PALONGA

Palonga

Aana Mo Hurulaꞌaa A Jisas

?A tei ni e uusue uusu-uusu ienini?

Poro satana a Luk nge e uusue Tataroha Diana a Luk, nge e uusue noꞌone Palonga Mo Hurulaꞌaa ienini. E tohungei hei malahune peꞌie a Pol Hurulaꞌaa, na e lae-lae noꞌone peꞌie huni tarohaꞌinie a Jisas. Ngaeta mo leu i laona uusu-uusu ienini, a Luk e uusue mo wala “melu lae” oto urine e haataꞌinie uri mo maholo nge e lae-lae peꞌie kira Pol aana mo laenga ikire. Leesie Palonga 16:10-17, na 20:5-21, na 27:1–28:16.

?E uusue uusu-uusu ienini hunie kira tei?

A Luk e uusue loꞌu hunie poro paine satana a Tiopilas. A Luk e saetoꞌo aana uri a Tiopilas na ahutana mo iini kire hiiwalaimoli aana taꞌena nga leu, kire ke mani saenanau aana uri soihaadaꞌinge ko lae peꞌi peine uri taa. A Luk, saena noꞌone hunie mo iini kire kaꞌa hiiwalaimoli ike ke leesie uri kira hiiwalaimoli ko lae peꞌi aꞌailaꞌa oto hule aana taungeꞌinilada.

?Nga taa e rau-reu maholo e uusue uusu-uusu ienini?

Ngaeta mo ola a Luk e uusu-uusu i suliꞌi, unuleni e lae taane noꞌone i laona aahuꞌi laladonga i sulie mo Rom, oto leune e peꞌikie hunie kie ke saie mo helisi uri taa nge walu ola i laona Uusu-uusu Maaꞌi kire rau. Ngaeta mo ola aani oto mala maelana a Herod Akripa Inemauri aana halisi e hai aawala mwana hai i purine hutelana a Jisas (44 A.D.), na maholo inemauri ni Rom a Klodias e dau rarahie ahutana mo Jiu hunie kire ke lae mwaanie huilume paine i Rom aana halisi e hai aawala mwana siwe i purine hutelana a Jisas (49 A.D.), na aana maholo a Festas ko aalaha aana halisi e lime aawala mwana siwe i purine hutelana a Jisas (59 A.D.). Oto e lio mala uri a Luk e uusu mangoa uusu-uusu ienini oto mola i naꞌona haꞌa-iisitaangaꞌinilana a Pol e lae mwaanie nume ni hoꞌo wau i Rom, ola mala halisi e oono aawala mwana eeta i purine hutelana a Jisas (61 A.D.).

?E uusue uusu-uusu ienini huni taa?

A Luk e uusue uusu-uusu ienini huni unu tahangaꞌinie aehotalana soihaadaꞌinge na uri soihaadaꞌinge e tolana paine lau-leu maꞌalana taungeꞌinilana e lae. Mei ola ni pangataꞌinge ienini e tohungei haataꞌi diana aana uri asunge Liꞌoa Maaꞌi a God ni ngeena. Aahuꞌi laladonga a Luk ienini i sulie soihaadaꞌinge e haataꞌinie aana kira hiiwalaimoli uri ikire noꞌone kire sai uure maꞌutaꞌa aana hiiwalaimolinge, na uri kire ke peꞌie ngaeta mwala aana mo aasanga ko reꞌusire.

?Nga taa ni mo pweu ni wala i laona uusu-uusu ienini?

tarohaꞌinge, Liꞌoa Maaꞌi, laeliwalanga, toliꞌaasie maꞌunge, mo Jiu, mo Aapoloa Aaopa

?Nga taa ni ngaeta mo eehuꞌi tatala i laona uusu-uusu ienini?

Palonga 1:8, Palonga 16:30-31

?Nga taa ni mo eehuꞌi neꞌisaenga i laona uusu-uusu ienini?

A God e dau aakau aana soihaadaꞌinge hunie ke tarohaꞌinie Tataroha Diana. (1:1–2:13)

A Pita na mo hurulaꞌaa kire tarohaꞌinie a Jisas hunie mo Jiu. (2:14–8:8)

A Pita na mo hurulaꞌaa kire tarohaꞌinie a Jisas hunie mo Aapoloa Aaopa. (8:9–12:25)

Kira Pol kire tarohaꞌinie a Jisas hunie mo Aapoloa Aaopa aana eetana nga laenga ikire. (13:1–14:28)

Mo naꞌohai mwane kire si lio saie uri a God e sai haꞌa-uurie mo Aapoloa Aaopa maꞌalana kire kaꞌa lae ike i sulie mo Haꞌatolanga a Mosis. (15:1-35)

Kira Pol kire tarohaꞌinie a Jisas hunie mo Aapoloa Aaopa aana ruana nga laenga ikire. (15:36–18:22)

Kira Pol kire tarohaꞌinie a Jisas hunie mo Aapoloa Aaopa aana oolune nga laenga ikire. (18:23–21:16)

A Pol e iiꞌo ni hoꞌo i tehulaꞌana Tataroha Diana a Jisas Kraes. (21:17–28:31)

Eetana Nga Mei Wala A Luk Hunie A Tiopilas

¹Huniꞌo Tiopilas: I laona eetana nga uusu-uusu ineu,1:1 Eetana nga uusu-uusu ngeena oto Tataroha Diana a Luk. nou unue oto huniꞌo ahutana mo ola nge a Jisas e asuiꞌi na e haꞌa-uusulie mwala aani, ²lai hule oto aana hai dinge a God e tola aalihoꞌi aana loꞌu taꞌau i Lengi. Oto i naꞌona e tahelaꞌi eelihoꞌi taꞌau i Lengi, e ere aana nanamanga aana Liꞌoa Maaꞌi na ko haꞌananaue mo iini e lio hilisire mala mo hurulaꞌaa. ³I laona hai aawalai hei dinge i purine a Jisas e mae, e haataꞌi loꞌu aana mo hurulaꞌaa mo maholo hunge. Aana mo tala hunge hai aaopaꞌi e haataꞌi diana aada uri e mauri eelihoꞌi toꞌohuu, na aana mo maholona e haꞌananaure i sulie Aalahanga a God. ⁴Na ngaeta maholo a Jisas e ngau-ngeu peꞌie mo hurulaꞌaa oto ko teꞌuri hunire, “Omu ke suꞌuri lae-lae mwaanie i Jerusalem, taꞌe omu ke maaꞌoohie kaꞌu mei niinge nge a Mamaꞌa e haiholotaꞌinie huniꞌomu, oto mala nou unue kaꞌu noꞌone huniꞌomu. ⁵A Jon e loto maaꞌi eemiu eeni wei, taꞌe i purine loꞌu nga mo hei dinge, a God kei loto maaꞌi eemiu oto aana Liꞌoa Maaꞌi.”

A Jisas E Tahelaꞌi I Lengi

⁶Oto maholo kire mani loko ngeena, kire ko dodolosi aana a Jisas uuri, “?Aalaha, uri maholo e hule oto hunie o kei esuie Israel ke aalaha haahie taꞌena nga aalahanga ni welumalau?”

⁷Oto a Jisas e aalamire ko teꞌuri, “A Mamaꞌa ni mola e toꞌo aana nanamanga huni oalaꞌinie mo maholo urine. Oto e kaꞌa malisine ike uri omu ke saie mo maholona. ⁸Taꞌe maholo Liꞌoa Maaꞌi kei siho oto mai haahiꞌomu, omu ke si honu aana nanamanga huni unu tahangaꞌinieu taꞌau i Jerusalem, na ahutana mo leu i Jiudia, na oto aana poꞌo ni henue i Samaria, na ahusie oto ahutana walumalau.” ⁹Oto mola i purine a Jisas e ere mango urine, kire ko si leesie a Jisas ko tahelaꞌi oto i Lengi aana a God ko toolea oto lae hule aana mei rorodo e mumunie oto mwaanie maada.

¹⁰Maholo kire ko lio-lio ue i sulie a Jisas ko tahelaꞌi i Lengi ngeena, na e ro mwane kirerue toꞌoni aani toꞌoni rereꞌa ko tolana uure oto peꞌire. ¹¹Na kirerue ko teꞌuri oto hunire, “!Mo mwane ni Kalili! ?Nga taa ni omu uure, omu ko lio-lio ue hunie taꞌau i salo? A Jisas nge a God ko tola aalihoꞌi aana i Lengi mwaaniꞌomu ngeena, kei ooli loꞌu mei oto mala omu ko leesie ko lae i Lengi ngeena.”

A Mataeas E Oolisie A Jiudas Iskariot

¹²Oto purihaꞌana, mo hurulaꞌaa kire si eelihoꞌi hunie i Jerusalem mwaanie Uuwo Ni Ei Olif ngeena, aana e kaꞌa haꞌatau ike, ola mala nga taꞌa-taꞌa kilomita mola. ¹³Maholo kire lai hule taꞌau i Jerusalem, kire oodohie oto duru kire ko oꞌoꞌo i laona aana ruana nga sao-saohai nume. Na mo mwaena oto:

a Pita,

na a Jon,

na a Jemes,

na a Andru,

na a Pilip,

na a Tomas,

na a Batolomiu,

na a Matiu,

na a Jemes kalena Alpeas,

na a Saemon iini aana pulitaa nge ko sare haiseuni huni taꞌaasie aalahanga ni Rom mwaanie hanue i Israel,

na a Jiudas kalena Jemes.

¹⁴Ahutadaelu kire sai loko oto tarau peꞌie a Meri nikana a Jisas, na ngaeta mo huꞌe loꞌu, na mo mwane aasine a Jisas kire mani hute, hunie ahutada kire ke mani aarea God.

¹⁵Oto aana mo dingena, aana ngaeta maholo ola mala tangalai iinoni peꞌie nga ro aawala aana mo iini kire hiiwalaimoli kire mani loko. Oto a Pita e uure i lengi ko si teꞌuri, ¹⁶“Maeni eesiku, mei wala nge Liꞌoa Maaꞌi e niie hunie a Deved Inemauri e unue oto mai i naꞌo i laona Uusu-uusu Maaꞌi e toꞌohuu na ko oa oto, mala kolu ko meni leesie ngeena. Mei wala ngeena e lae i sulie a Jiudas, iini nge e naꞌona mo ramo huni tapolie a Jisas, ¹⁷maꞌalana uri ingeie ngaeta iini taane noꞌone aana pulitaa ikolu holaꞌinaꞌo na e auꞌesu taane peꞌikolu.”

¹⁸(A Jiudas ngeena e holie nga mei aano aana mei toꞌoha nge e hele aana mala nga waaite haahie mei oorahaꞌaa nge e asuiena. Oto e teke anie pwaune i aano i lengine mwakano ngeena, na oopwana e hoka na e dederaꞌi mango oto i sinaha.1:18 E lio mala a Jiudas e liꞌo maraana mala Matiu 27:5 e unue, na loꞌu mei puri walo e mou na rae aana e teke anie pwaune mala e unue i leu.¹⁹Oto ahutana mwala taꞌau i Jerusalem kire rongoa tataroha i sulie leune, oto kire si haaraꞌinie mei mwakano ngeena aana walada Akeldama, loꞌongaꞌinge aana uri “Aano ni Epu.”)

²⁰Na a Pita e unue noꞌone uuri, “Uusulana e lae i laona uusu-uusu aana mo Kana Maaꞌi uuri, Nume ingeie kei neꞌi naꞌonga oto—toliꞌaasie nga iini ke suꞌuri iiꞌo loꞌu aana.Sam 69:25 Na uusulana e lae noꞌone uuri, Nga iini aaopa ke oolisie mola aana lio i sulinge ingeie.Sam 109:8

^21-22“Oto e malisine uri kolu ke lio hilisie oto nga iini huni unu haꞌa-oaie peꞌikolu uri a Jisas Aalaha ikie e taꞌelaꞌi toꞌohuu oto mwaanie maenga. Na iini nge lio-hilisilana kei lae ngeena, nga iini oto aana mwala nge kire oꞌoꞌo peꞌikolu aana maholo a Jisas e walo-waloliu peꞌikolu, uure oto aana maholo a Jon e loto maaꞌi aana, lae hule aana maholo a God e tola aalihoꞌi aana Jisas mwaanikolu hunie i Lengi.”

²³Oto kire lio hilisie e ro mwane, a Josep na a Mataeas. (A Josep kire ko haa-haaraꞌinie aana a Basabas na a Jastas.) ²⁴Oto purihaꞌana, kire ko si aarengaꞌi uuri, “Aalaha, iꞌoe o saie mola neꞌisaenga mo iinoni. O ke haataꞌinie mai aameelu iini uri taa aana e ro mwane ienini ni o lio hilisie ²⁵hunie ke neꞌi hurulaꞌaa oolisie a Jiudas, iini e toliꞌaasie oto mei iiꞌo-iiꞌoha paine ie, na e lae oto hunie leu aaela nge e malisine ke lae aana.” ²⁶Oto kire ko si hehutoꞌo hunie aana ola mala inilana daes, na e haataꞌinie uri a Mataeas oto lio-hilisilana e lae. Na e neꞌie oto ngaeta hurulaꞌaa aana aawala mwana rue ngeena.

Liꞌoa Maaꞌi E Siho Mai

¹Oto e hule aana Houlaa Ni Pentekos e hiu wiki mola i purine a Jisas e tahelaꞌi mwaanie maenga, na aana hai dinge ngeena mo hurulaꞌaa kire mani ruru aana taꞌa-taꞌa leu i Jerusalem. ²Kire si aparaꞌi na kou-kouhaꞌana ola e rongo mala painehaꞌana mawasi dengi ko lae oto mai uure taꞌau i Lengi na ko haꞌahonue oto nume paine kire ruru i laona. ³Na aana maholona kire ko leesie mo ola mala mo mela-melahai dunge ko eeso, na kire oopa hailiu na kire ko meni oa aada oto. ⁴Na ahutada kire ko meni honu oto aana Liꞌoa Maaꞌi, na kire ko aehota ere oto aana mo erenga hai aaopaꞌi i sulie mo erenga nge Liꞌoa Maaꞌi e niiꞌi mei hunire huni ere aani.

⁵Na mo iini hunge aana mo Jiu kire mani loko poi Jerusalem aana dinge maaꞌi peine ikire ngeena uure mwaanie mo poꞌo ni henue hai aaopaꞌi i laona walumalau aena aana kire ko tohungei sare paloa God. ⁶Maholo kire rongoa noꞌone aawa-aawatai ola ngeena, kire si meni loko huni leesie nga taa ko reu. Na ahutada kire ko tohungei pangataꞌi aana nga iini na e rorongo saie oto mo mwane ngeena ko ere aana erenga ingeie maraana. ⁷Kire ko tohungei pangataꞌi na kire ko teipuꞌo-puꞌo mola i sulie nga taa ko reu. Oto kire ko teꞌuri, “!Haꞌike eena! Mo mwane nge kire ko ere-ere ngeena, mo mwane ni Kalili mola ni ngeena. ⁸?Oto e ue ni kolu ko si rongoa mola kire ko ere aana mo erenga hai aaopaꞌi ikolu urine? ⁹Aana ikolu, kolu uure mola mwaanie mo henue mala i Patia na i Midia na i Elam na i Mesopotemia na i Jiudia na i Kapadosia na i Pontas na i Esia, ^10-11na i Frijia na i Pamfilia na i Ijip na i Libia karaꞌinie huilume paine i Saerin, na huilume paine i Rom, na i Krit na i Arabia. Na ngaeta mo iini aakaelu mo Jiu toꞌohuu, na ngaeta mo iini aakaelu kire talamaꞌinie mola tolahaka. !Taꞌe maꞌalana e urine, na kolu meni rongoa oto kire ko ere-ere aana mo erenga hai aaopaꞌi ikolu i sulie mo ola paine a God e asuiꞌi!” ¹²Oto aena aana kire ko tohungei pangataꞌi na kire kaꞌa saie ike nga taa e rau, nge kire ko si dolosi heiliu aada uuri, “?Nga taa ni loꞌongaꞌinge aana mei ola e rau ngeena?”

¹³Taꞌe ngaeta mwala ko haꞌa-eero mola aada, na kire ko teꞌuri, “Mo mwane ngeena kire ko mehiri mola ni ngeena.”

A Pita E Laeliwala Nana Mwala

¹⁴Oto a Pita e uure i naꞌona mwala peꞌie ngaeta aawalai hurulaꞌaa mwana eeta, ko si soi peine hunie mwala kire loko ngeena na ko teꞌuri, “Maeni eesiku aana komu mo Jiu na oto ahutemiu nge omu ko iiꞌo mai Jerusalem aana maholo ie, omu ke pwaarongoa kaꞌu no ko ere luhesie mei ola e rau ie namiu. ¹⁵?Uri omu ko loꞌo-loꞌongaꞌi uri melu ko mehiri? !Haꞌike! E si hule mola aana siwana nga maholoi sato aana aapa i hoꞌowa kaꞌu ie. ¹⁶Taꞌe a Propet Joel e holaꞌi ere-ere lalai kaꞌu oto wau i naꞌo i sulie nga taa omu ko leesie ngeena. ¹⁷A God e teꞌuri, ‘Aana mo dinge karaꞌinie haꞌamangolana walumalau ienini, ne kei lingisie mai Liꞌoa ineu haahie ahutana mwala. Na mo kalemiu mwane na mo kalemiu keni, kire kei meni houleꞌinie walaku. Na ne kei niie mo haataꞌinge hunie mo saanau iꞌomu, na ne kei niie mo maꞌahu-polenga hunie mo repo iꞌomu.¹⁸Iau, aana maholona, ne kei niie mai Liꞌoa ineu hunie ahutana mo mwane na mo keni euꞌesu ineu, na kire kei houleꞌinie walaku.¹⁹Na ne kei esuie mo huꞌi-huꞌite taꞌau i laona salo i lengi, na ne kei esuie mo tolimaa mai aano i leu. Dunge na pwaꞌulana dunge kei hane, na apu kei aahe.²⁰Na sato kei neꞌi rodohono oto, na waro-waro kei nonoroꞌa mala apu. Oto purihaꞌana, nge hai dinge paine Aalaha ke si hule. Na hai dinge ngeena e roroꞌa oto liutaa na e manikuluꞌe.²¹Na taꞌena nga iini ko aarengaꞌi aana satana Aalaha, nge ne ke si haꞌa-uurie.’Joel 2:28-32

²²“!Iꞌomu mo Israel, omu ke pwaarongo diana aana mo wala ienini! A Jisas ni Nasaret ngeena, a God e haataꞌi diana aana oto aamiu uri ingeie ni e uusungeꞌinie mai. Omu saie oto maraamiu uri a God ni e haataꞌinie mei olana aana mo huꞌi-huꞌite na mo tolimaa a Jisas e asuiꞌi i matolamiu. ²³Na a God e lae oto i sulie oalaꞌinge ingeie mala e loꞌongaꞌinie uure oto mai naꞌo maholo e toliꞌaasie uri omu ke tapolie a Jisas hunie horoꞌilana. Oto omu si niie i laona nimada mo puꞌo, na kire horo maesie i lengine poꞌu-poꞌu. ²⁴Taꞌe a God e taꞌea mwaanie maenga hunie ke iiꞌo luhetaꞌi mwaanie nanamanga aana maenga, i sulie e tohungei aasa hunie maenga kei hele maꞌutaꞌa aana. ²⁵Mo wala nge a Deved Inemauri e unuꞌi, kire si oa aana a Jisas. Aana a Deved e ere uuri i sulie, Nou leesie Aalaha e iiꞌo i naꞌoku mola tarau. Oto nou kaꞌa maꞌu ike aana taꞌena nga maholo aana ingeie e rarauheꞌi eeku.²⁶Oto aena mei olana, nge no ko tohungei ilenimwaꞌe oto liutaa, na walaku e haataꞌinie oto ilenimwaꞌenga ineu. Na maꞌalana sapeku e sai mae taane, taꞌe nou norutoꞌo mola aamu,²⁷aena aana o saꞌa toliꞌaasie ike maurihaꞌaku aana leu mwala kire mae oto, na o saꞌa toliꞌaasie ike Iini Maaꞌi iꞌoe hunie ke kasu i laona kilipweꞌu. ²⁸O haataꞌinie oto mo tala aana meurihe aaku, na o kei da ne kei tohungei ilenimwaꞌe aana maholo o kei iiꞌo peꞌieu.Sam 16:8-11

²⁹“Maeni eesiku, no ko sare unu oodo-oodo aana mola huniꞌomu i sulie a weuwaka a Deved Inemauri. E mae na kire haitolingeꞌinie oto, na kilipweꞌu aana mola i saakaelu i leu hule siꞌiri. ³⁰Taꞌe aana a Deved ingeie nga propet, oto e saie mola uri a God e haiholotaꞌinie hunie kei niie nga iini aana komu a Deved hunie ke inemauri mala a Deved maraana. Na iini nge kei lae mai urine kire haaraꞌinie a Kraes. ³¹A Deved e lio saie mone nga taa a God kei esuie mai puri. Oto e ere urine aena aana e saie uri a Kraes kei taꞌelaꞌi eelihoꞌi loꞌu mwaanie maenga. E unue uri a God e saꞌa toliꞌaasie ike hunie ke iiꞌo mola aana leu mwala e mae oto, na e saꞌa toliꞌaasie ike hunie sapena ke kasu i laona kilipweꞌu. ³²Na a Jisas oto a God e taꞌea hunie ke mauri eelihoꞌi mwaanie maenga, na melu tohungei leesie oto aana maameelu. ³³A God e tola aalihoꞌi aana hunie ke iiꞌo aana naꞌohai iiꞌo-iiꞌoha, i pwalo-pwalona, na a God Aamana e niie Liꞌoa Maaꞌi hunie oto mala e haiholotaꞌinie. Oto nga taa nge omu ko leesie na omu ko rongoa ngeena, mei ola a God e lingisie mai haahiꞌemeelu oto ni ngeena. ³⁴Aana a Deved maraana e kaꞌa tahelaꞌi ike hunie i Lengi, taꞌe e unu tahangaꞌinie mola uuri, A God e ere hunie Aalaha ineu e teꞌuri ‘O ke iiꞌo kaꞌu mei i pwalo-pwaloku aana naꞌohai iiꞌo-iiꞌoha,³⁵lai hule aana ne kei kama haahie mo maelonga iꞌoe i aano hunie o ke uuri puli-pulisire.’Sam 110:1

³⁶“Oto ahutemiu mwala ni Israel, omu ke saie uri a Jisas nge omu horo maesie i lengine poꞌu-poꞌu, a God e unue ingeie oto a Kraes nge e haiholotaꞌinie, na ingeie oto kei aalaha haahikie.”

³⁷Oto maholo mwala kire rongoa mei wala ngeena, kire ko si tohungei hii aaela oto hiitoꞌo, na kire ko ere uuri hunie a Pita na mo hurulaꞌaa, “?Maeni eesimemi, oto emi ke si ue eena?”

³⁸Oto a Pita e aalamire ko teꞌuri, “Ahutemiu mango, omu ke oonisae mwaanie mo oorahaꞌaanga iꞌomu na omu ke loto maaꞌi aana satana a Jisas Kraes hunie a God ke si saeꞌaasie mo oorahaꞌaanga iꞌomu na ke niie mai Liꞌoa Maaꞌi huniꞌomu. ³⁹Aena aana a God e haiholotaꞌi urine oto huniꞌomu na hunie mo kalemiu na noꞌone hunire mo iini kire iiꞌo aana mo henue haꞌatau, na ahutana oto mo iini a God Aalaha ikie e soire mai saana maraana.”

⁴⁰Mo wala hunge a Pita e unuꞌi hunire na e ere hiitoꞌo noꞌone hunire uuri, “Omu ke lio talamiu mwaanie haꞌaloilemiu e lae mala kei lae hunie mo iinoni aaela aana maholo ienini.” ⁴¹Oto mo iini kire hiiwalaimoli aana walana Pita, kire si loto maaꞌi. Na aana hai dingena ola mala oolu sinolai iinoni nge kire sili loꞌu mei peꞌire i laona soihaadaꞌinge. ⁴²Oto kire niie maraada hunie mo hurulaꞌaa ke haꞌa-uusulire, na kire mani neꞌie taꞌa-taꞌa mei sae peꞌie kira tei kire hiiwalaimoli aana a Jisas. Kire ko ngeu-ngeu ni lokonga aani aamasitoꞌonga aana maelana Kraes, na kire ko iiꞌo oto mola peꞌie aarengaꞌinge.

Kira Hiiwalaimoli Kire Peꞌi-peꞌire Hailiu

⁴³Ahutana mwala kire ko tohungei pangataꞌi na kire ko meꞌu, na kire ko haꞌamaꞌu oto aana a God, aena aana mo huꞌi-huꞌite na mo tolimaa oto hunge a God e asuiꞌi aana nimana mo hurulaꞌaa. ⁴⁴Ahutana mo iini nge kire hiiwalaimoli aana a Jisas, kire iiꞌo mola peꞌie lokonga tararuru, na kire ko peꞌire hailiu aana toꞌo-toꞌolada. ⁴⁵Na kire ko haꞌa-haꞌaholingeꞌinie toꞌo-toꞌolada, na kire ko nii-niie mo toꞌoha aani hunie ngaeta mo iini aada nge kire maitale. ⁴⁶Kire ko loko tarau mola i suli dinge i laona Nume Maaꞌi Peine a God i Jerusalem. Na kire ko ngeu-ngeu tararuru i laona mo nume hai aaopaꞌi ikire, na kire sai ilenimwaꞌe tararuru aani peꞌilada hailiu mola aana mo ngeulaa ikire. ⁴⁷Na kire ko lahea God mola tarau, oto mwala ko tohungei neꞌisae paine aada. Na i suli hei dinge a Aalaha ko haꞌa-uurie loꞌu mo iini hunge mwaanie mo oorahaꞌaa ikire, na ko sapeire loꞌu mei i laona pulitaa ikire ngeena.

A Pita E Haꞌa-uurie Mwane Aeꞌaena E Rarasi

¹Ngaeta hai dinge a Pita na Jon kirerue ko lae taꞌau i Nume Maaꞌi Peine a God aana maholo ni aarengaꞌinge aana oolune nga maholoi sato i aapai sato. ²Na taꞌau i aena maa aana para honosie Nume Maaꞌi Peine ngeena, nga mwane aeꞌaena e rarasi oto uure i mwai-mweihaꞌana e iiꞌo taꞌau i leune, aana leu kire ko haa-haaraꞌinie aana Maa Manikuluꞌe. Mo malahune kire sai toolea oto taꞌau i leune urine i suli dinge hunie ke susuke toꞌoha mwaanie mwala ko lae-lae mai i Nume Maaꞌi. ³Oto maholo e leesie a Pita na Jon kirerue ko deu huni sili oto i laona Nume Maaꞌi, ko suke toꞌoha oto aadarue.

⁴Kirerue toꞌomaaie wau, oto a Pita ko teꞌuri, “O ke toꞌomaaiꞌemerue kaꞌu.” ⁵Oto a mwaena ko toꞌomaairerue aana ko loꞌongaꞌinie uri e ro mwane kei niie nga mei ola hunie. ⁶Taꞌe a Pita e teꞌuri mola hunie, “Nou kaꞌa toꞌo aana ike nga mei toꞌoha, taꞌe ngaeta mei ola mola nou toꞌo aana huni niie namue. No ko unue huniꞌo aana satana a Jisas Kraes ni Nasaret—Taꞌelaꞌi na o ke lae hailiu oto.”

⁷Oto a Pita e hele aana ninime i pwalo-pwalona, ko si taꞌea i lengi. Na oto mola aana kele maholoi satona, e ro aeꞌaena a mwaena ko tolana aꞌailaꞌa oto. ⁸Oto e pola i lengi, na ko uure oto aana e ro aeꞌaena, na ko lae hailiu oto. Ko lae oto peꞌie a Pita na Jon taꞌau i laona Nume Maaꞌi Peine, na ko lae peꞌie polanga hailiu oto na peꞌi paalahelana God.

⁹Ahutana mwala kire leesie ko lae hailiu peꞌi paalahelana God. ¹⁰Oto maholo kire lio saie uri ingeie ni mwane nge e rarasi kaꞌu na ko iiꞌo-iiꞌo i aena Maa Manikuluꞌe na ko susuke toꞌoha aada, kire ko si tohungei pangataꞌi na saeda e puꞌo mola aana kire kaꞌa saie ike nga taa e rau aana a mwaena.

A Pita E Laeliwala Loꞌu Nana Mwala

¹¹A mwaena mone ko hele-hele ue aana a Pita na a Jon taꞌau i laona Nume Maaꞌi Peine aana lolata kire haaraꞌinie “Leu Haa-haanaku a Solomon.” Ahutana mwala kire ko tohungei pangataꞌi oto hiitoꞌo, oto kire ko si huru mei saadaelu. ¹²Oto maholo a Pita e leesie urine ko si teꞌuri hunire, “?Mo Israel, e ue ni omu ko tohungei pangataꞌinie mei ola ienini na omu ko lio hahuroto aamereꞌi? ?Uri omu ko neꞌi-neꞌisae uri mere asuie a mwane ienini hunie ke lae-lae loꞌu aana nanamanga wa aana iiꞌonga maaꞌi iꞌemereꞌi maraamereꞌi? !Haꞌike oto ooꞌoo! ¹³God mo weuwaka, iini a Ebraham na Aesak na Jekob kire mani palo-paloa oto waite, ingeie oto nge ko haꞌamanikuluꞌaa koni-konihe ingeie a Jisas. Taꞌe iꞌomu ni omu niie wau i nimana a Paelat hunie horoꞌilana maꞌalana a Paelat e sare toliꞌaasie hunie ke iiꞌo luhetaꞌi, taꞌe iꞌomu nge omu uure honosie mwaanie e toliꞌaasie. ¹⁴A Jisas e tohungei maaꞌi na e oodotaꞌi i maana a God, taꞌe omu leledie mola. Na iꞌomu nge omu teangie a Paelat hunie ke luhesie a Barabas, mwane horo-horo. ¹⁵Nge ko urine, na huulaa ni meurihe nge omu horo maesie oto. Taꞌe a God e taꞌe aalihoꞌi aana loꞌu mola mwaanie maenga, na iꞌemeelu oto melu tohungei leesie aana maameelu. ¹⁶Na nanamanga aana satana Jisas oto e haꞌa-uurie mwane ienini nge omu ko meni lee-leesie e tewa oto na omu meni saie. Na aena aana mei hiiwalaimolinge aana a Jisas ngeena, nge haꞌa-uurilana mwane ienini e lae aana oto mala omu ko leesie.

¹⁷“Maeni eesiku, nou saie iꞌomu na mo naꞌohai mwane iꞌomu, omu kaꞌa saie ike noꞌone nga taa nge omu esuie aana maholona. ¹⁸Taꞌe a God e unue oto wau i naꞌo aana mo propet uri Kraes, Haꞌa-uuri nge e haiholotaꞌinie kei lae mai, kei sapesalu oto urine. Na a God e haꞌa-oaie leune oto urine. ¹⁹Oto omu ke oonisae mwaanie mo oorahaꞌaanga iꞌomu, na omu ke lulu i sulie a God hunie ingeie ke si saeꞌaasiꞌi mwaaniꞌomu. ²⁰Mala uri omu kei teꞌurine, nge Aalaha ikie kei haꞌa-aꞌailaꞌaa maurihaꞌamiu na kei uusungeꞌinie loꞌu mei Kraes ngeena huniꞌomu, na ingeie oto a Jisas, iini nge a God e lio hilisie oto wau i naꞌo. ²¹Ingeie kei iiꞌo kaꞌu taꞌau i Lengi hule aana maholo a God kei haꞌahaalue ahutana walu ola, mala e unue kaꞌu oto waite aana mo propet maaꞌi ingeie. ²²Aana a Mosis e teꞌuri, A God Aalaha iꞌomu kei uusungeꞌinie nga propet nemiu oto mala e uusungeꞌinieu, na kei uure oto mwaaniꞌomu maraamiu. Oto omu ke tola i sulie taꞌena nga mei ola ko unue huniꞌomu.Diutronomi 18:15²³Na taꞌena nga iini nge e kaꞌa tola i sulie propet ngeena, nge oopalana kei lae mwaanie mo iinoni a God, na horoꞌilana kei lae.Diutronomi 18:19²⁴Aana ahutana mo propet nge kire unu-unue walana God, aehota oto aana a Samuel, kire mani unu lalai oto aana walu ola nge ko reu siꞌiri ie. ²⁵Mo heiholotaꞌinge nge a God e niiꞌi mei hunie mo propet, mo ola huniꞌomu ni ngeena mala mo heiholotaꞌinge nge a God e niiꞌi mei hunie mo weuwemiu. Aana a God e teꞌuri hunie a Ebraham, Haꞌadianaꞌanga kei uure mwaanie komu iꞌoe, nge ke si lae hunie ahutana mwala aana walumalau.Jenesis 22:18²⁶Oto maholo a God e haꞌa-uuresie koni-konihe ingeie a Jisas, nge e holaꞌi uusungeꞌinie huniꞌomu hunie ke niie haꞌadianaꞌanga huniꞌomu aani tola aalihoꞌinilemiu mwaanie mo oorahaꞌaanga iꞌomu.”

A Pita Na Jon I Naꞌona Pulitaa Ni Lei-leilei

¹Maholo a Pita na Jon kirerue ko ere-ere ue nana mwala, na ngaeta mo pris peꞌie naꞌohai mwane aana pulitaa ko kakakalie Nume Maaꞌi Peine, na ngaeta mo Sadiusi kire ko hule oto.4:1 Mo naꞌohai pris na mo Sadiusi kire paine aana pulitaa lei-lei nge e paine haahie mo Jiu. Mo Sadiusi kire kaꞌa hiiwalaimoli ike aana taꞌelaꞌinge mwaanie maenga wa aana iiꞌonga i Lengi.²Kire ko tohungei saewasulie e ro hurulaꞌaa aana kirerue ko haꞌa-uusulie mwala uri taꞌelaꞌinge a Jisas mwaanie maenga e haꞌawalaimoliꞌaa oto uri mo iini e mae kire kei haro mauri eelihoꞌi loꞌu. ³Oto kire tapolirerue, kire ko neꞌirerue i laona nume ni hoꞌo loosie i maahuꞌo-huꞌo aena aana ko seulehi oto. ⁴Taꞌe mo iini hunge nge kire rongoa walana e ro mwane, kire hiiwalaimoli oto aana. Na iidumilana mola mo mwane nge kire hiiwalaimoli aana a Jisas e lae hunie ola mala lime sinolai mwane.

⁵Oto e dangi hoꞌowa, na ahutana mo mwane aana pulitaa lei-lei mo Jiu nge kire iiꞌo i Jerusalem mala mo naꞌohai mwane, na mo rato ni mwane, na mo haꞌa-uusuli aana mo Haꞌatolanga kire mani ruru oto. ⁶Kire loko peꞌie a Naꞌohana Mo Naꞌohai Pris, a Anas, na peꞌie ngaeta mo iini loꞌu aana uluhe ingeie mala a Kaiapas na a Jon na a Aleksanda. ⁷Oto kire toolea e ro mwane kire si haꞌa-uuresirerue i matolada na kire ko dolosi aadarue uuri, “?A tei ni e unue more ke asuie mei olana, wa aana nanamanga uri taa ni more asuie ngeena?”

⁸A Pita mone e honu oto aana Liꞌoa Maaꞌi, e aalamire ko teꞌuri, “Mo aalaha ineu, iꞌomu mo iini nge omu ko naꞌona mo Jiu na iꞌomu mo rato ni mwane. ⁹Omu ko dodolosi aamereꞌi i sulie mere aamasie mwane aeꞌaena e rarasi na omu ko sare saie mere haꞌa-uurie a mwane ngeena uri taa. ¹⁰Oto no ko sare haꞌarongoꞌomu na oto ahutana mwala ni Israel, uri mwane ienini nge e uure oto i naꞌomiu, haꞌa-uurilana e lae mola aana satana a Jisas ni Nasaret na aana nanamanga ingeie. Na ingeie oto omu horoꞌie i lengine poꞌu-poꞌu, taꞌe a God e taꞌea loꞌu hunie ke mauri eelihoꞌi. ¹¹Na a Jisas oto iini nge mo Uusu-uusu Maaꞌi e ere i sulie aana e teꞌuri, Hau nge iꞌomu kira tou-tohu nume omu leledie kaꞌu, e neꞌie oto poo-pootana nume eena.Sam 118:22¹²Aana a Jisas mola e sai haꞌa-uurikie mwaanie mo oorahaꞌaa ikie, aena aana a God e kaꞌa niie ike loꞌu satana nga iini aaopa huni haꞌa-uurikie.”

¹³Oto mo mwane aana pulitaa ni lei-lei ngeena kire ko si tohungei pangataꞌi aana kire leesie a Pita na Jon kirerue kaꞌa maꞌu loꞌu, maꞌalana uri kirerue e ro mei iinoni reu mola na kirerue kaꞌa sukulu diana ike. Na i leune nge kire si lio saie uri ikirerue ni kire lae-lae tarau peꞌie a Jisas holaꞌinaꞌo. ¹⁴Na aana kire leesie mwane nge haꞌa-uurilana e lae e uure peꞌie a Pita na Jon, oto e aasa hunie kire kei unue loꞌu nga mei ola. ¹⁵Oto kire si unue e oolu mwaena kire ke iisitaa i sinaha mwaanire hunie kire ke ere-ere loꞌu maraada i sulie leune. ¹⁶Oto kire ko teꞌuri, “!Mwae! ?Nga taa ni kolu kei esuie aana e ro mwane ngeena? Aana ahutana mwala i Jerusalem kire saie oto uri e ro mwane ngeena kire asuie mei huꞌi-huꞌite oto paine, na e tohungei aasa hunie kolu kei unue uri e kaꞌa rau ike. ¹⁷Taꞌe mwaanie nga mo iini hunge kire rongoa loꞌu haꞌa-uusulinge ngeena, nge kolu ke tohungei uure honosirerue na kolu ke haꞌapasulirerue oto mwaanie kire haꞌa-uusulie loꞌu nga mwala aana satana Jisas.” ¹⁸Oto kire si unue kirerue ke lae loꞌu mei, na kire ko tohungei uure honosirerue oto mwaanie kire unue loꞌu nga mei wala wa kire ke haꞌa-uusulie loꞌu nga iini aana satana Jisas.

¹⁹Taꞌe a Pita na Jon ko aalamire mola uuri, “Omu ke loꞌo-loꞌongaꞌi diana. ?Uri e diana mola i maana God huni heitohea walana na mere ke dau mola i sulie neꞌisaenga iꞌomu? !Haꞌike oto ooꞌoo! ²⁰Aana ienini mere saꞌa rohu ike aani erenga i sulie nga taa mere leesie na mere rongoa oto maraamereꞌi.”

²¹Mo mwane paine aana pulitaa ni lei-lei kire ko haꞌamauꞌorarue loꞌu liutaa, taꞌe lae-lae kire ko si heꞌi toliꞌaasirerue loꞌu hunie kirerue ke lae. Aana e aasa hunie kire kei leirerue aana kire lio saie uri mwala ko lae peꞌi lahea God oto haahie mei ola nge e raune. ²²Na mwane nge mei tolimaa e rau aana ngeena e liue oto e hai aawalai helisi.

Kira Hiiwalaimoli Kire Aarengaꞌi Mwaanie Kire Maꞌu

²³Oto maholo kire toliꞌaasie a Pita na Jon hunie kire ke iiꞌo luhetaꞌi, kirerue si lae i saana pulitaa kira hiiwalaimoli na kire ko haꞌarongora oto aana mo ola nge mo naꞌohai pris na mo rato ni mwane kire unu-unuꞌi hunirerue. ²⁴Oto maholo ahutada kire rongo urine, kire ko si meni aarea a God uuri, “Hahuꞌana Aalaha, iꞌoe oto o haꞌaholaa salo na aano huu na aasi na taꞌena nga ola i laloni. ²⁵Iꞌoe nge o da Liꞌoa Maaꞌi hunie a weuwameelu a Deved koni-konihe iꞌoe hunie ke unue walamu aana e teꞌuri, ?E ue ni mo Aapoloa Aaopa ko tohungei saewasu? ?E ue ni mwala ngeena ko oalaꞌinie mo ola tataꞌala?²⁶Mo inemauri aana walumalau ienini kire ko deu aakau huni heiseuni. Na mo naꞌohai mwane aana walumalau kire ruru huni seunie a Iawe na a Haꞌa-uuri nge e lio-hilisie.Sam 2:1-2²⁷Na e toꞌohuu oto, aana a Herod Antipas peꞌie mo Israel, na a Pontias Paelat peꞌie mo Aapoloa Aaopa kire mani esu loko-loko huni horoꞌie a Jisas, koni-konihe maaꞌi iꞌoe nge o lio hilisie oto waite hunie ke neꞌie a Kraes. ²⁸Kire loko urine nge kire hahuꞌei deu oto mola i sulie neꞌisaenga iꞌoe. Aana nanamanga iꞌoe nge o unue oto wau i naꞌo uri walu ola ienini kei reu. ²⁹Na oto ie, Aalaha, o ke lio-lio diana aana mo naꞌohai mwane nge kire ko haꞌamauꞌoꞌemeelu ienini. O ke peꞌiꞌemeelu, mo koni-konihe iꞌoe mwaanie melu meꞌu ni houleꞌinie walamu. ³⁰Na o ke haataꞌinie nanamanga iꞌoe huni haꞌa-uurie mo iini ko mweri, na huni esuie mo huꞌi-huꞌite, na mo tolimaa aana satana Jisas koni-konihe maaꞌi iꞌoe.”

³¹Maholo kire aarengaꞌi mango, nge nume kire loko i laona ko si eenu-eenuleꞌi heiliu, na kire si honu oto aana Liꞌoa Maaꞌi. Oto purihaꞌana kire ko si tohungei aꞌailaꞌa loꞌu liutaa ni houleꞌinie walana God.

Kira Hiiwalaimoli Kire Peꞌire Hailiu

³²Oto ahutana mo iini kire hiiwalaimoli kire si meni neꞌisae tararuru i sulie walu ola. Nga iini e kaꞌa loꞌongaꞌinie ike uri mo ola e toꞌo aani uri mo ola oto ingeie maraana, taꞌe mo ola nge nga iini e toꞌo aani mo ola ahutada mango. ³³Na mo hurulaꞌaa ko si houleꞌinie Aalaha ikie peꞌie nanamanga uri e mauri eelihoꞌi toꞌohuu mwaanie maenga. Na a God e si haꞌadianaꞌaa ahutana soihaadaꞌinge. ³⁴Oto nga iini aana pulitaa ikire ngeena e kaꞌa tola talea ike loꞌu nga mei ola, aena aana mo iini nge kire toꞌo aana mo mei aano wa nga mo nume kire haꞌaholingeꞌiniꞌi. Oto mei toꞌoha nge kire tarie ngeena kire si niiꞌi ³⁵hunie mo hurulaꞌaa. Oto mo hurulaꞌaa kire toolea mei toꞌoha ngeena, kire si haꞌa-adoa kira maitale i laona soihaadaꞌinge aana.

³⁶Ngaeta mwane e nii urine oto a Josep, mwane aana komu a Livae nge e uure mai mwaanie mala-malau i Saepras. Mo hurulaꞌaa ko haa-haaraꞌinie aana a Banabas, loꞌongaꞌinge aana uri “Kale ni Haꞌasaedodo.” ³⁷Ingeie e haꞌaholingeꞌinie ngaeta mei aano ingeie, oto e toolea mei toꞌoha aana, e si lai mai niie hunie mo hurulaꞌaa.

A Ananaeas Na Sapaera Kirerue Eeroa Liꞌoa Maaꞌi

¹Oto lae-lae ngaeta mwane satana a Ananaeas na huꞌe ingeie satana a Sapaera, kirerue ko haꞌaholingeꞌinie noꞌone ngaeta mei aano ikirerue. ²Taꞌe kirerue mani neꞌisae tararuru huni hele oorea ngaeta aapa aana mei toꞌoha ngeena. Oto a Ananaeas maraana e lae mai saana mo hurulaꞌaa, na ko unue uri ko nii taꞌingelu oto aana mei toꞌoha hunire. ³Oto a Pita ko teꞌuri hunie a Ananaeas, “?Ananaeas, e ue ni o toliꞌaasie a Pwelu Eero-eero ke naꞌomu huni eeroa Liꞌoa Maaꞌi? Aana iꞌoe, o hele oorea ngaeta aapa aana mei toꞌoha nge o terie aana mei aano o haꞌaholingeꞌinie. ⁴Maholo o kaꞌa haꞌaholingeꞌinie ue mei aano ngeena, mei aano iꞌoe mola ni ngeena, na maholo o haꞌaholingeꞌinie oto, ahutana mei toꞌoha mei ola oto iꞌoe. ?Oto e ue ni o si loꞌongaꞌi huni eero loꞌu urine? Aana o kaꞌa eeroa ike mola mo iinoni, taꞌe o eeroa oto a God ni ngeena.” ⁵A Ananaeas e rongo mola urine, e ladamaꞌi hai aano na ko mae oto. Oto ahutana mwala kire rongoa leune kire ko si tohungei meꞌu oto liutaa. ⁶Oto mo saanau kire lae mai uloa sapena, kire toolea i sinaha, kire si lai heitolingeꞌinie.

⁷Na purine e oolu maholoi sato e mango, a Sapaera e lae loꞌu mei i nume, taꞌe e kaꞌa saie ike nga taa e rau aana poro ingeie. ⁸Oto a Pita ko dolosi aana ko teꞌuri, “?O ke unue kaꞌu, uri ahutana mei toꞌoha more tarie aana mei mwakano more haꞌaholingeꞌinie ni oto ie?”

A huꞌena e aalamie a Pita oto ko teꞌuri, “Iau, ahuteni oto ngeena.”

⁹Oto a Pita ko teꞌuri loꞌu hunie, “?Oto e ue ni more neꞌisae tararuru huni haꞌangai-ngeie Liꞌoa Maaꞌi a God? !O ke rongo! Mo saanau nge kire lai heitolingeꞌinie poro iꞌoe, ikire oto taꞌau i aena maa, na kire kei aangaꞌiniꞌo oto noꞌone taꞌau urine.”

¹⁰Na oto mola aana kele maholoi satona a huꞌena e ladamaꞌi hai aano na ko mae loꞌu mola i naꞌona Pita. Mo saanau kire sili mei nume, na kire ko leesie a huꞌena e mae oto noꞌone, oto kire aangaꞌinie, kire ko si lai heitolingeꞌinie loꞌu i sulie poro ingeie. ¹¹Ahutana mo iini aana soihaadaꞌinge kire ko si tohungei meꞌu oto liutaa, na ahutana mo iini kire rongoa mei olana kire ko meꞌu oto noꞌone.

Mo Hurulaꞌaa Kire Asuie Mo Tolimaa Oto Hunge

¹²Na kira hiiwalaimoli kire ko loko tararuru tarau i laona Nume Maaꞌi Peine aana lolata kire haaraꞌinie “Leu Haa-haanaku a Solomon.” Mo hurulaꞌaa kire ko esuie mo huꞌi-huꞌite na mo tolimaa hunge i matolana mwala, ¹³na ahutana mwala kire ko meꞌu ni uure peꞌire, taꞌe kire ko lae-lahera mola. ¹⁴Na mo iini hunge aana mo mwane na mo keni kire lae peꞌi hiiwalaimoli aana Aalaha. ¹⁵Oto aena aana mo huꞌi-huꞌite hunge nge mo hurulaꞌaa ko esuiꞌi, nge mwala kire lae peꞌi toolea mai mo mwei-mweriaꞌa oto i sinaha, na kire ko lai haꞌa-enosire i lengine mo tahe na mo niꞌe i sulie tala. Aana neꞌisaenga ikire uri maholo a Pita kei liu aana leune, maꞌalana nunune ko liu mola haahie mo iini ko mweri ngeena na kire sai awaa loꞌu. ¹⁶Na mwala hunge aana mo kele huilume kali-kelie i Jerusalem kire ko lae noꞌone mai, aana kire ko too-toolea mai mo iini ko mweri na mo iini mo liꞌoa aaela e iiꞌo aada. Oto ahutada mango haꞌa-uurilada e si meni lae.

Ahutana Mo Hurulaꞌaa Kire Lae I Laona Leinge

¹⁷Oto Naꞌohana Mo Naꞌohai Pris na pulitaa ingeie mo Sadiusi kire ko tohungei heotaꞌinie mo hurulaꞌaa aena aana mwala kire ko lulu i sulire oto. Oto mo Sadiusi kire neꞌisae mouteꞌi oto huni uure honosie mo hurulaꞌaa. ¹⁸Oto kire lai tapolire, na kire si lai neꞌire i laona nume ni hoꞌo. ¹⁹Taꞌe aana hai rodona, ensel a God e tahanie maa aana nume ni hoꞌo, e si naꞌoda i sinaha, oto ko si teꞌuri hunire, ²⁰“Omu ke lae wau i Nume Maaꞌi Peine, oto omu ko haꞌarongoa mwala aana walu ola i sulie maurihe ienini.” ²¹Kire tola i sulie nga taa ensel e unue, oto e dangi hoꞌowa kire lae taꞌau i Nume Maaꞌi Peine na kire ko aehota huni haꞌa-uusulie oto mwala.

Oto Naꞌohana Mo Naꞌohai Pris na mo mwane ko esu peꞌie, kire lokoa mo rato ni mwane aana pulitaa lei-lei huni loko. Oto maholo ahutada kire mani hule, kire si uusungeꞌinie ngaeta mo mwane wau i nume ni hoꞌo huni toolea mai mo hurulaꞌaa i saana pulitaa lei-lei. ²²Taꞌe maholo mo ramo kire lai hule wau i nume ni hoꞌo, kire kaꞌa leesie ike loꞌu mo hurulaꞌaa. Oto kire aalihoꞌi, kire ko si teꞌuri hunie pulitaa ni lei-lei, ²³“Melu leesie mo maa aana nume ni hoꞌo kire hono maꞌutaꞌa taane aani, na mo mwane kakakali kire ko kakalie taane mo maa. Taꞌe maholo melu tahanie mo maa, melu kaꞌa leesie loꞌu nga iini i laona nume ni hoꞌo.”

²⁴Oto maholo naꞌohana pulitaa kakakali aana Nume Maaꞌi Peine na mo naꞌohai pris kire rongo urine kire ko si meni tohungei tolahiꞌe aana kire kaꞌa saie nga taa e rau aana mo hurulaꞌaa. ²⁵Taꞌe ngaeta mwane e lae mai aana kele maholona oto ko teꞌuri hunire, “!Sei! Mo mwane nge omu neꞌire i laona nume ni hoꞌo, ikire mola taꞌau kire uure, kire ko haꞌa-uusulie mwala taꞌau i laona Nume Maaꞌi Peine oto molana.”

²⁶Oto naꞌohana pulitaa kakakali na mo ramo ingeie, kire si lai tola aalihoꞌi aana mo hurulaꞌaa. Taꞌe kire kaꞌa dau ramo-ramoꞌa ike loꞌu huni tapolire, aana kire ko meꞌuteꞌinie mwala mwaanie kire uuꞌi maesire aani heu. ²⁷Mo mwane kakakali kire toolea mai mo hurulaꞌaa, kire si haꞌa-uuresire i naꞌona pulitaa ni lei-lei. Oto Naꞌohana Mo Naꞌohai Pris e si ere aada uuri, ²⁸“Melu tohungei ere hiitoꞌo oto huniꞌomu mwaanie omu haꞌa-uusulie loꞌu nga iini i sulie a mwane ngeena, taꞌe omu ko da haꞌa-uusulinge iꞌomu ko lae ahusie oto taꞌena nga leu i Jerusalem. Na omu ko haꞌaroroꞌaiꞌemeelu aana omu ko unue uri iꞌemeelu nge melu horo maesie a mwane ngeena.”

²⁹Oto a Pita e ere oalana mo hurulaꞌaa e teꞌuri, “A God ni melu ko deu i sulie walana, mo iinoni haꞌike. ³⁰Na iꞌomu nge omu horoꞌie a Jisas aana omu uie i lengine poꞌu-poꞌu, taꞌe God nge mo weuwaka i naꞌo kire palo-paloa nge e taꞌea loꞌu mwaanie maenga. ³¹A God e taꞌea na e haꞌa-iiꞌosie aana naꞌohai iiꞌo-iiꞌoha i pwalo-pwalona hunie ke aalaha haahikie, na hunie ke haꞌa-uurikie, na hunie mwala ni Israel ke oonisae mwaanie mo oorahaꞌaanga ikire hunie a God ke saeꞌaasiꞌi mwaanire. ³²Na melu leesie walu ola nge a God e asuiꞌi ienini nge melu ko unu tahangaꞌiniꞌi huniꞌomu. Na e kaꞌa ike mola iꞌemeelu nge melu ko ere urine, taꞌe a Liꞌoa Maaꞌi noꞌone, iini nge a God e niie hunie ahutana mo iini ko deu i sulie walana.”

³³Oto maholo mwala aana pulitaa ni lei-lei kire rongoa mo wala a Pita e unuꞌi ngeena, kire ko si tohungei saewasu hule aana kire ko sare horo maesie oto mo hurulaꞌaa. ³⁴Taꞌe ngaeta mwane aana pulitaa ni lei-lei satana a Kamaliel e uure i lengi huni ere. A mwane ngeena ingeie aana pulitaa mo Parise na ingeie ngaeta haꞌa-uusuli noꞌone aana mo Haꞌatolanga, na hule aana mwala kire tohungei haꞌamaꞌu aana. E uure i lengi, oto e unue hunie mo mwane kakakali uri kire ke toolea mo hurulaꞌaa i sinaha mola hunie nga kele maholo. ³⁵Oto purihaꞌana ko si teꞌuri hunie pulitaa ni lei-lei, “Mo mwane ni Israel, omu ke loꞌongaꞌi diana kaꞌu i sulie nga taa nge omu ko sare asuie aana mo mwane ngeena. ³⁶Omu saie oto aana mo helisi e mango, a Tiudas e unue uri ingeie ngaeta naꞌohai mwane, oto lae-lae hai tangalai mwane ko lae loꞌu mei peꞌie. Taꞌe mae ni Rom kire horoꞌie, oto mo mwane ingeie kire tatanga hailiu mola na hari-huninge ingeie e kaꞌa oa ike. ³⁷Oto lae-lae, aana maholo ni uusu-satanga, a Jiudas mwane ni Kalili e uure, na mwala hunge kire lulu noꞌone i sulie. Taꞌe kire horoꞌie noꞌone. Oto mo mwane kire lulu i sulie ngeena kire tatanga hailiu loꞌu mola. ³⁸Oto aena mei olana, nge no ko unue huniꞌomu uri omu ke suꞌuri esuie loꞌu nga mei ola aana mo mwane ienini, taꞌe omu ke toliꞌaasire mola. Mala uri mo ola nge kire ko esuiꞌi ngeena nga mo ola ni iinoni mola, e saꞌa tewa na kire kei mango mola. ³⁹Taꞌe mala uri mo ola ngeena e uure mwaanie a God, nge e aasa hunie omu kei uure honosire. Oto omu ke si saie mola uri omu ko sare haliwala peꞌie a God.”

⁴⁰Oto pulitaa ni lei-lei kire rongo hunie uri kire saꞌa horo maesire ike aana maholona. Taꞌe aana kire ko sae-saewasulie ue mo hurulaꞌaa, kire si unue mo hurulaꞌaa ke aalihoꞌi loꞌu mei. Oto kire rapusire na kire ere hiitoꞌo loꞌu hunire uri kire ke suꞌuri unue loꞌu nga mei wala i sulie a Jisas. Oto purihaꞌana kire si toliꞌaasire.

⁴¹Mo hurulaꞌaa kire lae mwaanie pulitaa ni lei-lei, kire ko tohungei ilenimwaꞌe oto liutaa, aena aana a Jisas e haataꞌinie uri kire ado taane huni sapesalu i tehulaꞌana satana. ⁴²Na kire ko haꞌa-uusulie mwala oto tarau i laona Nume Maaꞌi Peine na i laona mo nume ikire. Na kire ko lae peꞌi houleꞌinie Tataroha Diana i sulie a Jisas uri ingeie a Kraes, a Haꞌa-uuri nge a God e haiholotaꞌinie hunie ke uusungeꞌinie mai welumalau.

Kire Lio Hilisie E Hiu Mwane Huni Peꞌi I Laona Soihaadaꞌinge

¹Aana maholona soihaadaꞌinge ko peine lau-leu oto mola, oto kira hiiwalaimoli nge kire ko ere-ere mola aana erenga ni Krik, kire ko aehota upwesie mo iini nge kire sai ere aana tohungana erenga mo Jiu. 6:1 Mo iini nge kire hute i Israel kire sai ere aana erenga ni Hibru, nge tohungana erenga mo Jiu oto ngeena. Na aena urine hungelada kire lio toli mola aana mo Jiu nge kire hute aana mo henue hai aaopaꞌi. Oto kire ko teꞌuri, “Suli dinge maholo omu ko haꞌa-adoa kira maitale aana mo niinge kolu meni niiꞌi, omu kaꞌa tohungei peꞌi-peꞌi diana aana ike mo nao iꞌemeelu mala mo iini iꞌomu.”

²Oto aawalai hurulaꞌaa mwana rue kire lokoa ahutana mwala aana soihaadaꞌinge, kire ko si teꞌuri hunire, “E kaꞌa diana ike hunie melu ke toliꞌaasie houleꞌinilana walana God na melu ke lio mola i sulie toꞌoha na ngaulaa. ³Oto mo mwane, kei lae oto i diana liutaa hunie omu ke lio hilisie nga hiu mwane aamiu nge omu saie uri kire saenanau liutaa na kire honu aana Liꞌoa Maaꞌi hunie melu ke niie mei esunge ngeena hunire. ⁴Taꞌe iꞌemeelu, melu kei iiꞌo mola peꞌie aarengaꞌinge na peꞌi houleꞌinilana walana God.”

⁵Oto ahutana mwala kire rongoa mei wala ngeena kire ko si ilenimwaꞌe haahie. Oto kire si lio hilisie a Stivin, na a Pilip, na a Prokoras, na a Nikeno, na a Timon, na a Pamenas, na a Nikolas.6:5 Mo satai ola ngeena, mo satai ola ni Krik haliꞌite, na e haataꞌinie uri soihaadaꞌinge e mwaꞌe-mwaꞌe toꞌohuu huni haꞌa-oodohie mei haꞌa-erenga ngeena. Hiiwalaimolinge a Stivin ngeena e tohungei susu, na e honu aana Liꞌoa Maaꞌi. Na a Nikolas ngeena e hute aana mo Aapoloa Aaopa aana huilume i Antiok, taꞌe e talamaꞌinie tolahana mo Jiu na e neꞌie oto ngaeta iini aada. ⁶Oto kire haꞌa-uuresie e hiu mwane ngeena i naꞌona mo hurulaꞌaa, na kire si hele i pweude peꞌi aarengaꞌinge haahire.

⁷Oto walana God mone ko lae ahusie oto mo henue hunge, na mo pwaarongoisuli i Jerusalem kire ko hunge loꞌu liutaa, na hungelana mo pris ko lulu i sulie oto a Jisas noꞌone.

Mo Naꞌohai Mwane Ni Jiu Kire Tapolie A Stivin

⁸A God mone ko haꞌadianaꞌaa a Stivin na ko nii-niie nanamanga hunie, oto ko esuie mo huꞌi-huꞌite na mo ola ni pangataꞌinge i matolana mwala. ⁹Taꞌe ngaeta mo mwane ni Jiu kire ko leledie mola a Stivin. Mo mwane ngeena kire uure mwaanie mo huilume haꞌatau i Saerin na i Aleksandria na e ro poꞌo ni henue i Silisia na i Esia. Na kire mani sai loko aana nume ni palo-palo mo Jiu nge kire haaraꞌinie aana Nume Ni Palo-palo Mwala Kire Iiꞌo Luhetaꞌi Loꞌu. Oto mo mwane ngeena kire ko aehota haꞌa-ere oto peꞌie a Stivin, ¹⁰taꞌe Liꞌoa Maaꞌi ko peꞌie a Stivin hunie erenga ingeie ke aꞌailaꞌa liutaa aana mo mwane ngeena.

¹¹Oto lae-lae kire si lai waaie ngaeta mo mwane hunie kire ke eerotaꞌinie a Stivin uuri, “Melu rongoa a mwane ie e ere mwakataꞌinie a Mosis na a God.” ¹²Oto aana kire ko ere urine, kire ko da ahutana mwala, na mo rato ni mwane aana mo Jiu, na mo haꞌa-uusuli aana mo Haꞌatolanga a Mosis, kire ko meni tohungei saewasulie a Stivin. Oto kire tapolie na kire ookea wau oto i naꞌona pulitaa ni lei-lei. ¹³Oto mo mwane ngeena kire uure i lengi huni eero, na kire ko teꞌuri, “A mwane ngeena, ko ere-ere aaelasie Nume Maaꞌi Peine ikolu na ko ere-ere aaelasie mo Haꞌatolanga a Mosis oto tarau. ¹⁴Na melu rongoa e unue uri a Jisas, mei ola ni Nasaret ngeena, kei ohoie Nume Maaꞌi Peine ikolu, na kei oolisie mo tolahai ola nge a Mosis e niiꞌi mei hunikie.” ¹⁵Oto aana maholona ahutana mwala nge kire loko ngeena, kire ko si lio hahuroto oto aana a Stivin aana kire ko si leesie maana e lio oto mala ensel.

A Stivin E Laeliwala Nana Mwala

¹Oto a Naꞌohana Mo Naꞌohai Pris ko dolosi aana a Stivin ko teꞌuri, “?Uri mo wala ienini e toꞌohuu wa haꞌike?”

²Oto a Stivin ko teꞌuri, “Maeni aamaku na maeni eesiku, omu ke pwaarongo kaꞌu. Maholo a weuwaka a Ebraham e kaꞌa lae ike ue hunie huilume i Haran, God ikie, iini e manikuluꞌe, e holaꞌi haataꞌi oto aana maholo e oꞌoꞌo aana poꞌo ni henue i Mesopotemia. ³Na e teꞌuri, O ke hoꞌalaꞌi mwaanie mwala iꞌoe na poꞌo ni henue iꞌoe na o kei lae hunie poꞌo ni henue nge ne kei haataꞌinie huniꞌo.Jenesis 12:1⁴Oto e hoꞌalaꞌi mwaanie mo Kaldia aana hanue ingeie ngeena, e si lai iiꞌo i Haran. Na purine aamana e mae, a God e si adaa loꞌu mei hunie poꞌo ni henue i Kenan nge omu iiꞌo aana siꞌiri ngeena. ⁵Aana maholona, maꞌalana nga kele mei aano na hule aana a God e kaꞌa niie ike ue nana a Ebraham. Taꞌe a God e haiholotaꞌinie uri kei haro toꞌo aana taane poꞌo ni henue ngeena aana nga dinge. Na maꞌalana a Ebraham e kaꞌa toꞌo aana ue nga mwela aana maholona, taꞌe a God e haiholotaꞌinie uri mwala kei hute aana komu ingeie, ikire nge kire kei toꞌo aana poꞌo ni henue ngeena. ⁶Na a God ko teꞌuri hunie, Mwala kei hute aana komu iꞌoe, kire kei lai iiꞌo aana poꞌo ni henue mwala aaopa. Na mwala aana poꞌo ni henue ngeena kire kei deu rarahire huni esu mwaakule nada hunie ola mala hai tangalai helisi.⁷Taꞌe ne kei haꞌaloie poꞌo ni henue nge kire ko teꞌurine aana komu iꞌoe. Oto purihaꞌana nge komu iꞌoe kire ke si lae mai palo-paloau aana leu ienini.Jenesis 15:13-14⁸Oto a God e si unue hunie a Ebraham uri ke asuie torihesiꞌonga aana mo kalena mala nga tolimaa huni haataꞌinie uri a God e asuie haiholotaꞌinge hunire. Aena urinena nge a Ebraham e asuie torihesiꞌonga aana a Aesak maholo wiki e ahu i purine e hute.7:8 Maholo mo Jiu ko iidumie mo hei dinge, iidunge ikire e aaopa mwaanie iidu-iidunge ikie. Aana kire ko aehota iidu aana dinge mei ola e rau, taꞌe ikie, kie ko aehota iidu aana dinge i puri. Oto walune nga hai dinge aana iidu-iidunge ikire, e hule mola aana e hiu hei dinge aana iidu-iidunge ikie. Na a Aesak e asuie torihesiꞌonga loꞌu aana a Jekob, na a Jekob e asuie loꞌu torihesiꞌonga aana aawalai mwela mwana rue ingeie, na ikire oto aehotalana aawalai komu mwana rue ikie mo Jiu.

⁹“Taꞌe mo kalena a Jekob ngeena kire ko heotaꞌinie aaside a Josep, oto kire haꞌaholingeꞌinie mola hunie ngaeta mwala, na kire toolea oto hunie aalahanga i Ijip. Taꞌe a God e iiꞌo susuleꞌi mola peꞌie. ¹⁰A God e peꞌie a Josep aana ahutana mo aasanga e hite aana, na e niie saenanaunge hunie, hunie inemauri ni Ijip ke saetoꞌo aana. Oto a inemauri e si neꞌie a Josep ke naꞌohai mwane huni lio i sulie ahutana poꞌo ni henue a inemauri, na hule aana nume a inemauri noꞌone.

¹¹“Na lae-lae hiolonga paine e hite aana mo poꞌo ni henue i Ijip na loꞌu i Kenan noꞌone. Na leune ko esuie aasanga hunie ahutana mwala, hule aana mo weuwaka noꞌone na kire kaꞌa toꞌo ngaulaa ada. ¹²Maholo a Jekob e rongoa uri mo Ijip kire toꞌo ngaulaa oto, e si uusungeꞌinie mo kalena, mo weuwaka, aana eetana nga laenga ikire. ¹³Aana ruana nga laenga ikire nge a Josep e si unu haadaꞌi aana uri ingeie oto aaside toꞌohuu. Na aana maholona, inemauri ni Ijip ko si saie noꞌone uri ikire mo eesine a Josep. ¹⁴Oto a Josep e si niie mei wala hunie aamana, a Jekob, uri ke lae mai Ijip peꞌie ahutana mwala aana uluhe ni iinoni ingeie. Na ahutada e hule aana hiu aawalai iinoni mwana lime. ¹⁵Oto a Jekob e lae, ko si lai iiꞌo i Ijip, na i leune a Jekob na mo weuwaka kire mani mae. ¹⁶Kire haro lai heitolingeꞌinire i Sekem aana poꞌo ni henue i Kenan aana mei aano nge a Ebraham e holie aana mei toꞌoha mwaanie komu a Hemo hunie mo kilipweꞌu ingeie.

¹⁷“Oto lae-lae aana ko karaꞌinie oto maholo a God kei deu i sulie haiholotaꞌinge e unue hunie a Ebraham, nge mwala ikie ko tohungei hunge oto liutaa i Ijip. ¹⁸Na aana maholona ngaeta inemauri aaopa nge e kaꞌa saie ike a Josep ko aalaha haahie i Ijip. ¹⁹E tohungei pweloa mo weuwaka aana e tohungei haꞌamotaahire, na hule aana e dau rarahire oto hiitoꞌo uri hunie kire ke neꞌi aasie mo kele wee-wee ikire i sinaha hunie kire ke mae. ²⁰Na aana maholona a Mosis e si hute, na e tohungei lio diana i maana a God. Na aamana na nikana kirerue ko lio i sulie mola i nume oto hunie e oolu waro-waro. ²¹Oto i sulie haꞌatolanga mone, kire neꞌi aasie mola wau i sinaha, oto toro ni Ijip ko si konie na e lio i sulie oto mala kalena. ²²Na kire ko haꞌa-uusulie oto aana saenanaunge ikire mwala ni Ijip na e neꞌie mwane nanama aana erenga na aana asunge noꞌone.

²³“Maholo a Mosis e hule aana hai aawalai helisi, ko si loꞌongaꞌi ni lai kelie mwala ingeie mo Israel. ²⁴Na aana maholona ko leesie ngaeta mwane ni Ijip ko tohungei horo aaelasie oto nga mwane ni Israel. Oto ko si peꞌie mwane ingeie ni Israel ngeena na ko horo maesie oto mwane ni Ijip. ²⁵A Mosis ko loꞌongaꞌi uri mwala ingeie ni Israel kire kei lio saie uri a God e uusungeꞌinie huni luhesire oto mwaanie iiꞌonga ni hoꞌo, taꞌe kire kaꞌa lio saie ike. ²⁶Oto aana dinge i puri, a Mosis ko leesie loꞌu e ro mwane ni Israel ko heiseuni. Oto ko sare oopararue, oto ko teꞌuri, ‘!Mwae! ?Iꞌomoreꞌi e ro mwane ni Israel mola ni ngeena, oto more ko heiseuni huni taa?’

²⁷“Taꞌe iini nge ko sare saunie ngaeta iini, e uusuleꞌinie wau a Mosis, oto ko teꞌuri, ?A tei ni e lio hilisiꞌo hunie o ke aalaha haahiꞌemi na o ke leiꞌemi?²⁸?Oto uri o ko sare horo maesieu loꞌu mala o horo maesie mwane ni Ijip nonola?Eksodas 2:14²⁹Maholo a Mosis e rongo urine, oto e tauleꞌi ko tehi oto mwaanie i Ijip, na ko lai iiꞌo oto aana aalahanga i Midia. Oto lae-lae e tola huꞌe na ko toꞌo aana e ro mwela.

³⁰“Oto purine e hai aawalai helisi e mango, ensel ko si haataꞌi aana a Mosis aana nga leu i laona hanuesala karaꞌinie toloi henue i Saenae. Ensel ngeena e haataꞌi mola i laona eeso-eesohai dunge nge e iiꞌo aana kele ai mwei-mwei taꞌe e kaꞌa waruhie ike. ³¹Maholo a Mosis e leesie, oto ko tohungei pangataꞌi na ko lae oto wau karaꞌinie hunie ke lio diana aana. Na ko rongoa a Aalaha ko teꞌuri, ³²Ineu oto God mo weuwemiu, God a weuwe Ebraham na God a weuwe Aesak na God a weuwe Jekob nge kire ko palo-paloa.Eksodas 3:6 A Mosis ko tohungei eriri na ko meꞌu ni lio loꞌu weu hunie dunge. ³³Oto a Aalaha ko teꞌuri hunie a Mosis, O ke taꞌaasie mo hoꞌohaahiꞌae iꞌoe, sulie leu o uure aana ngeena leu maaꞌi ni ngeena.³⁴Oto o ke rongo kaꞌu. Nou leesie oto mwala ineu wau i Ijip ko tohungei sapesalu hiitoꞌo. Na nou lae oto mai aano huni luhesire mwaanie iiꞌonga ni hoꞌo, aana nou rongoa ngaranga ikire haahie sapesalunge ngeena. Oto no ko uusungeꞌi eelihoꞌi eemu, na o ke lae oto molana hunie i Ijip.Eksodas 3:5-10

³⁵“Mwala ni Israel kire tohungei leledie a Mosis, hule aana kire teꞌuri hunie, ?A tei ni e lio hilisiꞌo hunie o ke aalaha haahiꞌemi na o ke leiꞌemi?Eksodas 2:14 Taꞌe ingeie oto nge a God e uusungeꞌinie hunie ke aalaha nada na hunie ke haꞌa-uurire, na a Mosis e si saie mola urine e toꞌohuu aana maholo ensel e haataꞌi aana i laona melahai dunge nge e kaꞌa waruhie ike kele ai mwei-mwei ngeena. ³⁶Oto a Mosis e asuie mo huꞌi-huꞌite na mo ola ni pangataꞌinge huni naꞌona mwala huni lae mwaanie i Ijip, na holosie Aasi Nonoroꞌa, na i laona hanuesala hunie hai aawalai helisi. ³⁷Na a Mosis maraana nge e teꞌuri hunie mwala ni Israel, A God kei lio hilisie nga iini eemiu hunie kei neꞌi propet mala ineu.Diutronomi 18:15³⁸Ingeie oto e oꞌoꞌo peꞌie mwala a God i laona hanuesala. Na ingeie oto e haꞌa-haꞌarongoa mo weuwaka, aana walu ola nge ensel e unuꞌi hunie i lengine toloi henue i Saenae. Na e rongoa mei wala ni meurihe a God, oto e niie mai hunikie.

³⁹“Taꞌe mo weuwaka kaꞌa sare rongo ike hunie a Mosis. Kire ko leledie mola, na saeda kire ke aalihoꞌi loꞌu mola hunie i Ijip. ⁴⁰Oto kire ko teꞌuri hunie a Eron, O ke asuie nga mo god hunie kire ke naꞌo-naꞌo naka. Aana kie kaꞌa saie oto nga taa e rau aana a ola, a Mosis, nge e toolekie mai mwaanie i Ijip.Eksodas 32:1⁴¹Oto kire asu haꞌamalaa oto kalei puluke, na kire ko esuie oto uunu-olanga hunie. Na kire ko esuie oto ngauhe ni ilenimwaꞌenga hunie nunui ola nge kire asuie mola aana kiꞌide. ⁴²Oto a God e si aatopuri aada, na e toliꞌaasire hunie kire ke palo-paloa sato, na waro-waro, na mo heeꞌu taꞌau i salo. Aana e unue oto i laona apai uusu-uusu mo propet aana Uusu-uusu Maaꞌi uuri, Iꞌomu mo Israel, i laona hai aawalai helisi nge omu iiꞌo i laona hanuesala omu horoꞌie taane mo ola mauri huni uunu ola aani. ?Taꞌe uri mo ola ngeena omu esuiꞌi taane huni haꞌapainaꞌaau?⁴³!Haꞌike oto ooꞌoo! Taꞌe omu haꞌa-haꞌapainaꞌaa mola mo pweai god Molok na a Repan. Omu eedumie mo nunui ola aani, na omu toolea mo nume susulu haahiꞌi, na omu palo-paloꞌi aana tolahai ola e tohungei aaela.7:43 Mo Jiu kire talamaꞌinie tolaha ni puꞌo oto i naꞌo aana kire haꞌapainaꞌaa mo god eero-eero ienini aani uunu-olanga aana mo kele wee-wee. Leesie Levitikas 18:21, 20:2, na 1 King 11:33.Aena mei olana, nge ne kei uusungeꞌiniꞌomu haꞌatau loꞌu liue i Babilon.Emos 5:25-27

⁴⁴“Maholo mo weuwaka kire oꞌoꞌo ue i laona hanuesala, kire aanga-aangaꞌi heiliu mola aana nume maaꞌi susulu a God. Na kire asuie nume maaꞌi susulu ngeena oto mala a God e unue hunie a Mosis, na e lae oto i sulie nunui ola nge a Mosis e leesie. ⁴⁵Oto lae-lae, a Josua na mo weuwaka kire toolea oto mai nume maaꞌi susulu maholo kire laue poꞌo ni henue ienini mwaanie mo Aapoloa Aaopa, nge a God e oohe aasire mwaanie leune. Na e oꞌoꞌo i leu hule aana pongine a Deved Inemauri. ⁴⁶A God ko tohungei ilenimwaꞌe haahie a Deved, oto a Deved e haꞌatohu aana a God hunie ke toliꞌaasie ke asuie nga nume maaꞌi nana God ikie mo Israel hunie ke iiꞌo aana. ⁴⁷Taꞌe maꞌalana e urine, a Deved e kaꞌa asuie ike nume maaꞌi, taꞌe a Solomon, kalena a Deved, nge e si esuie nume nana.

⁴⁸“Taꞌe Iini i Lengi oto Liutaa e kaꞌa sai iiꞌo ike i laona nume mo iinoni ko esuie. Ngaeta propet ko ere i sulie leune uuri, ⁴⁹A Aalaha e teꞌuri ‘I Lengi oto naunekume a inemauri nge nou iiꞌo aana ie, na walumalau oto leu huni neꞌie aeꞌaeku. ?Oto nga nume uri taa omu kei esuie nakue? ?Na omu kei esuie leu ni mamalo ineu i tei?⁵⁰Aana ineu oto nou esuie walu ola aana nimeku.’Aesaea 66:1-2

⁵¹“!Haꞌike eena! Iꞌomu siꞌirini, omu tohungei sada mola mala mo puꞌo na omu kaꞌa sare tola ike i sulie walana God. Suli maholo omu ko leledie mola Liꞌoa Maaꞌi mala mo weuwemiu oto i naꞌo. ⁵²?Maholo mo weuwemiu kire haꞌaloie mo propet oto wau i naꞌo, uri kire liue nga iini aada? !Haꞌike! Taꞌe kire haꞌaloie ahutada mango, hule aana kire horoꞌie mo iini nge kire ko laengaꞌinie laenga mai koni-konihe oodotaꞌi a God. Na hule aana ingeie maraana, iꞌomu oto omu pweloa na omu horo maesie. ⁵³!Omu tohungei lae takalo! A God e uusungeꞌinie mai mo ensel huni toolea mai mo Haꞌatolanga ingeie huniꞌomu, taꞌe omu kaꞌa sare tola i suliꞌi.”

Kire Horo Maesie A Stivin

⁵⁴Oto maholo mwala aana pulitaa ni lei-lei kire rongoa a Stivin ko ere urine, saeda ko si tohungei mela oto mala dunge aana kire ko saewasu. ⁵⁵Taꞌe a Stivin mone e honu aana Liꞌoa Maaꞌi, e lio taꞌau i Lengi na ko leesie manikuluhaꞌana God na ko leesie a Jisas e uure aana leu ni nanamanga i pwalo-pwalona God. ⁵⁶Oto a Stivin ko teꞌuri, “!Lio kaꞌu! Nou leesie i Lengi e taha, na a Kale Ni Iinoni e uure aana leu ni nanamanga i pwalo-pwalona God.”

⁵⁷Oto mwala aana pulitaa ni lei-lei kire ponosie aalingada, na kire ko tea oto paine. Oto kire si meni huru oto wau huni tapolie a Stivin, ⁵⁸na kire ko weꞌi ookea oto mwaanie huilume, na kire ko aehota huni uuꞌi maesie oto aani heu. Oto mo iini nge kire ko heliwala peꞌie a Stivin kire si haꞌa-oorea mo toꞌoni tetewa ikire i saana mwane satana a Sol hunie ke lio i suliꞌi.

⁵⁹Na maholo kire ko uuꞌi-uuꞌie ue a Stivin aani heu, a Stivin ko si soi peine hunie Aalaha, ko teꞌuri, “Jisas, Aalaha ineu, o ke tola konie mangoku.” ⁶⁰Oto e pouruuru hai aano ko si soi peine, ko teꞌuri, “Aalaha, o ke suꞌuri suꞌue loꞌu mei oorahaꞌaanga ienini hunire.” E ere urine mola, na ko mae oto.

^1-2Ngaeta mo iini nge kire ko aare-aarea God toꞌohuu, kire ko si lai heitolingeꞌinie a Stivin peꞌie saehuunge na ngaranga, taꞌe a Sol ko ilenimwaꞌe mola haahie horoꞌilana.

Kire Horoꞌie Kira Hiiwalaimoli I Jerusalem

Aehota oto aana hai dinge a Stivin e mae, ahutana mwala ko tohungei waelie na kire ko horoꞌie oto mo iini aana soihaadaꞌinge i Jerusalem. Na ahutana mo iini kire hiiwalaimoli aana Jisas, kire tahi oto takoie mo huilume mwai-mwei aana mo poꞌo ni henue i Jiudia na i Samaria, taꞌe mo hurulaꞌaa mola nge kire oore i Jerusalem. ³Taꞌe a Sol ko tohungei deu aahonga huni horoꞌie mo iini aana soihaadaꞌinge, oto ko si silihie ahutana mo nume huni tapolie mo mwane na mo keni nge kire hiiwalaimoli huni lai neꞌire i laona nume ni hoꞌo.

Kira Hiiwalaimoli Kire Tarohaꞌinie Tataroha Diana I Samaria

⁴Oto mwala nge kire tahi mwaanie i Jerusalem, kire si lae peꞌie houleꞌinilana walana God aana ahutana mo leu kire ko lae aani. ⁵Na a Pilip e lae noꞌone hao aana ngaeta huilume i Samaria huni tarohaꞌinie a Kraes hunie mwala. ⁶Na maholo kire rongoa walana a Pilip, na kire leesie mo huꞌi-huꞌite e dauꞌi, oto kire ko si tohungei sare pwaarongo hunie. ⁷Na mo iini nge mo liꞌoa aaela e iiꞌo i lalo aada, mo liꞌoa ngeena kire ko soi peine na kire ko iisitaa oto mwaanire. Na mo iini aeꞌaeda e rarasi na mo iini e toꞌu, haꞌa-uurilada e lae noꞌone. ⁸Oto mwala oto hunge aana huilume paine ngeena kire ko tohungei ilenimwaꞌe.

⁹Na aana huilume ngeena ngaeta maatoꞌo satana a Saemon e iiꞌo noꞌone i leune. Na a mwane ngeena ko esuie mwala i Samaria ke pangataꞌinie nanamanga ni siꞌonga ingeie. Na ko ere toohaꞌinie uri ingeie oto ngaeta mwane paine, ¹⁰na ahutana mo rato na mo iinoni reu aana huilume kire ko pwaarongo hunie oto. Na kire ko teꞌuri, “Ingeie oto Iini Peine, aana ingeie oto nanamanga a God.” ¹¹Na kire ko lulu i sulie oto, aena aana ko esuie mwala ko pangataꞌinie nanamanga ingeie ko tewa oto mai. ¹²Taꞌe maholo a Pilip e unue Tataroha Diana i sulie a Jisas Kraes na i sulie Aalahanga a God, mo mwane na mo keni oto hunge kire hiiwalaimoli aana, na kire ko meni loto maaꞌi oto. ¹³Na a Saemon noꞌone e hiiwalaimoli na loto-maaꞌilana e lae noꞌone. Na ko lae-lae mola i sulie a Pilip, na e tohungei pangataꞌinie mo huꞌi-huꞌite na mo tolimaa nge a Pilip e asuiꞌi.

¹⁴Oto mo hurulaꞌaa taꞌau i Jerusalem kire rongoa uri mwala i Samaria kire hiiwalaimoli oto aana God, kire si uusungeꞌinie a Pita na a Jon hao i saada. ^15-16Kira hiiwalaimoli i Samaria, kire loto maaꞌi taane aana satana Aalaha ikie a Jisas, taꞌe Liꞌoa Maaꞌi e kaꞌa siho ue i lengide. Oto maholo e ro hurulaꞌaa e lai hule hao i saada, kirerue si aarengaꞌi ni sukaa Liꞌoa Maaꞌi hunie ke iiꞌo peꞌie mo iini e hiiwalaimoli. ¹⁷Oto a Pita na a Jon kirerue hele i pweude aana nimadarue, nge Liꞌoa Maaꞌi e si siho i lengide.

¹⁸A Saemon e leesie a God e niie Liꞌoa Maaꞌi hunie mwala aana maholo kirerue hele i pweude, oto e toolea mai mei toꞌoha hunie e ro mwane, na ko teꞌuri, ¹⁹“More ke niie noꞌone nanamanga ngeena hunieu hunie mala uri no ko hele i pweune nga iini, na Liꞌoa Maaꞌi ke siho oto i lengine.”

²⁰Taꞌe a Pita ko ere aana mola, na ko teꞌuri, “!Tahi mola peꞌie mo toꞌoha iꞌoe i laona dunge ni haꞌamotaahinge! ?Haꞌalaa o loꞌongaꞌinie uri o kei holie nanamanga a God aani toꞌoha uri taa eena? Nga mei toꞌoha e kaꞌa malisine ike holitana nanamanga a God, taꞌe ola ingeie maraana ko niie mola hunie mo iini e saetoꞌo aada. ²¹Iꞌoe o kaꞌa toꞌo aana ike nga kele mei ola aana asunge a God ienini, aana loꞌongaꞌinge iꞌoe e kaꞌa oodo ike i maana a God. ²²Oto o ke oonisae, na o ke toliꞌaasie mei tolahai ola aaela ngeena, na o ke aarea God hunie ke saeꞌaasie mo neꞌisaenga takalo iꞌoe. ²³Aana nou lio saie oto heotaꞌinge e paine aamu na oorahaꞌaa e hele roroꞌiꞌo.”

²⁴Oto a Saemon ko teꞌuri hunie a Pita na a Jon, “More ke aarea God mwaanie nga mei ola aana mo ola more unuꞌi ngeena e hite aaku.”

²⁵Oto maholo a Pita na a Jon kire unu mangoa walana Aalaha na mo erenga ikirerue, kire si lae loꞌu hunie i Jerusalem. Na i laona mo henue hunge nge kirerue ko liuhiꞌi i Samaria, kirerue ko houleꞌinie noꞌone walana God hunie mwala.

A Pilip E Loto Maaꞌi Aana Mwane Ni Itiopia

²⁶Oto a Pilip e oꞌoꞌo, na ngaeta ensel a God e lae mai saana ko teꞌuri hunie, “Taꞌelaꞌi, hunie o ke lae i aatowaa8:26 Erenga ni Krik e kaꞌa tohungei matapwa ike i leu. Ohe neꞌisaenga aana mo wala ienini e lae mola uuri, “O ke lae i sulie tala takoie aapa i pwalo-pwalona pwaalana sato.” i sulie tala e uure i Jerusalem takoie i Kesa nge e liu i laona hanuesala.” ²⁷Maholoi satona a Pilip e lae i sulie tala ngeena na ko leesie ngaeta koni-konihe diana8:27 Koni-konihe diana ngeena, ingeie nga iini aana mo taungei koni-konihe nge kire uuwelire. Mo koni-konihe urine kire tohungei norutoꞌo aada aana kire iiꞌo maneko na kire kaꞌa loꞌongaꞌinie ike mo uluhei iinoni ikire, taꞌe kire ko esu toꞌohuu mola nana mo poro paine ikire. Mo Haꞌatolanga a Mosis e uure honosie mo mwane urine mwaanie pulitaa a God. Leesie Diutronomi 23:1. Taꞌe laladonga ienini ko haataꞌinie aaka siꞌiri uri a God e saetoꞌo aana mola ahutana mwala kei lae mai i laona soihaadaꞌinge, maꞌalana kire iiꞌo poꞌoi sinaha oto i naꞌo aana Haꞌatolanga a Mosis. Toro ni Itiopia. Mo Toro ni Itiopia kire haaraꞌinire mo Kandis, na koni-konihe diana ngeena ingeie mwane paine ko lio i sulie ahutana mo toꞌoha Toro ni Itiopia ngeena. Oto aana kele maholoi satona, e si uure mola mwaanie i Jerusalem ²⁸na ko eelihoꞌi oto hunie hanue ingeie peꞌie mo mwane ingeie. E iiꞌo i lengine ngaeta taetahe mo hoos ko ookea, na ko saaie Uusu-uusu Maaꞌi a Propet Aesaea.

²⁹Oto Liꞌoa Maaꞌi ko teꞌuri hunie a Pilip, “O ke lae i hekusie mwane aana taetahe waune.”

³⁰Oto a Pilip e huru weu i saana taetahe, na ko rongoa a mwane ngeena ko saaie mei wala a Propet Aesaea. Oto a Pilip ko dolosi aana, “?Uri o saie taane nga taa o ko saaie ngeena?”

³¹Oto poro paine ngeena e oolisie ko teꞌuri, “?Ne kei saie uri taa, na nga iini e kaꞌa unue loꞌongaꞌinge aana hunieu?” Na ko unue oto a Pilip ke hane i lengine taetahe hunie ke iiꞌo peꞌie.

³²Na mei wala i laona Uusu-uusu Maaꞌi nge poro paine ko saaie e teꞌuri, Mwane nge kire naꞌona ngeena, e urihana sipu kire ko sare horoꞌie. E urihana kalei sipu nge e kaꞌa sai ngara ike maholo kire ko palaa iihune, aana e kaꞌa unue ike nga mei wala.³³Mo mwane kire tohungei haꞌamasaa, na kire lei taꞌewau mola aana. Na komu ingeie e suu oto, aana maholo mauringe ingeie mai welumalau e mango.Aesaea 53:7-8

³⁴Oto poro paine ngeena ko dolosi aana a Pilip uuri, “O ke unue kaꞌu oodoieu. ?A tei ni propet ngeena e ere i sulie? ?Uri e ere i sulie maraana, wa e ere taane i sulie nga mwane aaopa?”

³⁵Oto a Pilip ko aehota oto aana mei wala ngeena, na ko haꞌarongoa oto poro paine ngeena aana Tataroha Diana i sulie a Jisas Kraes. ³⁶Kirerue lae-lae i sulie tala ngeena, na kirerue ko lae i hule oto aana wai, oto poro paine ngeena ko teꞌuri, “!Lio kaꞌu! Wai oto ie. ?Nga taa ni e uure honosieu mwaanie nou loto maaꞌi oto molana?” ³⁷8:37 Ngaeta mo uusu-uusu i naꞌo aana erenga ni Krik kire sapeie loꞌu tatala 37 uuri, “A Pilip e aalamie ko teꞌuri, ‘E kohi taane, mala uri o ko hiiwalaimoli aana a Jisas toꞌohuu.’ Oto poro paine e unue uuri, ‘Nou hiiwalaimoli oto toꞌohuu uri a Jisas ingeie Kalena God.’ ”³⁸Oto poro paine ngeena ko unue hunie mwane nge ko toolea taetahe hunie ke mamalo. Oto a Pilip na poro paine ngeena kirerue siho hao i laona wai, na a Pilip ko loto maaꞌi oto aana poro paine ngeena. ³⁹Oto mola aana kele maholoi sato kirerue ko uulutaa poi mwaanie wai, Liꞌoa a Aalaha e lae mai toolea a Pilip oto mwaanie leune. Na poro paine ngeena e kaꞌa leesie ike loꞌu a Pilip, taꞌe ko heꞌi lae loꞌu i sulie laenga ingeie peꞌie ilenimwaꞌenga. ⁴⁰A Pilip e si aparaꞌi, na ko hule oto aana huilume i Asotas. Oto e si lae hailiu huni tarohaꞌinie Tataroha Diana, na lae-lae e lai hule aana huilume paine i Sisaria.

A Sol E Aehota Hiiwalaimoli Aana a Jisas

Palonga 22:16, 26:12-18

¹A Sol ko haro ere-ere haꞌamauꞌo ue uri ko horoꞌie ahutana mo pwaarongoisuli a Aalaha. Oto e lae i saana a Naꞌohana Mo Naꞌohai Pris, ²na ko haꞌatohu aana hunie ke uusue nga mo uusu-uusu hunie ke tooleꞌi weu aana huilume paine i Damaskas.9:2 Damaskas ngaeta huilume oto paine karaꞌinie poꞌo ni henue i Israel, na mo Jiu oto hunge kire iiꞌo i leune. Mwala uure aana taꞌena nga hanue haꞌatau ko lae-lae mai tarau huni haꞌaholingeꞌi ola aana uusiꞌe i Damaskas. Saꞌa mola a Sol e saie mala uri mwala i Damaskas ko aehota huni lae i sulie a Jisas, nge hiiwalaimolinge ngeena kei lae hunie mo henue hunge loꞌu. Mo uusu-uusu ngeena kire unue uri mo rato aana mo nume ni palo-palo mo Jiu i leune ke peꞌie a Sol huni tapolie ahutana mo mwane na mo keni nge kire ko lulu i sulie Tala Ni Meurihe, na huni toolera loꞌu hunie haꞌaloilada taꞌau i Jerusalem.

³Oto a Sol ko lae oto wau, na maholo ko nanauhie oto huilume paine i Damaskas, ko si aparaꞌi mola aana raa-raa ko raa kali-kelie oto uure mai taꞌau i salo. ⁴Oto e si domu oto i aano, na ko rongoa mei wala ko teꞌuri, “!Sol, Sol! ?E ue ni o ko teungeꞌinieu?”

⁵Oto a Sol ko dolosi aana, ko teꞌuri, “?Iꞌoe a tei ni o ko teꞌurine ngeena, Poro paine?”

Oto mei wala ko aalamie ko teꞌuri, “Ineu a Jisas, iini nge o ko teungeꞌinie. ⁶O ke taꞌelaꞌi oto, na o ke lae wau i huilume. Nga iini taane wau i leune ke si unue huniꞌo nga taa ni esuie.”

⁷Oto mo mwane kire lae-lae peꞌie a Sol kire ko tohungei pangataꞌi, na kire rohu hule aana kire kaꞌa nguu loꞌu. Kire rongoa taane aawatana mei wala ngeena, taꞌe kire kaꞌa leesie ike nga iinoni. ⁸A Sol e uure i lengi, na maholo e lakataꞌinie maana e kaꞌa sai leesie loꞌu nga mei ola. Oto kire hele i kiꞌine kire si toolea mola wau hunie i Damaskas. ⁹E kaꞌa leesie nga mei ola hunie oolu hei dinge, wa ke ngau wa ke inu. ¹⁰Na ngaeta pwaarongoisuli e iiꞌo wau i Damaskas, satana a Ananaeas. A Aalaha e ere peꞌie aani maꞌahu-polenga e teꞌuri, “Ananaeas.”

Oto e aalamie ko teꞌuri, “Iau, ineu taane ie, Aalaha.”

¹¹Oto a Aalaha ko teꞌuri, “O ke lae wau i nume a Jiudas nge e iiꞌo aana tala kire haaraꞌinie Tala Oodo, na o ke dolosi ohie mwane ni Tasas, satana a Sol. Kele maholoi sato ienini ko aarengaꞌi oto. ¹²Na i laona maꞌahu-polenga ingeie, e leesie ngaeta mwane satana a Ananaeas e lae mai hele i pweune hunie ke lio-lio loꞌu.”

¹³Oto a Ananaeas ko aalamie uuri, “Aalaha, nou rongoa mo laladonga hunge i sulie mo ola aaela a mwane ngeena ko esuiꞌi aana mwala iꞌoe taꞌau i Jerusalem. ¹⁴Na maholo ienini e toolea nanamanga mo naꞌohai pris huni tapolie taꞌena nga iini ko haꞌapainaꞌaꞌo.”

¹⁵Taꞌe a Aalaha e teꞌuri mola hunie, “!O ke lae mola! A mwane ngeena nou lio hilisie oto hunie ke asu nekue. Kei tarohaꞌinie sataku hunie mo Aapoloa Aaopa na mo inemauri ikire, na mo Israel noꞌone. ¹⁶Na ineu maraaku, ne kei haataꞌinie hunie uri ke sapesalu oto hiitoꞌo i tehulaꞌaku.”

¹⁷Oto a Ananaeas e lae oto, e lai sili weu i nume ngeena e si hele i pweune a Sol aana nimana, na ko teꞌuri, “!Aasiku, Sol! A Jisas nge e haataꞌi eemu maholo o lae mai sulie tala, ingeie oto a Aalaha na e uusungeꞌinieu mei ie hunie o ke lio-lio loꞌu, na hunie o ke honu aana Liꞌoa Maaꞌi.” ¹⁸Aana maholoi satona ola mala uunuhaꞌai iiꞌe ko teke oto mwaanie e ro maana a Sol, na ko lio-lio oto loꞌu. Oto e taꞌelaꞌi, na loto-maaꞌilana ko lae oto. ¹⁹Na purihaꞌana e ngau mango, nge sapena ko si aꞌailaꞌa loꞌu.

A Sol E Tarohaꞌinie Tataroha Diana Wau I Damaskas

Oto a Sol e iiꞌo oto peꞌie mo pwaarongoisuli wau i Damaskas hunie ngaeta mo kele dinge. ²⁰E oodo mola wau i laona mo nume ni palo-palo mo Jiu, na ko tarohaꞌinie oto a Jisas uri ingeie oto Kalena God toꞌohuu.

²¹Ahutana mwala kire rongoa walana kire ko tohungei pangataꞌi, na kire ko teꞌuri, “Mwane nge e lae peꞌi horo suuheꞌinie mwala nge kire ko aarengaꞌi hunie a Jisas ni ngeena. E teꞌurine kaꞌu aana mwala oto taꞌau i Jerusalem, na e lae loꞌu mei leu huni tapolie mwala huni toolera hunie mo naꞌohai pris kei leire. ?Oto e ue ni ko si ere aaopa loꞌu urine?” ²²Taꞌe walana Sol mone ko nanama loꞌu liutaa suli dinge, na e tohungei ere luhesie hunie mwala ni Jiu i Damaskas uri a Jisas oto a Kraes, hule aana e aasa hunie nga iini kei aalamie loꞌu.

²³Oto purine mo dinge hunge e haro mango, mo rato ni Jiu i Damaskas kire si loko huni oalaꞌinie horoꞌilana a Sol. ²⁴Oto susue rodo na aatowaa kire ko kakalie mola ahutana mo maai para aana para ahuie huilume paine ngeena hunie kire ke tapolie na kire ke horo maesie. Taꞌe a Sol e rongoa mola mo oalaꞌinge ikire ngeena. ²⁵Oto aana ngaeta hai rodo mo pwaarongoisuli ingeie kire neꞌie i laona luꞌe paine, na kire ko uukue i aano i sulie maaureꞌi i sinaha aana para.

A Sol E Maatolie Mo Hurulaꞌaa Taꞌau I Jerusalem

²⁶Maholo a Sol e hule loꞌu taꞌau i Jerusalem ko tohungei sare iiꞌo peꞌie mo pwaarongoisuli a Jisas, taꞌe kire ko tohungei meꞌuteꞌinie na kire kaꞌa hiiwalaimoli ike aana uri ingeie ngaeta pwaarongoisuli mala ikire. ²⁷Oto a Banabas e si peꞌie aana e toolea i saana mo hurulaꞌaa, na ko haꞌarongora uri a Sol e leesie a Aalaha i sulie tala, na a Aalaha e ere oto peꞌie a Sol. Na ko haꞌarongora noꞌone aana uri a Sol ko lae peꞌi ere aꞌailaꞌa mola i sulie satana a Jisas wau i Damaskas. ²⁸Oto a Sol ko iiꞌo oto peꞌire, na ko lae hailiu i Jerusalem peꞌi ere aꞌailaꞌa i sulie satana Aalaha. ²⁹Na ko ere haitelili noꞌone peꞌie mo Jiu nge kire ko ere mola aana erenga ni Krik. Oto kire ko heꞌi loꞌo-loꞌongaꞌi loꞌu hunie nga tala uri taa kei mwadaꞌu huni horo maesie. ³⁰Oto maholo mo eesine i lalo aana Kraes kire rongo urine, kire si toolea a Sol wau hunie huilume paine i Sisaria, na kire ko uusungeꞌinie loꞌu weu hunie huilume paine i Tasas.

³¹Oto aana kele maholona nga iini hunie ke saunie kira hiiwalaimoli aana poꞌo ni henue i Jiudia na i Kalili na i Samaria haꞌike loꞌu. A Liꞌoa Maaꞌi ko tohungei peꞌire na ko da soihaadaꞌinge ko aꞌailaꞌa na ko haꞌahungeꞌaa mwala i laona soihaadaꞌinge. Oto kire ko si tohungei lahea Aalaha mola taraureꞌi.

A Pita E Lae I Lida Na I Jopa

³²Oto a Pita e lae-lae hailiu aana ahutana mo henue, ko si lai hule aana mo iinoni a God aana huilume i Lida. ³³Aana huilume ngeena, e leesie mwane sapena e rarasi, satana Aenias. Na e walu helisi oto a mwane ngeena e kaꞌa ada ike mwaanie tahe ingeie.

³⁴Oto a Pita ko teꞌuri hunie, “Aenias, a Jisas Kraes ko haꞌa-uuriꞌo. O ke taꞌelaꞌi, na o ke lulungie hulite iꞌoe.” Na oto mola aana maholoi satona a Aenias ko uure hala-hala oto. ³⁵Oto mwala nge kire ko oꞌoꞌo aana e ro huilume ngeena i Lida na i Saron, kire ko si eeliꞌu huni lulu i sulie a Aalaha aana kire leesie a Aenias.

³⁶Na ngaeta pwaarongoisuli e iiꞌo aana huilume i Jopa satana a Tabita na aana erenga ni Krik satana a Dokas. Helelana a huꞌe ngeena e tohungei diana suli maholo, na e iiꞌo mola huni peꞌie mo iini ko siꞌohaꞌa. ³⁷Aana maholona, a Dokas e mataꞌi hiitoꞌo, lae-lae na ko mae oto. Kire lotohie, kire si lai neꞌie i laona duru aana sao-saohai nume taꞌau i lengi. ³⁸Na huilume i Jopa ngeena e iiꞌo karaꞌinie mola huilume i Lida. Oto maholo mo pwaarongoisuli kire rongoa uri a Pita e iiꞌo i Lida, kire si uusungeꞌinie e ro mwane wau i saana, oto kirerue ko teꞌuri hunie, “Melu saetoꞌo aana o ke tohungei lae lau-leu oto wau i saameelu.”

³⁹Oto a Pita ko lae oto peꞌirerue na maholo kire hule wau i Jopa, kire si naꞌona hunie duru taꞌau i lengi. Mo mei nao keni kire ko tohungei ngara, kire lae mai, kire uure oto kali-kelie a Pita. Na kire ko haataꞌinie oto mo toꞌoni na mo sala tetewa nge a Dokas e tauriꞌi nada maholo e mauri ue. ⁴⁰Oto a Pita e si unue ahutana mwala ke lae kaꞌu i sinaha, oto e pouruuru ko si aarengaꞌi. E saro wau takoie huꞌe nge e mae ngeena, ko soie satana na ko teꞌuri, “!Tabita, o ke taꞌelaꞌi!” Oto a huꞌena e lakataꞌinie maana na maholo e leesie a Pita, e si taꞌelaꞌi. ⁴¹A Pita e hele aana nimana, e si haꞌa-uuresie i lengi. Oto purihaꞌana e si soie mai mo nao keni na ngaeta mo iinoni a God hunie kire ke leesie a Tabita e mauri loꞌu. ⁴²Oto tataroha ngeena e lae hailiu i laona poꞌo ni henue i Jopa na mwala hunge ko aehota hiiwalaimoli oto aana Aalaha. ⁴³A Pita e kele iiꞌo tewa wau i Jopa na e iiꞌo peꞌie a Saemon, mwane ko esu aakau aana mo teꞌe-teꞌei puluke hunie mwala aaopa kei esuie mo ola mwaaniꞌi.

A God E Ere Peꞌie A Konilias

¹Ngaeta mwane ni Rom e oꞌoꞌo wau aana huilume i Sisaria, satana a Konilias na ingeie ngaeta naꞌohai ramo haahie tangalai ramo aana pulitaa ni ramo nge kire haaraꞌinie aana, “Pulitaa mo Ramo ni Itali.” ²Maꞌalana ingeie ngaeta mwane aana mo Aapoloa Aaopa, taꞌe e neꞌisae paine aana God na ahutana mwala aana uluhe ni iinoni ingeie kire ko lulu i sulie a God noꞌone. A mwaena ko nii-nii tarau hunie kira maitale, na ko aare-aarea God suli maholo. ³Aana ngaeta hai dinge aana ola mala oolune nga maholoi sato i aapai sato, a Konilias e leesie mei haataꞌinge mwaanie a God, na ko leesie oto ngaeta ensel a God e sili mei nume ingeie na ko soie, oto ko teꞌuri, “Konilias.”

⁴Oto a Konilias ko tohungei meꞌu, na ko lio hahuroto oto aana ensel ngeena, na ko teꞌuri, “?Nga taa eena, poro paine?”

Oto ensel ko teꞌuri hunie, “A God e rongoa oto mo aarengaꞌinge iꞌoe, na ko leesie o ko peꞌie kira maitale, oto ko tohungei saemango haahiꞌo. Oto maholo ienini a God ko sare peꞌiꞌo noꞌone. ⁵O ke uusungeꞌinie nga mo mwane wau hunie huilume i Jopa oto molana, hunie kire ke haaraie a Saemon, nge ngaeta sata aana a Pita. ⁶E iiꞌo wau i nume ngaeta mwane loꞌu satana a Saemon mwane nge ko euꞌesu aana mo teꞌe-teꞌei puluke, na nume ingeie e iiꞌo karaꞌinie aasi.”

⁷Maholo ensel ngeena e lae, a Konilias e si soie mai ngaeta ro mwane auꞌesu ingeie na ngaeta ramo. Na ramo ngeena a Konilias e tohungei norutoꞌo aana, aana ingeie noꞌone e tohungei neꞌisae paine aana God. ⁸A Konilias e unue ahutana mo ola mango hunie oolu mwaena, e si uusungeꞌinire hunie i Jopa.

⁹Oto i upui aatowaa aana hai dinge i puri, kire ko karaꞌinie oto huilume i Jopa. Na aana maholona a Pita ko lai aarengaꞌi taꞌau aana Leu Ni Haa-haanaku i koluhana nume. ¹⁰Oto a Pita ko hiolo na saena ke ngau. Taꞌe maholo kire ko haꞌa-haꞌaliaa ue mo ngeulaa, ko si leesie mola haataꞌinge mwaanie a God. ¹¹Na ko leesie oto ola mala mei sala paine nge kire ko haꞌasihoa aana e hai suꞌu-suꞌue ko siho mai aano uure mwaanie leu a God e iiꞌo aana. ¹²Na taꞌena nga ola mauri oto mola e iiꞌo i laona mei sala paine ngeena—taꞌe-taꞌena nga lulusane, na taꞌe-taꞌena nga mwaa, na taꞌe-taꞌena nga manu oto mola nge kire aapu hunie mo Jiu. ¹³Na a Pita ko rongoa mei wala ko teꞌuri, “Pita o ke horoꞌie mo ola ngeena, na o ke ngauꞌi.”

¹⁴Taꞌe a Pita ko teꞌuri mola, “!Haꞌike, Aalaha ineu! Nou kaꞌa ngaue ue nga mei ola nge mo Haꞌatolanga e uure honosie uri e madaꞌa.”

¹⁵Na ko rongoa loꞌu mei wala uuri, “Mo ola nge a God e unue uri kire rereꞌa, suꞌuri loꞌongaꞌinie loꞌu uri kire madaꞌa.” ¹⁶Walu ola ienini e rau haꞌa-oolu, oto sala paine ngeena e si ooli loꞌu taꞌau i Lengi.

¹⁷Oto a Pita ko talei loꞌo-loꞌongaꞌi hiitoꞌo i sulie mei haataꞌinge ngeena, na aana maholona e oolu mwane nge a Konilias e uusungeꞌinire kire ko lio oodoie oto nume a Saemon. Kire uure i maana para taꞌau i sinaha. ¹⁸Kire ko dolosi hunie a Saemon nge ngaeta sata aana a Pita ohe e iiꞌo taane i nume. ¹⁹Taꞌe maholo a Pita ko loꞌo-loꞌongaꞌi hiitoꞌo ue i sulie mei haataꞌinge ngeena, a Liꞌoa Maaꞌi ko teꞌuri hunie, “Saemon e oolu mwane ko dolosiꞌo. ²⁰O ke siho oto i aano lau-leu, na o ke suꞌuri meꞌu ni lae peꞌire aena aana ineu nge nou uusungeꞌinire mai ngeena.”

²¹Oto a Pita e siho hao i aano, ko si teꞌuri hunire, “Ineu oto mwane nge omu ko heitalea. ?Nga taa nge omu saetoꞌo aana?”

²²Oto ngaeta iini aadaelu ko teꞌuri hunie, “A Konilias nge e uusungeꞌiniꞌemeelu mei ie, ingeie poro paine haahie mae. Na ingeie mwane e oodotaꞌi, na ko palo-paloa noꞌone a God, na ahutana mwala ni Jiu kire tohungei haꞌamaꞌu aana. Na ngaeta ensel a God e unue hunie ke unue huniꞌo uri o ke lae kaꞌu weu i nume ingeie hunie ke rongoa nga taa o kei unue hunie.”

²³Oto a Pita e si unue kire ke lae kaꞌu mei nume, na kire ko maꞌahu oto aana hai rodona. E dangi hoꞌowa a Pita e dau aakau mango, kiraelu ko si meni lae, na ngaeta mo eesine i lalo aana Kraes i Jopa ko hekusire noꞌone. ²⁴Na aana hai dinge loꞌu i puri, nge kire ko lai hule wau i Sisaria, na a Konilias ko maaꞌoohie oto a Pita. Na e lokoa noꞌone ahutana mwala aana uluhei iinoni ingeie na ngaeta mo malahune. ²⁵Maholo a Pita e lai hule wau i nume a Konilias, nge poro paine aana mae ngeena e si lai pouruuru i naꞌona aani haꞌamaꞌunge aana. ²⁶Taꞌe a Pita e haꞌa-uuresie na ko teꞌuri, “O ke uure i lengi, aana ineu iinoni noꞌone mola mala iꞌoe.” ²⁷A Pita ko kele ere-ere peꞌie a Konilias, na ko sili hao i nume na ko leesie oto mwala hunge e loko. ²⁸Oto a Pita ko teꞌuri hunire, “Omu saie oto haꞌatolanga iꞌemeelu mo Jiu e uure honosiꞌemi mwaanie emi heꞌimalahune peꞌie nga iini aana mo Aapoloa Aaopa wa emi ke sili i laona mo nume ikire urini. Taꞌe a God e haataꞌinie aaku uri ne ke suꞌuri unue loꞌu nga iini e madaꞌa na e kaꞌa malisine haꞌimalahunanga peꞌie a God. ²⁹Na maholo omu hei uusungeꞌi hunieu, nou kaꞌa sare unue loꞌu nga mei ola, taꞌe nou lae mola mai. ?Oto no ko dolosi mola aamiu, e ue ni omu saetoꞌo aana ne ke lae mai?”

³⁰Oto a Konilias ko teꞌuri, “Aana oolune nga maholoi sato i aapai sato mala maholo ienini aana e oolu hei dinge oto e mango haona,10:30 Erenga ni Krik e unue e hai hei dinge e mango, taꞌe iidu-iidunge mo Jiu e aaopa mwaanie iidu-iidunge ikie siꞌiri, aana mo Jiu ko aehota iidu aana hai dinge nge mei olana e reu. Aana iidu-iidunge ikire, eetana nga hai dinge nge dinge ensel e haataꞌi hunie Konilias, na ruana nga hai dinge nge dinge mo mwane auꞌesu a Konilias kire hule i Jopa, na oolune nga hai dinge nge dinge kira Pita kire iisitaa mwaanie i Jopa, na haine nga hai dinge nge dinge a Pita e hule i saana Konilias. Taꞌe aana iidu-iidunge ikie, e oolu hei dinge mola ni ngeena. nou aare-aarengaꞌi mai nume ineu ie. Oto nou si aparaꞌi na nga mwane e toꞌoni aana mo toꞌoni rereꞌa e lae oto mai uure i naꞌoku. ³¹Oto ko teꞌuri, ‘Konilias, a God e pwani rongoa oto aarengaꞌinge iꞌoe, na e lio saie oto nga taa o ko euꞌesuie huni peꞌie kira maitale. ³²Oto o ke uusungeꞌinie nga mo iini wau i Jopa hunie kire ke haaraie a Saemon, nge ngaeta sata aana a Pita, hunie ke lae mai. A mwaena ko oꞌoꞌo wau i nume a Saemon, mwane nge ko euꞌesu aana mo teꞌe-teꞌei puluke, na nume ingeie e iiꞌo mola karaꞌinie aasi.’ ³³Na oto mola aana maholona nge nou uusungeꞌinie mo mwane wau i seemu, na e diana oto liutaa aana o lae oto mai. Na maholo ienini melu meni ruru oto i naꞌona God huni rongoa mo ola a Aalaha e niiꞌi huniꞌo huni tola tahangaꞌiniꞌi huniꞌemeelu.”

A Pita E Tarohaꞌinie Tataroha Diana Hunie Mo Aapoloa Aaopa

³⁴Oto a Pita ko si aehotaa ere na ko teꞌuri, “E tohungei toꞌohuu oto, maholo ienini nou si lio saie oto uri a God e kaꞌa saehaahie ike mola nga mo iini. ³⁵Mala uri nga iini ko haꞌamaꞌu aana a God na ko esuie mo ola oodotaꞌi, nge a God kei ilenimwaꞌe haahie, maꞌalana e uure aana taꞌena nga poꞌo ni iinoni uri taa loꞌu i laona walumalau. ³⁶Omu saie taane oto Tataroha Diana a God e uusungeꞌinie hunie mwala ni Israel uri ikie mo iinoni kie sai toꞌo aana hanuelamanga mola aena aana a Jisas Kraes, iini ko aalaha haahie walu ola. ³⁷Na omu saie taane oto nga taa e rau aana ahutana mo leu i Israel, nge e aehota i Kalili peꞌie laeliwalanga a Jon i sulie loto-maaꞌinge aana oonisaenga. ³⁸Na omu saie oto uri a God e lio hilisie a Jisas ni Nasaret na e da e toꞌo aana Liꞌoa Maaꞌi na nanamanga. Oto aena aana a God e iiꞌo susu peꞌie, a Jisas e lae-lae hailiu aana taꞌena nga leu, na e asuie mo ola diana, na e haꞌa-uurie mo iini nge kire iiꞌo i hahana nanamanga a Satan. ³⁹Na iꞌemeelu mo hurulaꞌaa melu tohungei leesie oto aana maameelu ahutana mo ola nge a Jisas e asuiꞌi aana hanue iꞌemi mo Jiu lae-lae hule oto taꞌau i Jerusalem. Na melu leesie noꞌone kire uie i lengine poꞌu-poꞌu nge e mae. ⁴⁰Taꞌe aana oolune nga hai dinge a God e taꞌea loꞌu a Jisas mwaanie maenga, oto purihaꞌana e haataꞌi maraana loꞌu aameelu. ⁴¹E kaꞌa haataꞌi ike aana ahutana mwala, taꞌe mola hunie iꞌemeelu mo iini nge a God e holaꞌi lio hilisiꞌemeelu oto hunie melu ke leesie. Na maholo e mauri eelihoꞌi oto, melu ngeu-ngeu na melu inu-inu noꞌone peꞌie. ⁴²Na a Jisas e unue oto huniꞌemeelu uri melu ke tarohaꞌinie Tataroha Diana hunie mwala. Na melu ke tarohaꞌinie uri ingeie oto a God e lio hilisie hunie kei leie ahutana mwala maꞌalana kire mae oto wa kire mauri ue. ⁴³Ahutana mo propet oto i naꞌo kire ere-ere noꞌone i sulie a Jisas, na kire laengaꞌinie uri nga iini ko hiiwalaimoli aana, nge a God kei saeꞌaasie mo oorahaꞌaa ingeie i tehulaꞌana.”

Liꞌoa Maaꞌi E Siho I Lengine Mo Aapoloa Aaopa

⁴⁴Na maholo a Pita ko ere-ere ue, Liꞌoa Maaꞌi ko siho oto i lengine ahutana mo iini nge kire ko rongo hunie walana. ⁴⁵Mo Jiu nge kire hiiwalaimoli oto na kire lae mai peꞌie a Pita, kire ko tohungei pangataꞌi aana a God e niie noꞌone Liꞌoa Maaꞌi hunie kira Konilias maꞌalana ikire mo Aapoloa Aaopa. ⁴⁶Na kire saie uri e toꞌohuu oto, aana kire rongoa mwala ko tohungei lahea a God aana taꞌena nga erenga hai aaopaꞌi. Oto a Pita ko teꞌuri hunie mo iini peꞌie, ⁴⁷“Liꞌoa Maaꞌi e siho i lengide mala e siho kaꞌu i lengikaelu. ?Oto uri nga iini e sai uure honosie mola mwala ngeena mwaanie loto-maaꞌinge noꞌone aani wei?” ⁴⁸Oto e si unue hunie mo iini peꞌie uri kire ke loto maaꞌi aana kira Konilias aana satana Jisas Kraes. Na mwala ngeena ko eitanaie a Pita uri ke iiꞌo kaꞌu peꞌire nga mo dinge loꞌu.

A Pita E Ere Luhesie Loto-maaꞌilana Mo Aapoloa Aaopa Hunie Mo Hurulaꞌaa I Jerusalem

¹Mo hurulaꞌaa na ahutada kira hiiwalaimoli nge kire iiꞌo aana ahutana mo leu aana hanue mo Jiu, kire rongoa uri mo Aapoloa Aaopa kire ko hiiwalaimoli noꞌone aana God. ²Oto maholo a Pita e lai hule taꞌau i Jerusalem, ngaeta mo iini aana kira hiiwalaimoli nge kire hele maꞌutaꞌa ue aana tolaha ni torihesiꞌonga, kire ko tohungei leledie a Pita, aena aana saeda hunie torihesiꞌonga ke lae aana mo Aapoloa Aaopa. ³Kire ko leledie aena aana ko lae-lae i laona nume mo Aapoloa Aaopa, na hule aana ko ngeu-ngeu noꞌone peꞌire.

⁴Oto a Pita ko si unue ahutana mo ola nge e rau, na ko teꞌuri, ⁵“Nou oꞌoꞌo hao i Jopa, oto ngaeta maholo nou ririhungeꞌi na no ko leesie mei haataꞌinge. Nou leesie ola mala painehaꞌana mei sala ko siho mai uure i salo. Na e lio mala nga iini e helesie e hai suꞌu-suꞌue aana painehaꞌana mei sala ngeena. Na ko lae oto mai iiꞌo karaꞌinieu. ⁶No ko lio wau i laona, na no ko leesie taꞌena nga ola mauri oto mola ni i laona, mo ola manata na mo ola loo-looꞌa, mo lulusane na mo mwaa, na taꞌena nga manu hai aaopaꞌi—mo ola kire aapu ni ngeuꞌi haliꞌite ni ngeena. ⁷Oto no ko rongoa mei wala ko ere mai hunieu ko teꞌuri, ‘Pita, o ke horoꞌie mo ola ngeena, na o ke ngauꞌi.’

⁸“Taꞌe nou teꞌuri mola, ‘!Haꞌike, Aalaha ineu! Nou kaꞌa ngau hikana ue nga mei ola nge mo Haꞌatolanga e uure honosie uri e madaꞌa.’

⁹“Na no ko rongoa mei wala e uure taꞌau i Lengi ko ere loꞌu mei, ko teꞌuri, ‘Mo ola nge a God e unue uri kire rereꞌa, suꞌuri loꞌongaꞌinie loꞌu uri kire madaꞌa.’ ¹⁰Mei ola ngeena e rau haꞌa-oolu, oto purine nge suluꞌilana e si lae taꞌau i salo.

¹¹“Oto aana kele maholoi satona, na e oolu mwane nge mwane ni Sisaria e uusungeꞌinire, kire ko hule oto wau i nume nge no ko oꞌoꞌo aana. ¹²Na Liꞌoa Maaꞌi e unue hunieu uri ne ke suꞌuri meꞌu, taꞌe ne ke lae mola peꞌire. Oto e oono aasikaelu ie kire hakusieu oto huni lae wau i Sisaria, na melu lai hule wau i nume a mwane nge e hai uusungeꞌi hunieu. ¹³Na a mwaena ko haꞌarongoꞌemeelu oto uri e leesie ngaeta ensel wau i nume ingeie, na ensel ngeena e teꞌuri hunie, ‘O ke uusungeꞌinie nga mo iini wau i Jopa huni haaraie a Saemon nge ngaeta sata aana a Pita. ¹⁴Na a Pita kei lae mai huni haataꞌinie tala ni meurihe huniꞌo na hunie mwala aana uluhe iꞌoe.’

¹⁵“Oto nou lae peꞌire, na maholo no ko si aehota ere-ere ngeena na Liꞌoa Maaꞌi ko siho oto i lengide mala e siho kaꞌu i lengikaelu holaꞌi naꞌo. ¹⁶Oto nou aamasitoꞌo oto aana mei wala a Aalaha e unue nge e teꞌuri, ‘A Jon e loto maaꞌi eemiu mola aani wei ni ngeena, taꞌe ineu ne kei loto maaꞌi eemiu aana Liꞌoa Maaꞌi.’ ¹⁷Oto a God e niie Liꞌoa Maaꞌi hunire mala e niie kaꞌu hunikolu maholo kolu aehota hiiwalaimoli aana Aalaha ikie a Jisas Kraes. ?Oto uri o ko loꞌo-loꞌongaꞌi ineu ne ke uure honosie kone? !Haꞌike! Aana e kaꞌa adona ike ne ke leledie nga taa a God e asuie.”

¹⁸Na maholo kire rongoa a Pita ko ere-ere, oto kire kaꞌa unue ike loꞌu nga mei wala i sulie. Taꞌe kire ko lahea mola a God na kire ko teꞌuri, “!Maꞌalana mo Aapoloa Aaopa taꞌe a God e saetoꞌo aada noꞌone hunie kire ke oonisae na hunie kire ke toꞌo aana maurihe huu!”

Mwala Aana Huilume I Antiok Kire Talaꞌae Huni Hiiwalaimoli

¹⁹Oto kira hiiwalaimoli nge kire tahi mwaanie i Jerusalem maholo kire horoꞌie a Stivin, kire ko si lae kalie noꞌone mo henue haꞌatau mala poꞌo ni henue i Ponisia na mala-malau i Saepras na huilume paine i Antiok aana poꞌo ni henue i Siria. Kire lae peꞌi tarohaꞌinie Tataroha Diana, taꞌe kire ko lae peꞌi unue tataroha ngeena oto mola hunie mo Jiu hahaiteli. ²⁰Taꞌe ngaeta mo iini aada nge kire oꞌoꞌo i Saepras na i Saerin kire lai hule wau i Antiok, oto kire ko ladoa noꞌone mola tataroha ngeena hunie mo Aapoloa Aaopa, aana kire ko tarohaꞌinie tataroha i sulie a Aalaha, a Jisas. ²¹Oto nanamanga a Aalaha e iiꞌo aada, lae-lae mo iini hunge aada ko hiiwalaimoli na kire ko aehota lulu i sulie oto a Aalaha.

²²Tataroha i sulie mei ola ienini e lai hule aana soihaadaꞌinge taꞌau i Jerusalem, oto kire si uusungeꞌinie a Banabas huni lae wau i Antiok. ²³Na maholo e lai hule wau i Antiok ko si tohungei ilenimwaꞌe aana e leesie uri a God e haꞌadianaꞌara oto. Na ko si tohungei deu rarahire uri kire ke lulu i sulie oto Aalaha ikie toꞌohuu taraureꞌi. ²⁴A Banabas ingeie mwane diana na e honu aana Liꞌoa Maaꞌi na hiiwalaimolinge ingeie e susu. Na maholona mo iini hunge kire ko aehota hiiwalaimoli oto aana a Aalaha.

²⁵Oto purihaꞌana, nge a Banabas e si lae loꞌu weu i Tasas huni heitalea a Sol. ²⁶Na maholo e lio oodoie, oto e toolea loꞌu mei hunie i Antiok. Na halisi leku nge a Banabas na a Sol kire iiꞌo peꞌie soihaadaꞌinge i leune na kirerue haꞌa-uusulie mwala hunge. Na i Antiok nge eetana nga leu nge kire aehota haaraꞌinie mo pwaarongoisuli aana satai ola “Kristian.”

²⁷Aana maholona ngaeta mo propet kire uure i Jerusalem, kire lae hao hunie i Antiok. ²⁸Oto ngaeta iini aada satana a Agabas, e uure i lengi ko si ere aana nanamanga a Liꞌoa Maaꞌi uri hiolonga kei tola aana ahutana mo leu aana aalahanga ni Rom. Oto mai puri, nge mei ola ienini ko si oa aana maholo a Klodias e neꞌi inemauri ni Rom. 11:28 A Klodias e aalaha haahie hanue i Rom lae hule aana e lime aawalai helisi mwana hai purine hutelana a Jisas (54 A.D.).²⁹Oto ahutana kira hiiwalaimoli kire si meni neꞌisae tararuru huni peꞌie soihaadaꞌinge aana poꞌo ni henue i Jiudia i sulie e nite nga iini aada e sai uusungeꞌinie. ³⁰Kire teꞌurine, nge kire si uusungeꞌinie a Banabas na a Sol hunie kirerue ke toolea mo niinge na kire ke niiꞌi hunie mo naꞌohai iinoni aana soihaadaꞌinge.

A Herod Inemauri E Neꞌie A Pita I Nume Ni Hoꞌo

¹Aana maholona noꞌone nge a Herod Akripa Inemauri e aehota huni haꞌaloie ngaeta mo iini aana soihaadaꞌinge. ²E unue kire ke horo maesie a Jemes Hurulaꞌaa12:2 E ro kalena Sepedi, a Jemes na a Jon, peꞌie a Pita, kire urihana e oolu rahute hatarie a Jisas oto i naꞌo. Na aana maholona, ikiraelu mo naꞌohai mwane aana aawalai pwaarongoisuli mwana rue nge kire iiꞌo tewa peꞌie a Jisas. (aasine a Jon) aana naihi. ³Na maholo e leesie mo rato ni Jiu kire ilenimwaꞌe haahie mei ola ienini, e si lae loꞌu aana mo dinge aana Houlaa Ni Liumwaanie na e tapolie noꞌone a Pita. ⁴Na maholo kire tapolie a Pita, kire si lai neꞌie i laona nume ni hoꞌo. Na a Herod e neꞌie i nimana e hai pulitaa aani ramo huni lio i sulie, na e hai pulitaa ngeena kire mani ado aani hai ramo aani pulitaa. A Herod ko sare leie a Pita i maana mwala i purine mo dinge paine aana Liumwaanie e mango. ⁵Oto kire ko si tohungei kakali diana aana a Pita i laona nume ni hoꞌo, taꞌe mo iini aana soihaadaꞌinge kire ko aarea mola a God hunie ke peꞌie a Pita.

A God E Luhesie A Pita Mwaanie Nume Ni Hoꞌo

⁶I upui rodo aana hai rodo i naꞌona hai dinge a Herod e loꞌongaꞌinie hunie kei leie a Pita, a Pita ko maꞌahu i matolana e ro ramo. Kire hoꞌosie aana e ro iieli heu, na ngaeta mo kakalihe kire uure noꞌone i aena maa aana nume ni hoꞌo. ⁷Oto ngaeta ensel a God e uure oto i laona nume ni hoꞌo, na raa-raa ko raa oto i laona nume ni hoꞌo. Oto ensel ngeena e hele wau i aalahana a Pita na ko haꞌalioa na ko teꞌuri, “!O ke taꞌelaꞌi lau-leu!” Na aana kele maholoi satona e ro iieli heu ko mou oto, na kire ko teke oto mwaanie kiꞌine a Pita.

⁸Oto ensel ko teꞌuri loꞌu, “O ke hoꞌosie rorotoꞌoni na hoꞌohaahiꞌae iꞌoe.” A Pita ko deu-deu mola i sulie nga taa ensel ko unue. Na ensel ko teꞌuri loꞌu hunie, “O ke hoꞌosie loꞌu toꞌoni tetewa iꞌoe, na o ke lae mai i sulieu.” ⁹Oto a Pita ko lae oto i sulie ensel ngeena, na kirerue ko lae oto i sinaha mwaanie duru ngeena. Taꞌe a Pita ko loꞌongaꞌinie uri nga mei ola toꞌohuu haꞌike na uri ko leesie mola nga mei haataꞌinge. ¹⁰Kire liue eetana nga kakalihe aana nume ni hoꞌo, na kirerue ko lae loꞌu taꞌau i liue ruana nga iini. Na iini ooreta nge maai para hau i matolana nume ni hoꞌo ngeena na huilume paine ngeena. Na maholo kirerue lae poi hule i saana maai para ngeena na ko taha mola maraana taladarue. Oto kire lae i sinaha, na kire kele lae i sulie ngaeta tala, na a Pita ko si lio talea mola ensel e aiꞌaa oto mwaanie.

¹¹Maholona nge a Pita ko si lio saie nga taa e rau aana. Oto ko teꞌuri hunie maraana, “!Haꞌike eena! !E toꞌohuu oto! A God e uusungeꞌinie ensel ingeie huni haꞌa-uurieu mwaanie nanamanga a Herod na mwaanie walu ola nge mo rato ni Jiu kire loꞌongaꞌinie uri kire kei esuiꞌi eeku.”

¹²Oto maholo e kele loꞌo-loꞌongaꞌi i sulie, e si lae wau i nume a Meri nikana a Jon nge ngaeta sata aana a Mak. Na mwala hunge nge kire ruru mei nume huni aarengaꞌi. ¹³A Pita e lae wau, ko iiki-iiki i kolune maa na ngaeta keni euꞌesu, satana a Roda, nge ko lae mai huni tahanie maa. ¹⁴Na maholo e rongo saie uri a Pita nge ko ere mai peꞌie, ko si tohungei ilenimwaꞌe na e aaliꞌu mola mwaanie maa. Taꞌe e huru eelihoꞌi mola hao i nume, na ko soi, ko teꞌuri, “!A Pita e uure oto i aena maa taꞌau i sinaha!”

¹⁵Taꞌe mwala ko teꞌuri mola, “A keni ngeena ko pweu, ohe.” Taꞌe a keine ko rara oto uri a Pita toꞌohuu, kire ko si teꞌuri mola hunie, “Ohe nunune mola ni ngeena.”

¹⁶Taꞌe a Pita ko iiki-iiki mola i kolune maa, na maholo kire tahanie maa na kire ko leesie, oto kire si tohungei pangataꞌi. ¹⁷Taꞌe a Pita e salo haahire mola aana nimana hunie kire ke rohu, oto ko si lalado nada aana a God e haꞌa-iisitaangaꞌinie mwaanie nume ni hoꞌo uri taa. Mango urine, e si unue kire ke ladoa laladonga ienini nana a Jemes12:17 A Jemes ie, ingeie aasine a Jisas. I naꞌo e loꞌongaꞌi uri a Jisas ko hero-hero (leesie Mak 3:21), taꞌe e aaliꞌu taane loꞌu mei puri, na aana maholona ingeie ngaeta hunu loꞌu aana soihaadaꞌinge. Ingeie nge e uusue Uusu-uusu a Jemes. Leesie Palonga 15:13, na 21:18. na mo eesine i lalo aana a Kraes. Oto e si lae mwaanire, na e lae loꞌu aana ngaeta leu.

¹⁸Oto e dangi hoꞌowa, mo ramo ko si tohungei meꞌu, na kire ko dolosi aada hailiu uuri, “!Haꞌike eena! ?A Pita oto i tei?” ¹⁹A Herod e unue kire ke haitale ohie a Pita, taꞌe kire kaꞌa lio oodoie ike. Oto a Herod e dodolosi aana mo ramo nge kire kakakalie a Pita. Mango urine, e si leire hunie maenga noꞌone. Oto purine walu ola ienini, a Herod e lae mwaanie i Jiudia e si lai iiꞌo wau aana huilume i Sisaria.

Maenga A Herod

²⁰Aana maholona a Herod ko tohungei saewasulie mwala aana e ro huilume i Taea na i Saedon. Oto mo rato aana e ro huilume ngeena kire ruru, kire ko si lai leesie a Herod aena aana e ro huilume ngeena ko tohungei sare holi ngeulaa ada aana poꞌo ni henue nge a Herod ko inemauri haahie. Taꞌe i naꞌona kire lae i saana Herod, kire holaꞌi lai haꞌa-olaa a Blastas, poro paine haahie nume a inemauri hunie ke peꞌire. Oto mango urine nge kire si lai haꞌarongoa a Herod uri kire ko sare ere peꞌie hunie kire kei uure ruru peꞌie. ²¹Oto aana dinge e lio hilisie huni ere-ere peꞌire, a Herod e hoꞌosie mo sala diana ingeie, e lai iiꞌo aana naunekume ni aalaha, ko si ere-ere nana mwala. ²²Na mwala kire ko soi oto paine, aana kire ko lahea a Herod uuri, “!Iꞌoe nga iinoni haꞌike ni ko ere-ere ngeena! !Taꞌe iꞌoe ngaeta god!”

²³A Herod e saetoꞌo aana mwala ko lahea urine, na e kaꞌa unue ike hunire uri kire ke lahea mola a God. Oto mola aana kele maholoi satona, ensel a God e si da a Herod ke mataꞌi, na mo mwaa-mwaa kire ko ngeue hasiꞌona lae-lae hule aana e mae.

²⁴Taꞌe walana God ko lai hule aana mo henue hunge, na mwala hunge kire ko hiiwalaimoli loꞌu. ²⁵Oto maholo a Banabas na Sol kirerue asu mangoa asunge ikirerue aana niilana mei toꞌoha nge kirerue toolea mai hunie soihaadaꞌinge i Jerusalem, kire si eelihoꞌi loꞌu hunie i Antiok. Na maholona nge kirerue toolea noꞌone a Jon, nge ngaeta sata loꞌu aana a Mak.

Liꞌoa Maaꞌi E Lio Hilisie A Banabas Na Sol Huni Esu Nana

¹Aana soihaadaꞌinge i Antiok ngaeta mo propet na mo haꞌa-uusuli kire iiꞌo wau i leune. Na mo mwaena nge a Banabas, na a Simion nge ngaeta sata aana a Pulu-puluꞌe, na a Manaen iini nge e paine tararuru peꞌie a Herod Antipas Inemauri, na a Lusias mwane ni Saerin, na a Sol. ²Na maholo kire ko palo-paloa God peꞌie oolongaunge, Liꞌoa Maaꞌi e ere mai peꞌire e teꞌuri, “Omu ke oopaa a Banabas na a Sol nakue huni esuie mei esunge nou lio hilisirerue huni esuie.” ³Oto i purine oolongaunge na aarengaꞌinge kire si haꞌamaaꞌire aana nimada, na kire uusungeꞌinirerue oto huni esu nana.

A Banabas Na Sol Kire Lae Hunie Mala-malau I Saepras

⁴E ro mwane nge Liꞌoa Maaꞌi e uusungeꞌinirerue ngeena, kire lae hai huilume i Selusia huni taꞌe aana nga haka hunie mala-malau i Saepras. ⁵A Jon Mak e hakusirerue huni peꞌirerue, na maholo kire lai hule wau i Saepras aana huilume i Salamis, kire ko si aehota tarohaꞌinie walana God i laona mo nume ni palo-palo mo Jiu.

^6-8Kire lae-lae hule aana kire ko lai hule aana huilume paine i Pefos oto aana aapa poꞌo wau. Na aana huilume ngeena nge kire oodoie ngaeta mwane ni Jiu satana a Bajisas. A mwane ngeena e sai esuie taꞌena nga ola ni pangataꞌinge hunie mwala ke hiiwalaimoli eeni, hule aana mwala kire haaraꞌinie aana a Elimas, nge neꞌisaenga aana uuri, “mwane kure-kure na siꞌo-siꞌo.” Taꞌe ingeie ngaeta propet eero-eero mola. Na a mwaena ingeie malahune a Sejias Polas poro paine haahie mala-malau ngeena. A Sejias Polas e tohungei saenanau, na aena aana ko tohungei sare rongoa walana God, oto e uusungeꞌinie mei wala hunie a Banabas na a Sol hunie kire ke lae kaꞌu mei saana. Taꞌe mwane kure-kure na siꞌo-siꞌo ngeena ko tohungei leledie e ro mwane, na ko sare huꞌisie manatana a Sejias Polas mwaanie e hiiwalaimoli aana God.

⁹Oto a Sol, nge ngaeta sata aana a Pol,13:9 Satai Sol, satai ola ni Jiu, nge e lae peꞌie holaꞌinaꞌo i matolana mwala ingeie ni Jiu. Satai Pol, satai ola ni Rom, na e aehota lae peꞌie satai ola ngeena maholo e talaꞌae lae i matolana mo Aapoloa Aaopa aana aalahanga ni Rom. e honu mone aana Liꞌoa Maaꞌi, oto e toꞌo maaie wau a Elimas, ¹⁰na ko teꞌuri “!Mwae, iꞌoe kalena a Pwelu Eero-eero oto toꞌohuu! Ahutana walu ola oodo o meni lelediꞌi mango mola, na o tohungei honu mola aana eeronga na pwelu-walanga. ?Aana e ue o ko deu aahonga huni huꞌisie walana God nge e walaimoli hunie ke rongo mala eeronga? ¹¹Oto maholo ienini a Aalaha ko hele honosie maamu aana nimana. Oto maamu kei ulu, na o saꞌa leesie ike rarangana sato hunie maholo tewa.” Na oto mola aana maholoi satona, ola mala pwaꞌulana dunge e lae oto mai eeluhie e ro maana a Elimas. Na aena aana maana ko rorodoꞌa oto, ko kalo-kalo ulu-ulu heiliu oto mola huni hele oodoie nga iini huni naꞌona. ¹²Maholo poro paine ngeena e leesie nga taa e raune, nge e si hiiwalaimoli aana God na ko tohungei pangataꞌi noꞌone aana haꞌa-uusulinge i sulie Aalaha.

A Pol Na Banabas Kire Lae I Pisidia

¹³Lae-lae a Pol na mo iini nge kire hakusirerue kire taꞌe aana ngaeta haka e uure i Pefos huni lae aana poꞌo ni henue i Pampilia, nge kire si lai siho aana huilume i Pega. Na i leune nge a Jon Mak e si lae mwaanie a Pol na Banabas hunie i Jerusalem. ¹⁴Oto kirerue lae mwaanie i Pega kire lae loꞌu hunie huilume i Antiok aana poꞌo ni henue i Pisidia. Na aana Dinge Maaꞌi Mo Jiu, kire lai iiꞌo mola i laona nume ni palo-palo mo Jiu. ¹⁵Maholo mo mwane paine haahie nume ni palo-palo kire saaie uusu-uusu aana mo Haꞌatolanga a Mosis na mo Uusu-uusu Mo Propet,13:15 Mo Haꞌatolanga A Mosis na mo Uusu-uusu Mo Propet ikire oto i laona Haiholotaꞌinge Lalahuꞌe nge kie toꞌo aana siꞌiri. oto kire ko si dolosi aana Pol na mo malahune uuri, “Mo eesimeelu, mala uri omu ko toꞌo aana nga mei wala huni haꞌasusue saena mwala ie, na omu ke unue oto molana.”

¹⁶A Pol e uure i lengi, e salo haahire aana nimana hunie kire ke pwaarongo, oto ko si aehota ere uurini, “Iꞌomu mo Israel na iꞌomu mo Aapoloa Aaopa nge omu lae mai huni aarea God, omu ke pwaarongo diana kaꞌu hunieu. ¹⁷God ikie mo Israel, e lio hilisie mo weuwaka i naꞌo na e haꞌapainaꞌaa komu ikire aana maholo kire iiꞌo ni awataa i Ijip. Na aana nanamanga ingeie e saka nge e naꞌoda mwaanie poꞌo ni henue ngeena. ¹⁸Na maholo kire lae i laona hanuesala hunie hai aawalai helisi, e peꞌire mola maꞌalana helelada e kaꞌa diana. ¹⁹E oohe tatangaꞌinie e hiu poꞌo ni iinoni mwaanie poꞌo ni henue i Kenan, na e niie mo aano mo puꞌo ngeena nana mwala ni Israel hunie kire ke hele huu eeni mala nga toꞌo-olanga oto ikire. ²⁰Ahutana walu ola ngeena e rau i laona hai tangalai helisi peꞌie lime aawala.13:20 Hai tangalai helisi peꞌie lime aawala ngeena e aehota aana maholo a Jekob e lae hao iiꞌo i Ijip lae hule aana a Josua e naꞌona mo Israel hunie kire ke aꞌailaꞌasie mo aapoloa i Kenan. Leesie Palonga 7:6.

“Oto purihaꞌana nge a God e si haꞌa-uuresie mo mwane lei-lei hunie kire ke naꞌohai mwane nada lai hule aana pongine a Propet Samuel. ²¹Oto aana maholona, mwala ngeena kire aitanaie a Samuel hunie ke lio hilisie nga inemauri nada. Oto a God e lio hilisie a Sol kalena Kis, nge e hute aana komu a Benjamin. Na e inemauri hunie hai aawalai helisi. ²²Oto loꞌu mei puri a God e taꞌaasie a Sol, e si lio hilisie loꞌu a Deved hunie ke inemauri nada. Na a God e ere uuri i sulie a Deved, A Deved kalena Jesi ingeie oto mwane nou tohungei saetoꞌo aana, aana ingeie nge kei deu i sulie walu ola nou saetoꞌo aana ke asuiꞌi.1 Samuel 13:14

²³“Na a Haꞌa-uuri mo Israel e uure mwaanie komu a Deved, oto mala e haiholotaꞌinie. !Na ingeie oto a Jisas! ²⁴Na a Jon e dau aakau aana laenga mai a Jisas, aana e holaꞌi laengaꞌinie hunie ahutana mwala ni Israel uri kire ke oonisae mwaanie mo oorahaꞌaa ikire na kire ke tohungei loto maaꞌi oto. ²⁵Na maholo a Jon ko karaꞌi haꞌamangoa oto asunge ingeie, e si teꞌuri, ‘?Omu ko loꞌo-loꞌongaꞌi uri ineu a tei? Ineu haꞌike ni a Kraes iini nge omu ko maa-maaꞌoohie. Taꞌe omu ke rongo kaꞌu. Iinine kei lae ue mai puriku, na hule aana ineu, na nou kaꞌa malisine ike, maꞌalana asunge mala koni-konihe ingeie aani taꞌaasilana mo hoꞌohaahiꞌae ingeie.’

²⁶“Rongo kaꞌu, iꞌomu mo weuwana a Ebraham na mo Aapoloa Aaopa nge omu lae mai huni aarea God. Ikie oto, a God e lio hilisikie huni haataꞌi diana aana tala ni haꞌa-uuringe hunikie. ²⁷Mwala ni Jerusalem na mo naꞌohai mwane ikire, kire kaꞌa lio saie ike uri a Jisas ingeie a Haꞌa-uuri nge a God e haiholotaꞌinie. Kire kaꞌa lio saie ike walana mo propet nge saaileni ko lae-lae suli Dinge Maaꞌi ikie. Taꞌe ikire maraada nge kire haꞌa-oaie mei wala ngeena aana maholo kire lei-leie a Jisas hunie maenga. ²⁸Na maꞌalana kire kaꞌa dau oodoie ike nga mei ola hunie a Jisas ke mae i tehulaꞌana, taꞌe kire haro haꞌatohu mola aana a Paelat hunie ke horo maesie. ²⁹Na maholo kire haꞌa-oaie ahutana mo wala i sulie maenga nge uusuleni e lae i laona Uusu-uusu Maaꞌi, kire oohosie mwaanie poꞌu-poꞌu, kire si lai neꞌie i laona kilipweꞌu. ³⁰Taꞌe a God e taꞌea loꞌu mola mwaanie maenga. ³¹Oto purihaꞌana, a Jisas e si heꞌi haataꞌi loꞌu aada maraana mo maholo hunge hunie mo iini nge kire lae-lae peꞌie uure i Kalili hunie i Jerusalem. Na ikire oto kire ko tarohaꞌinie Tataroha Diana i sulie a Jisas hunie mwala ni Israel. ³²Na iꞌemereꞌi ni oto mere iiꞌo huni tarohaꞌinie Tataroha Diana huniꞌomu. Aena nga taa nge a God e haiholotaꞌinie hunie mo weuwaka i naꞌo, ³³e asuie oto hunie ke oa oto hunikie, aana ikie oto mo kaleda. E asuie haiholotaꞌinge ngeena aana maholo e taꞌea a Jisas mwaanie maenga. Ruana nga Kana Maaꞌi e ere i sulie leune aana e ere uuri, Iꞌoe oto kaleku, na aehota siꞌiri no ko haataꞌinie uri ineu oto aamamu.Sam 2:7³⁴Na a God e taꞌea oto mwaanie maenga, na e saꞌa heꞌi mae loꞌu aana nga maholo. Aena urine e sai unue uuri, E toꞌohuu oto, ne kei niie haꞌadianaꞌanga huniꞌomu oto mala nou heiholotaꞌinie hunie a Deved.Aesaea 55:3³⁵Na ngaeta Kana Maaꞌi e ere luhesie loꞌu uuri, O saꞌa toliꞌaasie mwane maaꞌi iꞌoe hunie ke kasu i laona kilipweꞌu. Sam 16:10³⁶Na kolu meni saie oto uri mei wala ienini e kaꞌa ere ike i sulie a Deved Inemauri. Aana kolu saie maholo a Deved e mauri ue, e dau i sulie nga taa a God e unue hunie ke asuie. Taꞌe maholo e mae, kire haitolingeꞌinie i saana mo weuwana na sapena e kasu oto. ³⁷Oto ko heꞌi ere loꞌu i sulie a Jisas, iini nge a God e taꞌea mwaanie maenga, aana ingeie e kaꞌa kasu ike loꞌu mala a Deved.

^38-39“Oto maeni eesiku maaꞌi, omu ke sai diana aana uri i tehulaꞌana a Jisas mone melu sai unu tahangaꞌinie huniꞌomu uri a God e sai saeꞌaasie mo oorahaꞌaanga iꞌomu. Na ahutana mo iini nge kire hiiwalaimoli aana kire mani oodotaꞌi i maana God, na kire iiꞌo luhetaꞌi oto mwaanie haꞌaloinge na nanamanga aana oorahaꞌaa. Taꞌe mo Haꞌatolanga a Mosis mone e kaꞌa sai luhesiꞌomu ike mwaanie mo oorahaꞌaanga iꞌomu. ⁴⁰Oto omu ke kinetaꞌiniꞌomu mwaanie mei ola nge mo propet kire lae-laengaꞌinie e oa mola aamiu, nge e teꞌuri, ⁴¹!Lio kaꞌu, iꞌomu mo iini nge omu ko haꞌamwasi eeku a God! Maholo ienini no ko esuie mei ola ni pangataꞌinge, na maꞌalana kire ke lado luhesie huniꞌomu, taꞌe omu saꞌa hiiwalaimoli ike aana. !Oto omu kei haro pangataꞌinie, nge omu ke si mae!”Habakuk 1:5

⁴²Maholo a Pol na Banabas kirerue ko iisitaa oto mwaanie nume ni palo-palo ngeena, nge mwala ko eitanairerue uri kire ke aalihoꞌi loꞌu mei aana ngaeta Dinge Maaꞌi Mo Jiu hunie kire ke ere-ere loꞌu i sulie walu ola ienini. ⁴³Na mo iini hunge aana mo Jiu na mo Aapoloa Aaopa nge kire ko palo-paloa God aana nume ni palo-palo ngeena, kire ko lulu i sulie oto a Pol na Banabas. Oto kirerue ko ere-ere peꞌire ni ere haꞌasusure uri kire ke hele aꞌailaꞌa aana manata-diananga hunie a God.

⁴⁴Oto aana Dinge Maaꞌi Mo Jiu loꞌu mei puri, karaꞌinie ahutana mwala aana huilume ngeena kire loko huni rongoa walana Aalaha. ⁴⁵Taꞌe maholo mo rato ni mwane ni Jiu kire leesie uri mwala hunge kire loko, kire ko tohungei heotaꞌinirerue, na kire ko ere aaelasirerue na kire ko neꞌi-neꞌie mola walana Pol aaopa.

⁴⁶Taꞌe a Pol na Banabas kirerue mwaka aada mola na kirerue ko teꞌuri, “E adona walana God unulana ke holaꞌi lae oto huniꞌomu, taꞌe aena aana omu ko leledie mei ola ienini, nge omu haataꞌinie oto uri omu kaꞌa malisine ike helesilana maurihe huu. Aena urine nge mere kei lae oto mwaaniꞌomu na mere kei lae oto i saana mo Aapoloa Aaopa. ⁴⁷Aena aana Aalaha e tohungei ere hiitoꞌo huniꞌemeelu uuri, Nou haꞌa-uuresiꞌo mala nga raa-raa huni raangie mo Aapoloa Aaopa, na hunie o ke haataꞌinie tala ni meurihe hunie mwala aana e hai suꞌu-suꞌue aana walumalau.”Aesaea 49:6

⁴⁸Oto maholo mo Aapoloa Aaopa kire rongoa mei wala ngeena, kire ko si tohungei ilenimwaꞌe na kire ko paalahea oto Aalaha haahie mei wala ingeie ngeena. Na mo iini nge a God e lio hilisire hunie kire ke toꞌo aana maurihe huu kire hiiwalaimoli oto aana. ⁴⁹Aana mei olana nge walana Aalaha e taro i sulie ahutana mo henue i leune.

⁵⁰Taꞌe mo rato ni Jiu kire ko haꞌa-olaa mo naꞌohai mwane aana huilume ngeena na mo naꞌohai keni nge kire ko hele maꞌutaꞌa aana palonga uri kire ke leledie noꞌone a Pol na Banabas. Oto aena mei olana nge mwala ko teungeꞌinirerue, na kire oohe aasirerue oto mwaanie poꞌo ni henue ngeena. ⁵¹Oto e ro hurulaꞌaa kirerue tataaꞌinie mola wasa-wasa mwaanie aeꞌaedarue huni haꞌapasulire uri a God kei leie tataꞌalanga ikire na uri kirerue sereꞌinie nga mei ola aana hanuena ke haꞌamadaꞌararue, oto kire si lae loꞌu hunie huilume i Aekoniam. ⁵²Taꞌe mo iini haalu kire hiiwalaimoli i Antiok kire ko tohungei ilenimwaꞌe na kire ko aꞌailaꞌa loꞌu aana Liꞌoa Maaꞌi.

A Pol Na Banabas Kire Lae I Aekoniam

¹Oto mala tolahana a Pol na Banabas kirerue mani lai sili weu noꞌone i laona nume ni palo-palo mo Jiu wau aana huilume i Aekoniam, na i leune laeliwalanga ikirerue e saka lae-lae hule aana mo iini hunge aana mo Jiu na mo Aapoloa Aaopa kire ko hiiwalaimoli oto. ^2-3Oto e ro hurulaꞌaa kirerue kele iiꞌo tewa i Aekoniam na kire aꞌailaꞌa mola ni houleꞌinie walana Aalaha. Na a Aalaha e niie nanamanga na mo tolimaa hunirerue huni haataꞌinie aana mwala uri mei wala i sulie manata-diananga a Aalaha e toꞌohuu. Taꞌe mo Jiu nge kire kaꞌa hiiwalaimoli kire ko haꞌa-olaa ngaeta mo Aapoloa Aaopa uri kire ke leledie mo iini nge kire hiiwalaimoli. ⁴Oto ahutana mwala aana huilume ngeena kire oopa oto aana e ro pulitaa, ngaeta mo iini kire neꞌisae peꞌie mo rato ni Jiu, na ngaeta mo iini kire neꞌisae peꞌie e ro hurulaꞌaa.

⁵Oto ngaeta mo Jiu na ngaeta mo Aapoloa Aaopa peꞌie mo rato ni mwane ikire, kire mani neꞌisae tararuru oto huni lai horo maesie a Pol na Banabas aani uuꞌiladarue aani heu. ⁶Taꞌe maholo kirerue rongoa tataroha i sulie neꞌisaenga ikire ngeena, oto kirerue tahi mola hunie poꞌo ni henue i Likeonia. I leune kirerue ko si lae kalie loꞌu e ro huilume i Listra na i Debe ⁷huni tarohaꞌinie Tataroha Diana hunie mwala.

Mwala I Listra Kire Palo-paloa A Pol Na A Banabas

⁸Aana huilume i Listra, ngaeta mwane aeꞌaena e rarasi e iiꞌo wau i leune. E hute aana nikana na e ro aeꞌaena e aaela oto urine, na e kaꞌa sai lae ike. ⁹E iiꞌo mola ko rorongo i sulie walana Pol. Oto a Pol e toꞌo-toꞌomaaie a mwaena, na ko lio saie uri a mwane ngeena e hiiwalaimoli oto aana a Jisas na haꞌa-uurilana e ro aeꞌaena e sai lae mola hunie. ¹⁰Oto a Pol ko soi peine hunie na ko teꞌuri “!O ke uure i lengi!” Oto a mwaena e si uure mola, na ko lae hailiu oto.

¹¹Oto maholo kire leesie nga taa a Pol e asuiena, kire ko soi oto paine aana erenga ni Likeonia, kire ko teꞌuri “!Haꞌike eena! E ro god kire neꞌi iinoni oto, na kire lae oto mai huni iiꞌo peꞌikolu.” ¹²Oto kire unue saꞌa mola a Banabas ingeie oto a Sus, aalaha haahie mo god ikire. Na aana a Pol ingeie mwane huni ere-ere, kire unue uri ingeie oto a Hemis, tatahowala mo god ikire. ¹³Nume ni palo-paloa a Sus e kele iiꞌo mola wau mwaanie huilume, na oora-oora aana nume ni palo-palo ngeena na oto ahutana mwala aana huilume kire ko meni sare uunu ola oto i saana Pol na Banabas. Kire lai haꞌalaunie mo puluke aana mo takai ei, oto kire si tooleꞌi mei i maana para aana huilume huni uunu ola i saadarue.

¹⁴Oto maholo e ro hurulaꞌaa kire lio saie nga taa ko reune, kire ko si hakasie mo toꞌoni ikirerue aani saehuunge, na kire ko huru oto i matolana mwala peꞌie teanga na kire ko teꞌuri, ¹⁵“!Mwae! ?E ue ni omu ko teꞌurine? Iꞌemereꞌi mere sada mola mala iꞌomu. Taꞌe mere lae mola mai huni tarohaꞌinie Tataroha Diana hunie omu ke toliꞌaasie mola mo nunui ola mwaakule urine, na hunie omu ke aaliꞌu takoie God Mau-meuriꞌe. Aana ingeie mone e haꞌaholaa salo, na aano huu, na aasi, na walu ola nge ko oꞌoꞌo i lalo aani. ¹⁶Aana i naꞌo a God e toliꞌaasie mwala ke dau mola i sulie saeda. ¹⁷Oto maꞌalana e urine, taꞌe e haataꞌi tarau mola aana walu ola diana nge ko deuꞌi. Aana ingeie nge ko niie nemo uure i lengi, na mo ngeulaa ko repo oto aana maholo aani. Na ingeie oto e niie mo ngeulaa huniꞌomu, na e haꞌahonue saemiu aana ilenimwaꞌenga.” ¹⁸Kirerue ko talei ere-ere hiitoꞌo hunire kaꞌu urine lae hule aana kirerue ko weo oto aana erenga, nge kire si mamalo mwaanie uunu-olanga hunirerue.

¹⁹Oto lae-lae i purine nga maholo e kele tewa, ngaeta mo mwane ni Jiu uure mwaanie huilume i Aekoniam na huilume i Antiok aana poꞌo ni henue i Pisidia kire hule mai, na kire ko haꞌa-olaa mwala ni Listra ngeena uri kire ke uure honosie e ro hurulaꞌaa. Na kire ko uuꞌie a Pol aani heu, na kire ko weꞌi ookea oto mwaanie huilume aana kire loꞌongaꞌinie uri e mae oto. ²⁰Taꞌe maholo mo pwaarongoisuli haalu aana hanuena kire lae mai uure kali-kelie, oto e uure i lengi, ko si lae mola wau i laona huilume.

A Pol Na A Banabas Kire Tahi Hunie I Debe

Oto aana hai dinge loꞌu i puri, nge a Pol na Banabas kire si lae loꞌu hunie huilume i Debe. ²¹Kire tarohaꞌinie Tataroha Diana wau i Debe lae-lae hule aana mo iini hunge ko neꞌi pwaarongoisuli haalu oto nana a Jisas.

A Pol Na A Banabas Kire Maatolie Mo Soihaadaꞌinge Haalu Aana Mo Henue Kire Liu Eeni

Oto purihaꞌana nge kire si eelihoꞌi loꞌu hunie i Listra, na i Aekoniam, na i Antiok i Pisidia. ²²Na kirerue ko ere-ere peꞌie mo pwaarongoisuli haalu a Jisas aana mo henuena huni ere haꞌasusure hunie hiiwalaimolinge ikire ke susu. Na kirerue ko ere uuri hunire. “Omu ke hiiwalaimoli tarau mola aana a Jisas, aena aana mo maholo hunge kolu kei lae oodoie aasanga purihaꞌana kolu ke si hule aana Aalahanga a God.” ²³Na i laona ahutana mo soihaadaꞌinge kirerue lio hilisie mo naꞌohai mwane huni naꞌoda. Na kirerue iiꞌo mola peꞌie oolongaunge na aarengaꞌinge talada, na kirerue toliꞌaasire mola hunie a Aalaha, iini nge kire hiiwalaimoli oto aana. ²⁴Oto kirerue liuhie loꞌu poꞌo ni henue i Pisidia, na kire lae hule loꞌu hao aana poꞌo ni henue i Pampilia. ²⁵Kirerue tarohaꞌinie Tataroha Diana hunie huilume i Pega, oto kire si lae loꞌu hunie huilume i Atalia.

²⁶Oto kirerue taꞌe aana ngaeta haka, kire si eelihoꞌi loꞌu hunie i Antiok aana poꞌo ni henue i Siria. Kirerue ko eelihoꞌi ngeena takoie soihaadaꞌinge nge e uusungeꞌinire kaꞌu huni tarohaꞌinie Tataroha Diana, na kire niirerue kaꞌu i nimana a God hunie ke kinetaꞌinirerue aana asunge kirerue si haꞌamangoa ngeena. ²⁷Oto maholo kirerue hule loꞌu i Antiok kire si lokoa ahutana mo iini aana soihaadaꞌinge. Na kire ladoa ahutana walu ola nge a God e asuiꞌi hunirerue, aana e tahanie ngaeta maa aana hiiwalaimolinge hunie mo Aapoloa Aaopa ke sili noꞌone mai i sulie. ²⁸Na kirerue iiꞌo tewa peꞌie mo pwaarongoisuli a Jisas aana hanuena.

Mo Hurulaꞌaa Kire Mani Ere I Sulie Haꞌa-uurilana Mo Aapoloa Aaopa

¹Oto ngaeta mo mwane ni Jiudia kire lae mai hule i Antiok kire ko aehota haꞌa-uusulie oto mo mwaasine aana hiiwalaimolinge na kire ko teꞌuri, “Mala uri omu kaꞌa torihesiꞌo ike mala Haꞌatolanga a Mosis e unue kolu ke asuie, nge a God e saꞌa roroꞌa haꞌa-uuriꞌomu ike.” ²Taꞌe a Pol na Banabas kire kaꞌa neꞌisae tararuru ike peꞌire, oto kire ko tohungei ere haitelili oto peꞌie mo mwaena, na kire ko ere tewa honosire. Oto lae-lae kira hiiwalaimoli i Antiok kire unue a Pol na Banabas na ngaeta mo mwane kire ke lae taꞌau i Jerusalem ni ere peꞌie mo hurulaꞌaa na mo rato aana soihaadaꞌinge i sulie mei ola ienini. ³Oto aana soihaadaꞌinge e uusungeꞌinire huni lae i Jerusalem, nge kire liu aana e ro poꞌo ni henue i Ponisia na i Samaria. Kire lae peꞌi maatolie kira hiiwalaimoli aana mo hanuena, na kire ko laengaꞌinie uri mo Aapoloa Aaopa kire ko aehota hiiwalaimoli oto aana a Jisas. Na kira hiiwalaimoli aana mo leune kire ko tohungei ilenimwaꞌe aana kire rongoa mei ola ienini.

⁴Maholo a Pol na Banabas kire lai hule taꞌau i Jerusalem mo hurulaꞌaa na mo rato aana soihaadaꞌinge, na ahutana soihaadaꞌinge kire tohungei tola konirerue. Oto a Pol na Banabas kire ko unu tahangaꞌinie hunie mwala walu ola nge a God e asuiꞌi hunirerue aana asunge ikirerue. ⁵Taꞌe ngaeta mo Parise nge kire hiiwalaimoli oto aana a Jisas kire uure, oto kire ko teꞌuri, “E tohungei roroꞌa oto liutaa hunie mo Aapoloa Aaopa nge kire ko sare lulu i sulie a Jisas ke tola i sulie mo Haꞌatolanga a Mosis na kire ke torihesiꞌo.”

⁶Oto mo hurulaꞌaa na mo rato aana soihaadaꞌinge kire ruru, kire ko si ere i sulie mei olana. ⁷Na purine kire ere hiitoꞌo oto i sulie, a Pita e uure i lengi, oto ko teꞌuri, “Maeni eesiku maaꞌi, omu meni saie oto uri a God e lio hilisieu oto wau i naꞌo mwaanie pulitaa ikolu hunie ineu ne ke holaꞌi laengaꞌinie Tataroha Diana hunie mo Aapoloa Aaopa hunie ikire noꞌone kire ke hiiwalaimoli aana Jisas. ⁸A God mone e saie mola loꞌongaꞌinge taꞌena nga iinoni, na e haataꞌinie oto uri e saetoꞌo aana mo Aapoloa Aaopa noꞌone aena aana e niie noꞌone Liꞌoa Maaꞌi hunire mala e niie hunikolu mo Jiu. ⁹E kaꞌa asuie ike nga mei ola ke aaopa i matolakaelu. E taꞌaasie mo oorahaꞌaanga mo Aapoloa Aaopa aena kire hiiwalaimoli mala e asuie kaꞌu aakaelu mo Jiu. ¹⁰?Oto e ue ni omu ko sare haꞌangei-ngeie a God urine? Mwaanie omu ko sare da mola uri hunie kira hiiwalaimoli ke lulu i sulie mo Haꞌatolanga a Mosis nge hule aana mo weuwaka na ikie maraaka noꞌone kie dau aasaie mola lulu i sulileni. ¹¹!Haꞌike! Ikie, kie hiiwalaimoli uri a God ko haꞌa-uurikie mo Jiu mola aena aana manata-diananga nge Aalaha ikie a Jisas e niie naka. Na haꞌa-uurilana mo Aapoloa Aaopa ko lae urine noꞌone.”

¹²Mo erenga ngeena e da kire mani rohu, na kire ko rongo mola i sulie a Pol na Banabas kirerue ko ladoa mo huꞌi-huꞌite na mo tolimaa nge a God e da kire asuiꞌi i matolana mo Aapoloa Aaopa. ¹³Oto maholo kirerue ere-ere mango, a Jemes ko aehota ere uuri, “Maeni eesiku maaꞌi, omu ke pwaarongo kaꞌu hunieu. ¹⁴A Saemon Pita e si lado diana aana tala nge a God e holaꞌi haataꞌinie kinetaꞌinge ingeie hunie mo Aapoloa Aaopa hunie ikire noꞌone kire ke neꞌie mo iinoni ingeie. ¹⁵Na walana mo propet e tohungei sada noꞌone mola, aana nga iini e teꞌuri, ¹⁶Ne kei heꞌi ooli loꞌu mei na ne kei esu diana aana loꞌu nume a Deved Inemauri nge e aaꞌoho oto ngeena. Ne kei soꞌohie ahutana mo makakaꞌai ola aana nume ngeena. Ne kei ladoꞌi na kei heꞌi meꞌutaꞌa loꞌu.¹⁷Oto aena aana mei ola ienini, ngaeta mwala loꞌu aana walumalau kire kei loꞌohieu, na mo Aapoloa Aaopa nge nou lio hilisire oto, ikire noꞌone kire ke neꞌie mwala ineu. Walana Aalaha oto ienini.¹⁸Na ingeie oto e asuie mwala ke saie walu olana oto wau i naꞌo.”Emos 9:11-12

¹⁹Oto a Jemes ko teꞌuri loꞌu, “Neꞌisaenga ineu e uuri. Kolu ke suꞌuri da aasanga hunie mo Aapoloa Aaopa maholo kire ko si aehota lulu i sulie a God. ²⁰Taꞌe hunie hanuelamanga ke iiꞌo i matolaka, e diana hunie kolu ke uusu-uusu mola hunire ni haꞌarongora uri kire ke suꞌuri esuie mo ola e lio mamaꞌelaꞌa aakaelu mo Jiu, mala ngaulana mo ngeulaa nge kire uunu ola aani i saana mo liꞌoa aaela, wa aeni-olanga peꞌie nga iini. Na kire ke suꞌuri ngeue taꞌena nga ola mauri nge liꞌoilana e lae hunie ke mae, na kire ke suꞌuri ngeue noꞌone nga mei epu. ²¹Aena mo ola ienini kire tohungei aaela aakaelu mo Jiu, sulie uure oto mai naꞌo haꞌa-uusulinge aana mo Haꞌatolanga a Mosis e lae i laona ahutana mo huilume ikolu, na saailana ko lae-lae oto suli Dinge Maaꞌi ikolu mo Jiu i laona mo nume ni palo-palo ikolu.”

Mo Hurulaꞌaa Kire Uusu-uusu Hunie Mo Aapoloa Aaopa Kire Hiiwalaimoli

²²Oto mo hurulaꞌaa na mo rato na ahutana mwala aana soihaadaꞌinge, kire mani neꞌisae tararuru huni lio hilisie ngaeta mo mwane aada huni uusungeꞌinire peꞌie a Pol na Banabas i Antiok. Oto kire lio hilisie a Saelas na a Jiudas nge ngaeta sata aana a Basabas, aana ikirerue e ro naꞌohai mwane nge ahutana ruruhaa kire tohungei haꞌamaꞌu aadarue. ²³Na kire uusungeꞌinie uusu-uusu peꞌirerue na uusu-uusu ngeena e teꞌuri.

Huniꞌomu mo Aapoloa Aaopa.

Iꞌomu mo Aapoloa Aaopa nge omu ko oꞌoꞌo i Antiok na i Siria na i Silisia, iꞌomu mo eesimeelu oto aana omu hiiwalaimoli aana Kraes. Oto iꞌemeelu mo hurulaꞌaa na mo rato aana soihaadaꞌinge mai leu i Jerusalem melu ko niie saediananga iꞌemeelu huniꞌomu.

²⁴Melu rongoa uri ngaeta mwala aana pulitaa iꞌemeelu kire lai hule wau i seemiu, na kire kotahiꞌomu oto aani wala na ko hurosie saemiu. Taꞌe walu ola ngeena melu kaꞌa unuꞌi ike hunire hunie kire ke lae wau i unuꞌi huniꞌomu. ²⁵Oto melu meni neꞌisae tararuru huni lio hilisie nga ro mwane huni uusungeꞌinirerue wau i seemiu. Na kire kei lae wau peꞌie e ro malahumeelu diana a Banabas na Pol, ²⁶nge kirerue karaꞌi mae i tehulaꞌana asunge Aalaha ikie a Jisas Kraes. ²⁷Oto melu ko uusungeꞌinie a Jiudas na Saelas hunie kire ke ere luhesie diana aana huniꞌomu walu ola nge melu unuꞌi i laona uusu-uusu ie.

²⁸Oto loꞌongaꞌinge a Liꞌoa Maaꞌi na iꞌemeelu noꞌone uri melu ke suꞌuri haꞌahiꞌeiꞌomu aana nga mo ola mwaanie mo naꞌohai ola ienini. ²⁹Omu ke suꞌuri ngaa nga mei ngeulaa nge uunu-olanga aana e lae i saana mo liꞌoa aaela, na omu ke suꞌuri ngeue mo epu, na omu ke suꞌuri ngeue taꞌena nga ola mauri nge liꞌoilana e lae, na omu ke suꞌuri aeni ola peꞌie nga iini. Oto kei tohungei diana oto liutaa i matolakaelu hunie omu ke lulu i sulie mo haꞌatolanga ienini.

Oto saediananga paine huniꞌomu. Ingeie otona.

³⁰Oto soihaadaꞌinge e uusungeꞌinie e hai mwane ngeena, na kire lai hule oto wau i Antiok nge kire si lokoa ahutana mo iini aana soihaadaꞌinge. ³¹Na maholo kire saaie uusu-uusu ngeena, ruruhaa ko si tohungei ilenimwaꞌe haahie mei wala ni ere haꞌasusure ngeena. ³²A Jiudas na a Saelas ikirerue nga ro propet noꞌone, oto kire ere-ere nada ni ere haꞌasusure huni haꞌa-aꞌailaꞌaa hiiwalaimolinge ikire. ³³Maholo kirerue iiꞌo tewa mango i Antiok, mo mwaasine i lalo aana Kraes kire si toliꞌaasirerue aani henuelamanga na kirerue si eelihoꞌi loꞌu i saana mwala i Jerusalem nge kire uusungeꞌinirerue mai. ³⁴15:34 Ngaeta mo uusu-uusu i naꞌo aana erenga ni Krik kire sapeie loꞌu tatala 34 uuri, “Taꞌe a Saelas e oore mola.”³⁵Taꞌe a Pol na Banabas kire oore mola i Antiok, na ikirerue na ngaeta mwala hunge loꞌu kire ko haꞌa-uusulie mwala peꞌi tarohaꞌinie walana a Aalaha.

A Pol Na Banabas Kirerue Ere Haitelili

³⁶Oto loꞌu mei puri a Pol ko teꞌuri hunie a Banabas, “Kure ke aalihoꞌi loꞌu i kelie mo eesikaelu kira hiiwalaimoli aana ahutana mo henue kure liu mei tarohaꞌinie walana Aalaha aani, hunie kure ke leesie kire ko lae oto uri taa.” ³⁷A Banabas e ilenimwaꞌe taane mola, na e tohungei saetoꞌo aana a Jon Mak ke hakusirerue. ³⁸Taꞌe a Pol e loꞌongaꞌinie uri e kaꞌa diana ike hunie kire ke toolea loꞌu, aana e kaꞌa lae taraꞌasi ike peꞌirerue huni haꞌamangoa asunge, aana e lae-lae kaꞌu peꞌirerue holaꞌinaꞌo, taꞌe e aalihoꞌi mola mwaanire i Pampilia. ³⁹Kire tohungei ere haitelili hiitoꞌo i sulie, na lae-lae kire ko oopa oto.15:39 Liꞌoa Maaꞌi e asuie erenga haitelili ngeena e da mei ola diana, aana urine e toꞌo aana e ro pulitaa huni uusungeꞌinire huni lai tarohaꞌinie Tataroha Diana. Na lae-lae a Pol na Mak na Banabas na Saelas kire mani heꞌi malahune loꞌu. Leesie 1 Korinit 9:6, 2 Timoti 4:11, na 1 Pita 5:12-13. A Banabas ko toolea oto a Jon Mak, na kirerue ko lae oto aana haka hunie mala-malau i Saepras. ⁴⁰Taꞌe a Pol e lio hilisie mola a Saelas huni hekusie, na mo mwaasine aana hiiwalaimolinge kire ko aarengaꞌi taladarue, na kire niire wau oto i nimana a God hunie ke lio i sulire. ⁴¹Kire lae, kire lai liuhie e ro poꞌo ni henue i Siria na i Silisia na a Pol ko lae peꞌi haꞌa-aꞌailaꞌaa mo soihaadaꞌinge.

A Timoti E Lae Peꞌie A Pol Na A Saelas

¹Kira Pol kire lai hule wau aana huilume i Debe, oto purihaꞌana kire si lae loꞌu hunie huilume i Listra nge kire oodoie ngaeta pwaarongoisuli a Jisas, satana a Timoti. Aamana mwane aana mo Aapoloa Aaopa, taꞌe nikana keni ni Jiu nge ko lulu i sulie a Jisas.16:1 Mo Jiu kire mani unue uri a Timoti ingeie ngaeta iini aada aana nikana keni ni Jiu, na mo Aapoloa Aaopa kire unue uri a Timoti ngaeta iini aada aana aamana mwane aana mo Aapoloa Aaopa.²Mo mwaasine i lalo aana Kraes i Listra na i Aekoniam kire tohungei neꞌisae paine aana a Timoti, ³oto a Pol ko sare toolea peꞌire. Taꞌe mo Jiu aana poꞌo ni henuena kire saie mone a Timoti e kaꞌa torihesiꞌo ue aana aamana nga mwane aana mo Aapoloa Aaopa. Oto maꞌalana kire unue ingeie mwane ni Jiu taane i sulie a nikana, taꞌe kire kaꞌa tohungei hikusie ike. Oto mwaanie kire upwesie loꞌu, a Pol e si torihesiꞌo aana a Timoti.

⁴Oto kira Pol kire ko lae i laona mo huilume peꞌi laengaꞌinie hunie mo soihaadaꞌinge uri kire ke lulu i sulie mo haꞌatolanga nge mo hurulaꞌaa na mo naꞌohai mwane taꞌau i Jerusalem kire uusuꞌi hunire. ⁵Oto hiiwalaimolinge mo soihaadaꞌinge ko si susu, na suli dinge mwala haalu ko sili loꞌu mei i laona soihaadaꞌinge.

A God E Unue A Pol Ke Lae I Masedonia

⁶Kira Pol ko lai liuhie mo toꞌo-toꞌolana e ro poꞌo ni henue hai aaopaꞌi i Frijia na i Kalesia. Kire oalaꞌi huni eeliꞌu takoie poꞌo ni henue i Esia huni tarohaꞌinie Tataroha Diana i leune noꞌone, taꞌe Liꞌoa Maaꞌi e uure honosire. ⁷Oto maholo kire hule aana taitelihana poꞌo ni henue i Misia, kire ko deu aahonga huni eeliꞌu oto loꞌu takoie poꞌo ni henue i Bitinia, taꞌe Liꞌoa Maaꞌi a Jisas e uure honosire loꞌu. ⁸Oto kire liue mola mo henue i Misia, na kire oodo mola hunie huilume i Troas.

⁹Oto aana hai rodona a Pol ko leesie mei haataꞌinge uri mwane ni Masedonia e lae mai haaraie ko teꞌuri, “O ke lae mai Masedonia huni peꞌiꞌemeelu.” ¹⁰Purine a Pol e leesie mei haataꞌinge ngeena, nge melu16:10 Aana mei wala “melu” e si lae mai aana tatala ie, nge kie saie uri a Luk, mwane nge e uusue uusu-uusu ienini, e oodoie kira Pol i Troas huni lae peꞌire. si teuleꞌi huni lae hunie poꞌo ni henue i Masedonia, aana melu saie oto uri a God nge e soiꞌemeelu huni lai tarohaꞌinie Tataroha Diana hunie mwala i Masedonia.

A Lidia E Hiiwalaimoli I Pilipae

¹¹Melu taꞌelie haka i Troas nge melu si oodo hunie mala-malau i Samotres. Oto aana hai dinge i puri, melu lae mwaanie mala-malau ngeena, melu si lae loꞌu hunie huilume i Niapolis. ¹²Oto uure i leune melu lae loꞌu hunie huilume i Pilipae, ngaeta naꞌohai huilume aana aapai henue aana poꞌo ni henue i Masedonia. Mo mwane ni Rom kire hiitoꞌo aana huilumena na kire iiꞌo mola i memelutana inemauri ni Rom.

Melu iiꞌo i leune hunie ngaeta mo hei dinge ¹³na aana Dinge Maaꞌi Mo Jiu, melu loꞌongaꞌi huni lae i nume ni palo-palo mo Jiu, taꞌe nga nume ni palo-palo haꞌike i leune. Oto melu iisitaa mwaanie huilume ngeena, na melu lae i sulie wai aana melu loꞌongaꞌinie uri saꞌa mola mo Jiu kire toꞌo aana nga kele leu huni aare-aarea God i leune. Oto melu leesie ngaeta mo huꞌe ni Jiu kire loko, nge melu si iiꞌo i aano huni ere-ere peꞌire. ¹⁴Na ngaeta huꞌe aada satana a Lidia keni ni Taeataera. Ingeie ngaeta keni aana mo Aapoloa Aaopa, na asunge ingeie oto huni haꞌaholingeꞌinie mo sala nonoroꞌa holiteni e paine oto liutaa. Ingeie ko palo-paloa noꞌone a God, na maholo ko pwaa-pwaarongo i sulie a Pol, a God e tahanie manatana hunie ke hiiwalaimoli aana mo erenga a Pol. ¹⁵Oto ingeie na ahutana mwala aana nume ingeie kire si loto maaꞌi na ko haaraiꞌemeelu oto huni lae wau i nume ingeie, na ko teꞌuri, “Mala uri omu ko loꞌongaꞌi uri nou hiiwalaimoli toꞌohuu aana Aalaha, nge omu ke lae kaꞌu mei iiꞌo i nume ineu.” Oto aana e ere haꞌa-olaꞌemeelu urine, nge melu si lae huni iiꞌo peꞌie i nume ingeie.

A Pol Na Saelas Kire Iiꞌo I Laona Nume Ni Hoꞌo

¹⁶Oto aana ngaeta hai dinge maholo melu ko lae aana leu ni aarengaꞌinge i sulie wai ngeena, melu oodoie nga keni haalu ko euꞌesu mala koni-konihe nana ngaeta mo mwane. Na a keni ngeena liꞌoa aaela nge aana, na ko unu-unue walu ola kei reu ue mai. Na mo mwane paine haahie koni-konihe ngeena kire ko tohungei tei-terie mei toꞌoha paine aana. ¹⁷A keine e lae i suliꞌemeelu a Pol oto mola peꞌie soinge oto paine na ko teꞌuri, “Mo mwane ngeena ikire mo mwane auꞌesu a God Hahuꞌana Nanama, na kire ko lae peꞌi unu-unue tala ni haꞌa-uuringe ingeie huniꞌomu.” ¹⁸Mo dinge hunge a keine ko teꞌurine oto mola, lae-lae hule aana a Pol e kaꞌa sare rongoa oto. Oto a Pol e saro wau takoie, na ko teꞌuri hunie liꞌoa aaela ngeena, “Aana satana Jisas Kraes no ko unue oto huniꞌo o ke lae mwaanie a keni ngeena.” Na oto mola aana maholoi satona liꞌoa aaela ngeena e tolana tahi oto mwaanie a keine.

¹⁹Na maholo mo mwane paine haahie a keine kire leesie uri tala ni teri-toꞌohanga ikire e mango oto, kire si tapolie a Pol na Saelas, kire ko ookerarue oto i saana mo mwane paine i nume ni rururu aana huilume ngeena. ²⁰Kire toolera mai saana mo mwane lei-lei na kire ko teꞌuri, “E ro mwane ie, e ro mwane ni Jiu ni ie, na kirerue ko tohungei hurosie huilume ikolu. ²¹Na kire ko haꞌa-uusulie mwala aana tolahai ola e tohungei lae huꞌiteꞌi mwaanie tolahaka. Aana ikie mo Rom kie kaꞌa sai lae ike i sulie mo tolahai ola urine.”

²²Oto ahutana mwala e ruru mei aana leune kire ko si peꞌie mo mwane paine huni waelie a Pol na Saelas. Oto mo mwane lei-lei kire unue ngaeta mo ramo huni taꞌaasie mo sala ikirerue na huni repusirerue. ²³Maholo kire tohungei repu aaelasirerue mango, kire si lai neꞌirerue i laona nume ni hoꞌo, na kire ko unue uri poro paine haahie nume ni hoꞌo ke tohungei kakali diana aadarue. ²⁴Oto aena mei olana, nge e lai neꞌire oto i laona duru ooreta hunie mo iini e tohungei aaela liutaa, na ko hoꞌosie aeꞌaedarue oto i denumana e ro hai dango oto paine.

²⁵Oto i upui rodo a Pol na Saelas kirerue ko aarengaꞌi peꞌie kananga ni lahea God. Na mo iini nge kire iiꞌo noꞌone i nume ni hoꞌo kire ko rorongo mola i sulirerue. ²⁶Kire si aparaꞌi na painehaꞌana nunu ko nunu oto, na poo-pootana nume ni hoꞌo ngeena ko esuleꞌi mango oto. Na maholoi satona noꞌone ahutana mo maa kire taha mango, na mo iieli heu kire mani siki oto mwaanie kiꞌi-kiꞌine na aeꞌaena ahutana mwala i laona nume ni hoꞌo. ²⁷Maholo poro paine aana nume ni hoꞌo e lio na ko leesie uri ahutana mo maa aana nume ni hoꞌo kire mani taha mango, oto ko loꞌongaꞌinie uri ahutana mwala i laona nume ni hoꞌo kire tahi mango oto. Oto e darasie naihi ingeie, ko si deu ni horoꞌie mola maraana.16:27 Aana haꞌatolanga mo Rom, mala uri nga mwane e iiꞌo i nume ni hoꞌo ko tehi, nge mo ramo kire ko kakali aana maholona, horoꞌilada kei lae. Leesie nga taa e rau aana mo ramo nge kire kakalie a Pita aana Palonga 12:19.²⁸Taꞌe a Pol e soi peine hunie na ko teꞌuri, “O ke suꞌuri horoꞌiꞌo maraamu aana ahutameelu taane mola mai ienini.”

²⁹A poro paine ngeena ko eriri mola aana ko meꞌu, na ko soi oto hunie nga sine. Oto ko huru weu i laona nume ni hoꞌo, na ko pouruuru oto i naꞌona a Pol na Saelas. ³⁰Oto e toolerarue poi sinaha, ko si dolosi aadarue uuri, “?Nga taa ni ne kei da hunie a God ke haꞌa-uurieu?”

³¹Oto kire ko teꞌuri hunie “O ke hiiwalaimoli mola aana a Jisas aana ingeie oto Aalaha, na a God ke si haꞌa-uuriꞌo, na e urine noꞌone hunie uluhe iꞌoe.” ³²Na kire ko unue oto walana Aalaha hunie poro paine ngeena na hunie ahutana mwala nge kire iiꞌo i nume ingeie. ³³Oto aana hai rodona kire ko tohungei lio i suli diana aadarue, na kire ko hodalie mo malaka i sapedarue. Na maholoi satona noꞌone ingeie na ahutana mwala aana uluhe ingeie kire ko meni loto maaꞌi oto. ³⁴E toolea a Pol na Saelas wau i nume ingeie, ko si nii ngeulaa adarue. Na ahutana mwala aana nume ingeie kire ko ilenimwaꞌe oto aana kire mani hiiwalaimoli aana a God.

³⁵E dangi hoꞌowa na mo mwane lei-lei kire uusungeꞌinie mo ramo huni haꞌa-iisitaangaꞌinirerue. ³⁶Oto poro paine aana nume ni hoꞌo ko teꞌuri hunie a Pol, “Mo mwane lei-lei kire unue uri iꞌomoreꞌi a Saelas more sai iiꞌo luhetaꞌi oto. Oto more sai lae oto, na more ke suꞌuri tolahiꞌe loꞌu.”

³⁷Taꞌe a Pol e teꞌuri mola hunie mo ramo ngeena, “Iꞌemereꞌi e ro mwane ni Rom ni ie, na kire tohungei waelie oto haꞌatolanga aana kire kaꞌa toliꞌaasiꞌemereꞌi huni ere luhesie nga mei ola hunire, taꞌe kire rapusiꞌemereꞌi mola mwaakule i maana mwala, na kire neꞌiꞌemereꞌi i laona nume ni hoꞌo. ?Oto e ue ni kire ko si sare toliꞌaasiꞌemereꞌi mola mumuni aana maholo ienini? !Haꞌike! E malisine ikire maraada ni kire kei haro lae mai huni haꞌa-iisitaangaꞌiniꞌemereꞌi mwaanie nume ni hoꞌo.”

³⁸Oto mo ramo ngeena kire si lae, kire ko lai haꞌarongoa mo mwane lei-lei. Na maholo kire rongoa uri a Pol na Saelas ikirerue e ro mwane ni Rom, nge kire ko si tohungei meꞌu. ³⁹Oto kire lae mai saana a Pol na Saelas, kire ko si unue saehuunge ikire hunirerue, na kire ko haꞌa-iisitaangaꞌinirerue oto mwaanie nume ni hoꞌo, na kire ko eitanairerue uri kirerue ke lae mwa-mwanoto mola mwaanie huilume. ⁴⁰Maholo a Pol na Saelas kire iisitaa oto mwaanie nume ni hoꞌo, kire si lae wau i nume a Lidia na kire ko ere haꞌasusure mo mwaasine i lalo aana Kraes loꞌu hunie hiiwalaimolinge ikire ke susu. Oto e mango urine, nge kire si lae mwaanie huilume ngeena.

A Pol E Laeliwala I Tesalonaeka

¹A Pol na Saelas kirerue lae i liu i huilume i Ampipolis na huilume i Apolonia kire si lai hule wau aana huilume i Tesalonaeka. Na mo Jiu kire toꞌo aana nga nume ni palo-palo noꞌone i leune. ²Na i sulie tolahana a Pol aana taꞌena nga huilume, e lae oto ko lai aare-aarengaꞌi peꞌire na ko lai ere-ere peꞌire, na ko saaie Uusu-uusu Maaꞌi nada. Na e iiꞌo i leune hunie e oolu Dinge Maaꞌi Mo Jiu, ³na ko lado luhesie mo neꞌisaenga hunire aana mo wala i laona mo Uusu-uusu Maaꞌi. Na e tohungei haataꞌi diana aana hunire uri a God e oalaꞌinie oto uri a Kraes kei sapesalu, na purihaꞌana kei heꞌi meuri eelihoꞌi loꞌu mwaanie maenga. Na e teꞌuri, “A Jisas nge no ko houleꞌinie huniꞌomu ienini, ingeie oto a Kraes nge omu ko maa-maaꞌoohie.” ⁴Oto ngaeta mo Jiu kire hiiwalaimoli oto aana mei wala ngeena, na kire ko lulu i sulie oto a Pol na Saelas. Na mo iini hunge aana mo Aapoloa Aaopa nge kire ko palo-paloa God, na ngaeta mo iini hunge aana mo naꞌohai keni peine kire ko lulu i sulie oto noꞌone a Pol na Saelas.

⁵Taꞌe mo rato ni Jiu kire ko tohungei heotaꞌinire, oto kire lai rurue mo iini hunge aana kira holo-holo amaa, kire ko si aehotaa maaola-olanga. Oto kire huru weu i nume ngaeta mwane satana a Jeson aana kire ko lio hunie a Pol na Saelas huni toolerarue i naꞌona mo rato ni mwane. ⁶Taꞌe maholo kire kaꞌa lio oodoie e ro mwane ngeena, oto kire si tapolie mola a Jeson na ngaeta mo mwaasine i lalo aana Kraes, na kire ko weꞌi ookera oto wau i naꞌona mo rato ni mwane aana huilume ngeena. Na kire ko soi oto paine, kire ko teꞌuri, “E ro mwane nge kire ko hurosie ahutana mo henue, kirerue hule loꞌu mei laona huilume ikolu ie. ⁷Na a Jeson e toliꞌaasirerue hunie kirerue ke iiꞌo i nume ingeie. Oto ahutada kire ko meni lae huꞌisie mo haꞌatolanga inemauri ni Rom aana kire ko unue uri ngaeta mwane aaopa, ingeie oto naꞌohai inemauri, na satana a Jisas.”

⁸Oto mo Jiu kire tohungei da mahuro oto hiitoꞌo peꞌie mo wala urine hunie saena ahutana mwala aana huilume ngeena na oto mo rato ni mwane noꞌone. ⁹Lae-lae kire ko deu rarahie oto a Jeson na ngaeta mo mwaasine i lalo aana Kraes hunie kire ke hiri aani toꞌoha, oto purihaꞌana kire si toliꞌaasie kire ke lae.

A Pol Na Saelas Kire Laeliwala I Berea

¹⁰Oto maholo na ko si rodo, mo mwaasine i lalo aana Kraes kire si uusungeꞌi mumuni aana a Pol na Saelas hunie huilume i Berea. Maholo kirerue hule taꞌau i Berea kirerue lae oto hunie nume ni palo-palo mo Jiu. ¹¹Na aana huilume ngeena, tolahana ahutana mwala e tohungei diana, liue mwala i Tesalonaeka. Mo Berea kire tohungei mwaꞌe-mwaꞌe ni rongo i sulie walana Pol peꞌi heitalea mo wala ngeena i laona mo Uusu-uusu Maaꞌi, ohe kire toꞌohuu wa haꞌike. ¹²Na hungelana mo Jiu na mo Aapoloa Aaopa na ngaeta mo naꞌohai keni aada kire mani hiiwalaimoli oto noꞌone.

¹³Taꞌe maholo mo rato ni Jiu weu i Tesalonaeka kire rongoa uri a Pol ko tarohaꞌinie loꞌu walana God taꞌau i Berea, kire lae mai kire ko si ere i saena mwala hunge loꞌu aana huilume ngeena hunie kire ke saewasulirerue. ¹⁴Oto mo mwaasine i lalo aana Kraes kire uusungeꞌinie a Pol mwaanie hanue ngeena hunie nga leu karaꞌinie aasi, taꞌe a Saelas na Timoti kirerue oore mola i Berea. ¹⁵Na mo iini nge kire hakusie a Pol kire lae taraꞌasi oto peꞌie hule aana huilume i Atens. Oto purihaꞌana kire lae mwaanie a Pol aana huilume ngeena, kire si lae peꞌie mei wala a Pol hunie a Saelas na Timoti uri kirerue ke lae lau-leu i saana Pol.

A Pol E Laeliwala I Atens

¹⁶Maholo a Pol ko maaꞌoohie a Saelas na a Timoti wau i Atens, saena ko tohungei huu aana ko leesie huilume ngeena e honu mola aana nunune mo pweai god. ¹⁷Oto e lae i laona nume ni palo-palo mo Jiu huni ere-ere nada na taꞌena nga iini ko lae noꞌone mai huni palo-paloa God peꞌire. Na suli dinge ko lae-lae noꞌone aana leu ni uusiꞌe huni ere peꞌie mwala nge kire ko lae-lae mai i leune.

¹⁸I Atens mo pulitaa oto hunge mala mo Epikiurian na mo Stoek17:18 Pulitaa mo Epikiurian ngeena kire hiiwalaimoli uri e lae wai roroꞌa hunie mo iinoni kire ke da mola mo ola hunie kire ke ilenimwaꞌe. Taꞌe pulitaa mo Stoek ngeena kire hiiwalaimoli uri e lae wai roroꞌa hunie mo iinoni kire ke suꞌuri deu mola i sulie hari-huninge ikire, taꞌe kire ke asuie mola nga taa kire loꞌongaꞌinie e oodo. kire ko ere-ere oto hiitoꞌo i sulie nga taa e tohungei roroꞌa hunie maurihaꞌana iinoni. Oto ngaeta mo haꞌa-uusuli aana e ro pulitaa ngeena kire rongoa ere-erenga a Pol, oto kire ko teꞌuri, “?Nga taa ni e rongo mala wisi ko nore-nore ngeena? ?Nga taa ni a mwaena ko sare unuena?” Na ngaeta mo iini ko teꞌuri, “Ohe ko ere i sulie ngaeta god aana mo poꞌo ni henue hai aaopaꞌi ni ngeena.” Kire ko ere urine aena aana a Pol ko tarohaꞌinie Tataroha Diana i sulie a Jisas na taꞌelaꞌinge ingeie mwaanie maenga.

¹⁹Oto kire toolea a Pol i naꞌona pulitaa ni lei-lei nge kire haaraꞌinire aana Ariopagas,17:19 Pulitaa kire haaraꞌinie Ariopagas ngeena ko lio i sulie mo haꞌa-uusulinge uri taa kire sai maaie i laona huilume ikire ngeena. na kire ko dolosi aana, kire ko teꞌuri, “Melu ko sare saie mei haꞌa-uusulinge haalu nge o ko laengaꞌinie ngeena. ²⁰Aana mo wala o ko unuꞌi ngeena, kire kele rongo aaopa huniꞌemeelu. Oto melu ko tohungei sare sai diana aana mei haꞌa-uusulinge haalu ngeena.” ²¹Aana mwala ni Atens na mo awataa nge kire lae mai iiꞌo aana huilume ngeena kire sai teꞌurine tarau. Aana kire iiꞌo oto mola huni rongo hunie taꞌena nga mei ola haalu ko reu huni lalado i sulie.

²²Oto a Pol e uure i naꞌona pulitaa ngeena, ko si teꞌuri, “Mo Atens, nou lio saie uri omu tohungei diana aani palonga. ²³No ko ere urine aena aana maholo nou lae-lae hailiu i laona huilume iꞌomu, nou leesie mo leu oto hunge nge omu ko aare-aarengaꞌi eeni, na nou leesie omu uusue noꞌone mo wala aana ngaeta ora ni uunu-uunu e teꞌuri, ‘Ora ni uunu-uunu i saana liꞌoa kolu kaꞌa saie.’ Oto liꞌoa nge omu ko palo-paloa urine, maꞌalana omu kaꞌa saie, taꞌe ingeie nge no ko ere-ere i sulie huniꞌomu ienini. ²⁴Liꞌoa ngeena ingeie oto God nge e haꞌaholaa walumalau na ahutana mo ola i lalo aana, na ingeie nge e aalaha haahie i Lengi na mai aano. Oto e kaꞌa oꞌoꞌo ike i laona mo nume maaꞌi ikie mo iinoni nge kie ko euꞌesuiꞌi. ²⁵Na e kaꞌa hari hunie ike nga mei ola hunie kie ke peꞌie aana. !Haꞌike! Ingeie maraana ni e niie mauringe hunikie, na e niie walu ola nge kie toꞌo aani. ²⁶A God e haꞌaholaa eetana nga mwane a Adam, na mwaanie mola taꞌa-taꞌa iinoni ngeena nge a God e si esuie mo taungei iinoni hai aaopaꞌi hunie kire ke lai iiꞌosie walumalau. Na e totohoa oto mo leu hunie kire kei iiꞌo aani, na e pongie oto mauringe ikire. ²⁷A God e asuie walu ola ngeena aena aana e saetoꞌo aana kie ke haitalea, na maholo kie kei heitalea, kie kei haro lio oodoie taane, aena aana e kaꞌa iiꞌo haꞌataulie ike nga iini aaka. ²⁸Mala kaꞌu ngaeta mwane saenanau iꞌomu e uusue wau i naꞌo uuri, ‘Aena aana a God mola e da kie iiꞌo i laona walumalau, na kie ko meu-meuri, na kie sai lae hailiu.’ Na e uusue noꞌone uuri, ‘Ahutaka kie mani neꞌie mo mwela ingeie haliꞌite.’ ²⁹Oto aena a God e niie mauringe hunikie mala mo mwela ingeie, nge kie ke suꞌuri neꞌi-neꞌisae uri a God nga ola kie sai eedumie mola aani kol wa aani siliva wa aani heu. Aana a God e kaꞌa urihana ike ola nge nimana iinoni wa saenanaunge iinoni e sai esuie. ³⁰Wau i naꞌo maholo mwala kire kaꞌa lio saie ue a God, e kaꞌa haꞌaloire ike. Taꞌe maholo ienini nge ko tohungei ere hiitoꞌo hunie ahutana mwala i laona walumalau uri kire ke oonisae mwaanie mo oorahaꞌaa ikire. ³¹Aana e pongie oto hai dinge hunie kei leie walumalau aana, na kei leie mwala oto i sulie nga taa e saie e oodo taꞌingelu. Na e lio hilisie oto iini nge kei leie mwala urine, na e haataꞌi diana aana oto hunie ahutana mwala aana e taꞌea kaꞌu iinine mwaanie maenga.”

³²Maholo mwala kire rongoa uri a Pol ko ere i sulie taꞌelaꞌinge mwaanie maenga, oto ngaeta mo iini ko haꞌamwasi mola aana. Taꞌe ngaeta mo iini kire ko teꞌuri, “Melu saetoꞌo aana o ke ere i sulie mei neꞌisaenga ngeena loꞌu aana nga maholo.” ³³Oto a Pol e si lae mwaanie pulitaa ngeena. ³⁴Taꞌe ngaeta mo iini kire ko lulu i sulie oto walana a Pol na kire ko hiiwalaimoli oto aana a Jisas. Na ngaeta mo iini aada nge a Daeonisias ngaeta mwane noꞌone aana pulitaa Ariopagas ngeena, peꞌie ngaeta huꞌe satana a Damaris, na ngaeta mwala loꞌu.

A Pol E Lae i Haꞌa-uusulie Mo Korinit

¹Oto purihaꞌana a Pol e uure mwaanie i Atens, e si lae loꞌu hunie huilume i Korinit. ²Na aana huilume ngeena ko oodoie mwane satana a Akuila mwane ni Jiu nge e hute aana poꞌo ni henue i Pontas. A Akuila na huꞌe ingeie a Prisila kirerue oꞌoꞌo wau i naꞌo aana poꞌo ni henue i Itali, taꞌe kirerue si lae mwaanie maholo inemauri peine ni Rom a Klodias e oohea ahutana mo Jiu mwaanie huilume i Rom, nge e neꞌi naꞌohai huilume aana poꞌo ni henue i Itali. Oto a Akuila na Prisila ko si lae mai iiꞌo i Korinit maholo a Pol e oodoirerue. ³Oto a Pol ko iiꞌo oto peꞌirerue, na ko euꞌesu oto peꞌirerue aena aana kiraelu ko meni esu mola aana asuilana mo nume susulu. ⁴Na suli Dinge Maaꞌi Mo Jiu, a Pol ko lae i nume ni palo-palo mo Jiu huni ere-ere nana mo Jiu na mo Aapoloa Aaopa hunie kire ke hiiwalaimoli aana walu ola nge ko unuꞌi.

⁵Oto maholo a Saelas na a Timoti kirerue hule mai saana a Pol aana kirerue uure i Masedonia, a Pol ko si aehota tarohaꞌinie Tataroha Diana mola i suli dinge. Na ko tarohaꞌinie hunie mo Jiu uri a Jisas oto a Kraes, a Haꞌa-uuri nge a God e haiholotaꞌinie kei lae mai. ⁶Taꞌe maholo mwala ni Jiu kire ko leledie na kire ko ere aaelasie, a Pol e si tataaꞌinie mola mo wasa-wasa aana toꞌoni ingeie mala nga tolimaa uri tolahada e tohungei aaela liutaa. Oto ko haꞌapasulire ko teꞌuri, “Mala uri a God ko haꞌaloiꞌomu, na roroꞌanga iꞌomu oto maraamiu eena. Nga roroꞌanga ineu haꞌike aana leune. Uure siꞌiri pwau weu ne kei lai tarohaꞌinie Tataroha Diana oto hunie mo Aapoloa Aaopa.”

⁷Oto a Pol e iisitaa mwaanie nume ni palo-palo mo Jiu ngeena, na ko lae oto wau i nume a Titias Jastas ngaeta mwane aana mo Aapoloa Aaopa nge ko palo-paloa God. Na nume ingeie e iiꞌo mola karaꞌinie nume ni palo-palo ngeena. ⁸Ahutana asunge ingeie peꞌie mo Jiu e kaꞌa waetaꞌi ike, aana naꞌohai mwane haahie nume ni palo-palo ngeena satana a Krispas na uluhe ni iinoni ingeie kire ko meni hiiwalaimoli oto aana a Aalaha. Na mo iini hunge loꞌu i Korinit kire ko loto maaꞌi oto, aana kire rongoa Tataroha Diana, na kire hiiwalaimoli oto aana.

⁹Oto aana ngaeta hai rodo a Aalaha ko ere hunie a Pol aani maꞌahu-polenga ko teꞌuri, “O ke suꞌuri meꞌu, na o ke suꞌuri rohu, taꞌe o ke unu-unu tahangaꞌinieu tarau ¹⁰sulie ineu taane peꞌiꞌo. Nga iini aana mwala aana huilume ngeena e saꞌa waeliꞌo ike sulie mwala ineu kire hunge i leune.” ¹¹Oto a Pol e iiꞌo loꞌu i Korinit hunie halisi peꞌie e oono waro-waro huni haꞌa-uusulie mwala aana walana God.

¹²Oto aana maholo nge a Galio e aalaha haahie poꞌo ni henue i Akaea, mo rato ni Jiu kire ruru, kire si tapolie a Pol na kire toolea i saana a Galio hunie ke leie. ¹³Na kire ko teꞌuri, “A mwane ie ko tohungei sare huꞌisie haꞌatolanga aana ko da uri mwala ke palo-paloa God mola mwaanie tolahai haꞌatolanga iꞌemeelu mo Jiu.” 18:13 Mo Rom kaꞌa toliꞌaasie ahutana mo palonga hai aaopaꞌi i laona aalahanga ikire, taꞌe kire maaie ngaeta mo iini mola, mala palonga mo Krik, na palonga mo Jiu. Aana maholo ienini kire kaꞌa lio saie ue uri hiiwalaimolinge aana Jisas e aaopa mwaanie palonga mo Jiu, taꞌe lae-lae kire lio saie uri e aaopa, nge kire si uure honosie.

¹⁴Taꞌe maholo a Pol ko sare aalamire, oto a Galio ko holaꞌi teꞌuri oto hunire mo Jiu, “Mala uri omu ke da wala i sulie nga mei ola aaela wa nga mei takalonga a mwane ie ke asuie, haꞌalaa nou sai rongo taane huniꞌomu mo Jiu. ¹⁵Taꞌe i sulie omu ko ere haitelili mola i sulie mo wala na mo satai ola na mo ola mola i sulie mo haꞌatolanga iꞌomu maraamiu, oto e diana mola uri hunie iꞌomu maraamiu omu ke haꞌa-oodohie leune. Ineu, nou kaꞌa sare haꞌa-oodohie ike mo ola urine huniꞌomu.” ¹⁶Oto e si oohera i sinaha mwaanie nume ni lei-lei. ¹⁷Na kire mani tapolie mola a Sostinis, poro paine haahie nume ni palo-palo mo Jiu, na kire ko repu aaelasie oto i maana nume ni lei-lei. Taꞌe a Galio e kaꞌa aapwasu ike aana leune.

A Pol E Ooli Loꞌu Hunie Huilume I Antiok Aana Poꞌo Ni Henue I Siria

¹⁸Oto a Pol e iiꞌo tewa oto loꞌu peꞌie mo mwaasine i lalo aana Kraes i Korinit. Lae-lae e si loꞌongaꞌi huni lae loꞌu hunie poꞌo ni henue i Siria. A Prisila na Akuila kirerue hakusie aana laenga ngeena, na maholo kire hule i Senggria, a Pol e si pala oꞌoruꞌe aana iihune pwaune aena aana mo dinge aana haiholotaꞌinge maaꞌi ingeie kire si mango. Oto kire taꞌe aana haka, ¹⁹kire ko lae holosie aasi oto hunie huilume paine i Epesas. Kire lai hule wau i Epesas nge a Pol e si lae mwaanie a Prisila na Akuila, na ko lae maraana oto i laona nume ni palo-palo mo Jiu ni ere-ere peꞌire. ²⁰Oto kire ko eitanaie hunie ke kele iiꞌo tewa loꞌu peꞌire, taꞌe e sereꞌi. ²¹Maholo ko deu aakau oto huni lae mwaanire, oto ko teꞌuri, “Mala uri a God e saetoꞌo aana ne ke ooli loꞌu mei, nge omu ke leesieu loꞌu i leu.” Oto e si lai taꞌe aana haka, no ko lae oto mwaanie i Epesas.

²²Maholo kire hule aana huilume i Sisaria, a Pol e lae taꞌau i Jerusalem nge ko si ere-ere peꞌie mwala aana soihaadaꞌinge taꞌau i leune. Oto purihaꞌana nge e si lae hao loꞌu hunie i Antiok. ²³E haro iiꞌo tewa i Antiok nge e si lae loꞌu mwaanie i leune, na ko lai liuhie oto mo henue i laona e ro poꞌo ni henue i Kalesia na i Frijia ni ere haꞌasusue saeda, hunie hiiwalaimolinge ikire aana Jisas ke aꞌailaꞌa loꞌu.

A Apolos E Tarohaꞌinie Jisas

²⁴Aana maholona noꞌone ngaeta mwane ni Jiu nge e hute aana huilume i Aleksandria ko lae mai hunie i Epesas, na satana a Apolos. E tohungei saenanau aana ere-luhesilana mo neꞌisaenga na e tohungei saenanau noꞌone aana mo Uusu-uusu Maaꞌi. ²⁵Kire haꞌa-uusulie aana hiiwalaimolinge aana a Aalaha na e tohungei mwaꞌe-mwaꞌe ni tarohaꞌinie Tataroha Diana na mo haꞌa-uusulinge i sulie a Jisas. Nga taa ko haꞌa-uusulie mwala aani i sulie a Jisas e tohungei oodo, maꞌalana e saie mola laladonga i sulie loto-maaꞌinge a Jon Loto Maaꞌi. ²⁶A Apolos e lae wau i laona nume ni palo-palo mo Jiu ko tohungei ere hiitoꞌo hunire. Oto maholo a Prisila na Akuila kire rongoa ere-erenga ingeie, kire si toolea wau i nume ikirerue ni haꞌa-uusulie loꞌu aana tolahana God.

²⁷Oto purihaꞌana, maholo a Apolos ko sare lae loꞌu holosie aasi hunie poꞌo ni henue i Akaea, mo mwaasine i lalo aana Kraes i Epesas kire si peꞌie ni uusue uusu-uusu hunie mwala aana soihaadaꞌinge i Akaea uri kire ke lio i suli diana aana maholo kei lae wau i saada. Oto maholo a Apolos e lai hule wau i Akaea, e si peꞌie mo iini nge a God e si niie hiiwalaimolinge hunire aena aana manata-diananga ingeie e paine hunire. ²⁸E tohungei peꞌire hiitoꞌo sulie e ere raramaa hunie mo Jiu i maana mwala, na ko haataꞌi diana aana mo leu nge loꞌongaꞌinge ikire e lae takalo. Na ko lado luhesie loꞌu mo wala i laona Uusu-uusu Maaꞌi huni haataꞌinie uri a Jisas oto a Kraes, a Haꞌa-uuri nge a God e haiholotaꞌi huni uusungeꞌinie mai.

A Pol E Iiꞌo I Epesas

¹Maholo a Apolos e iiꞌo ue aana huilume i Korinit i laona poꞌo ni henue i Akaea, a Pol e hane holo i henue e si lai hule aana huilume paine i Epesas, na ko oodoie ngaeta mo pwaarongoisuli. ²Oto ko dolosi aada ko teꞌuri, “?Maholo omu aehota hiiwalaimoli aana Jisas, uri Liꞌoa Maaꞌi e siho noꞌone i lengimiu?”

Kire aalamie kire ko teꞌuri, “Haꞌike. Melu kaꞌa rongoa nga mei ola i sulie Liꞌoa Maaꞌi, na hule aana melu kaꞌa saie Liꞌoa Maaꞌi nga ola uri taa.”

³Oto a Pol ko dolosi aada ko teꞌuri loꞌu, “?Mala uri ko urine, nga tolahai loto-maaꞌinge uri taa nge omu loto maaꞌi aana?”

Oto kire ko aalamie a Pol kire ko teꞌuri, “Melu loto maaꞌi aana tolahai loto-maaꞌinge nge a Jon e ere i sulie.”

⁴Oto a Pol ko teꞌuri loꞌu, “A Jon e loto maaꞌi aana mwala nge kire oonisae mwaanie mo oorahaꞌaa ikire. Na e unue hunie mwala uri kire ke hiiwalaimoli aana iini nge kei lae loꞌu mei puri, na ingeie oto a Jisas.” ⁵Maholo kire rongo urine, kire ko loto maaꞌi oto aana satana Jisas Aalaha ikie. ⁶Na maholo a Pol e neꞌie nimana i pweude, nge Liꞌoa Maaꞌi e si siho i lengide, na kire ko ere oto aana taꞌena nga erenga hai aaopaꞌi na kire ko laengaꞌinie oto walana God. ⁷Na ola mala aawalai mwane mwana rue nge loto maaꞌilada e lae.

⁸A Pol e lae-lae i laona nume ni palo-palo mo Jiu, na e lae peꞌi ere hiitoꞌo hunie mwala i sulie e oolu waro-waro. Aana ko deu aahonga noꞌone huni haꞌa-aaliꞌue mwala hunie kire ke aaliꞌu mei takoie Aalahanga a God. ⁹Taꞌe ngaeta mo iini aada kaꞌa sare hiiwalaimoli ike aana mei wala ienini. Na kire ko aehota ere aaelasie oto Tala Ni Meurihe i naꞌona mwala. Oto a Pol e lae mwaanire na ko toolea noꞌone mo pwaarongoisuli peꞌie. Na ko lai haꞌa-uusulire i sulie tolahana a Jisas mola susue dinge wau i laona nume ni sukulu a Tiranas. ¹⁰A Pol e asuie urine hunie e ro halisi, hunie ahutana mo Jiu na mo Aapoloa Aaopa nge kire ko oꞌoꞌo aana poꞌo ni henue i Esia kire ke mani rongoa walana Aalaha.

Liꞌoa Aaela E Kaꞌa Haꞌamaꞌu Aana E Hiu Mwela Mwane A Seva

¹¹A God e niie nanamanga hunie a Pol hunie ke asuie mo huꞌi-huꞌite hunge nge mwala kaꞌa leesiꞌi ue. ¹²Maꞌalana taꞌena nga mei sala e toꞌorie mola sapena Pol, na kire kei toolea hunie mo iini ko mataꞌi wa mo iini nge mo liꞌoa aaela e iiꞌo aada, kire sai awaa oto, na mo liꞌoa aaela ngeena ko tehi oto mwaanire.

^13-14Na ngaeta mo mwane ni Jiu kire ko lae hailiu noꞌone huni oohe aasie mo liꞌoa aaela mwaanie mwala. Ngaeta mo iini aada, e hiu mwane kalena Seva, nga naꞌohai pris. Oto ikire noꞌone kire ko sare oohea mo liꞌoa aaela aana satana Jisas Aalaha ikie. Na kire ko teꞌuri, “Aana satana Jisas nge a Pol ko lae peꞌi tarohaꞌinie, o ke iisitaa.”

¹⁵Taꞌe liꞌoa aaela e aalamire ko teꞌuri mola, “Nou saie taane a Jisas, na nou saie a Pol. ?Taꞌe iꞌomu, kira tei ni iꞌomu?” ¹⁶Oto mwane nge liꞌoa aaela e oꞌoꞌo aana, e taꞌelaꞌi mola na ko seunire oto, lae-lae hule aana ko seu aaelasire oto. Na kire mani malakaꞌa mango, na mo sala ikire kire haka aaela oto. Oto kire si tehi mwaanie nume ngeena, na nga sala haꞌike loꞌu i denumada.

¹⁷Maholo tataroha i sulie mei ola ienini e lai hule aana mwala ni Epesas, oto mo Jiu na mo Aapoloa Aaopa, kire ko meni meꞌu oto, na kire ko si haꞌamaꞌu aana satana Jisas Aalaha ikie. ¹⁸Na mo iini hunge aana mo iini kire hiiwalaimoli kire lae mai naꞌona ahutana mwala, kire ko si haꞌahoue mo oorahaꞌaa kire dauꞌi keꞌu. ¹⁹Na mo iini hunge nge kire ko esuie mo ola aana nanamanga mo liꞌoa aaela, kire rurue mo uusu-uusu ikire nge kire ko kure-kure na kire ko siꞌo-siꞌo i suliꞌi, kire ko uunuꞌi i laona dunge oto i maana mwala. Na maholo kire iidumie holitana mo uusu-uusu ngeena e hule aana mei toꞌoha hunie waaitana nga mwane ko esu hunie e ro tangalai helisi.19:19 Erenga ni Krik e unue uri iidumilana mei toꞌoha ngeena e hule aana lime aawalai sinola aani toꞌoha kire haaraꞌinie drakma. Na taꞌa-taꞌa mei drakma e malisine oto waaitana nga mwane auꞌesu hunie taꞌa-taꞌa hai dinge.²⁰Oto aena walu ola paine urine ko reu, nge walana Aalaha e si lai hule aana mo leu hunge, na mwala hunge kire ko hiiwalaimoli oto aana.

Mwala Oto Hunge Kire Maaola-ola I Epesas

²¹Purine walu ola ngeena e rau mango, a Pol e hiingeꞌinie uri a Liꞌoa Maaꞌi ko sare uusungeꞌinie huni holaꞌi lae aana e ro poꞌo ni henue i Masedonia na i Akaea, nge ke si lae loꞌu hunie i Jerusalem. Na a Pol ko teꞌuri loꞌu, “Maholo ne kei lai liuhie mo leu ngeena mango, ne kei lai hule loꞌu aana huilume paine i Rom.” ²²Oto ko uusungeꞌinie a Timoti na Erastas, e ro mwane ko euꞌesu peꞌie hunie i Masedonia, na a Pol e kele iiꞌo loꞌu huni haꞌamangoa ngaeta mo ola aana poꞌo ni henue i Esia.

²³Taꞌe i naꞌona e lae mwaanie leune nga maaola-olanga paine e rau i tehulaꞌana Tala Ni Meurihe. ²⁴Na maaola-olanga ngeena, mwane ni Epesas satana a Demitrias nge e aehotaa. A mwane ngeena asunge ingeie oto huni eedu haꞌamalaa nume ni palo-palo a Atemis, mei god keni mo Epesas. Ko eedumie mo kele nume ngeena aani siliva huni haꞌaholingeꞌiniꞌi, na ngaeta mo iini hunge loꞌu ko terie mei toꞌoha oto paine mwaanie taungei eedunge mala ie.

²⁵Oto a Demitrias a soie mai ahutana mo mwane aadu-eedu ngeena, na e soie mai noꞌone ngaeta mo mwane kire ko teri ola aana taꞌa-taꞌa taungei esungena, ko si teꞌuri hunire, “Mo mwane, omu ke saie tari-olanga diana ikolu ko lae mai mola mwaanie taꞌa-taꞌa taungei esunge. ²⁶Oto mala omu leesie na omu rongoa oto maraamiu, a Pol ko laengaꞌinie uuri, ‘Mo god nge asuileni e lae aani nimana iinoni, nga mo god toꞌohuu haꞌike.’ Na a Pol e huꞌisie oto manatana ahutana mwala aana huilume ikolu i Epesas, na karaꞌinie oto noꞌone ahutana mwala aana mo henue i laona poꞌo ni henue ikolu i Esia ienini. ²⁷Mala uri kolu kaꞌa loꞌongaꞌi diana, nge mwala kei mwesi mola mwaanie mei esunge ni teri-toꞌohanga ikolu, na nume ni palo-palo a god Atemis kei neꞌie nume mwaakule mola. Holaꞌinaꞌo ahutana mwala i laona poꞌo ni henue i Esia na ahutana mo leu i laona walumalau kire ko palo-paloa god ikolu ngeena. Taꞌe walana Pol ie kei da oto nga iini saꞌa haꞌamaꞌu loꞌu aana naꞌohai god ikolu ngeena.”

²⁸Oto maholo ahutana mwala e rongo urine, kire ko si tohungei saewasu, na kire ko soi oto paine kire ko teꞌuri, “A Atemis god iꞌemeelu mo Epesas e paine liutaa.” ²⁹E kaꞌa tewa na ahutana mwala aana huilume ngeena kire ko maaola-ola oto. Oto kire mani huru weu i saana leu ni maa-maani ola,19:29 Leu ni maa-maani ola i Epesas ngeena e toꞌo aana mo iiꞌo-iiꞌoha malisine ola mala e ro aawalai sinolai iinoni mwana lime. na ngaeta mo iini aada ko tapolie oto a Gaeas na Aristakas, na kire ko ookerarue oto wau aana leu ni maa-maani ola ngeena. E ro mwane ngeena, kirerue hakusie a Pol uure mwaanie poꞌo ni henue i Masedonia. ³⁰A Pol ko sare lai ere hunie mwala, taꞌe mo pwaarongoisuli kire uure honosie. ³¹Na ngaeta mo naꞌohai mwane aana poꞌo ni henue ngeena nge kire ko haꞌi malahune peꞌie a Pol, ikire noꞌone kire uusungeꞌinie mei wala hunie uri ke suꞌuri lae loꞌu weu i laona leu ni maa-maani ola.

³²Mwala e ruru ngeena kire ko tohungei da mahuro oto hiitoꞌo hunie saena mwala. Nga pulitaa ni e ere-ere oto i sulie saeda na nga pulitaa loꞌu ni e ere-ere oto i sulie saeda sulie mo iini hunge aada kire kaꞌa manataꞌinie ike nga taa kire lae mai hunie. ³³Oto mo Jiu kire ko uusungeꞌinie ngaeta iini aada, satana a Aleksanda, huni lai uure taꞌau i naꞌona mwala, na ngaeta mo iini kire ko loꞌongaꞌinie uri a mwaena ni oto e aehotaa maaola-olanga ngeena. Na a Aleksanda e salo haahie mwala aana nimana hunie kire ke pwaarongo kaꞌu hunie, aana ko sare ere hunire. ³⁴Taꞌe maholo mwala kire lio saie mola uri ingeie ngaeta mwane ni Jiu, kire ko si meni soi oto paine hunie e ro maholoi sato kire ko teꞌuri, “!A Atemis god iꞌemeelu mo Epesas e paine liutaa!”

³⁵Oto lae-lae, naꞌohai mwane aana pulitaa oaꞌoalaꞌi aana huilume i Epesas e haꞌamamalora ko teꞌuri, “!Mo Epesas! Ahutana mwala i laona walumalau kire mani saie oto uri huilume paine i Epesas nge ko lio i sulie nume ni palo-palo a god paine ngeena, a Atemis. Na kire saie oto noꞌone uri ikolu nge kolu ko lio i sulie ho heu maaꞌi ingeie, nge e teke mai uure i Lengi. ³⁶Oto e aasa hunie nga iini kei unue uri mei ola ienini e kaꞌa toꞌohuu. Oto omu ke iiꞌo hahuroto mola mwaanie omu esuie loꞌu nga mei ola e aaela loꞌu liutaa. ³⁷E ro mwane nge omu toolerarue mai ngeena kirerue kaꞌa pelie ike nga mei ola i laona nume ni palo-palo ikolu wa kirerue ke ere mwakataꞌinie god ikolu. ³⁸Mala uri a Demitrias na mo mwane auꞌesu kire ko toꞌo aana nga mei wala ni ere-haitelilinge peꞌie nga iini, kire sai toolea mola i naꞌona pulitaa ni lei-lei. Kire saie taane uri mo rato ni mwane huni leie ere-erenga kire iiꞌo oto aana maholo ienini, na uri kire mwaꞌe-mwaꞌe huni leie taꞌena nga ere-erenga i matolana nga ro iinoni. ³⁹Taꞌe mala uri omu ko toꞌo aana loꞌu nga mei ola huni ere i sulie peꞌie ruruhaa, nge haꞌa-oodohilana kei lae oto aana tohungana maholo huilume kei loko ni ngeena. ⁴⁰Taꞌe kie ke lio talaka, mwaanie inemauri ni Rom e haꞌaloikie aena aana maaola-olanga paine kie asuie siꞌiri. Na nga mei wala diana kie saꞌa unue ike i sulie nga taa kie loko mai hunie.” ⁴¹Oto maholo e ere urine mango, nge e si unue hunire uri kire ke mani oopa hailiu.

A Pol E Lae Loꞌu Hunie I Masedonia

¹Oto purine maaola-olanga ngeena e mango, a Pol e si lokoa ahutana mo pwaarongoisuli huni ere haꞌasusue saeda. Oto e si unue kire ke oꞌoꞌo loꞌu, na ko lae oto mwaanire hunie i Masedonia. ²E liuhie mo henue hunge i laona poꞌo ni henue i Masedonia ni ere haꞌasusure, na lae-lae e si lai hule aana poꞌo ni henue i Akaea ³na ko iiꞌo i leune hunie e oolu waro-waro. Oto purihaꞌana, ko deu aakau loꞌu hunie ke oodo mola aana haka hunie poꞌo ni henue i Siria. Taꞌe a Pol ko si rongoa uri mo rato ni Jiu kire ko sare horoꞌie, oto e oolisie loꞌu manatana na ko hane holo loꞌu hunie poꞌo ni henue i Masedonia.

Laenga Ooreta A Pol Hunie I Troas

⁴Na ngaeta mo iini nge kire hakusie a Pol aana maholona, nga mwane ni Berea a Sopata, kalena a Piras, na e ro mwane ni Tesalonaeka, a Aristakas na a Sekandas, na e ro mwane ni Debe, a Gaeas na a Timoti, na e ro mwane aana poꞌo ni henue i Esia, a Tikikas na a Tropimas. ⁵E ro mwane ni Esia ngeena kire holaꞌi lae mwaaniꞌemeelu20:5 Aana mei wala “iꞌemeelu” e lae loꞌu mei aana tatala ie, nge kie sai uri a Luk, mwane nge e uusue uusu-uusu ienini, e oodoie loꞌu kira Pol na e lae loꞌu peꞌire. oto i Pilipae huni aatoholo hunie huilume i Troas aana poꞌo ni henue i Esia, na kire si lai maaꞌoohiꞌemeelu oto wau aana huilume i Troas. ⁶Taꞌe iꞌemeelu, melu iiꞌo mola aana huilume i Pilipae lae hule aana mo dinge aana Houlaa Ni Liumwaanie e haro mango. Oto melu si taꞌe aana haka, na purine e lime hai dinge nge melu si oodoie loꞌu mo mwane i Troas. Na melu ko iiꞌo loꞌu i leune hunie e hiu hei dinge.

⁷Oto i rodo aana eetana nga dinge purine Dinge Maaꞌi Mo Jiu, melu loko huni aarengaꞌi na ni ngeu tararuru aana ngaunge huni aamasitoꞌo aana maelana Kraes. A Pol e saie mone uri kei lae oto mwaanie soihaadaꞌinge ngeena aana kei dengi i hoꞌowa, oto ko haꞌa-haꞌa-uusulire aana walana God hule oto i upui rodo. ⁸Na mo sine hunge kire eeso i laona duru nge melu ruru i laona taꞌau i lengi. ⁹Oto ngaeta mwane saanau, satana a Iutikas, e iiꞌo i sulie maaureꞌi aana duru ngeena. Na maholo a Pol ko ere-ere tewa oto, a Iutikas ko aehota mamauruꞌe oto, lae-lae hule aana ko maꞌahu eelisuu oto. Oto e domu uure aana oolune nga sao-saohai nume oto hunie i mwakano. Maholo kire lae hai leesie, na kele mwaena e mae oto. ¹⁰A Pol e siho hao i aano, oto e lae hai ako haahie, na ko teꞌuri, “Mwaanie omu sae-saehuu loꞌu. E mauri taane.” ¹¹Oto a Pol e aalihoꞌi loꞌu taꞌau i lengi, ko si nisie ho bred na kire ko meni ngeu maaꞌi tararuru oto. Na ko heꞌi haꞌa-uusulire loꞌu hule aana e dangi, nge e si lae oto mwaanire. ¹²Oto kire si toolea kele saanaune loꞌu i nume peꞌie ilenimwaꞌenga haahie aana e mauri loꞌu.

A Pol E Lae I Maelitas

¹³Oto a Pol e haꞌarongoꞌemeelu aana ko sare liu i tala, na uri ke si hekusiꞌemeelu loꞌu weu aana huilume i Asos. Oto melu holaꞌi lae oto aana haka hunie i Asos. ¹⁴Oto maholo a Pol e hule aameelu, nge e si lae peꞌiꞌemeelu hunie huilume i Mitilini. ¹⁵Melu lae mwaanie huilume ngeena, nge melu si lai hule aana mala-malau karaꞌinie i Kios aana e dangi hoꞌowa. Oto aana dinge loꞌu i puri nge melu lae loꞌu hunie mala-malau i Samos, na aana ngaeta dinge loꞌu i puri nge melu si lai hule aana huilume i Maelitas. ¹⁶A Pol e liue mola huilume i Epesas sulie e kaꞌa sare iiꞌo tewa ike aana poꞌo ni henue i Esia. Ko lae lau-leu hunie i Jerusalem sulie ko sare iiꞌo taꞌau i leune aana Houlaa Ni Pentekos.

Mei Wala Ooreta a Pol Hunie Mo Naꞌohai Mwane Aana Soihaadaꞌinge I Epesas

¹⁷Oto a Pol e haꞌatolaa mei wala uure i Maelitas hunie mo naꞌohai mwane aana soihaadaꞌinge i Epesas uri kire ke lae kaꞌu mei saana. ¹⁸Maholo kire hule mai saana, oto ko teꞌuri hunire, “Omu saie oto tolahaku aana ahutana mo maholo nge no ko oꞌoꞌo peꞌiꞌomu, uure oto aana eetana nga hai dinge nge nou aehota hule aana poꞌo ni henue i Esia. ¹⁹No ko esuie asunge Aalaha aani haꞌamwai-mweiꞌalaku na peꞌie ngaranga. Na nou sapesalu hiitoꞌo aana maholo mo Jiu kire ko deu ni horoꞌieu. ²⁰Na omu saie oto uri no ko tarohaꞌinie Tataroha Diana huniꞌomu, na nou haꞌa-uusuliꞌomu i maana mwala na loꞌu i laona mo nume iꞌomu. Taꞌe nou kaꞌa maꞌu ni unu haadaꞌi aana ahutana walu ola nge kire sai peꞌiꞌomu. ²¹Na nou tohungei ere hiitoꞌo hunie ahutana mwala, maꞌalana mo Jiu wa mo Aapoloa Aaopa, uri kire ke oonisae mwaanie mo oorahaꞌaanga ikire na kire ke aaliꞌu mei takoie a God na kire ke hiiwalaimoli aana Jisas, Aalaha ikie.

²²“Oto aena aana no ko tola i sulie Liꞌoa Maaꞌi, no ko lae oto hunie i Jerusalem, na nou kaꞌa saie ike nga taa kei reu eeku taꞌau i leune. ²³Nou saie mola aana ahutana mo huilume nge no ko hule aani, Liꞌoa Maaꞌi ko haꞌapasulieu taane aana uri kire kei haꞌaloieu na neꞌileku kei lae i laona nume ni hoꞌo. ²⁴Taꞌe mauringe ineu e kaꞌa roroꞌa ike hunieu, aana mei naꞌohai ola e roroꞌa hunieu oto uri ne ke haꞌamangoa asunge nge a Jisas Aalaha ikie e niie hunieu hunie ne ke asuie. Na mei esungena oto uri ne ke tarohaꞌinie Tataroha Diana i sulie aamasinge na manata-diananga a God hunikie.

²⁵“Nou lae-lae hailiu keꞌu i matolamiu huni tarohaꞌinie Aalahanga a God, taꞌe saehuu oto aana nou saie uri nga iini eemiu e saꞌa heꞌi leesieu loꞌu aana nga maholo. ²⁶Oto aena nou haꞌamangoa oto asunge ineu i matolamiu, nge no ko unu oodo-oodo oto aana huniꞌomu uri mala nga iini eemiu kei deu tekelaꞌinie maurihaꞌana, nga roroꞌanga ineu haꞌike loꞌu. ²⁷Aana maholo nou iiꞌo peꞌiꞌomu nou kaꞌa maꞌu ike huni unu tahangaꞌinie walu ola a God a saetoꞌo aana omu ke saiꞌi.

²⁸“Oto omu ke kinetaꞌiniꞌomu, na omu ke kinetaꞌinie noꞌone amaa ni sipu nge a Liꞌoa Maaꞌi e niie huniꞌomu hunie omu ke lio i sulie. Na omu ke iiꞌo mala kira kakakali sipu, aana amaa ni sipu ngeena oto soihaadaꞌinge a God, ahutana mwala nge Kalena e holi mangora aana apune maholo e mae mala nga uunu-olanga. ²⁹Omu ke kakali diana aada, aana nou saie oto maholo ne kei lae mwaaniꞌomu, ngaeta mo wawaulo kei lae mai huni horo aaelasie amaa ni sipu ngeena. Ikire nge mo propet eero-eero nge kire kei lae mai huni waelie mwala i laona soihaadaꞌinge. ³⁰Na hule aana ngaeta mo iini eemiu noꞌone omu kei huꞌisie walaimolinge hunie mwala ke aaliꞌu i suliꞌomu. ³¹Oto omu ke tohungei lio talamiu. Omu ke aamasitoꞌo aana mo haꞌapasulinge nge nou nii-niie huniꞌomu tarau, na nou sapesalu i suliꞌomu hunie e oolu helisi. ³²Oto no ko neꞌiꞌomu i laona kinetaꞌinge a God. Aamasitoꞌo diana aana mei wala i sulie aamasinge paine ingeie. Aana mei wala ngeena e sai haꞌa-aꞌailaꞌaꞌomu, na e sai haꞌadianaꞌaꞌomu aana walu ola diana nge e toꞌo aani hunie mo iinoni ingeie.

³³“Omu saie oto uri nou kaꞌa saehanalie ike nga mei toꞌoha wa nga kele mei ola aana toꞌolana nga iini aana taꞌena nga maholo. ³⁴Na omu saie oto maraamiu uri e ro nimeku nge e raretaꞌinieu huni terie taꞌena nga mei ola nge nou saetoꞌo aana, na hule aana nou raretaꞌinie noꞌone mo iini kire iiꞌo peꞌieu. ³⁵Aana ahutana asunge ineu, nou haataꞌinie oto huniꞌomu uri kolu ke asu aꞌailaꞌa tarau hunie kolu ke peꞌie mo iini nge kire mamaelaꞌa. Na kolu ke aamasitoꞌo aana mei wala a Jisas Aalaha ikie aana e teꞌuri, ‘Iini nge ko nii-nii, haꞌadianaꞌalana kei peine loꞌu liutaa aana mo iini ko hele aana mo niinge.’ ”

³⁶A Pol e ere urine mango, kire si meni pouruuru na kire ko aarengaꞌi oto. ³⁷Na kire ko meni ngara oto haahie, na kire ko meni akoie oto peꞌi nonoꞌilana i sulie tolahada aana kei lae oto mwaanire. ³⁸Na mei wala nge e da kire ko si tohungei saehuu hiitoꞌo nge mei wala e unue ngeena uri kire saꞌa leesie loꞌu aana nga maholo. Oto kire lae, kire ko si lai toliꞌaasie i laona haka.

A Pol E Lae Taꞌau I Jerusalem

¹Oto melu toliꞌaasire peꞌie ngaranga, nge melu si taꞌe mola i laona haka. Maholo kire ko lalaaꞌinie pwana, oto melu si oodo mola wau hunie mala-malau i Kous. Oto aana dinge loꞌu i puri, nge melu heꞌi lae loꞌu weu hunie mala-malau i Rodis, na purihaꞌana nge melu si lae loꞌu weu hunie huilume i Patara. ²Na i leune nge melu ko lae oodoie ngaeta haka ko deu aakau huni lae taraꞌasi hunie poꞌo ni henue i Ponisia. Oto melu taꞌe aana haka ngeena, nge melu si lae loꞌu. ³Melu lae-lae, na maholo melu leesie mala-malau i Saepras, melu si oolisie laenga haka huni liue mala-malau ngeena hunie ke iiꞌo aana aapa i meu-meuli aana haka. Oto melu lae taraꞌasi, melu si lae loꞌu hunie poꞌo ni henue i Siria. Oto melu lai oone aana huilume i Taea hunie kire ke haꞌasiholie ludaa. ⁴Oto melu si lai heitalea mo pwaarongoisuli weu i leune, na melu ko iiꞌo oto peꞌire hunie e hiu hei dinge. Na aena aana nga taa a Liꞌoa Maaꞌi e haataꞌinie hunire, kire ko haꞌa-haꞌapasulie a Pol uri ke suꞌuri lai hule taꞌau i Jerusalem. 21:4 A Pol maraana e hiingeꞌinie uri Liꞌoa Maaꞌi ko naꞌona hunie i Jerusalem. Leesie Palonga 20:22-23. A Liꞌoa Maaꞌi e kaꞌa ere aaopa hunie mo propet ienini, taꞌe ko haꞌapasulie mola a Pol hunie ke iiꞌo aakau huni sapesalu taꞌau.⁵Oto purine e hiu hei dinge e mango, nge melu si lae loꞌu. Ahutada maꞌalana mo huꞌe na mo mwela kire mani lai toliꞌaasiꞌemeelu oto hai oone. Oto melu meni pouruuru i laona oone, melu ko si aarengaꞌi. ⁶Oto maholo melu hele kiꞌi mango peꞌire, nge melu si taꞌe aana haka na kire ko ooli oto i henue.

⁷Melu uure mwaanie i Taea, oto melu lai hule loꞌu aana huilume i Tolemes. Oto melu lae i saana mo pwaarongoisuli weu i leune na melu ko iiꞌo peꞌire loꞌu hunie taꞌa-taꞌa hai dinge. ⁸Oto aana dinge loꞌu i puri, melu uure i leune melu si lae loꞌu hunie huilume paine i Sisaria na melu ko lai iiꞌo peꞌie a Pilip wau i nume ingeie. Ingeie mwane ko tarohaꞌinie noꞌone Tataroha Diana, na ingeie ngaeta iini noꞌone aana e hiu mwane nge kire lio hilisire kaꞌu taꞌau i Jerusalem huni lio i sulie mo niinge. ⁹Na e toꞌo aana e hai mwela keni raoriꞌi nge ikire noꞌone mo propet. ¹⁰Melu iiꞌo i Sisaria hunie nga mo kele dinge na ngaeta propet, satana a Agabas, e uure i Jiudia ko lae mai hunie i Sisaria. ¹¹E lae mai saameelu oto e hele aana rorotoꞌoni a Pol na ko pwesue oto aeꞌaena na nimana maraana oto ko teꞌuri, “Liꞌoa Maaꞌi e unue uri mwala ni Jiu i Jerusalem kire kei pwesue iini nge e toꞌo aana rorotoꞌoni ienini uurini, na kire kei niie i nimana mo Aapoloa Aaopa.”

¹²Maholo melu rongoa mei walana, mo iini melu ko hekusie a Pol na mo iini aana hanue ngeena, melu ko meni eitanaie oto a Pol uri ke suꞌuri lae loꞌu taꞌau i Jerusalem. ¹³Taꞌe a Pol e teꞌuri mola, “?E ue ni omu ko ngarasieu na omu ko haꞌasaehuuꞌaau urine? Nou deu aakau taane mola hunie hoꞌosileku ke lae urine, na nou deu aakau mola huni mae i Jerusalem mala uri mei ola ienini kei haꞌamanikuluꞌaa satana Jisas Aalaha ikie.”

¹⁴E aasa oto hunie melu kei uure honosie, oto melu rohu na melu ko teꞌuri mola, “Toliꞌaasie nga taa a God e saetoꞌo aana ke oa oto.”

¹⁵Mo kele maholo e mango aana melu ko iiꞌo i leune, nge melu si deu aakau loꞌu huni lae i Jerusalem. ¹⁶Na ngaeta mo pwaarongoisuli i Sisaria kire hakusiꞌemeelu noꞌone huni tooleꞌemeelu hunie nume melu kei iiꞌo aana oto taꞌau. Nume ngeena, nume a Nason, mwane ni Saepras na ko lulu i sulie a Jisas oto uure wau i naꞌo.

A Pol E Ere Peꞌie Mo Naꞌohai Mwane Aana Soihaadaꞌinge I Jerusalem

¹⁷Maholo melu lai hule taꞌau i Jerusalem mo mwaasine i lalo aana Kraes kire tohungei ilenimwaꞌe aana kire leesiꞌemeelu. ¹⁸Oto aana dinge loꞌu i puri, ahutameelu, melu meni lae huni lai leesie a Jemes, na ahutana mo naꞌohai mwane aana soihaadaꞌinge ikire noꞌone peꞌie. ¹⁹A Pol e unue saediananga ingeie hunire, e si ladoa ahutana mo ola nge a God e pwaoꞌi i matolana mo Aapoloa Aaopa aana asunge ingeie.

²⁰Maholo kire rongoa walana Pol, kire ko tohungei lahea God. Taꞌe kire ko teꞌuri loꞌu hunie, “O saie, aasimeelu, mo sinolai iinoni oto hunge ni Jiu kire hiiwalaimoli mango oto aana Jisas, na kire ko tohungei lulu i sulie mola ue mo Haꞌatolanga a Mosis. ²¹Kire rongo tarohana uri o ko haꞌa-uusulie mo Aapoloa Aaopa uri e kaꞌa roroꞌa ike hunire hunie kire ke lulu i sulie mo Haꞌatolanga a Mosis. Oto aena ngeena, kire ko neꞌisae takalo uri o ko haꞌa-uusulie mo Jiu noꞌone hunie kire ke suꞌuri aapwasu aana mo Haꞌatolanga a Mosis, na uri o ko haꞌa-uusulie mo Jiu uri kire ke suꞌuri torihesiꞌo aana mo mwela mwane ikire, wa kire ke lulu i sulie loꞌu tolahaka mo Jiu. ²²Saꞌa mola kire kei rongoa uri o hule oto mai leu, na kire kei tolahiꞌe oto aana. ?Oto kolu ke si ue huni uure honosie mei neꞌisaenga takalo ngeena? ²³Oto nga taa nge melu ko unue huniꞌo ienini, o ke dau oto i sulie. E hai mwane i leu kire asuie kaꞌu ngaeta haiholotaꞌinge hunie a God, ²⁴na mo dinge aana haiholotaꞌinge ngeena e si mango mola. Oto o ke lae peꞌire hunie ahutemiu omu ke asuie palonga ni haꞌarereꞌanga. Na iꞌoe, o ke holie walu ola hunire mala suhi pweunge na ngaeta mo ola loꞌu hunie palonga ngeena. Mala o kei teꞌurine, nge ahutana mo Jiu nge kire rongoa mo laladonga i suliꞌo ngeena, kire kei saie nga mo ola toꞌohuu haꞌike aana kire kei lio saie uri o ko hele maꞌutaꞌa taane ue aana ahutana mo ola i sulie mo Haꞌatolanga a Mosis. ²⁵Na mo iini aana mo Aapoloa Aaopa nge kire hiiwalaimoli kire saꞌa neꞌisae takalo noꞌone, aana melu uusu-uusu oto hunire huni haꞌarongora aana loꞌongaꞌinge iꞌemeelu. Melu kaꞌa unue ike uri kire ke tola i sulie ahutana mo Haꞌatolanga a Mosis, taꞌe kei diana hunie soihaadaꞌinge mala uri kire ke suꞌuri ngeue nga mei ngeulaa nge uunu-olanga aana e lae hunie mo pweai god. Na kire ke suꞌuri ngaue nga mei epu, na kire ke suꞌuri ngaue taꞌena nga ola mauri nge liꞌoilana e lae hunie maenga, na mwaanie kire aeꞌaeni ola peꞌie nga iini.”

²⁶Oto e dangi hoꞌowa a Pol e lae peꞌie e hai mwane ngeena hunie kire ke asuie palonga ni haꞌarereꞌanga. Oto purihaꞌana, e si lae wau i Nume Maaꞌi Peine a God huni haꞌarongoa mo pris aana maholo uri taa nge e hiu hei dinge hunie haꞌarereꞌanga kei mango, hunie mo pris kei esuie mo uunu-olanga nada.

Mo Jiu Kire Tapolie A Pol I Laona Nume Maaꞌi Peine

²⁷Maholo e hiu hei dinge ngeena karaꞌinie oto kei mango, ngaeta mo Jiu aana poꞌo ni henue i Esia kire ko leesie a Pol wau i laona Nume Maaꞌi Peine. Oto kire si lai tapolie a Pol, na kire ko da oto ahutana ruruhaa nge e loko ngeena hunie kire ke saewasulie. ²⁸Na kire ko soi oto paine kire ko teꞌuri, “!Mo mwane ni Israel, omu ke lae mai peꞌiꞌemeelu! A mwane ienini ko haꞌa-uusulie mwala aana ahutana mo henue hunie kire ke lae huꞌisie tolahana mwala ikolu na huni lae huꞌisie mo Haꞌatolanga a Mosis na tolahana Nume Maaꞌi Peine ie. Na e toolea noꞌone mai ngaeta mo Aapoloa Aaopa molana i laona Nume Maaꞌi, na ko haꞌamadaꞌaa oto Hahuꞌana Leu Maaꞌi ngeena.” ²⁹Kire ko ere urine aena aana kire leesie kaꞌu a Tropimas, mwane aana mo Aapoloa Aaopa mwaanie huilume i Epesas, e lae-lae noꞌone peꞌie a Pol i laona huilume paine i Jerusalem. Oto kire ko loꞌongaꞌi takalo uri a Pol e toolea oto noꞌone mai a Tropimas i laona Nume Maaꞌi Peine.21:29 Haꞌatolanga mo Jiu e unue uri mala nga iini aana mo Aapoloa Aaopa ko lae mai i laona Nume Maaꞌi Peine ngeena, nge kire kei horo maesie oto mola aana maholona.

³⁰Mei maaola-olanga ngeena e lae-lae hule aana ko lae ahusie oto huilume paine i Jerusalem. Oto mwala hunge kire huru mei, na kire ko tapolie oto a Pol, na kire ko toolea oto i sinaha mwaanie Nume Maaꞌi Peine. Kele maholoi sato nge kire toolea taꞌau i sinaha ngeena, na mo iini ko kakakalie maa aana Nume Maaꞌi ko tolana honoa oto mo maa. ³¹Maholo kire ko deu aahonga ue huni horo maesie a Pol, na tataroha ko hule oto aana poro paine haahie sinolai ramo ni Rom uri ahutana mwala ni Jerusalem kire ko heiseuni. ³²Poro paine ngeena e tauleꞌi peꞌie mo naꞌohai mwane aana mae na mo ramo ikire, na kire ko huru oto i saana mwala nge kire ko heiseuni ngeena. Maholo mwala kire leesie poro paine na mo ramo ingeie, kire tolana mamalo oto mwaanie saunilana a Pol.

³³Maholo poro paine e lae mai hule i saana Pol oto e unue mo ramo ingeie kire ke tapolie na kire ke pwasue aana e ro iieli heu. Oto ko si dolosi aana mwala uuri, “?A tei mwane ni ie? ?Na nga taa ni e asuie?” ³⁴Taꞌe mwala nge kire ruru ngeena, nga mo iini ni kire soi-soingeꞌinie oto nga mei ola, hule aana poro paine ngeena e kaꞌa rongo saie loꞌu mo ola nge kire ko soingeꞌiniꞌi aana kire ko soi oto mola taꞌewau. Oto poro paine e unue mola mo ramo kire ke toolea a Pol wau i laona nume maꞌutaꞌa nge mae ingeie ko oꞌoꞌo aana nge e karaꞌinie mola Nume Maaꞌi Peine. ³⁵Kire naꞌona Pol lai hule aana huru-huru hunie nume maꞌutaꞌa ngeena, na aana mwala ko seu-seunie ue a Pol, oto mo ramo kire ko si aangaꞌinie mwaanire. ³⁶Na mwala hunge kire puride mola peꞌie soinge uuri, “!Horo maesie! !Horo maesie!”

A Pol E Aalamie Mwala Ko Maaola-ola

³⁷Maholo mo ramo karaꞌinie kire kei hule oto wau i laona nume maꞌutaꞌa ikire ngeena peꞌie a Pol, oto a Pol ko dolosi uuri aana poro paine aana mae, “?Uri nou sai unue nga mei wala huniꞌo?”

Oto poro paine ko teꞌuri, “!Haꞌike eena! ?Uri o sai ere aana erenga ni Krik? ³⁸Mala uri ko urine, na iꞌoe nga mwane ni Ijip haꞌike. Ineu nou loꞌongaꞌinie uri iꞌoe mwane ni Ijip nge e aehotaa haiseuninge honosie aalahanga ni Rom, na i puri e tahi peꞌie e hai sinolai mwane horo-horo ingeie i laona hanuesala.”

³⁹Oto a Pol ko teꞌuri, “Ineu mwane ni Jiu ni ie, na nou hute aana huilume paine i Tasas aana poꞌo ni henue i Silisia. Huilume ngeena e tohungei roroꞌa, na ineu ngaeta tohungei mwane aana. Oto saeku o ke toliꞌaasieu kaꞌu hunie ne ke ere hunie mwala ngeena.” ⁴⁰A poro paine e toliꞌaasie mola, oto a Pol e uure i lengine huru-huru aana nume maꞌutaꞌa ngeena, ko si salo haahie mwala hunie kire ke pwaarongo hunie. Maholo kire iiꞌo mwa-mwanoto, ko si ere hunire aana tohungana erenga mo Jiu ko teꞌuri,

¹“Mo mamaꞌa ineu na maeni eesiku, omu ke pwaarongo kaꞌu hunie ne ke aalamiꞌomu.”

²Maholo kire rongoa mola a Pol ko ere aana tohungana erenga ikire, oto kire mani rohu oto.

Oto a Pol ko teꞌuri loꞌu, ³“Ineu mwane ni Jiu ni ie. Nou hute aana huilume i Tasas aana poꞌo ni henue i Silisia, taꞌe nou peine oto mola i leu i Jerusalem. Haꞌa-haꞌa-uusuli ineu kaꞌu a Kamaliel nge kie ko meni haꞌa-haꞌamaꞌu aana, na e haꞌa-uusulieu hunie ne ke dau i sulie mo haꞌatolanga mo weuwaka. Na nou aꞌailaꞌa ni esu nana God, mala oto omu ko esuie siꞌiri. ⁴Nou tohungei haꞌaloie mwala nge kire lae i sulie Tala Ni Meurihe hule aana nou horo maesire. Nou tapolie mo mwane na mo keni, na nou lai aasire i laona nume ni hoꞌo. ⁵A Naꞌohana Mo Naꞌohai Pris na pulitaa ni lei-lei kire sai haꞌawalaimoliꞌaa mola walaku. Na ikire nge kire niie mo uusu-uusu nge kire uusuꞌi hunie mo mwane ikolu ni Damaskas. Na ineu nge nou lae wau i Damaskas huni tapolie mwala, na ni hoꞌosire aani iieli heu na huni toolera mai i Jerusalem huni haꞌaloire.

⁶“Maholo no ko lae oto wau karaꞌinie i Damaskas i upui aatowaa, nou si aparaꞌi na raa-raa oto paine e uure i salo ko raa oto kali-kelieu. ⁷Nou domu mola hao i aano, na no ko rongoa mei wala ko teꞌuri, ‘!Sol, Sol! ?E ue ni o ko teungeꞌinieu?’

⁸“Oto no ko dolosi aana, ‘?Iꞌoe a tei, Poro paine?’

“Oto e aalamieu ko teꞌuri, ‘!Ineu a Jisas ni Nasaret ni ie, iini nge o ko teungeꞌinie!’ ⁹Mo mwane nge kire hakusieu kire leesie raa-raa, taꞌe kire kaꞌa rongo saie ike mei wala nge ko ere-ere peꞌieu.

¹⁰“Oto no ko dolosi loꞌu aana no ko teꞌuri, ‘?Oto nga taa ne kei da, Aalaha ineu?’

“Oto e aalamieu ko teꞌuri, ‘Taꞌelaꞌi, na o ke lae wau i Damaskas. Nga mwane wau i leune ke si unue walu ola nge a God e oalaꞌiniꞌi hunie o ke asuiꞌi.’

¹¹“Raa-raa ngeena mone e waꞌu, oto hule aana maaku na e ulu oto. Oto mo mwane nge kire hakusieu kire hele i nimeku kire si tooleau wau hunie i Damaskas. ¹²Oto nga mwane satana a Ananaeas e lae mai seeku. Ingeie ko tohungei lulu i sulie mo Haꞌatolanga a Moses, na ahutana mo Jiu nge kire iiꞌo wau i Damaskas kire tohungei haꞌamaꞌu aana. ¹³E lae mai uure i sulieu, oto ko teꞌuri, ‘!Sol, aasiku, o ke lio-lio loꞌu!’ Oto aana kele maholoi satona, maaku e lio loꞌu, na no ko leesie oto a mwaena. ¹⁴Oto ko teꞌuri loꞌu, ‘God mo weuwaka e lio hilisiꞌo hunie o ke saie nga taa e oalaꞌinie hunie o kei esuie, na hunie o ke leesie Koni-konihe Oodotaꞌi ingeie,22:14 A Pol e leesie a Jisas oto toꞌohuu aana maana, na a Jisas maraana nge e soie a Pol hunie ke laengaꞌinie Tataroha Diana peꞌie nanamanga. Oto aena urine mau-meuringe ingeie e hai-oolisie oto toꞌohuu. Leesie Palonga 26:16, na 1 Korinit 9:1, na 1 Korinit 15:8. na hunie o ke rongoa oto walana maraana. ¹⁵Na iꞌoe oto iini ingeie huni tarohaꞌinie hunie mwala aana walu ola nge o leesiꞌi na o rongoꞌi ngeena. ¹⁶?Oto nga taa ue o ko maaꞌoohie? Taꞌelaꞌi na o ke aarengaꞌi aana satana Aalaha hunie a God ke saeꞌaasie mo oorahaꞌaanga iꞌoe, na o ke loto maaꞌi.’

¹⁷“Oto maholo nou eelihoꞌi loꞌu taꞌau i Jerusalem na no ko aarengaꞌi i laona Nume Maaꞌi Peine, no ko leesie loꞌu mei haataꞌinge. ¹⁸Na a Aalaha e ere uuri hunieu, ‘O ke lae oto lau-leu mwaanie i Jerusalem, aana mwala i leu kire saꞌa sare rongo ike hunie mo ola o ko unuꞌi i sulieu.’

¹⁹“Oto nou aalamie mola uuri, ‘Iau, Aalaha ineu. Aana saꞌa mola kire saie oto uri nou lae hailiu keꞌu i laona mo nume ni palo-palo huni tapolie mwala nge kire hiiwalaimoli eemu na huni repusire. ²⁰Na maholo kire horoꞌie a Stivin, iini nge e tarohaꞌinie noꞌone walamu, na nou uure noꞌone peꞌie mo iini nge kire horo maesie. Ineu oto nou kakalie mo sala ikire sulie nou neꞌisae noꞌone mala ikire huni horoꞌie.’

²¹“Oto a Aalaha ko teꞌuri loꞌu hunieu, ‘O ke lae oto, sulie no ko uusungeꞌiniꞌo oto haꞌatau huni laeliwala hunie mo Aapoloa Aaopa.’ ”

²²Ahutana mwala kire pwaa-pwaarongo i sulie a Pol lai hule aana e unue mei wala “Aapoloa Aaopa.” Oto aana kire tohungei leledie mwala ngeena, kire ko si tea oto paine kire ko teꞌuri, “!Horo maesie! !E kaꞌa adona loꞌu ke mauri!” ²³Na aena mwala ngeena ko tohungei saewasu oto liutaa, kire taꞌaasie oto mo toꞌoni tetewa ikire peꞌi teanga oto paine na kire ko aasie mwakano oto i lengi.

²⁴Oto poro paine haahie mae ngeena e unue hunie mo ramo kire ke toolea a Pol i laona nume maꞌutaꞌa kire oꞌoꞌo aana ngeena. Na ko unue hunire uri kire ke rapusie a Pol, na hunie kire ke dolosi aana hunie kire ke saie uri nga taa ni mo Jiu kire ko teangie haahie. ²⁵Taꞌe maholo kire ko pwesue hunie kire kei repusie, a Pol ko si dolosi aana ngaeta poro paine haahie nga tangalai ramo nge e uure karaꞌinie, ko teꞌuri, “?Uri e malisine mola omu ke rapusie nga mwane ni Rom nge e kaꞌa dau huꞌisie ike nga mei ola?”

²⁶Maholo poro paine ngeena e rongo urine, ko si lae oto i saana poro paine haahie sinolai ramo ngeena na ko teꞌuri, “?Nga taa ni o ko sare da? !A mwane ngeena mwane ni Rom ni ngeena!”

²⁷Oto poro paine haahie sinolai ramo ngeena e lae i saana a Pol, ko si dolosi aana Pol ko teꞌuri, “?Uri iꞌoe nga mwane ni Rom toꞌohuu?”

Oto a Pol ko aalamie ko teꞌuri, “Iau, e toꞌohuu, ineu mwane ni Rom ni ie.”

²⁸Oto a poro paine ngeena ko teꞌuri, “Ineu nou holi aana mei toꞌoha oto paine huni neꞌie ngaeta mwane ni Rom.”

Oto a Pol ko aalamie loꞌu ko teꞌuri, “Taꞌe ineu, nou neꞌie oto mwane ni Rom aana nou hute oto urine.”

²⁹Oto mwala nge kire dau-deu aakau huni dolosie mo dolosinge aana Pol peꞌie rapusilana, kire mani toliꞌaasie oto aana maholona. Na poro paine haahie sinolai ramo ngeena ko meꞌu oto, aana e dau huꞌisie haꞌatolanga aana e hoꞌosie nga tohungei mwane ni Rom aana iieli heu.

A Pol E Uure I Naꞌona Pulitaa Ni Lei-lei

³⁰Poro paine haahie mae ngeena ko sare saie nga taa nge mo Jiu kire ko heliwala aana a Pol haahie. Oto e dangi hoꞌowa, e lokoa mo naꞌohai pris na pulitaa ni lei-lei, ko si luhesie a Pol mwaanie nume maꞌutaꞌa, na e toolea, ko lai haꞌa-uuresie i naꞌona pulitaa ni lei-lei.

¹A Pol e toꞌomaaie pulitaa ni lei-lei oto ko teꞌuri, “Maeni eesiku ni Israel, manataku e tahanie taane mola iiꞌonga ineu i naꞌona God lae mai hule siꞌiri.”

²Oto aana kele maholoi satona, a Ananaeas, Naꞌohana Mo Naꞌohai Pris, e unue hunie mo iini nge kire uure karaꞌinie ko teꞌuri, “!Omu ke hide ponosie wawana!”

³Oto a Pol ko teꞌuri hunie, “Iꞌoe, o urihana mola mei karo aaela nge kire mole rereꞌa aana hunie ke lio kohi. !Oto a God kei hideliꞌo noꞌone! Iꞌoe, o iiꞌo i aano aana iiꞌo-iiꞌoha ni lei-lei huni leieu i sulie mo Haꞌatolanga a Mosis, taꞌe hule aana iꞌoe maraamu nge o ko liu holosie noꞌone Haꞌatolanga maholo o unue uri mo mwane ke hidelieu.”

⁴Oto mo mwane nge kire uure karaꞌinie a Pol kire ko teꞌuri, “!Mwae! O ko ere waelie Naꞌohana Mo Naꞌohai Pris a God.”

⁵Oto a Pol ko teꞌuri, “Maeni eesiku, nou kaꞌa saie ike uri ingeie nge Naꞌohana Mo Naꞌohai Pris. Ne ke saie urine, haꞌalaa nou kaꞌa aalamie ike urine, aana Uusu-uusu Maaꞌi e teꞌuri, Suꞌuri ere aaelasie iini nge ko naꞌona mwala iꞌoe.”Eksodas 22:28

⁶Ngaeta mo mwane aana pulitaa ni lei-lei ngeena ikire mo iini aana aapa mo Sadiusi, na ngaeta mo iini aana aapa mo Parise. A Pol e saie urine mone, oto ko ere paine hunire na ko teꞌuri, “Maeni eesiku, ineu ngaeta Parise ni ie, na mo weuweku mo Parise noꞌone. Na hiiwalaimolinge ineu uri a God kei taꞌea mo iini e mae. Na aena mei olana kaꞌu omu ko leieu haahie ie.”

⁷Maholo a Pol e ere urine mango, pulitaa ni lei-lei ko oopa oto peꞌie ere-haitelilinge i matolada mo Sadiusi na mo Parise, ⁸aana hiiwalaimolinge mo Sadiusi uri nga iini e saꞌa roroꞌa taꞌelaꞌi loꞌu mwaanie maenga, wa uri nga ensel wa nga liꞌoa ke iiꞌo loꞌu. Taꞌe mo Parise kire mani hiiwalaimoli aana e oolu mei olana. ⁹Maholo erenga paine ko lae hailiu i matolana e ro pulitaa ngeena, oto ngaeta mo haꞌa-uusuli aana mo Haꞌatolanga a Mosis nge ikire peꞌie mo Parise kire uure i lengi, kire ko ere paine kire ko teꞌuri, “!Melu kaꞌa dau oodoie ike nga mei ola aana a mwane ie ke dau huꞌisie! !Nga liꞌoa wa nga ensel ohe nge ko ere-ere hunie ngeena!” ¹⁰Haꞌa-erenga ngeena e lae-lae na ko peine oto. Oto poro paine haahie sinolai ramo ni Rom ngeena ko maarara mwaanie kire horoꞌie a Pol, oto e uusungeꞌinie mo ramo ingeie hunie kire ke lai toolea a Pol mwaanie pulitaa ni lei-lei, na kire ke tola aalihoꞌi aana hunie leu nge mae ko oꞌoꞌo aana.

¹¹Oto aana hai rodona a Aalaha e lae mai uure i sulie a Pol oto ko teꞌuri, “!Mwaanie o meꞌu-meꞌu! O kei lai unu haꞌa-oaieu noꞌone wau i Rom mala o esuie i Jerusalem.”

Mwala Kire Oalaꞌi Huni Horo Maesie A Pol

¹²Oto e dangi hoꞌowa, ngaeta mo Jiu kire ruru huni oalaꞌi na kire haiholotaꞌi uri kire saꞌa ngaue nga mei ngeulaa wa kire ke inuhie nga mei wei, lai hule aana kire kei horoꞌie a Pol. ¹³E liue hai aawalai mwane nge kire ruru huni esuie mei neꞌisaenga ienini. ¹⁴Oto purihaꞌana kire si lai saana mo naꞌohai pris na mo rato ni mwane, oto kire ko teꞌuri, “Melu meni heiholotaꞌi uri melu saꞌa hikana ike nga mei ngeulaa wa melu ke inuhie nga mei wei, lai hule aana melu kei horoꞌie a Pol. ¹⁵Oto iꞌomu na mo mwane aana pulitaa ni lei-lei, omu ke uusungeꞌinie nga mei wala hunie poro paine haahie sinolai ramo ni Rom, hunie kire ke toolea mai a Pol i seemiu hunie ke leesiꞌomu. Taꞌe omu ke eero mola uri omu ko sare saie loꞌu ngaeta mo ola i sulie. Oto melu kei deu aakau huni horoꞌie i naꞌona kei hule i leu i seemiu.”

¹⁶Taꞌe uuweline a Pol e rongoa walu oalaꞌinge ikire ngeena, oto e lae wau i nume nge mae ko oꞌoꞌo i laona, ko si haꞌarongoa a Pol. ¹⁷Oto a Pol e soie mai ngaeta mwane paine haahie tangalai ramo ni Rom ko si teꞌuri hunie, “O ke toolea saanau ie wau i saana poro paine haahie sinolai ramo, aana ko sare haꞌarongoa aana nga mei ola.”

¹⁸Oto ramo paine ngeena e toolea saanau wau i saana poro paine haahie sinolai ramo, ko si teꞌuri hunie, “A Pol nge kolu tapolie kaꞌune e soieu hunie ne ke toolea kele saanau ie mai seemu, aana ko sare haꞌarongoꞌo aana nga mei ola.”

¹⁹Oto poro paine haahie sinolai ramo ngeena e hele i nimana a saanau, na e toolea aana nga leu hunie kirerue ke iiꞌo mola maraadarue. Oto poro paine ko dolosi aana ko teꞌuri, “?Nga taa ni o ko sare haꞌarongoau aana?”

²⁰Oto saanau ngeena ko teꞌuri, “Mo rato ni Jiu kire mani neꞌisae tararuru huni haꞌatohu eemu hunie o ke toolea a Pol i saana pulitaa ni lei-lei i hoꞌowa. Kire kei eero ni unue uri kire ko sare saie loꞌu nga mo ola i sulie. ²¹Taꞌe o ke suꞌuri rongo hunire, aena e liue hai aawalai mwane nge kire haiholotaꞌi uri kire saꞌa hikana nga mei ngeulaa wa kire ke inuhie nga mei wei lai hule aana kire kei horoꞌie a Pol. Kire dau aakau oto huni lai mumuni loosie taꞌau i sulie tala, taꞌe kire ko maaꞌoohi ue huni rongoa nga mei wala mwaaniꞌo.”

²²Oto poro paine ko si ere honosie ko teꞌuri, “Suꞌuri haꞌarongoa loꞌu nga iinoni uri o haꞌarongoau aana mei ola ienini.” Oto e si uusungeꞌinie saanau ngeena hunie ke lae.

Mo Ramo Kire Toolea A Pol I Saana Aalaha Paine A Filiks

²³Oto poro paine haahie sinolai ramo ngeena e si soie mai e ro iini aana mo mwane paine ingeie haahie nga tangalai ramo, ko si teꞌuri hunirerue, “More ke dau aakau aana e ro tangalai ramo huni lae i Sisaria i rodo siꞌiri aana siwana nga maholoi sato. Na more ke dau aakau noꞌone aana e ro tangalai ramo nge kire sai heiseuni peꞌie mo noma, na loꞌu e hiu aawalai ramo huni huru aana mo hoos. ²⁴Na more ke dau aakau aana mo hoos hunie a Pol ke lae aani,23:24 Mo Rom kire dau aakau aana mo hoos hunie a Pol ke lae aani, hunie maholo nga iini ko weo na a Pol ko taꞌelie loꞌu ngaeta iini. na more ke lio i suli diana aana hunie ke hule sapemawa wau i saana aalaha paine a Filiks.”

²⁵Oto poro paine e uusue uusu-uusu ko teꞌuri,

²⁶Huniꞌo Aalaha Paine Filiks,

Ineu a Klodias Lisias nge no ko haꞌatolaa saediananga ineu weu huniꞌo ie.

²⁷A mwane ie, mo rato ni Jiu kire tapolie, na kire ko karaꞌi horoꞌie oto, taꞌe nou lae mai peꞌie mo ramo ineu, oto nou lauhie aena nou saie ingeie ngaeta mwane ni Rom. ²⁸Nou sare saie nga taa ni mo Jiu ko sare horoꞌie a Pol i tehulaꞌana, oto nou toolea i saana pulitaa ni lei-lei ikire. ²⁹Nou deu oodoie kire ko sare horoꞌie mola i sulie mo ola aana haꞌatolanga ikire mo Jiu, taꞌe kire kaꞌa leie ike i sulie nga mei ola ke adona ke mae i tehulaꞌana wa hule aana nga mei ola ke adona ke iiꞌo i nume ni hoꞌo. ³⁰Na maholo nou rongoa uri kire ere toli loosi hunie, nge no ko tolana uusungeꞌinie oto wau i seemu ie. Na nou haꞌarongoa mo Jiu nge kire holaꞌi haꞌapelie ngeena uri kire ke haataꞌinie mo loꞌongaꞌinge ikire aamu.

³¹Mo ramo ngeena kire ko deu mone i sulie walana poro paine, oto kire toolea a Pol oto aana hai rodona hunie huilume i Antipatris. ³²Oto aana dinge loꞌu i puri, mo ramo nge kire ko lae mola i sulie tala kire ooli takoie leu nge kire ko oꞌoꞌo aana i Jerusalem, na mo iini mola nge kire ko lae aani hoos kire ko lae taraꞌasi loꞌu peꞌie a Pol. ³³Maholo kire lai hule aana huilume paine i Sisaria kire si niie uusu-uusu hunie a Filiks, na kire ko niie oto noꞌone a Pol wau i nimana. ³⁴Maholo a poro paine e saai mangoa uusu-uusu ngeena, ko si dolosi aana Pol ko teꞌuri, “?Iꞌoe mwane ni tei?” Oto maholo e rongo saie uri a Pol mwane aana ngaeta huilume i laona poꞌo ni henue i Silisia, ³⁵ko si teꞌuri, “Mo mwane nge kire ko sare horoꞌiꞌo kire kei hule mai leu, nge ne ke si pwaarongo honosie mo ere-erenga iꞌomu.” Oto e si unue hunie mo ramo ingeie kire ke kakalie i laona nume paine ingeie nge a Herod e asuie holaꞌinaꞌo.

Aalaha Paine Filiks E Leie A Pol

¹Oto e lime hai dinge e saro mango, a Ananaeas, Naꞌohana Mo Naꞌohai Pris na ngaeta mo rato ni Jiu na ngaeta mwane satana a Tetalas, kire lai hule wau i Sisaria. A Tetalas ngaeta mwane saenanau i sulie mo haꞌatolanga na e sai ere i naꞌona mo pulitaa ni lei-lei. Oto kire mani lae mai uure i naꞌona Aalaha Paine Filiks huni ere honosie a Pol. ²Oto maholo kire soie mai a Pol, a Tetalas ko si unue loꞌongaꞌinge ikire na ko teꞌuri, “Iꞌoe oto ngaeta tohungei aalaha paine na e diana, Filiks, aana iꞌoe nge o da melu iiꞌo ni henuelamanga oto uure mai i laona poꞌo ni henue iꞌemeelu. Na aana saenanaunge iꞌoe nge o haꞌa-oodohie mo haꞌatolanga hunge hunie iiꞌonga iꞌemeelu ke diana. ³Walu ola urine nge melu leesiꞌi suli dinge, na kire tohungei diana aameelu nge melu ko unue saediananga paine huniꞌo. ⁴Taꞌe mwaanie nou haꞌaweoꞌo, nge no ko eitanaiꞌo o ke pwaarongo ni saediananga kaꞌu mola aana ere-erenga oꞌoruꞌe iꞌemeelu.

⁵“Melu lio saie a mwane ie, ingeie nga mwane oto huni esuie aaelanga tarau, na ko esuie haꞌa-erenga i matolana mo Jiu aana taꞌena nga leu aana walumalau. Na ingeie ngaeta naꞌohai mwane aana pulitaa a Jisas ni Nasaret. ⁶Na mwane ienini ko sare haꞌamadaꞌaa noꞌone Nume Maaꞌi Peine a God, oto aena mei olana nge melu tapolie. ⁷24:7 Ngaeta mo uusu-uusu i naꞌo aana erenga ni Krik kire sapeie loꞌu tatala 7 uuri, “Na melu sare leie i sulie haꞌatolanga iꞌemeelu. Taꞌe a Lisias, poro paine haahie sinolai ramo, e lae mai deu rarahiꞌemeelu hunie ke toolea mwaanie kiꞌimeelu. Na ko tohungei ere aameelu noꞌone uri melu ke lae mai unue huniꞌo nga taa ni a Pol e dau aaelasie.”⁸Na mala uri o kei dolosie nga mo dolosinge aana, o ke si rongoa taane loꞌu nga mo ola i sulie mo wala nge melu tapolie a mwane ie i tehulaꞌani.” ⁹Na mo rato ni Jiu ngeena kire ko eerotaꞌinie a Pol urine noꞌone na kire ko teꞌuri, “Walu ola ienini kire toꞌohuu.”

A Pol E Ere-ere I Naꞌona Filiks

¹⁰Oto a Filiks e salo aana kiꞌine hunie a Pol ke ere-ere, oto a Pol ko teꞌuri, “Poro paine, nou saie mo helisi hunge oto o ko leie mo heliwalanga iꞌemeelu mo Israel, oto no ko tohungei ilenimwaꞌe huni aalamie nga taa kire ko haꞌapelieu haahie. ¹¹Oto siꞌiri e si hule aana aawalai hei dinge mwana rue mola i purine nou hule taꞌau i Jerusalem huni paloa God, na ke mwadaꞌu loꞌu mola hunie o ke haꞌawalaimoliꞌaa mola walaku. ¹²Mo mwane nge kire ko ere aaelasieu siꞌiri ie kire kaꞌa leesie ike ne ke haꞌa-erea nga iini wa ne ke haꞌasaewasuliꞌaa mwala, maꞌalana i laona Nume Maaꞌi Peine, wa i laona mo nume ni palo-palo, wa aana taꞌena nga leu loꞌu i laona huilume. ¹³Oto kire saꞌa haꞌawalaimoliꞌaa ike mo wala nge kire ko eerotaꞌinieu eeni ie. ¹⁴Taꞌe no ko unu oodo-oodo oto aana huniꞌo, uri e toꞌohuu no ko palo-paloa a God mo weuwe iꞌemi, aana ineu no ko lulu i sulie Tala Ni Meurihe. Ikire, kire unue mei hiiwalaimolinge ngeena e kaꞌa diana ike, maꞌalana ineu noꞌone nou hiiwalaimoli aana ahutana walu ola i laona mo Haꞌatolanga a Mosis na mo ola i laona mo Uusu-uusu Maaꞌi mo Propet. ¹⁵Na nou norutoꞌo noꞌone aana God mala mo rato ni mwane ngeena, uri ahutana iinoni, maꞌalana mo iinoni diana wa mo iini aaela, kire kei meni taꞌelaꞌi mwaanie maenga. ¹⁶Na no ko deu aahonga tarau hunie manataku ke rereꞌa i naꞌona God na i naꞌona mo iinoni.

¹⁷“Nou lae mwaanie i Jerusalem mo helisi hunge e mango oto, oto nou eelihoꞌi loꞌu mei huni tola toꞌoha nana mo iinoni ineu ni Israel nge kire ko siꞌohaꞌa, na huni uunu ola hunie a God. ¹⁸Na i purine nou esu mangoa uunu-olanga ni haꞌarereꞌanga i naꞌona God, nge kire si leesieu wau i laona Nume Maaꞌi Peine. Na aana maholona nga mwala kaꞌa iiꞌo ike peꞌieu hunie kire ke da eꞌengonga. ¹⁹Taꞌe ngaeta mo Jiu aana poꞌo ni henue i Esia nge kire lae mai tapolieu. Mala ko toꞌohuu uri ineu nou deu huꞌisie nga mei ola, nge e malisine kire ke lae mai uure i naꞌomu huni haꞌapelieu aana mei ola ngeena. ²⁰Mala uri ko haꞌike, nge o ke dolosi aana mo mwane ienini nga mo ola uri taa nge mo rato ni mwane aana pulitaa ni lei-lei i Jerusalem kire unue uri nou deu huꞌisiꞌi, ²¹mwaanie taꞌa-taꞌa mei wala mola ni nou unue i naꞌoda aana nou teꞌuri, ‘Hiiwalaimolinge ineu uri a God kei taꞌea mo iini e mae mwaanie maenga. Oto aena mei olana nge omu ko leieu haahie siꞌiri ie.’ ”

²²A Filiks mone e saenanau i sulie Tala Ni Meurihe, oto e haꞌamamaloa ere-erenga ko si teꞌuri, “Maholo a Lisias, poro paine haahie sinolai ramo ngeena, kei lae mai, nge ne ke si niie mei wala ooreta aana ere-erenga iꞌoe.” ²³Na e unue ngaeta ramo paine haahie tangalai ramo ke kakalie a Pol, taꞌe ke lio rako aana a Pol na ke toliꞌaasie mo malahune ke peꞌie aana mo ola e saetoꞌo aani.

²⁴Oto purine ngaeta mo dinge e haro mango loꞌu, a Filiks e ooli loꞌu mei i Sisaria peꞌie huꞌe ingeie, keni ni Jiu satana a Drusila. Oto a Filiks e uusungeꞌinie ngaeta mo mwane huni lai toolea mai a Pol, na kirerue ko si pwaarongo i sulie maholo ko ere i sulie hiiwalaimolinge aana a Jisas Kraes. ²⁵Taꞌe maholo a Pol ko ere i sulie mauringe diana, na kinetaꞌinilaka maraaka mwaanie oorahaꞌaa, na leilana walumalau, a Filiks ko si tohungei meꞌu na ko teꞌuri, “!Mamalo kaꞌu! Mala uri no ko toꞌo aana loꞌu nga maholo ne ke si soiꞌo loꞌu mei.”

²⁶Saena Filiks uri a Pol ke nii mumuni aana nga mei toꞌoha nana hunie ke luhesie mwaanie nume ni hoꞌo. Oto mo maholo hunge, ko hei uusungeꞌi oto hunie a Pol huni ere-ere peꞌie.

²⁷Oto lae-lae, purine e ro halisi e mango, a Posias Festas ko oolisie a Filiks aana ko neꞌi Aalaha Paine oto haahie poꞌo ni henue ngeena. Na aena aana a Filiks ko sare dau hunie mo Jiu ke ilenimwaꞌe mola haahie, oto e unue mola uri a Pol ke iiꞌo ue i laona nume ni hoꞌo.

Aalaha Paine Festas E Leie A Pol

¹E oolu hei dinge e mango i purine a Festas e hule aana poꞌo ni henue ngeena, e lae mwaanie i Sisaria ko si lae taꞌau i Jerusalem. ²Oto mo naꞌohai pris na mo rato ni mwane ni Jiu kire lae wau i saana, kire ko haꞌarongoa aana walu ola nge a Pol e dau huꞌisiꞌi. ³Na kire ko haꞌa-olaa uuri, “Mala uri o ko sare peꞌiꞌemeelu toꞌohuu, nge o ke haꞌatolaa nga mei wala hunie kire ke uusungeꞌi eelihoꞌi loꞌu aana a Pol hunie leilana ke lae mai Jerusalem.” Kire ko haꞌa-olaa urine aena aana kire neꞌisae huni horoꞌie a Pol maholo kei lae mai i sulie tala.

⁴Taꞌe a Festas ko teꞌuri, “A Pol e iiꞌo oto wau i laona nume ni hoꞌo wau i Sisaria, na e saꞌa tewa na ne kei eelihoꞌi loꞌu weu. ⁵Oto hunie ne ke leie lau-leu huniꞌomu, nge omu ke uusungeꞌinie ngaeta mo rato ni mwane iꞌomu huni lae peꞌieu. Na mala uri ko deu huꞌisie nga mei ola toꞌohuu, nge kire ke si uusu i maana aana mo olana.”

⁶Oto a Festas e iiꞌo hunie ola mala e siwe hai dinge loꞌu peꞌire i Jerusalem, nge e si lae loꞌu hunie i Sisaria. Na aana dinge i puri e lai iiꞌo wau i laona nume ni lei-lei, e si unue ngaeta mo mwane ke lai toolea mai a Pol. ⁷Maholo a Pol e sili mei nume, mo Jiu nge kire lae mai uure i Jerusalem, kire lai uure kali-kelie, na kire ko si unue mo ola hiitoꞌo na e aaela liutaa nge kire unue e dau huꞌisiꞌi, taꞌe nga mei ola huni haꞌawalaimoliꞌaa walada haꞌike.

⁸Oto purihaꞌana a Pol ko si aalamire ko teꞌuri, “Nou kaꞌa da ike nga mei ola ke lae huꞌisie mo Haꞌatolanga mo Jiu, wa nga mei ola ke lae huꞌisie Nume Maaꞌi Peine, wa inemauri Peine ni Rom.”

⁹Taꞌe a Festas mone ko sare da mo rato ni mwane ni Jiu ke ilenimwaꞌe mola haahie oto ko teꞌuri, “?Uri o mwaꞌe-mwaꞌe taane mola hunie ne ke leiꞌo taꞌau i Jerusalem?”

¹⁰Taꞌe a Pol ko ere mola uuri, “Leinge ienini, Inemauri Peine ni Rom ni e toꞌo aana, oto i leu oto e malisine leileku ke lae aana, na nga leu haꞌike loꞌu. Na o sai diana aana kaꞌu oto uri nga mei ola nou kaꞌa dau huꞌisie takoie mo Jiu ngeena. ¹¹Mala uri ne ke asuie nga mei ola e malisine oto maenga, nge nou saꞌa tahisie ike loꞌu maenga i tehulaꞌana. Taꞌe mala uri mei ola nge mo Jiu ko sare leieu haahie ie e kaꞌa toꞌohuu, nge nga iini e kaꞌa toꞌo aana ike nga nanamanga hunie ke toliꞌaasieu hunire. !Oto nou saetoꞌo aana Inemauri Peine ni Rom maraana ni ke leieu!”

¹²Oto a Festas e holaꞌi ere-ere kaꞌu peꞌie mo mwane saenanau ingeie, ko si teꞌuri, “O saetoꞌo aana Inemauri Peine ni Rom ke leiꞌo. E diana mola. Ne kei uusungeꞌiniꞌo oto wau i saana.”

A Akripa Inemauri Ko Sare Leesie A Pol

¹³Mo dinge e mango loꞌu i puri, na a Akripa25:13 Inemauri ienini ingeie ruana nga inemauri peꞌie mei satai ola Herod Akripa Inemauri. Aamana a Herod Akripa Inemauri nge e aalaha aana maholo a Jisas e hute, taꞌe inemauri ienini e kaꞌa neꞌi mwane paine ike mala aamana, na poꞌo ni henue ingeie e mwai-mwei mola. Inemauri na a Benis keni eesine, kire lae mai saana a Festas i Sisaria. ¹⁴Oto aena kire ko iiꞌo oto i Sisaria hunie mo dinge hunge, a Festas ko si haꞌarongorarue aana a Pol, ko teꞌuri, “Nga mwane e iiꞌo ue i laona nume ni hoꞌo mai leu, aana a Filiks e kaꞌa toliꞌaasie ike ke iiꞌo luhetaꞌi. ¹⁵Maholo nou lae taꞌau i Jerusalem mo naꞌohai pris na ngaeta mo rato ni mwane ni Jiu kire haꞌarongoau uri mo ola oto hiitoꞌo a mwaena e dau huꞌisiꞌi na kire unue horoꞌilana ke lae oto.

¹⁶“Taꞌe nou unue mola hunire uri tolahameelu mo Rom e kaꞌa urine ike huni haꞌaloie mwane mola mwaakule. Taꞌe leilana kei holaꞌi lae i naꞌona mo iini nge kire ko pwelu wala i lengine hunie ke toꞌo aana nga maholo huni aalamie ere-erenga ikire honosie. ¹⁷Oto maholo kire lai hule mai Sisaria nou kaꞌa waelie loꞌu nga kele maholo, taꞌe e dangi hoꞌowa na nou unue kire ke toolea oto mai a Pol na leilana ko lae oto. ¹⁸Taꞌe maholo mo Jiu kire uure huni pwelu wala i lengine, kire kaꞌa unu haadaꞌi ike aana uri ke dau huꞌisie nga mei ola ke hiꞌe oto mala nou loꞌongaꞌinie kire kei unuꞌi. ¹⁹Taꞌe kire ko si ere haitelili mola peꞌie i sulie tolahai ola nge kire palo-paloa a God aana, na i sulie mwane satana a Jisas nge e mae oto, taꞌe a Pol ko unue uri e mauri mola. ²⁰Nou kaꞌa saie loꞌu nga taa ne kei esuie hunie ne ke saie walaimolinge i sulie mei ola ienini. Oto nou dolosi aana a Pol ohe kei mwaꞌe-mwaꞌe taane hunie ne ke lai leie taꞌau i Jerusalem wa haꞌike. ²¹Taꞌe e sereꞌi, na e unue uri saena hunie Inemauri Peine ni Rom haꞌalaa ke si leie. Oto nou unue kire ke kakalie lae hule aana maholo nou sai uusungeꞌinie wau i saana Inemauri Peine ni Rom.”

²²Oto a Akripa ko teꞌuri hunie a Festas, “Ineu na no ko sare rongoa noꞌone ere-erenga a Pol maraaku.”

Oto a Festas ko teꞌuri, “I hoꞌowa nge o ke si rongoa ere-erenga ingeie.”

²³Oto e dangi hoꞌowa a Akripa Inemauri na Benis kire sili mei laona nume paine ni lokonga, na mwala ko esuie oto mola taꞌena nga ola huni haꞌapainaꞌaladarue oto i sulie tolahada. Mo naꞌohai ramo nge kire paine haahie sinolai ramo, na mo naꞌohai mwane aana huilume ngeena, ikire noꞌone kire lae mai na kire iiꞌo i aano peꞌie a Akripa na a Benis. Oto a Festas e si unue hunie ngaeta mo mwane kire ke lai toolea mai a Pol. ²⁴Oto a Festas ko teꞌuri, “Akripa Inemauri na ahutemiu mwala nge omu loko ngeena, omu ke leesie kaꞌu a mwane e uure ngeena. Ahutana mo Jiu i Sisaria na i Jerusalem kire lae mai seeku huni pwelu wala i lengine a mwane ngeena na kire ko soingeꞌinie uri a mwane ngeena horoꞌilana ke lae oto. ²⁵Taꞌe nou kaꞌa lio saie ike nga mei ola aaela ke asuie hunie horoꞌilana ke lae i tehulaꞌana. Oto ingeie maraana nge e saetoꞌo aana Inemauri Peine ni Rom nge ke leie, na aena urine mola nge nou neꞌisae huni uusungeꞌinie oto wau i saana. ²⁶Taꞌe nou kaꞌa toꞌo aana ike nga mei ola toꞌohuu hunie ne ke uusue hunie Inemauri Peine ikie. Oto nou neꞌisae uri kei diana hunie iꞌomu, na iꞌoe oto liutaa Akripa Inemauri, nou neꞌisae uri kei diana hunie kolu ke dolosie nga mo dolosinge loꞌu aana. Urine nge ohe ne ke si saie nga mei ola i sulie a mwane ngeena hunie ne ke uusue. ²⁷Aana nou leesie e kaꞌa diana ike huni uusungeꞌinie a mwane ngeena i Rom, na nou kaꞌa unu haadaꞌi aana mo ola nge kire unue e dau aaelasiꞌi.”

A Pol E Ere-ere I Naꞌona Akripa Inemauri

¹Oto a Akripa Inemauri ko teꞌuri hunie a Pol, “No ko toliꞌaasiꞌo oto hunie o ke ere-ere honosiꞌo maraamu.”

Oto a Pol e salo haahie mwala hunie kire ke pwaarongo hunie, ko si teꞌuri, ²“Akripa Inemauri, no ko tohungei ilenimwaꞌe aana nou toꞌo aana kele maholoi sato ienini huni uure i naꞌomu siꞌiri huni talo aasie mo wala nge mo rato ni Jiu kire ko unuꞌi takoieu. ³Na no ko ilenimwaꞌe noꞌone sulie iꞌoe ngaeta mwane nge o saenanau i sulie tolahameelu mo Jiu, na o saenanau noꞌone i sulie walu ola nge melu ko haꞌa-haꞌa-ere haahiꞌi. Oto no ko eitanaiꞌo hunie o ke pwaarongo kaꞌu i sulie ere-erenga ineu.

⁴“Ahutana mo Jiu kire mani saie tolahai ola nge nou oꞌoꞌo aana i naꞌo, aehota oto aana maholo nou neꞌi mwela ue peꞌie mwala ineu, lai hule aana maholo nou hoꞌalaꞌi hunie i Jerusalem. ⁵Kire saieu taane oto uure mai, na mala uri kire ko mwaꞌe-mwaꞌe ni ere, kire sai unue mola uri ineu ngaeta iini oto aana mo tohungana mo Parise. Nou aehota lulu i sulie tolahada oto uure i mwei-mweihaꞌaku, na poꞌo ni iinoni iꞌemeelu ngeena melu tohungei uure aꞌailaꞌa huni lulu i sulie mo Haꞌatolanga a God loꞌu liutaa aana ngaeta mwala. ⁶Ineu, nou hiiwalaimoli aana mei heiholotaꞌinge nge a God e asuie peꞌie mo weuwemami oto i naꞌo, na aena mei olana mola nge kire ko sare leieu haahie siꞌiri ie. ⁷Taꞌe ahutamami, emi ko meni norutoꞌo mola aana taꞌa-taꞌa mei heiholotaꞌinge ngeena. Aawalai komu mwana rue iꞌemi mo Jiu maꞌalana rodo na emi ko palo-paloa mola a God aena aana emi ko maaꞌoohi susutoꞌo mola loosie mei heiholotaꞌinge ngeena kei oa. Oto Poro paine, aena mei olana nge mo rato ni mwane kire ko maaleledieu haahie siꞌiri, sulie nou tohungei hiiwalaimoli aana mei heiholotaꞌinge ngeena e toꞌohuu. ⁸?Oto loꞌongaꞌinge iꞌomu e uri taa? ?Uri omu ko loꞌo-loꞌongaꞌi uri e aasa hunie a God kei taꞌea loꞌu mo iini e mae oto? ?Aana e ue kaꞌu omu ko loꞌongaꞌi takalo urine?

⁹“E toꞌohuu taane aana holaꞌinaꞌo, ineu noꞌone nou deu aahonga huni esuie mo ola huni waelie satana a Jisas ni Nasaret. ¹⁰Na nga taa nge nou esuie taꞌau i Jerusalem ni ngeena. Nou toolea nanamanga mwaanie mo naꞌohai pris huni neꞌie hungelana mo iini maaꞌi26:10 Ahutana mo iini kire hiiwalaimoli aana a Jisas toꞌohuu na kire ko lulu i sulie tolahana, ikire oto mo iini maaꞌi aana soihaadaꞌinge a God. i laona nume ni hoꞌo. Na maholo leilada e lae hunie maenga, ineu noꞌone nou unue uri e malisine kire ke mae. ¹¹Na nou lae tarau noꞌone i laona ahutana mo nume ni palo-palo aana taꞌena nga leu huni haꞌaloire na huni da kire ke ere aaelasie loꞌu a Jisas. Saewasunge ineu e tohungei peine oto hule aana nou lae noꞌone aana ngaeta mo poꞌo ni henue aaopa huni haꞌaloire.”

A Pol E Ere I Sulie Maholo E Aehota Hiiwalaimoli

Palonga 9:1-19, 22:6-16

¹²Oto a Pol ko heꞌi ere loꞌu uuri, “Oto aena mei olana nge nou lae noꞌone wau i Damaskas aena aana mo naꞌohai pris kire uusungeꞌinieu na kire niie nanamanga hunieu huni lai esuie mei olana wau aana huilume ngeena. ¹³Oto Poro paine, maholo no ko lae i sulie tala i upui aatowaa, na no ko leesie raa-raa hule aana e raa liue loꞌu sato. E raa kali-kelieu na mo mwane nge kire hakusieu. ¹⁴Oto ahutameelu melu meni domu i aano, na no ko rongoa oto mei wala ko ere aana tohungana erenga mo Jiu ko teꞌuri, ‘!Sol, Sol! ?E ue ni o ko teungeꞌinieu? O ko tohungei haꞌaliꞌoiꞌo mola maraamu ni ngeena aana o ko lae huꞌisie loꞌongaꞌinge ineu urine.’

¹⁵“Oto no ko dolosi uuri, ‘?Iꞌoe a tei ni ngeena, Aalaha?’

“Oto ko aalamieu ko teꞌuri, ‘Ineu a Jisas, iini nge o ko teungeꞌinie. ¹⁶O ke taꞌelaꞌi, na o ke uure hala-hala. No ko haataꞌi huniꞌo siꞌiri hunie o ke neꞌie koni-konihe ineu. O ke laengaꞌinie nga taa o ko leesie aaku siꞌiri, na nga taa ne kei haataꞌinie loꞌu eemu mai puri. ¹⁷Maholo mwala iꞌoe mo Jiu wa mo Aapoloa Aaopa kei sare horo maesiꞌo, nge ne kei haꞌa-uuriꞌo taane mwaanire. Oto no ko uusungeꞌiniꞌo oto takoie mo Aapoloa Aaopa ¹⁸hunie o ke tahanie maada hunie kire ke leesie matapwanga na mwaanie kire iiꞌo loꞌu i laona rodohono. Na hunie kire ke lae takoie a God mwaanie nanamanga a Satan. Na maholo kire kei hiiwalaimoli eeku, a God kei saeꞌaasie mo oorahaꞌaanga ikire na kire kei iiꞌo oto peꞌie mo iini nge a God e lio hilisire.’

¹⁹“Oto Akripa Inemauri, nou kaꞌa dau huꞌisie ike walu ola nge a God e haataꞌiniꞌi eeku. ²⁰Taꞌe no ko tarohaꞌinie uri mwala ke aaliꞌu mwaanie mo oorahaꞌaanga ikire, na kire ke aaliꞌu takoie a God, na kire ke lae i sulie tala diana huni haataꞌinie uri kire oonisae toꞌohuu. Holaꞌinaꞌo, nou holaꞌi lae i saana mwala ni Jiu nge kire ko oꞌoꞌo i Damaskas na i Jerusalem na taꞌena nga leu i Israel, oto purihaꞌana nge nou si lae loꞌu weu i saana mo Aapoloa Aaopa. ²¹Oto aena mei olana nge mo rato ni mwane ni Jiu kire tapolieu taꞌau i laona Nume Maaꞌi Peine i Jerusalem huni horo maesieu. ²²Taꞌe a God ko peꞌieu mola tarau hule mai siꞌiri. Oto aena urinena nou sai uure mola ni laeliwala nana mo iini mwai-mwei lae hule aana mo iini peine. Nou kaꞌa unue ike nga mei ola aaopa mwaanie nga taa mo propet na a Mosis kire unue kaꞌu kei reu. ²³Ikire noꞌone kire unue uri a Haꞌa-uuri nge a God e haiholotaꞌinie kei lae mai kei sapesalu hule aana maenga, na aana ingeie oto eetana nga iini kei holaꞌi taꞌelaꞌi eelihoꞌi mwaanie maenga, ingeie oto ke si tarohaꞌinie raa-raa a God hunie mo Jiu na mo Aapoloa Aaopa.”

²⁴Maholo a Pol ko ere-ere ue, a Festas ko tea oto paine ko teꞌuri, “!Pol, o ko hero-hero ni ngeena! Aena o ko heitalea saenanaunge hiitoꞌo mwaanie mo uusu-uusu nge o ko hero-hero urine.”

²⁵Oto a Pol e aalamie ko teꞌuri, “Poro paine Festas, nou kaꞌa ere hero-heroꞌa ike, taꞌe no ko ere toꞌohuu, na e malisine mwala kei hiiwalaimoli eeku. ²⁶A Akripa Inemauri e sai mangoa taane walu ola i sulie a Jisas ienini, na nou sai ere haadaꞌi mola noꞌone hunie urine. Na nou saie uri e rongoa taane tataroha i sulie walu ola ienini maholo kire rau, aena aana walu ola ienini kaꞌa rau mumuni ike.”

²⁷Oto a Pol ko teꞌuri hunie inemauri, “Akripa Inemauri, nou saie iꞌoe noꞌone o hiiwalaimoli aana walu ola nge mo propet kire uusuꞌi.”

²⁸Oto a Akripa Inemauri ko teꞌuri, “?Uri o ko loꞌongaꞌi o sai huꞌisie manataku hunie ne ke hiiwalaimoli oto mola aana kele maholoi sato oꞌoruꞌe urini?”

²⁹Oto a Pol ko teꞌuri, “Maꞌalana kele maholoi sato e oꞌoruꞌe wa ke tewa loꞌu, taꞌe no ko aare-aarea God hunie mwala nge omu ko pwaarongo hunieu siꞌiri omu ke mani sada peꞌieu. Taꞌe hoꞌosilemiu aani iieli heu haꞌalaa nge nou sereꞌinie ke rau eemiu.”

³⁰Oto aana maholona, a Akripa Inemauri e uure i lengi. Oto maholo kire leesie urine, a Benis, na a Festas Aalaha Paine, na ahutana mwala kire mani uure i lengi noꞌone, ³¹na kire ko meni lae oto i sinaha. Na kire ko lai ere-ere oto hunire hailiu kire ko teꞌuri, “A mwane ngeena e kaꞌa asuie ike nga mei ola hunie horoꞌilana ke lae i tehulaꞌana, na e kaꞌa malisine loꞌu ke iiꞌo i nume ni hoꞌo.”

³²Oto a Akripa Inemauri ko teꞌuri loꞌu hunie a Festas, “Mala uri a mwane ngeena ke suꞌuri haaraie Inemauri Peine ni Rom hunie ke leie ere-erenga ingeie, haꞌalaa kolu sai toliꞌaasie oto ke iiꞌo luhetaꞌi mola.”

A Pol E Lae Aana Haka Hunie I Rom

¹Maholo kire unue uri melu27:1 Aana mei wala “melu” e lae loꞌu mei aana tatala ie, nge kie sai uri a Luk, mwane nge e uusue uusu-uusu ienini, e oodoie loꞌu a Pol na e lae loꞌu peꞌie. kei lae aana haka hunie poꞌo ni henue i Itali, kire si niie a Pol na ngaeta mo mwane nge kire ko iiꞌo i laona nume ni hoꞌo noꞌone hunie ngaeta ramo paine haahie nga tangalai ramo hunie ke kakalire. Ramo ngeena satana a Jiulias na ingeie aana pulitaa ni ramo kire haaraꞌinie “Pulitaa ni Ramo a Inemauri Peine ni Rom.” ²Ngaeta haka e uure aana huilume i Adramitiam, na ko deu aakau loꞌu huni lae aana ngaeta mo suꞌu aana poꞌo ni henue i Esia. Oto melu ko taꞌe aana haka ngeena peꞌie a Aristakas ngaeta mwane aana huilume i Tesalonaeka aana poꞌo ni henue i Masedonia aana ingeie ko hekusiꞌemeelu noꞌone. Melu meni taꞌe oto, na kire ko lalaaꞌinie oto pwana. ³Oto aana dinge i puri nge melu si lai aarapuu aana huilume i Saedon. A Jiulias mone ko aamasie a Pol, oto e toliꞌaasie mola ke lai leesie mo malahune wau i leune hunie kire ke peꞌie aana taꞌena nga mei ola e saetoꞌo aana. ⁴Oto melu lae mwaanie i Saedon na aena iiru ko iiru honosiꞌemeelu, nge melu lai liu aana ngaeta aapa aana mala-malau i Saepras nge iiru e kele rako aana. ⁵Melu liu oto poꞌo i eesi aana e ro poꞌo ni henue i Silisia na i Pampilia, oto melu si lai aarapuu i oone aana huilume i Maera aana poꞌo ni henue i Lisia. ⁶I leune nge a Jiulias e leesie ngaeta haka e uure i Aleksandria na ko lae hunie i Itali. Oto poro paine haahie tangalai ramo ngeena e unue melu ke lae loꞌu aana haka ngeena. ⁷Na mo dinge hunge melu ko haro kele lae oto mola peꞌi esu hiitoꞌo huni lai aarapuu karaꞌinie huilume i Nidas. Na aena aana melu ko suehie mone ooru, oto melu eeliꞌu mola hunie mala-malau i Krit, hunie melu ke liu i purine mala-malau mwaanie ooru, na melu hule oto aana aapa hatarie i Salmoni. ⁸Melu ko lihu oto mola i oone karaꞌinie mala-malau, taꞌe maꞌalana e urine na e aasa hunie melu kei lae takoie leu melu ko sare lae aana. Melu esu oto hiitoꞌo na lae-lae melu hule aana suꞌu kire haaraꞌinie “Suꞌu Diana” karaꞌinie huilume i Lasia.

⁹Oto mo dinge hunge kire waetaꞌi mola urine, na aena aana Houlaa Ni Haꞌarereꞌanga Mwaanie Oorahaꞌaa e liu oto, melu saie uri e hule oto aana mo waro-waro aaela hunie aalidanga aena aana mawa e paine. Oto a Pol ko teꞌuri hunire, ¹⁰“Mo mwane, mala uri kolu kei lae loꞌu, nge nou leesie laenga ikolu ienini e saꞌa diana ike, aana nou leesie uri haka na ludaa i laona kire kei meni eiꞌaa mango. Na hule aana ngaeta mo iini aakaelu kire kei mae noꞌone.” ¹¹Taꞌe poro paine haahie tangalai ramo e kaꞌa sare rongo ike hunie a Pol, taꞌe ko rongo mola hunie poro paine aana haka na mwane nge e toꞌo aana haka ngeena. ¹²Na aena aana aasi ko mawa mola aana mo waro-waro ngeena, na suꞌu ngeena e kaꞌa diana ike huni iiꞌo aana, oto hungelana mwala saeda mola hunie melu ke lae taraꞌasi. Kire saetoꞌo aana melu ke dau aahonga huni lae hunie suꞌu i Piniks huni iiꞌo kohi wau i leune aana maholo daitaꞌaa. Aana suꞌu ngeena ngaeta suꞌu diana i Krit aana e saro takoie suulana sato.

Mawasidengi E Hite Aana Haka

¹³Oto maholo kele mei iiru mwai-mwei ko aehota iiru oto uure mai mwaanie pwalo-pwalona pwaalana sato, nge kire ko si loꞌongaꞌinie uri nga taa kire hari hunie e rau oto na kire toꞌo aana maholo huni lae iiꞌo koni-koni aana suu kohi. Oto kire waꞌinie hau ni hune, na kire ko lae oto mola i sulie oone aana mala-malau i Krit ngeena. ¹⁴E kaꞌa tewa na painehaꞌana mawasidengi ko iiru oto mai mwaanie mau-meuline pwaalana sato na ko iiruheꞌinie haka oto i eesi mwaanie mala-malau. ¹⁵Oto melu toliꞌaasie mola iiru ke iiruheꞌiniꞌemeelu, aana e aasa oto hunie melu kei suehie iiru, aana iiru e waꞌu oto hiitoꞌo. ¹⁶Maholo melu lae liu i purine kele mala-malau mwai-mwei i Kaoda mwaanie iiru, kire dau kasoa waꞌinilana iiola aana haka hunie ke iiꞌo lilikoni ¹⁷poi laona haka, na lae-lae kire haro waꞌinie taane. Oto kire roroꞌie loꞌu haka aani walo hunie ke maꞌutaꞌa. Na aena aana iiru e paine, oto kire ko maarara mwaanie haka e lai aape i lengine mo poute ni oone karaꞌinie poꞌo ni henue i Libia. Oto kire aasie mo heu ni hune i eesi aana leu kokoro na ooru ko si iiru-iiruheꞌiniꞌemeelu mola. ¹⁸Mawasidengi e tohungei hite aameelu lae-lae hule aana kire ko aasie ngaeta aapa aana ludaa oto i eesi. ¹⁹Oto aana oolune nga hai dinge kire ko aasie loꞌu ngaeta mo ola kire ko euꞌesu eeni i laona haka i eesi. ²⁰Na melu kaꞌa leesie loꞌu sato wa mo heeꞌu hunie mo dinge hunge. Na aana iiru ko peine oto mola tarau, melu ko meni loꞌongaꞌinie mola uri nga iini e saꞌa mauri loꞌu.

²¹Melu kaꞌa ngau loꞌu hunie mo dinge hunge, oto a Pol e si uure i matolameelu ko teꞌuri, “Mo mwane, mala uri omu ke holaꞌi rongo oto hunie walaku hunie kolu ke suꞌuri lae mwaanie mala-malau i Krit, haꞌalaa kolu kaꞌa siꞌohaꞌa ike urine na kolu kaꞌa tekelaꞌinie ike nga mei ola. ²²Taꞌe siꞌiri no ko unue huniꞌomu uri omu ke suꞌuri meꞌu wa omu ke tolahiꞌe. Nga iini aakaelu e saꞌa mae ike taꞌe haka mola kei eiꞌaa. ²³Aana nga rodo, ensel a God ineu nge no ko palo-paloa e hule aaku, ²⁴oto ko teꞌuri, ‘Suꞌuri meꞌu Pol. O kei haro lai uure i naona Inemauri Peine ni Rom. Na aana a God e rongo hunie aarengaꞌinge iꞌoe, oto ke si haꞌa-uurie ahutana mwala nge kire ko lae peꞌiꞌo ngeena.’ ²⁵Oto mo mwane, omu ke suꞌuri meꞌu. Nou hiiwalaimoli a God kei esuie mola walu ola oto mala e unuꞌi hunieu. ²⁶Taꞌe maꞌalana ke urine, kolu kei haro lai aape mola aana nga mala-malau.”

²⁷Na e hule i rodo aana aawalai hei dinge mwana hai nge iiru ko talei iiru-iiruheꞌiniꞌemeelu mola ue i laona Aasi i Mediteria. Oto i upui rodo, mo mwane aana haka kire saie uri melu ko karaꞌinie oto ngaeta mala-malau. ²⁸Oto kire toolea totoho na kire ko totohoa oto kokorohaꞌana aasi. Kire totohoa na e hule aana e ro aawalai tahanga haahuu. Oto kire ko maaꞌoohi loꞌu hunie kele maholo oꞌoruꞌe, kire ko totohoa loꞌu na e hule oto aana aawalai tahanga mwana lime. ²⁹Kire ko maarara mwaanie haka e lai aape i lengine nga mo heu, oto kire haꞌareredea e hai hau ni hune i purine haka. Oto kire si iiꞌo mola peꞌie aarengaꞌinge hunie ke dangi lau-leu. ³⁰Ngaeta mo mwane auꞌesu aana haka mone kire ko sare tahi oto mwaanie haka, oto kire dau huni haꞌasihoa iiola aana haka, na kire ko si eero uri kire ko lae huni neꞌie ngaeta mo heu ni hune loꞌu taꞌau i naꞌona haka. ³¹Taꞌe a Pol ko teꞌuri hunie ramo paine haahie tangalai ramo ngeena na hunie mo ramo peꞌie, “Mala uri mo mwane aana haka kire kaꞌa iiꞌo peꞌie haka, nge a God e saꞌa roroꞌa haꞌa-uuriꞌomu ike.” ³²Oto mo ramo kire oloa mola mo walo nge kire pwasuꞌi aana iiola hunie iiola ke aahesie.

³³Oto hatari dengi a Pol ko si deu rarahiꞌemeelu uri melu ke ngau na ko teꞌuri, “Aawalai hei dinge mwana hai e mango oto na omu kaꞌa hikana nga mei ngeulaa. ³⁴Oto no ko unue huniꞌomu uri omu ke ngau keꞌu hunie sapemiu ke aꞌailaꞌa mwaanie omu mae. Na omu ke saie uri nga iini eemiu e saꞌa roroꞌa malakaꞌa ike, taꞌe omu kei meni iiꞌo sapemawa mola.” ³⁵Oto a Pol e ere urine mango, e hele aana mei ngeulaa, ko si ere ni paalahenga hunie a God oto i naꞌomeelu, na ko nisie na ko ngeu oto. ³⁶Saemeelu e mani dodo oto, na melu ko si meni ngeu oto eena. ³⁷Ahutana mwala nge melu iiꞌo i laona haka ngeena melu hule aana e ro tangalai iinoni peꞌie hiu aawala mwana oono. ³⁸Oto maholo melu ngeu mango, nge melu ko si aa mangoa ludaa aani wit i eesi hunie haka ke mwa-mwate.

Haka E Aape

³⁹Oto e dangi hoꞌowa na nga iini e kaꞌa lio saie loꞌu hanue melu ko aarapuu aana. Taꞌe melu ko leesie mola ngaeta suꞌu na mei oone aana. Oto mo mwane aana haka ko si loꞌongaꞌinie uri ohe kire sai toolea haka ke lae aapengaꞌinire i oone aana suꞌu ngeena. ⁴⁰Aena urine, e ro hote paine nge kire ko haꞌa-haꞌa-aaliꞌue haka aani kire luhesiꞌi oto huni esu loꞌu eeni, na kire ko lohea oto noꞌone pwana mwai-mwei taꞌau i naꞌona haka. Oto kire si oloa mola mo walo aana e hai heu ni hune, na kire toliꞌaasiꞌi mola i eesi. ⁴¹Taꞌe iiru e iiruheꞌinie mola haka, oto e lai aape mola i lengine ngaeta poute ni oone na naꞌona haka e tari, hule aana e kaꞌa sai ada loꞌu. Na mo naho ko makasie oto purine haka.

⁴²Mo ramo kire ko meni neꞌisae tararuru oto huni horoꞌie mo mwane nge kire ko kakalire mwaanie kire oolo i oone na kire tahi. ⁴³Taꞌe ramo paine haahie tangalai ramo ngeena ko sare haꞌa-uurie a Pol, oto e uure honosie mo ramo mwaanie kire asuie mei neꞌisaenga ngeena. Taꞌe e unue mola mo iini nge kire sai oolo, kire ke husu mola i eesi hunie kire ke oolo i oone. ⁴⁴Na mo iini nge kire oore kire ke hele aana mo reu-reu nge naho e makasiꞌi mwaanie haka na taꞌena nga mei ola aana haka hunie kire ke oolo aani i oone. Oto melu lae urine, na melu meni lai hule sapemawa i oone, na hule aana nga iini e kaꞌa mae ike.

A Pol E Iiꞌo Aana Mala-malau I Molta

¹Maholo melu lai hule sapemawa oto i oone, nge melu ko si saie uri mala-malau ngeena satana i Molta. ²Na mwala aana mala-malau ngeena kire tohungei peꞌiꞌemeelu aani lio i sulilameelu. Maholona mone ko nemo na e tohungei wawai, oto kire rurue dunge hunie melu ke rakani. ³Oto a Pol e lai soꞌohie noꞌone lokoi ei, na e lai neꞌie i laona dunge. Taꞌe ngaeta mwaa ala-ala e aakataa i sinaha mwaanie lokoi ei ngeena, aena aana dunge ko madorohie, na ko ala maꞌutaꞌa oto aana kiꞌine a Pol. ⁴Maholo mwala aana mala-malau ngeena kire leesie mwaa ala-ala e uꞌu aana kiꞌine a Pol, oto kire ko ere-ere uuri hunire hailiu, “Mwane horo-horo ohe ni ngeena, kaꞌu maꞌalana kire hule sapemawa oto i oone mwaanie aasi, taꞌe god aana suꞌu-olanga ko sare horoꞌie loꞌu ngeena.”

⁵Oto a Pol e tataaꞌinie mola kiꞌine wau i hahona dunge, oto mwaa ala-ala ngeena e teke mola i laona dunge, taꞌe nga mei ola kaꞌa rau ike loꞌu aana a Pol. ⁶Oto mo mwane aana mala-malau ngeena kire ko maa-maaꞌoohi mola huni leesie sapena a Pol kei uupu wa huni leesie mola ko domu aana ko mae oto. Taꞌe kire lio-lio i sulie ko tewa oto, na nga mei ola kaꞌa rau-reu aana. Oto kire ko heꞌi loꞌongaꞌi aaopa loꞌu na kire ko teꞌuri, “!Ohe a mwane ie ngaeta iini aana mo god ni ngeena!”

⁷Na aalaha aana mala-malau ngeena satana a Pablias, na e toꞌo aana hohola mola karaꞌinie leu melu iiꞌo aana ngeena. E unue melu ke lai iiꞌo kaꞌu weu i nume ingeie, na e oolu hei dinge nge melu iiꞌo peꞌie na e tohungei lio i suli diana aameelu. ⁸Taꞌe aana maholona aamana a Pablias ko tohungei mataꞌi peꞌie iielae, na e eno mola i lengine tahe ingeie. A Pol e sili i saana hai duru ingeie, oto e hele wau i sapena peꞌie aarengaꞌinge hunie ke awaa loꞌu, na e rau oto urine hunie. ⁹Oto purine mei ola ngeena e rau, ahutana mwala nge kire ko mataꞌi aana mala-malau ngeena kire lae mai saana Pol na e haꞌa-uurire noꞌone. ¹⁰Na kire niie mo niinge hunge nameelu, na lae-lae maholo melu deu aakau huni lae mwaanire, kire ko heꞌi niie loꞌu mo ola nge melu saetoꞌo aani hunie laenga iꞌemeelu ngeena.

A Pol E Lai Hule I Rom

¹¹Purine oolu waro-waro e mango melu si lae mwaanie mala-malau ngeena aana ngaeta haka nge e oꞌoꞌo kaꞌu mola i leune aana mo waro-waro ko mawa ngeena. Haka ngeena e uure mwaanie huilume i Aleksandria, na satana “E ro iu god.” ¹²Melu lai hule aana huilume i Sirakius, na melu iiꞌo loꞌu i leune hunie e oolu hei dinge. ¹³Oto melu lalaaꞌinie loꞌu pwana, na melu aatoholo oto hule wau aana huilume i Rejiam. Na hai dinge i purine, iiru ko iiru mei mwaanie pwalo-pwalona pwaalana sato, na e taꞌa-taꞌa hai dinge loꞌu mola i puri nge melu si lihu mola i sulie mala-malau hunie suꞌu i Piutiolae. ¹⁴Aana huilume ngeena nge melu leesie ngaeta mo mwaasine aana hiiwalaimolinge na kire saetoꞌo aana melu ke iiꞌo loꞌu peꞌire hunie e hiu hei dinge. Oto purihaꞌana nge melu si liu mola i tala hunie huilume paine i Rom. ¹⁵Oto mo mwaasine aana hiiwalaimolinge wau i Rom kire rongo tarohana uri melu ko lae oto wau. Oto ngaeta mo iini aada kire si lae mai maaꞌoohiꞌemeelu aana leu ni uusiꞌe i Apias, na ngaeta mo iini aana leu kire haaraꞌinie aana “Oolu Nume Ni Awataa.” Maholo a Pol e leesire ko si tohungei ilenimwaꞌe, na ko ere ni paalahenga oto hunie a God.

A Pol E Iiꞌo I Nume Ni Hoꞌo I Rom

¹⁶Maholo melu hule oto wau aana huilume paine i Rom, kire kaꞌa aasie ike a Pol i laona nume ni hoꞌo, taꞌe kire toliꞌaasie hunie a Pol ke iiꞌo mola maraana aana nga nume. Taꞌe ngaeta ramo ko oꞌoꞌo taane tarau peꞌie hunie ke kakakalie. ¹⁷Oto purine e oolu hei dinge e mango aana a Pol e hule wau i Rom, e lokoa mo rato ni mwane ni Jiu huni ere-ere peꞌire. Maholo kire loko mango ko si teꞌuri hunire, “Maeni eesiku ni Israel, nou kaꞌa dau aaelasie ike nga mei ola aana mwala ikolu wa ne ke dau aaelasie nga mei ola aana tolahana mo weuwaka. Taꞌe i Jerusalem kire tapolieu mola na kire niieu i nimana mo Rom. ¹⁸Oto mo mwane ni Rom kire tooleau i laona leinge, taꞌe kire ko sare luhesieu mola hunie ne ke iiꞌo luhetaꞌi sulie kire kaꞌa leesie ike nga mei ola ne ke dau huꞌisie hunie horoꞌileku ke lae i tehulaꞌana. ¹⁹Taꞌe ahutana mo rato ni Jiu i Jerusalem kire tohungei sereꞌinie ne ke iiꞌo luhetaꞌi urine, oto aena mei olana nge nou sukaa mola Inemauri Peine ni Rom hunie ke leieu. Taꞌe nou saie nga mei ola ne ke haliwala peꞌie mwala ineu haahie haꞌike oto ooꞌoo. ²⁰Oto aena mei olana nge nou lokoꞌomu mei hunie ne ke ere i sulie peꞌiꞌomu. Ineu nou hiiwalaimoli aana a Kraes, iini nge ahutaka ikie mo Israel kie mani hiiwalaimoli aana uri kei haro haꞌa-uurikie. Oto aena mei olana nge hoꞌosileku e lae peꞌie iieli heu ienini.”

²¹Oto kire aalamie kire ko teꞌuri, “Nga uusu-uusu ke uure aana poꞌo ni henue i Jiudia hunie ke ere i suliꞌo kaꞌa hule ike aameelu, na mo mwane nge kire hule i leu mwaanie i Jiudia kire kaꞌa unue ike nga mei tataroha i suliꞌo wa ke haliwala peꞌiꞌo. ²²Na melu ko tohungei sare rongoa loꞌongaꞌinge iꞌoe sulie mwala aana taꞌena nga leu kire ko tohungei ere aaelasie hiiwalaimolinge aaopa ngeena.”

²³Oto kire lio hilisie hai dinge kire kei loko loꞌu mei saana Pol wau i nume nge ko oꞌoꞌo aana, na aana hai dingena, mwala oto hunge kire loko. A Pol ko lado luhesie Aalahanga a God hunie ahutana mwala, aehota oto i maahuꞌo-huꞌo lai hule i seulehi. Na ko lado luhesie noꞌone mo wala i sulie a Jisas i laona mo Haꞌatolanga a Mosis na i laona mo Uusu-uusu Maaꞌi mo Propet. Na ko deu aahonga noꞌone huni huꞌisie saeda hunie kire ke aehota hiiwalaimoli oto aana a Jisas. ²⁴Oto ngaeta mo iini ko hiiwalaimoli oto aana, taꞌe ngaeta mo iini haꞌike loꞌu. ²⁵Oto maholo kire oopa hailiu, kire ko si lai da loꞌu wala hunire hailiu, taꞌe i naꞌona kire si oopa a Pol e unue mei wala ooreta ingeie e teꞌuri, “Liꞌoa Maaꞌi e tohungei ere toꞌohuu oto hunie mo weuwemiu aana a Propet Aesaea maholo e teꞌuri, ²⁶Lae i saana mwala na o ke teꞌuri hunire, ‘Maꞌalana omu ke rongo-rongo kaꞌu i sulie erenga ineu, taꞌe omu saꞌa rongo saie ike nga mei ola. Wa maꞌalana omu ke lio-lio kaꞌu i sulie asunge ineu, taꞌe omu saꞌa lio saie ike nga mei ola.²⁷Sulie mwala ienini saeda e popono oto, na kire ponosie mola aalingada, na kire ulue mola maada. Haꞌalaa kire sai lio sai ola taane, na kire sai rongo sai ola taane, na kire sai loꞌongaꞌi saie taane walu ola. Oto kire sai ooli mola mai takoieu hunie ne ke haꞌa-uurire.’ ”Aesaea 6:9-10

²⁸Na a Pol e teꞌuri loꞌu, “Oto aena mei olana, nge saeku hunie omu ke sai diana aana uri a God ko sare haꞌa-uurie noꞌone mo Aapoloa Aaopa, na kire kei rongo taane hunie.” ²⁹28:29 Ngaeta mo uusu-uusu i naꞌo aana erenga ni Krik kire sapeie loꞌu tatala 29 uuri, “Maholo a Pol e ere mango urine, mo Jiu kire mani oopa na kire ko tohungei heliwala oto mola maraada.”

³⁰Na a Pol e iiꞌo hunie e ro halisi heꞌileku aana nume nge ko holi-holi haahie ngeena. E tolakonie taꞌena nga iini ko sare lae mai leesie, ³¹na e kaꞌa maꞌu loꞌu huni laeliwala i sulie Aalahanga a God. Ko haꞌa-uusulie mola mwala aana taꞌena nga ola i sulie a Jisas, Aalaha ikie, na nga iini e kaꞌa uure honosie loꞌu erenga ingeie.