunune nga taa e toꞌohuu oto taꞌau i Lengi ni ngeena. Na kie saie oto leune, aena aana maholo a God e unue uri a Mosis ke asuie nume maaꞌi susulu, nge e haꞌapasulie oto uuri, O ke ariꞌapasie oto uri o ke asuie walu ola ke tohungei sada oto mala nga taa nou haataꞌinie aamu taꞌau i lengine toloi henue.Eksodas 25:406Taꞌe asunge aana tolahai pris nge niilana e lae hunie a Jisas ngeena, e paine loꞌu liutaa aana taungei esunge nge niilana e lae oto i naꞌo ngeena. Na loꞌu, mei heiholotaꞌinge haalu nge a Jisas e toolea mai mwaanie a God hunie mwala ingeie ngeena, e diana loꞌu liutaa aana iini lalahuꞌe, na kei iiꞌo huu oto aena aana mo tohenga a God ko haꞌamaꞌutaꞌaa.
7Mala uri nga mei ola ke suꞌuri aaela aana haiholotaꞌinge lalahuꞌe ngeena, haꞌalaa nga haiholotaꞌinge haalu e kaꞌa lae ike loꞌu mei puri eena. 8Taꞌe a God maraana e lio saie uri e kaꞌa tohungei diana ike, nge e si teꞌuri, Ko karaꞌinie oto maholo hunie ne kei esuie nga haiholotaꞌinge haalu peꞌie mwala ni Israel na peꞌie mwala ni Jiuda. 9Taꞌe e saꞌa urihana ike haiholotaꞌinge nge nou esuie peꞌie mo weuwada, maholo nou haꞌa-iisitaangaꞌinire mwaanie i Ijip. Aena aana kire kaꞌa tola i sulie ike haiholotaꞌinge nge nou esuie peꞌire ngeena, na aena leune nge nou si toliꞌaasire.10Taꞌe haiholotaꞌinge haalu nge ne kei esuie peꞌie mwala ni Israel kei uuri. Aana maholo ko lae maine, ne kei neꞌie mo haꞌatolanga ineu i laona manatada, na ne kei uusuꞌi noꞌone loꞌu i laona saeda. Ineu oto ne kei neꞌie God ikire, na ikire kire kei neꞌie oto mwala ineu.11Nga taꞌa-taꞌa iini aada e saꞌa haꞌa-uusulie loꞌu nga auhenue ingeie, wa nga aasine hunie ke unue uuri, “Saemu ke tahanie a Aalaha.” !Haꞌike! Taꞌe aana maholona, kire kei meni manataꞌinieu, uure aana mo iini mwei-mwei lai hule aana mo iini e peine.12Ne kei saeꞌaasie hunire mo oorahaꞌaanga ikire, na nou saꞌa heꞌi neꞌisae loꞌu aana mo deu aaelanga ikire.Jeremaea 31:31-34
13Maholo a God e haaraꞌinie mei heiholotaꞌinge ienini uri mei ola haalu, e loꞌongaꞌinie uri mei heiholotaꞌinge nge e asuie holaꞌinaꞌo ngeena, e lalahuꞌe oto. Na taꞌena nga mei ola nge e lalahuꞌe oto na e iiꞌo tewa oto urine, karaꞌinie oto kei eehutata mola.
9Haiholotaꞌinge Lalahuꞌe Mei Ola Haꞌawali Mola
1Maholo a God e niie eetana nga haiholotaꞌinge ngeena hunie a Mosis, e unu tahangaꞌinie oto ngaeta mo haꞌatolanga huni lulu i suliꞌi aana maholo ni palonga. Na e unue uri kire ke asuie noꞌone nga nume ni palo-palo kire sai sulu heiliu aana, ola asuilana ke lae mola aana mo ola ni welumalau na aani ninimei iinoni. 2Oto kire asuie nume maaꞌi susulu ngeena, na eetana nga duru aana kire haaraꞌinie aana “Duru Maaꞌi.” Na i laona duru maaꞌi ngeena kire neꞌie nga laite i leune i lengine nga ola talana, na hoorana laite ngeena kire neꞌie nga taetahe, na kire sai neꞌie mo ngeulaa maaꞌi i lengine taetahe ngeena. 3Oto ruana nga duru ko iiꞌo hai purine sala hono-hono paine i leune na kire haaraꞌinie aana “Hahuꞌana Leu Maaꞌi.” 4Na i laona duru ngeena kire neꞌie nga ora ni uunu-uunu dango wau-wesu i leune peꞌie kesi nge mo haꞌa-ara aana haiholotaꞌinge a God nge aana. Ora na kesi ngeena kire mani pulu kali-kelie sapeni aani kol. Na i laona kesi ngeena kire neꞌie e oolu mei ola. Eetana oto ateꞌa aani kol nge kele mei ngeulaa kire haaraꞌinie aana mana ko oꞌoꞌo i laona.9:4a Mei ngeulaa ola mana ngeena mei ngeulaa a God e niie hunie mo Jiu oto i naꞌo maholo kire walo-walo liu i laona hanuesala hunie e hai aawalai helisi. Leesie Eksodas 16:31-32. Na i laona kesi ngeena noꞌone apaꞌa a Eron ingeie i leune, ola nge e pasu keꞌu aani apai ei.9:4b Apaꞌa a Eron e pasu keꞌu mala nga tolimaa uri a God e tohungei ilenimwaꞌe peꞌie a Mosis na a Eron. Leesie Nambas 17:1-11. Oto loꞌu e ro repatai heu nge a God e uusue mo Haꞌatolanga i lengini, ikire i laona kesi ngeena noꞌone. 5Aaruhi aana kesi ngeena oto leu ni haꞌamousie mo oorahaꞌaanga mwala. Na i lengine aaruhi ngeena e ro nunui ola kire aadumiꞌi mala mo taungei ensel kire haaraꞌinie aana “derupim.” Kire uure i leune huni haataꞌinie uri leu a God ko oꞌoꞌo aana, na mo apa-apani kire mamalusie aaruhi ngeena. Taꞌe e kaꞌa maholo oto ni lado luhesie walu olana ni ienini.
6Oto walu ola urine e iiꞌo oto aana mo leu talani, nge mo pris ko si lae huni esuie asunge ikire i laona eetana nga duru ngeena suli dinge. 7Taꞌe aana ruana nga duru, Naꞌohana Mo Naꞌohai Pris mola maraana haliꞌite e sai lae i laona, na e sai lae mola i laona hautaꞌai aana halisi. Na suli maholo ko sili i laona Hahuꞌana Leu Maaꞌi ngeena, nge ko too-toolea apune mo ola mauri peꞌie, aana e saꞌa sili ike i laona duru ngeena na e kaꞌa toolea nga mei epu. Oto ko uuraaꞌinie talana mo oorahaꞌaanga ingeie maraana, na talana mo oorahaꞌaanga nge mwala e dauꞌi na kire kaꞌa saiꞌi.9:7 I sulie mo Haꞌatolanga a Mosis, mo oorahaꞌaa mwala kire asuiꞌi na kire saiꞌi, ikire maraada ni kire ko haꞌa-oodohiꞌi maholo kire oonisae mwaanie mo oorahaꞌaa ngeena. Oto kire ko toolea mo ola mauri i saana mo pris hunie mo pris ke uunu ola talana mo oorahaꞌaa ngeena.
8Oto aana mo oalaꞌinge ngeena, nge a Liꞌoa Maaꞌi e haataꞌi diana aana oto uri tala takoie tohungei leu maaꞌi a God, e kaꞌa taha ike hunie ahutana mwala maholo nume maaꞌi susulu lalahuꞌe ngeena na taungei uunu-olanga kire asuiꞌi e iiꞌo mola ue. 9Walu ola ngeena domana mola nga nunui ola huni haataꞌinie loꞌongaꞌinge aana nga taa ko reu-reu aana maholo ienini. Aana mo uuraaꞌinge na mo uunu-olanga nge mo pris kire lae peꞌi euꞌesuiꞌi hunie a God, kire saꞌa roroꞌa ni esuie ike manatana iinoni ko palo-palo ngeena hunie ke rereꞌa na ke oodotaꞌi. 10Aena aana walu ola ngeena mo ola mola poꞌoi sinaha aana iinoni, mala mo haꞌatolanga i sulie ngaunge na inunge na mo taungei ola mala loto-rereꞌanga. A God e niie mai mo haꞌatolanga ngeena hunie kire ke iiꞌo hule mola aana maholo nge a God kei oolisie taꞌena nga ola hunie ke iiꞌo loꞌu aana tolaha haalu.
A Kraes Maraana Oto Tohungei Uunu-olanga
11Taꞌe a Kraes e hule oto mai, na aana e neꞌie oto Hahuꞌana Naꞌohai Pris, nge e haꞌa-uuresie haiholotaꞌinge haalu nge ko haꞌadianaꞌakie oto ienini. E sili oto i laona tohungana nume maaꞌi nge e diana loꞌu liutaa aana nume maaꞌi susulu holaꞌinaꞌo ngeena, ola asuilana e kaꞌa lae ike aana ninimei iinoni na e kaꞌa ola ike aana walumalau ienini. 12A Kraes e lai sili mola hautaꞌai i laona tohungana leu maaꞌi, na e kaꞌa toolea ike apune nga nanikot wa nga puluke mala uunu-olanga ingeie hunie a God. Taꞌe e toolea apune oto maraana, nge e sai haꞌa-uurie taꞌena nga iinoni aana taꞌena nga maholo mwaanie mo oorahaꞌaa ingeie. 13Mo Haꞌatolanga a Mosis e unue uri mo iini kire ko deu huꞌisie nga mei ola aana Haꞌatolanga, nge kire loꞌuhangaꞌa oto na kire kaꞌa malisine ike uri kire ke palo-paloa a God. Taꞌe mo Haꞌatolanga e unue noꞌone loꞌu uri mo pris kire sai toolea apune mo nanikot na apune mo puluke mwane, na pwasaꞌora aana kalei puluke keni kire uunue, oto kire ko tataaꞌinie haahie sapena iinoni e loꞌuhangaꞌa ngeena. Leune e sai haꞌarereꞌaa loꞌu iinonine, aana ko taꞌaasie mo loꞌuhangaꞌa ingeie mwaanie. 14!Taꞌe apune a Kraes e nanama loꞌu liutaa! Aana nanamanga a Liꞌoa Maaꞌi nge e iiꞌo huu oto tarau, a Kraes e niie maurihaꞌana maraana hunie a God mala nga uunu-olanga e oodotaꞌi. Na apune ko hoda rereꞌa aana manataka, hunie kie ke toliꞌaasie mo tolahai ola aaela nge kie sai maesiꞌi, na hunie kie ke asu nana God Mau-meuriꞌe. 15A Kraes e mae honotana mo oorahaꞌaanga nge mwala e dau-deuꞌi aana maholo kire iiꞌo ue i melutana haiholotaꞌinge holaꞌinaꞌo ngeena. Na aana maenga, nge a Kraes e haꞌawalaimoliꞌaa haiholotaꞌinge haalu a God ngeena, uri hunie mwala nge a God e soire oto mai i saana, kire ke helesie nga taa e haiholotaꞌinie hunire. Na mei olana oto maurihe huu taꞌau i Lengi.
16-17Mala uri nga mwane ko uusue nga mei heiholotaꞌinge huni haataꞌinie uri kira tei kei toꞌo aana toꞌo-toꞌolana i purine kei mae, oto mwala nge e haiholotaꞌi hunire urine, kire saꞌa toolea ue toꞌo-toꞌolana maholo a mwaena ko meu-meuri ue. Aena aana maholo a mwaena ko meu-meuri ue, haiholotaꞌinge ingeie ngeena e saꞌa oa ike ue hunire. Taꞌe maholo e mae oto, nge haꞌalaa mwala ke si toꞌo aana toꞌo-toꞌolana i sulie haiholotaꞌinge ingeie ngeena.
18Na e urine loꞌu aana eetana nga haiholotaꞌinge a God ngeena, aana nga mei ola ko mae haꞌalaa, ke si oa oto hunie mwala. Aena urine nge kire horo maesie mo ola mauri na kire lingisie mo epu eeni hailiu oto waite aana maholo kire haꞌa-uuresie eetana nga haiholotaꞌinge a God ngeena. 19Aana holaꞌinaꞌo, a Mosis e unu haadaꞌi aana ahutana mo wala i laona mo Haꞌatolanga hunie ahutana mwala. Oto e toolea apune nanikot na kalei puluke na e aaropwaie peꞌie wai. Na e toolea loꞌu pwalui ei aana ai hisop na mei sala nonoroꞌa kire asuie aana iihui sipu, nge e si haꞌamedoꞌi aana mei epu ngeena, na ko si tataaꞌinie haahie uusu-uusu hio-hio aana mo Haꞌatolanga, na loꞌu haahie ahutana mwala. 20Na ko teꞌuri, Mei epu ienini, ola huni haꞌa-uuresie haiholotaꞌinge nge a God e asuie peꞌiꞌomu na e unue hunie omu ke lulu i sulie.Eksodas 24:821E urine loꞌu, a Mosis ko tataaꞌinie noꞌone mei epu ngeena haahie nume maaꞌi susulu na oto ahutana walu ola kire auꞌesuie uunu-olanga aani i laona nume ngeena. 22Na mo Haꞌatolanga e karaꞌi unue uri ahutana oto walu ola tataaꞌinilana mei epu ngeena ke mani lae oto haahiꞌi huni hoda rereꞌa aani i maana God. Aana mala uri nga mei epu e kaꞌa aahe oto, nge a God e saꞌa saeꞌaasie oto mo oorahaꞌaanga mwala eena.
23Oto aena leune mone, e malisine oto haꞌamaaꞌilana walu ola ngeena ke lae aana apune mo ola mauri nge uunu-olanga e lae aani. Taꞌe walu ola nge erenga e si lae i suliꞌi ngeena, ola domana mola nunune mo tohungei ola taꞌau i Lengi. Oto mo tohungei ola taꞌau i Lengi, haꞌamaaꞌilana e lae aana uunu-olanga nge e tohungei diana loꞌu liutaa. Na apune a Kraes ni otona. 24-25Aana a Kraes e hahuꞌei lai sili oto taꞌau i Lengi peꞌie apune maraana mala tohungei uunu-olanga e diana liutaa ngeena, na e iiꞌo oto i saana God huni peꞌikie aana maholo ienini. A Kraes e kaꞌa lae ike i sili i laona leu maaꞌi nge ninimei iinoni mola e asuie, aana leune nunune mola tohungana leu maaꞌi taꞌau i Lengi. Na e kaꞌa sili ike taꞌau i Lengi aana mo maholo hunge huni ooni aana niilana maurihaꞌana mala nga uunu-olanga i saana a God. !Haꞌike! Taꞌe a Kraes e asuie tohungei uunu-olanga ngeena mola hautaꞌai, na e kaꞌa asuie ike mala Naꞌohana Mo Naꞌohai Pris ko euꞌesuie i suli helisi, aana e sai lae sili i laona Hahuꞌana Leu Maaꞌi huni uuraa-uuraaꞌinie apune mo ola mauri nge uunu-olanga e lae aani ngeena. 26Mala uri a Kraes ke lae peꞌi deu urine suli maholo, haꞌalaa a Kraes ko talei sasapesalu mola hunge-hungaꞌa uure oto aana maholo a God e haꞌaholaa walumalau, lae mai hule siꞌiri. !Taꞌe haꞌike! E lae mai hule aaka mo iinoni hautaꞌai mola aana mo dinge ooreta ienini huni haꞌamangoa oorahaꞌaa aana e niie maurihaꞌana mala nga uunu-olanga i saana God. 27Aana iinoni ko mae mola hautaꞌai, na mai puri a God kei leie. 28Na urine noꞌone, a Kraes e toliꞌaasie maurihaꞌana mola hautaꞌai hunie ke mae mala nga uunu-olanga aana ko helesie haꞌaletehinge haahie mo oorahaꞌaa mo iinoni hunge. Na a Kraes kei heꞌi ruana lae loꞌu mei, taꞌe aana maholo nge ko lae mai ngeena, e saꞌa lae ike mai huni mae honotana mo oorahaꞌaa ikie loꞌu. !Haꞌike! Taꞌe kei lae mai huni toolea mai maurihe huu nana mwala kire ko maaꞌoohie.
10Uunu-olanga A Kraes E Lae Hautaꞌai Mola
1Mo Haꞌatolanga a Mosis ngeena nunune mola mo ola diana ko lae-lae ue mai. Nunui ola ngeena nga mei tohungei ola toꞌohuu haꞌike, aana e kaꞌa sai haꞌa-oodohie ike mwala nge kire ko lae-lae mai peꞌie taꞌa-taꞌa taungei uunu-olanga nge kire ko ooni aana uuraaꞌinge i saana God i suli helisi. 2Mala uri taungei uunu-olanga ngeena ke toꞌo aana nga nanamanga toꞌohuu huni haꞌarereꞌaa mwala mwaanie oorahaꞌaa, haꞌalaa kire saꞌa roroꞌa ni esuie loꞌu nga mei uunu-olanga urine, aena aana kire kei iiꞌo rereꞌa taraꞌasi oto na manatada kei taha oto mwaanie nga mei oorahaꞌaa. 3Taꞌe e kaꞌa urine ike, na i suli helisi mo uunu-olanga kire ko euꞌesuiꞌi ngeena ko si lae peꞌi haꞌa-aamasitoꞌoa mola mwala aana mo oorahaꞌaa ikire. 4Aena aana e tohungei aasa hunie uri apune puluke wa nanikot kei taꞌaasie mo oorahaꞌaanga ngeena.
5Aena urine kaꞌu, maholo a Kraes e lae mai laona walumalau, e unue hunie a God uuri, O kaꞌa saetoꞌo aana ike uri kire ke asuie nga mo uunu-olanga i seemu wa kire ke niie mo uuraaꞌinge huniꞌo, taꞌe o niie oto mei sape nakue hunie ne ke tola i suliꞌo urine.6O kaꞌa ilenimwaꞌe ike haahie mo uunu-olanga kire uunu heꞌileku eeni i seemu, wa nga mo uuraaꞌinge loꞌu kire ko niiꞌi huniꞌo huni taꞌaasie mo roroꞌanga ikire aana kire oorahaꞌaa.7Oto nou teꞌuri huniꞌo, “Ineu oto ie, God ineu. Nou iiꞌo aakau mola huni esuie nga taa o saetoꞌo aana ne ke asuie, oto mala uusulana e lae i sulieu i laona Uusu-uusu Maaꞌi.” Sam 40:6-8
8Mo Haꞌatolanga a Mosis e unue uri mwala ke asuie mo uunu-olanga na mo uuraaꞌinge aena aana kire oorahaꞌaala. ?Oto e ue kaꞌu a Kraes e unue hunie a God uuri? “O kaꞌa saetoꞌo aana ike uri kire ke asuie nga mo uunu-olanga i seemu wa kire ke niie mo uuraaꞌinge huniꞌo. Na o kaꞌa ilenimwaꞌe ike haahie mo uunu-olanga kire uunu heꞌileku eeni i seemu, wa nga mo uuraaꞌinge loꞌu kire ko niiꞌi huniꞌo huni taꞌaasie mo roroꞌanga ikire aana kire oorahaꞌaa.” 9E ere urine aana ko taꞌaasie haiholotaꞌinge aana uunu-olanga lalahuꞌe, na ko oolisie oto aana haiholotaꞌinge haalu. Aena urine e heꞌi teꞌuri loꞌu mei puri, “Ineu oto ie, God ineu. Nou iiꞌo aakau mola huni esuie nga taa o saetoꞌo aana ne ke asuie.” 10Oto a Jisas Kraes e asuie nga taa a God e saetoꞌo aana hunie ke asuie, nge e toliꞌaasie sapena maraana hunie ke mae mala nga uunu-olanga mola hautaꞌai. Na aena urinena nge e si da kie neꞌi iinoni oodotaꞌi i maana God.
11I sulie haiholotaꞌinge lalahuꞌe ngeena, mo pris kire talei euꞌesuie mola asunge ikire ngeena i suli dinge, na kire talei euꞌesuie mola mo uunu-olanga nge kire mani sada mola na nga taꞌa-taꞌa iini eeni e kaꞌa sai taꞌaasie ike oorahaꞌaa. 12Taꞌe a Kraes e asuie mola taꞌa-taꞌa uunu-olanga, na uunu-olanga ingeie ngeena e toꞌo aana nanamanga huni taꞌaasie mo oorahaꞌaa oto taraꞌasi. Oto e asu mangoa uunu-olanga ngeena, e si lai iiꞌo aana naꞌohai iiꞌo-iiꞌoha i pwalo-pwalona God.Sam 110:113Na e iiꞌo i leune oto huni maaꞌoohie maholo a God kei kama haahie mo maelonga ingeie i aano hunie ke uuri puli-pulisire.Sam 110:114Na aana taꞌa-taꞌa uunu-olanga ngeena, e si haꞌa-oodohie oto huu mo iini nge a God ko haꞌamaaꞌire.
15Na Liꞌoa Maaꞌi e haataꞌi diana aana oto aaka uri walu ola ngeena kire toꞌohuu, aana Uusu-uusu Maaꞌi e haataꞌinie uri a Aalaha e teꞌuri, 16Taꞌe haiholotaꞌinge haalu nge ne kei esuie peꞌie mwala ni Israel kei uuri. Aana maholo ko lae maine, ne kei neꞌie mo haꞌatolanga ineu i laona manatada, na ne kei uusuꞌi noꞌone loꞌu i saeda.Jeremaea 31:3317Na e heꞌi unue loꞌu uuri, Nou saꞌa heꞌi loꞌongaꞌinie loꞌu mo oorahaꞌaanga ikire na mo tataꞌalanga ikire.Jeremaea 31:3418Na maholo a God ko saeꞌaasie oto mo oorahaꞌaa mango, e kaꞌa malisine ike loꞌu nga iini ke asuie nga uunu-olanga huni haꞌamangoa mo oorahaꞌaanga ngeena.
O Ke Hele Susuleꞌi Aana Haiholotaꞌinge A God
19Aena urine, maeni eesiku maaꞌi, i sulie apune a Kraes e aahe oto i tehulaꞌaka, kie toꞌo aana oto nanamanga huni lai sili i laona tohungei leu maaꞌi ngeena. 20Aana kie toꞌo aana oto tala haalu takoie Hahuꞌana Leu Maaꞌi. Tala haalu takoie maurihe huu ngeena, a Jisas e tahanie oto aana maelana i lengine poꞌu-poꞌu, aana e hakasie mei sala paine nge kire honoa kaꞌu Hahuꞌana Leu Maaꞌi aana. 21-22Oto mwaanie kie maꞌu-meꞌu, taꞌe kie ke lae mai saana God peꞌie mei sae manola na aani hiiwalaimolinge toꞌohuu, na aana a Jisas oto Hahuꞌana Naꞌohai Pris ko lio i sulie uluhe aana nume a God, na kie saie oto uri apune e hoda rereꞌa oto aana manataka, mala mei wei manola e sai hoda rereꞌa aana sapeka.
23Kie ke lae peꞌi hele maꞌutaꞌa aana maaꞌoohinge susutoꞌo hunie walu ola nge kie ko unue uri a God e haiholotaꞌiniꞌi hunikie, aena aana kie sai norutoꞌo aana God, iini e haiholotaꞌinie walu olana. 24Kie ke lae peꞌi loꞌo-loꞌongaꞌi i sulie nga mo tala uri taa kie sai haꞌa-aꞌailaꞌaa neꞌisaenga ikie hailiu eeni hunie kie ke mani haataꞌinie oto manata-diananga aani esunge diana. 25Nga mo iini kire lalawasie oto lokonga tararuru hunie palonga, taꞌe kie ke suꞌuri lalawa urine, na kie ke peꞌikie hailiu huni uure maꞌutaꞌa loꞌu, aena aana hai dinge a Aalaha ko karaꞌini oto mai.
26Kie manataꞌinie kaꞌu oto walaimolinge aana Kraes, taꞌe mala uri kie kei lae peꞌi esuie loꞌu mola walu ola aaela i purine kie saie leune urine, nge nga uunu-olanga huni taꞌaasie mo oorahaꞌaa urine haꞌike loꞌu. 27Mala uri ko urine, nge kie kei maaꞌoohi ni meꞌunge oto mola hunie haꞌamotaahilaka kei lae aana dunge paine nge kei weru suuheꞌinie mo maelonga a God.Aesaea 26:1128Mala nga iini e haitohea mo Haꞌatolanga a Mosis, na nga ro iinoni wa e oolu ko unu tahangaꞌinie nga taa e dau aaelasie, nge mo mwane lei-lei saꞌa aamasie ike, taꞌe kire kei horo maesie oto. 29?Aana e aaela urine hunie iini ko mwaka mola aana Haꞌatolanga a Mosis, haꞌalaa nga taa nge kei reu aana nga iini nge ko mwaka aana Kalena God? !Mei haꞌaloinge oto paine loꞌu liutaa kei hite aana iinoni urine! Kire ko ere aaelasie a Kraes, iini nge ko haꞌawalaimoliꞌaa haiholotaꞌinge a God, na e haꞌamaaꞌie oto iinoni ngeena hunie ke neꞌi iinoni maaꞌi a God. Taꞌe iinoni ngeena mola e loꞌongaꞌinie uri apune a Kraes mei ola mwaakule mola, na ko ere aaelasie noꞌone a Liꞌoa Maaꞌi, iini nge e haataꞌinie hahuꞌana manata-diananga a God hunikie. 30Oto iinoni urine ke lio talana aana kie mani saie oto uri a God ni e unue uuri, Leu oto i sapeku hunie suꞌu-olanga. Ineu ni ne ke si oolisie mo aaelanga mwala ko euꞌesuiꞌi.Diutronomi 32:35 Na e unue loꞌu uri, Ineu a Aalaha ni ne kei leie mwala ineu.Diutronomi 32:3531Oto kie ke lio talaka aana mei ola e tohungei aaela oto liutaa mala uri a God Mau-meuriꞌe kei saewasulie nga iinoni.
32Omu ke loꞌo-loꞌongaꞌinie mo ola e rau-reu eemiu i naꞌo aana maholo omu aehota hiiwalaimoli aana Tataroha Diana. Aana maholona, maꞌalana omu ke sapesalu hiitoꞌo aana nga mo ola hunge, taꞌe omu sai lae peꞌi uure maꞌutaꞌa mola. 33Ngaeta mo maholo, mwala ko ere aaelasiꞌomu na kire ko teungeꞌiniꞌomu i maana mwala hunge. Na aana ngaeta mo maholo omu peꞌi-peꞌie noꞌone mo iini nge mwala ko waelire urine maꞌalana mwala kire ko heꞌi waeliꞌomu loꞌu haahie peꞌinge omu niie ngeena. 34Omu sapesalu tararuru peꞌie ngaeta mo iini eemiu kire iiꞌo i nume ni hoꞌo. Na maholo mwala e too-toolea toꞌo-toꞌolamiu, omu ilenimwaꞌe mola i sulie omu saie oto uri omu toꞌo aana taane mo ola diana loꞌu liutaa na kire sai iiꞌo huu.
35Oto mwaanie omu toliꞌaasie loꞌu mei hiiwalaimolinge maꞌutaꞌa iꞌomu ngeena, aana a God e sai waaie mwala nge kire hele maꞌutaꞌa aana hiiwalaimolinge ikire. 36Omu ke uure maꞌutaꞌa, hunie omu ke asuie nga taa a God e saetoꞌo aana, na urine omu kei hele aana nga taa e haiholotaꞌinie huniꞌomu. 37Aana mo Uusu-uusu Maaꞌi e unue uuri, A God e dau aakau huni lae mai ngeena, e saꞌa tewa na ko lae oto mai. E saꞌa haꞌahiru ike loꞌu.38Na iinoni e oodotaꞌi i maana God i tehulaꞌana hiiwalaimolinge, nge haꞌalaa kei meuri huu. Taꞌe mala uri ko duꞌe aalihoꞌi mwaanie, nge a God e saꞌa ilenimwaꞌe ike haahie.Habakuk 2:3-439Taꞌe nou saie uri ikie, kie kaꞌa urihana ike mo iini nge haꞌamotaahilada kei lae aana kire duꞌe aalihoꞌi mwaanie hiiwalaimolinge. !Haꞌike! Ikie mwala kie hiiwalaimoli taraꞌasi oto, lae hule aana kie kei helesie maurihe huu.
11Mala Hiiwalaimolinge Haꞌike, Nga Iini E Saꞌa Asuie Ike A God Ke Ilenimwaꞌe Haahie
1?Oto nga taa ni hiiwalaimolinge? Hiiwalaimolinge oto norutoꞌonga uri nga taa kie ko maaꞌoohi susutoꞌo hunie kei oa toꞌohuu hunikie, na ni saie uri mo ola e toꞌohuu taane maꞌalana uri kie kaꞌa leesiꞌi ue. 2Mo weuwaka oto i naꞌo kire hiiwalaimoli aana God, na aena leune mone a God e ilenimwaꞌe haahire.
3Aani hiiwalaimolinge mone, kie saie uri a God e haꞌaholaa walumalau ienini aana walana mola maraana, aana e asuie mo ola kie ko lee-leesiꞌi mwaanie nga taa kie kaꞌa sai leesie ike.
4Aani hiiwalaimolinge mone, nge a Ebol e toolea mai nga uunu-olanga diana loꞌu liutaa aana uuraaꞌinge aasine, a Kein. Na aana a Ebol e hiiwalaimoli, nge a God e unue uri ingeie nga iinoni oodotaꞌi, na a God e si ilenimwaꞌe haahie uunu-olanga ingeie. Oto maꞌalana uri a Ebol e mae taane oto waite, taꞌe siꞌiri laladonga i sulie ko haꞌananaukie ue i sulie hiiwalaimolinge ingeie.
5Aani hiiwalaimolinge mone, nge a Inok tolalana e lae taꞌau i Lengi mwaanie uri e mae. Nga iinoni kaꞌa lio oodoie ike loꞌu aana a God e toolea oto taꞌau. Na maholo a God e kaꞌa toolea ike ue taꞌau, mo Uusu-uusu Maaꞌi e unue oto uri a Inok e haꞌasaedianaꞌaa God. 6Nga taꞌa-taꞌa iinoni e saꞌa roroꞌa da ike uri a God ke ilenimwaꞌe haahie, na uri e kaꞌa hiiwalaimoli. Aana nga iini ko sare lae mai saana God, ke hiiwalaimoli oto aana uri a God e iiꞌo taane oto, na ke hiiwalaimoli oto aana uri a God e sai waaie mwala nge kire ko eriꞌapasie uri kire ke lae mai saana.
7Aani hiiwalaimolinge mone, nge a Noa e tola i sulie a God maholo a God e haꞌapasulie aana mo ola nge nga iini e kaꞌa leesiꞌi ue. Oto e asuie painehaꞌana haka huni haꞌa-uurie mo uluhei iinoni ingeie. Na aana e hiiwalaimoli aana God urine, nge e neꞌi iinoni oodotaꞌi i maana God, na e si haataꞌinie uri mwala aana pongine kire tohungei aaela liutaa, na e malisine oto a God ke haꞌamotaahire.
8Aani hiiwalaimolinge mone, nge a Ebraham e tola i sulie a God maholo e soie. A Ebraham e toliꞌaasie hanue ingeie huni lae aana ngaeta hanue nge a God kei niie hunie. E lae mola, maꞌalana uri e kaꞌa saie uri leu nge ko lae takoie. 9E hiiwalaimoli aana God, kaꞌu e lai iiꞌo mala nga awataa aana leu nge a God e haiholotaꞌi huni niie hunie. Na aana ko iiꞌo mola mala nga awataa, nge e lai iiꞌo mola aana nume susulu, na kalena a Aesak peꞌie weuwana a Jekob, kirerue mani iiꞌo noꞌone mola aana nume susulu mala a Ebraham, maꞌalana a God e haiholotaꞌinie leune noꞌone hunirerue. 10A Ebraham e oꞌoꞌo urine, aana e maa-maaꞌoohie mola kei lai hule aana huilume paine nge e sai iiꞌo huu. Huilume paine ngeena, a God maraana ni e alaaꞌinie na e asu mangoa oto.
11Aani hiiwalaimolinge mone, nge a Sera e toꞌo mwela mola, maꞌalana e amara na e tohungei repo oto hiitoꞌo.11:11 Erenga ni Krik e kaꞌa matapwa ike i leu, na ngaeta mo iini kire loꞌo-loꞌongaꞌi uri ko ere ue i sulie hiiwalaimolinge a Ebraham. Aena aana e norutoꞌo aana God uri kei haꞌa-oaie haiholotaꞌinge ingeie, 12nge mwala oto hunge kire hute mai aana komu a Ebraham. A porona e tohungei repo na e karaꞌi mae oto aana maholona, taꞌe mo weuwana mai puri kire si lae peꞌi hunge mola mala heeꞌune salo, na mala mo uꞌuune oone hai sulie oone nge nga iini saꞌa iidu-suuheni ike.Jenesis 15:5
13Mwala urine ngeena, kire lae peꞌi hiiwalaimoli aana God, oto hule aana maelada. Taꞌe maholo kire oꞌoꞌo ue mai laona walumalau, kire kaꞌa helesie ike walu ola nge a God e haiholotaꞌi huni niiꞌi nada. E urihana uri kire uure mola haꞌatau kire ko si lee-leesiꞌi, na kire ilenimwaꞌe huni lio saie nga taa kei reu. Na kire unu tahangaꞌinie oto uri kire oꞌoꞌo mola mala mo awataa i welumalau. 14Mwala nge kire ko ere-ere urine ngeena, kire haataꞌi diana aana oto uri kire ko loꞌohie tohungana hanue ikire ni ngeena. 15Mala uri kire ke loꞌongaꞌinie mola leu nge kire toliꞌaasie holaꞌinaꞌo ngeena, haꞌalaa e mwadaꞌu mola hunie kire ke aalihoꞌi oto takoie leune. 16Taꞌe nga taa kire saetoꞌo aana oto liutaa, uri kire ke iiꞌo aana nga tohungei henue diana, na i Lengi oto tohungei henue ikire. Aena urine nge a God e kaꞌa masa ike hunie mwala urine kire ke haaraꞌinie uuri, “God iꞌemi.” Na ingeie oto e dau aakau aana huilume paine talada.
17Aani hiiwalaimolinge mone, nge a Ebraham e mwaꞌe-mwaꞌe mola huni toliꞌaasie kalena, a Aesak, maholo a God e oohongie. E toꞌo aana mola taꞌa-taꞌa mwela madu, taꞌe e mwaꞌe-mwaꞌe mola huni niie mala nga uunu-olanga i saana God, maꞌalana uri a God e haiholotaꞌinie kaꞌu hunie uuri, 18Mo weuwemu nge nou heiholotaꞌinie huniꞌo kei uure oto aana komu a Aesak.Jenesis 21:1219A Ebraham e hiiwalaimoli uri a God e sai taꞌelaꞌinie loꞌu mo iini e mae oto, na kie sai unue uri a Aesak e urihana e mauri eelihoꞌi loꞌu mwaanie maenga aana maholo a Ebraham e tola aalihoꞌi aana.
20Aani hiiwalaimolinge mone, a Aesak e aitanaie a God talana e ro kalena a Jekob na Iso uri ke haꞌadianaꞌararue purine kei mae.
21Aani hiiwalaimolinge mone, maholo a Jekob karaꞌinie oto kei mae, e hele aana apaꞌa ingeie e si paloa God, na ko eitanaie a God talana e ro weuwana, e ro kalena Josep, uri ke haꞌadianaꞌararue.
22Aani hiiwalaimolinge mone, maholo a Josep karaꞌinie oto kei mae, e si ere i sulie maholo mwala ni Israel kei iisitaa mwaanie i Ijip. Na e unue uri kire ke toolea mo suisuline maholo kire kei lae.
23Aani hiiwalaimolinge mone, aamana na nikana Mosis kirerue mumunie hunie e oolu waro-waro i purine e hute. Kirerue lio saie uri kele mwela ngeena e tohungei lio diana, kaꞌu kirerue kaꞌa maꞌu loꞌu ni likisie haꞌatolanga a inemauri nge e unue uri kire ke horo maesie oto ahutana mo mwela mwane mo Jiu.
24Aani hiiwalaimolinge mone, maholo a Mosis e paine oto, e kaꞌa saetoꞌo aana ike uri mwala ke unu-unue uri ingeie weuwana inemauri mo Ijip. 25Taꞌe e neꞌisae huni sapesalu mola peꞌie mwala a God, aana e saie uri mei sapesalunge ngeena e diana liutaa aana taungei ilenimwaꞌenga nge mo iinoni oorahaꞌaa kire toꞌo aani mola hunie kele maholo oꞌoruꞌe. 26A Mosis e loꞌongaꞌinie mola uri maꞌalana mwala ko teungeꞌinie i tehulaꞌana a Kraes nge ko lae mai, taꞌe leune e diana loꞌu liutaa aana mo ola diana hunge i Ijip. Na ko loꞌo-loꞌongaꞌi mola urine, aena aana ko toꞌo-toꞌomaaie oto nga taa a God kei niie hunie aana waaitana mai puri.
27Aani hiiwalaimolinge mone, a Mosis e lae mwaanie i Ijip, na e uure aꞌailaꞌa honosie saewasunge a inemauri, aena aana ko tola i sulie mola Inemauri nge nga iini e kaꞌa sai leesie ike. 28E hiiwalaimoli aana God, kaꞌu e aehotaa ngauhe paine aana Liumwaanie mala a God e unue hunie. A Mosis e unue uri mwala ni Israel kire ke tataaꞌinie apune mo kalei sipu i pweune maa aana mo nume ikire, hunie uri ensel ko lae mai huni horo maesie mo naꞌohai mwela e saꞌa hule ike aana mwala ni Israel.
29Aani hiiwalaimolinge mone, mwala ni Israel kire lae holosie Aasi Nonoroꞌa mala kire ko lae mola aana leu aꞌate. Taꞌe maholo mo ramo aana mae ni Ijip kire dau aahonga ni lae holosie aasi noꞌone urine, nge kire si inu mango mola.
30Aani hiiwalaimolinge mone, mwala ni Israel kire lae-lae kali-kelie huilume i Jeriko hunie e hiu hei dinge, nge para hau kali-kelie huilumena e si aaꞌoho taꞌingelu.
31Aani hiiwalaimolinge mone, repi ngeena, a Rehab, e tola konie e ro mwane ni Israel nge kirerue lae mai lio-lio mumuni hunie i Jeriko mala mo wao-wao, na aena leune e kaꞌa mae ike peꞌie mwala nge kire kaꞌa tola i sulie ike a God.
32?Na nga taa loꞌu ne kei unue? Nou kaꞌa toꞌo maholo ike loꞌu huni ere i sulie a Gidion, na a Barak, na a Samson, na a Jefta, na a Deved, na a Samuel, na mo propet. 33Aani hiiwalaimolinge mone, kire asuie mo taungei ola paine hiitoꞌo. Kire haiseuni peꞌie mo henue hai aaopaꞌi na kire aꞌailaꞌasire, na kire aalaha haahie mwala aana tala oodo, na a God e asuie mo heiholotaꞌinge hunire. Kire raꞌu ponosie wawana mo laeon, 34na kire mwaꞌasie mo eeso-eesohai dunge oto paine, na kire tahisie mwala e sare horoꞌire aani naihi. Maꞌalana uri kire mamaelaꞌa kaꞌu, taꞌe kire heꞌi aꞌailaꞌa loꞌu, na kire aꞌailaꞌasie oto mo heiseuninge ngeena na mo mae aana ngaeta mo henue. 35Na mo huꞌe kire hiiwalaimoli aana God, mo kaleda nge kire mae kaꞌu, kire heꞌi meuri loꞌu. Na ngaeta mwala nge kire hiiwalaimoli aana God, mo maelonga ikire ko haꞌamotaahire haahie hiiwalaimolinge ikire. Taꞌe maholo mo maelonga ko unue hunire uri kire sai lae mola, mala uri kire ko toliꞌaasie hiiwalaimolinge ikire, nge kire hele maꞌutaꞌa mola aana hiiwalaimolinge, aana kire mwaꞌe-mwaꞌe mola huni mae, hunie kire ke si taꞌelaꞌi oto peꞌie mei meuringe e diana loꞌu liutaa aana iini mei aano. 36Ngaeta mo iini aada, mo maelonga ikire ko lae peꞌi haꞌamwasi mola aada na peꞌi repusilada. Na ngaeta mo iini aada, mo maelonga ikire kire pwasure aani iieliheu na kire aasire i laona mo nume ni hoꞌo. 37Ngaeta mo iini, mo maelonga ikire, kire uuꞌi maesire aani heu, na kire roto holosire, na kire horo maesire aani naihi. Mo iini e hiiwalaimoli urine, kire tohungei meitale oto, hule aana kire sai hoꞌosie mola mo teꞌe-teꞌei sipu na mo teꞌe-teꞌei nanikot mala mo toꞌoni ikire. Na mo maelonga kire sai haꞌasiꞌohaꞌara peꞌi haꞌamotaahilada. 38Aena urine, nge mwala kire hiiwalaimoli ngeena, kire ko talei mumumuni heiliu mola i laona mo henuesala na i lengine mo toloihenue, na i laona mo hahale na taꞌena nga kalinge i laona mwakano. Ikire ngeena mo tohungei iinoni diana, na mwala aana walumalau ienini kire kaꞌa diana ike adona kire ke iiꞌo peꞌire.
39Ahutada ngeena kire mani hiiwalaimoli aana God, na ingeie oto ko tohungei lahera oto liutaa. Taꞌe kire kaꞌa hele aana ike ue nga taa e haiholotaꞌinie hunire, 40aena aana a God e loꞌongaꞌinie oto nga oalaꞌinge nge e diana liutaa huni niie hunie ahutaka. Ikire ngeena, a God e saetoꞌo aana uri kire ke maaꞌoohikie kaꞌu, uri hunie kie ke mani hele aana haꞌa-oodohilaka nge e haiholotaꞌinie hunikie aana taꞌa-taꞌa maholo.
12Aana A God Oto Aamaka, Nge Ko Haꞌa-haꞌaloikie Mwaanie Kie Dau Aaela Loꞌu
1Oto pulitaa oto paine ienini kire haataꞌi diana aana tala aana hiiwalaimolinge ngeena, na kire loko kali-kelikie oto huni toꞌo-toꞌomaaie hurunge ni hiiwalaimolinge ikie. Aena urine, kie ke toliꞌaasie taꞌena nga ola ko liu-liu honosikie mwaanie hiiwalaimolinge aana God, na kie ke toliꞌaasie noꞌone mo walo ni oorahaꞌaa nge ko hiriꞌikie oto tarau. Oto kie ke huru aꞌailaꞌa taraꞌasi aana hurunge nge a God e totohoa oto naka huni huru aana. 2Kie ke lae peꞌi lio hahuroto aana a Jisas uri ingeie ni e aehotaa mei hiiwalaimolinge ikie, na ingeie oto ko lio i sulie hiiwalaimolinge ikie lai hule aana haꞌamangolana. Maꞌalana maenga i lengine poꞌu-poꞌu mei ola ni masanga oto paine, taꞌe ingeie e neꞌisae mwai-mweisie mola masanga ngeena na e lae peꞌi aꞌailaꞌa mola maꞌalana kire horoꞌie i lengine poꞌu-poꞌu urine. Ingeie oto e mwaꞌe-mwaꞌe ni mae urine aena aana e neꞌisae paine oto haahie ilenimwaꞌenga nge kei hele aana mai puri, na aana maholo ienini, e iiꞌo oto i pwalo-pwalona God huni aalaha peꞌie. 3Oto omu ke loꞌongaꞌi keꞌu i sulie a Jisas, aana maꞌalana mwala e oorahaꞌaala ngeena kire talei teungeꞌinie taꞌe e kaꞌa mamalo ike. E lae peꞌi aꞌailaꞌa mola. Oto urine, iꞌomu na ke urine noꞌone. Omu ke suꞌuri mamaelaꞌa, na omu ke suꞌuri toliꞌaasie hiiwalaimolinge iꞌomu.
4Iꞌomu, omu ko lae peꞌi ooho taane honosie mo tolahai ola ni oorahaꞌaa, taꞌe nga iini hikemiu e kaꞌa ooho aꞌailaꞌa ue lae hule aana ke maesie leune. 5E lio oto mala omu pulongosie mola mei wala ni haꞌa-aꞌailaꞌaꞌomu nge a God e unue. Aana e soiꞌomu mala mo kalena, na e unue uuri, Kaleku, maholo o ko deu aaela na ineu a Aalaha no ko haꞌaloiꞌo hunie o ke lae oodo, mwaanie o loꞌo-loꞌongaꞌinie uri nga mei ola mwaakule mola ni ngeena. Na maholo no ko ere aamu hunie uri o ke lio saie mo takalonga iꞌoe, mwaanie saemu e wawai wa o aakohetaꞌinie tala diana ngeena.6Aena aana nou sai haꞌaloie mola mwala nou manata diana hunire, na nou sai haꞌa-oodohie mola mo iini no ko toolera mala mo kaleku.Provebs 3:11-12
7Oto omu ke uure maꞌutaꞌa mola maholo mo aasanga ko hite aamiu, aana e urihana haꞌaloinge mola ni ngeena, na leune e haataꞌinie uri a God ko lio i suliꞌomu oto mala mo kalena. Aana ahutana mo mamaꞌa kire ko haꞌa-haꞌaloie mo kaleda. 8Na a God e urine noꞌone, aana e sai haꞌaloie taꞌena nga mwela ingeie. Mala uri e kaꞌa sai haꞌaloiꞌomu ike, na iꞌomu nga mo tohungei kalena haꞌike, taꞌe saꞌa mola nga mo kaleni aro-aro mola. 9Aana aapa hatarie mo aamaka mai welumalau, kire haꞌa-haꞌaloikie kaꞌu taane, taꞌe kie haꞌamaꞌu mola aada haahie leune. Oto e urine loꞌu, na e tohungei diana liutaa uri kie ke tola i sulie Aamaka i Lengi, hunie kie ke mauri oto peꞌie. 10Mo aamaka mai welumalau ngeena, kire ko haꞌa-haꞌaloikie i sulie saeda hunie kele maholo mola oꞌoruꞌe. Taꞌe a God ko haꞌaloikie aani peꞌilaka oto toꞌohuu, hunie kie ke iiꞌo maaꞌi oto mala ingeie. 11Aana maholo a God ko haꞌaloikie, kie sai sapesalu aana leune taane, na kie saꞌa ilenimwaꞌe ike. Taꞌe purihaꞌana, nge mo iini a God e haꞌaloikie aana tala ngeena, kie sai iiꞌo ni henuelama aana kie iiꞌo oodotaꞌi oto i maana God.
12Oto aena leune, omu ke haꞌa-aꞌailaꞌaa mo aeꞌaemiu nge kire ko weo hunie omu ke huru loꞌu, na omu ke haꞌa-aꞌailaꞌaa mo kiꞌimiu nge kire weo kaꞌu hunie omu ke hele maꞌutaꞌa loꞌu. 13Na omu ke huru i sulie tala e oodo, hunie mo iini nge ko lae mai purimiu ngeena nge hiiwalaimolinge ikire e kaꞌa susu ike ue, kire ke sai kohie tala na mwaanie kire lae takalo.
Kei Tohungei Aaela Loꞌu Liutaa Hunie Mo Iini Kire Kaꞌa Tola I Sulie A God
14Omu ke oꞌoꞌo ni henuelama mola peꞌie ahutana mwala, na omu ke ariꞌapasie noꞌone iiꞌonga oodotaꞌi. Aana nga iini e kaꞌa iiꞌo diana urine, e saꞌa roroꞌa leesie ike a Aalaha. 15Omu ke lio talamiu mwaanie nga iini eemiu e oore aani hele aana hahuꞌana manata-diananga a God e haataꞌinie oto naka. Na mwaanie omu aehota huni loo-loohaꞌinie loꞌu aaelanga, aana tolahai ola urine e sai waelie mwala oto hunge. 16Omu ke lio talamiu loꞌu, mwaanie nga iini eemiu e mai-mesi, na mwaanie nga iini e urihana loꞌu a Iso nge e kaꞌa haꞌamaꞌu ike aana God. Aana a Iso ingeie naꞌohai mwela, kaꞌu e malisine haꞌadianaꞌanga a God ke lae hunie na hunie ke neꞌi naꞌohai mwane aana komu oolisie aamana. Taꞌe aana a Iso e hiolo mola aana ngaeta maholo, oto e haꞌaholingeꞌinie mola iiꞌo-iiꞌoha ingeie ngeena hunie a Jekob mola uana taꞌa-taꞌa maai ngeunge. 17Oto omu saie loꞌu mei puri, a Iso ko si saetoꞌo aana uri aamana ke aiꞌeitanaie a God talana hunie ke haꞌadianaꞌaa, taꞌe e aasa oto. Na a Iso e kaꞌa toꞌo aana ike loꞌu nga tala huni oolisie mei takalonga nge e asuie ngeena, maꞌalana uri e ngara-ngarasie loꞌu aamana hunie ke haꞌadianaꞌaa.
18Kie ko lae taane oto mai saana God aana maholo ie, taꞌe e aaopa oto liutaa mwaanie waite maholo mo weuwaka kire holaꞌi lae mai saana God. Aana maholona kire lai hule aana ngaeta toloihenue i Saenae nge mo iinoni kire sai leesie aana maada. Oto kire leesie eeso-eesohai dunge ko weru i lengine, na leune e tohungei rodohono pupulu oto, na mawasidengi ko hite oto aana. 19Na aawatai eehuri ko ngara-ngara, na kire rongoa uri nga mei wala e ere mai hunire. Mei wala ngeena e da kire tohungei meꞌu oto, hule aana kire unue oto uri kire kaꞌa sare rongoa loꞌu nga mei ola urine. 20Kire tohungei meꞌu aena aana a God e unue uuri, Mala uri nga iinoni wa nga ola mauri ko teelaꞌi mola aana toloihenue ngeena, nge uuꞌi-maesilana kei lae oto aani heu.Eksodas 19:12-1321Walu ola kire leesiꞌi ngeena e tohungei lio ni meꞌunge, hule aana a Mosis noꞌone na e unue uuri, “No ko tohungei meꞌu hule aana no ko eriri oto.”Diutronomi 9:19
22Taꞌe ikie, kie hule kaꞌu oto aana toloihenue kie haaraꞌinie aana i Saeon, na huilume paine a God Mau-meuriꞌe otona. Jerusalem taꞌau i Lengi kaꞌu otona, leu nge mo molani ensel kire palo-paloa a God aana, peꞌi ilenimwaꞌenga oto paine. 23Kie lae mai aana lokonga aana soihaadaꞌinge ikie mo naꞌohai mwela a God nge sataka oto i laona uusu-uusu aana mo iini kire kei iiꞌo taꞌau i Lengi. Na kie lae oto mai i saana God, iini kei leie ahutana mwala, na kie iiꞌo oto peꞌie maurihaꞌana mwala diana holaꞌinaꞌo nge a God e taꞌaasie oto taꞌena nga aaelanga mwaanire. 24Na kie lae oto mai i saana Jisas. Ingeie oto iini ko haꞌa-uurerurukie peꞌie a God aana e haꞌa-uuresie haiholotaꞌinge haalu a God peꞌie mo iinoni. Na apune a Jisas nge tataaꞌinilana e lae huni hoda rereꞌa aaka mwaanie oorahaꞌaa e haataꞌinie oto mei ola e diana loꞌu liutaa aana apune a Ebol nge e soi peine mola hunie nga iini ke suꞌue maenga ingeie.
25Oto omu ke lio talamiu, mwaanie omu sereꞌi rongo hunie a God ko ere-ere mai huniꞌomu ngeena. Mwala holaꞌinaꞌo nge kire kaꞌa sare rongo ike hunie a Mosis aana maholo e haꞌapasulire mai aana walumalau ie, kire kaꞌa sai tehisie ike loꞌu mo haꞌamotaahinge. Taꞌe ie a God e ere mai uure taꞌau i Lengi huni haꞌapasulikie. ?Oto kie ke si tehisie kaꞌu mo haꞌamotaahinge uri taa, mala uri kie ko tolipuri aana walana? !Kei aasa mwae! 26Oto wau i naꞌo, walana God e nunuie kaꞌu aano huu, taꞌe oto ie, e haiholotaꞌi oto hunikie uuri, Ne kei heꞌi nunuie loꞌu aano huu ngeena loꞌu hautaꞌai aana nga maholo, na ne kei nunuie noꞌone i Lengi aana taꞌa-taꞌa maholona.Hagae 2:627Mo wala ie, “loꞌu hautaꞌai aana nga maholo” kire haataꞌinie uri a God kei nunuie walu ola e haꞌaholaꞌi, na kei taꞌaasiꞌi oto. Na walu ola nge kire kaꞌa sai eenuleꞌi ike nge mola kire kei iiꞌo huu.
28Aena urine, kie ke paa-paalahea God haahie kie helesie oto aalahanga nge nunuilana e aasa kei lae loꞌu. Kie ke paalahea God tarau na kie ke palo-paloa oto aana tala nge e toꞌohie saena na kie ke haꞌamaꞌu oto aana peꞌi meꞌunge. 29Aana God ikie ngeena e urihana dunge nge e sai weru suuheꞌinie taꞌena nga ola.
13Kie Ke Manata Diana Hunikie Hailiu
1Omu ke mana-manata diana huniꞌomu heiliu oto mala iꞌomu mo mwaasine toꞌohuu i lalo aana a Kraes. 2Na mwaanie omu pupulongosie tolakonilana mo awataa i nume iꞌomu. Aana nga mo iini e teteꞌurine kaꞌu oto wau i naꞌo, na hule aana kire kaꞌa saie ike uri kire ko tolakonie taane oto mo ensel i nume ikire. 3Na omu ke loꞌo-loꞌongaꞌinie mo iini ikire i laona nume ni hoꞌo, oto mala uri iꞌomu noꞌone peꞌire i laona nume ni hoꞌo. Na omu ke loꞌongaꞌinie mo iini ko sapesalu, mala uri iꞌomu, omu ko sapesalu noꞌone peꞌire.
4Haꞌarurunge mei ola huni haꞌamaꞌu aana, na mwaanie nga iini e maꞌahu loꞌu peꞌie iini e kaꞌa haꞌaruru ike peꞌie, aana a God kei leie mo iini kire ko aeni ola na kire ko mesi. 5Tolahamiu ke suꞌuri iiꞌo oto mola aani saehanalilana toꞌoha, na omu ke sae-saemango mola haahie nga taa omu toꞌo aana oto. Aana a God e unue kaꞌu uri kei niie nga taa e adongamiu, aana e teꞌuri, Nou saꞌa toliꞌaasiꞌo ike aana taꞌena nga maholo, na nou saꞌa roroꞌa pulongosiꞌo ike.Diutronomi 31:66Aena urine, kie saꞌa maꞌu ike loꞌu na kie ke unue mola uuri, A Aalaha kaꞌu oto ko peꞌieu, na nga mei ola hunie ne ke maꞌuteꞌinie haꞌike loꞌu. Aana mo iinoni mola, kire kaꞌa sai da ike nga mei ola aaku.Sam 118:6
7Omu ke aamasitoꞌo aana mo iini nge kire unu-unue kaꞌu walana God huniꞌomu na kire naꞌomiu i sulie tala diana ngeena. Omu ke toꞌomaaie iiꞌonga diana ikire lai hule oto aana kire mae, hunie iꞌomu noꞌone omu ke hiiwalaimoli diana loꞌu mala ikire.
8Tolahana a Jisas Kraes e kaꞌa sai hei-oolisi ike, taꞌe e sada mola mala waite, na siꞌiri, na oto di. 9Oto omu ke kinetaꞌiniꞌomu mwaanie taꞌena nga taungei haꞌa-uusulinge aaopa e haꞌatakaloꞌomu mwaanie tohungana tala oodo. Aana tohungei ola nge ko haꞌasusue saeka nge hahuꞌana manata-diananga a God hunikie, na e kaꞌa ike mola mo ngeulaa nge kire unue uri e maaꞌi. Aana tola i sulilana mola mo haꞌatolanga i sulie ngaulaa na walu ola ngeena, kire saꞌa tohungei peꞌie ike mo iini ko lulu i suliꞌi.
10Taꞌe ikie, kie toꞌo aana tohungei peꞌinge nge ko lae mai hunikie aena aana a Kraes e niie maurihaꞌana mala uunu-olanga honotaka. Mei ola e asuie oto aana tohungei ora ni uunu-uunu maaꞌi taꞌau i Lengi ni ngeena, na mo iini nge kire ko uunu-uunu ola ue mai aano i leu i sulie mo Haꞌatolanga a Mosis, kire saꞌa hele aana ike nga mei diananga mwaanie ora taꞌau i Lengi ngeena. 11I sulie mo Haꞌatolanga a Mosis, nge Naꞌohana Mo Naꞌohai Pris ko toolea mola apune mo ola mauri taꞌau i laona Hahuꞌana Leu Maaꞌi, hunie uunu-olanga honotana oorahaꞌaa. Taꞌe sapena mo ola mauri ngeena, ko si uunuꞌi mola poꞌoi sinaha aana leu ahutana mwala ko meni oꞌoꞌo aana. 12Na a Jisas e urine noꞌone, aana e mae poꞌoi sinaha aana huilume uri huni haꞌarereꞌaa mwala ingeie mwaanie oorahaꞌaa oto aana apune maraana. 13Huilume ngeena ko haꞌamalaa mo Haꞌatolanga a Moses, na e malisine kie ke iisitaa mwaanie tolaha ni lulu i sulilana mo Haꞌatolanga a Mosis nge kie iiꞌo kaꞌu aana i naꞌo, na kie ke lae i saana uunu-olanga ikie, a Jisas Kraes. Na mwaanie kie maꞌuteꞌinie mwala kire ko haꞌamwasi aaka mala mwala kire haꞌamwasi keꞌu aana a Jisas. 14Aana nga huilume huu oto talaka haꞌike mai aano i leu, oto kie ko loꞌohie huilume nge kei lae ue mai.
15Oto aana peꞌinge a Jisas hunikie, kie ke paalahea oto a God tarau peꞌi soi haꞌamanikuluꞌalana satana. Aana urine oto e urihana kie ko esuie mo uunu-olanga i saana God. 16Na mwaanie omu pupulongosie peꞌilana ngaeta mwala aani esunge diana nada, aena aana mo uunu-olanga urine noꞌone nge saena God ko lae otoi mamango haahiꞌi.
17Omu ke totola i sulie mo naꞌohai mwane aana soihaadaꞌinge iꞌomu peꞌi mwaꞌe-mwaꞌenga i sulie walada, aana ikire ni kire ko lio i sulie maurihaꞌamiu. Na a God ke iꞌie asunge ikire. Oto omu ke tola i sulire hunie kire ke asu ni ilenimwaꞌenga aana mei esunge ngeena, na mwaanie kire asu mola peꞌie saehuunge. Aana mala uri asunge ngeena kei hiꞌe hiitoꞌo hunire aana omu kaꞌa peꞌire, nge e saꞌa peꞌiꞌomu oto ooꞌoo.
18Omu ke aarea God talameelu, aena aana melu saetoꞌo aana mola uri melu ke auꞌesuie mola taꞌena nga mei ola e oodo. Melu sai diana aana uri melu kaꞌa dau huꞌisie ike nga mei ola aaela, na melu saetoꞌo aana uri manatameelu ke taha mola urine taraꞌasi. 19Na no ko eitanaiꞌomu oto liutaa uri omu ke aarea God talaku hunie ke uusungeꞌinieu loꞌu weu i seemiu lau-leu.
Aarengaꞌinge Hono-hono Na Mei Wala Ni Saediananga
20-21Oto no ko aarea God nge ingeie oto aahuꞌine hanuelamanga na e taꞌea loꞌu a Jisas aalihoꞌi mwaanie maenga, uri ke niie huniꞌomu taꞌena nga ola diana hunie omu ke si toꞌo aana nga taa kei peꞌiꞌomu huni esu i sulie saena. No ko eitanaie uri ke asu i lalo aamiu aana nanamanga a Jisas Kraes hunie omu ke haꞌasaedianaꞌaa saena. A Jisas oto Aalaha ikie, na ingeie oto naꞌohai Kakalihe honotana mo sipu. Aana maenga honotaka mala nga uunu-olanga, nge e si haꞌawalaimoliꞌaa mei heiholotaꞌinge nge e sai iiꞌo huu ngeena. Oto aena leune kie ke si soi haꞌamanikuluꞌaa a Kraes oto di. !Iau! !Ke urine oto!
22No ko eitanaiꞌomu, maeni eesiku maaꞌi, uri omu ke rongo diana aana mei wala ni haꞌasusulemiu ienini, aana nou kaꞌa uusu-uusu tewa ike. 23Na saeku uri omu ke saie uri aasikaelu a Timoti kire haꞌa-iisitaangaꞌinie oto mwaanie nume ni hoꞌo. Na mala uri ko hule aaku lau-leu, nge mere kei meni lae oto wau huni leesiꞌomu.
24Omu ke niie mei wala ni saediananga iꞌemeelu hunie ahutana mo naꞌohai iinoni iꞌomu na loꞌu hunie ahutana mo iinoni maaꞌi a God wau i seemiu. Mo eesikaelu mai leu aana poꞌo ni henue i Italia kire ko niie noꞌone wau saediananga ikire huniꞌomu.
25No ko aarea God uri hahuꞌana manata-diananga ingeie ke iiꞌo peꞌie ahutemiu mango.