Uusu-uusu A Pol Hurulaꞌaa Hunie Mo

Kolosi

?A tei ni e uusue uusu-uusu ienini?

A Pol Hurulaꞌaa ni e uusue uusu-uusu ienini, na a Timoti nge e peꞌie. Maholo a God e da uri a Pol ke neꞌi hurulaꞌaa, e niie nanamanga hunie huni esuie mo huꞌi-huꞌite hunge mala haꞌa-uurilana mo iini ko mweri hunie mwala ke leesie uri a God e uusungeꞌinie toꞌohuu. Taꞌe maꞌalana e toꞌo aana nanamanga paine urine, a Pol e kaꞌa loꞌongaꞌi takalo ike uri a God e sai niie maurihe huu nana i tehulaꞌana leune. Ingeie ko lae peꞌi haꞌa-uusuli mola aana uri taꞌe lulu i sulilana a Kraes mola e sai da iinoni ke malisine maurihe huu nge a God e aalaha haahie.

?E uusue uusu-uusu ienini hunie kira tei?

E lio mala uri a Pol maraana na e kaꞌa lae ike i hule aana huilume i Kolosi ngeena. Taꞌe maholo e oꞌoꞌo ue aana huilume paine i Epesas, e uusungeꞌinie mola mo mwane auꞌesu ingeie huni lai tarohaꞌinie Tataroha Diana aana huilumena.

?Nga taa e rau-reu maholo e uusue uusu-uusu ienini?

Nga mo haꞌa-uusuli eero-eero kire lae poi i Kolosi, na kire ko laengaꞌinie uri e diana liutaa hunie mwala ke palo-paloa mo ensel na taꞌena nga liꞌoa oto mola. Na mo haꞌa-uusuli eero-eero ngeena kire ko lae peꞌi unue noꞌone uri ahutana mwala aana soihaadaꞌinge kire ke mani lulu i sulie mo Haꞌatolanga a Mosis mala torihesiꞌonga. Na kire ko haꞌa-aapue noꞌone mo taungei ngeulaa hunge mwaanie kira hiiwalaimoli kire ngauꞌi, na mo haꞌatolanga urine loꞌu kire ko haꞌa-uuresiꞌi.

Aana maholona a Pol e iiꞌo i laona nume ni hoꞌo i Rom, na ko rongoa tataroha i sulie mo haꞌa-uusuli eero-eero. Oto e si uusue uusu-uusu ienini hunie mo Kolosi. Aana taꞌa-taꞌa maholo ngeena e uusu-uusu noꞌone hunie mo Epesas na hunie a Pilimon. Saꞌa mola e uusue uusu-uusu ngeena ola mala oono aawalai helisi i purine hutelana a Jisas (60 A.D.).

?E uusue uusu-uusu ienini huni taa?

A Pol e uusu-uusu weu hunie mo Kolosi huni uure honosie mo haꞌa-uusulinge takalo urine. E unue uri kira hiiwalaimoli kire ke suꞌuri lulu i sulie mo haꞌatolanga urine, aena aana mo haꞌatolanga ngeena kire sai waelie mola hiiwalaimolinge ikire aana Kraes. E unue uri a Kraes oto e haꞌaholaa walutana nga ola aana walumalau ienini, na mola i tehulaꞌana asunge a Kraes ngeena mone a God e sai toliꞌaasie mwala aana walumalau kire ke lae mai saana. Oto taꞌa-taꞌa tala mola hunie a God ke haꞌa-uurikie aana, na tala ngeena hunie uri kie ke hiiwalaimoli aana a Jisas Kraes haꞌalaa.

?Nga taa ni mo pweu ni wala i laona uusu-uusu ienini?

walu ola aana haꞌaholanga, aarengaꞌinge, saenanaunge, manata-diananga

?Nga taa ni ngaeta mo eehuꞌi tatala i laona uusu-uusu ienini?

Kolosi 1:16-17, Kolosi 3:17

?Nga taa ni mo eehuꞌi neꞌisaenga i laona uusu-uusu ienini?

Mei wala ni saediananga hunie mo Kolosi (1:1-14)

A Kraes e diana loꞌu liutaa aana taꞌena nga iini. (1:15–2:19)

Tolahai ola aaela ni welumalau haꞌike loꞌu, taꞌe mauringe haalu peꞌie a Kraes ke oodo taꞌingelu. (2:20–4:6)

Mei wala ni saediananga ooreta (4:7-18)

1

Mei Wala Ni Saediananga

1Saediananga mwaanieu a Pol, iini nge a God maraana e lio hilisieu uri hunie ne ke neꞌi hurulaꞌaa nana a Jisas Kraes. Iꞌemereꞌi aasikaelu a Timoti 2mere ko uusu-uusu ienini huniꞌomu, maeni eesiku maaꞌi, nge omu ko lulu i sulie a Jisas toꞌohuu wau aana huilume i Kolosi. Melu ko eitanaie a God Aamaka uri hahuꞌana manata-diananga na hanuelamanga ingeie ke iiꞌo peꞌiꞌomu.

A Pol E Aarengaꞌi Peꞌi Paalahenga Haahie Mo Kolosi

3Oto tarau maholo melu ko aarengaꞌi talamiu, melu ko paalahea a God, Aamana Aalaha ikie a Jisas Kraes, 4aana melu rongoa uri omu ko hiiwalaimoli aana a Jisas Kraes, na omu ko manata diana hunie ahutana mo iinoni maaꞌi a God. 5Omu ko deu diana oto urine, aana omu ko maaꞌoohi susutoꞌo mola hunie ilenimwaꞌenga nge a God e neꞌi diana aana oto loosiꞌomu taꞌau i Lengi ngeena. Haiholotaꞌinge a God huniꞌomu ngeena, omu holaꞌi rongoa oto mo wala toꞌohuu i sulie maholo omu aehota ni rongo i sulie Tataroha Diana a Jisas.

6Tataroha Diana e hule aamiu ngeena ko tatangasie oto walumalau, na taꞌena nga leu ko hule aana, nge ko haꞌa-uurie mo iinoni mwaanie maenga huu na ko haꞌa-aꞌailaꞌaa maurihaꞌada, mala e asuie noꞌone aamiu uure oto i naꞌo aana hai dinge omu holaꞌi manataꞌinie uri a God ko tohungei manata diana liutaa hunie mo iinoni. 7Omu rongoa walu ola ngeena mwaanie a Epapras, iini melu tohungei manata diana hunie mala ngaeta koni-konihe a Kraes peꞌiꞌemeelu. Ingeie ngaeta mwane ni nou-norue na ko esu loko-loko peꞌiꞌemeelu tarau huniꞌomu. 8Ingeie noꞌone nge e haꞌarongoꞌemeelu uri a Liꞌoa Maaꞌi e peꞌiꞌomu oto hunie omu ke manata diana huniꞌomu heiliu.

9Aena urinena, uure aana hai dinge melu rongoa tataroha i suliꞌomu, melu ko lae peꞌi aarengaꞌi talamiu. Na melu ko eitanaie a God uri omu ke sai diana aana nga taa a God e saetoꞌo aana omu ke asuie, na uri omu ke honu mola aana saenanaunge na lio sai-olanga a Liꞌoa Maaꞌi e sai niie hunikolu. 10Melu ko eiꞌeitanai urine hunie omu ke iiꞌo oto aana tolahai ola e malisine mo iinoni maaꞌi a Aalaha, na hunie asunge iꞌomu ke toꞌohie saena a God. Urine nge omu ke si haꞌahungeꞌaa loꞌu taꞌena nga asunge diana, na omu ke sai diana aana a God. 11Melu ko eiꞌeitanaie a God hunie ke haꞌa-aꞌailaꞌaꞌomu aana nanamanga ingeie e saka na e manikuluꞌe, mwaanie omu aakohe maholo siꞌohaꞌanga kei hite aamiu, taꞌe omu ke maaꞌoohi susutoꞌo mola peꞌie ilenimwaꞌenga. 12Na maꞌalana omu ke siꞌohaꞌa loꞌu uri taa, taꞌe omu ke paa-paalahea mola a Mamaꞌa aana e da kie ke malisine nga aapa aana nga taa a God e loohaꞌinie hunie mwala ingeie taꞌau i laona Aalahanga ni Matapwanga. 13Aana e haꞌa-uurikie mwaanie nanamanga aana rodohono, na e toolekie i laona Aalahanga a Kalena, iini e tohungei manata diana hunie. 14Na ingeie oto e holikie aana maelana, na i tehulaꞌana ingeie mone a God e si saeꞌaasie mo oorahaꞌaa ikie.

A Kraes E Roroꞌa Oto Liutaa

15A Kraes oto iini lio sailana a God e sai lae aana, aana e tohungei sada oto peꞌie Aamana nge nga iini kaꞌa sai leesie ike. Maholo haꞌaholanga haꞌike ue, taꞌe a Kraes e iiꞌo oto, na e paine oto liutaa haahie taꞌena nga ola aana haꞌaholanga ngeena. 16Ingeie oto e haꞌaholaa taꞌena nga ola. E haꞌaholaa taꞌena nga ola taꞌau i Lengi, na mo ola mai aano, na mo ola kie sai leesiꞌi, na mo ola kie kaꞌa sai leesiꞌi ike. Ingeie oto e haꞌaholaa taꞌena nga ensel, na taꞌena nga liꞌoa, na taꞌena nga aalaha, na mo aalahanga ikire, na taꞌena nga iini e nanama loꞌu. Ahutana walu ola ngeena haꞌaholalani e lae aana a Kraes, na nana a Kraes. 17Aana ingeie e iiꞌo oto i naꞌona walu ola, na ingeie oto e hele lokoa taꞌena nga ola. 18Mo iinoni aana soihaadaꞌinge, kire urihana sapena Kraes, na ingeie oto pwaune soihaadaꞌinge, aena aana ingeie oto aahuꞌine maurihe.1:18a Mwala aana pongine a Pol Hurulaꞌaa kire unue uri pwaꞌui ola mei ola nge ko hele lokoa taꞌena nga sasarai ola aana sape, na ko niie mauringe hunie taꞌena nga ola aana sape. Aahuꞌi neꞌisaenga aana pwaꞌui ola nge a Pol ko ere i sulie e lae oto aana lio i sulinge urine, na e kaꞌa ike uri pwaꞌui ola ngeena ko aalaha mola haahie sapena. Ingeie oto eetana nga iinoni huni taꞌelaꞌi mwaanie maenga peꞌie maurihe nge ko iiꞌo oto huu, hunie uri taꞌe ingeie haliꞌite ke neꞌie naꞌohai iini haahie ahutana walu ola.1:18b I naꞌona a Jisas e taꞌelaꞌi, ngaeta mo iini loꞌu kire taꞌelaꞌi mwaanie maenga taane, mala a Lasaros (Jon 11:44), na kele saanau nge a Elisa e haꞌa-uurie (2 King 4:35). Taꞌe kire mauri eelihoꞌi mola peꞌie mei sape nge e sai mae loꞌu. A Jisas oto eetana nga iini nge e taꞌelaꞌi peꞌie mei sape manikuluꞌe nge e saꞌa mae loꞌu. Oto taꞌelaꞌinge ingeie e iiꞌo oto mala haiholotaꞌinge hunikie uri kie kei taꞌelaꞌi noꞌone hunie maurihe huu mala ingeie.19Iau, e urine oto aana a God e neꞌisae huni iiꞌo taꞌingelu i lalo aana Kalena, hunie kire ke sada na nga mei aapa ingeie ke suꞌuri eiꞌaa mwaanie a Kalena. 20Na a God e neꞌisae hunie Kalena ke asuie uure-rurunge hunie ahutana walu ola aana haꞌaholanga e sai lae loꞌu mei i saana. Oto maelana a Kraes i lengine poꞌu-poꞌu e si tola aalihoꞌi mei aana ahutana oto walu ola takoie a God maraana, walu ola mai aano na walu ola taꞌau i Lengi.

21Iꞌomu, holaꞌinaꞌo omu haꞌataulie a God oto hiitoꞌo na omu neꞌi maelonga mola hunie, aana mo loꞌongaꞌinge tataꞌala iꞌomu na mo ola aaela omu euꞌesuiꞌi. 22Taꞌe a Kalena e neꞌi iinoni na e mae honotamiu, na aena urinena a God e si da hunie omu ke uure ruru oto peꞌie. A God e asuie urine hunie uri ke tooleꞌomu mei saana mala mo iinoni e maaꞌi oto, nge nga mei ola e kaꞌa aaela ike loꞌu aada, na nga mei ola hunie a God ke leire haahie haꞌike loꞌu. 23Taꞌe kei toꞌohuu urine aamiu mola mala uri omu ko tohungei uure aꞌailaꞌa taraꞌasi aani hiiwalaimolinge peꞌi norutoꞌonga, na omu ke maaꞌoohi susutoꞌo mola hunie haiholotaꞌinge a God huniꞌomu nge omu rongoa oto aana Tataroha Diana. Na nou hiiwalaimoli kei toꞌohuu oto urine aamiu.

A Pol E Asu Hiitoꞌo Nana Soihaadaꞌinge

Na tarohaꞌinilana taꞌa-taꞌa Tataroha Diana ngeena ko lae aana taꞌena nga leu i laona walumalau, na ineu a Pol, nou neꞌie koni-konihe aana Tataroha Diana ngeena huni lae peꞌie laeliwalanga aana. 24Oto maꞌalana no ko sapesalu oto ienini i tehulaꞌamiu, taꞌe no ko ilenimwaꞌe mola, aena aana sapesalunge aana sapeku ienini kei peꞌiꞌomu. A Kraes e sapesalu hiitoꞌo waite huni peꞌie soihaadaꞌinge, aena aana sapena ni otona. Oto ineu no ko sapesalu noꞌone urine aana sapeku huni haꞌamangoa kele leu e oore ue aana sapesalunge a Kraes arengaku. 25A God ni e lio hilisieu hunie ne ke neꞌi iinoni euꞌesu aana soihaadaꞌinge huni peꞌiꞌomu urine. Na asunge ineu oto huni unu tahangaꞌinie taꞌena nga ola aana Tataroha Diana. 26Mei tataroha ngeena, mei saehaahinge a God otona, na waite e mumunie ue mwaanie ahutana iinoni uure oto mai aehotalana walumalau. Taꞌe maholo ienini a God ko si unu haadaꞌi aana hunikie mo iinoni maaꞌi ingeie. 27E asuie leune hunie iꞌomu mo Aapoloa Aaopa, omu ke manataꞌinie uri a Kraes e sai iiꞌo oto i lalo aamiu, na ko haꞌawalaimoliꞌaa huniꞌomu uri iꞌomu noꞌone omu sai iiꞌo peꞌie i laona manikuluhaꞌana. Mei saehaahinge a God nge e iiꞌo mumuni keꞌu ni otona, na e tohungei diana hunikie na e lio manikuluꞌe.

28Aena urine, melu ko tarohaꞌinie Tataroha Diana ienini i sulie a Jisas Kraes hunie taꞌena nga iinoni. Oto aana saenanaunge diana a God, melu ko lae peꞌi haꞌapasulire na peꞌi haꞌananaure uri hunie kire ke lae mai saana God, na hunie kire ke mani neꞌi rato i sulie tolahana a Kraes. 29Oto huni esuie leune, no ko tohungei esu waaꞌiniꞌini oto liutaa. Na asunge ineu e aꞌailaꞌa taraꞌasi mola urine aena aana no ko esu aana nanamanga nge a Kraes e niie hunieu.

2

1Nou saetoꞌo aana uri omu ke manataꞌinie uri no ko tohungei esu oto hiitoꞌo huni peꞌiꞌomu, na huni peꞌie noꞌone mo iinoni hiiwalaimoli wau aana huilume karaꞌiniꞌomu i Leodisia, na loꞌu ahutana mo iinoni a God nge hule aana nou kaꞌa oodoire ue. 2No ko esu urine huni haꞌadodoa saemiu, na hunie omu ke mani manata diana huniꞌomu heiliu. Saeku uri omu ke manataꞌinie taꞌingelu tohungana saenanaunge, na omu manataꞌinie taane mala uri omu ko sai diana aana a Kraes. Ingeie oto aahuꞌine mei saehaahinge a God nge e iiꞌo mumuni keꞌu holaꞌinaꞌo. 3Na taꞌe a Kraes mola ni e sai tahanie saeka hunie kie ke lio saie ahutana mo saenanaunge a God nge kire oꞌoꞌo mumuni keꞌu ngeena. 4No ko ere urine huniꞌomu, mwaanie uri nga iini e haꞌatakaloꞌomu aani eeronga, maꞌalana uri ke rongo kohi loꞌu uri taa. 5Aana maꞌalana nou kaꞌa iiꞌo ike peꞌiꞌomu aani sape, taꞌe ineu taane peꞌiꞌomu aani liꞌoa, na no ko ilenimwaꞌe huni leesie iiꞌolamiu e diana na hiiwalaimolinge iꞌomu e aꞌailaꞌa taane aana a Kraes.

A Kraes E Sai Peꞌikie Aana E Paine Oto Liutaa

6Oto aana omu toolea a Kraes Jisas mala Aalaha iꞌomu, omu ke tola oto i sulie. 7Omu ke iiꞌo susu oto i lalo aana Kraes mala nga ai imi-imine e susu i aano. Na hiiwalaimolinge iꞌomu ke susu na ke aatosara loꞌu aana mo ola nge haꞌa-uusulilemiu e lae aani, na omu ke paa-paalahea God taraureꞌi suli maholo. 8Omu ke lio talamiu noꞌone mwaanie nga iini e haꞌatakaloꞌomu aana mo haꞌa-uusulinge eero-eero na mo loꞌongaꞌinge ni iinoni mola. Aana maꞌalana mo loꞌongaꞌinge mala ngeena ke rongo ni saenanau oto uri taa, taꞌe kire kaꞌa uure ike mai mwaanie a Kraes, taꞌe mo ola mola aana nanamanga ni welumalau. 9Na kie saie uri a Kraes e diana liutaa aana taꞌena nga ola ni welumalau, aana ahutana mau-meuringe a God e iiꞌo i lalo aana a Kraes maholo e lae mai neꞌi iinoni mala ikie. 10Na aana omu lado oto peꞌie a Kraes, nga mei ola e kaꞌa aiꞌaa ike mwaanie maurihaꞌamiu. Aana ingeie oto e aalaha haahie ahutana mo aalaha na mo ensel na mo aakalo na taꞌena nga liꞌoa nanama taꞌau i Lengi na mai aano.

11Na loꞌu aana omu lado oto peꞌie a Kraes, omu toolea oto taungei torihesiꞌonga aaopa huni haataꞌinie uri iꞌomu oto mo iinoni a God. Mala torihesiꞌonga mo Jiu ko taꞌaasie nga aapa mwaanie sapena iinoni, nge urine noꞌone a Kraes e tori aasie tolahai ola ni oorahaꞌaa mwaaniꞌomu. Na torihesiꞌonga e asuie huniꞌomu ngeena, e kaꞌa ola ike aani ninimei iinoni, taꞌe ola aana maelana a Kraes maraana e asuie hunie omu ke iiꞌo luhetaꞌi mwaanie nanamanga aana oorahaꞌaa. 12Oto maholo loto maaꞌilemiu e lae, e urihana a God e haitolingeꞌiniꞌomu oto peꞌie a Kraes, na e taꞌelaꞌiniꞌomu oto loꞌu peꞌie noꞌone hunie mauringe haalu. A God e si esuie urine i tehulaꞌana hiiwalaimolinge iꞌomu aana nanamanga paine ingeie nge e taꞌea a Kraes mwaanie maenga. 13Holaꞌinaꞌo e urihana uri omu mae oto mola i tehulaꞌana mo takalonga iꞌomu, na aena aana mo loꞌongaꞌinge aaela mo puꞌo ko oꞌoꞌo aamiu. Taꞌe a God e da omu ke mauri eelihoꞌi loꞌu peꞌie a Kraes, na e saeꞌaasie oto mo oorahaꞌaa ikie mwaanikie. 14A God e usuri aasie oto mo uusu-uusu aana mo roroꞌanga ikie nge leilaka ko lae-lae haahiꞌi i sulie kie mani heitohea mo Haꞌatolanga a Mosis. E tohungei haꞌamangoa oto uusu-uusu ngeena aana maelana a Jisas i lengine poꞌu-poꞌu. 15Oto urine a God e taꞌaasie nanamanga mwaanie mo liꞌoa aaela nge kire ko aalaha haahie walumalau. Iau, maelana Kraes e tohungei aꞌailaꞌasire oto, na ko haꞌamasara aana e haataꞌinie hunie walumalau uri ikire mo iini mwaakule mola.

Lulu I Sulie Mola A Kraes, Na Mo Haꞌatolanga Ni Iinoni Suꞌuri

16Oto aena aana a Kraes e usuri aasie oto mo roroꞌanga ikie i sulie mo Haꞌatolanga a Mosis, mwaanie omu rorongo hunie mo iini ko sare unue uri omu kaꞌa iiꞌo maaꞌi ike aena aana nga moi taa omu ko ngeu-ngeuꞌi, wa omu ko inu-inuhiꞌi. Na mwaanie omu aapwa-aapwasu loꞌu noꞌone aana mo iini nge ko sare ere aaelasiꞌomu aana omu kaꞌa dau ike mala ikire i sulie mo houlaa maaꞌi i suli helisi, wa mo ngeuhe maaꞌi suli waro-waro, wa mo dinge maaꞌi suli wiki. 17Aana walu ola poꞌoi sinaha ngeena, ikire mo nunui ola mola aana iini toꞌohuu kei lae mai ni ngeena. Na maholo iini toꞌohuu kei hule, nge kolu ke si toliꞌaasie mola mo nunui ola ngeena. Na a Kraes oto iini toꞌohuu, na e hule oto. 18Na mwaanie omu toitoliꞌaasie nga iini ke haꞌapweuꞌomu aana mei wala uuri, “Omu saꞌa hele waaite ike taꞌau i Lengi, aena aana omu kaꞌa haꞌaletehie sapemiu peꞌi tola i sulilana mo haꞌatolanga e aasa.” Mo iinoni urine ko unue noꞌone uri kire leesie mo maꞌahu-polenga nge ko haataꞌinie uri e diana hunie mwala ke palo-paloa mo ensel. Taꞌe omu ke suꞌuri rongo hunire. Kire ko lupweꞌi haꞌamwai-mweiꞌara maraada i maana mwala, taꞌe kire ko toohaꞌinire mola aana mo neꞌisaenga ni welumalau nge hule aana kire kaꞌa toꞌohuu ike. 19Kire kaꞌa hele maꞌutaꞌa ike aana a Kraes. Ingeie oto pwaune soihaadaꞌinge nge ko lio i sulie soihaadaꞌinge na ko hele lokoa ahutana mo sasarai ola aana hunie ke mauri oto mala a God e saetoꞌo aana.

20Omu mae tararuru oto peꞌie a Kraes na luhesilemiu e lae oto mwaanie taꞌena nga nanamanga aana walumalau. ?Oto e ue nge omu ko saronai lae-lae ue i sulie mo haꞌatolanga aana walumalau? ?E ue omu ko saronai hele maꞌutaꞌa ue aana mo haꞌatolanga mala mo iini ienini? 21“Mwaanie omu hele-hele aana mo ola ienini, na mwaanie omu ngeu-ngeue mo ola ngeena, na mwaanie omu kopi-kopi aana mo ola waune.” 22Taꞌe mo haꞌatolanga ngeena, mo iinoni kire asuiꞌi maraada i sulie mo ola aiꞌeiꞌaa aana walumalau ie ni ngeena. 23Saꞌa mola ngaeta mo iini ko loꞌo-loꞌongaꞌinie uri mo haꞌatolanga urine ikire oto tala ni saenanaunge toꞌohuu aena aana mwala nge ko deu i suliꞌi kire lio mala kire ko manata diana hunie a God, na uri kire ko haꞌamwai-mweiꞌara, na uri kire ko haꞌasapesaluꞌaa sapeda hunie kire ke iiꞌo maaꞌi. Taꞌe haꞌike, i sulie mo haꞌatolanga urine kire saꞌa roroꞌa ni haꞌa-oodohie ike mo saehanalinge mo iinoni wa mo heri-huninge ikire.

3

Nanamanga A Kraes Ko Peꞌikie Huni Iiꞌo Diana Aana Maurihe Haalu

1Maholo a Kraes e mauri eelihoꞌi mwaanie maenga, a God e haꞌa-uuriꞌomu noꞌone mwaanie maenga i tehulaꞌana oorahaꞌaa, hunie iꞌomu noꞌone omu ke toꞌo aana maurihe. Oto aena urinena, omu ke neꞌi-neꞌisae paine aana mauringe taꞌau i Lengi, leu nge a Kraes e iiꞌo i lengine naunekume ingeie aana taꞌau i pwalo-pwalona God. 2Omu ke suꞌuri neꞌi-neꞌisae mola aana mo ola aana walumalau ie, taꞌe omu ke neꞌisae paine aana mo ola taꞌau i Lengi. 3Aena aana e urihana omu mae oto, na e aasa hunie omu kei hiolo loꞌu hunie mo tolahai ola aaela ni welumalau. Na mauringe toꞌohuu iꞌomu e iiꞌo mumuni oto peꞌie a Kraes i saana a God. 4Tohungana maurihe iꞌomu oto a Kraes, na maholo a Kraes kei haataꞌi aana manikuluhaꞌana maholo kei ooli loꞌu mei, nge iꞌomu noꞌone omu ke si haataꞌi tararuru peꞌie.

5Aena urine, omu ke horo aasie oto ahutana mo neꞌisaenga aaela mwaanie maurihaꞌamiu mala masinge, na dau-olanga taꞌe wau peꞌie nga iini, na hari-huninge ni sape, na saehanalilana mo ola aaela. Na omu ke suꞌuri saehanalie toꞌolana ngaeta mwala, aena aana palolana mo god eero-eero ni ngeena. 6Walu ola nge a God e sai saewasu haahiꞌi ni ngeena, na kei haꞌaloie ahutana mwala kire ko heitohea. 7Maholo omu oꞌoꞌo ue aana mo tolahai ola ni puꞌo i naꞌo, walu ola nge kire paine i laona maurihaꞌamiu ni otona. 8Taꞌe haꞌike loꞌu, na maholo ienini omu ke toliꞌaasie oto noꞌone mwaanie maurihaꞌamiu mo ola mala saewasunge, na ngiduupunge, na neꞌisaenga huni waelie ngaeta iinoni, na eeronga huni waelie nga iini, na taꞌena nga erenga madaꞌa. 9Iau, omu ke suꞌuri eeroꞌomu heiliu loꞌu, aena aana omu toliꞌaasie oto mo tolahai ola lalahuꞌe iꞌomu i naꞌo, 10na omu toolea oto loꞌu maurihe haalu. Na a Haꞌahola ko haꞌa-haꞌa-haaluꞌomu aani saenanaunge i sulie maraana, hunie nunune ke pai-peine i laona manatamiu. 11Ahutaka mo iinoni kie mani sada mola i laona mauringe haalu ngeena. Maꞌalana uri kie hute aana mo Jiu wa haꞌike, maꞌalana uri kie hele aana torihesiꞌonga wa haꞌike, maꞌalana uri kie hute aana mwala ni puꞌo wa mwala e puꞌo tataꞌala oto liutaa mala mo Sitia, maꞌalana uri kie neꞌi koni-konihe wa kie iiꞌo luhetaꞌi loꞌu, taꞌe a Kraes oto e neꞌi naꞌohai ola roroꞌa i laona maurihaꞌaka, mo iini kie hiiwalaimoli aana.

12Iꞌomu, a God e lio hilisiꞌomu hunie omu ke neꞌi iinoni maaꞌi ingeie nge e tohungei manata diana huniꞌomu. Oto aena urine, iꞌomu noꞌone omu ke haataꞌinie aamasinge hunie mo iinoni, na omu ke saemamae hunie mwala, na omu ke haꞌamwai-mweiꞌaꞌomu, na omu ke toli rako peꞌie mwala, na omu ke suꞌuri sae-saewasu oto lau-leu peꞌie mwala. 13Omu ke iiꞌo diana peꞌiꞌomu heiliu, na maholo nga iini ko deu huꞌisie nga mei ola aamu, nge e diana oto liutaa uri o ke suꞌuri saewasu, taꞌe o ke saeꞌaasi mola hunie. A Aalaha e saeꞌaasie mo roroꞌanga iꞌoe, na iꞌoe noꞌone o ke saeꞌaasie urine mo roroꞌanga mo iini ko deu aaela huniꞌo. 14Oto loꞌu sapeitana mo iinine, omu ke manata diana huniꞌomu heiliu. Aana manata-diananga oto mola nge e tohungei sai hele lokoꞌomu hunie iiꞌo-rurunge i sulie mo tala ngeena.

15A God e soiꞌomu tararuru hunie omu ke iiꞌo aana hanuelamanga i lalo aana taꞌa-taꞌa mei sape, na mwaanie omu kele waelie hanuelamanga nge a Kraes e niie huniꞌomu ngeena, taꞌe hanuelamanga ngeena ke aalaha haahie neꞌisaenga iꞌomu. Na omu ke paa-paalahea God tarau. 16Omu ke iiꞌo diana hunie haꞌa-uusulinge a Kraes ke haataꞌi aana taꞌena nga ola omu ko esuie. Oto maholo omu ko haꞌa-uusuliꞌomu heiliu wa omu ko haꞌasaie nga iini, taꞌe saenanaunge ingeie ke si haataꞌi i leune. Na omu ke paalahea God aana ahutana saemiu aani kanalilana mo kananga aana Uusu-uusu Maaꞌi, na mo kananga maaꞌi lalahuꞌe, na mo kananga haalu nge Liꞌoa Maaꞌi ko niiꞌi mei hunikie. 17Oto taꞌe-taꞌena nga ola omu ko euꞌesuie, wa omu ko unu-unue, omu ke asuie mala iinoni a Aalaha ikie a Jisas. Na omu ke paalahea a God Aamaka tarau i tehulaꞌana a Kalena.

Mauringe Haalu Iꞌomu Peꞌie Mwala Ke Diana

18Iꞌomu mo huꞌe, omu ke iiꞌo i memelutana mo poro iꞌomu, aana leune e malisine mo iini ko lulu i sulie Aalaha ikie a Jisas.

19Na iꞌomu mo poro, omu ke mana-manata diana hunie mo huꞌe iꞌomu, na mwaanie omu deu-deu raramaa hunire.

20Iꞌomu mo mwela, omu ke tola i sulie mo meuꞌana iꞌomu oto aana ahutana walu ola, aena aana leune haꞌalaa a Aalaha ko saemango haahie.

21Iꞌomu mo iini omu toꞌo mwela, omu ke suꞌuri ere-ere raramaa hunie mo mwela iꞌomu mwaanie kire loꞌongaꞌinie uri saemiu kaꞌa toꞌohire ike maꞌalana kire ko deu diana loꞌu uri taa.

22Iꞌomu mo koni-konihe, omu ke tola i sulie mo poro paine iꞌomu aana ahutana walu ola, kaꞌa ike mola aana maholo kire iiꞌo peꞌiꞌomu. Taꞌe omu ke asu diana nada tarau peꞌi saediananga, aena aana omu ko haꞌamaꞌu aana a God. 23Oto aana ahutana walu ola omu ko euꞌesuiꞌi, omu ke asu toꞌohuu eeni, aena aana omu kaꞌa asuiꞌi ike mola nana mo iinoni, taꞌe omu ko esuiꞌi nana a Aalaha. 24Omu ke aamasitoꞌo aana uri a Aalaha kei niie taane huniꞌomu waaite nge e haiholotaꞌinie hunie mwala ingeie. Aana a Kraes oto tohungana Aalaha nge omu ko esu nana. 25Na omu ke aamasitoꞌo aana noꞌone uri ahutana mwala nge kire ko deu aaela, leilada kei lae haahie mo aaelanga ikire. A God e kaꞌa sai rara haahie ike nga iinoni hunie iinonine ke dau-deu aaela mola, aana ahutana mwala kire mani sada mola i maana God.

4

1Iꞌomu mo poro paine, omu ke tohungei lio i suli diana aana mo koni-konihe iꞌomu na mwaanie omu pwelo-pwelora mwaanie waaite nge e malisine auꞌesunge ikire. Omu ke aama-aamasitoꞌo aana uri iꞌomu noꞌone, omu toꞌo aana nga iini taꞌau i Lengi nge e aalaha haahiꞌomu.

2Mwaanie omu mou-mou mwaanie aarengaꞌinge taraureꞌi, na mwaanie omu poo-poosuaꞌa loꞌu aana, taꞌe omu ke aarengaꞌi peꞌi paalahenga hunie a God. 3Omu saie taane uri ineu i laona nume ni hoꞌo siꞌiri aena aana nou lae peꞌi houleꞌinie Tataroha Diana i sulie a Kraes. Taꞌe maꞌalana ineu i nume ni hoꞌo urine, omu ke aare-aarengaꞌi noꞌone talameelu mo oaku uri hunie a God ke niie nga mo maholo diana nameelu huni houleꞌinie a Kraes i saana ngaeta mwala. 4Oto omu ke aarengaꞌi talaku uri hunie ne ke unu tahangaꞌinie aana mo wala kire malisi hunie ne ke tohungei haataꞌi diana aana hunie mwala.

5Omu ke lio-lio kohi talamiu mala mo iini e saenanau maholo omu ko iiꞌo peꞌie mo iini nge kire kaꞌa hiiwalaimoli ike aana a Kraes. Omu ke suꞌuri toliꞌaasie nga kele maholo ke waetaꞌi, taꞌe omu ke asu diana aana ahutana maholo omu ko iiꞌo peꞌire, aena aana mo maholo diana huni haataꞌinie tolahana a Kraes hunire ni otona. 6Omu ke ere hunire peꞌie saenanaunge na mo wala diana mwaanie kire poo-poosuaꞌa huni rongo huniꞌomu, taꞌe hunie kire ke rongo diana i sulie ahutana mo aalaminge nge o kei niiꞌi hunie mo dolosinge ikire.

Tataroha I Sulie Mo Oana A Pol, Na Mei Wala Ooreta

7Maholo a Tikikas kei hule i seemiu, ingeie ke si haꞌarongoꞌomu taane loꞌu aana nga moi taa ko reu eeku aana maholo ienini. Ingeie ngaeta malahuku diana na ko tohungei peꞌi diana aaku aana asunge ienini nana Aalaha ikie. 8Aena urine nge no ko uusungeꞌinie wau i seemiu hunie ke lalado diana namiu i suliꞌemeelu na hunie omu ke saemango na omu ke hii aꞌailaꞌa loꞌu ni esu diana taraꞌasi. 9Malahukaelu diana a Onesimas ko lae noꞌone wau peꞌie, na ingeie omu sai diana aana oto, aana ingeie ngaeta iini oto noꞌone aamiu. Oto kirerue ke si haꞌarongoꞌomu aana nga moi taa ko reu-reu mei i leu.

10A Aristakas nge e iiꞌo peꞌieu mai i laona nume ni hoꞌo ie, ko niie noꞌone wau mei wala ni saediananga ingeie huniꞌomu. Na aasine a Banabas a Mak nge kirerue mani hute aana e ro mwaasine, a Banabas, a Mak, na ko niie noꞌone saediananga ingeie wau huniꞌomu. Oto mala nou unue kaꞌu oto huniꞌomu, mala uri a Mak ko liu i seemiu, omu ke tolakonie.

11A Josua nge kire ko haa-haaraꞌinie noꞌone aana a Jastas, ko niie noꞌone wau mei wala ni saediananga ingeie huniꞌomu. Mo mwane ngeena, taꞌe ikiraelu oto mola aana mo Jiu kire hiiwalaimoli nge kire ko esu peꞌieu i leu huni tarohaꞌinie Aalahanga a God. Na kire ko da no ko tohungei saemango oto hiitoꞌo.

12A Epapras noꞌone ko niie wau mei wala ni saediananga huniꞌomu. Ingeie nga koni-konihe toꞌohuu a Kraes Jisas na ngaeta iini eemiu. Ingeie ko esu namiu tarau aani eitanailana a God hunie omu ke sai diana aana walu ola a God e saetoꞌo aana omu ke asuiꞌi, na hunie omu ke asuiꞌi oto toꞌohuu mala mo rato aana tolahana Kraes. 13Nou lio saie oto uri ko esu oto hiitoꞌo urine huni peꞌiꞌomu na huni peꞌie mwala aana mo huilume karaꞌiniꞌomu i Leodisia na i Hierapolis.

14A Luk mwane kure-kure nge tohungei malahuku, na a Dimas, kirerue ko niie noꞌone saediananga ikirerue wau huniꞌomu.

15Omu ke niie noꞌone saediananga ineu hunie mo eesikaelu i Leodisia. Na noꞌone hunie a Nimpa na mo iini hiiwalaimoli nge kire ko loo-loko huni rihungeꞌi weu i nume ingeie.

16Maholo omu ko saai mangoa uusu-uusu ineu ienini i matolamiu, omu ke leesie uri saailana ke heꞌi lae loꞌu nana soihaadaꞌinge i Leodisia. Na aana maholona omu ke saaie oto noꞌone uusu-uusu nou haꞌatolaa hunie mo Leodisia.

17Na omu ke haꞌarongoa a Akipas uuri, “O ke haꞌamangoa oto mei asunge nge a Aalaha e niie hunie o ke asuie.”

18Ineu a Pol ni no ko niie saediananga ienini huniꞌomu, na no ko uusue oto mo wala ooreta ienini maraaku.4:18 I sulie tolahada oto i naꞌo, a Pol Hurulaꞌaa e laladoa mola mo wala aana uusu-uusu ienini, na nga mwane aaopa e uusue mo wala ngeena aani baero. Taꞌe aana haꞌamangolana uusu-uusu ienini a Pol e helesie baero na ko uusu-uusu oto maraana huni haataꞌinie uri ingeie toꞌohuu nge ko uusu-uusu hunire. Omu ke aamasitoꞌo aaku aana ineu i nume ni hoꞌo. No ko eitanaie a God hunie hahuꞌana manata-diananga ingeie ke iiꞌo peꞌiꞌomu.