Uusu-uusu A Pol Hurulaꞌaa Hunie Mo
Kalesia
?A tei ni e uusue uusu-uusu ienini?
A Pol Hurulaꞌaa ni e uusue uusu-uusu ienini. A God e lio hilisie a Pol hunie ke neꞌi hurulaꞌaa ingeie, oto e niie nanamanga paine hunie na e uusungeꞌinie hunie ke haꞌa-uuresie mo soihaadaꞌinge aana taꞌena nga leu.
?E uusue uusu-uusu ienini hunie kira tei?
A Pol Hurulaꞌaa e uusu-uusu hunie mo soihaadaꞌinge e haꞌa-uuresiꞌi oto wau aana poꞌo ni henue i Kalesia i laona aalahanga ni Rom oto i naꞌo. Siꞌiri poꞌo ni henue i Kalesia ngeena, ingeie oto i denumana hanue nge kire ko haa-haaraꞌinie aana i Taki.
?Nga taa e rau-reu maholo e uusue uusu-uusu ienini?
E kaꞌa tewa i purine a Pol e lae mwaanie mo Kalesia, na ngaeta mo haꞌa-uusuli eero-eero mo Jiu kire ko lae oto mai hule i saada. Oto kire ko haꞌa-uusulire uri kire ke aehota lulu i sulie noꞌone tolahana mo Jiu. Kire haꞌa-uusulire takalo uri mo iini nge kire ko lulu i sulie a Kraes taꞌe kire kaꞌa tola i sulie noꞌone ahutana mo Haꞌatolanga a Mosis, kire saꞌa iiꞌo oodotaꞌi ike i maana God. E lio mala a Pol e uusue uusu-uusu ienini i naꞌona lokonga paine taꞌau i Jerusalem nge uusulana e lae aana Palonga 15. Lokonga ngeena e rau ola mala halisi hai aawala mwana siwe i purine hutelana a Jisas (49 A.D.).
?E uusue uusu-uusu ienini huni taa?
Oto a Pol e uusu-uusu weu hunie mo soihaadaꞌinge ngeena hunie kire ke suꞌuri lulu i sulie mo haꞌa-uusulinge eero-eero urine. E ere hiitoꞌo hunire uri ingeie nga hurulaꞌaa oto toꞌohuu, na uri a God ni e unue hunie uri ke lai tarohaꞌinie Tataroha Diana hunire mo Aapoloa Aaopa nge ikire nga mo Jiu haꞌike. Oto aena urinena, a Pol e tohungei sai diana aana tala takoie oodotaꞌinge i maana God hunie mo Jiu na hunie mo Aapoloa Aaopa. A Pol e haataꞌinie uri a God e haꞌa-uuresie mola mo Haꞌatolanga a Mosis hunie mwala ke mani saie uri kire mani oorahaꞌaala. Nga iini saꞌa iiꞌo oodotaꞌi ike aani lulu i sulilana mo Haꞌatolanga, aena aana ahutaka kie ko meni deu-deu pele mola. Oto a Pol e unue uri mo Haꞌatolanga a Mosis kire saꞌa haꞌa-uurie ike nga iini, taꞌe kire ko si haataꞌinie mola tala takoie a Kraes. Taꞌa-taꞌa tala mola ni e iiꞌo hunie mwala, maꞌalana ikire mo Jiu wa mo Aapoloa Aaopa. Tala ngeena oto a Kraes, na mo iini nge kire ko hiiwalaimoli aana, ikire oto mo kalena God. Ikire oto a Kraes ko iiꞌo aada, na kire kaꞌa mauri ike tohude, taꞌe ingeie ni ko meuri i lalo aada.
?Nga taa ni mo pweu ni wala i laona uusu-uusu ienini?
Tataroha Diana, mo Haꞌatolanga a Mosis, hiiwalaimolinge, Liꞌoa, iiꞌonga luhetaꞌi mwaanie nanamanga aana mo Haꞌatolanga
?Nga taa ni ngaeta mo eehuꞌi tatala i laona uusu-uusu ienini?
Kalesia 2:20, Kalesia 3:3, Kalesia 5:22-23, Kalesia 6:7-8
?Nga taa ni mo eehuꞌi neꞌisaenga i laona uusu-uusu ienini?
Mei wala ni saediananga hunie mo Kalesia (1:1-5)
A Pol e unue uri ingeie ngaeta hurulaꞌaa toꞌohuu, na mwala e sai hiiwalaimoli aana. (1:6–2:21)
Oodotaꞌinge e neꞌie mei ola aana hiiwalaimolinge na nga mei ola aana lulu i sulilana mo Haꞌatolanga haꞌike. (3:1–4:31)
Mo iini kire hiiwalaimoli aana Jisas kire ke iiꞌo aana mo tolahai ola diana. (5:1–6:10)
Mei wala ni saediananga ooreta (6:11–6:18)
1Mei Wala Ni Saediananga Hunie Mo Kalesia
1-2Saediananga mwaanieu a Pol Hurulaꞌaa huniꞌomu mo iini aana mo soihaadaꞌinge wau aana poꞌo ni henue i Kalesia.
A Jisas Kraes na a God Aamaka, kirerue soieu uri hunie ne ke neꞌi hurulaꞌaa, na soileku e kaꞌa lae ike mola aani iinoni wa mwaanie nga pulitaa ni iinoni. !Haꞌike! A God nge e taꞌea a Jisas Kraes aalihoꞌi mwaanie maenga ni e asuie leune urine hunieu.
Ahutameelu mo mwaasine aana hiiwalaimolinge mai leu, melu ko niie saediananga iꞌemeelu huniꞌomu, 3na melu ko eitanaie a God Aamaka na Aalaha ikie a Jisas Kraes uri hahuꞌana manata-diananga na hanuelamanga ingeie ke iiꞌo peꞌiꞌomu. 4Mala a God Aamaka e saetoꞌo aana, a Kraes e toliꞌaasie maraana uri hunie ke mae huni taꞌaasie mo oorahaꞌaa ikie, na hunie ke haꞌa-uurikie hunie kie ke iiꞌo luhetaꞌi mwaanie tolaha tataꞌala ni welumalau. 5Aena urine, kie ke soi haꞌamanikuluꞌaa God taraureꞌi na oto di. Iau, ke urine oto.
Nga Tala Aaopa Huni Lae I Saana God Haꞌike Loꞌu
6No ko tohungei pangataꞌi aana omu tolana toliꞌaasie oto a God, iini e soiꞌomu aana manata-diananga a Kraes huni neꞌi iinoni ingeie. Taꞌe ie omu toliꞌaasie oto, na omu ko eeliꞌu loꞌu mola huni rongo i sulie ngaeta taungei tataroha diana aaopa. 7Taꞌe tataroha diana aaopa ngeena, nge pweai ola mola ni ngeena. Nou saie mola uri nga mwala ni mola kire ko sare huꞌisie Tataroha Diana a Kraes, na kire ko haꞌataipuꞌo-poꞌuꞌomu mola aana haꞌa-uusulinge takalo ikire. 8Taꞌe mala uri nga iini, wa maꞌalana uri iꞌemeelu, wa nga ensel uure taꞌau i Lengi ko tarohaꞌinie loꞌu nga tataroha diana aaopa mwaanie iini nge melu tarohaꞌinie kaꞌu oto huniꞌomu, nge e malisine lei-maesilana ke lae aana dunge ni haꞌamotaahinge. 9Oto mala melu unue kaꞌu, na no ko heꞌi unue loꞌu uri mala nga iini ko tarohaꞌinie nga mei tataroha diana aaopa loꞌu mwaanie nga taa omu hiiwalaimoli oto aana, e malisine lei-maesilana ke lae aana dunge ni haꞌamotaahinge.
10?Uri no ko ere urine aana no ko sare da mola mwala ke saetoꞌo aaku? ?Wa ohe omu loꞌongaꞌinie uri no ko sare haꞌasaedianaꞌaa mola mo iinoni? !Haꞌike oto ooꞌoo! Mala uri no ko sare haꞌasaedianaꞌaa mola mo iinoni, nge e tohungei aasa hunie ne kei neꞌi mwane auꞌesu nana a Kraes. Taꞌe ineu, no ko sare haꞌasaedianaꞌaa mola a God.
Haꞌa-uusulinge A Pol E Toꞌohuu Aana A God Oto E Lio Hilisie Hunie Ke Neꞌi Hurulaꞌaa
11Maeni eesiku maaꞌi, nou saetoꞌo aana omu ke sai diana aana uri Tataroha Diana nge no ko taro-tarohaꞌinie ienini e kaꞌa uure ike mola mwaanie mo iinoni. 12Nou kaꞌa rongoa ike mwaanie nga iinoni wa uri nga iinoni ke haꞌa-uusulieu aana. A Jisas Kraes oto maraana ni e haataꞌinie aaku.
13Omu rongoa kaꞌu oto tolahaku i naꞌo aana maholo nou lae-lae i sulie tolahana mo Jiu. Na aena aana nou tohungei saetoꞌo aana haꞌa-uusulinge mo Jiu, nge nou tohungei leledie ahutana mo haꞌa-uusulinge aaopa. Oto liutaa, nou tohungei sereꞌinie haꞌa-uusulinge a Jisas, na nou lae peꞌie taungeꞌinilana soihaadaꞌinge a God oto hiitoꞌo, na nou eriꞌapasie ohoilana. 14Nou esu aꞌailaꞌa oto hiitoꞌo noꞌone aani lulu i sulilana tolahana mo weuwameelu mo Jiu oto i naꞌo, oto hule aana nou esu diana loꞌu mola liutaa aana mo iini aana pwaunge ineu. 15!Taꞌe lae-lae, a God e oolisie manataku! Aana manata-diananga a God e paine hunieu, na aana ko ilenimwaꞌe ni esuie urine, nge uure oto aana maholo na nou kaꞌa hute ue, taꞌe a God e oopaau oto huni esu nana. 16Oto e haataꞌinie a Kalena kaꞌu hunieu, hunie mauringe ineu ke tarohaꞌinie Tataroha Diana ingeie hunie mo Aapoloa Aaopa. Na maholo a God e soieu urine, ingeie maraana e niie walana hunieu hunie ne ke tarohaꞌinie, na nou kaꞌa toolea ike loꞌu nga mo haꞌananaunge mwaanie nga iinoni. 17Nou kaꞌa lae ike noꞌone loꞌu taꞌau i Jerusalem huni leesie mo iini nge kire neꞌi hurulaꞌaa oto wau i naꞌoku. !Haꞌike! Nou oodo oto mola hunie poꞌo ni henue i Arabia. Oto loꞌu mei puri nge nou si eelihoꞌi hunie huilume i Damaskas.
18Oto e oolu helisi e saro mango i purine nou eeliꞌu huni lae i sulie a Jisas, nge nou si lae hunie i Jerusalem huni leesie a Pita, na nou iiꞌo peꞌie mola hunie aawalai hei dinge mwana lime. 19Nou kaꞌa leesie ike loꞌu ngaeta mo hurulaꞌaa, taꞌe a Jemes aasine a Aalaha mola nou leesie. 20!E toꞌohuu oto mala i Lengi! !Nou kaꞌa eero ike! 21Oto purine maholona, nou lae iiꞌo haꞌatau loꞌu mwaanie mo hurulaꞌaa i Jerusalem aana nou lae hunie mo poꞌo ni henue i Siria na i Silisia.
22Aana maholona, mwala aana mo soihaadaꞌinge i Jiudia kire kaꞌa manataꞌinieu ike ue. 23Kire ko si rongoa mola uuri, “Iini nge e taungeꞌinikie kaꞌu, ko tarohaꞌinie loꞌu Tataroha Diana nge e ariꞌapasie kaꞌu ke ohoie.” 24Na kire ko si soi haꞌamanikuluꞌaa God haahie nga taa nge e asuie aaku aana e huꞌisie tolahaku urine.
2Mo Hurulaꞌaa Kire Lio Saie A Pol Mala Ngaeta Hurulaꞌaa Noꞌone
1Purine aawalai helisi mwana hai e saro mango, nge nou si eelihoꞌi loꞌu hunie i Jerusalem. Iꞌemereꞌi a Banabas mere lae, na nou toolea noꞌone a Taetas peꞌiꞌemereꞌi. 2Nou lae taꞌau aena aana a God e haataꞌinie oto hunieu uri ne ke lae urine. Na aana lokonga peꞌie mo naꞌohai mwane aana soihaadaꞌinge maraada, nou unu tahangaꞌinie oto Tataroha Diana nge no ko lae peꞌi tarohaꞌinie hunie mo Aapoloa Aaopa. Nou deu urine mwaanie kire neꞌisae ni uure honosieu, aana nou sereꞌinie uri kire ke waelie asunge nou esuie oto nana Kraes, wa kire ke da asunge nge no ko lae-lae ue peꞌie ienini e waetaꞌi mola. 3Taꞌe mo naꞌohai mwane aana soihaadaꞌinge ngeena kire tohungei rongo hunieu, na kire neꞌisae mola mala ineu, hule aana kire kaꞌa sare dau rarahie loꞌu a Taetas hunie ke helesie torihesiꞌonga 2:3 I laona mo Haꞌatolanga a Mosis, torihesiꞌonga nge naꞌohai haꞌa-ara mo Jiu huni haataꞌinie uri ikire mo iinoni a God. Mala uri mo hurulaꞌaa kire kaꞌa dau rarahie uri a Taetas ke toꞌo aana torihesiꞌonga, nge kire saꞌa dau rarahie ike loꞌu mei puri hunie ke lulu i sulie noꞌone mo Haꞌatolanga hai aaopaꞌi mo Jiu. i sulie Haꞌatolanga a Mosis e unue, maꞌalana ingeie nga Jiu haꞌike. 4Melu ere i sulie leune mola aena aana ngaeta mo iini kire lae kaꞌu mei i laona pulitaa iꞌemeelu mala mo wao-wao. Kire eeroꞌemeelu uri ikire mo eesimeelu i lalo aana Kraes, taꞌe haꞌike. Kire lae mola mai huni haitale mumuni mola aana tolahaka, mo iini kie lado oto peꞌie a Jisas na kie iiꞌo luhetaꞌi oto mwaanie mo Haꞌatolanga i naꞌo. Kire dau mala mo wao-wao urine aena aana kire ko sare da mola uri kie ke iiꞌo ni hoꞌo loꞌu i sulie mo Haꞌatolanga a Mosis. 5Taꞌe melu kaꞌa rongo ike hunie mo haꞌa-uusuli eero-eero ngeena, aana melu saetoꞌo aana uri walaimolinge aana Tataroha Diana ke iiꞌo huu eemiu mo Aapoloa Aaopa.
6Oto mo naꞌohai mwane aana soihaadaꞌinge ngeena kire kaꞌa unue ike uri nga mei ola aana laeliwalanga ineu ke aaopa. (Na e kaꞌa roroꞌaieu ike mala uri kire ke neꞌi mwane paine loꞌu uri taa, taꞌe walaimolinge nge e roroꞌa hunieu aana a God ko lee-leesikie mo iinoni uri kie mani sada mola i maana.) 7Oto kire lio saie mola uri a God e niie oto Tataroha Diana hunieu uri huni tarohaꞌinie hunie mo Aapoloa Aaopa. A God e niie oto mei esunge ngeena hunieu mala e niie kaꞌu hunie a Pita mei esunge aani tarohaꞌinilana Tataroha Diana hunie mo Jiu. 8Aana a God nge e niie nanamanga hunie a Pita huni esu mala nga hurulaꞌaa nana mo Jiu, ingeie nge e niie noꞌone nanamanga ngeena hunieu huni esu mala nga hurulaꞌaa nana mo Aapoloa Aaopa. 9Na maholo kire lio saie uri mei esunge ngeena a God e niie oto hunieu, nge a Jemes na a Pita na a Jon kire ko si hele i kiꞌimereꞌi a Banabas. Urine mo iini nge kire unue uri ikiraelu oto mo hunu aana soihaadaꞌinge, kiraelu ko si haataꞌinie uri kiraelu ko heiholotaꞌi huni esu loko-loko peꞌiꞌemereꞌi. Oto melu meni neꞌisae mouteꞌi uri asunge iꞌemereꞌi a Banabas kei lae oto nana mo Aapoloa Aaopa, na asunge ikiraelu oto nana mo Jiu. 10Taꞌe taꞌa-taꞌa leu mola kiraelu unue huniꞌemereꞌi uri mere ke neꞌi-neꞌisae taraureꞌi aana mo iini e maitale, mei ola oto hule aana e tohungei hiꞌe i manataku noꞌone.
A Pol E Ere Aana A Pita
11-14Oto waite nou ere aana a Pita i sulie taꞌa-taꞌa mei ola ienini noꞌone. Aana maholona a Pita e oꞌoꞌo kaꞌu aana huilume i Antiok, na ko talei ngeu-ngeu mola peꞌie mo Aapoloa Aaopa nge kire hiiwalaimoli, maꞌalana haꞌatolanga iꞌemeelu mo Jiu e uure honosie taungei ngeunge urine. Taꞌe maholo mo mwane nge a Jemes e uusungeꞌinire kire hule oto wau, nge a Pita ko aehota oopa oto mwaanie mo Aapoloa Aaopa ngeena, na hule aana e kaꞌa sare ngau loꞌu peꞌire, aena aana ko meꞌuteꞌinie mola mo iini nge kire hele paine ue aana mo Haꞌatolanga mala torihesiꞌonga mwaanie kire ere aaelasie. Oto ahutana mo Jiu noꞌone aana hanuena nge kire hiiwalaimoli aana Jisas, kire ko meni lupweꞌi deu oto loꞌu mala ingeie, na hule aana a Banabas na ko lae takalo oto noꞌone i sulire. Taꞌe nou leesie uri nga taa kire ko esuie ngeena e kaꞌa sada ike peꞌie walaimolinge aana Tataroha Diana. Oto maholo kira hiiwalaimoli kire loko loꞌu, nou tohungei ere aana a Pita oto hiitoꞌo haahie aaelanga e asuie. Na nou si ere aana a Pita i maana ahutada uuri, “Iꞌoe oto mwane ni Jiu, na waite o lae-lae oto i sulie tolahana mo Aapoloa Aaopa, hule aana o kaꞌa iiꞌo ike oto i sulie mo Haꞌatolanga mo Jiu. ?Haꞌalaa o ke si sare lolosie mo Aapoloa Aaopa huni lulu i sulie tolahana mo Jiu uri taa eena?”
15Oto nou lae loꞌu peꞌi ere luhesie hunie uuri, “Ikolu, kolu hute oto aana mo Jiu, na kolu kaꞌa hute ike aana ‘kira oorahaꞌaala,’ satai ola nge ikie mo Jiu ko haa-haaraꞌinire mo Aapoloa Aaopa aana. 16Oto maholo ie kolu manataꞌinie oto uri haꞌa-oodohilana iinoni e sai lae mola peꞌie a God aani hiiwalaimolinge aana a Jisas Kraes, na e kaꞌa ike i sulie lulu i sulilana mo Haꞌatolanga a Mosis. Aena ngeena ikolu noꞌone, kolu hiiwalaimoli aana a Jisas Kraes. Kolu hiiwalaimoli uri haꞌa-oodohilakaelu ke si lae peꞌie a God i tehulaꞌana hiiwalaimolinge ikolu aana Kraes, na e kaꞌa ike aani deu i sulilana mola mo Haꞌatolanga. Aana nga taꞌa-taꞌa iini haꞌa-oodohilana e saꞌa lae ike peꞌie a God aani deu i sulilana nga taa mo Haꞌatolanga e unue. 17Oto aana kolu ko loꞌohie haꞌa-oodohilakaelu ke lae peꞌie a God i lalo aana Kraes, e lio oto mala kolu toliꞌaasie mola mo Haꞌatolanga a Mosis, na kolu neꞌi iinoni oorahaꞌaala noꞌone oto mala ikire mo Aapoloa Aaopa nge kire iiꞌo poꞌoi sinaha mwaanie mo Haꞌatolanga. ?Haꞌalaa e ue? ?Uri a Kraes ni ko da kolu ko oorahaꞌaa? !Haꞌike oto ooꞌoo! Leune e kaꞌa toꞌohuu ike. 18Taꞌe mala uri ne ke aehota haꞌa-uusulie mwala loꞌu aana mo Haꞌatolanga nge nou toliꞌaasiꞌi oto, nge no ko tohungei deu huꞌisie oto a God eena.
19“Taꞌe nou saꞌa teꞌurine loꞌu, aena aana maholo nou eriꞌapasie lulu i sulilana mo Haꞌatolanga, nge nou si lio saie uri e aasa hunie ne ke dau oodoie oodo-oodonga i maana God urine. Oto e urihana nou mae oto hatarie mo Haꞌatolanga aana nou toliꞌaasiꞌi oto, na ienini no ko meuri oto mola nana God. Nou mae oto peꞌie a Kraes i lengine poꞌu-poꞌu ingeie. 20Na ineu haꞌike ni nou meuri ienini, taꞌe a Kraes ni e iiꞌo na e mauri i lalo aaku. Mauringe ineu aana walumalau ienini, ola nou toꞌo aana mola i sulie nou hiiwalaimoli aana Kalena God, iini e manata diana hunieu, na e toliꞌaasie maraana hunie ke mae honotaku. 21Mala uri lulu i sulilana mo Haꞌatolanga e sai haꞌa-oodohie iinoni peꞌie a God, nge a Kraes e mae mwaakule oto mola eena. !Taꞌe haꞌike! Maenga a Kraes e neꞌi niinge paine oto liutaa, na ineu, nou saꞌa lio toli ike aana manata-diananga a God hunikie ngeena.”
3Lulu I Sulilana Mo Haꞌatolanga E Saꞌa Haꞌa-uurie Ike Nga Iini
1!Iꞌomu mo mweꞌu-mweꞌule ni Kalesia! Haꞌarongolamiu e lae haadaꞌi kaꞌu taane oto i sulie maelana a Jisas i lengine poꞌu-poꞌu. ?Oto e ue omu ko si aatopuri aana? ?Ohe nga iini e siꞌohiꞌomu hunie pwaumiu ke aaela urine? 2Taꞌa-taꞌa mei ola mola nou saetoꞌo aana omu ke unue oodoieu. ?Ohe omu hele aana Liꞌoa Maaꞌi a God aani lulu i sulilana mo Haꞌatolanga a Mosis, wa aani rongolana Tataroha Diana peꞌi hiiwalaimolinge aana? 3?E ue ni omu si lae otoi pweu hiitoꞌo urine? Omu aehotaa kaꞌu oto mau-meuringe diana iꞌomu aana Liꞌoa a God. ?Oto uri saemiu omu ke haꞌamangoa loꞌu mola haꞌa-uurilemiu aana nanamanga iꞌomu ni iinoni maraamiu? !E aasa! 4Omu tohungei sapesalu oto hiitoꞌo aana mau-meuringe iꞌomu hunie a Kraes. ?Uri nga mo ola mwaakule mola ni ngeena? !Nou hiiwalaimoli uri haꞌike! 5?Uri a God e niie Liꞌoa huniꞌomu na ko esuie mo huꞌi-huꞌite i matolamiu aena aana omu tola i sulie mo Haꞌatolanga a Mosis, wa aena aana omu rongoa Tataroha Diana na omu hiiwalaimoli aana?
6Uure oto wau i naꞌo Uusu-uusu Maaꞌi e unue uuri, A Ebraham e hiiwalaimoli aana God, na aena urinena nge e neꞌi iinoni oodotaꞌi i maana a God.Jenesis 15:67Oto e malisine omu ke sai diana aana uri mwala nge kire hiiwalaimoli, ikire oto mo tohungei kalena Ebraham. 8Oto wau i naꞌo, mo Uusu-uusu Maaꞌi e holaꞌi ere taane oto i sulie uri a God kei haꞌa-oodohie mo Aapoloa Aaopa aani hiiwalaimolinge. Aena mei olana nge a Ebraham e holaꞌi rongoa oto aana Tataroha Diana uuri, A God kei da hunie komu iꞌoe ke haꞌadianaꞌaa ahutana mwala ni welumalau i tehulaꞌamu.Jenesis 12:39Aena urine nge a God ko si haꞌadianaꞌaa mo iini nge kire hiiwalaimoli aana, mala e haꞌadianaꞌaa kaꞌu a Ebraham aana e hiiwalaimoli.
10Taꞌe mo iini nge kire ko norue oto mola lulu i sulilana mo Haꞌatolanga a Mosis huni haꞌa-oodohilada, nge a God kei leire. Aana mo Uusu-uusu Maaꞌi e unue uuri, taꞌena nga iini nge e kaꞌa tola i sulie ahutana mo ola nge uusuleni e lae i laona Puke ni Haꞌatolanga ienini, nge leilana kei lae.Diutronomi 27:26 Na e aasa hunie nga iini kei tola i sulie ahutana mo Haꞌatolanga taꞌingelu. 11Oto loꞌu, e matapwa taane uri nga iini haꞌa-oodohilana e kaꞌa lae-lae ike i naꞌona a God i tehulaꞌana lulu i sulilana mo Haꞌatolanga, aena aana mo Uusu-uusu Maaꞌi e unue noꞌone uuri, Iinoni e oodotaꞌi i maana God i tehulaꞌana hiiwalaimolinge, nge haꞌalaa kei meuri huu.Habakuk 2:412Na Haꞌatolanga a Mosis mei ola aana hiiwalaimolinge haꞌike, taꞌe ola mola aana asunge, aana e unue uuri, Iinoni nge ko sare toꞌo aana maurihe huu haahie tola i sulilana mo Haꞌatolanga ienini, nge ke dau oto i sulie ahuteni haꞌalaa.Levitikas 18:5
13Taꞌe mo Haꞌatolanga a Mosis ko uesie mo iini kire kaꞌa dau i suliꞌi. Aamasitoꞌo kaꞌu aana Uusu-uusu Maaꞌi nge e unue uuri, A God ko uesie taꞌena nga iini nge kire ko aaroroa i lengine nga ai.3:13 I sulie tolahana mo Jiu oto i naꞌo, mo iini nge kire dau aaela malisine maenga, kire ko holaꞌi horo maesire, kire ko si aaroroa mo rae aada i lengine ai huni haataꞌinie mo iini urine, mo iinoni aaela oto liutaa. Aana mo Haꞌatolanga a Mosis e unue uri a God ko uesie mo iini urine.Diutronomi 21:23 Oto mei olana nge e rau aana a Jisas honotaka, na aena leune nge uesinge aana mo Haꞌatolanga e lae hunie a Jisas. Taꞌe aena leune noꞌone a Jisas e haꞌa-uurikie mwaanie uesinge aana iiꞌonga loꞌu i mamalutana mo Haꞌatolanga. 14A Kraes e asuie leune urine, hunie uri mo Aapoloa Aaopa noꞌone ke hele aana nga taa nge a God e haiholotaꞌi huni niie nana a Ebraham. Na ko lae urine hunie mo iini kie hiiwalaimoli aana Jisas, uri kie ke hele aana Liꞌoa Maaꞌi nge a God e haiholotaꞌinie oto hunikie.
Mo Haꞌatolanga Kire Kaꞌa Oolisie Ike Haiholotaꞌinge A God
15Maeni eesiku maaꞌi, ne ke asuie kaꞌu nga haꞌamalanga i sulie mau-meuringe siꞌiri. Mala uri nga iinoni ko heiholotaꞌi peꞌie ngaeta iinoni na uri kirerue ko ere maꞌutaꞌa oto, nga taꞌa-taꞌa iini e saꞌa heꞌi uure honosie loꞌu, wa ke sapeie loꞌu aana nga mo erenga. 16Na aapa hatarie hiiwalaimolinge e urine noꞌone, aana a God e unue mo heiholotaꞌinge ngeena hunie a Ebraham peꞌie a weuwana.3:16 Erenga ni Krik e unue mei wala “lite,” na leune ko haꞌamalaa ngaeta iinoni nge ko uure mai puri mwaanie komu mwane ngeena e aehotaa.Jenesis 13:15 Oto, omu ke loꞌo-loꞌongaꞌi kohi i sulie leune aena aana Uusu-uusu Maaꞌi e kaꞌa unue ike “peꞌie mo weuwana” hunie ke rongo mala mo iini hunge aana mo iini kire uure mwaanie komu a Ebraham, taꞌe e unue mola “peꞌie a weuwana.” Oto e rongo mala ko ere liutaa mola i sulie e taꞌa-taꞌa iinoni, na iinine oto a Kraes. 17Oto nga taa nou sasare unue uri holaꞌinaꞌo a God e asuie nga haiholotaꞌinge maꞌutaꞌa peꞌie a Ebraham, na e hai tangalau peꞌie e oolu aawalai helisi loꞌu mola mai puri, na mo Haꞌatolanga a Mosis ko taꞌelaꞌi oto. Oto mo Haꞌatolanga nge kire si lae mola mai puri urine, kire saꞌa roroꞌa oolisie ike haiholotaꞌinge a God peꞌie a Ebraham, wa ke waelie nga mei ola aana. 18Na e toꞌohuu oto, aana mala uri kie kei lae oto mola i sulie Haꞌatolanga huni hele aana nga taa nge a God e niie mai hunie a Ebraham, nge e lio mala uri e saꞌa lae oto i sulie haiholotaꞌinge eena. Taꞌe e saꞌa mwadaꞌu ike urine, aena aana a God e tohungei nii mwaakule mola aana haꞌadianaꞌanga ingeie hunie a Ebraham aena aana e asuie haiholotaꞌinge oto peꞌie.
Mo Haꞌatolanga Kire Uure Huni Toolekie I Saana A Jisas
19?Oto nga taa kaꞌu mo Haꞌatolanga e uure hunie? A God e niie loꞌu mei mo Haꞌatolanga ngeena uri huni haataꞌi diana aana loꞌu takalonga mo iinoni. Na e loꞌongaꞌinie uri mo Haꞌatolanga ngeena kei iiꞌo kaꞌu urine lai hule aana iini nge haiholotaꞌinilana e lae kaꞌu kei lae mai.
Mo Haꞌatolanga ngeena, mo ensel ni kire niiꞌi mei hunie a Mosis, na ingeie ni e haꞌa-uuresiꞌi hunie mwala aana e asu keꞌu mala ngaeta haꞌa-uureruru i matolana a God na mo iinoni. 20Taꞌe nga haꞌa-uureruru e saꞌa asu ike maholo taꞌa-taꞌa iini mola ko heiholotaꞌi, na i leune kie sai leesie aaopanga i matolana mo Haꞌatolanga nge a Mosis e haꞌa-uuresiꞌi na haiholotaꞌinge a God hunie a Ebraham, aana haiholotaꞌinge a God hunie a Ebraham ngeena, a God e asuie mola maraana.
21?Oto uri mo Haꞌatolanga e uure honosie mo heiholotaꞌinge a God? !Haꞌike! Aana mala uri a God ke niie mai nga haꞌatolanga nge e sai niie maurihe huu, nge taꞌena nga iini ko tola i sulie haꞌatolanga ngeena kei neꞌi iinoni oodotaꞌi oto peꞌie a God eena. 22Taꞌe e kaꞌa urine ike, aena aana mo Uusu-uusu Maaꞌi e unue uri oorahaꞌaa e roroꞌie ahutana mwala aana walumalau. Oto aena urinena nga tala loꞌu hunie kie ke helesie mo heiholotaꞌinge a God haꞌike loꞌu, taꞌe hiiwalaimolinge aana a Jisas Kraes oto haꞌalaa.
23Taꞌe maholo kie kaꞌa hiiwalaimoli ike ue, nge mo Haꞌatolanga e uure aꞌailaꞌa oto hiitoꞌo honosikie, na kie iiꞌo mola i mamaluteni lae mai hule aana maholo a God e haataꞌinie tala ni hiiwalaimolinge aana a Jisas. 24Na aena urine nge mo Haꞌatolanga kire liu honosikie lai hule aana a Kraes e lae mai hunie haꞌa-oodohilaka peꞌie a God aani hiiwalaimolinge aana. 25Taꞌe ienini, tolaha ni hiiwalaimolinge e hule mone oto, nge mo Haꞌatolanga kaꞌa liu honosikie loꞌu.
Kie Mani Neꞌi Kalena God Mola Aena Aana Kie Hiiwalaimoli Oto Aana A Jisas
26Oto omu meni neꞌi kalena a God oto aana omu lado peꞌie a Jisas Kraes aena aana omu hiiwalaimoli aana. 27Aana ahutemiu nge omu lado toꞌohuu peꞌie a Kraes aana loto-maaꞌinge, nge omu toꞌo aana noꞌone mau-meuringe a Kraes i lalo aamiu. 28Oto nga mei ola hunie ke aaopa i matolamiu mo Jiu na mo Aapoloa Aaopa haꞌike loꞌu, wa i matolana mo koni-konihe na mo aalaha, wa i matolana mo mwane na mo keni. Omu meni neꞌie oto e taꞌa-taꞌa iinoni i lalo aana a Kraes Jisas. 29Oto mala uri iꞌomu mo iinoni a Kraes, nge omu neꞌie oto mo kalena Ebraham eena, na omu kei haro hele aana maurihe nge a God e haiholotaꞌi huni niie nana Ebraham.
4Ikie Mo Kalena God Toꞌohuu, Na Kie Kaꞌa Neꞌi Koni-konihe Loꞌu
1Ne ke heꞌi ere luhesie loꞌu mola uuri. Maholo mwela e mwai-mwei ue, e saꞌa hele aana ike ue toꞌo-toꞌolana aamana. Na maꞌalana uri aamana e mae oto na e toꞌo aana taane oto walu ola ngeena, taꞌe mwala aaopa kire kei haro lio i sulie mwela ngeena mala ngaeta koni-konihe mola. 2Na kire kei lio i sulie noꞌone walu ola ingeie hunie, na ingeie kei iiꞌo mola i mamalutana mo haꞌa-uusuli ingeie na mo iini kire ko lio i sulie. Oto kei iiꞌo i mamalutada lae hule aana maholo aamana e unue kaꞌu e malisine kire ke oopaa poꞌo ni iini ingeie hunie.
3Ikie e urine noꞌone. Maholo kie kaꞌa saie ue a God, kie iiꞌo noꞌone mola mala mo koni-konihe i mamalutana mo haꞌatolanga aana walumalau ie. 4Taꞌe e lae mai hule aana maholo oto hunie, nge a God e uusungeꞌinie mai a kalena i laona walumalau. E hute mai aani iinoni na e iiꞌo oto i mamalutana mo Haꞌatolanga a Mosis. 5A God e asuie leune urine, uri huni tola aalihoꞌi aana mo iini kie iiꞌo i mamalutana mo Haꞌatolanga hunie kie ke lae mai neꞌi tohungei mwela oto ingeie. 6Oto huni haataꞌinie uri kie neꞌie oto mo kalena a God toꞌohuu, a God e uusungeꞌinie mai Liꞌoa Maaꞌi aana a Kalena hunie ke iiꞌo i laona maurihaꞌaka. Na Liꞌoa ngeena ko si haataꞌinie uri kie sai soie a God Aamaka aana “Mamaꞌa.” 7Oto omu kaꞌa neꞌi koni-konihe ike loꞌu, taꞌe omu neꞌi kalena oto toꞌohuu. Na aena aana omu neꞌi kalena mone oto, nge a God kei niie maurihe nge e unue mo mwela ingeie ke toꞌo aana oto huniꞌomu.
Mo Kalesia Ko Karaꞌi Huꞌiteꞌi Huni Iiꞌo I Mamalutana Mo Haꞌatolanga A Mosis
8I naꞌo maholo omu kaꞌa sai diana aana ue a God, omu neꞌi koni-konihe mola na omu talei euꞌesu mola nana mo god eero-eero. 9Taꞌe maholo ienini, omu sai diana aana oto a God, na nga taa nge e diana loꞌu liutaa, nge a God e sai diana aamiu oto. ?Oto e ue? ?Uri omu ko sare ooli loꞌu i mamalutana mo haꞌatolanga aana mo liꞌoa ni welumalau, nge hule aana kire mamaelaꞌa mola na kire neꞌie mola mei ola mwaakule? ?Wa saemiu omu ke neꞌi koni-konihe loꞌu mola nada mala holaꞌinaꞌo? 10No ko dolosi eemiu urine, aena aana omu ko sare lulu i sulie oto taꞌena nga haꞌatolanga aana mo Dinge Paine mo Jiu, na mo waro-waro, na mo maholoi helisi. 11Oto no ko tohungei maarara mola mwaanie uri nou haꞌaweoau mola peꞌiꞌomu.
12Oto no ko eitanaiꞌomu, maeni eesiku maaꞌi, uri omu ke uusulieu aana iiꞌonga luhetaꞌi mwaanie mo Haꞌatolanga a Mosis.4:12 Oto i naꞌo a Pol e norutoꞌo kaꞌu aana lulu i sulilana mo Haꞌatolanga a Mosis, taꞌe e tohungei aasa huni hele i suliꞌi taꞌingelu, na nga iini saꞌa roroꞌa ni neꞌi iinoni oodotaꞌi ike i naꞌona God aana lulu i sulileni. Taꞌe aana a Jisas e lae mai na e tapa oolisikie aana maenga, nge kie sai iiꞌo luhetaꞌi mwaanie mo Haꞌatolanga a Mosis, na kie sai neꞌi iinoni oodotaꞌi i naꞌona God aani norutoꞌonga aana. Omu ke aamasitoꞌo kaꞌu aana waite, maholo nou eeliꞌu huni lae i sulie a Jisas, nou toliꞌaasie mola mo Haꞌatolanga a Mosis, na urine e urihana nou uusuliꞌomu noꞌone mo Aapoloa Aaopa aana iiꞌonga luhetaꞌi mwaanie mo Haꞌatolanga a Mosis ngeena.
Uure aana maholo nou holaꞌi oodoiꞌomu, ikolu taꞌa-taꞌa mei sae mola na omu kaꞌa dau aaelasie ike nga mei ola aaku. 13Omu saie oto uri aena mei maelaa e hite aaku, nge nou holaꞌi hule i seemiu na nou tarohaꞌinie oto Tataroha Diana huniꞌomu. 14Oto maꞌalana mei mweringe ni sape ineu ngeena e neꞌi malaahonga huniꞌomu hunie omu ke maaleledieu wa hunie omu ke oohe aasieu, taꞌe omu kaꞌa dau urine ike. Omu tohungei tolakonieu mola oto mala nga ensel a God, na oto mala uri omu ko tolakonie a Jisas Kraes maraana. 15Aana maholona, omu ko ile-ilenimwaꞌe mola ni esuie taꞌena nga mei ola hunieu, hule aana omu ko karaꞌi aakanie mola maamiu hunie omu ke niiꞌi hunieu mala uri ke peꞌieu. ?Taꞌe nga taa nge e rau aana ilenimwaꞌenga i matolakaelu ngeena? 16?Uri i sulie no ko unue mo ola toꞌohuu huniꞌomu nge omu kaꞌa sare lio loꞌu takoieu, wa omu ko loꞌongaꞌinieu mala uri ineu maelonga iꞌomu?
17Ngaeta mwala aaopa kire ko tohungei heri hunie taane hikunge peꞌiꞌomu, taꞌe hikunge ikire ngeena e kaꞌa mei ola diana ike huniꞌomu. Kire ko sare oopaꞌomu mola mwaanieu ni ngeena, hunie uri omu ke sereꞌinieu na omu ke hari hunie mola haꞌa-uusulinge ikire. 18Ineu maraaku nou saꞌa hii aaela ike mala uri omu ko heri hunie nga mei ola diana. Aana e malisine uri leune ke toꞌohuu urine aamiu oto tarau, na e kaꞌa ilisie ike mola maholo ineu peꞌiꞌomu. 19Taꞌe omu ke lio talamiu, maeni mwela ineu, aana nga taa kire ko haꞌa-uusuliꞌomu aana e kaꞌa diana ike. No ko tohungei sapesalu i suliꞌomu oto mala huꞌe ko sapesalu aani mwela. Na ne kei sapesalu oto urine hule aana maholo omu kei neꞌi rato oto toꞌohuu aana tolahana a Kraes. 20!Oo, maeni mwela ineu! Saeku uri ne ke iiꞌo peꞌiꞌomu oto molana. Haꞌalaa e kohi, hunie uri ne ke suꞌuri ere raramaa urine huniꞌomu, taꞌe ne ke haataꞌinie oto hiinge ineu takoiꞌomu aani erenga aani wawa oto peꞌiꞌomu. Taꞌe aana nou iiꞌo haꞌatau uurini, nou kaꞌa saie uri ne kei loꞌongaꞌi loꞌu uri taa i suliꞌomu.
A Hega Na A Sera Domana E Ro Taungei Tala
21Ngaeta mo iini eemiu ko sare talamaꞌinie mo Haꞌatolanga a Mosis huni lulu i suliꞌi. ?Oto e ue? ?Uri omu sai diana aana taane tohungana loꞌongaꞌinge aana mo Haꞌatolanga ngeena? 22Uusulana e lae i laona mo Uusu-uusu Maaꞌi uri a Ebraham e toꞌo aana e ro mwela mwane. Nga iini e hute mola aana huꞌe auꞌesu ingeie, na ngaeta iini e hute aana tohungei huꞌe oto ingeie kire toolea nana. Tohungei huꞌe ingeie e kaꞌa auꞌesu ike mala koni-konihe, taꞌe e iiꞌo luhetaꞌi mola mwaanie asunge urine. 23Kele mwane nge e hute aana huꞌe auꞌesu ngeena, e lodo na e hute oto mola mala ahutana mo mwela. Taꞌe iini nge e hute aana tohungei huꞌe oto a Ebraham, haꞌalaa e hute oto i sulie haiholotaꞌinge a God e asuie hunie.
24Laladonga ienini e haꞌasaikie aana e ro mei ola hai-aaopaꞌi. E ro huꞌe ngeena domana uri e ro mei heiholotaꞌinge i matolana a God na mwala ingeie. Satana huꞌe auꞌesu ngeena, a Hega, na ingeie domana mola nga haiholotaꞌinge nge a God e asuie i lengine toloi henue i Saenae aana maholo e niie mai mo Haꞌatolanga hunie a Mosis. Oto ahutana mwala ni Jiu nge kire ko lulu i sulie mo Haꞌatolanga ngeena, kire urihana mola mo mwela aana huꞌe auꞌesu ngeena, na ikire mo iinoni auꞌesu mola noꞌone. 25Kalena a Hega wau i naꞌo ngeena a Ismael, ingeie nge e aehotaa hanue kire haaraꞌinie aana Arabia. Oto leune kie sai leesie oto uri a Hega domana mola mo Haꞌatolanga, aana kire uure oto mwaanie toloi henue i Saenae wau aana hanue i Arabia. Na a Hega domana noꞌone nga nunui ola mola aana hanue paine i Jerusalem siꞌiri ni ngeena, aena aana mwala ni Jerusalem na oto ahutana mo Jiu kire mani neꞌi koni-konihe oto mola i sulie mo Haꞌatolanga a Mosis hule siꞌiri. 26Taꞌe a Sera, e urihana Jerusalem taꞌau i Lengi nge e iiꞌo luhetaꞌi mwaanie mo Haꞌatolanga ngeena, na ingeie oto domana nikana ahutana mo iini kie ko hiiwalaimoli aana haiholotaꞌinge a God. Na aena leune nge kie iiꞌo luhetaꞌi oto noꞌone mwaanie mo Haꞌatolanga. 27Na neꞌisaenga aana nge uusulana e lae i laona mo Uusu-uusu Maaꞌi uuri, O ke ile-ilenimwaꞌe mola keine, iini o amara. O kaꞌa sapesalu ike ue aani toꞌo-mwelanga, taꞌe o kei aawara taane, na o kei kana. Aena aana maꞌalana o iiꞌo maraamu aana o kaꞌa haꞌahutaa nga mwela oto i naꞌo, taꞌe o kei toꞌo mwela hiitoꞌo liutaa aana keni nge e maꞌahu peꞌie poro iꞌoe.Aesaea 54:1
28Oto ienini, maeni eesiku maaꞌi, kie urihana loꞌu a Aesak, aana kie mani hute haalu mala mo tohungei kalena God oto i sulie haiholotaꞌinge ingeie, mala kaꞌu a Aesak noꞌone e hute i sulie haiholotaꞌinge a God hunie a Ebraham. 29Aamasitoꞌo kaꞌu aana a Ismael, kalena a Ebraham nge e hute mola mala ahutana mo mwela, e talei teungeꞌinie kaꞌu a Aesak, iini nge e hute oto i sulie walana Liꞌoa Maaꞌi a God. Na kei urine loꞌu hunikie mo iini nge kie hute haalu aana Liꞌoa Maaꞌi a God, aana mo iini nge kire ko lulu i sulie mo Haꞌatolanga, kire kei tohungei teungeꞌinikie noꞌone urine. 30Taꞌe aamasitoꞌo kaꞌu aana nga taa nge mo Uusu-uusu Maaꞌi e unue loꞌu mei puri aana e unue uuri, Uusungeꞌi aasie mola huꞌe auꞌesu ngeena peꞌie a kalena. Aana kalena huꞌe auꞌesu e saꞌa toꞌo tararuru ike peꞌie kalena tohungei huꞌe aana nga mei ola aana toꞌo-toꞌolana aamana.Jenesis 21:1031Oto, maeni eesiku maaꞌi, kie saie oto uri ikie mo kalena huꞌe auꞌesu ngeena haꞌike loꞌu na mo Haꞌatolanga e saꞌa roroꞌa loꞌu hunikie. Taꞌe ikie mo kalena oto tohungana huꞌe nge e iiꞌo luhetaꞌi mwaanie mo Haꞌatolanga, na haꞌa-oodohilaka e lae oto peꞌie a God aena aana hiiwalaimolinge ikie.
5A Kraes E Luhesikie Oto
1A Kraes e luhesikie oto uri hunie kie ke suꞌuri iiꞌo loꞌu i mamalutana mo Haꞌatolanga a Mosis. Oto omu ke uure maꞌutaꞌa na mwaanie omu toliꞌaasie nga iini e da omu heꞌi neꞌi koni-konihe loꞌu nana mo Haꞌatolanga. 2Ineu a Pol no ko unue oto huniꞌomu, mala uri omu kei ooli takoie mo Haꞌatolanga aana omu toliꞌaasiꞌomu maraamiu hunie torihesiꞌonga, a Kraes e saꞌa peꞌiꞌomu oto eena. 3Na no ko heꞌi unue loꞌu huniꞌomu, mala uri nga iini ko toliꞌaasie oto maraana hunie haꞌatolanga aana torihesiꞌonga aana ko sare neꞌi iinoni oodotaꞌi i maana God, nge ke lulu i sulie oto noꞌone ahutana mo Haꞌatolanga. 4Iini nge ko sare lulu i sulie mo Haꞌatolanga a Mosis hunie uri ke oodotaꞌi i naꞌona God, iini urine ko oopaa oto mwaanie a Kraes, na ko aatopuri oto aana niinge a God e niie hunie. 5Taꞌe Liꞌoa Maaꞌi ko haꞌawalaimoliꞌaa hunikie uri a God ko haꞌa-oodohikie aena aana kie norutoꞌo mola aana a Jisas. 6Aana maholo iinoni e lado oto peꞌie a Jisas Kraes, nge maꞌalana e torihesiꞌo wa haꞌike, taꞌe e sada mola na e kaꞌa roroꞌa ike. Taꞌa-taꞌa leu mola e roroꞌa, na leune mola hiiwalaimolinge ikie aana a Jisas Kraes ke si haataꞌi aana manata-diananga hunie mo iinoni.
7Holaꞌinaꞌo omu lae-lae kohi taane oto peꞌie hiiwalaimolinge aana a Kraes. ?A tei ni e heꞌi da loꞌu omu rohu mwaanie lulu i sulilana mo wala toꞌohuu ngeena? 8A God haꞌike ni e haꞌa-olaꞌomu nge omu huꞌiteꞌi ngeena, aena aana ingeie kaꞌu e holaꞌi lio hilisiꞌomu hunie tala oodo. 9!Omu ke lio talamiu! Kele mei iis oto mola mwai-mwei e sai haꞌahanea mola nimei pulaoa laku, na urine loꞌu nga kele haꞌa-uusulinge aaela e sai haꞌatakaloa mola mwala oto hunge. 10Taꞌe aana nou norutoꞌo aana a Aalaha, nou hiiwalaimoli uri omu saꞌa hiiwalaimoli ike loꞌu aana mo loꞌongaꞌinge aaopa ngeena. Na iini nge ko kotahiꞌomu aana mo loꞌongaꞌinge urine, a God kei haꞌaloie taane.
11Maeni eesiku maaꞌi, omu ke loꞌongaꞌi keꞌu i sulie laeliwalanga ineu. ?Mala uri no ko lae-lae mola ue peꞌi laeliwalanga aana torihesiꞌonga, e ue kaꞌu mo Jiu ko si teu-teungeꞌinieu mola? Mala uri leune ke toꞌohuu, haꞌalaa kire saꞌa saewasulieu ike loꞌu haahie laeliwalanga i sulie maelana a Kraes i lengine poꞌu-poꞌu. 12!Taꞌe torihesiꞌonga e kaꞌa neꞌie ike nga mei ola! !Saeku uri mo iini ko lae peꞌi kotahiꞌomu aana haꞌa-uusulinge i sulie torihesiꞌonga ngeena, kire ke lae taraꞌasi na kire ke tori aasire mola maraada!
Mwaanie O Lae-lae Mola I Sulie Saemu, Taꞌe O Ke Lulu I Sulie Tolahana Liꞌoa Maaꞌi
13Iꞌomu, maeni eesiku maaꞌi, a God e soiꞌomu uri hunie omu ke iiꞌo luhetaꞌi mwaanie mo Haꞌatolanga a Mosis. Taꞌe mwaanie omu loꞌongaꞌinie uri omu iiꞌo luhetaꞌi huni oorahaꞌaa mola mala saemiu. !Haꞌike! Omu ke peꞌiꞌomu aani manata-diananga huniꞌomu heiliu. 14Ahutana walu ola i laona mo Haꞌatolanga a Mosis, kire mani loko mola i laona taꞌa-taꞌa haꞌatolanga nge e unue uuri, O ke manata diana hunie auhenue iꞌoe oto mala huniꞌo maraamu.Levitikas 19:1815Taꞌe mala uri omu ko heꞌi polahiꞌomu loꞌu mola hailiu mala mo usu ni meꞌesu, nge omu ke lio talamiu, mwaanie omu horo suuheꞌiniꞌomu mola taꞌingelu.
16Oto no ko unue huniꞌomu uri omu ke lulu i sulie mola Liꞌoa Maaꞌi aana ahutana mau-meuringe iꞌomu, urine nge omu saꞌa lae loꞌu i sulie mo tolahai iinoni aaela. 17Aana nga taa nge tolahai iinoni aaela e saetoꞌo aana, e tohungei aaopa oto hiitoꞌo mwaanie nga taa nge Liꞌoa Maaꞌi e saetoꞌo aana. Na nga taa nge Liꞌoa Maaꞌi e saetoꞌo aana e tohungei aaopa oto loꞌu mwaanie nga taa nge tolahai iinoni aaela e saetoꞌo aana. Aena urine nge kirerue ko maelonga hunirerue hailiu, na halinge ikirerue ngeena ko toꞌohie taꞌena nga mei ola o ko sare asuie. 18Oto omu ke lulu i sulie mola Liꞌoa Maaꞌi, urine nge omu saꞌa asuie ike mo tolahai iinoni aaela ngeena, na omu saꞌa iiꞌo ike loꞌu i mamalutana mo Haꞌatolanga a Mosis nge ko uure honosie mo tolahai iinoni aaela ngeena.
19Na nga taa nge tolaha ni iinoni ko esuie, e matapwa taane mola, aana mwala nge ko lae mola i sulie saeda, kire ko mesi, na kire ko aeni ola, na kire ko deu mola i sulie taꞌena nga hari-huninge aana sape. 20Kire ko paloa mola mo god eero-eero, na kire ko deu i sulie mola mo liꞌoa aaela. Kire ko esuie mola maelonganga hunire hailiu, na haiseuninge, na heotaꞌinge. Kire ko maaola-ola aani saewasunge, na kire ko loꞌongaꞌinire mola maraada, na kire ko esuie mola oopanga, na kire neꞌie oto ngaeta pulitaa haꞌa-haꞌa-ere. 21Kire ko saehanalie mola toꞌolana ngaeta iinoni, na kire ko mehiri mola aana inu wei ni pweunge, na kire ko deu mola taꞌewau aana mo houlaa ni inunge ikire. Na walu ola urine noꞌone nge kire ko euꞌesuiꞌi. No ko unue oto loꞌu huniꞌomu mala nou unue kaꞌu oto holaꞌinaꞌo uri mwala nge kire ko deu i sulie mo tolahai ola mala ngeena, kire saꞌa helesie ike mo haꞌadianaꞌanga aana Aalahanga a God.
22Taꞌe hue-huei ola aana Liꞌoa Maaꞌi nge manata-diananga, na ilenimwaꞌenga, na hanuelamanga, na saemamae, na aamasinge, na diananga. A Liꞌoa Maaꞌi ko da kie ke neꞌi iinoni nou-norue, 23na kie ke neꞌi iinoni maneko, na kie ke neꞌi iinoni e sai nihisie tolahana mwaanie aaelanga. Nga taꞌa-taꞌa haꞌatolanga e kaꞌa uure honosie ike walu ola ienini wa ke unue uri kire aaela. 24Taꞌe mo iinoni nge kire toꞌo aana a Jisas Kraes i lalo aada, kire neꞌi aasie oto mo tolaha ni iinoni aaela, aana e urihana kire rapu taalengasie noꞌone ahutana mo tolahai iinoni aaela ikire i lengine poꞌu-poꞌu, na kire horo maesiꞌi oto. 25Oto aana a Liꞌoa Maaꞌi e niie maurihe hunikie nge kie ke lio i sulie maurihaꞌaka hunie kie ke mani aato ae toꞌohuu peꞌie a Liꞌoa Maaꞌi. 26Mala uri kei toꞌohuu hunikie urine, nge nga iini aaka e saꞌa toohaꞌinie ike maraana, wa ke haꞌasaewasuliꞌaa nga iini, wa ke saehanalie toꞌolana nga iini.
6Kie Ke Peꞌikie Hai Liu
1Maeni eesiku maaꞌi, mala uri nga iini eemiu ko deu huꞌisie nga mei oorahaꞌaa, nge mo iini omu ko lulu i sulie tolahana Liꞌoa Maaꞌi, omu ke haꞌa-oodohie aani saemamae. Na omu ke lio talamiu noꞌone mwaanie uri iꞌomu maraamiu omu deu huꞌisie loꞌu mola mei olana. 2Omu ke peꞌiꞌomu heiliu aana walu ola ko hite-hite aamiu, aana urine nge omu ko tola i sulie haꞌatolanga a Kraes toꞌohuu eena. 3Na mala uri nga iini ko loꞌongaꞌinie uri ingeie oto e paine liutaa, nge ko talei eero-eeroa mola maraana na hule aana ingeie iinoni mwaakule noꞌone mola. 4Taꞌe nga iini ke lei-leie mola tolahana maraana. Mala uri tolahana ko diana aana asunge na iiꞌonga ingeie, nge ke sae-saemango mola haahie maraana, na e saꞌa loꞌongaꞌi oto hiitoꞌo ike aana haꞌasadangaꞌinilana tolahana ngaeta iinoni. 5Aana nga iini ni e lio-lio i sulie oto maurihaꞌana maraana hunie a God.
6Taꞌena nga iini haꞌa-uusulilana ko lae aana walana a God, nge ke waaie haꞌa-uusuli ingeie aana nga moi taa diana nge e toꞌo aani.
7Na mwaanie omu loꞌo-loꞌongaꞌi takalo i sulie leinge a God. Nga iini e saꞌa roroꞌa pweloa ike a God wa ke eeroa haahie nga mei ola e asuie. Iinoni kei soꞌokonie mola nga moi taa e hasiꞌi. 8Mala uri iinoni ko hesie mola mo loꞌongaꞌinge aaela ingeie, nge kei soꞌokonie oto tolaha ni maenga. Taꞌe mala uri ko hesie tolaha ni Liꞌoa, nge kei soꞌokonie oto maurihe huu. 9Oto kie ke suꞌuri poosuaꞌa aana asuilana mo ola diana, aana kie kei hele aana soꞌokoninge aana maurihe huu taane aana maholo hunie, mala uri kie kaꞌa lalawasie ike. 10Aena urine, maholo kie ko leesie uri e malisine kie ke peꞌie nga iini, nge kie ke peꞌie oto. Na peꞌinge ikie ke lae oto liutaa hunie mo iini kie mani hiiwalaimoli aana Kraes.
Haꞌapasunge Ooreta Na Mei Wala Ni Saediananga
11Leesie kaꞌu mo uusu-uusu peine no ko esuiꞌi ie aana no ko uusu-uusu huniꞌomu oto aana kiꞌiku maraaku.6:11 I sulie tolahada oto i naꞌo, a Pol Hurulaꞌaa e laladoa mola mo wala aana uusu-uusu ienini, na nga mwane aaopa e uusue mo wala ngeena aani baero. Taꞌe ie aana haꞌamangolana uusu-uusu ienini a Pol e helesie baero na ko uusu-uusu oto maraana huni haataꞌinie uri ingeie toꞌohuu nge ko uusu-uusu hunire.12Mwala nge kire ko deu rarahiꞌomu hunie torihesiꞌonga ngeena, kire ko deu mola hunie mo Jiu ke saetoꞌo aada ni ngeena. Na loꞌu kire sereꞌinie mwala ke taungeꞌinire haahie hiiwalaimolinge uri maelana a Jisas Kraes i lengine poꞌu-poꞌu mola ni e sai haꞌa-uurikie. 13Maꞌalana mo iini nge kire hele aana oto torihesiꞌonga, na ikire maraada kire kaꞌa hele i sulie ike mo Haꞌatolanga. Kire ko sare da mola uri omu ke hele aana torihesiꞌonga hunie kire ke ere toohaꞌinire uri kire dau suꞌuiꞌomu hunie. 14Taꞌe ineu maraaku, nou kaꞌa sai toohaꞌinieu ike haahie mo ola urine. Taꞌa-taꞌa leu nou sai toohaꞌinieu haahie oto poꞌu-poꞌu a Jisas Kraes, Aalaha ikie. Aena aana nga taa nge a Jisas e asuie aana maelana i lengine poꞌu-poꞌu, nge walumalau ienini e pwani mae oto aana neꞌisaenga ineu, na e urihana ineu noꞌone nou pweni mae oto aana neꞌisaenga mo iinoni ni welumalau.6:14 Aana kie neꞌi aasie oto ahutana mo tolahai ola aaela mala 5:24 e unue, nge kie kaꞌa sai esu loꞌu hunie mo ola ni welumalau wa hunie mwala kei haꞌapainaꞌakie. Taꞌe kie ko esu mola hunie a God ke saemango haahikie na ke niie waaite diana naka oto taꞌau i Lengi. Oto mwala ni welumalau kei loꞌongaꞌinikie mala mo iinoni mwaakule mola ni ngeena.15Oto e kaꞌa tohungei roroꞌa ike uri aana iinoni e torihesiꞌo wa e kaꞌa torihesiꞌo. Taꞌa-taꞌa leu e roroꞌa oto uri a God ke haꞌahaalukie hunie kie ke neꞌi iinoni haalu. 16Hanuelamanga na aamasinge a God ke iiꞌo peꞌiꞌomu mo iini omu ko lulu i sulie haꞌatolanga ienini i laona maurihaꞌamiu, na iꞌomu oto mo tohungei iinoni ingeie.
17Oto uure siꞌiri pwau weu, mwaanie nga iini e heꞌi kotahieu loꞌu haahie leune, aena aana mo reo i sapeku e haataꞌinie oto uri ineu koni-konihe a Jisas toꞌohuu.
18Maeni eesiku maaꞌi, no ko eitanaie Aalaha ikie a Jisas Kraes uri hahuꞌana manata-diananga ingeie ke iiꞌo peꞌiꞌomu. Na ke urine oto.