ZƱAKƖ

ZƱAKƖ KALATA’N

M’Ɔ HƐLƐLƖ’N

M’ɔ wɔ nun’n

Nwan sʋanlan dɩɛ y’ɔ le Zʋakɩ? Kɛ menian’n-mɔ lɛ kpɩn kele’n, Zʋakɩ tɩ yɛ́ Mɩn Zozi anianman belenzua (Matie 13.55, Maakɩ 6.3, Galasi 1.19, 1 Kolɩntɩ 15.7). Ɔ kacili Zoluzalɛmʋn Asɔnɩn nɩn asʋ kpain’n kʋn (Junman 15.13-21, Galasi 2.9). Zʋakɩ hɛlɛlɩ yɩ́ kalata’n nwanlɩn “Izalayɛ nvilie bulu nʋn nnyuan’n”. Izalayɛ nvilie bulu nʋn nnyuan’n mɔ Zʋakɩ lɛ kan yɩ́ ɛjɔlɛ ɛwa’n, nán daba Izalayɛ nvilie bulu nʋn nnyuan nɩn ɔ. Nan ɔ lɛ kan Zufʋ’n-mɔ mɔ b’a fa bɛ́ nwʋn b’a man Zozi, mɔ ahʋlʋwa mɔ anɩn bɛ lɛ kele bɛ́’n dunman nun b’a tʋ b’a sanndɩ mân ɛhɩnlɩn-mɔ anun’n. Zʋakɩ anyunnun, Zufʋ sɔ’n-mɔ yɛ̂ bɛ tɩ Nyanmɩan menian sakpa ɔ. Yɩ́ kalata nɩn anun, ɔ lɛ bʋtʋ bɛ́ kɛ emian nɩn anun, bɛ sí abʋtalɛ. Ɛsɛ ɔ lɛ kan kele bɛ́ kɛ bɛ nánndɩ ngɛlɛ sʋ bɛ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ bɛ bɔ́ bala kpa m’ɔ nʋn bɛ́ dedi’n kɔ sʋ. Ɔ lɛ kannzʋ esikafʋɛ’n-mɔ kʋsʋ kɛ bɛ nɩ́an bɛ́ nwʋn kpa, nán bɛ fa bɛ́ esika’n bɛ tu bɛ́ nwʋn, ɛsɛ ɔ lɛ wowula ehianfʋɛ’n-mɔ anwʋnsɛlɛ.

Kalata nɩn ati kʋn nɩn anun, Zʋakɩ lɛ bɔ yɩ́ ɛjɔlɛ tile tile’n-mɔ asʋ. Kalata nɩn ati nnyuan nɩn anun, ɔ lɛ kan kele anianman’n-mɔ kɛ bɛ síe bɛ́ nwʋn ye, nán bɛ nɩan esikafʋɛ’n-mɔ anyunnun bɛ kpɔ ehianfʋɛ’n-mɔ. Nan ɔ di kɛ bɛ bʋka ehianfʋɛ’n-mɔ wɔ bɛ́ ehian nɩn anun. Kalata nɩn ati 3.1-4.12, Zʋakɩ lɛ kan kele bɛ́ mɔ bɛ jʋnlɩn kɛ bɛ sɩ ngɛlɛ, ɛsɛ bɛ kulo kɛ bɛ kekele bɛ́ manngʋn’n-mɔ Nyanmɩan ninnge’n kɛ bɛ síe nwʋn ye wɔ atubɛnwʋn nʋn akpʋlʋwa esue nɩn anwʋn, nan bɛ jʋ́nlɩn ɛjɔlɛ m’ɔ fi bɛ́ nʋan ’fite nɩn anwʋn kpa. Kalata nɩn ati 4.13-5.6, ɔ lɛ kannzʋ esikafʋɛ’n-mɔ kɛ bɛ síe bɛ́ nwʋn ye wɔ atubɛnwʋn nʋn kʋasɩabuo nɩn anwʋn. Kalata nɩn agualɩɛ nun, Zʋakɩ lɛ kacɩ bɛ́ kɛ sɛ emian tʋ bɛ́ a, bɛ sí abʋtalɛ, ɛsɛ yɩ́ nwan bɛ sɛ́lɛ bɛ mán bɛ́ mɔ bɛ wɔ ɛfɛ nun ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ ndɩ man akpɔlɛ’n.

Ahɩn ebisa

¹Mɩ́n Zʋakɩ mɔ n dɩ Nyanmɩan nʋn yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi akʋa’n yɛ̂ mɩɩn kɛlɛ kalata ɛhɩ mɩn nwan ɛmɔ ɔ. Ɛmɔ mɔ bɛ tɩ Nyanmɩan menian mɔ bɛ fi Izalayɛ nvilie bulu nʋn nnyuan nɩn anun, mɔ emian nɩn a man ɛmɔ a tʋ a sanndɩ mân’n lɩka kʋalaatin’n, mɩn ’bisa ɛmɔ ahɩn.

Emian’n nʋn dedi nɩn anwʋn ɛjɔlɛ’n

²Mɩ́n nianman-mɔ, sɛ emian ngacile ngacile’n kʋalaa tʋ ɛmɔ a, ɛmɔ lí yɩ́ nwʋn fɛ kpa. ³Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ mɔ bɛ de Nyanmɩan bɛ di’n, sɛ bɛ sa ɛmɔ bɛ nɩan, nan sɛ ɛmɔ jin bɛ́ ja nun an, anɩn ɛmɔ a yɔ kunngun. ⁴Ɛmɔ jínlan bɛ́ ja nun kpa, nán ɛmɔ a kaci meninkpa mɔ nyɔlɩɛ ɛtɛ fɩ́ɩ́ nnʋn man bɛ́ abalabɔ nɩn anun, menian mɔ bɛ́ nwʋn a tɩ kpa bɔkɔɔ. ⁵Sɛ ɛmɔ anun bie ngɛlɛ’n nza man yɩ́ a, anɩn ɔ ’sɛlɛ Nyanmɩan maan ɔ héle yɩ́ ngɛlɛ. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan dɩɛ, ɔ nyɔ man sʋanlan abɔlɛ, ɔ yɩ yɩ́ kʋnnun ɔ man. ⁶Nan sɛ ɔ ’sɛlɛ yɩ́ a, n’ɔ jʋnlɩn kɛ yɩ́ sa ngan man yɩ́, nan ɔ mán yɩ́ ti tánlan sʋ kɛ yɩ́ sa a han yɩ́ dada angʋnmɩn. Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan m’ɔ kɔ sɛlɛ like m’ɔ nne nni man kɛ yɩ́ sa a han yɩ́’n, sʋanlan sɔ’n, anɩn ɔ tɩ kɛ mgbaha mɔ asutue’n bɔ yɩ́ tango tango jenvie nɩn anyɩnsʋ ɔ. ⁷Sʋanlan sʋa, n’ɔ jʋnlɩn kɛ ɔ ’nyan yɛ́ Mɩn asa nun like. ⁸Ɔ sanlɩn kɛ ɔ tɩ sʋanlan mɔ yɩ́ ajʋnlɩn tɩ nnyuan nnyuan, yɩ́ nyɔlɩɛ’n-mɔ mmɔ man kpɔlɛ.

Ehianfʋɛ nʋn esikafʋɛ

⁹Ehianfʋɛ’n m’ɔ si yɛ́ Mɩn Zozi sʋ’n, ɔ lí yɩ́ nwʋn fɛ, ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan a man yɩ́ sʋ. ¹⁰Esikafʋɛ’n kʋsʋ m’ɔ si Zozi sʋ’n, ɔ lí yɩ́ nwʋn fɛ, ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan a man ɔ’a han yɩ́ nwʋn asɩ. Afɩ esikafʋɛ’n ’ba wu kɛ ndile’n-mɔ ndetele’n m’ɔ kpʋlʋ gua’n. ¹¹Eyua’n fi ɔ yala ndile’n-mɔ a, anɩn ndetele nɩn a kpʋlʋ a gua. Ɔ kpʋlʋ gua a, anɩn yɩ́ kanlanman nɩn a yue. Esikafʋɛ’n kʋsʋ, kɛ yɩ́ asɩtanlan’n tɩ yɩ́ nɩn ala anɩn. Ɔ ’wu yaci junman’n m’ɔ di nɩn ɛbɛlɛ.

Sɔnɩan m’ɔ tʋ sʋanlan’n

¹²Nyila hán sʋanlan mɔ sɔnɩan’n tʋ yɩ́ a, ɔ si abʋtalɛ ɔ jinlan yɩ́ ja nun’n. Ɔ sanlɩn kɛ sɛ ɔ jinlan yɩ́ ja nun dede tɛmʋn’n sɩn an, Nyanmɩan ’man ɔ nyan ngʋan’n mɔ ɔ’a fa ɔ’a bɔ bɛ́ mɔ bɛ kulo yɩ́ nɩn anɔhʋba’n. ¹³Sɛ sɔnɩan tʋ sʋanlan bie a, n’ɔ kan kɛ: “Nyanmɩan lɛ sɔ mɩ́n nɩan”. Ɔ sanlɩn kɛ like fɩ́ɩ́ ngʋala nnaka man Nyanmɩan kɛ ɔ yɔ́ ɛtɛ. Yɩ́ ti, Nyanmɩan kʋsʋ nnaka man sʋanlan kɛ ɔ yɔ́ ɛtɛ. ¹⁴Nan sʋanlan muonun, yɩ́ anyɩnbʋlʋ’n nʋn yɩ́ ajʋnlɩn ɛtɛ m’ɔ jʋnlɩn’n, y’ɔ fɛlɛ sɔnɩan’n nʋn nnaka nɩn ɔ. ¹⁵Ahonvinnzo’n kʋsʋ, like m’ɔ nʋn yɩ́ ba’n y’ɔ le ɛtɛ nɩn ɛyɔlɛ. Ɛtɛ’n sʋn an, ɔ man ewue.

¹⁶Anianman ehulo mma, nán man ɛmɔ laka laka bɛ́ nwʋn. ¹⁷Yɛ́ Sɩ Nyanmɩan m’ɔ wɔ anwunno ɛlɔ’n, like’n m’ɔ man’n tɩ kpa. Yɩ́ acɛdɩɛ biala tɩ like kanlanman kpa. Yɩ́ y’ɔ bɔlɩ sɛnzɛ’n nʋn sala’n nʋn nzalama’n-mɔ, m’ɔ man bɛ ta ɔ. Nan Nyanmɩan dɩɛ, ɔ ngaci man fɩ́ɩ́ kɛ ɛlʋlɔɛ’n kaci’n. ¹⁸Nyanmɩan a hulo kɛ yɛ káci yɩ́ mma. Ɛhɩka ati, ɔ nanndɩ yɩ́ ananhɔlɛ ɛjɔlɛ nɩn asʋ, ɔ’a bɔ yɛ́ nvʋfɔlɛ maan yɛ di yɩ́ abɔdɩɛ nvʋfɔlɛ’n-mɔ ati.

Nán bɛ tie Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ’n mgban

¹⁹Anianman ehulo mma, sʋanlan kʋn biala yɔ́ anzʋɛ ɔ tíe ɛjɔlɛ’n kpa. Sɛ ɔ ’kan ɛjɔlɛ a, ɔ jʋ́nlɩn yɩ́ nwʋn kpa. Ɛsɛ n’ɔ fɛ ɛya ndɛ-ndɛ. ²⁰Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan m’ɔ kɔ fɛ ɛya’n, like m’ɔ yɔ’n, nán asɩtanlan sɛsɛ’n mɔ Nyanmɩan kulo nɩn anɩn. ²¹Ɛhɩka ati, nyɔlɩɛ biala m’ɔ gua bɛ́ nwʋn efian nʋn ati anun ɛtɛ ninnge’n-mɔ kʋalaa, ɛmɔ yáci bɛ gúa. Nan ɛmɔ yɔ́ anzʋɛ, Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ’n mɔ ɛmɔ a tɩ’n, m’ɔ há ɛmɔ ati anun bɛ nánndɩ sʋ. Ɔ sanlɩn kɛ ɛjɔlɛ sɔ’n kʋala kɛ ɔ de ɛmɔ ati nán Nyanmɩan sikpɛ nɩn a ngun man ɛmɔ. ²²Ɛmɔ yɔ́ like mɔ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ’n kan kele ɛmɔ’n, nan nán bɛ tie yɩ́ mgban bɛ laka laka bɛ́ nwʋn. ²³Afɩ, sʋanlan m’ɔ kɔ tie Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ’n nán ɔ’a nnanndɩ man sʋ a, ɔ soman sʋanlan m’ɔ lɛ nɩan nɩannun nun ɔ. ²⁴Sɛ ɔ nɩan yɩ́ nyɩn nɩn anun nán ɔ kɔ a, ɛbɛlɛ ala, anɩn yɩ́ lʋa a fi kɛ ɔ kpɩn ɔ tɩ yɩ́’n. ²⁵Nan sʋanlan m’ɔ kɔ suan Nyanmɩan mala kpa’n m’ɔ man fanwʋndi’n, sɛ ɔ di sʋ kanlanman, ɔ yɔ mɔ mala’n kele’n, ɔ man yɩ́ lʋa nvi man an, sʋanlan sɔ’n, ninnge’n kʋalaa m’ɔ yɔ’n, Nyanmɩan ’yila sʋ. ²⁶Sʋanlan m’ɔ bu yɩ́ nwʋn kɛ ɔ sʋ Nyanmɩan, nan kʋsʋ ɔ fa yɩ́ nʋan’n kan ɛjɔlɛ’n kʋalaatin’n, anɩn ɔ laka laka yɩ́ nwʋn, yɩ́ Nyanmɩan ɛsʋɛ’n tɩ mgban. ²⁷Nan yɛ́ Sɩ Nyanmɩan anyunnun, ɛ ’nwun like mɔ sʋanlan m’ɔ sʋ yɩ́ kpa’n yɔ’n: ɔ nɩan awusian mma’n-mɔ nʋn kunlannvʋɛ mmalasua’n-mɔ mɔ bɛ wɔ yalɛ nɩn anun’n. Ɛsɛ ɔ sie yɩ́ nwʋn ye nán mân nɩn anun efian nɩn a gua man yɩ́ nwʋn.

Nán bɛ bu sʋanlan’n bie kpa bɛ tala bie

¹Anianman-mɔ, ɛmɔ mɔ bɛ de yɛ́ Mɩn Zozi Kilisi m’ɔ tɩ anunminnyanmʋn’n bɛ di’n, nán bɛ bu menian’n mmie-mɔ kpa bɛ tala bie. ²Yɛ bú yɩ́ kɛ ɛmɔ wɔ asɔnɩn sua nɩn anun, esikafʋɛ kʋn, yɩ́ esika ngaa la yɩ́ sa, ɔ wula taladɩɛ kanlanman kpa, ɔ’a wʋlʋ asɔnɩn sua nɩn anun. Ehianfʋɛ kʋn kʋsʋ wula yɩ́ taladɩɛ ndɩtɩlɩka, yɩ́ kʋsʋ ɔ’a wʋlʋ asɔnɩn sua nɩn anun. ³Sɛ ɛmɔ bu sʋanlan’n m’ɔ wula taladɩɛ kanlanman’n kpa nán ɛmɔ se yɩ́ kɛ: “Wɔ́, tanlan meninkpa’n-mɔ lɩka ɛwa”, nán sɛ ɛmɔ se ehianfʋɛ’n kɛ: “Wɔ́ dɩɛ, jinlan nzisi” anaan “Kpofo mɩ́n bʋ asɩ ɛwa”, ⁴anɩn ɛmɔ lɛ bu ɛmɔ nun mmie-mɔ kpa tala bie, ɛsɛ anɩn ɔ kele kɛ ɛmɔ ajʋnlɩn’n tɩ man kpa.

⁵Anianman ehulo mma, ɛmɔ tíe. Ɛmɔ sɩ yɩ́ yuein kɛ bɛ́ mɔ bɛ bu bɛ́ ehianfʋɛ mân ɛhɩ anun’n, Nyanmɩan a yɩ bɛ́ ɔ’a man b’a kaci yɩ́ mma, ɔ nanndɩ dedi’n mɔ bɛ le yɩ́ Zozi Kilisi anun nɩn asʋ. Ɔ ’fa yɩ́ Belemgbin Mân’n sie bɛ́ mɔ bɛ kulo yɩ́ nɩn ajâ kɛ ɔ falɩ bɔlɩ anɔhʋba’n. Ɛmɔ nnwun man kɛ ehianfʋɛ sɔ’n-mɔ tɩ anyanbɛnwʋn menian Nyanmɩan anyunnun ɔ? ⁶Nan kʋsʋ ɛmɔ dɩɛ, ɛmɔ mmu man ehianfʋɛ’n-mɔ like fɩ́ɩ́. Nán esikafʋɛ’n-mɔ yɛ̂ bɛ sisi ɛmɔ, mɔ bɛ sanman ɛmɔ bɛ man bɛ́ mɔ bɛ di ɛjɔlɛ’n-mɔ ɔ? ⁷Zozi Kilisi dunman kpa’n m’ɔ la ɛmɔ asʋ’n, nán bɛ́ yɛ̂ bɛ kan yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ nɩn ɔ?

⁸Nyanmɩan Belemgbin Mân nɩn anun mala’n mɔ b’a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun’n kele kɛ: Kulo wɔ́ manngʋn kɛ wɔ́ muonun wɔ́ nwʋn. Sɛ ɛmɔ di mala sɔ nɩn asʋ a, ɔ tɩ kpa. ⁹Nan sɛ ɛmɔ bu menian’n mmie-mɔ kpa tala mmie-mɔ a, anɩn ɛmɔ yɔ ɛtɛ. Mala’n cɩ ɛmɔ, ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ a fʋnndʋn yɩ́. ¹⁰Afɩ, sɛ sʋanlan kʋn di Nyanmɩan mala’n kʋalaa asʋ nan ɔ fʋnndʋn kʋnmgba cein an, anɩn ɔ’a tʋn mala’n kʋalaatin. ¹¹Afɩ, Nyanmɩan mɔ ɔ’a han kɛ: “N’ɛ tʋn ajaa”, yɩ́ kʋnmgba’n nwan: “N’ɛ di awue.” Nan sɛ a ndʋn man ajaa nán sɛ ɛ di awue a, anɩn a tʋn mala’n-mɔ kʋalaatin. ¹²Ɛhɩ ati, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ, ɛmɔ nyɔlɩɛ biala anun, ɛmɔ yɔ́ yɩ́ kɛ menian mɔ Nyanmɩan lɛ ba bua ɛmɔ ndɛɛ wɔ anyɩnnzɔ’n mɔ ɛmɔ le yɩ́ wɔ mala m’ɔ man fanwʋndi nɩn anwʋn. ¹³Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan mɔ ɔ’a nza man yɩ́ manngʋn’n-mɔ anwunnvoe’n, ndɛɛ ebua cɩan nɩn anun, Nyanmɩan ngɔ sa man yɩ́ anwunnvoe. Afɩ, anwunnvoe enwuan’n fʋ ndɛɛ ebua nɩn asʋ.

Dedi’n nʋn ye ɛyɔlɛ’n

¹⁴Anianman-mɔ, sɛ sʋanlan kʋn kan kɛ: “Mɩn de Nyanmɩan mɩn di” nan sɛ ɔ mmɔ man bala kpa a, asʋ dedi sɔ’n m’ɔ le yɩ́’n kʋala de yɩ́ ɔ? Cɛcɛ, dedi sɔ’n ngʋala nne man yɩ́. ¹⁵Bɛ bú yɩ́ kɛ anianman belenzua kʋn anaan anianman balasua kʋn, ɔ la bɔlɛ́ ɛsɛ ɔ le man alɩɛ nni man. ¹⁶Sɛ ɛmɔ anun bie nwun yɩ́ nán ɔ kan kele yɩ́ kɛ: “Yɛ́ Mɩn yéyila wɔ́ sʋ. Ɔ bʋ́ka wɔ́ maan ɛ nyán taladɩɛ ɛ wúla ɛsɛ ɛ nyán alɩɛ ɛ lí, nanndɩ ye o.” Sɛ sʋanlan kʋn kan sʋa kele yɩ́ nianman nán sɛ ɔ’a mman man yɩ́ like fɩ́ɩ́ a, anɩn nzu ɛbʋka dɩɛ yɛ̂ ɔ’a bʋka yɩ́ ɔ? ¹⁷Kɛ dedi’n kʋsʋ tɩ yɩ́ nɩn anɩn. Sʋanlan m’ɔ yɩ́ nwan ɔ de Nyanmɩan di, kʋsʋ ɔ nyɔ man ye’n, anɩn sʋanlan sɔ’n dedi’n tɩ wuluwa. ¹⁸Ɛ ’su yɩ́ akpʋlʋwa a, sʋanlan bie ’ba han kɛ ɔ yɔ ye yɛ̂ wɔ́ kʋsʋ ɛ le dedi. Ɔ ’ba han kɛ ɛ héle yɩ́ wɔ́ ye’n mɔ ɛ yɔ mɔ wɔ́ nwan ɛ le dedi’n, nan yɩ́ kʋsʋ ɔ ’yɔ ye ɔ kele wɔ́ kɛ ɔ le dedi. ¹⁹Ɛ de di kɛ Nyanmɩan tɩ baa kʋnmgba? Sakpa, ɔ tɩ ananhɔlɛ! Wawɛ ɛtɛ’n-mɔ kʋsʋ de di kɛ ɔ tɩ baa kʋnmgba, ɔ man bɛ sulo, bɛ́ nwʋn wʋsʋ bɛ́.

²⁰Tomgban, mɩn ’kele wɔ́ kɛ sʋanlan mɔ yɩ́ nwan ɔ le dedi, nan kʋsʋ ɔ nyɔ man nyɔlɩɛ kpa’n, yɩ́ dedi’n tɩ mgban. ²¹Nɩan, Nyanmɩan buli yɛ́ nan Abalahamʋn sɛsɛfʋɛ mɛlɛ m’ɔ falɩ yɩ́ wa Izakɩ bɔlɩ afɔlɩɛ manlɩn yɩ́’n. ²²A nwun yɩ́ kɛ? Yɩ́ dedi’n m’ɔ le yɩ́’n, ɔ nʋn yɩ́ nyɔlɩɛ kpa’n kɔ nun kʋn. Yɩ́ nyɔlɩɛ kpa’n-mɔ ati, yɩ́ dedi’n m’ɔ le yɩ́’n tɩ fɔ́ʋ́n. ²³Ɛhɩka ati yɛ̂ b’a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ: Abalahamʋn lelɩ Nyanmɩan lili. Yɩ́ dedi nɩn ati, Nyanmɩan buli yɩ́ sɛsɛfʋɛ. Ɛsɛ b’a fɛlɛ yɩ́ Nyanmɩan amanngʋn. ²⁴Ɛmɔ a nwun yɩ́ kɛ nán dedi’n mɔ sʋanlan le yɩ́ nɩn ala y’ɔ man Nyanmɩan bu yɩ́ sɛsɛfʋɛ ɔ. Nan yɩ́ nyɔlɩɛ kpa’n kʋsʋ bʋka sʋ y’ɔ man Nyanmɩan bu yɩ́ sɛsɛfʋɛ ɔ. ²⁵Lahabʋ kʋsʋ m’ɔ tɩ tutu balasua’n, kɛ yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ’n tɩ yɩ́ nɩn ala anɩn. Yɩ́ nyɔlɩɛ kpa’n dunman nun, Nyanmɩan buli yɩ́ sɛsɛfʋɛ. Ɔ sanlɩn kɛ Izalayɛ amma’n-mɔ mɔ bɛ sʋanlɩn bɛ́ kɛ bɛ hɔ́ kpála Zoliko kulo’n, ɔ lelɩ bɛ́, ɛsɛ ɔ helelɩ bɛ́ atɩn fʋfɔlɛ maan bɛ sɩnlɩn sʋ bɛ nwanndili bɛ hɔlɩ. ²⁶Dedi’n tɩ kɛ kulo sʋanlan. Sɛ ɛnwʋnmɩan nnʋn man kulo sʋanlan anun an, anɩn ɔ tɩ fuin. Sɛ sʋanlan kʋsʋ le dedi nan ɔ nyɔ man nyɔlɩɛ kpa a, anɩn yɩ́ dedi’n m’ɔ le yɩ́’n tɩ wuluwa.

Bɛ́ nʋan anun ɛjɔlɛ’n

¹Anianman-mɔ, nán man ɛmɔ nunhan dɔʋn anyɩn bʋlʋ Nyanmɩan ninnge nɩn ehele. Ɔ sanlɩn kɛ yɛ́ mɔ yɛ kele Nyanmɩan ninnge’n, yɛ́ ndɛɛ ebua dɩɛ’n mɔ Nyanmɩan ’ba bua yɛ́’n, nun yɔ esulo kpa tala menian’n-mɔ kʋalaa dɩɛ’n. ²Yɛ́ kʋalaatin yɛ fʋn ɛfʋan ngacile dɔʋn. Sɛ sʋanlan kʋn anʋan nvʋn man ɛjʋjɔlɛ nun an, anɩn ɔ tɩ sʋanlan mɔ efian fɩ́ɩ́ nnʋn man yɩ́ nwʋn. Ɔ kʋala yɩ́ nwʋn sie kpa. ³Ɛmɔ nɩ́an bɛ́ mɔ bɛ fʋ mgbanngɔ’n-mɔ asʋ’n. Bɛ fa bulalɛ kaan bie, nyanman mɩnnda yɩ́, bɛ fa bɛ wula mgbanngɔ’n-mɔ anʋan nun. Yɩ́ yɛ̂ bɛ fa bɛ bɩlɩ bɛ́ maan bɛ kɔ lɩka mɔ bɛ kulo ɔ. ⁴Ɛsɛ bɛ mán yɛ fá yɛ́ nyɩn yɛ tʋ́ meli’n-mɔ anwʋn. Meli’n, sunnzun m’ɔ tɩ kpili mɔ anwʋnman mgbili’n-mɔ bɔlɩ yɩ́ bu ɔ, like’n mɔ sʋanlan’n m’ɔ kan nun’n fa bɩlɩ yɩ́’n tɩ kaan sʋa kɛ tamɩnngan’n mɔ bɛ fa bɛ bɩlɩ ɛlɛɛ’n. ⁵Bɛ́ nʋan’n kʋsʋ, kɛ ɔ tɩ yɩ́ nɩn anɩn. Ɔ tɩ anwʋnnaan kaan sʋa, nan kʋsʋ ɛjɔlɛ mgbili mgbili m’ɔ kan’n, ɔ tɩ man nzɛmɩndɛ. Ɛmɔ sɩ kɛ sɩ̂n kaan sʋa m’ɔ kɔ tɔ ɛhʋayɛ nun’n, ɔ kʋala kɛ ɔ yala yɩ́ kʋalaatin. ⁶Bɛ́ nʋan’n kʋsʋ tɩ kɛ sɩ̂n. Ɛtɛ dɔʋn mɔ bɛ yɔ yɩ́ mân nɩn anun’n, ɔ fi bɛ́ nʋan’n. Bɛ́ nʋan’n wɔ anwʋnnaan nɩn anun bie, ɔ kele yɛ́ sʋanlan baka’n kʋalaa yalɛ. Ɔ sɛcɩ yɛ́ asɩtanlan’n kɛ sɩ̂n’n sɛcɩ like’n. Sɩ̂n sɔ’n fi lɩka mɔ ɛbɛlɛ sɩ̂n’n nnun man lé’n. Lɩka sɔ’n, bɛ fɛlɛ yɩ́ Gehɛnɩn.

⁷Ɛmɔ nɩ́an, kulo sʋanlan kʋala kɛ ɔ sie ninnge ngacile’n kʋalaatin. Naan o, nnʋnman o, owo o, ejue o, kulo sʋanlan a hʋala bɛ́ sie. ⁸Nan kʋsʋ, bɛ́ nʋan kʋnmgba cein dɩɛ, sʋanlan fɩ́ɩ́ hʋalalɩ man yɩ́ sie lé. Ɔ tɩ like ɛtɛ kpa m’ɔ ngulo man kɛ ɔ tanlan koun fɩ́ɩ́ ɔ. Diyɔlɛ m’ɔ kun sʋanlan wɔ nun kpa.

⁹Yɛ fa yɛ́ nʋan’n yɛ yɩ yɛ́ Mɩn Nyanmɩan m’ɔ tɩ yɛ́ Sɩ nɩn ayɛ, ɛsɛ menian’n-mɔ mɔ Nyanmɩan a nɩan yɩ́ nwʋn sʋ ɔ’a bɔ bɛ́’n, yɛ fa yɛ́ nʋan’n yɛ bɔ bɛ́ sasan. ¹⁰Nʋan kʋnmgba’n yɩ Nyanmɩan ayɛ nán ɛsɛ ɔ’a bɔ menian’n-mɔ sasan. Anianman-mɔ, ɔ nvata man kɛ ahan ɔ yɔ sɔ. ¹¹Afɩ, nzue fɛ nʋn nzue kalʋ-kalʋ, bɛ ngʋala man kɛ bɛ fi asutile kʋn anun bɛ fite ɔ. ¹²Anianman-mɔ, *figi baka kʋn ngʋala man kɛ ɔ su *olivʋ mma. *Divɩn baka ngʋala man kɛ ɔ su figi mma. Asutile kʋn kʋsʋ mɔ yɩ́ nzue’n tɩ kalʋ-kalʋ’n ngʋala man kɛ ɔ man nzue fɛ fite nun.

Nyanmɩan ngɛlɛ dɩɛ’n

¹³Asʋ sʋanlan bie wɔ ɛmɔ anun m’ɔ sɩ ngɛlɛ, ɛsɛ ɔ sɩ ninnge’n kʋalaa ɔ? Yɩ́ abalabɔ nɩn anun, ɔ nʋn yɩ́ nyɔlɩɛ kpa’n mɔ ɔ ’yɔ a, ɔ bɛbɛlɛ yɩ́ nwʋn asɩ Nyanmɩan anyunnun’n y’ɔ man bɛ nwun yɩ́ kɛ ɔ sɩ ngɛlɛ ɔ. ¹⁴Nan sɛ ɛmɔ akunnun tɩ bile, ɛsɛ sɛ ɛmɔ nʋn bɛ́ manngʋn’n-mɔ la mannzʋan sʋ a, anɩn nán bɛ tu bɛ́ nwʋn bɛ bu bɛ́ nwʋn kɛ bɛ tɩ menian mɔ bɛ sɩ ananhɔlɛ’n. ¹⁵Ngɛlɛ sʋa fi man Nyanmɩan ɛlɔ, ɔ tɩ asɩ ɛwa ngɛlɛ, ɔ tɩ kulo sʋanlan ngɛlɛ, ɔ tɩ Abɔnsanmʋn ngɛlɛ. ¹⁶Ɔ sanlɩn kɛ bɛ́ mɔ bɛ́ kunnun tɩ bile, ɔ nʋn bɛ́ mɔ bɛ cʋɩn mannzʋan’n, butule nʋn mgban mgban ninnge kʋalaatin fite fite bɛ́ asɩtanlan nɩn anun. ¹⁷Nan ngɛlɛ’n m’ɔ fi Nyanmɩan ɛlɔ’n, alimʋa, yɩ́ nwʋn tɩ, ɛsɛ ɔ man sʋanlan m’ɔ kɔ suan ngɛlɛ sɔ’n kulo anzʋnunjɔ, ɔ tɩ bɛtɛɛ, ɔ kulo anʋannzɛ, ɔ sɩ anwunnvoe kpa, ɔ bɔ bala kpa, ɔ nnɩan man sʋanlan nyunnun ɔ mmua man yɩ́ ndɛɛ, ɔ kan ananhɔlɛ. ¹⁸Bɛ́ mɔ bɛ kulo anzʋnunjɔ’n, bɛ sesie menian’n-mɔ afian maan anzʋnunjɔ ba. Bɛ́ nyɔlɩɛ sɔ’n tɩ kɛ like mɔ b’a lua ɔ’a su mɔ bɛ tɩ sʋ mma ɔ. Mma sɔ’n tɩ sɛsɛ nyɔlɩɛ.

Ɛmɔ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ Nyanmɩan anyunnun

¹Butule’n nʋn ngondin m’ɔ wɔ ɛmɔ afian’n, ɔ fi nin? Ɔ fi ɛmɔ anyɩnbʋlʋ ɛtɛ’n. Yɩ́ y’ɔ di akpɩlɩkpɩlɩ wɔ ɛmɔ anun cɩan daa ɔ. ²Ɛmɔ anyɩn bʋlʋ like, kʋsʋ ɛmɔ asa ngan man yɩ́. Anɩn ɔ’a man ɛmɔ a kaci kodiawu, bɛ́ nyɩn a bʋlʋ, kʋsʋ ɛmɔ asa ngan man like’n mɔ ɛmɔ lɛ kpʋnndɛ’n. Ɛmɔ kulo butule elie nʋn ngondin. Ɛmɔ asa ngan man like mɔ ɛmɔ lɛ kpʋnndɛ’n, ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ mmisa man Nyanmɩan. ³Sɛ ɛmɔ sɛlɛ yɩ́ like a, ɛmɔ asa ngan man yɩ́, ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ ajʋnlɩn’n tɩ man kpa. Afɩ, like’n mɔ ɛmɔ lɛ kpʋnndɛ’n, sɛ ɛmɔ asa kan yɩ́ a, ɛmɔ fa bɔ bala mɔ ɛmɔ muonun kulo’n. ⁴Ɛmɔ tɩ kɛ menian mɔ bɛ tʋn ajaa. Ɛmɔ nzɩ man kɛ sʋanlan m’ɔ yɩ́ nyɩn bʋlʋ mân ɛhɩ anun ninnge’n-mɔ’n, yɩ́ kpɔfʋɛ y’ɔ le Nyanmɩan ɔ? Yɩ́ ti, sʋanlan biala m’ɔ kulo kɛ ɔ nʋn mân sɔ’n tila amienguan’n, Nyanmɩan kaci yɩ́ kpɔfʋɛ. ⁵Ɛmɔ jʋnlɩn kɛ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ tɩ mgban ɔ? Ɛmɔ nwún yɩ́ kɛ Nyanmɩan Wawɛ’n mɔ ɔ’a fa ɔ’a wula yɛ́ nun’n tɩ sʋanlan m’ɔ cʋɩn nyunngunlan! ⁶Nan kʋsʋ, Nyanmɩan nwun yɛ́ nwʋn anwunnvoe sʋnman ɔ yɔ yɛ́ ye m’ɔ tala sʋ. Afɩ, b’a hɛlɛ wɔ Ɛhɛlɛ Ɛjɔlɛ nɩn anun kɛ: “Nyanmɩan nʋn bɛ́ mɔ bɛ tu bɛ́ nwʋn’n le bie. Nan bɛ́ mɔ bɛ bɛbɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ yɩ́ nyunnun’n, ɔ nwun bɛ́ nwʋn anwunnvoe.” ⁷Ɛhɩka ati, ɛmɔ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ Nyanmɩan anyunnun. Ɛmɔ jínlan kpunndiin Abɔnsanmʋn anyunnun nán ɔ ’nwanndi kɔ mʋa. ⁸Ɛmɔ hyʋ́ɩn bɛ mántan Nyanmɩan, nán yɩ́ kʋsʋ ɔ ’cʋɩn mantan ɛmɔ. Kɛ menian’n-mɔ nwunnzin bɛ́ sa’n-mɔ anun bɛ tu efian’n, ɛmɔ ɛtɛfʋɛ’n-mɔ mɔ bɛ́ ajʋnlɩn’n tɩ nnyuan nnyuan’n, ɛmɔ mán bɛ́ ahʋnlɩn nɩn anun tɩ́. ⁹Ɛmɔ kácɩ bɛ́ abalabɔ nán bɛ lí yɩ́ nwʋn yalɛ, bɛ yɩ́ awɔ́lɛ. Ɛmɔ yáci ɛsɩlɩɛ’n nán bɛ sún. Ɛmɔ mán bɛ fɛ elie’n káci alʋabɔ. ¹⁰Ɛmɔ bɛ́bɛlɛ bɛ́ nwʋn asɩ Nyanmɩan anyunnun nán ɔ ’man ɛmɔ sʋ.

Nán bɛ kan bɛ́ manngʋn’n-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ.

¹¹Anianman-mɔ, nán man ɛmɔ kan bɛ́ manngʋn’n-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ. Sʋanlan m’ɔ kan yɩ́ manngʋn’n-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ, ɛsɛ ɔ bua yɩ́ manngʋn’n-mɔ ndɛɛ’n, anɩn ɔ tɩ kɛ ɔ kan mala nɩn anwʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ, ɛsɛ anɩn ɔ bu mala’n fʋɔ. Nan sɛ ɛ bu mala’n fʋɔ a, anɩn ɛ nni man sʋ, nan ɛ bua yɩ́ ndɛɛ. ¹²Nyanmɩan angʋnmɩn cein y’ɔ kpɛ mala man sʋanlan ɔ, ɛsɛ yɩ́ ngʋnmɩn ala y’ɔ bua sʋanlan ndɛɛ ɔ. Yɩ́ ngʋnmɩn cein y’ɔ kʋala kɛ ɔ de sʋanlan ngʋan ɔ, ɛsɛ yɩ́ y’ɔ kʋala kɛ ɔ man sʋanlan wu ɔ. Nan wɔ́ mɔ ɛ bua wɔ́ manngʋn ndɛɛ’n, ɛ tɩ wɔ́ dɩɛ sɛ?

Nán bɛ tu bɛ́ nwʋn

¹³Afɩ sian dɩɛ, ɛmɔ yɔ́ anzʋɛ bɛ tíe! Ɛmɔ mɔ ɛmɔ kan kɛ: “Ɛnɛ anaan ɛhɩnman yɛ ’kɔ kulo kpili sʋa asʋ. Yɛ ’di ɛlɔ afʋɛ kʋn. Yɛ ’si kongo yɛ nyan esika.” ¹⁴Nan ɛmɔ mɔ bɛ kan sɔ’n, asʋ ɛmɔ sɩ alɩ́ɛ nzin ɛjɔlɛ ɔ? Ɛmɔ ngʋan’n tɩ kɛ bɔlɛ́. Ɔ gua kaan dede, anɩn ɔ’a tɩtɩ. ¹⁵Ɛ ’nwun ɛjɔlɛ m’ɔ di kɛ ɛmɔ kan’n: “Sɛ Nyanmɩan bʋa a, yɛ ’yɔ like ɛhɩ anaan like sʋa.” ¹⁶Nan kʋsʋ ɛmɔ dɩɛ, ɛmɔ lɛ di bɛ́ nʋan, bɛ tu bɛ́ nwʋn. Atubɛnwʋn kɛ ɛhɩka sʋa bie fɩ́ɩ́ tɩ man kpa. ¹⁷Afɩ, sʋanlan m’ɔ sɩ like m’ɔ tɩ kpa m’ɔ di m’ɔ yɔ’n, nán sɛ ɔ nyɔ man an, anɩn sʋanlan sɔ’n yɔ ɛtɛ.

Esikafʋɛ’n-mɔ

¹Afɩ sian dɩɛ, ɛmɔ esikafʋɛ’n-mɔ, ɛmɔ yɔ́ anzʋɛ bɛ tíe! Ɛmɔ sún bɛ nwʋ́nna bɛ yɩ́ awɔ́lɛ. Ɔ sanlɩn kɛ ɛmɔ ’ba nwun amannɩnhunnun. ²Ɛmɔ anwʋnndɩɛ nɩn a kpɔlɔ. Ngakʋba’n-mɔ a li ɛmɔ taladɩɛ’n nʋn ɛmɔ ɛtanlan’n-mɔ. ³Nyanmɩan anyunnun an, ɛmɔ esika kɔkɔlɛ’n nʋn ɛmɔ jɛtɛ fufue nɩn a li ngannɔlɛ. Ngannɔlɛ sɔ’n, ɔ kele kɛ sɩ̂n a tɔ ɛmɔ anwʋn. Mân’n lɛ kɔ yɩ́ ayuelɩɛ, kʋsʋ ɛmɔ a hohuan anwʋndɩɛ a sie! ⁴Ɛmɔ nɩ́an, menian mɔ bɛ di ɛmɔ ebo nɩn asʋ junman’n, ɛmɔ ndua man bɛ́ kalɛ. Ɛmɔ tíe kɛ bɛ́ nɩn la nun bɛ lɛ sun ɔ. Nyanmɩan m’ɔ sie nyanmɩansʋ ɛlɔɛ mma’n-mɔ nɩn a tɩ bɛ́ sunfɛlɛ’n. ⁵Ɛmɔ a li mân kpa, b’a yɔ like mɔ ɛmɔ muonun kulo ɔ. Ɛmɔ a hɩn kɛ naan mɔ bɛ lɛ ta yɩ́ bɛ kun yɩ́ cɩan kʋn ɔ. ⁶Sɛsɛfʋɛ’n nʋn ɛmɔ mgbɩlɩ man, ɛmɔ bua yɩ́ ndɛɛ, ɛmɔ kun yɩ́.

Ɛmɔ sí abʋtalɛ, bɛ yɔ́ asɔnɩn

⁷Ɛhɩka ati, anianman-mɔ, ɛmɔ sí abʋtalɛ dede bɛ mán ɔ jú yɛ́ Mɩn ɛwalɛ cɩan. Ɛmɔ nɩ́an sʋanlan m’ɔ di ebolo junman’n, ɔ si abʋtalɛ ɔ nwʋnndɛ kɛ mmaka mma’n-mɔ sú mma mgbakpa-mɔ. Alimʋa esue’n tɔ a, ɔ dua yɩ́ ninnge’n-mɔ, ɔ si abʋtalɛ dede esue kasian’n tɔ maan ninnge’n-mɔ yɔ kpa. ⁸Ɛmɔ kʋsʋ sí abʋtalɛ, bɛ jínlan bɛ́ ja nun kpa. Ɔ sanlɩn kɛ yɛ́ Mɩn ɛwalɛ cɩan’n ka kaan ju. ⁹Anianman-mɔ, nán bɛ fa bɛ́ manngʋn’n-mɔ anwʋn ɛjɔlɛ bɛ wula bɛ́ kunnun, nán Nyanmɩan a mmu man ɛmɔ fʋɔ. Ɛmɔ nɩ́an, ndɛɛbuafʋɛ’n jin anʋan nɩn anun. ¹⁰Anianman-mɔ, ɛmɔ ati kácɩ Nyanmɩan mgbɔmanfʋɛ’n-mɔ mɔ bɛ hanlɩn yɛ́ Mɩn Anʋan Ɛjɔlɛ’n. Bɛ sili abʋtalɛ amannɩnhunnun’n mɔ bɛ nwunlin yɩ́ nɩn anun. Ɛmɔ kʋsʋ sí abʋtalɛ kɛ bɛ́. ¹¹Ɛmɔ nɩ́an, yɛ kan kɛ nyila a han bɛ́, ɔ sanlɩn kɛ bɛ jinlanlɩn bɛ́ ja nun kpa. Abʋtalɛ’n m’ɔ Zɔbʋ sili’n, ɛmɔ a tɩ yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ lé. Yɩ́ amannɩnhunnun nɩn anun, ɛmɔ nwunlin yɩ́ kɛ Nyanmɩan man ɔ fi nun fitelɩ. Ɔ sanlɩn kɛ Nyanmɩan tɩ kpa sʋnman, ɛsɛ ɔ sa anwunnvoe.

¹²Anianman-mɔ, ɛjɔlɛ’n mɔ mɩn ’ba han mɩn kele ɛmɔ’n tɩ cɩnnjɩn kpa. Ɛjɔlɛ sɔ’n y’ɔ le kɛ nán man ɛmɔ kan ndâ. Nán bɛ kan Nyanmɩan, nán bɛ kan asɩɛ, nán bɛ kan ndâ ngacile fɩ́ɩ́. Sɛ bɛ bisa ɛmɔ ɛjɔlɛ m’ɔ di mɔ ɛmɔ kan: “Yuo” a, ɛmɔ hán. M’ɔ di mɔ ɛmɔ kan: “Cɛcɛ” a, ɛmɔ hán. Nán bɛ kan ndâ bɛ tʋ sʋ nán Nyanmɩan a mmu man ɛmɔ fʋɔ.

¹³Sɛ ɛmɔ nunhan bie lɛ nwun amannɩɛ a, anɩn ɔ sɛ́lɛ Nyanmɩan maan ɔ lé yɩ́. Sɛ ɛmɔ nunhan bie lɛ di fɛ a, anɩn ɔ tʋ́ ejue ɔ yɩ́ Nyanmɩan Kpili ayɛ. ¹⁴Sɛ ɛmɔ nunhan bie ndɩ man akpɔlɛ fɩ́ɩ́ a, anɩn ɔ fɛ́lɛ asɔnɩn mgbain’n-mɔ. Mgbain sɔ’n-mɔ kpʋ́kpa yɩ́ *olivʋ ngo wɔ yɛ́ Mɩn dunman nun nán bɛ sɛ́lɛ bɛ mán yɩ́. ¹⁵Asɔnɩn sʋa mɔ bɛ fa dedi bɛ yɔ’n, ɔ man wuluwafʋɛ’n tɩ akpɔlɛ. Ɛsɛ sɛ ɔ yɔlɩ nyɔlɩɛ ɛtɛ a, ɔ ’nyan ɛtɛ face. ¹⁶Ɛhɩka ati, ɛmɔ hán bɛ́ ɛtɛ’n-mɔ mɔ b’a yɔ’n bɛ héle bɛ́ nwʋn, bɛ yɔ́ asɔnɩn bɛ mán bɛ́ nwʋn nán Nyanmɩan a man ɛmɔ a tɩ akpɔlɛ. Sʋanlan m’ɔ tɩ sɛsɛ’n, asɔnɩn m’ɔ kɔ yɔ’n, tunmin kpili kpa wɔ nun. ¹⁷Ɛmɔ nɩ́an, anɩn Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ Eli tɩ kulo sʋanlan kɛ yɛ́ ala. Ɔ yɔlɩ asɔnɩn sɛlɛ kpa kɛ esue’n n’ɔ tɔ. Sakpa kɛ esue a ndɔ man dede afʋɛ nsan sala nsian. ¹⁸Ɛhɩ anzin, Eli kɔ yɔ asɔnɩn biekun nán esue a tɔ maan ninnge’n-mɔ a yɔ kpa. ¹⁹Anianman-mɔ, sɛ ɛmɔ nunhan bie fi Nyanmɩan atɩn nɩn asʋ jasʋ, nán sɛ ɛmɔ bie fa yɩ́ sa ba a, anɩn ɔ’a yɔ like m’ɔ tɩ kpa. ²⁰Ɛmɔ nwún yɩ́ kɛ sʋanlan m’ɔ kɔ yɩ ɛtɛfʋɛ kʋn fi yɩ́ nyɔlɩɛ ɛtɛ atɩn nɩn asʋ kɔ a Nyanmɩan atɩn nɩn asʋ’n, anɩn ɔ a man Nyanmɩan a le sʋanlan sɔ nɩn ati, ɛsɛ anɩn ɔ’a fa yɩ́ ɛtɛ’n dɔʋn ɔ’a hye yɩ́.