Eetana Nga Uusu-uusu A Pol Hurulaꞌaa Hunie Mo
Korinit
?A tei ni e uusue uusu-uusu ienini?
A Pol Hurulaꞌaa nge e uusue uusu-uusu ienini. Ingeie ngaeta naꞌohai mwane paine haahie soihaadaꞌinge oto wau i naꞌo, na a Sostinis nge e peꞌie noꞌone huni uusue. Leesie Palonga 18:17.
?E uusue uusu-uusu ienini hunie kira tei?
A Pol e uusu-uusu hunie kira hiiwalaimoli oto wau aana huilume paine i Korinit, nge e neꞌie naꞌohai huilume paine aana poꞌo ni henue i Akaea i laona aalahanga ni Rom. Korinit ngaeta huilume toꞌo-toꞌo, na mwala oto hunge kire iiꞌo aana. A Pol e holaꞌi lae oto wau aana maholo e lae i tarohaꞌinie Tataroha Diana hunie mo Aapoloa Aaopa, mwala nge ikire nga mo Jiu haꞌike. (Leesie Palonga 18:1-18) A Pol e haꞌa-uusulire hunie e ro halisi, na urine ko haꞌa-uuresie eetana nga soihaadaꞌinge aana huilume paine ngeena. Siꞌiri, huilume paine ngeena e iiꞌo i laona aalahanga mo Krik.
?Nga taa e rau-reu maholo e uusue uusu-uusu ienini?
Maholo a Pol ko hule i Epesas aana oolune nga laenga ni tarohaꞌinge ingeie, ngaeta mo wala e hule oto i saana uri mo Korinit kire ko aehota lae takalo oto. Oto aena ngeena, a Pol ko uusue oto uusu-uusu ienini hunire mo Korinit, ola mala lime aawalai helisi mwana oono i purine hutelana a Jisas (56 A.D.).
?E uusue uusu-uusu ienini huni taa?
A Pol ko tohungei hii aaela oto hiitoꞌo i sulie mo ola oto hunge nge kire ko reu i laona soihaadaꞌinge—oopanga, na masinge, na toohaꞌinge, na saehanalinge, na tolalana ngaeta mo iini hunie leinge, na haꞌa-erenga i matolana poro na huꞌe, na eꞌengonga aana maholo ni palonga, na mo ola loꞌu. Aena mei olana, nge a Pol e uusue uusu-uusu ienini hunie ke peꞌire loꞌu ni lio saie tolaha diana ikire mo iini kire ko hiiwalaimoli aana a Jisas.
?Nga taa ni mo pweu ni wala i laona uusu-uusu ienini?
oopanga, iiꞌonga i lalo aana Jisas Kraes, manata-diananga, sapena Kraes, niinge, saenanaunge, taꞌelaꞌinge
?Nga taa ni ngaeta mo eehuꞌi tatala i laona uusu-uusu ienini?
1 Korinit 15:57-58, Na pwau nge e ere diana liutaa i sulie manata-diananga nge 1 Korinit 13, na pwau nge e ere diana liutaa i sulie tahelaꞌinge ikie nge 1 Korinit 15.
?Nga taa ni mo eehuꞌi neꞌisaenga i laona uusu-uusu ienini?
Mei wala ni saediananga hunire mo Korinit (1:1-9)
Soihaadaꞌinge oto sapena Kraes, na e kaꞌa malisi ike hunie uri oopalana ke lae. (1:10–4:21)
Mo tolahai ola aaela mo Korinit kire ko euꞌesuiꞌi ue ke mango oto. (5:1–6:20)
A Pol e aalamie mo dolosinge mo Korinit i sulie haꞌarurunge. (7:1–7:40)
A Pol e aalamie mo dolosinge i sulie mo tolahai ola kire kaꞌa saie uri e kohi wa haꞌike. (8:1–11:1)
A Pol e ere luhesie mo tolahai ola diana aana rihungeꞌinge na ngau-maaꞌinge. (11:2–14:40)
Taꞌelaꞌinge a Jisas mwaanie maenga e haataꞌinie uri kira hiiwalaimoli kei taꞌelaꞌi urine noꞌone. (15:1-58)
Oalaꞌinge a Pol na mei wala ni saediananga ooreta (16:1-24)
1Saediananga A Pol Hunie Mo Korinit
1Saediananga mwaanieu a Pol, iini nge a God e soieu oto huni neꞌi hurulaꞌaa nana a Jisas Kraes, na mwaanie a aasikaelu a Sostinis noꞌone. 2Mere ko uusu-uusu oto wau ienini huniꞌomu aana soihaadaꞌinge a God wau i Korinit. Iꞌomu oto a God e soiꞌomu uri omu ke neꞌi iinoni maaꞌi ingeie aani iiꞌo-rurunge peꞌie a Jisas Kraes, mala ahutana mo iini ko palo-paloa satana aalaha ikie aana taꞌena nga leu. 3Mere ko eitanaie a God Aamaka na Aalaha ikie a Jisas Kraes uri hahuꞌana manata-diananga na hanuelamanga ingeie ke iiꞌo peꞌiꞌomu.
A Pol Ko Paalahea God Haahie Mo Korinit
4Suli maholo no ko paalahea God ineu aana e aamasiꞌomu na e niie mo niinge diana namiu i tehulaꞌana a Jisas Kraes. 5Na aena aana a Jisas mone omu ko si neꞌie soihaadaꞌinge e toꞌo-toꞌo aana ahutana mo taungei saenanaunge na mo erenga diana. 6Saemiu e susu oto toꞌohuu aana Tataroha Diana i sulie a Jisas Kraes, 7hule aana soihaadaꞌinge iꞌomu e toꞌo aana oto taꞌena nga niinge aana Liꞌoa Maaꞌi. Oto omu saꞌa tola talea ike nga mei ola aana maholo nge omu ko maaꞌoohi peꞌi heri-huninge loosie Aalaha ikie a Jisas Kraes kei ooli loꞌu mei. 8Na a Jisas oto kei haꞌasusuꞌomu hunie omu ke iiꞌo oodotaꞌi lai hule aana hai dinge nge Aalaha ikie a Jisas Kraes kei ooli loꞌu mei. 9Aana a God, iini nge e soiꞌomu hunie omu ke iiꞌo ruru peꞌie a Kalena, e sai deu i sulie walana, na a Kalena oto Aalaha ikie a Jisas Kraes.
A Pol E Tolahiꞌe Haahie Oopanga I Laona Soihaadaꞌinge
10Maeni eesiku maaꞌi, no ko eitanaiꞌomu aana satana a Jisas Kraes Aalaha ikie, uri omu ke neꞌie mola taꞌa-taꞌa mei sae. Omu ke toliꞌaasie mo tolahai ola ni oopanga, taꞌe omu ke mani neꞌisae diana hunie omu ke asu loko-loko loꞌu. 11No ko ere urine, maeni eesiku, i sulie ngaeta mwala aana uluhe kira Kloui ni kire haꞌarongoau uri omu ko talei haꞌa-ere oto mola tarau. 12Ngaeta mo iini eemiu ko unu-unue uuri, “Ineu aana aapa a Pol.” Na ngaeta mo iini loꞌu uuri, “Ineu aana aapa a Apolos.” Na ngaeta mo iini loꞌu uuri, “Ineu aana aapa a Pita.” Na ngaeta mo iini loꞌu uuri, “Ineu aana aapa a Kraes.”
13!Sei! !Omu ko oopaa oto sapena Kraes hailiu kaꞌu ngeena! ?Haꞌalaa omu loꞌongaꞌinie uri ineu a Pol ni nou mae honotamiu i lengine poꞌu-poꞌu? ?Na ohe uri omu loto maaꞌi oto aana sataku ni ngeena? !Haꞌike eena mwae! 14No ko paalahea God mola aana uri maꞌalana omu meni loto maaꞌi taane, taꞌe ineu maraaku nou kaꞌa loto maaꞌi ike aana nga iini eemiu mwaanie a Krispas na a Gaeas. 15Oto, nga iini hunie ke unue uri omu loto maaꞌi aana sataku haꞌike. 16(!Oo, iau mwae! Nou loto maaꞌi taane noꞌone aana Stepanas na uluhe ingeie, taꞌe nou kaꞌa loꞌongaꞌi oodoie ike nga iini ne ke loto maaꞌi loꞌu aana.)
A Kraes Oto Saenanaunge Na Nanamanga A God
17A Kraes e kaꞌa uusungeꞌinieu ike mola huni loo-loto maaꞌi aana mwala, taꞌe huni laeliwala aana Tataroha Diana. Na e kaꞌa ike huni laeliwala mola aana mo wala diana mala mo iini e saenanau huni haꞌa-olaa mwala, taꞌe mola i sulie a Kraes, mwaanie maenga a Jisas i lengine poꞌu-poꞌu e totowai mola. 18Aana laeliwalanga i sulie maelana a Jisas i lengine poꞌu-poꞌu e kaꞌa toꞌo aana ike nga mei loꞌongaꞌinge aana hunie mo iini kire ko lae takoie maenga huu. Taꞌe hunikie mo iini a God e haꞌa-uurikie oto, mo wala ngeena ikire oto nanamanga a God.
19Omu ke saie uri Uusu-uusu Maaꞌi e unue uuri, Ne kei suuheꞌinie saenanaunge mo iini e saenanau, na ne kei uure honosie mola sai-olanga mo iini e sai ola.Aesaea 29:1420?Oto mala uri leune kei urine oto, mwala saenanau ke si ue eena? ?Mo haꞌa-uusuli na mo iini kire saenanau aana ere-haitelilinge kire ke si ue eena? Aana a God e haataꞌinie oto uri saenanaunge aana walumalau ie nga ola mola mwaakule, na e kaꞌa toꞌo aana ike nga loꞌongaꞌinge. 21Oto aana a God e asuie mone i sulie saenanaunge ingeie, mwala aana walumalau ie kire dau aasaie uri kire kei haꞌa-uurire maraada i sulie saenanaunge ikire. Na e lae mola urine aana saena a God mola huni haꞌa-uurie iinoni aana ola kire unue nga mei saenanaunge haꞌike aana, nge hiiwalaimolinge aana laeliwalanga i sulie a Kraes. 22Mo Jiu, saeda mola hunie uri kire ke leesie nga mo tolimaa ni nanamanga, na mo Aapoloa Aaopa ko sare rongoa mola nga mo loꞌongaꞌinge ni saenanaunge, uri hunie kire ke si eeliꞌu takoie a God. 23Taꞌe ienini mone melu ko laeliwala aana uri kire horo maesie a Kraes i lengine poꞌu-poꞌu. Mei ola oto hule aana mo Jiu na kire kaꞌa sasare rongoa ike, na mei ola ngeena kei neꞌi pweu-pweuaꞌanga mola hunie mo Aapoloa Aaopa. 24Taꞌe hunikie mo iini nge a God e soikie oto, mo Jiu na oto mo Aapoloa Aaopa, mei wala aana a Kraes ienini ingeie oto nanamanga na saenanaunge a God. 25Na e urine oto aena aana mo ola nge a God ko esuiꞌi, maꞌalana iinoni ko ere aaelasiꞌi uri nga mei saenanaunge wa nga mei aꞌailaꞌanga haꞌike aani, taꞌe saenanaunge aana e lae liutaa aana loꞌu saenanaunge iinoni, na e aꞌailaꞌa ue liutaa aana aꞌailaꞌanga iinoni ni ngeena.
26Oto maeni eesiku maaꞌi, omu ke toꞌomaaie kaꞌu maholo a God e holaꞌi soiꞌomu huni lulu i sulie. ?Aana lio-lionga ni iinoni, e nite iini eemiu kire saenanau? ?E nite iini eemiu kire neꞌi poro paine? ?E nite iini eemiu kire aalaha? !Tootaꞌi iini mola! 27A God e tohungei lio hilisie oto mo iini nge mwala e loꞌongaꞌinie uri kire puꞌosasu uri huni haꞌamasaa kira saenanau. Na e lio hilisie oto noꞌone mo iini nge mwala e loꞌongaꞌinie uri kire mamaelaꞌa huni haꞌamasaa mo iini e nanama. 28Aana nga taa nge walumalau e lio toli aana, na e leledie, na e loꞌongaꞌinie uri nga mei ola mwaakule mola aana, mei ola ngeena a God e lio hilisie huni waelie nga taa nge walumalau e neꞌisae paine aana. 29Na a God e asuie leune urine, mwaanie uri nga iini e toohaꞌinie maraana maholo kei uure i naꞌona God. 30Aena aana a God mone e si da omu lae mai neꞌi iinoni tararuru peꞌie a Jisas Kraes. Ingeie oto e lae mai huni niie saenanaunge a God hunikie, na ingeie mola ni e haꞌa-oodohikie peꞌie a God, na e haꞌamaaꞌikie, na e holikie mwaanie iiꞌonga i memelutana oorahaꞌaa. 31Aena urinena, kie ke iiꞌo oto mala Uusu-uusu Maaꞌi e unue aana e ere uuri, A tei ko sare toohaꞌinie, ke toohaꞌinie mola haahie nga taa a God e asuie hunie.Jeremaea 9:24
2A Pol E Kaꞌa Lae Ike Mai I Saana Mo Korinit Peꞌie Saenanaunge Mo Iinoni
1Oto ineu, maeni eesiku maaꞌi, maholo nou lae kaꞌu weu i seemiu huni tarohaꞌinie saehaahinge a God, nou kaꞌa ere ike aana nga mo eehuꞌi wala wa nga mo saenanaunge ke lae oto loꞌu i peine liutaa. 2Aena aana maholo nou oꞌoꞌo peꞌiꞌomu, nou neꞌisae mouteꞌi uri nou saꞌa ere-ere ike loꞌu aana nga mei ola aaopa, taꞌe nou neꞌi-neꞌisae oto mola aana a Jisas Kraes na maenga ingeie i lengine poꞌu-poꞌu. 3Oto maholo nou lae mai seemiu, nou maarara aana nou hiingeꞌinie uri nou kaꞌa malisi hule aana nou meꞌu peꞌie ariringe. 4Oto nou saie uri laeliwalanga ineu na mei wala nge nou tarohaꞌinie huniꞌomu e kaꞌa lae ike aana mo wala diana i sulie saenanaunge mo iinoni. !Haꞌike! Taꞌe e lae mola peꞌie nanamanga aana Liꞌoa Maaꞌi a God. 5Oto saenanaunge iinoni e kaꞌa da ike omu ke hiiwalaimoli aana a God, taꞌe nanamanga a God maraana nge ni e asuie urine, uri hunie omu ke hiiwalaimoli aana.
A Pol E Lae Mai I Saana Mo Korinit Peꞌie Saenanaunge A God
6Taꞌe mo wala no ko tarohaꞌiniꞌi ienini, mo wala ni saenanaunge taane, mei saenanaunge nana mo iini nge kire paine oto peꞌie tolahai hiiwalaimolinge. E kaꞌa saenanaunge ike aana walumalau ienini. Mei saenanaunge ienini e tohungei aaopa oto liutaa mwaanie saenanaunge aana mo iini kire nanama haahie walumalau siꞌiri, mo iini nge kire kei eiꞌaa mola. 7Mei wala ni saenanaunge a God nge no ko tarohaꞌinie ienini, mei saenanaunge e iiꞌo mumuni mwaanie iinoni. Taꞌe a God e pwani lodoa oto i naꞌo na haꞌaholanga haꞌike ue, huni niie saenanaunge ie hunikie, hunie kie ke saie uri tala huni iiꞌo aana manikuluꞌanga peꞌie a God otona. 8Mei wala ni saenanaunge ienini maꞌalana nga taꞌa-taꞌa iinoni aana mwala kire paine haahie walumalau ie, na e kaꞌa saie ike. Mala uri kire ke saie, haꞌalaa horoꞌilana Aalaha Manikuluꞌe ikie e kaꞌa lae ike. 9Taꞌe leune ko haataꞌinie oto uri Uusu-uusu Maaꞌi ko ere toꞌohuu aana e unue uuri, A God e dau aakau aana mei ola nge e diana liutaa hunie mo iini nge a God maraana e manata diana hunire. Na mei ola diana ngeena nga iini e kaꞌa leesie ue, wa nga iini ke rongoa, wa ke loꞌo-loꞌongaꞌinie uri kei reu.Aesaea 64:410-11Taꞌe nga taa e iiꞌo mumuni kaꞌu i naꞌo ngeena, a God e haataꞌinie oto hunikie aana Liꞌoa Maaꞌi ingeie.
?A tei ni e saie neꞌisaenga a God? Liꞌoa Maaꞌi a God haꞌalaa ni e saie mo loꞌongaꞌinge mumuni a God. Aana iinoni, taꞌe ingeie mola maraana ni e saie mo neꞌisaenga i laona manatana, oto e sada noꞌone mola mala Liꞌoa Maaꞌi e saie mo neꞌisaenga i manatana a God. 12Oto Liꞌoa nge kie toolea i lalo aaka ngeena, nga liꞌoa haꞌike loꞌu aana walumalau, taꞌe Liꞌoa Maaꞌi, iini nge a God e niie mai hunie kie ke sai diana aana ahutana mo niinge a God hunikie.
Mo Iini Liꞌoa Maaꞌi Haꞌike Aada, Kire Kaꞌa Saie Ike Saenanaunge A God
13Oto melu kaꞌa ere ike aana mo wala i sulie saenanaunge iinoni, taꞌe melu ko ere mola i sulie mo wala nge Liꞌoa Maaꞌi e haꞌa-uusuliꞌemeelu eeni, maholo melu ko ere luhesie walaimolinge i sulie a God hunie mo iini nge kire toꞌo aana Liꞌoa Maaꞌi. 14Taꞌe iinoni nge e kaꞌa toꞌo aana Liꞌoa Maaꞌi i lalo aana, e saꞌa toꞌo aana ike mo niinge nge Liꞌoa a God e niiꞌi mei, aana iinoni urine kei loꞌongaꞌinie mo niinge ngeena nga mo ola oto mola mwaakule ni ngeena. E kaꞌa sai lio saiꞌi ike, aana Liꞌoa Maaꞌi mola ni e sai peꞌikie huni lio saiꞌi. 15Oto iinoni nge e toꞌo aana Liꞌoa Maaꞌi haꞌalaa e sai lio saie walu ola i sulie a God, na e aasa hunie nga iini e kaꞌa toꞌo aana Liꞌoa Maaꞌi hunie kei iꞌie sai-olanga a mwane ngeena. 16Na e toꞌohuu oto aana Uusu-uusu Maaꞌi e unue uuri, ?A tei ni e manataꞌinie mo neꞌisaenga i manatana Aalaha hunie ke haꞌa-uusulie loꞌu?Aesaea 40:13 Taꞌe ikie, kie saie a God aana kie toꞌo aana mo neꞌisaenga a Kraes.
3Mo Korinit Kire Iiꞌo Mala Mo Iini Liꞌoa Maaꞌi Haꞌike Ue Aada
1Maeni eesiku maaꞌi, tolahamiu e urihana mola mwala aana walumalau ienini. Waite nou kaꞌa sai ere ike huniꞌomu mala mo iini kire toꞌo aana Liꞌoa Maaꞌi i lalo aada. Haꞌike, taꞌe nou ere-ere huniꞌomu mola mala iꞌomu mo kele mwela aana tolahana a Kraes. 2Erenga ineu huniꞌomu e urihana mola ewei susu nge mo kele wee-wee ko sususuhie, na nou kaꞌa haꞌangauꞌomu ike ue aani ngeulaa maꞌutaꞌa mala mo teitesi aena aana maholona omu kaꞌa malisine ike mo ngeulaa ni rato. Na maꞌalana hule siꞌiri, na omu kaꞌa malisine ike ue. 3Omu ko lae-lae mola ue mala mo iinoni aana walumalau ienini. !Lio kaꞌu! Omu iiꞌo mola ue peꞌie upwanga na heotaꞌinge. Mo ola ngeena kire haataꞌi diana aana uri iꞌomu nga mo iinoni aana Liꞌoa Maaꞌi haꞌike, aana tolahamiu e sada mola ue peꞌie mo iinoni ni welumalau. 4Ngaeta mo iini eemiu ko unue uuri, “Ineu aana aapa a Pol,” na ngaeta mo iini uuri, “Ineu aana aapa a Apolos.” !Haꞌike eena! ?Uri omu kaꞌa loꞌongaꞌi ike mala mo iinoni ni welumalau ni ngeena?
Mo Haꞌa-uusuli Toꞌohuu Ko Esu Huni Haꞌapainaꞌaa Mola A Kraes
5?Haꞌalaa nga taa nge loꞌongaꞌinge iꞌomu aamereꞌi a Apolos? Iꞌemereꞌi e ro mwane auꞌesu mola a God ni ngeena. Mere peꞌiꞌomu oto mola hunie omu ke hiiwalaimoli aana a God, aana iꞌemereꞌi, mere asuie mola mo esunge hai aaopaꞌi nge a God e niiꞌi huniꞌemereꞌi huni esuiꞌi. 6Oto ineu nge nou urihana mwane e hasie mo litei ola i laona hohola, na a Apolos nge e urihana mwane e danguhie mo litei ola ngeena aani wei. Taꞌe a God nge e asuie hunie kire ke mwaꞌora. 7Oto iini ko hesie mo lite na iini ko denguhiꞌi ikire mo mwane mwaakule mola, taꞌe a God ni e paine liutaa, aana ko esuie mo lite ngeena hunie kire ke mwaꞌora. 8Oto mwane ko hesi lite na mwane ko dengu wei, kire ko meni esu tararuru mola hunie taꞌa-taꞌa mei neꞌisaenga, na a God ke si waairerue i sulie asunge ikirerue. 9Aana iꞌemereꞌi e ro mwane nge mere ko esu tararuru nana a God, na iꞌomu oto domana hohola ingeie.
Na iꞌomu domana oto noꞌone nume a God. 10-11A Jisas Kraes oto poo-pootana nume ngeena, na nga poo-poota aaopa hunie nga iini ke neꞌie loꞌu, haꞌike oto ooꞌoo. A God e niie mai nanamanga hunieu, hunie ne ke neꞌie mwane saenanau diana aana tohu-numanga. Oto ineu nge nou neꞌie poo-pootana nume ngeena, na ngaeta mo mwane ko si tohu nume i lengine. Taꞌe kire ke lio talada mola hunie kire ke tohu diana aana nume ngeena. 12Ngaeta mwala kei esuie nume ienini aana mo ola diana mala kol wa siliva wa mo heu kire lio diana, na ngaeta mwala loꞌu kei esuie mola nume ngeena aana mo ei wa mo hahalisi wa mo sao. 13Taꞌe aana hai dinge ooreta, dunge kei haataꞌinie mo taungei esunge hai aaopaꞌi nge mwala e asuiꞌi, ohe kire diana taane wa haꞌike. 14Mala uri dunge e kaꞌa waruhie mo ola nge iinoni e asuie nume ngeena aani, nge a God kei waaie iinoni ngeena haahie asunge diana ingeie. 15Taꞌe mala uri dunge ko weruhie mola mo ola nge e asuie nume ngeena aani, nge ahutana weonga ingeie e aiꞌaa oto. Maꞌalana a God kei haꞌa-uurie taane mangona, taꞌe kei urihana mola iinoni nge kire waꞌinie mwaanie nume nge ko weru ngeena.
16!Haꞌike eena! ?Uri omu kaꞌa saie ike uri soihaadaꞌinge iꞌomu e neꞌi nume maaꞌi a God? !Iau, e toꞌohuu oto aana Liꞌoa Maaꞌi e iiꞌo i lalo aamiu!3:16 Aana tatala ienini a Pol ko ere i sulie soihaadaꞌinge taꞌingelu uri e neꞌi nume maaꞌi a God. Aana 1 Korinit 6:19 na loꞌu aana 2 Korinit 6:16 e unue uri sapena mo iini kire hiiwalaimoli kire neꞌi nume maaꞌi a God noꞌone.17Mala uri nga iini kei waelie nume maaꞌi ngeena, a God kei tohungei waelie oto noꞌone.3:17 Aena aana nume maaꞌi a God oto soihaadaꞌinge, nge kei tohungei aaela oto liutaa hunie iini nge ko waelie hiiwalaimolinge mo iini aana soihaadaꞌinge wa iiꞌonga loko-loko ikire peꞌie a Kraes. Aana nume maaꞌi a God ngeena e tohungei maaꞌi, na iꞌomu oto nume maaꞌi a God.
18Oto omu ke suꞌuri neꞌi-neꞌisae aaela i sulie mei ola ienini. Mala uri nga iini eemiu ko neꞌi-neꞌisae uri e saenanau aana saenanaunge ni welumalau, e diana oto liutaa hunie iinoni ngeena ke tohungei toli puri aana saenanaunge ngeena maꞌalana mwala ko haaraꞌinie aana “Pweu.” Oto ke si hule aana saenanaunge toꞌohuu. 19Aana saenanaunge aana walumalau ienini e kaꞌa rongo ike mala nga mei ola, aana e lio mola mala pweunge i naꞌona saenanaunge a God. Na e toꞌohuu oto, aana Uusu-uusu Maaꞌi e teꞌuri, A God e sai da mola kira saenanau ke toꞌo i laona mo hune ikire maraada kire lolosiꞌi aana sai-olanga ikire.Job 5:1320Na ngaeta mei wala i laona Uusu-uusu Maaꞌi e teꞌuri loꞌu, A God e saie uri neꞌisaenga kira saenanau, mei ola mwaakule mola.Sam 94:11
21-22Oto aena urinena, maeni eesiku, omu ke suꞌuri ere toohaꞌinie asunge nga iinoni. Maꞌalana ineu a Pol, wa a Apolos, wa a Pita, taꞌe a God e uusungeꞌiniꞌemeelu mola huni peꞌiꞌomu. Na e toꞌohuu oto uri e niie oto ahutana walu ola namiu, hule aana walumalau, na mauringe, na maenga, na maholo siꞌiri, na maholo ko lae ue mai. Ahutana mo ola ngeena mo ola oto iꞌomu. 23Na iꞌomu oto mwala a Kraes, na a Kraes oto iini a God.3:23 Niilana walu ola e kaꞌa lae ike mola hunikie hunie kie ke asu eeni mola i sulie saeka. Haꞌike. Walu ola a God ni ngeena, na niilana e lae hunikie hunie kie ke asu eeni i sulie saena God, iini nge kie iiꞌo tararuru peꞌie i tehulaꞌana Kraes.
4Mo Hurulaꞌaa Kire Neꞌi Koni-konihe Mola A Kraes
1Oto omu ke neꞌisae aameelu mala uri iꞌemeelu mo koni-konihe a Kraes, mo mwane auꞌesu nge ko lio i sulie tarohaꞌinilana saehaahinge a God. 2Na omu saie taane e taꞌa-taꞌa mei ola mola ni e roroꞌa oto liutaa. E roroꞌa mola hunie mo koni-konihe kire ke asu toꞌohuu nana mo poro paine ikire. 3Oto nou saꞌa tolahiꞌe ike mala uri iꞌomu wa nga iini aana walumalau kei leieu. Maꞌalana ineu maraaku na nou kaꞌa sai leie ike asunge ineu. 4Manataku e taha mola aana nou kaꞌa saie ike nga mei takalonga ineu, taꞌe e kaꞌa loꞌongaꞌinie ike uri ineu mwane oodotaꞌi. Aalaha ikie mola ni kei leieu. 5Oto omu ke suꞌuri leie mwala, aena aana e kaꞌa hule ue aana maholo a God kei lae mai huni leie mwala. Oto omu ke maaꞌoohie kaꞌu Aalaha ikie kei lae mai, aana ingeie nge ke si haataꞌinie mo ola kire oꞌoꞌo mumuni rorodoꞌa hunie kire ke iiꞌo haadaꞌi. Ingeie oto kei haataꞌinie saehaahinge mo iinoni, na kei lahera i sulie nga taa nga iini e asuie.
6Maeni eesiku maaꞌi, walu ola ienini no ko unuꞌi i suliꞌemereꞌi a Apolos hunie omu ke saenanau aana tolahamereꞌi. Ngaeta mei wala e teꞌuri, “Mwaanie omu liue nga taa uusulana e lae i laona Uusu-uusu Maaꞌi.” Mala uri omu kei teꞌurine, nge omu saꞌa unu-unue ike uri nga iini e paine liutaa aana nga iini, na omu saꞌa toohaꞌiniꞌomu ike maraamiu aana omu ko lae i sulie iini nge omu unue e paine, na omu saꞌa ere aaelasie loꞌu nga iini. 7!Sei! ?Iꞌoe o aaopa kaꞌu uri taa? ?A tei kaꞌu e haꞌaholaꞌo? ?Na nga mei taa kaꞌu ni o toꞌo aana nge a God e kaꞌa haꞌa-aakaurisiꞌo aana? ?Taꞌe aana uri ko haꞌa-aakaurisiꞌo aana, na e ue ni o ko toohaꞌiniꞌo haahie mala uri o esuie mola tohumu?
8?Oto e ue? ?Uri omu hele oto aana walu ola ni Liꞌoa omu saetoꞌo aani? ?Uri omu toꞌo-toꞌo oto aana mo niinge ni Liꞌoa? ?Uri omu neꞌi mwane paine oto aana Aalahanga a God? Nou tohungei saetoꞌo aana ke urine, aena aana mala uri ko toꞌohuu, Aalahanga a God e hule oto na mere ko aalaha loꞌu noꞌone peꞌiꞌomu. 9Taꞌe mere kaꞌa aalaha ike ue. Iꞌemeelu mo hurulaꞌaa, e lio mala a God e tohungei haꞌamwai-mweiꞌaꞌemeelu. E lio mala e toliꞌaasie ahutana mo iini meuri, mai aano na taꞌau i Lengi, hunie kire ke haꞌamwasi aameelu. Kire ko tohungei ere aaelasiꞌemeelu mola. E urihana ikire oto mo iini nge kire ko lai maa ni ola aana maholo kire ko horoꞌie mo iini nge leilada e lae oto hunie maenga. 10Oto mwala nge kire leesiꞌemeelu kire ko loꞌongaꞌinie uri melu ko pweu aana melu iiꞌo peꞌie a Kraes. ?Taꞌe e ue aana iꞌomu? ?Uri omu saenanau oto aena aana iꞌomu peꞌie a Kraes? !Neꞌewau oto! Iꞌemeelu, melu tataku mola, taꞌe iꞌomu nge omu aꞌailaꞌa. 11Iꞌemeelu, mwala e lio mwai-mweisiꞌemeelu, taꞌe iꞌomu nge mwala e leesiꞌomu mala mo aalaha. Oto lae mai hule siꞌiri, melu ko tohungei maesie oto hiolonga, na melu ko maesie oto inunge, na melu kaꞌa hoꞌo-hoꞌosie oto nga mei sala diana. Mwala ko seuniꞌemeelu, na melu kaꞌa toꞌo aana ike nga leu ni iiꞌo aana. 12Melu ko tohungei haꞌaweoꞌemeelu oto hiitoꞌo aani esunge. Maholo mwala ko ere ni hoꞌasinge huniꞌemeelu, melu ko ere ni haꞌadianaꞌara mola. Na maholo mwala ko teungeꞌiniꞌemeelu, melu ko esu susutoꞌo mola. 13Na maholo kire ko tarohaꞌinie eeronga i suliꞌemeelu, melu ko ere rako mola peꞌire huni haꞌa-oodohie nga taa kire ko unue ngeena. Oto uure waite hule mai siꞌiri, na mwala ko lee-leesiꞌemeelu mala uri mo ola kire aaela oto liutaa loꞌu mwaanie aalitehu.
A Pol Ko Eitanaie Mo Korinit Hunie Kire Ke Aaliꞌu
14Nou kaꞌa unue ike mo ola ienini huni haꞌamasaꞌomu, taꞌe huni haꞌananauꞌomu mala mo mwela maaꞌi ineu. 15Maꞌalana uri omu ke toꞌo aana loꞌu nga mo iini hunge huni haꞌa-uusuliꞌomu aana tolahana a Kraes, taꞌe omu ke suꞌuri pulongosie uri ineu oto taꞌa-taꞌa aamamiu. Aana ineu oto nou tooleꞌomu mei i saana a Kraes maholo nou laeliwala aana tataroha diana namiu. 16Oto no ko eitanaiꞌomu hunie omu ke haimaanieu. 17Aena leune mone no ko uusungeꞌinie wau a Timoti i seemiu. Ingeie domana oto a kaleku toꞌohuu na ko esu diana nana Aalaha paine ikie. Ingeie ke si haꞌananauꞌomu loꞌu aana mo haꞌatolanga nge nou lae peꞌi laeliwala aani i sulie mo soihaadaꞌinge aana taꞌena nga leu no ko lae-lae aana.
18Ngaeta mo iini hikemiu kire loꞌongaꞌinie uri nou saꞌa hule loꞌu i seemiu, oto kire ko aehota toohaꞌinire oto. 19Taꞌe e saꞌa tewa na ne kei lae loꞌu mei maatoliꞌomu, mala a Aalaha ko saetoꞌo aana ne ke asuie urine. Na aana maholona, nou saꞌa rongo ike hunie mwala too-toohaꞌi ngeena, taꞌe ne kei lio mola hunie nga nanamanga uri taa nge kire toꞌo aana. 20Aena aana Aalahanga a God kaꞌa ola ike mola aani wala, taꞌe ola ni nanamanga. 21?Oto leu uri taa nge saemiu hunie? ?Uri ne ke lae mai peꞌie nga mai ue huni haꞌaloiꞌomu, wa ne ke lae mai peꞌie mo wala ni manata-diananga na aamasinge?
5Mwane Ko Aeni Ola Ngeena, Omu Ke Neꞌie I Sinaha Mwaanie Soihaadaꞌinge
1Maeni eesiku, no ko rongo hailiu aana uri ngaeta iini eemiu ko esuie mei ola e tohungei aaela oto hiitoꞌo aana ko toꞌo aana loꞌu mola ngaeta huꞌe aamana5:1 Mo wala uuri “huꞌe aamana” kaꞌa ere ike i sulie nikana nge e hute aana, taꞌe ngaeta iini loꞌu aana mo huꞌe nge aamana e toꞌo aada. Taungei oorahaꞌaa ngeena a God e ere honosie aana Levitikas 18:8 na aana Diutronomi 22:30. mei ola oto maꞌalana mwala kire iiꞌo ni puꞌo na kire sai masa mola ni esuie. 2!Haꞌike eena! ?E ue ni omu ko toohaꞌiniꞌomu haahie? E malisine omu ke saehuu i sulie, na hunie omu ke neꞌie mwane ngeena i sinaha mwaanie soihaadaꞌinge. 3E toꞌohuu aana nou iiꞌo haꞌatauliꞌomu, taꞌe ahutana neꞌisaenga ineu taane mola aamiu. Na ineu, nou saie uri mala ne ke iiꞌo peꞌiꞌomu, haꞌalaa nou lei mangoa oto a mwaena. Oto maꞌalana nou haꞌatauliꞌomu, taꞌe nou leie oto a mwaena. 4Oto iꞌomu, omu ke loko tararuru aana satana a Jisas, Aalaha ikie, huni neꞌisae i sulie neꞌisaenga ineu ie. Oto aana nanamanga a Jisas, 5omu ke toliꞌaasie mola a mwane ngeena i nimana a Satan. Ohe maholo kei sapesalu, hari-huninge ingeie hunie aapa hatarie hasiꞌo ke mango, na a God ke haꞌa-uurie mola hunie maurihaꞌana ke iiꞌo diana aana hai dinge a Kraes kei ooli loꞌu mei.
6Omu saie taane mei wala nge e unue uuri, “Kele mei iis oto mola mwai-mwei e ado oto huni esuie nimei pulaoa laku hunie kei hane i lengi.” Oto urine noꞌone, e kaꞌa ado ike hunie omu ke toohaꞌiniꞌomu, aena aana aaelanga ngeena e sai sikihie ahutemiu mango-mango. 7Oto omu ke tala aasie mola mei iis lalahuꞌe aana oorahaꞌaa ngeena mwaaniꞌomu, hunie omu ke neꞌie mei bred haalu mala bred nge iis haꞌike aana nge kire asuie hunie Houlaa Ni Liumwaanie. Na omu urihana oto mei bred ngeena i maana God, aana e da omu rereꞌa oto taꞌingelu i maana. E da mola urine aana maelana a Jisas Kraes, aana ingeie oto kalei sipu aana Houlaa Ni Liumwaanie nge uunu-olanga aana e lae honotaka. 8Oto aena urinena, kie ke mani ilenimwaꞌe, taꞌe kie ke suꞌuri ilenimwaꞌe peꞌi tola i sulilana mo tolaha lalahuꞌe aana saewasunge na inu wei ni pweunge na dau roroꞌanga. !Haꞌike! Mo oorahaꞌaa urine kire urihana iis nge e sai sikihie mola walu ola. Taꞌe ikie, kie taꞌaasie oto walu ola urine, na kie ko ilenimwaꞌe mola peꞌi saemanola na peꞌie walaimolinge.
9Maeni eesiku, nou kaꞌa ere aaopa ike mwaanie nga taa nou unue oto wau i naꞌo. I laona uusu-uusu nge nou uusue kaꞌu weu huniꞌomu,5:9 Uusu-uusu a Pol ko ere i sulie ienini e aiꞌaa oto. Kolu kaꞌa saie ike walu ola e unuꞌi i laona uusu-uusu ngeena. Taꞌe mo Korinit kire oolisie mola uusu-uusu ngeena, na maholo kire oolisie, mo ola hunge kire dodolosiꞌi loꞌu aana a Pol. Oto i laona uusu-uusu ienini, a Pol ko lae peꞌi aalamie mola mo dolosinge ikire ngeena. nou unue oto uri omu ke suꞌuri hikusie mwala kire sai mesi. 10Taꞌe nou kaꞌa unue ike uri omu ke oopa mwaanie mo puꞌo nge kire ko mei-mesi, wa kire ko sae-saehanalie mola toꞌo-toꞌolana ngaeta mwala, wa kire ko eeroa mwala mwaanie toꞌo-toꞌolada, wa kire ko palo-paloa mo nunui ola. Haꞌike. Aana mo iinoni mala ngeena, omu ko lae oto mwaanie walumalau ie haꞌalaa omu ko toliꞌaasire. 11Nga taa nge nou ere urine aana, nge uri omu ke suꞌuri hikusie taꞌena nga iinoni ko unu-unue uri ingeie e hiiwalaimoli aana a Kraes, taꞌe ko aeꞌaeni ola mola, wa ko sae-saehanalie mola toꞌo-toꞌolana ngaeta mwala, wa ko palo-paloa mola mo god eero-eero, wa ko ere-ere aaelasie mola ngaeta mo iini, wa ko inu-inu wei ni pweunge mola, wa ko eeroa mola mwala mwaanie toꞌo-toꞌolada. Iini urine, maꞌalana aawenga wa ngaunge peꞌie, na omu ke suꞌuri esuie loꞌu.
12-13E kaꞌa leu ike i sapeku huni leie mo iini haꞌike aana soihaadaꞌinge. A God maraana ke si leire. Taꞌe leu i sapemiu maraamiu huni leie mwala aana soihaadaꞌinge, aena aana mo Uusu-uusu Maaꞌi e unue uuri, Omu ke aasie iinoni aaela urine i sinaha mwaaniꞌomu.Diutronomi 17:7
6Mwaanie Nga Iini E Too-toolea Ngaeta Iini Hunie Leinge
1Oto loꞌu, maeni eesiku, nou rongoa uri nga iini eemiu ko haꞌa-erea ngaeta iini, na e toolea oto i saana mo mwane lei-lei nge hule aana kire kaꞌa hiiwalaimoli ike aana a God. !Haꞌike eena mwae! ?Aana e ue e saꞌa toliꞌaasie mola hunie soihaadaꞌinge ke haꞌa-oodohie mei roroꞌanga ngeena hunie? 2?Uri omu kaꞌa saie ike uri aana nga maholo ko lae mai, mwala nge kire hiiwalaimoli aana God, ikire nge kire kei leie ahutana iinoni ni welumalau? ?Mala uri iꞌomu oto huni leie mwala aana walumalau, na e ue omu kaꞌa sai haꞌa-oodohie mola kele mei ola mwai-mwei i matolamiu maraamiu urine? 3?Uri omu kaꞌa saie ike noꞌone uri ikie nge kie kei leie mo ensel? Nge ko urine oto, na mo ola huni haꞌa-oodohiꞌi mei aano siꞌiri ie, mo ola mwai-mwei mola ni ngeena. 4?Oto mala uri nga mo haꞌa-erenga urine kei reu, uri omu kei saro tooleꞌi loꞌu i saana mwala lei-lei nge hule aana kire kaꞌa toꞌo aana ike nga leu i laona soihaadaꞌinge? 5!Mei ola ni masanga ni ngeena! ?Uri nga taꞌa-taꞌa mwane saenanau haꞌike oto i seemiu huni haꞌa-oodohiꞌomu aana mo ola urine? 6!E lio oto urine mwae! Na aena urine kaꞌu omu ko toolea mo eesimiu i lalo aana a Kraes hunie mo puꞌo ke haꞌa-oodohie mo ola huniꞌomu.
7!Haꞌike eena! E kaꞌa mola laenga hunie leinge nge ko haataꞌinie takalonga iꞌomu, taꞌe hule aana mo haꞌa-erenga i matolamiu na kire ko haataꞌinie oto uri omu tohungei lae takalo ni ngeena. ?E ue kaꞌu omu kaꞌa toliꞌaasie mola mwala ke talei waeliꞌomu? Urine e diana liutaa aana omu ko haꞌa-ere. ?Na e ue kaꞌu omu kaꞌa toliꞌaasie mola mwala ke too-toolea taꞌena nga ola iꞌomu? Urine omu kaꞌa oorahaꞌaa ike aana haꞌa-erenga. 8Taꞌe iꞌomu, omu tohungei lae aaopa. Iꞌomu mola maraamiu nge omu ko da pelinge na omu ko waeliꞌomu heiliu. 9?Uri omu kaꞌa saie ike mo iini nge helelada e tataꞌala kire saꞌa roroꞌa ni hele aana ike Aalahanga a God? Mwaanie omu neꞌi-neꞌisae takalo. Mo iini nge kire ko mei-mesi, wa kire ko palo-paloa mo ola aaopa mwaanie a God, wa kire ko aeꞌaeni ola, wa mo mwane nge kire ko deu mala mo repi, wa kire ko aeꞌaeni ola peꞌinie mo mwane mala ingeie, 10wa kire ko peli-peli, wa kire ko sae-saehanali, wa kire ko inu-inu wei ni pweunge, wa kire ko talei ere-ere aaelasie ngaeta mwala, wa kire ko eero-eeroa mola mwala hunie kire ke nii ola nada, nga iini aana mo iini urine saꞌa roroꞌa ni hele aana ike Aalahanga a God. 11E toꞌohuu oto, holaꞌinaꞌo ngaeta mo iini hikemiu kire urine noꞌone. Taꞌe ie, loto-aasilana mo oorahaꞌaa iꞌomu e lae oto, na haꞌamaaꞌilemiu e lae oto aana satana Aalaha ikie a Jisas Kraes na aana nanamanga Liꞌoa Maaꞌi a God ikie.
Mwaanie O Mai-mesi Loꞌu, Taꞌe O Ke Kinetaꞌinie Sapemu Huni Esu Nana A God
12Oto loꞌu, maeni eesiku, nga mo iini eemiu kire unue uuri, “Nga mei ola e kaꞌa aapu ike hunieu.” Iau, leune e toꞌohuu. Taꞌe ngaeta mo ola kire saꞌa da ike nga mei diananga huniꞌo. Na maꞌalana nou iiꞌo luhetaꞌi huni esuie taꞌena nga mei ola, taꞌe nou saꞌa toliꞌaasie ike nga mei ola urine ke aalaha haahieu.
13Na nga mo iini loꞌu kire unue uuri, “Ngaulaa ola mola hunie iiaka ni ngeena, na iiaka ola mola huni hele aana ngaulaa.” E toꞌohuu taane, taꞌe a God kei haꞌamangoa mola e ro mei ola ngeena. Oto aana omu ko loꞌongaꞌinie uri mo hiolonga ni sape kire mani sada mola i maana God, nge omu unue uri masinge noꞌone e kaꞌa neꞌie ike nga mei ola. !Taꞌe haꞌike mwae! Sape mei ola huni esu nana Aalaha ni ngeena, na a Aalaha ko lio i sulie sapeka, 14na mala a God e haꞌa-uurie sapena a Aalaha mwaanie maenga aana nanamanga ingeie, nge kei haꞌa-uurie sapeka noꞌone urine.
15Omu saie mola sapena nga iini e neꞌie oto ngaeta sasarai ola a Kraes. ?Oto e ue? ?Uri e malisine nga iini ke toolea mola sapena nge e neꞌie oto ngaeta sasarai ola a Kraes, na ke ladoa peꞌie nga repi? !Haꞌike! !E kaꞌa malisi ike! 16Omu saie taane nga iini kei maꞌahu peꞌie nga repi, kirerue kei neꞌie oto taꞌa-taꞌa mei sape, aana Uusu-uusu Maaꞌi e teꞌuri, E ro ola ngeena kei neꞌie oto taꞌa-taꞌa mei sape.Jenesis 2:2417Taꞌe maholo nga iini kei lado peꞌie a Kraes, kirerue kei neꞌie oto taꞌa-taꞌa iinoni aana mauringe toꞌohuu a Kraes. 18!Oto omu ke tahi oto haꞌataulie masinge! Mo iini nge kire ko esuie mo taungei oorahaꞌaa aaopa mwaanie aeni-olanga, kire kaꞌa waelie ike sapeda. Taꞌe mo iini nge kire ko esuie aeni-olanga, kire ko tohungei waelie oto sapeda maraada ni ngeena. 19?Uri omu kaꞌa saie ike uri sapemiu nge oto nume maaꞌi a Liꞌoa Maaꞌi? E iiꞌo oto i lalo aamiu, aana a God e niie huniꞌomu. Oto sapemiu kaꞌa toꞌo-toꞌolamiu ike loꞌu maraamiu, 20aena aana a Kraes e pwani holiꞌomu oto aana holite oto paine. Oto walu ola omu ko esuiꞌi aana sapemiu, omu ke asuiꞌi hunie mwala ke soi haꞌamanikuluꞌaa a God haahiꞌi.
7A Pol E Aalamie Mo Dolosinge Mo Korinit I Sulie Haꞌarurunge
1Iau, nou sare lado luhesie mo dolosinge omu unuꞌi i laona uusu-uusu omu uusue mai hunieu. Omu dolosi i sulie iiꞌo-rurunge, na omu unue ohe e diana mola hunie mwane ke suꞌuri iiꞌo ruru peꞌie nga keni.
2Omu saie uri aeni-olanga e paine siꞌiri, oto e diana hunie mwane ke toꞌo aana nga huꞌe maraana, na keni e adona ke toꞌo aana oto nga poro maraana. 3Na poro ke maꞌa-maꞌahu oto peꞌie huꞌe ingeie na huꞌe ke maꞌa-maꞌahu oto noꞌone peꞌie poro ingeie. 4A huꞌe ngeena e kaꞌa aalaha ike haahie sapena maraana, taꞌe poro ingeie ni e aalaha haahie. Na poro ngeena e kaꞌa aalaha noꞌone haahie sapena maraana, taꞌe huꞌe ingeie ni e aalaha haahie. 5Maholo iini o haꞌaruru peꞌie ko sare maꞌahu peꞌiꞌo, o ke suꞌuri sereꞌi loꞌu. More sai maꞌahu oopa-oopa taane aana nga mo maholo, taꞌe more ko meni mwaꞌe-mwaꞌe huni oopa urine haꞌalaa. Na more ke oopa urine mola hunie more ke iiꞌo aani aarengaꞌinge hunie nga kele maholo. Oto more ke si heꞌi maꞌa-maꞌahu tararuru loꞌu, mwaanie a Satan e malaahongamoreꞌi aana e aasa hunie more ke kinetaꞌinie sapemoreꞌi hunie nga maholo tewa.
6Omu ke saie a God e kaꞌa unue ike omu ke mamalo haꞌawali mwaanie maꞌahunge tararuru huni aarea. !Haꞌike! Taꞌe neꞌisaenga diana ineu mola ni ngeena, mala saemiu huni lulu i sulie. 7Na aana loꞌongaꞌinge ineu loꞌu, saeku hunie omu ke mani iiꞌo mola maraamiu mala ineu. Taꞌe a God e niie oto mo niinge hai aaopaꞌi hunikie. Ngaeta mo iini kire toꞌo aana ngaeta mo taungei niinge, na ngaeta mo iini kire toꞌo aana noꞌone ngaeta mo taungei niinge aaopa loꞌu.7:7 Mo niinge ni Liꞌoa a Pol ko ere i suliꞌi aana tatala ie kire haataꞌi oto liutaa aana haꞌarurunge. Aana ngaeta mo iini kire toꞌo aana niinge huni iiꞌo ni ilenimwaꞌenga i laona haꞌarurunge, na ngaeta mo iini kire toꞌo aana niinge huni iiꞌo ni ilenimwaꞌenga mwaanie haꞌarurunge.
8Oto huniꞌomu mo nao mwane na mo nao keni, no ko unue uri e diana hunie omu ke iiꞌo mwaakule mola mala ineu. 9Taꞌe mala uri ko aasaiꞌomu hunie omu ke iiꞌo mola mwaakule, e diana hunie omu ke tola huꞌe na omu ke toꞌo poro. Aana e diana liutaa hunie omu ke haꞌaruru mwaanie omu iiꞌo mwaakule peꞌi saehanalilana mola iiꞌo-rurunge.
10Oto huniꞌomu mo poro na mo huꞌe, no ko sare unue mei haꞌatolanga ie huniꞌomu. Na haꞌatolanga ie nga ola kaꞌa uure ike mola mwaanieu, taꞌe e uure mwaanie a Jisas. Mo huꞌe, omu ke suꞌuri sikaa mo poro iꞌomu, 11na iꞌomu mo poro, mwaanie omu sikaa mo huꞌe iꞌomu. (Mala uri nga huꞌe kei sikaa poro ingeie, nge e saꞌa toꞌo poro loꞌu. Taꞌe mala uri ko neꞌisae loꞌu huni eelihoꞌi i saana poro ingeie, nge e si diana eena.)
12Oto huniꞌomu loꞌu mo iini nge omu haꞌaruru peꞌie iini i sinaha aana soihaadaꞌinge, a Aalaha e kaꞌa unue ike nga mei ola i sulie taungei haꞌarurunge iꞌomu ngeena. Oto ineu maraaku no ko unue huniꞌomu uuri. Mala nga mwane nge e hiiwalaimoli aana a Kraes ko toꞌo aana nga keni ni puꞌo, na a huꞌena e ilenimwaꞌe ni iiꞌo ruru mola peꞌie, a poro ngeena ke suꞌuri sikaa. 13Na mala uri nga keni nge e hiiwalaimoli aana a Kraes ko toꞌo aana nga mwane ni puꞌo, na a mwane ngeena e ilenimwaꞌe mola ni iiꞌo ruru peꞌie, a huꞌe ngeena ke suꞌuri sikaa. 14Aana a God kei haꞌamaaꞌie mwane e kaꞌa hiiwalaimoli ngeena aena aana ko iiꞌo ruru peꞌie huꞌe nge e hiiwalaimoli.7:14 A Pol e kaꞌa unue ike uri a God kei haꞌa-uurie mo iini nge kire kaꞌa hiiwalaimoli aana. Haꞌike. A Pol e unue mola uri mo iini kire hiiwalaimoli kire sai peꞌie mo poro ikire wa mo huꞌe ikire wa mo mwela ikire hunie kire ke hiiwalaimoli noꞌone. Leesie tatala 16. Na a God kei haꞌamaaꞌie noꞌone keni e kaꞌa hiiwalaimoli ngeena aena aana ko iiꞌo ruru peꞌie poro nge e hiiwalaimoli. Na mala kirerue kei iiꞌo ruru urine, nge a God kei haꞌamaaꞌie noꞌone mo mwela ikirerue. Taꞌe mala ko haꞌike, nge mo mwela ikirerue kire kei urihana mola mo mwela ni puꞌo.
15Taꞌe mala uri iini nge e iiꞌo ni puꞌo ko sare sikaa poro wa huꞌe ingeie nge e hiiwalaimoli aana a Kraes, toliꞌaasie mola ke lae i sulie saena. Mala ko lae urine, nga mei haꞌatolanga kaꞌa uure honosie ike iini nge e hiiwalaimoli.
Taꞌe omu ke aamasitoꞌo aana uri a God e saetoꞌo aana kie ke iiꞌo ni henuelama. 16Oto iꞌoe, a huꞌe ngeena, ohe o sai peꞌie mola poro iꞌoe hunie ke hiiwalaimoli. Na iꞌoe, a poro ngeena, ohe o sai peꞌie mola huꞌe iꞌoe hunie ke hiiwalaimoli.
17Oto ahutaka, kie ke mani saie uri mei meuringe nge nga iini e toꞌo aana maholo a God e soie mai i saana, mei niinge a Aalaha ni ngeena. Oto aena urine omu ke suꞌuri sare toliꞌaasie loꞌu, taꞌe omu ke ilenimwaꞌe mola haahie. Na haꞌatolanga nge no ko lae peꞌi haꞌarongoa ahutana mo soihaadaꞌinge aana ni otona. 18Oto mala uri o ko hele aana oto torihesiꞌonga aana maholo a God e soiꞌo, nge o ke suꞌuri sare oolisie loꞌu. Na mala uri o kaꞌa hele aana ue torihesiꞌonga maholo a God e soiꞌo, nge o ke suꞌuri sare torihesiꞌo loꞌu. 19Aena aana uri o ke hele aana kaꞌu torihesiꞌonga wa haꞌike, nga mei roroꞌanga haꞌike aana. Taꞌa-taꞌa leu mola e roroꞌa oto, uri o ke lulu i sulie mo haꞌatolanga a God. 20Ahutemiu mango, omu ke mani iiꞌo toꞌo oto aana taꞌa-taꞌa taungei meu-meuringe nge omu oꞌoꞌo aana maholo a God e soiꞌomu. 21Mala uri o oꞌoꞌo kaꞌu mola mala nga koni-konihe aana maholo a God e soiꞌo, ngeena o ke suꞌuri tolahiꞌe aana leune. Taꞌe mala uri o ko saie nga tala hunie o ke iiꞌo luhetaꞌi aana, nge e diana taane hunie o ke lae mola i sulie. 22Aena aana nga iini nge Aalaha ko soie, maꞌalana ingeie koni-konihe nga iinoni, taꞌe e iiꞌo luhetaꞌi mola i lalo aana Kraes. E urine loꞌu aana iini nge Aalaha ko soie na e iiꞌo luhetaꞌi mola, taꞌe e neꞌi koni-konihe oto nana Kraes. 23A Kraes e pwani holiꞌomu oto aana holite paine. Oto omu ke suꞌuri neꞌi koni-konihe loꞌu nana walu ola mo iinoni ko tolahiꞌe aani. 24Iau, maeni eesiku maaꞌi, omu ke iiꞌo oto mola mala omu iiꞌo kaꞌu aana maholo nge a God e soiꞌomune, taꞌe omu ke iiꞌo ruru peꞌie a God i leune.
25Hoe. Omu dolosi noꞌone i sulie mo mwane na mo keni nge kire iiꞌo pupupu. A Aalaha e kaꞌa niie ike nga mei haꞌatolanga i sulire, taꞌe ne kei unue mola neꞌisaenga ineu maraaku. Na aena aana a Aalaha e aamasieu na e manata diana hunieu, oto e neꞌieu hunie nga iini nge omu sai norutoꞌo aana. 26Oto nou leesie walu ola ko aasa aana maholo ie, na aena urine, nge nou loꞌongaꞌinie uri e diana hunie omu ke iiꞌo mola mala omu ko iiꞌo siꞌiri. 27Mala uri o ko tola huꞌe oto, o ke suꞌuri sikaa loꞌu huꞌe iꞌoe. Mala uri o kaꞌa tola huꞌe ue, o ke suꞌuri loꞌohie loꞌu nga iini. 28Taꞌe maꞌalana ke urine, mala uri o ko sare tola huꞌe, e diana mola, nga oorahaꞌaanga haꞌike. Na mala uri nga keni raoriꞌi ko toꞌo poro, e diana noꞌone mola. E kaꞌa oorahaꞌaa ike ni urine. Taꞌe omu ke saie mola uri mo iini nge kire ko haꞌaruru, kire kei deu oodoie mo aasanga i laona mau-meuringe ienini. Na nou sereꞌinie ke aasa urine huniꞌomu.
29No ko ere urine, maeni eesiku maaꞌi, aana kele maholo oꞌoruꞌe oto mola e si oore. Oto aehota siꞌiri, omu ke neꞌisae paine mola aana God. Oto mo iini omu tola huꞌe, omu ke suꞌuri loꞌongaꞌinie iiꞌo-rurunge mala mei naꞌohai ola iꞌomu. 30Ilenimwaꞌenga wa saehuunge wa toꞌo-olanga ke suꞌuri uure honosie nga iini mwaanie asunge nana God. 31Na mo iini nge kire toꞌo ola i laona walumalau ie, kire ke suꞌuri neꞌisae paine haahie toꞌo-olanga ikire. Taꞌe kire ke mani neꞌisae paine mola aana God, aena aana nga taa nge kolu ko leesie i laona walumalau ie, karaꞌinie oto kire kei eiꞌaa. 32Oto nou saetoꞌo aana omu ke suꞌuri tolahiꞌe i sulie taꞌena nga mei ola. Aana nga iini nge e kaꞌa toꞌo poro wa ke tola huꞌe, neꞌisaenga ingeie mola aana asunge nana a God aena ko sare haꞌasaedianaꞌaa a God.
33Taꞌe iini nge e tola huꞌe, ko neꞌisae mola aana mo ola aana walumalau aena ko sare haꞌasaedianaꞌaa huꞌe ingeie, 34na neꞌisaenga ingeie oto aana e ro mei ola. Taꞌe keni nge e kaꞌa toꞌo poro, ko tolahiꞌe mola aana asunge nana a Aalaha, aana ko sare niie oto mauringe ni sape na maurihaꞌai oto hunie a God. Taꞌe huꞌe nge e toꞌo poro, ko tolahiꞌe aana mo ola aana walumalau ie, aena aana ko sare da hunie poro ingeie ke ilenimwaꞌe.
35No ko ere urine huniꞌomu aena aana no ko sare peꞌiꞌomu na e kaꞌa ike huni esuie mo haꞌatolanga e aasa. Nou saetoꞌo aana mola uri omu ke asuie nga taa e oodo na hunie omu ke asu nana God hahaiteli. 36Taꞌe mala uri nga iini ko loꞌongaꞌinie uri e kaꞌa dau diana hunie keni raoriꞌi e haiholotaꞌi huni haꞌaruru peꞌie aana a keine ko karaꞌi liue maholo ni toꞌo-poronga, na ingeie maraana ko loꞌongaꞌinie mola uri kirerue ke haꞌaruru, nge e diana mola hunie kirerue ke haꞌaruru. Nga mei oorahaꞌaanga haꞌike i leune. 37Taꞌe mala uri saanau ngeena ko neꞌisae maraana hunie ke uure maꞌutaꞌa mwaanie e haꞌaruru, na nga iini e kaꞌa dau rarahie hunie neꞌisaenga urine, na e saie uri kei lio i sulie maraana, nge leune e diana mola. 38Oto iini nge e tola huꞌe e dau diana, na iini nge e kaꞌa tola huꞌe ike e dau diana loꞌu liutaa.
39Na loꞌu, huꞌe nge e toꞌo poro ke iiꞌo ruru taraꞌasi oto peꞌie poro ingeie. Taꞌe mala uri poro ingeie ko mae, nge e sai toꞌo aana loꞌu mola taꞌena nga mwane ko saetoꞌo aana, mala uri a mwane ngeena noꞌone ko lulu i sulie a Kraes. 40Taꞌe mala uri a huꞌe ngeena ko iiꞌo mwaakule mola urine, nge ke si tohungei ilenimwaꞌe loꞌu eena. Neꞌisaenga ineu otona, na nou hiiwalaimoli uri Liꞌoa Maaꞌi a God noꞌone ko neꞌisae urine.
8Manata-diananga E Hiꞌe Loꞌu Liutaa Aana Sai-olanga
1Hoe, no ko sare heꞌi ere loꞌu i sulie mo ngeulaa nge kire uunuꞌi oto i saana mo nunui ola. E toꞌohuu taane mala ngaeta mwala ko unu-unue uuri, “Ahutaka kie mani sai ola mola.” !Taꞌe omu ke lio talamiu! Sai olanga e sai da mola iinoni ke toohaꞌinie maraana, taꞌe manata-diananga nge ko peꞌikie suli maholo. 2Mala nga iini ko unue uri e saenanau, e kaꞌa tohungei sai diana aana ike ue nga taa e malisine uri ke saie. 3Taꞌe mala nga iini ko manata diana, nge e tohungei sai ola oto.
4Oto aapa aana ngaulana mo ngeulaa uunuleni e lae i saana mo nunui ola, kie saie oto uri nunui ola nga ola toꞌohuu haꞌike, aana kie mani saie oto uri e taꞌa-taꞌa God mola. 5Mwala hunge kire sai paloa mo ola oto hunge taꞌau i Lengi wa mai aano na kire haaraꞌiniꞌi aana “god” na “aalaha.” 6Taꞌe maꞌalana e urine, kie toꞌo aana mola e taꞌa-taꞌa God. Ingeie oto Aamaka nge e haꞌaholaa taꞌena nga ola, na ingeie oto iini kie ko meu-meuri huni haꞌapainaꞌaa. Na kie toꞌo aana mola e taꞌa-taꞌa Aalaha. Ingeie oto a Jisas Kraes nge haꞌaholalana taꞌena nga ola e lae aana, na aena aana ingeie mone kie ko si meu-meuri.
7Taꞌe maꞌalana e urine, na ahutana mwala kaꞌa mani sai diana aana ike leune. Oto wau i naꞌo ngaeta mwala kire ko palo-paloa mola mo nunui ola oto tarau. Oto hule mai siꞌiri, maholo kire ko ngeue mo ngeulaa urine, kire ko loꞌo-loꞌongaꞌinie mola ue uri mo ngeulaa ngeena mo ola i saana mo god eero-eero ngeena. Loꞌongaꞌinge ikire e mamaelaꞌa oto aana e kaꞌa sada ike peꞌie hiiwalaimolinge ikire, na kire loꞌongaꞌinie uri mo ngeulaa ngeena ko da kire ko madaꞌa. 8Taꞌe ngaulaa e kaꞌa roroꞌa ike i maana God. Oto maꞌalana uri kie ke ngaue mo ngeulaa ngeena wa haꞌike, kie saꞌa aaela ike aani wa kie ke tarie nga mei ola aani.
9Maꞌalana urine na omu ke lio talamiu mola, mwaanie asuilana nga taa omu saie e kaꞌa roroꞌa ngeena e haꞌatataroa mola mo iini hiiwalaimolinge ikire e kaꞌa susu, na kire domu mola i laona oorahaꞌaa. 10Omu saie taane mola uri ngaulaa e kaꞌa tohungei roroꞌa ike. ?Taꞌe nga taa kei reu mala uri o ko ngeu-ngeu mola aana nume ni uunu-uunu ola i saana mo god eero-eero? ?Na nga taa kei reu mala uri nga iini nge hiiwalaimolinge ingeie e kaꞌa susu ike aana leune ko leesiꞌo mola wau? Ingeie ko unu-unue uri iꞌoe, o saenanau diana, oto ingeie noꞌone kei heimaaniꞌo aana mei ola nge manatana e unue e aaela. 11Oto urine o kei deu aaelasie mola aasimu. !Iini nge a Kraes e mae honotana kei maesie saenanaunge iꞌoe ni ngeena! 12Taꞌena nga maholo o ko deu huꞌisie aasimu maaꞌi, aana o ko haꞌa-olaa hunie ke lae aaopa mwaanie nga taa manatana e loꞌongaꞌinie e oodo, nge o ko deu huꞌisie oto a Kraes ni ngeena. 13Aena urinena, maeni eesiku, mala uri ngaulana nga mei ngeulaa ko aaela oto hunie aasiku, nge nou saꞌa ngau hikeni loꞌu mala no ko meu-meuri ue, aena aana nou kaꞌa sare dau huꞌisie ike aasiku hunie ke domu i laona oorahaꞌaa.
9A Pol E Nanama Noꞌone Mala Ngaeta Mo Hurulaꞌaa
1?Oto e ue maeni eesiku? ?Uri omu kaꞌa saie ike uri ineu nou sai esuie noꞌone taꞌena nga ola a God e toliꞌaasie hunikie mo iinoni? !Omu saie taane! Na hule aana omu saie taane noꞌone oto uri ineu nga hurulaꞌaa ni ienini. Na loꞌu omu meni saie oto uri ineu nou leesie Aalaha ikie a Jisas aana maaku. Iꞌomu oto mo tolimaa aana asunge ineu nana a Aalaha, aana omu ko aehota hiiwalaimoli oto i tehulaꞌana asunge ineu. 2Oto maꞌalana ngaeta mwala kaꞌa si lio saieu mala uri nga hurulaꞌaa, taꞌe iꞌomu, omu saie taane, aena aana mauringe haalu iꞌomu i lalo aana a Aalaha e haataꞌi diana aana taane uri ineu nga hurulaꞌaa toꞌohuu.
3Oto mala uri nga mwala kei sare dolosi eeku, ne kei aalamire mola uuri. 4No ko esu keꞌu oto mala nga hurulaꞌaa. ?Na e ue nou saꞌa unue mwala ke peꞌieu aani ngeulaa? 5Ngaeta mo hurulaꞌaa loꞌu, na mo eesine a Aalaha, na a Pita, hule aana kire mani toolea mo huꞌe ikire peꞌire. ?Oto e ue aana iꞌemereꞌi a Banabas? 6?Wa e ue? ?Uri taꞌe iꞌemereꞌi mola mere sai esu uei toꞌoha huni peꞌiꞌemereꞌi maraamereꞌi?
7?Uri mo ramo kire sai lae mola hunie oohotaa maholo nga taꞌa-taꞌa iini huni waaire haꞌike? ?Uri nga iinoni e sai haꞌaweoa mola aana hasilana mo ola e saꞌa ngauꞌi? ?Na loꞌu uri nga iinoni e sai talei haꞌa-haꞌaweoa mola aani lio i sulilana mo sipu na e kaꞌa sai losi susu9:7 Aana tolahana mo Jiu kire sai losi susu noꞌone mwaanie mo sipu huni inuhiꞌi, mala kolu saie mwala siꞌiri kire sai losi susu mwaanie mo puluke. ana mwaaniꞌi? !Haꞌike oto ooꞌoo! 8Nou kaꞌa lae ike mola i sulie loꞌongaꞌinge ni iinoni, taꞌe i sulie mo Haꞌatolanga a Mosis noꞌone e ere i sulie taꞌa-taꞌa taungei ola urine. 9Iau, uusulana e lae i laona Haꞌatolanga a Mosis uuri, Mwaanie o pwesu honosie wawana puluke maholo ko esu namue i laona hohola iꞌoe.Diutronomi 25:4 ?Oto e ue? ?Uri a God e neꞌisae paine mola aana mo puluke aana maholo e haꞌa-uuresie mei haꞌatolanga ngeena? 10?Wa e ue? ?Uri a God e kaꞌa ere ike i sulikie noꞌone aana maholo ko ere urine? Iau. Aana iinoni ko hesie hohola na iini ko hikie mo ngeulaa, kirerue mani hiiwalaimoli uri kirerue kei meni hikana taane nga taa kirerue weo aana. 11Iꞌemereꞌi a Banabas mere hasie taane oto hue-huana maurihe huu i laona manatamiu. Oto e malisine uri omu ke peꞌiꞌemereꞌi loꞌu aana nga mo ola huni peꞌie mola mauringe aana sapemereꞌi. 12Ngaeta mwala kaꞌu kire sai tola ola urine mwaaniꞌomu. Oto iꞌemereꞌi na e urine noꞌone mola, na hule aana e malisine uri mere ke roroꞌa loꞌu liutaa aana mwala ngeena. Taꞌe i sulie mere kaꞌa nine aani teꞌurine ike, oto aana maꞌalana walu ola ko aasaiꞌemereꞌi, mere kaꞌa sare aapwasu ike aani. Mere kaꞌa saetoꞌo aana ike nga mei ola ke liu honosie loꞌu Tataroha Diana i sulie a Kraes. 13Omu saie taane oto uri mwala kire ko esu i laona Nume Maaꞌi, kire sai toolea mola mo ngeulaa i Nume Maaꞌi ngeena. Na mo iini ko uunu-uunu ola i lengine ora ni uunu-uunu, kire sai toolea noꞌone mola nga mo kele aapai ola aana mo uuraaꞌinge ikire ngeena. 14Oto e urine noꞌone mola aana mo iini ko tarohaꞌinie Tataroha Diana. Aana a Aalaha e unue oto uri mo iini nge kire ko tarohaꞌinie Tataroha Diana, e malisine oto uri kire ke waaire haahie mei esunge ngeena.
15Taꞌe maꞌalana e toꞌohuu taane oto urine, no ko tohalaꞌi mola aana uri nou kaꞌa toolea ike taꞌena nga mei ola mwaaniꞌomu. Oto ie nou kaꞌa uusu-uusu ike hunie omu ke nii-nii nekue urine. !Nou sereꞌi! Aana e lai diana hunieu uri hunie ne ke mae oto, taꞌe nga iini eemiu ke suꞌuri unue uri no ko esu mola huni toꞌoha. Mala uri omu ko ere urine, nge omu ko da uri toohaꞌinileku ke totowai mola. 16Taꞌe e kaꞌa malisine ike uri ne ke toohaꞌinieu aana nou tarohaꞌinie Tataroha Diana, aena aana nga iini taane ni e dau rarahieu huni esu urine. Oto kei tohungei aaela oto hiitoꞌo hunieu mala uri nou kaꞌa tarohaꞌinie Tataroha Diana. 17Na mala uri ineu maraaku ne ke lio hilisie mei esunge ienini, haꞌalaa waaiteku kei lae oto hunieu. Taꞌe aena aana nou kaꞌa lio hilisie ike, nge no ko esuie mola nga taa a God e dau rarahieu hunie. 18?Oto nga waaite uri taa nge ne kei toolea aana asunge ienini? Waaiteku nge oto mola ie, saemangonga. No ko tohungei saemango aana no ko nii mwaakule aana Tataroha Diana hunie ahutana mwala. No ko tarohaꞌi hunire na nou kaꞌa haataꞌinie ike nanamanga nou toꞌo aana huni toolea nga mei ola mwaanire.
19Nga iini e kaꞌa aalaha ike haahieu mala ineu koni-konihe ingeie, taꞌe maꞌalana e urine, nou toliꞌaasieu mola hunie ne ke asu mala koni-konihe nana ahutana mwala. No ko deu urine huni huꞌisie mwala hunge hunie kire ke hiiwalaimoli aana a Jisas. 20Maholo nou esu peꞌie mo Jiu, nou iiꞌo mola mala ngaeta mwane ni Jiu huni da kire ke hiiwalaimoli. Na maꞌalana nou kaꞌa iiꞌo oto i mamalutana mo Haꞌatolanga a Mosis, taꞌe maholo nou esu peꞌie mo Jiu i mamalutana mo Haꞌatolanga a Mosis ngeena, nou iiꞌo oto noꞌone mala ikire hunie ne ke peꞌire hunie kire ke hiiwalaimoli. 21Na loꞌu maholo nou esu peꞌie mo iini nge ikire nga mo Jiu haꞌike, nou iiꞌo oto noꞌone mala ikire nge kire kaꞌa iiꞌo i mamalutana mo Haꞌatolanga a Mosis hunie ne ke peꞌire hunie kire ke hiiwalaimoli. Na leune e kaꞌa loꞌongaꞌinge ike aana uri nou waelie haꞌatolanga a God, aana no ko lulu i sulie taane mo haꞌatolanga a Kraes. 22Na maholo nou iiꞌo peꞌie mo iini nge ko lulu i sulie mola mo haꞌatolanga ni iinoni aana hiiwalaimolinge ikire e mamaelaꞌa, nou iiꞌo noꞌone mala ikire hunie ne ke peꞌire hunie kire ke hiiwalaimoli toꞌohuu. Oto nou iiꞌo oto i sulie ahutana mo tolahai iinoni nge kire toꞌo aani huni deu aahonga huni peꞌire hunie kire ke toꞌo aana maurihe huu. 23No ko euꞌesuie ue mo olana hunie Tataroha Diana tarohaꞌinilana ke lae taraꞌasi, na hunie ke mwadaꞌusieu hunie ne ke toolea haꞌadianaꞌanga mwaanie Tataroha Diana.
24Oto omu ke saie, maꞌalana mwala hunge kire ko heli aana hurunge, taꞌe taꞌa-taꞌa mwane mola kei toolea waaite. Oto ahutemiu, omu ke huru diana hunie omu ke toolea waaitemiu. 25Ahutana mwala nge kire ko sare hali aana hurunge, kire kei haro dau aakau aana sapeda, hunie sapeda ke mwarohi huni huru. Taꞌe dau-aakaunge ikire ngeena mola huni toolea waaite aana rorodara kei eiꞌaa mola. Taꞌe ikie, nge kie ko huru huni toolea waaite aana rorodara nge kei iiꞌo huu. 26Oto aena urinena, nou kaꞌa talei huru heiliu ike mola, taꞌe no ko huru oodo-oodo mola hunie leu nge iinoni kei holaꞌi lai hule aana kei toolea waaite. Oto mala mwane hai-heiseuni ko sare aꞌailaꞌasie maelonga ingeie, nge ineu noꞌone nou saꞌa talei kumu taꞌewau ike. 27Oto no ko deu rarahie sapeku maraaku hunie ke lae i sulie neꞌisaenga ineu, mwaanie da maholo nou tarohaꞌinie Tataroha Diana hunie ahutana mwala, oto purihaꞌana no ko si mamaelaꞌa mola.
10Sisihonga Mo Jiu E Haꞌapasulikie Mwaanie Hari-hunilana Mo Ola Ni Welumalau
1Maeni eesiku maaꞌi, saeku uri omu ke aamasitoꞌo kaꞌu aana mo weuwaka nge kire lulu i sulie a Mosis wau i naꞌo. Maholo kire iisitaa kaꞌu mwaanie Ijip, ahutada kire mani oꞌoꞌo i mamalutana mei uuru a God e haꞌatolaa mai huni naꞌoda, na kire mani liu holosie Aasi Nonoroꞌa mola aana aeꞌaeda. 2Oto aena aana kire lae i sulie a Mosis i mamalutana mei uuru ngeena maholo kire liu holosie aasi, nge kire lado peꞌie a Mosis eena, mala ikie noꞌone kie lado peꞌie a Kraes aana loto-maaꞌinge. 3Ahutada mango, kire mani ngeu-ngeu noꞌone aana ngaulaa nge a God e niie ada. 4Na ahutada, kire mani inu-inu noꞌone mala ikie aana wai nge a God e niie ada. Wai ngeena e maau mei mwaanie hau nge a God e niie huni lae-lae peꞌire, na hau ngeena oto a Kraes maraana, aana ingeie oto ni e iiꞌo peꞌire huni haꞌangaue maurihaꞌada. 5Taꞌe maꞌalana e tohungei haꞌadianaꞌaa ahutada kaꞌu urine, tootaꞌi iini aada mola kire toꞌohie saena a God, taꞌe hungelada a God e tatangaꞌinie mola mo rae aada i laona hanuesala.
6Oto walu ola ienini domana uri nga mo haꞌapasunge mola hunikie, mwaanie uri kie talei sae-saehanalie mola mo ola aaela mala kire dau-deuꞌine. 7Oto omu ke rohu mwaanie palolana mo god eero-eero, mala ngaeta mo iini aada e dau-deuꞌi maholo kire paloa nunune puluke nge a Eron e asuie. Aana Uusu-uusu Maaꞌi e unue uuri, Mwala e iiꞌo i aano huni esuie ngauhe, oto kire si taꞌelaꞌi loꞌu huni mao oto mala mo puꞌo.Eksodas 32:68Na ikie, kie ke suꞌuri mai-mesi oto mala ngaeta mo iini aada kire masi keꞌu. A God e haꞌaloire na e ro aawalai sinola mwana oolu aada e mae mola i laona taꞌa-taꞌa hai dinge.10:8 Saꞌa mola a Pol e sapeie mo iini kire mae aani naihi nge Eksodas 32:28 e unue, peꞌie mo iini kire mae aana mei maelaa aaela nge Eksodas 32:35 e unue, oto e hule aana 23,000 mala e unue ngeena.9Kie ke suꞌuri haꞌangai-ngeie10:9 Mala uri kie ko esuie nga taa a God e uure honosikie mwaanie, nge kie ko haꞌangai-ngeie a God na kie ko oohongi aaelasie oto eena, aana kie ko lupweꞌi deu rarahie huni haataꞌinie nanamanga ingeie aana tala e kaꞌa saetoꞌo aana. Leesie Eksodas 17:7, na Matiu 4:5-7. Kie sai oohongi aaelasie a God noꞌone maholo kie ko heitohea a God huni lae i sulie mo god eero-eero, aana a God e sai heotaꞌinikie toꞌohuu. E sereꞌinie uri kie ke palo-paloa loꞌu nga god aaopa. Leesie Eksodas 34:14, na Sam 78:56-58. Taꞌe mala uri kie ko esuie nga taa a God e unue hunie kie ke asuie, nge a God e saetoꞌo aana kie ke oohongie urine aana saena mola huni haꞌadianaꞌakie mala e haiholotaꞌi huni esuie. Leesie Malakae 3:10. a Aalaha mala ngaeta mo iini aada e haꞌangai-ngeie kaꞌu, nge a God e uusungeꞌinie mo mwaa huni horo maesire. 10Na omu ke suꞌuri upwe-upwesie a God mala ngaeta mo iini aada e upwe-upwesie kaꞌu, na aena leune nge a God e si uusungeꞌinie ensel ni horonga i matolada. 11Walu ola ienini e rau aada huni haꞌapasulikie mo iini kie ko meu-meuri ue siꞌiri aana mo dinge ooreta. Na uusuleni e lae oto huni haꞌananaukie.
12Aena urinena, maeni eesiku, mala nga iini ko unue uri ko uure maꞌutaꞌa oto, nge ke tohungei lio talana oto mwaanie e oorahaꞌaa mala mo weuwaka i naꞌo. 13Ahutana mo malaahonga nge ko hite-hite aamu ngeena, taungei ola oto e sai hite mola aana taꞌena nga iinoni ni ngeena. Taꞌe a God ko deu mola i sulie haiholotaꞌinge ingeie, na e saꞌa tohungei toliꞌaasie ike uri malaahongalamu ke lae liue nga taa o sai uure honosie. Aena urine, maholo malaahongalamu ko lae, nge a God kei haataꞌinie tala huniꞌo mwaanie takalonga ngeena, na kei peꞌiꞌo taane hunie o ke uure aꞌailaꞌa honosie oorahaꞌaa.
Mwaanie O Tarakonie Ngau-maaꞌinge Peꞌie Uunu-olanga I Saana Mo Aakalo
14Aena urinena, maeni eesiku maaꞌi, omu ke kinetaꞌiniꞌomu mwaanie palolana mo god eero-eero. 15No ko ere peꞌiꞌomu oto mala no ko ere hunie mo iini e saenanau ni ie. Iꞌomu maraamiu omu ke si leie nga taa no ko unue ie. 16Kao-kao nge kie ko inu-inu waen aana i laona ngau-maaꞌinge na kie ko paa-paalahea God haahie, maholo kie ko inu aana kao-kao ngeena, kie ko meni ado oto aana apune a Kraes. Na mei ngeulaa nge kie ko nisie, aana maholo kie ko ngeue, kie ko meni ado oto aana sapena Kraes ni ngeena. 17Aena aana e taꞌa-taꞌa ho ngeulaa mola, nge maꞌalana kie ke hunge loꞌu uri taa, taꞌe kie neꞌie e taꞌa-taꞌa mei sape mola ni ngeena, aena aana kie ko meni ngeue mola e taꞌa-taꞌa mei ngeulaa ngeena.
18Omu ke loꞌongaꞌi keꞌu i sulie mwala ni Israel. Mo iini nge kire ko ngeue nga taa nge niilana e lae hunie a God, kire ko meni ado oto aana uunu-olanga ngeena peꞌie a God eena. 19?Oto e ue? ?Uri no ko unue uri uuraaꞌinge mei ola e tohungei roroꞌa? ?Na uri mo nunui ola ngeena ni oto mo tohungei ola? 20!Haꞌike! Maholo mo puꞌo kire ko uunu ola, nga taa nge kire ko uunue ngeena, kire ko uunue oto mola i saana mo liꞌoa aaela. Kire kaꞌa uunue ike i saana a God. Oto nou kaꞌa saetoꞌo aana ike uri omu ke ado aana nga mei ola peꞌie mo liꞌoa aaela. 21Omu saꞌa inu ike aana kao-kao a Aalaha na omu saꞌa inu ike noꞌone aana kao-kao mo liꞌoa aaela. Omu saꞌa ngau ike noꞌone peꞌie a Aalaha na omu saꞌa ngau ike noꞌone peꞌie mo liꞌoa aaela. 22Mala uri omu kei ngeu peꞌie mo liꞌoa aaela urine, omu ko da mola uri a God ke heotaꞌiniꞌomu ni ngeena. ?Uri omu sai uure aꞌailaꞌa mola honosie haꞌaloinge nge a God kei haꞌaloiꞌomu aana?
Kie Ke Loꞌo-loꞌongaꞌinie Noꞌone Ngaeta Mwala, Na Mwaanie Kie Asuie Malaahonga Hunire
23Ngaeta mwala ko unu-unue uuri, “Nga mei ola e kaꞌa aapu ike hunieu.” Taꞌe no ko unue uri ngaeta mo ola kire saꞌa da ike nga mei ola diana. Na ngaeta mo ola kire saꞌa peꞌie ike mo iinoni. 24Oto e kaꞌa diana ike uri hunie kie ke loꞌo-loꞌongaꞌinikie mola maraaka, taꞌe uri kie ke loꞌo-loꞌongaꞌinie nga taa nge e diana huni peꞌie ngaeta mwala.
25Oto aapa hatarie dolosinge iꞌomu ngeena, e kaꞌa aapu ike na omu sai ngeue mola taꞌena nga mei ngeulaa omu ko lio oodoie i laona uusiꞌe. Na mo taungei ola urine omu ke suꞌuri aapwasu ni dolosie loꞌu uri kire uunuꞌi i saana mo liꞌoa aaela wa haꞌike. 26Aana oto mala mo Uusu-uusu Maaꞌi e unue uuri, Walumalau ienini oto peꞌie walu ola i lalo aana, mo ola a Aalaha haliꞌite.Sam 24:1
27Na loꞌu, mala uri nga iinoni ni puꞌo ko haaraiꞌomu huni lai ngeu peꞌie, na uri omu ko mwaꞌe-mwaꞌe ni lae, oto nga taa ko niie amiu, omu ke hele aana mola na omu ke suꞌuri dolosi loꞌu i sulie. 28Taꞌe mala uri nga iini ko unue huniꞌomu uuri, “Mo ngeulaa kire uunuꞌi i saana mo god eero-eero ni ngeena,” nge omu ke suꞌuri ngeue mo ngeulaa ngeena, mwaanie omu waelie mei neꞌisaenga iinoni nge e unue leune huniꞌomu. 29Oto maꞌalana uri omu ko loꞌongaꞌinie nga mei ola e kaꞌa aaela ike aana omu kei ngaa mo ngeulaa ngeena, taꞌe omu ke kinetaꞌinie hiinge iinoni ngeena nge e unue leune huniꞌomu.
Taꞌe ohe nga iini eemiu kei unue uuri, “!Haꞌike eena! ?Uri nou saꞌa asuie ike nga taa e kohi mola hunieu, aena aana mwane aaopa e unue uri e aaela? 30Nou paalahea God haahie mo ngeulaa ngeena. ?Oto e ue nge ngaeta iini ko si maaleledieu haahie mei ola nou paalahea oto a God haahie?”
31Taꞌe e uuri mola, maꞌalana omu ko ngeu wa omu ko inu wa omu ko esuie loꞌu taꞌena nga mei ola, taꞌe omu ke asuiꞌi mola huni haꞌamanikuluꞌaa a God. 32Na omu ke suꞌuri haꞌatataroa ngaeta mo iini, maꞌalana mo Jiu, wa mo iini nge ikire mo Jiu haꞌike, wa mo iini aana soihaadaꞌinge a God. 33Na omu ke lae i sulie tolahaku, aana no ko sare peꞌie ahutana mwala aana ahutana walu ola no ko esuiꞌi, aena aana nou kaꞌa loꞌongaꞌinieu ike maraaku, taꞌe no ko loꞌongaꞌinie noꞌone ngaeta mo iini hunie ne ke peꞌire hunie a God ke haꞌa-uurire.
11Mo Mwane Na Mo Keni Ke Mani Iiꞌo Ni Haꞌamaꞌunge Maholo Kire Ko Rihungeꞌi
1Oto omu ke lae i sulie tolahaku mala ineu no ko lae i sulie tolahana a Kraes. 2Na no ko laheꞌomu aena omu ko aama-aamasitoꞌo aaku taraureꞌi taane, na omu ko lae-lae i sulie mo haꞌa-uusulinge nge nou niiꞌi huniꞌomu.
3Taꞌe ngaeta mei ola loꞌu saeku hunie omu ke saie. A God e iiꞌo mala ingeie pwaune a Kraes, na a Kraes e iiꞌo mala ingeie pwaune mwane, na mwane e iiꞌo mala ingeie pwaune keni.11:3 Mwala aana pongine a Pol Hurulaꞌaa kire unue uri pwaꞌui ola mei ola nge ko hele lokoa taꞌena nga sasarai ola aana sape, na ko niie mauringe hunie taꞌena nga ola aana sape. Aahuꞌi neꞌisaenga aana pwaꞌui ola nge a Pol ko ere i sulie e lae oto aana lio i sulinge urine, na e kaꞌa ike uri pwaꞌui ola ngeena ko aalaha mola haahie sapena.4Oto mwane nge ko aarengaꞌi wa ko unu tahangaꞌinie walana a God na e haꞌa-apaa iihune pwaune, nge ko haꞌamasaa a Kraes. 11:4 Erenga ni Krik e kaꞌa tohungei matapwa ike i leu, na ohe neꞌisaenga aana mo tatala 4-7 e lae uuri, “Oto mwane nge ko aarengaꞌi wa ko unu tahangaꞌinie walana a God na e aaluhi haahie pwaune nge ko haꞌamasaa a Kraes. Na keni nge ko aarengaꞌi wa ko unu tahangaꞌinie walana a God na e kaꞌa aaluhi ike haahie pwaune, nge ko haꞌamasaa poro ingeie. Nga taa a keni ngeena e asuie e sada mala keni nge e suhi kokolu aana pwaune. Na mala uri nga keni e kaꞌa aaluhi haahie pwaune, nge e adona ke pala oꞌoruꞌe mola aana iihune. Oto aena mei ola ni masanga aana keni kei suhi kokolu aana pwaune wa kei pala oꞌoruꞌe aana iihune, nge e diana hunie a keni ngeena ke aaluhi haahie pwaune. Taꞌe e kaꞌa diana ike hunie mwane ke aaluhi haahie pwaune, aana mwane ingeie oto nunune a God na manikuluhaꞌana a God.”5Na keni nge ko aarengaꞌi wa ko unu tahangaꞌinie walana a God na iihune e kaꞌa iiꞌo haahie pwaune nge ko haꞌamasaa poro ingeie. Nga taa a keni ngeena e asuie e sada mala keni nge e suhi kokolu aana pwaune. 6Taꞌe e neꞌi ola ni masanga hunie keni ke suhi kokolu aana pwaune wa ke pala oꞌoruꞌe aana iihune. Oto mala uri iihune nga keni e kaꞌa iiꞌo haahie pwaune, nge ke iiꞌo kaꞌu mola urine hunie iihune pwaune ke apa. 7Taꞌe e kaꞌa diana ike hunie mwane ke haꞌa-apaa iihune pwaune, aana mwane ingeie oto nunune a God na manikuluhaꞌana a God. Taꞌe huꞌe nge manikuluhaꞌana poro ingeie. 8Kie saie oto urine aana mwane e kaꞌa lae ike mai mwaanie keni, taꞌe keni nge e lae mai mwaanie mwane. 9Na a God e kaꞌa haꞌaholaa ike mwane aena aana uri e saetoꞌo aana hunie ke peꞌi-peꞌie keni, taꞌe e haꞌaholaa keni aana e saetoꞌo aana uri hunie ke peꞌie mwane. 10Oto aena urinena, na i tehulaꞌana mo ensel, nge mo keni kei toꞌo aana nga tolimaa aana nanamanga i pweude.11:10 Nga iini e kaꞌa tohungei saie nga taa mei wala “tolimaa aana nanamanga” ngeena ko ere i sulie, wa e ue tatala ienini ko ere i sulie mo ensel. Ohe mei wala nanamanga ngeena ko ere i sulie nanamanga mo keni kire toꞌo aana noꞌone huni aarengaꞌi na huni unu tahangaꞌinie walana God. Na ohe tatala ienini ko ere i sulie mo ensel aena aana a God e uusungeꞌinire huni peꞌikie i sulie nga taa kie sukaa aana mo aarengaꞌinge ikie.
11Aana maꞌalana ke urine loꞌu, taꞌe ikie, mo iini kie iiꞌo oto peꞌie a Jisas Aalaha ikie, kie kaꞌa sai uure maraaka ike. Keni kaꞌa sai iiꞌo aahoꞌa ike aana mwane, na mwane kaꞌa sai iiꞌo aahoꞌa ike aana keni. 12Aena aana maꞌalana keni haꞌaholalana e lae taane mwaanie sapena mwane, taꞌe ahutana mo mwane ko hute mai welumalau kire ko hute mola aani keni. Na a God oto iini ko esuie ahutaka, mwane na keni, na loꞌu ahutana mo ola.
13Iꞌomu oto maraamiu nge omu ke si loꞌongaꞌi i sulie ohe e diana taane wa haꞌike hunie keni ke aarea God i matolana mwala na e kaꞌa haꞌa-apaa iihune pwaune. 14Omu meni saie taane uri mwane ko haꞌa-apaa pwaune e kaꞌa lio diana ike. 15Na omu meni saie loꞌu uri keni nge ko haꞌa-apaa pwaune e lio diana liutaa, aena aana a God oto e niie hunire uri iihude ke tewa huni eeluhi haahie pwaude. 16Taꞌe mala uri nga mo iini hikemiu ko sare ere haitelili haahie leune, nga taa nou sai unue huniꞌomu mola uuri, iꞌemeelu mo hurulaꞌaa na mo soihaadaꞌinge a God aana mo huilume hai aaopaꞌi melu kaꞌa toꞌo aana ike loꞌu nga tala aaopa huni lae i sulie aani palonga.
Mwaanie O Ngeu Teꞌu-teꞌu Aana Ngau-maaꞌinge
Matiu 26:26-29, Mak 14:22-25, Luk 22:14-20
17Oto aana mo hatongaꞌinge ineu huniꞌomu ienini, nou kaꞌa laheꞌomu ike, aena aana mo lokonga iꞌomu kaꞌa tohungei peꞌie ike mwala, taꞌe ko waelire mola. 18Eetana nga mei ola, nou rongoa uri maholo omu ko loko mala nga soihaadaꞌinge, omu ko oopa-oopa mola, na leune nou hiiwalaimoli uri e kele toꞌohuu kaꞌune. 19Saꞌa mola mo oopanga ngeena ko haataꞌi diana aana taane mo iini ko lulu i sulie a God toꞌohuu, na mo iini ko lupweꞌi deu-deu mola. 20Aana maholo omu ko loko hunie ngau-maaꞌinge a Aalaha, omu kaꞌa tohungei esu diana aana ike i sulie tolahana. 21Maholo omu ko loko, nga iini ni e ngau-ngeu oto mola mala saena, na omu kaꞌa sare maaꞌoohie ike loꞌu ngaeta mo iini. Oto ngaeta mo iini ko ngeu peꞌi inu-inu, hule aana kire ko mehiri oto, taꞌe ngaeta mo iini kire ko hiolo mola.11:21 Maholo kire hele aana ngau-maaꞌinge wai naꞌo, kire kaꞌa ngaue mola taꞌa-taꞌa ho ngeulaa na taꞌa-taꞌa mai inunge aani waen. Taꞌe ngau-maaꞌinge kire ko esuie, kire ko meni tola ngaulaa huni esuie ngauhe paine na huni haꞌa-adoa mwala aani.22?Uri omu kaꞌa toꞌo nume ike huni ngeu-ngeu na ni inu-inu aana? ?Wa omu ko sare maaleledie mola soihaadaꞌinge a God na huni haꞌamasaa mola mo iini nge nga mei ngeulaa haꞌike ada? ?Oto nga taa nge omu ko loꞌo-loꞌongaꞌinie uri ne ke unue huniꞌomu? ?Uri ne ke laheꞌomu? !Haꞌike oto ooꞌoo!
23Aana mei haꞌa-uusulinge nge nou niie huniꞌomu i sulie ngau-maaꞌinge, nou toolea mwaanie a Aalaha. Oto aana hai rodo nge pwelolana Aalaha ikie a Jisas e lae, e hele aana ho bred, 24e ere ni paalahenga, ko si nisie, na ko teꞌuri, “Hasiꞌoku oto ienini nge toliꞌaasilana e lae i tehulaꞌamiu. Omu ke teteꞌurine, huni aamasitoꞌonga aaku.” 25E urine noꞌone loꞌu i purine ngaunge, e hele aana loꞌu kao-kaoi waen, na ko teꞌuri, “Apuku oto ienini nge ko haꞌa-oaie haiholotaꞌinge haalu a God ko esuie peꞌie mo iinoni ingeie.11:25 Mala a Jisas e kaꞌa mae ike, nge mo heiholotaꞌinge diana a God saꞌa toꞌohuu ike hunikie. A God e sai haꞌadianaꞌakie mola aena aana a Jisas e toolea haꞌaloinge aana oorahaꞌaa ikie. Oto aena ngeena kie saꞌa mae ike, taꞌe mo heiholotaꞌinge diana a God ke oa hunikie. Omu ke teteꞌurine aana taꞌena nga maholo omu ko inuhie huni aamasitoꞌonga aaku.” 26Oto taꞌe-taꞌena nga maholo omu ko ngaa mei ngeulaa ienini na omu ko inu aana kao-kao ienini, omu ko unu haadaꞌi aana Tataroha Diana uri a Aalaha e mae honotaka ni ngeena, lai hule aana kei ooli loꞌu mei.
27Aena urinena, taꞌena nga iini ko ngeu teꞌu-teꞌu aana mei ngeulaa a Aalaha wa ko inu teꞌu-teꞌu aana kao-kao ingeie, iini urine ko deu roroꞌanga oto hunie maraana aana e neꞌisae uri maelana a Aalaha nga mei ola mwaakule mola. 28Aena urine taꞌena nga iinoni ke haro leie iiꞌolana kaꞌu maraana holaꞌinaꞌo, haꞌalaa ke si ngeu aana mei ngeulaa ngeena na ke inu aana kao-kao ngeena. 29Aana mala uri nga iini ko talei ngeue mola mei ngeulaa ngeena na inu aana kao-kao ngeena, taꞌe e kaꞌa lio saie ike uri leune oto sapena a Aalaha, iinoni ngeena ko esuie mola leinge hunie maraana. 30Aena urinena kaꞌu mo iini hunge aamiu kire ko maelaaꞌa na kire ko mamaelaꞌa na ngaeta mo iini kire ko mae oto noꞌone. 31Mala uri kie kei holaꞌi lei diana aana kaꞌu tolahaka maraaka, nge a God e saꞌa roroꞌa leikie oto ooꞌoo. 32Taꞌe maholo a Aalaha ko leikie wa ko haꞌaloikie ko esu urine hunie leilaka ke suꞌuri lae tararuru loꞌu peꞌie leilana mo iinoni ni oorahaꞌaa hunie maenga.
33Aena urinena, maeni eesiku maaꞌi, maholo omu ko ruru mei huni ngeu aana ngau-maaꞌinge a Aalaha, omu ke maa-maaꞌoohiꞌomu heiliu. 34Na mala uri nga iini ko hiolo, nge ke holaꞌi ngeu oto wau i nume ingeie, mwaanie a God e leiꞌomu haahie tolahai ngeunge aaela ngeena aana maholo omu ko meni ngeu tararuru.
Na ne ke si haꞌa-oodohie ngaeta mo ola loꞌu aana maholo ne kei lae wau i seemiu.
12Liꞌoa Maaꞌi Ko Niie Nanamanga Hunikie Hunie Kie Ke Peꞌikie Hailiu
1Oto maeni eesiku maaꞌi, saeku hunie omu ke sai diana aana walaimolinge i sulie mo niinge ni Liꞌoa Maaꞌi nge omu dolosi keꞌu i suliꞌi. 2Omu saie taane uri maholo omu oꞌoꞌo ni puꞌo ue, kire naꞌomiu huni talei lae-lae mola i sulie mo tala hunge aaela huni palo-paloa mola mo nunui ola nge hule aana kire kaꞌa sai ere ike. 3Oto aena urine, nge saeku omu ke sai diana aana uri iini nge Liꞌoa Maaꞌi a God ko ere-ere i lalo aana, e saꞌa ere ni hei uesinge ike hunie a Jisas. Na iini nge Liꞌoa Maaꞌi a God e kaꞌa ere-ere ike i lalo aana, e saꞌa roroꞌa ni houleꞌinie ike uuri, “A Jisas ingeie Aalaha.” 12:3 Sailana mo niinge a Liꞌoa Maaꞌi ko aehota peꞌie sailana a God nge ko niie mo niinge ngeena. Ngaeta mwala ko sae haahie mola nanamanga ni liꞌoa, hule aana kire kaꞌa lio saie ike uri liꞌoa uri taa nge ko niie nanamanga ngeena hunire. Ngaeta maholo a Pwelu Eero-eero ko lupweꞌi niie nanamanga ingeie huni haꞌatakaloa mwala. Taꞌe sailana nanamanga nge Liꞌoa Maaꞌi ko niie kei lae mola i sulie mo iini ko haꞌapainaꞌaa a Jisas haliꞌite.
4Mo taungei niinge ni Liꞌoa kire hunge na kire mani hei aaopaꞌi, taꞌe taꞌa-taꞌa Liꞌoa mola ni ko niiꞌi. 5Mo esunge kire hunge na kire mani hei aaopaꞌi noꞌone, taꞌe taꞌa-taꞌa Aalaha mola ni kie ko euꞌesu nana ngeena. 6Mo saenanaunge ikie hunie asunge na kire mani hei aaopaꞌi noꞌone, taꞌe taꞌa-taꞌa God mola ni ko niie mo saenanaunge ngeena huni esuie mo taungei esunge hai aaopaꞌi urine. 7Liꞌoa Maaꞌi a God ko haꞌa-adoa ahutaka aana nanamanga ingeie hunie kie ke mani peꞌi-peꞌie ahutana mo iinoni. 8Aana e taꞌa-taꞌa Liꞌoa Maaꞌi ngeena mola ni ko niie nanamanga hunie ngaeta mwala huni unu tahangaꞌinie mo wala ni saenanaunge, na ko niie noꞌone hunie ngaeta mwala tolaha ni sai-olanga. 9Na e taꞌa-taꞌa Liꞌoa Maaꞌi ngeena noꞌone mola nge ko niie hiiwalaimolinge paine hunie ngaeta mwala, na hunie ngaeta mwala loꞌu ko niie nanamanga hunire hunie kire ke haꞌa-uurie taꞌena nga iinoni mwaanie mo maelaa ikire. 10Na Liꞌoa Maaꞌi ko niie nanamanga huni esuie mo huꞌi-huꞌite hunie ngaeta mwala, na hunie ngaeta mo iini ko niie hunire nanamanga huni unu tahangaꞌinie walana God. Na hule aana ngaeta mo iini Liꞌoa ko niie nanamanga hunire huni lio saie mo taungei nanamanga hai aaopaꞌi, na huni saie uri kire uure taane mwaanie a God wa haꞌike. Na hunie ngaeta mwala, Liꞌoa Maaꞌi ko niie nanamanga hunire huni ere aana mo taungei erenga hai aaopaꞌi. Na loꞌu hunie ngaeta mwala ko niie nanamanga hunire huni ere luhesie mo taungei erenga urine. 11Taꞌe e taꞌa-taꞌa Liꞌoa Maaꞌi ngeena mola ko niie ahutana mo niinge ngeena oto i sulie saena maraana, na e mani haꞌa-adokie oto aana mo niinge ingeie.
Ikie Mo Aapai Ola Hunge Aana Taꞌa-taꞌa Mei Sape
12Na loꞌu, toꞌomaaie kaꞌu sapena iinoni. E neꞌie taꞌa-taꞌa mei sape mola, taꞌe mo aapai ola hunge aana. Oto e urine noꞌone aana a Kraes. Aana e toꞌo aana taꞌa-taꞌa mei sape mola, taꞌe mo aapai ola hunge aana. Na maꞌalana e toꞌo aana mo aapai ola hunge aana urine, taꞌe e taꞌa-taꞌa mei sape mola ni ngeena. 13Maꞌalana uri kie ke neꞌie loꞌu nga mo Jiu wa haꞌike, wa uri kie neꞌi koni-konihe wa haꞌike, taꞌe a Liꞌoa Maaꞌi e toolekie na e loto maaꞌi aaka hunie kie ke mani lado oto peꞌie a Kraes hunie kie ke neꞌie e taꞌa-taꞌa mei sape. Na a God e niie oto taꞌa-taꞌa Liꞌoa ngeena hunie kie ke mani aꞌailaꞌa aana.
14Oto sapena iinoni e kaꞌa toꞌo aana ike mola nga taꞌa-taꞌa aapai ola, taꞌe mo aapai ola hunge nge aana. 15Mala uri aeꞌae kei unue uuri, “Ineu mone nga ninime haꞌike, urine nou kaꞌa uure ike aana sape,” maꞌalana e urine, na e lado ue aana sape. 16Na mala uri aalinge ke unue uuri, “Ineu mone nga maa haꞌike, urine nou kaꞌa uure ike aana sape,” maꞌalana e urine, na e lado kaꞌu oto aana sape. 17?Mala uri ahutana sape ke mani neꞌi maa mola, haꞌalaa ke si rorongo uri taa eena? ?Wa uri ahutana sape ke mani neꞌi aalinge mola, haꞌalaa ke si no-nonowasu saie walu ola uri taa eena? 18Taꞌe e kaꞌa urine ike, aana a God e asuie oto taꞌena nga sasarai ola aana sape hunie ke iiꞌo oto mala saena maraana e hari hunie. 19?Mala uri mo sasarai ola aana sape kire ke mani sada mola, haꞌalaa sape ke si uri taa eena? 20Taꞌe e kaꞌa urine ike, aana maꞌalana mo sasarai ola e lai hunge urine, taꞌe e taꞌa-taꞌa mei sape mola ni ngeena.
21Oto maa e saꞌa teꞌuri ike hunie ninime, “Nou kaꞌa saetoꞌo aana ike peꞌinge iꞌoe.” Wa uri pwaꞌuu ke unue hunie e ro aeꞌae uuri, “Nou kaꞌa saetoꞌo aamoreꞌi ike loꞌu.” 22Haꞌike oto ooꞌoo. Mo sasarai ola aana sapeka kie ko loꞌo-loꞌongaꞌinie uri kire kaꞌa aꞌailaꞌa ike, ikire ni oto kie tohungei saetoꞌo aani hiitoꞌo. 23Na mo sasarai ola aana sapeka nge kie ko loꞌo-loꞌongaꞌinie uri kire kaꞌa adona ike nga mei ola, ikire oto kie ko tohungei lio i suli diana aani. Na mo sasarai ola nge kie ko mamasa honosiꞌi, ikire oto kie sai toꞌoni diana haahiꞌi. 24Taꞌe mo sasarai ola nge kie kaꞌa sai masa ike honosiꞌi, nge mo leu urine kie kaꞌa launi haahiꞌi ike aana mo toꞌoni. Aana a God maraana ni e ladoa ahutana mo kele leu hai aaopaꞌi aana sapeka, na e neꞌi tararuru eeni oto i sulie hari-huninge ingeie. 25Aena urine nge nga mei oopanga haꞌike aana sape, taꞌe ahutana mo sasarai ola hai aaopaꞌi kire ko meni loꞌo-loꞌongaꞌinire hailiu. 26Mala uri nga taꞌa-taꞌa sasarai ola aana sape ko sapesalu, nge ahutana mo sasarai ola ko meni sapesalu tararuru oto peꞌie. Na mala uri nga taꞌa-taꞌa sasarai ola haꞌamanikuluꞌalana ko lae, nge ahutana mo sasarai ola ko meni ilenimwaꞌe tararuru oto noꞌone peꞌie.
27Oto e urine noꞌone aana ahutemiu loko-loko oto sapena Kraes, na taꞌena nga iini hikemiu e neꞌi sasarai ola oto aana. 28Na i laona soihaadaꞌinge, a God e haꞌa-uuresie mwala huni peꞌi-peꞌire hailiu—eetana mo hurulaꞌaa, ruana mo iini ko tarohaꞌinie walana God, na oolune mo haꞌa-uusuli, na ngaeta mo iini nge a God e niie nanamanga hunire huni esuie mo huꞌi-huꞌite, na loꞌu nga mo iini kire sai haꞌa-uurie taꞌena nga iinoni mwaanie mo maelaa ikire, na ngaeta mo iini kire sai peꞌie kira siꞌohaꞌa, na nga mo iini kire saenanau ni lio i sulie taꞌena nga ola, na nga mo iini kire sai ere aana taꞌena nga erenga hai aaopaꞌi. 29?Uri ahutaka kie mani neꞌi hurulaꞌaa mango? ?Wa uri ahutaka kie mani toꞌo aana oto nanamanga huni tarohaꞌinie walana God, wa huni haꞌa-uusuli, wa huni esuie mo huꞌi-huꞌite? 30?Wa uri ahutaka kie mani toꞌo aana oto nanamanga huni haꞌa-uurie taꞌena nga iinoni mwaanie mo maelaa ikire? ?Wa uri ahutaka kie mani toꞌo aana nanamanga huni ere aana taꞌena nga erenga hai aaopaꞌi, wa huni ere luhesie loꞌongaꞌinge aana mo teungei erenga urine? 31Haꞌike, aana mo teungei niinge ni Liꞌoa kire mani hei aaopaꞌi.
E diana liutaa hunie omu ke hari hunie oto toꞌohuu mo niinge e lai peine oto liutaa, taꞌe ne ke si haataꞌinie tohungei tala aamiu nge e diana loꞌu liutaa aana ahutana mo niinge ngeena.
13Manata-diananga E Hahuꞌei Diana Oto Liutaa
1Maꞌalana uri ne ke talei ere-ere loꞌu aani erenga hai aaopaꞌi mo iinoni na aana erenga mo ensel, taꞌe manata-diananga e kaꞌa iiꞌo aaku, erenga ineu e urihana mola aahuri ko eꞌengo wa pelo ko ngara-ngara. 2Na maꞌalana nou sai unu tahangaꞌinie walana a God, wa maꞌalana ne ke saenanau loꞌu aana taꞌena nga ola mumuni, wa maꞌalana uri hiiwalaimolinge ineu ke susu huni lidue mo toloi henue, taꞌe nou kaꞌa toꞌo aana manata-diananga, ineu iinoni mwaakule mola ni ngeena. 3Maꞌalana uri ne ke nii mangoa loꞌu toꞌo-toꞌolaku huni peꞌie kira maitale, wa maꞌalana uri no ke toliꞌaasie loꞌu sapeku hunie mo maelonga ke aasieu i laona dunge, taꞌe manata-diananga e kaꞌa iiꞌo oto aaku, nge nou saꞌa tarie ike oto nga mei ola aani.
4Iinoni e manata diana hunie mwala e toli rako na ko esuie mei sae malumu hunie iinoni. E aasa kei heotaꞌi, wa kei toohaꞌi, wa ke ere paine i sulie maraana. 5Manata-diananga e kaꞌa ola ike huni haꞌamasaa ngaeta iinoni, wa huni loꞌongaꞌinie maraana, wa huni loohaꞌi roroꞌanga, wa huni saewasu oto mola lau-leu. 6Manata-diananga e kaꞌa sae-saediana ike haahie aaelanga, taꞌe ko sae-saediana tararuru peꞌie walaimolinge. 7Iinoni e manata diana hunie mwala e sai lae taraꞌasi mola maꞌalana nga taa ko reu. Kei hiiwalaimoli, na kei maaꞌoohi susutoꞌo, na kei esu susuleꞌi oto mola.
8Manata-diananga e saꞌa suu ike oto ooꞌoo. Taꞌe mala mo niinge aani unu tahangaꞌinilana walana a God, mo ola kei haro eiꞌaa mola. Maꞌalana mo niinge ni erenga aani wala hai aaopaꞌi, mo ola kei haro mango mola. Maꞌalana mo niinge ni saenanaunge i sulie nga mei taa, taꞌe kire kei haro mango noꞌone mola. 9Aena aana ahutana mo niinge kie toolea mwaanie Liꞌoa Maaꞌi ngeena, kire mani hesiapa mola. Maꞌalana niinge ni saenanaunge wa niinge huni unu tahangaꞌinie walana God, taꞌe kire urihana mola mei ola e kaꞌa ahu ike. 10Oto maholo mei ola e ahu kei lae mai,13:10 Erenga ni Krik e kaꞌa tohungei matapwa ike i leu. Ohe “mei ola e ahu” e ere i sulie oolinge mai a Kraes, wa ohe e ere i sulie tahelaꞌinge nga iini i Lengi, wa ohe e ere i sulie maholo mo hurulaꞌaa kire haꞌamangoa mo Uusu-uusu Maaꞌi. Taꞌe aana tatala 12 e karaꞌi rongo mala ko ere hiitoꞌo i sulie oolinge mai a Kraes. nga taa nge e hasiapa ngeena kei eiꞌaa oto. 11Maholo nou neꞌi mwela ue, erenga ineu na sai-olanga ineu na loꞌongaꞌinge ineu e urihana mola kele mwela mwai-mwei. Taꞌe maholo nou neꞌi rato oto ie, nou kaꞌa urihana ike loꞌu kele mwela. 12Maholo ienini, saenanaunge ikie aana a God e kaꞌa tohungei peine ike. E urihana mola kie ko lio-lio waranunuꞌe aana, mala iiro-iiro e wasa-wasaaꞌa. Taꞌe aana nga maholo, kie ke si lio saie taane ahutana walu ola oto mola aana maaka maraaka. Aana maholona nge kie ke si saenanau diana aana a God oto mala a God e saenanau aaka.
13Na e oolu mei ola e iiꞌo huu oto ie—hiiwalaimolinge, na maaꞌoohinge susutoꞌo, na manata-diananga. Taꞌe manata-diananga oto naꞌohana e oolu mei ola ngeena.
14Unu Tahangaꞌinilana Walana God E Diana Liutaa Aana Niinge Aana Mo Erenga Hai Aaopaꞌi
1Oto omu ke lulu i sulie mola manata-diananga, na omu ke hari hunie oto toꞌohuu mo niinge ni Liꞌoa, oto liutaa niinge aani unu tahangaꞌinilana walana God. 2Aana taꞌena nga iini nge ko ere-ere aani erenga hai aaopaꞌi, e kaꞌa ere-ere ike hunie mo iinoni, taꞌe ko ere-ere mola hunie a God. Saꞌa mola ko ere-ere taane aana nanamanga ni Liꞌoa, taꞌe neꞌisaenga aana nga taa ko unue e iiꞌo mumuni mola. 3Taꞌe iini nge ko unu tahangaꞌinie walana God ko ere nana mo iinoni, na ko ere haꞌadodoa saeda na ko haꞌasusue hiiwalaimolinge ikire hunie ke aꞌailaꞌa. 4Iini ko ere-ere aana mo erenga hai aaopaꞌi ko ere haꞌasusue mola hiiwalaimolinge ingeie maraana ni ngeena. Taꞌe iini nge ko unu tahangaꞌinie walana God e sai peꞌie hiiwalaimolinge aana ahutana soihaadaꞌinge. 5Saeku uri ahutemiu omu ke mani ere-ere aani erenga hai aaopaꞌi, taꞌe oto liutaa nou saetoꞌo aana uri omu ke toꞌo aana niinge huni unu tahangaꞌinie walana God. Aana iini ko unu tahangaꞌinie walana God ko esuie mei ola e hiꞌe liutaa aana loꞌu iini ko ere mola aani erenga hai aaopaꞌi. Aana iini ko ere aana mo erenga hai aaopaꞌi e sai peꞌie taane ahutana soihaadaꞌinge mala uri nga iini e iiꞌo huni ere luhesie walana, taꞌe mala haꞌike, nge nga kele peꞌinge hunie soihaadaꞌinge na haꞌike loꞌu.
6?Oto maeni eesiku maaꞌi, mala uri no ko lae mai seemiu na no ko talei ere-ere mola peꞌiꞌomu aani erenga hai aaopaꞌi, uri no ko peꞌiꞌomu taane ni urine? !Haꞌike oto ooꞌoo! Taꞌe mwaanie uri no ko toolea oto mai nga mo haataꞌinge uure mwaanie a God, wa nga mo saenanaunge, wa walana God, wa nga mo haꞌa-uusulinge loꞌu, haꞌalaa no ko peꞌiꞌomu. 7E urine noꞌone aana mo ola e kaꞌa mauri ike taꞌe kire toꞌo aawa-aawatani mala au na pasi aawa. ?Mala uri nga iini kei talei uuhi taꞌewau oto mola aana, kie ke si rongo saie kana ko uuhie uri taa eena? 8?Na mala uri nga iini kei talei uuhi taꞌewau oto mola aana aahuri, mwala ke si deu aakau hunie asunge uri taa? 9Oto iꞌomu na e urine noꞌone mola. ?Mala uri erenga iꞌomu e kaꞌa matapwa diana, mwala ke si saie nga taa omu ko ere i sulie uri taa? Walamiu kei lae waetaꞌi oto mola. 10Saꞌa mola hungelana mo erenga hai aaopaꞌi kire iiꞌo taane i laona walumalau, na kire mani toꞌo loꞌongaꞌinge taane aani. 11Taꞌe mala uri nga iini kei ere peꞌieu aana erenga nou kaꞌa saie, nge nga diananga haꞌike aana. Mere kei lee-leesiꞌemereꞌi mola mala iꞌemereꞌi e ro iinoni aana e ro mala-malau hai aaopaꞌi. 12Iꞌomu na e urine noꞌone mola. Mala omu ko heri hunie mo niinge ni Liꞌoa Maaꞌi oto toꞌohuu, nge omu ke loꞌohie nga taa kei peꞌie oto ahutana soihaadaꞌinge hunie ke aꞌailaꞌa. 13Aena urinena, iini ko toꞌo aana niinge ni Liꞌoa Maaꞌi huni ere aani erenga hai aaopaꞌi ke aitanaie a God hunie ke niie noꞌone nanamanga huni ere luhesie nga taa ko unuena.
14Ineu noꞌone, maholo no ko aarengaꞌi aana mo erenga hai aaopaꞌi urine, manataku ko aarengaꞌi taane i sulie hari-huninge a Liꞌoa Maaꞌi, taꞌe nou kaꞌa loꞌongaꞌi ike i sulie aarengaꞌinge ngeena. 15?Ko urine, nga taa nge ne kei da? Ne kei aarea God aana erenga ni Liꞌoa, na ne kei aarea noꞌone aana erenga ineu maraaku. Na loꞌu ne kei kana ni lahea God aana erenga ni Liꞌoa, na noꞌone aana erenga ineu maraaku. 16?Oto maholo omu ko unue paalahenga hunie a God mola aana erenga ni Liꞌoa, kei uri taa hunie mo iini nge kire kaꞌa rongo saie nga taa omu ko unue ngeena? ?Uri kire sai paalahea God peꞌiꞌomu, na kire kaꞌa saie nga taa omu ko paalahea God haahie? 17Oto maꞌalana uri aarengaꞌinge iꞌomu aani paalahenga hunie a God e lae diana taane, taꞌe e kaꞌa peꞌie ike mo iini ngeena.
18No ko paalahea God aana nou sai ere aana mo erenga hai aaopaꞌi liutaa aana taꞌena nga iini eemiu. 19Taꞌe maꞌalana e urine, maholo no ko loko peꞌie mwala aana maholo ni palonga, saeku uri ne ke haꞌasaire aana nga lime aata mei wala nge kire sai rongo saiꞌi, liutaa aana ne kei unue mola mo sinolai mei wala aani erenga hai aaopaꞌi nge kire saꞌa rongo saiꞌi.
20Maeni eesiku, omu ke suꞌuri deu mala mwela aana loꞌongaꞌinge iꞌomu. Kei lae otoi diana liutaa taane hunie omu ke neꞌi mwela aani esuilana tataꞌalanga, taꞌe aana loꞌongaꞌinge, omu ke neꞌi rato oto. 21I laona mo Uusu-uusu Maaꞌi a Aalaha e unue uuri, Ne kei ere nana mwala ineu ie aana mo iini nge kire saie mo erenga hai aaopaꞌi. Iau, ne kei ere aana ngidune mwala aaopa, taꞌe aana e urine kaꞌu na kire saꞌa sare rongo ike hunie nga taa no ko unue.Aesaea 28:11-1222-24Oto i leune kie sai leesie uri taungei niinge ngeena huni ere-ere aana mo erenga hai aaopaꞌi nga tolimaa ni ngeena hunie mo iini kire kaꞌa hiiwalaimoli ike, uri kire iiꞌo ue i sinaha mwaanie a God. Taꞌe maꞌalana e urine, hungelada saꞌa hiiwalaimoli ike. Mala uri ahutana mo iini aana soihaadaꞌinge ko meni loko na ahutemiu omu ko meni ere aani erenga hai aaopaꞌi, na uri ngaeta mo iini e kaꞌa toꞌo aana niinge ngeena wa hule aana ngaeta mwane ni puꞌo ko sili mei, nge kire ke unue mola uri kire leesie ngaeta tolimaa nge ko haataꞌinie uri omu ko hero-hero oto toꞌohuu.
Oto taungei niinge ngeena huni unu tahangaꞌinie walana God, nge nga tolimaa mo iini e hiiwalaimoli kire tohungei melisine, taꞌe mo iini kire kaꞌa hiiwalaimoli haꞌike ue. Aena aana mala uri mo iini e kaꞌa toꞌo aana niinge ngeena wa hule aana ngaeta mwane ni puꞌo ko sili mei na ahutana mwala omu ko meni unu tahangaꞌinie walana God, nge mo wala omu ko unuꞌi ngeena kire ke si da mwala ngeena ke lio saie mo takalonga ikire. Oto kire kei loꞌongaꞌi i sulie nga taa kire ko rongoa, 25oto hule aana mo loꞌongaꞌinge mumuni ikire na kei maau oto i sinaha. Oto kire kei pouruuru oto i aano i naꞌona a God na kire kei houleꞌinie oto uuri, “!Toꞌohuu, a God oto peꞌiꞌomu i leu!”
Rihungeꞌinge Ke Lae I Sulie Haꞌa-alaaꞌinge Aana Mwaanie Mwala E Taipuꞌo-puꞌo
26Maeni eesiku maaꞌi, nga taa nou loꞌongaꞌinie mola uuri. Maholo omu ko ruru mei hunie aarengaꞌinge omu ke mani peꞌi. Nga iini e sai kana, na ngaeta iini e sai haꞌa-uusuli aana nga mo ola, na ngaeta iini e sai ladoa nga taa a God e haataꞌinie aana, na ngaeta iini e sai ere aana mo taungei erenga hai aaopaꞌi, na ngaeta iini e sai ere luhesie loꞌongaꞌinge aana mo erenga ngeena. Ahutana walu ola ngeena ke rau oto urine huni haꞌasusue hiiwalaimolinge ikie. 27Maholo erenga kei lae aana mo erenga hai aaopaꞌi, nga ro iinoni mola wa e oolu ni kire kei esuie. Taꞌe kire saꞌa mani ere ike aana taꞌa-taꞌa maholo. Na nga iini kei haro ere luhesie oto nga taa nge kire ko ere i sulie. 28Taꞌe mala uri nga iini huni ere luhesie mo loꞌongaꞌinge aana mo erenga hai aaopaꞌi ngeena haꞌike, nge iini ko ere-ere ngeena ke iiꞌo mwa-mwanoto mola. Na ke unu tahangaꞌinie mola nana maraana na hunie a God mola ke rongoa. 29Na huni houleꞌinie walana God, nga ro iini mola wa e oolu ni kire sai esuie, na omu ke mani pwaarongo hunie nga taa kire ko unue peꞌi neꞌisaenga diana i sulie. 30Na mala uri a God ko niie mai nga mei wala hunie nga iini aaopa nge ko iiꞌo peꞌire i leune, nge iini ko ere-ere ngeena ke rohu keꞌu. 31Ke lae mola urine hunie ahutana mo iini kire sare houleꞌinie walana God kire sai ere, nga iini ke ere aana nga maholo, hunie omu ke mani rongo saie mo haꞌa-uusulinge na hunie hiiwalaimolinge iꞌomu ke aꞌailaꞌa loꞌu. 32E sai lae mola urine aena aana Liꞌoa nge ko peꞌie mwala huni unu tahangaꞌinie walana God, ko toliꞌaasie noꞌone hunire uri ikire oto kire ke lio i sulie maholo huni unue walana God ngeena. 33Aena aana a God e kaꞌa saetoꞌo aana ike uri kie ke talei deu taꞌewau mola aana mo ola aana soihaadaꞌinge, taꞌe e saetoꞌo aana uri kie ke mani iiꞌo hata-hata mola ni henuelama.
Oto mala i sulie tolahana ahutana mo soihaadaꞌinge, 34-35maholo omu ko loko huni aarengaꞌi, mwaanie mo keni kire talei ere-ere taꞌewau mola. Mala uri kire ko sare saie nga mei ola, nge kire ke si dolosie mola aana mo poro ikire aana kire kei ooli mei nume. Aana e tohungei lio aaela hunie keni ke lai ere i laona lokonga urine. Oto mala mo Haꞌatolanga a Mosis e unue, mo keni ke suꞌuri ere-ere na kire ke suꞌuri neꞌi iinoni peine loꞌu.
36?Wa ohe uri walana God e aehota uure mai mwaaniꞌomu? ?Wa ohe taꞌe iꞌomu ni mola e lae mai huniꞌomu? 37Mala uri nga iini ko loꞌongaꞌinie uri ingeie oto hurulaꞌaa a God, wa e toꞌo aana nga niinge ni Liꞌoa, nge ke sai diana aana uri mo ola no ko uusuꞌi huniꞌomu ienini walana Aalaha ni otona. 38Taꞌe mala uri e kaꞌa sare rongo hunie mo wala ienini, iꞌomu noꞌone omu ke suꞌuri rongo hunie nga taa ko unu-unue.
39Aena urinena maeni eesiku maaꞌi, omu ke hahuꞌei heri hunie oto toꞌohuu nanamanga ngeena huni unu tahangaꞌinie walana God, na omu ke suꞌuri uure honosie mo iini e toꞌo aana nanamanga huni ere aana mo erenga hai aaopaꞌi. 40Taꞌe ahutana walu ola asuileni ke lae diana na i sulie tala aani.
15A Jisas Kraes E Taꞌelaꞌi Toꞌohuu
1Maeni eesiku maaꞌi, no ko sare haꞌa-aamasitoꞌoꞌomu loꞌu mola aana Tataroha Diana nge nou laeliwala kaꞌu oto namiu aana, nge omu hele aana oto, na hiiwalaimolinge iꞌomu e susu oto i lengine. 2Tataroha Diana ngeena haꞌa-uurilemiu ko lae oto aana, mala uri omu ko hele susuleꞌi oto aana mala nou laeliwala namiu aana, na omu kaꞌa neꞌisae rue-ruaꞌa loꞌu aana.
3Aana mo eehuꞌi ola niilana e holaꞌi lae hunieu, oto nou haꞌarongoꞌomu eeni. A Kraes e mae honotana mo oorahaꞌaanga ikie, oto mala uusulana e lae i laona mo Uusu-uusu Maaꞌi. 4Na haitolingeꞌinilana e lae, na a God e taꞌe aalihoꞌi loꞌu aana mwaanie maenga aana oolune nga hai dinge, mala uusulana e lae i laona mo Uusu-uusu Maaꞌi. 5Na e haataꞌi aana a Pita na loꞌu hunie ahutana aawalai hurulaꞌaa mwana rue. 6Oto e heꞌi haataꞌi loꞌu i puri aana mo iini hunge. Ngaeta maholo e haataꞌi aana e liue e lime tangalai iinoni nge kire lulu i sulie, na kire mani leesie. Mo iini hunge aana mwalana kire mauri taane ue siꞌiri, maꞌalana uri nga mo iini e mae taane oto. 7Oto e heꞌi haataꞌi loꞌu aana a Jemes, na loꞌu i puri hunie ahutana mo hurulaꞌaa.
8-9Oto i purine mo haataꞌinge ngeena e mango, nge ko si haataꞌi ooreta hunieu, maꞌalana nou kaꞌa malisine ke haataꞌi hunieu. Mala mwela e kaꞌa hute aana pongine aana tala nikana e kaꞌa loꞌongaꞌinie, ineu noꞌone nou hute haalu aana tala aaopa mwala e kaꞌa loꞌongaꞌinie. Ineu oto nou lai mwei-mwei liutaa aana mo hurulaꞌaa, aena aana nou teungeꞌinie kaꞌu soihaadaꞌinge a God. Oto nou kaꞌa malisine ike uri kire ke saieu aana nga hurulaꞌaa. 10Taꞌe aana niinge ni hahuꞌana manata-diananga a God e lae hunieu mone, no ko oꞌoꞌo urine ue ie. Na manata-diananga a God hunieu e kaꞌa waetaꞌi ike taane mola mwaakule, aana nou lae peꞌi esu oto hiitoꞌo loꞌu liutaa aada mo hurulaꞌaa. Taꞌe nou kaꞌa asuie ike taane tohuku, aana niinge a God mone ko peꞌieu huni esuie leune urine. 11Na maꞌalana uri ineu ne ke asuie loꞌu urine wa mo hurulaꞌaa ke asuie, taꞌe e sada mola. Ahutameelu, melu ko meni tarohaꞌinie mola taꞌa-taꞌa Tataroha Diana, na iini ngeena omu hiiwalaimoli oto aana.
Mo Iini Kie Ko Lulu I Sulie A Jisas Kie Kei Taꞌelaꞌi Toꞌohuu Noꞌone
12?Oto mala laeliwalanga ko lae tarau aana uri a God e taꞌe aalihoꞌi aana a Kraes mwaanie maenga, e ue ni ngaeta mo iini hikemiu ko heꞌi unu-unue loꞌu uri mo iini e mae oto kire saꞌa heꞌi taꞌelaꞌi loꞌu? 13Mala uri mo iini e mae oto kire saꞌa heꞌi taꞌelaꞌi loꞌu, na nge a Kraes e kaꞌa taꞌelaꞌi ike oto mwaanie maenga eena. 14Na mala uri a Kraes e kaꞌa taꞌelaꞌi oto mwaanie maenga, nge nga mei ola hunie melu ke laeliwala aana haꞌike oto, na iꞌomu nga mei ola hunie omu ke hiiwalaimoli aana haꞌike oto noꞌone. 15Na leune e aaela oto liutaa aana e si haataꞌinie oto uri melu ko eerotaꞌinie mola a God, aana melu ko unue uri e taꞌe aalihoꞌi aana a Kraes mwaanie maenga. Aena aana e tohungei aasa hunie a God kei taꞌe aalihoꞌi loꞌu aana a Kraes, mala uri ko toꞌohuu mo iini nge kire mae oto kire saꞌa taꞌelaꞌi loꞌu. 16Iau, mala uri mo iini e mae oto kire saꞌa heꞌi taꞌelaꞌi loꞌu, nge a God e kaꞌa taꞌea ike noꞌone a Kraes mwaanie maenga. 17Na mala uri a God e kaꞌa taꞌea ike a Kraes mwaanie maenga, nge hiiwalaimolinge iꞌomu aana e saꞌa tarie ike nga mei ola namiu, na omu iiꞌo mola ue i mamalutana oorahaꞌaa. 18Na loꞌu mo iini e hiiwalaimoli nge kire mae oto, kire mani eiꞌaa oto. 19Mala uri ko toꞌohuu aana kie sai norutoꞌo mola aana a Kraes huni peꞌikie mola aana mauringe aana walumalau ie, nge kie kei tohungei siꞌohaꞌa oto. Na siꞌohaꞌanga oto paine loꞌu liutaa aana taꞌena nga siꞌohaꞌanga ni ngeena.
20!Taꞌe haꞌike! Walaimolinge oto uri a Kraes e taꞌelaꞌi mwaanie maenga mala nga haiholotaꞌinge uri hungelana mo iini e mae oto kire kei haro taꞌelaꞌi loꞌu noꞌone hunie mauringe huu. 21Aana tala ni maenga, taꞌa-taꞌa iinoni mola e toolea mai. Oto e urine noꞌone loꞌu aana tala hunie taꞌelaꞌinge e si lae mai mola i tehulaꞌana e taꞌa-taꞌa iinoni. 22Oto mala ahutana iinoni ko mae-mae aena aana iiꞌonga ikire e urihana a Adam, e urine loꞌu noꞌone hunikie mo iini kie ko iiꞌo-iiꞌo mala a Kraes, aena aana ikie, kie kei taꞌelaꞌi noꞌone i tehulaꞌana a Kraes. 23Taꞌe nga iini ni e lae-lae oto i sulie maholo ingeie. A Kraes oto e holaꞌi taꞌelaꞌi mwaanie maenga, na maholo kei ooli loꞌu mei, nge ikie mwala ingeie kie ke si taꞌelaꞌi loꞌu. 24Oto purihaꞌana haꞌalaa nge haꞌamangolana walumalau kei hite, maholo a Kraes kei haꞌamangoa ahutana mo aalahanga aaopa, na mo inemauri aaopa, na mo nanamanga aaopa. Mango urine, nge a Kraes ke si toliꞌaasie Aalahanga hunie a God Mamaꞌa. 25Aana a Kraes kei haro aalaha kaꞌu peꞌi hele tolingie mo maelonga ingeie, lai hule aana ahutada mango-mango kire kei iiꞌo oto i hahana nanamanga ingeie. 26Na maenga oto maelonga ooreta huni seu aasie. 27Aana mo Uusu-uusu Maaꞌi e unue hunie a God uuri, O neꞌie ahutana walu ola i hahana nanamanga ingeie.Sam 8:6 Taꞌe a God maraana haꞌike taane i hahana nanamanga ingeie, aena aana ingeie mola nge e neꞌie walu ola i mamalutana a Kraes. 28Oto maholo ahutana walu ola kire kei iiꞌo oto i hahana nanamanga a Kalena God, nge ingeie ke si neꞌie maraana i hahana nanamanga a God, iini nge e niie nanamanga hunie haahie ahutana walu ola. Na aana tala ngeena, taꞌe a God mola nge kei toꞌo aana nanamanga haahie walutana nga ola.
29Loꞌongaꞌi keꞌu i sulie mo iini nge kire ko loto maaꞌi oolitana mo iini kire mae oto. Kire hiiwalaimoli takalo uri mo iini kire loto maaꞌi oolitada urine kei lae noꞌone taꞌau i Lengi. Maꞌalana kire hiiwalaimoli takalo urine, taꞌe aana ngaeta tala kire liuꞌomu mola aana kire kaꞌa neꞌisae rue-ruaꞌa ike i sulie taꞌelaꞌinge mwaanie maenga.15:29 A Pol e kaꞌa unue ike uri loto-maaꞌilana mwala ke lae oolitana mo iini e mae oto hunie kire ke lae mwaanie dunge huni iiꞌo i Lengi. Haꞌike. I leu a Pol ko haataꞌinie mola uri e toꞌohuu oto uri mo iini e mae kei taꞌelaꞌi taane, na e malisine uri ahutaka kira hiiwalaimoli kie ke saie urine. Ngaeta mo iini saenanau kire unue uri ngaeta kele pulitaa wai naꞌo kire dau aaopa aana loto maaꞌilada oolitana mo iini e mae, taꞌe hule aana ikire na kire kaꞌa neꞌisae rue-ruaꞌa i sulie taꞌelaꞌinge mwaanie maenga mala mo Korinit. Oto a Pol ko ere mola i sulire hunie mo Korinit ke masa, na kire ke hiiwalaimoli loꞌu.30?Na mala uri mo iini kire mae oto saꞌa taꞌelaꞌi ike loꞌu, oto e ue kaꞌu melu ko si iiꞌo ni deu-aakaunge oto mola tarau loosie mo ola nge kire sai horoꞌiꞌemeelu? 31Maeni eesiku, ineu nou iiꞌo ni maenga oto mola i suli dinge eena. !E toꞌohuu oto! E toꞌohuu oto mala mei wala nou unue kaꞌu aana nou toohaꞌiniꞌomu haahie iiꞌo-rurunge ikie peꞌie a Kraes Jisas, Aalaha ikie. 32Iau, ineu nou ooho kaꞌu oto peꞌie mo iinoni aaela mai Epesas, nge kire aaela liutaa urihana mo ola loo-looꞌa ni meꞌesu. ?Taꞌe mala uri ne ke ooho peꞌire urine i sulie loꞌongaꞌinge ni iinoni mola, haꞌalaa nga taa ni ne kei terie aana? !Nga taꞌa-taꞌa mei ola diana na haꞌike loꞌu! Mala uri mo iini e mae oto kire saꞌa heꞌi meuri loꞌu, nge ne ke neꞌisae mola i sulieu maraaku mala mei neꞌisaenga nge nga mo iini ko unu-unue uuri, Kolu ke ngau-ngeu mola na kolu ke inu-inu, aana kolu kei mae oto i hoꞌowa.Aesaea 22:13
33Maeni eesiku, mwaanie mwala urine e eero-eeroꞌomu. Aamasitoꞌo kaꞌu aana mei neꞌisaenga uuri, “Hikusilana mo iinoni aaela e sai waelie tolaha diana iꞌomu.” 34Oto omu ke loꞌo-loꞌongaꞌi diana loꞌu, na mwaanie omu heꞌi oora-oorahaꞌaala loꞌu. No ko tola tahangaꞌinie leune huni haꞌamasaꞌomu uri nga mo iini eemiu kire kaꞌa saie ike ue a God.
?Mei Sape Uri Taa Kei Taꞌelaꞌi?
35Saꞌa mola nga mo iini kei dolosi uuri, “?Uri mo iini e mae oto kire kei taꞌelaꞌi loꞌu uri taa? ?Nga mei sape uri taa loꞌu ni kire kei toꞌo aana?”
36!Mala nga dolosinge ko lae urine, na dolosinge mweꞌu-mweꞌule mola ni ngeena! Loꞌongaꞌi keꞌu i sulie mo litei ola o ko hesiꞌi. O ko eli talana, o ko konie i laona kalinge, o ko aanomie, nge purihaꞌana litei ola ke si pwito haalu. Ngeena e kele urihana noꞌone haitolingeꞌinilana sape. 37Na nga taa nge o ko hesie ngeena, litei ola mola ue mwaakule ni ngeena. Ohe nga litei kooni wa nga litei ola aaopa taane, taꞌe nga tohungei sapei ei toꞌohuu haꞌike ue aana. 38Taꞌe i puri, nge a God ke si niie hunie litei ola ngeena sapei ola mala e saetoꞌo aana mo litei ola urine ke toꞌo aana. Na a God e oalaꞌi hunie taꞌena nga litei ola hai aaopaꞌi kire ke pwito hunie ai nge e malisine litei ola ngeena. 39Na taꞌena nga sapei ola kire kaꞌa mani sada ike. Sapena iinoni e aaopa oto, na sapena mo ola mauri mala mo poo e aaopa oto, na sapena mo menu e aaopa oto, na sapena mo iiꞌe e aaopa loꞌu. 40Mo ola taꞌau i Lengi kire aaopa oto mwaanie mo iini mei aano. Na manikuluhaꞌani e hai aaopaꞌi oto noꞌone. Manikuluhaꞌana mo iini taꞌau i Lengi e aaopa oto mwaanie manikuluhaꞌana mo iini mei aano. 41Manikuluhaꞌana sato e aaopa, na manikuluhaꞌana waro-waro e aaopa loꞌu, na manikuluhaꞌana mo heeꞌu e aaopa. Na maꞌalana mo heeꞌu na ngaeta mo ho heeꞌu kire haro manikuluꞌe aaopa loꞌu mwaanie ngaeta mo iini.
42Oto kei urine noꞌone aana maholo a God kei taꞌe aalihoꞌi aana mo iini e mae oto. Mei sape nge kie ko heitolingeꞌinie e saꞌa tewa na ko kesu oto. Taꞌe mei sape nge ko taꞌelaꞌi eelihoꞌi loꞌu, nge ke iiꞌo huu oto. 43Mei sape nge kie ko heitolingeꞌinie, e lio aaela mola. Taꞌe mei sape nge ko taꞌelaꞌi eelihoꞌi loꞌu, e lae wai lio manikuluꞌe. Mei sape nge kie ko heitolingeꞌinie, e mamaelaꞌa mola. Taꞌe mei sape nge ko taꞌelaꞌi eelihoꞌi loꞌu, e tohungei aꞌailaꞌa oto hiitoꞌo. 44Mei sape nge kie ko heitolingeꞌinie, mei ola ni welumalau mola. Taꞌe mei sape nge ko taꞌelaꞌi eelihoꞌi loꞌu, nge mei sape ni Lengi otona. Oto mala kie toꞌo aana mei sape ni welumalau, mei sape ni Lengi e malisine ke iiꞌo noꞌone.
45Loꞌongaꞌi keꞌu i sulie Uusu-uusu Maaꞌi nge e unue uuri, A God e haꞌaholaa a Adam hunie ke neꞌie eetana nga iinoni, mango e si niie mauringe hunie.Jenesis 2:7 Oto a Jisas e urihana a Adam noꞌone aana e neꞌie eetana nga iinoni aana haꞌaholanga haalu, taꞌe e aaopa mwaanie a Adam aana ingeie oto liꞌoa e sai niie mauringe hunie iinoni. 46Oto mala asuilana sape e lae i naꞌo nge e si meuri, nge mei sape ni Lengi e kaꞌa holaꞌi lae ike mai, taꞌe iini ni welumalau ni e holaꞌi lae mai. Purihaꞌana nge iini ni Lengi e si lae mai. 47-48Eetana nga Adam ngeena, a God e haꞌaholaa mai i aano i leu mwaanie mwakano, na ahutaka mo iinoni kie toꞌo aana mei sape mala iini nge e uure mwaanie mwakano ngeena. Taꞌe ruana nga Adam ngeena e uure mwaanie taꞌau i Lengi, na maholo ie kie sai neꞌie mo iinoni i Lengi mala ingeie. 49Oto mala kie toꞌoni haahikie aana mei sape ni welumalau mala iini nge haꞌaholalana e lae mwaanie mwakano, nge kie kei toꞌoni urine loꞌu haahikie aana mei sape ni Lengi mala iini e uure mai Lengi ngeena.
50Iau, maeni eesiku maaꞌi, no ko sare haataꞌinie mola aamiu uri mei sape ni hesiꞌo na apu, kirerue saꞌa roroꞌa ni hele aana ike Aalahanga a God. Taungei sape urine nge e sai kesu mola, na e saꞌa tohungei hele aana ike maurihe huu.
51-52Taꞌe no ko sare haꞌarongoꞌomu noꞌone aana kele mei ola e iiꞌo mumuni uuri. Ahutaka kie saꞌa mani mae ike, taꞌe maholo aahuri kei ngara, kie kei meni tolana hai-oolisi maꞌaruteꞌimaa oto mola. Na maholo aahuri kei ngara ngeena, a God kei taꞌe aalihoꞌi oto aana mo iini e mae hunie maurihe huu. Na ikie mo iini kie mauri ue aana maholona, kie kei meni hei-oolisi oto noꞌone. 53Aana nga taa nge e sai kesu mola, kei hei-oolisi oto hunie leu kei iiꞌo huu. Na nga taa e sai mae, kei hei-oolisi oto hunie leu kei iiꞌo huu na e saꞌa heꞌi mae loꞌu. 54Na aana maholo leune kei reu mango, nge mo wala i laona Uusu-uusu Maaꞌi kei oa oto aana e teꞌuri, Aꞌailaꞌanga a God e horoꞌie oto maenga.Aesaea 25:855?Oto iꞌoe, Maenga, nge i tei aꞌailaꞌanga iꞌoe? ?Na Maenga, nge i tei nanamanga iꞌoe huni waelie mwala?Hosea 13:1456Oorahaꞌaa kaꞌu mola e niie nanamanga huni waelie mwala hunie maenga. Na Haꞌatolanga a Mosis mola e niie nanamanga hunie oorahaꞌaa.15:56 Haꞌatolanga a Mosis e kaꞌa neꞌie ike mei ola aaela. Taꞌe aana e haataꞌinie nga taa ni e diana i maana God, nge ko si haataꞌinie noꞌone nga taa ni e aaela nge a God kei haꞌaletehie.57Taꞌe kie ke paalahea God haahie ko haꞌa-aꞌailaꞌakie huni tola hehesie maenga i tehulaꞌana Aalaha ikie a Jisas Kraes.
58Aena urinena, maeni eesiku maaꞌi, omu ke uure maꞌutaꞌa mola na omu ke suꞌuri esu oolo-oolo. Omu ke asu susuleꞌi mola nana Aalaha ikie. Aana omu saie oto uri nga taꞌa-taꞌa mei ola omu ko euꞌesuie nana Aalaha, e saꞌa mango ike mola mwaakule.
16O Ke Nii Suli Maholo Huni Peꞌie Kira Maitale
1Oto no ko sare haꞌarongoꞌomu mola aana niinge huni peꞌie mwala a God aana poꞌo ni henue i Jiudia. Omu ke asuie oto mola mala nou hatongaꞌinie hunie mo soihaadaꞌinge aana poꞌo ni henue i Kalesia. 2Ahutana mo Dinge Maaꞌi, omu ke mani niie niinge ngeena, nga iini na e nii-nii mola i sulie tari-olanga ingeie, na omu ke mani loo-loohaꞌinie mola i suli maholo, mwaanie omu loꞌo-loꞌohie loꞌu nga mo niinge aana maholo ne kei lae mai seemiu. 3Oto maholo no ko lae mai hule i seemiu, na ni omu lio hilisie nga mo mwane huni toolea niinge iꞌomu taꞌau hunie i Jerusalem. Ineu ne ke si uusungeꞌinire taꞌau peꞌie mei toꞌoha ngeena, na ne ke uusue nga uusu-uusu huni haataꞌinie uri ikire mo mwane diana. 4Na mala uri ko melisine ne ke lae noꞌone, nge ne kei hekusire taane taꞌau.
Ngaeta Mo Oalaꞌinge A Pol
5Ne kei liu taane mai keliꞌomu aana maholo ne kei uure mwaanie poꞌo ni henue i Masedonia, aena aana nou loꞌongaꞌinie uri ne ke holaꞌi lae kaꞌu i Masedonia. 6Ne kei kele iiꞌo tewa taane ohe peꞌiꞌomu lai hule i haꞌamangolana mo waro-waro aana wawai na iihiꞌure. Oto urine omu sai peꞌieu loꞌu huni lae taraꞌasi aana laenga ineu takoie leu nge ne kei lae loꞌu aana.16:6 Mo waro-waro wawai aana iihiꞌure wau i Korinit kire tohungei aasa oto hiitoꞌo. Taꞌe maꞌalana e urine, peꞌinge nge a Pol ko ere i sulie ngeena e kaꞌa ola ike aani toꞌoha aana e si unue mola aana 9:15 uri e sereꞌinie peꞌinge urine. Saꞌa mola peꞌinge a Pol e saetoꞌo aana ienini hunie mo Korinit ke ere haꞌasusue saena, na kire ke aarengaꞌi talana, na kire ke uusungeꞌinie nga mwane huni lae peꞌie.7Aana nou kaꞌa sare maatoliꞌomu ike oto molana aena aana no ko tapaliu mola. Saeku uri ne ke kele iiꞌo tewa kaꞌu peꞌiꞌomu, mala uri Aalaha ko toliꞌaasie ke urine.
8Taꞌe ne kei iiꞌo kaꞌu i leu i Epesas hule aana dinge Pentekos. 9Aana kele maholo kohi huni deu i sulie nga mo ola diana hunge i leu ni oto ienini, maꞌalana uri nga mo iini hunge ko si uure honosieu taane.
10Mala uri a Timoti ko hule i seemiu, omu ke lio i suli diana aana, aena aana ingeie ko esu noꞌone nana Aalaha ikie mala ineu. 11Nga iini eemiu ke suꞌuri mwaka aana, taꞌe omu ke peꞌi diana aana mola. A Timoti ko lae-lae noꞌone peꞌie ngaeta mo iini kire hiiwalaimoli aana a Jisas, na no ko tohungei maaꞌoohire uri kire ke hule mai seeku. Oto saeku uri omu ke peꞌie laenga ikire ngeena hunie kire ke aalihoꞌi mei seeku.
12Aasikaelu maaꞌi, a Apolos, no ko unu-unue taane hunie uri ke lae kaꞌu peꞌie ngaeta mo iini hiiwalaimoli huni keliꞌomu, taꞌe e kaꞌa neꞌisae ike ue ni lae wau aana kele maholo ienini. Mala ko toto diana hunie aana nga maholo, nge ke si lae taane wau.
Mei Wala Ooreta A Pol
13Omu ke lio talamiu na omu ke hiiwalaimoli ngaingedi. Omu ke suꞌuri meꞌu, taꞌe omu ke uure maꞌutaꞌa. 14Taꞌena nga ola omu ko euꞌesuiꞌi, omu ke auꞌesuiꞌi oto aani manata-diananga haliꞌite.
15Oto maeni eesiku maaꞌi, omu saie taane a Stepanas na uluhe ni iinoni ingeie. Omu saie uri ikire oto eetana nga mwala kire hiiwalaimoli aana Jisas aana poꞌo ni henue iꞌomu wai Akaea, na kire toliꞌaasire maraada huni peꞌi-peꞌi aani esunge nana mo iini e hiiwalaimoli. No ko eitanaiꞌomu uri 16omu ke lulu i sulie oto mo taungei naꞌohai iinoni urine, na taꞌena nga iini ko esu peꞌire.
17No ko tohungei saemango oto hiitoꞌo haahie a Stepanas, na a Fotiunetas, na a Akaikas aana kire lae mai hule i seeku oolisiꞌomu. 18Kire tohungei haꞌasaedianaꞌaau oto mala kire haꞌasaedianaꞌaꞌomu keꞌu holaꞌinaꞌo. Aena urine omu ke haꞌamaꞌu aana mwala urine.
19Mo soihaadaꞌinge i leu aana poꞌo ni henue i Esia, kire ko niie saediananga ikire huniꞌomu. A Akuila na Prisila oto peꞌie mo iini ko rururu peꞌire tarau wau i nume ikirerue, kire ko niie mei wala ni saediananga huniꞌomu i lalo aana satana Aalaha 20peꞌie ahutana mo iini e hiiwalaimoli aana Jisas mai leu. Oto iꞌomu, saeku hunie omu ke mani hele kiꞌi heiliu16:20 Erenga ni Krik e unue uri kire ke “nono peꞌire hailiu” oto mala tolahada, taꞌe aana mo henue hunge siꞌiri tolaha ni hele-kiꞌinge e oolisie oto tolaha ni nononga ngeena. Maꞌalana e urine, taꞌe tolaha ni nononga ngeena e iiꞌo ue hule siꞌiri aana ngaeta mo henue karaꞌinie Israel. mala mo heꞌimalahune maaꞌi.
21Ineu a Pol ni no ko uusue mei wala ni saediananga ooreta ienini huniꞌomu oto aana kiꞌi-kiꞌiku maraaku.16:21 Saꞌa mola a Pol e kaꞌa uusue ike uusu-uusu ienini maraana, taꞌe nga mwane aaopa, ohe a Sostinis, nge e uusue walana a Pol uure aana aehotalana puke lae hule aana tatala ienini.
22Taꞌena nga iini nge e kaꞌa manata diana hunie a Aalaha ikie a Jisas, nge haꞌaloinge a God kei hite aana.
No ko eitanaie a Aalaha ikie a Jisas hunie ke lae mai lau-leu, 23na uri hahuꞌana manata-diananga ingeie ke iiꞌo peꞌiꞌomu. 24Manata-diananga ineu ke iiꞌo peꞌie ahutemiu i lalo aana Kraes Jisas.