Марк бичиген сӱӱнчилӱ јар
Крестеечи Иоанныҥ јарлыктаганы
(Мф. 3:1-12; Лк. 3:1-9; Ин. 1:19-28)
11 Кудайдыҥ Уулы Иисус Христостыҥ Сӱӱнчилӱ Јарыныҥ башталганы.
2 Јарлыкчылардыҥ тӱрбегинде бичилгениле:
«Бат, Сенеҥ озо ангелимди ийип јадым,
ол Сениҥ јолыҥды белетеп койор.
3 Куба чӧлдӧ кыйгырган кижиниҥ ӱни бу:
Кайраканга јол белетегер,
Оныҥ јолдорын тӱс эдигер!»
4 Иоанн келген, куба чӧлдӧ улусты крестеп, јарлап јӱрген: «Эткен кинчектеригерди таштазын деп, Кудайга баштанып, креске тӱжӱгер».
5 Ого ончо Иудей орооны, Иерусалимниҥ ончо улузы келип, кинчектерин ачып турган. Иоанн олорды ончозын Иордан-сууда креске тӱжӱрген.
6 Иоанн тӧӧ тӱги кийимдӱ, тере курлу болгон, јиген ажы – аспан ла јер адаруныҥ балы. 7 Ол јарлап, айдып јӱрген: «Кийнимнеҥ менеҥ чик-јок кӱчтӱзи келедири. Мен эҥчейип, Оныҥ ӧдӱгиниҥ буузын да чечерине турбазым. 8 Мен слерди суула крестегем, Ол дезе слерди Агару Тынла крестеер».
Иисусты креске тӱжӱргени ле ченегени
(Мф. 3:13–4:11; Лк. 3:21-22; 4:1-13)
9 Ол кӱндерде Галилей јериндеги Назареттеҥ Иисус келди. Оны Иоанн Иордан-сууда крестеди. 10 Бу тарый, Ол суудаҥ чыгып келеделе, теҥери ачылып, Агару Тын Оныҥ ӱсти орто кӱӱле чилеп тӱжӱп јатканын кӧрди. 11 Теҥеридеҥ ӱн чыкты: «Сен Мениҥ сӱӱген Уулым, Сенде Мениҥ јакшылыкту табым».
12 Бу тарый Агару Тын Иисусты куба чӧлгӧ апарды. 13 Ол куба чӧлдӧ тӧртӧн кӱн јӱрӱп, сатанага ченеткен, аҥдардыҥ ортозында болгон. Ангелдер Ого болужып тургандар.
14 Иоанн тӱрмелеткен кийнинде Иисус Галилейге келип, Кудайдыҥ Каандыгыныҥ Сӱӱнчилӱ Јарын јарлап, 15 айдып јӱрген: «Ӧй једип, Кудайдыҥ Каандыгы јууктап келди! Кудайга баштанып, Сӱӱнчилӱ Јарга бӱдигер».
Баштапкы ӱренчиктер
(Мф. 4:18-22; Лк. 5:1-11)
16 Галилей талайын јакалай барадып, Иисус Симонды ла оныҥ Андрей карындажын кӧрди. Олор, балыкчы болгон бойлоры, талайда шӱӱндеп тургандар. 17 Олорго: «Мениҥ кийнимнеҥ барыгар, – деди, – слерди улус тудаачы эдип салайын». 18 Олор бу ла тарый шӱӱнин артырып койоло, Оны ээчий бастылар.
19 Анаҥ ары база эмеш базала, Ол Зеведей уулы Иаковты, оныҥ Иоанн карындажын кемеде шӱӱн јамап отургандарын кӧрди. 20 Бу тарый олорды кычырды. Олор Зеведей адазын ишчилерле кожо кемеде артырып койоло, Оны ээчий бастылар.
Јоболдуларды јасканы
(Лк. 4:31-41)
21 Капернаумга келдилер. Удабай суббот кӱнде Иисус синагогага кирип, улус ӱретти. 22 Оныҥ ӱредӱзин кайкап турдылар, нениҥ учун дезе олорды бичикчилер чилеп эмес, бойында јаҥ бар кижи чилеп ӱреткен.
23 Синагогада кара јелбиске туттурган кижи болгон. Ол тыҥ кыйгыра берди:
24 – Сеге бистеҥ не керек болды, Назареттиҥ кижизи Иисус? Сен бисти ӧлтӱрерге келдиҥ бе? Кем болгоныҥды билер турум! Сен – Кудайдыҥ Агарузы.
25 Је Иисус:
– Унчукпа, бу кижидеҥ чык! – деп, кара јелбиске јакарды.
26 Кара јелбис кижини курултып, улу ӱнденип кыйгырала, оныҥ ӧзӧк-буурынаҥ чыга конды.
27 Ончозыныҥ куды чыгып, бой-бойынаҥ суражып турдылар:
– Бу не атасы? Бу кандый-андый јаҥы ӱредӱ болды? Ол јелбистердиҥ де бажын билип, јакарганда, олор Ого уккур болуп турганын!
28 Иисус керегинде табыш Галилей ичине ылтам јайыла берди.
29 Синагогадаҥ чыгала, Иаковло, Иоаннла кожо Симон ло Андрей-эшке келдилер. 30 Симонныҥ кайын энезиниҥ эди-каны изип-кӱйӱп, оорып јаткан. Бу тарый мыны Иисуска айттылар. 31 Иисус базып келеле, оны колынаҥ тудуп, тургусты. Ол јазылып, олорды кӱндӱледи.
32 Эҥир кирип, кӱн отура берерде, Ого кандый ла оорулу улусты, ӧзӧк-буурында шилемирлӱ улусты экелип турдылар. 33 Ончо кала айылдыҥ јанына јуулып келди. 34 Ол јӱзӱн-јӱӱр оорудаҥ шыралап јӱрген кӧп улусты јасты, кӧп шилемирлерди чыгара сӱрди. Је Ол Христос деп билер болгонын шилемирлерге айттырбай турды.
Иисус Галилейде јарлыктайт
(Лк. 4:42-44)
35 Эртенгизинде дезе, ачу таҥла туруп, аалга јерге барып, анда мӱргиди. 36 Симон кожо јӱргендериле Оныҥ кийнинеҥ бардылар. 37 Оны табала, «Ончозы Сени бедиреп туру» – дедилер.
38 Иисус олорго айтты:
– Бу јуугындагы јурттарга баралы, анда да јарлыктаар аргалу болойын. Мен бого болуп келген инем.
39 Анайып, Ол Галилей ичиле синагогаларда јарлыктап, шилемирлерди чыгарып јӱрди.
40 Ого капкаш балулу кижи келди, Оныҥ алдына тизеленип, јалынып айтты:
– Мени арутайын дезеҥ, арутап ийериҥ.
41 Иисус ого буурзап, колын тийгисти. «Арутайын, ару бол» – деди. 42 Бу сӧстӧрдиҥ кийнинде балу ол тарыйын кодорылып, ол ару боло берди. 43 Иисус ого кату јакарып, оны бу ла тарый божодып, 44 айтты:
– Кӧр, кижиге неме айтпа. Је барып, абыска кӧрӱн, Моисейдиҥ јакарганыла аруталганыҥ учун тайылга эт, улуска кере болзын.
45 Онызы дезе чыгала, не болгонын јарлап, айдып баштады. Оноҥ улам Иисус калага иле кирип болбой, тыштындагы аалга јерлерде јӱрди. Је улус Ого кайдаҥ ла бери келип турды.
Курулып калган кижини јасканы
(Мф. 9:1-8; Лк. 5:17-26)
21 Бир канча кӱнниҥ бажында Иисус Капернаумга бурылды. Ол ӱйде деп, табыш угулды. 2 Кӧп улус јуулып келген учун эжик те јанында јер јок болгон. Иисус олорго сӧс айдып турарда, 3 Ого тӧрткижилеп, курулып калган кижини экелдилер. 4 Улустыҥ кӧбине Иисуска јууктаар эбин таппай, Ол отурган айылдыҥ јабынчызында тежик эделе, оору кижини тӧжӧктӧ јаткан бойынча тӱжӱрип ийдилер.
5 Иисус олордыҥ бӱдӱп турганын кӧрӧлӧ, курулып калган кижиге айтты:
– Балам, кинчектериҥ ташталып јат.
6 Анда отурган бир кезик бичикчилер ичинде санандылар: 7 «Бу не дийт? Кудайды анайып не јамандайт болбогой? Кинчекти Кудайдаҥ ӧскӧ кем таштайтан?»
8 Иисус бу тарый олордыҥ ичиндеги санаазын ӧзӧк-тыныла билип, айтты:
– Ичигерде анайып не керек сананып јадыгар? 9 Нези јеҥил? Курулып калганга: «Кинчектериҥ ташталып јат» – деерге бе, эмезе: «Тур, тӧжӧгиҥди алып, базып јӱр» – деерге бе? 10 Је Кижи Уулында јердеги кинчекти таштаар јаҥ барын билип јӱрӱгер – дейле, курулып калганга: – 11 Сеге айдадым: тур, тӧжӧгиҥди алып, айлыҥа јан – деди.
12 Онызы бу тарый ӧрӧ туруп, тӧжӧгин алала, ончо улус кӧзинче чыга берди. Ончолоры кайкажып, «Мындый немени эр-јажына кӧрбӧдис!» – дежип, Кудайды алкап турдылар.
Левийди кычырып алганы
(Мф. 9:9-13; Лк. 5:27-32)
13 Иисус ойто ло талай јаар јӱре берди. Ончо улус Ого келип турды, Ол олорды ӱретти.
14 Ӧдӱп барадып, Ол Алфейдиҥ уулы Левий калан јуур јерде отурганын кӧрӧлӧ, «Мени ээчий бас» – деди. Онызы ӧрӧ туруп, Оныҥ кийнинеҥ басты.
15 Иисус Левий-эште кыйын отурарда, Оныла, Оныҥ ӱренчиктериле кожо кӧп каланчылар ла кинчектӱлер кыйын отургандар. Андый улус кӧп болгон ине, олор Оныла кожо јӱргендер. 16 Ол каланчыларла, кинчектӱлерле кожо ажанып отурганын кӧрӧлӧ, бичикчилер ле фарисейлер Оныҥ ӱренчиктерине айдышты:
– Ол каланчыларла, кинчектӱлерле кожо канайып ичет-јийт болбогой?
17 Мыны уккан Иисус олорго айтты:
– Эмчини кадык улус эмес, оору улус керексиир. Мен актуларды эмес, кинчектӱлерди кычырарга келгем.
Орозо керегинде
(Мф. 9:14-17; 12:1-8; Лк. 5:33–6:5)
18 Иоанныҥ ла фарисейлердиҥ ӱренчиктери орозо туткандар. Иисуска келип, айткандар:
– Нениҥ учун Иоанныҥ ла фарисейлердиҥ ӱренчиктери орозолоп јадылар, Сениҥ ӱренчиктериҥ дезе орозолобой јадылар?
19 Иисус олорго айтты:
– Колту кожо јӱргенде, тойдогы улус орозолойтон беди? Колту кожо јӱргенде, олор орозолоп болбос. 20 Је колтуны олордоҥ айрып алар кӱндер келер, ол тушта, ол кӱндерде олор орозо тудар.
21 Эски кийимге јаҥы бӧстиҥ ӧӧнин јамабайтан. Оноҥ башка, јамачы эскизин јырта тартып, јыртыгы там ары барар. 22 Јаҥы аракыны эски тажуурга урбайтан. Оноҥ башка, аракы тажуурды јара тебер, аракызы да тӧгӱлер, тажууры да ӱрелер. Карын, јаҥы аракыны јаҥы тажуурга уратан.
Суббот кӱн керегинде
23 Бир катап суббот кӱнде Иисус аш салган кыраны кечире барып јаткан. Ӱренчиктери јолой аштыҥ мажагын ӱзӱп, јип тургандар. 24 Фарисейлер Ого айттылар:
– Олордыҥ суббот кӱнде этпейтенди эдип тургандарын кӧрзӧҥ.
25 Иисус олорго айтты:
– Качан да кычырбаган бедигер, Давид аш-курсактаҥ тутакту болуп, бойы да, кожо јӱргендери де аштайла, нени эткен эди? 26 Ол Авиафар деп улу абыс тужында Кудайдыҥ байзыҥына киреле, абыстардаҥ башка кем де јибейтен ыйык калаштарды алып јийле, кожо јӱргендерине де берген.
27 Оноҥ айтты:
– Суббот кӱн кижиге болуп јайалган, кижи суббот кӱнге болуп јайалган эмес. 28 Оныҥ учун Кижи Уулы суббот то кӱнниҥ бийи.
Колы кургап калганды јасканы
(Мф. 12:9-14; Лк. 6:6-11)
31 Иисус синагогага ойто келди. Анда колы кургап калган кижи болгон. 2 Иисусты бурулаарга, оны суббот кӱнде јаскай не деп, ајыктап турдылар. 3 Ол колы кургап калган кижиге: «Ортозына тур – дейле, 4 кӧрӱп тургандарга дезе айтты: – Суббот кӱнде нени эдерге јараар: јакшыны ба, эмезе јаманды ба? Кижиниҥ јӱрӱмин аргадаар ба, эмезе кыйар ба?» Је олор унчукпай турдылар.
5 Иисус олорго чугулду кӧрӱп, јӱректери катуланганына ачурканып, байагы кижиге айтты:
– Колыҥды сун.
Ол сунды, колы база бирӱзиндий су-кадык боло берди.
6 Фарисейлер чыгала, Оны канайтсабыс ӧлтӱрерис деп, Иродтыҥ улузыла кожо јӧптӧштилер.
7 Иисус дезе ӱренчиктериле кожо талай јаар јӱре берди. Оныҥ кийнинеҥ Галилейдеҥ ле Иудейдеҥ кӧп улус барды. 8 Иерусалимнеҥ, Идумейдеҥ, Иордан ары јанынаҥ, Тир ле Сидонды јакалай јерлердеҥ ума јок кӧп улус Оныҥ эдип турганын угала, Ого келип тургандар. 9 Улустыҥ кӧбине кыстатпаска, «Меге кеме белен болзын» – деп, Ол ӱренчиктерине айтты. 10 Ол кӧп улусты јаскан, оныҥ учун оору улус Ого тийейин деп, Ол јаар тап эдип тургандар. 11 Кара јелбистер де Оны кӧрӧлӧ, Оныҥ алдына кӧҥкӧрӧ јыгылып, «Сен – Кудайдыҥ Уулы!» – деп, кыйгырыжып тургандар. 12 Је Ол Бойы кем болгонын јарлабазын деп, кату јакарып турган.
Он эки апостолды талдаганы
(Мф. 10:1-4; Лк. 6:12-16)
13 Мыныҥ кийнинде Иисус кырга чыгып, Бойына кычырайын дегендерин кычырып алды. Айдарда, Ого келдилер. 14 Бойыла кожо јӱргӱзейин деп, јарладып ийип турайын деп, 15 оору-јоболдуларды јазар, шилемирлерди чыгарар јаҥду болзын деп, олордоҥ он эки кижини талдап, олорды апостолдор деп адады. 16 Бат, Ол талдап алган он экӱниҥ ады-јолы бу: Симон, оны Петр деп адады; 17 Зеведейдиҥ уулы Иаков ло оныҥ Иоанн карындажы, олорды Воанергес – «Кӱкӱрт уулдары» деп адады; 18 Андрей, Филипп, Варфоломей, Матфей, Фома, Алфейдиҥ уулы Иаков, Фаддей, Симон Кананит , 19 оноҥ Иуда Искариот, соҥында Иисусты садып ийери ол болгон.
Агару Тынды јамандаганы – ташталбас
(Мф. 12:22-32; Лк. 11:14-23; 12:10)
20 Айылга келгилеерде, улус база ла јуулды, мынаҥ улам олордо курсак та јиир арга јок болды. 21 Мыны угала, Иисустыҥ санаазы энделген туру дешкилеп, јуук улузы Оны албанла апарарга келдилер.
22 Иерусалимнеҥ келген бичикчилер дезе, Оныҥ ичинде Веельзевул бар, Ол шилемирлерди шилемир бийиниҥ кӱчиле чыгара сӱрӱп турбай – дешкендер. 23 Айдарда, Иисус олорды кычырып алып, укаа сӧслӧ айтты:
– Сатана сатананы канайып чыгаратан? 24 Каандык бойынаҥ бойы бӧлинзе, байагы каандык јайрадылар. 25 Биле бойынаҥ бойы бӧлинзе, ол биле јайрадылар. 26 Сатана бойына бойы табарып, бӧлинген болзо, ол чыдажып туруп болбос: оныҥ ӧлӱми келгени ол. 27 Кӱчтӱ кижиниҥ айлына киргени, кӱчтӱ кижини озо кӱлӱбегенче, јӧӧжӧзин тоноп болбос, јаҥыс кӱлӱзе, айлын тоноор. 28 Чынын айдадым слерге: кижи уулдарыныҥ не ле кинчеги, канайып та јамандап айтканы ташталар. 29 Је Агару Тынды јамандап айткан кижиниҥ бурузы ӱргӱлјиге ташталбас, ол јажын-чакка јаргыга калар.
30 Иисустыҥ ӧзӧк-буурында кара јелбис бар дешкен учун Ол анайып айткан.
Иисустыҥ энези ле карындаштары
(Мф. 12:46-50; Лк. 8:19-21)
31 Иисустыҥ энези ле карындаштары келеле, тышкары туруп, Оны айттырып кижи ийдилер. 32 Иисусты эбире кӧп улус отурган.
– Сени тышкары энеҥ, карындаштарыҥ ла сыйындарыҥ сурулап јат – дедилер.
33 – Энем кем, карындаштарым кемдер? – дейле, 34 Ол Бойын эбире отурган улусты ајыктап, айтты: – Бат, Мениҥ энем, Мениҥ карындаштарым бу. 35 Кудайдыҥ табын бӱдӱрип јӱргени, Мениҥ карындажым да, эје-сыйным да, энем де.
Ӱрендеечи керегинде укаа сӧс
(Мф. 13:1-23; Лк. 8:4-15)
41 Иисус талайдыҥ јаказында ойто ло ӱредип баштады. Ого кӧп улус јуулып келерде, кемеге кирип, талайда отурды, улус дезе ончозы талайдыҥ јарадында турды. 2 Ол укаа сӧстӧр айдып, кӧп ӱретти, ӱредип тура, олорго айтты:
3 – Угугар! Ӱрендеечи кижи ӱрендеерге чыккан. 4 Ӱрендеп турарда, кезик ӱрен јол кырына тӱшкен. Куштар учуп келеле, олорды чокып койгон. 5 Кезиги тобрагы ас ташту јерге тӱшкен. Тобрагы калыҥ эмес болгондо, удабай кылгазы ӧзӱп чыккан. 6 Кӱн чыгарда чалдыгып, тазыл јок болгон учун, кургап калган. 7 Кезиги тегенектӱ јерге тӱшкен. Тегенек ӧзӱп, оны туй базып койордо, ажы бӱтпеген. 8 Кезиги јакшы јерге тӱшкен. Ӧскӱлеҥ болуп, мажак бӱткен, ӱрендегенине кӧрӧ кезиги одус, кезиги алтан, кезиги јӱс катап кӧп тӱжӱм берген.
9 Иисус оноҥ айтты:
– Кулакту кижи уксын!
10 Ол јаҥыскан артып каларда, Оныҥ јанында јӱргендер он эки ӱренчикле кожо укаа сӧс керегинде сурадылар. 11 Иисус олорго айтты:
– Слерге Кудайдыҥ Каандыгыныҥ јажыттарын билери берилген, ӧскӧ-туш улуска дезе, ончозын укаалап айдатан, 12 нениҥ учун дезе
олор кӧзиле кӧрзӧ дӧ, кӧрбӧйдилер,
кулагыла укса да, аайлабайдылар.
Кудайга баштанган болзо, кинчектери ташталар эди.
13 Оноҥ сурады:
– Бу укаа сӧсти аайлабадыгар ба? Андый болзо, ончо укаа сӧстӧрди канайып аайлаарыгар?
14 Ӱрендеечи сӧс ӱрендейт. 15 Јол кырына тӱшкен ӱрен деп, мындыйларды айтканы: олорго сӧс ӱренделер, је олор сӧсти укса ла, сатана келип, јӱрегинде ӱренделген сӧсти алып барат. 16 Анайып ок ташту јерге тӱшкен ӱрен деп, мындыйларды айтканы: олор айткан сӧсти укканда, бу тарый сӱӱнип, кӧксине алынадылар. 17 Је олор бойында тазыл јок, турумкай эмес. Оноҥ, сӧс учун ачу келгежин эмезе истежӱ болгожын, бу тарый јана тӱшкилейт. 18 Тегенектӱ јерге тӱшкен ӱрен деп, сӧсти уккан улусты айтканы. 19 Је јадынды кичеейтени, јӧӧжӧгӧ тартылатаны, ӧскӧ дӧ кычалар олордыҥ ичине кирип, уккан сӧсти туй базып койот, ол сӧс тӱжӱм јок артып калат. 20 Јакшы јерге ӱренделген дегени, сӧсти угуп, кӧксине алынып турган улусты айтканы. Ол сӧс ӱрендегенине кӧрӧ бирӱзи одус, ӧскӧзи алтан, кезиги јӱс катап кӧп тӱжӱм берет.
Јарык керегинде
(Лк. 8:16-18)
21 Иисус олорго айтты:
– Јарыткышты табактыҥ эмезе орынныҥ алдына тургузарга экелетен беди? Оны јарыткыштыҥ јерине тургузарга экелетен эмес пе? 22 Иле болбос јажыт неме јок; тыштына чыкпас туйук неме јок. 23 Кулакту кижи уксын!
24 База айтты:
– Угуп турганыгарга ајару эдигер. Кандый кемјӱле кемјииригер, анайып ла бойыгарга кемјилер, слерге, угуп тургандарга, ӱзеери кожулар. 25 Кемде бар, ого берилер, кемде дезе јок, оныҥ бары да айрылар.
Ӱрен керегинде
26 База айтты:
– Кудайдыҥ Каандыгы бого тӱҥей: кижи јерге ӱрен чачат, 27 тӱнде уйуктайт, тӱште турат, је ӱрен канайда чыгып, ӧзӱп турганын билбейт. 28 Јер дезе бойы бойынаҥ озо баштап кӧк ӧскӱрет, оноҥ мажак, оноҥ мажакты ашла толтырат. 29 Аш бышканда, бу тарый ол серп алып, кырага барат, нениҥ учун дезе ашты кезер ӧй једип келген.
30 База айтты:
– Кудайдыҥ Каандыгын неге тӱҥдейли? Эмезе кандый укаа сӧслӧ оны айдалы? 31 Ол горчицаныҥ ӱренине тӱҥей. Оны јерге ӱрендеп јатканда, јердеги ончо ӱрендердеҥ оок. 32 Ӱрендеп койгондо, чыгып, кандый ла маала ажынаҥ бийик болор, сабактары барбак болуп, оныҥ кӧлӧткӧзине теҥериниҥ куштары уйа тартар аргалу.
33 Кӧп андый укаа сӧстӧрлӧ олордыҥ оҥдоор кирезиле сӧс јарлап јӱрди. 34 Укаалабай олорго неме айтпас болды, ӱренчиктерине дезе јаҥыскандыра ончозын јартап турды.
Јотконды сыныктырганы
(Мф. 8:23-27; Лк. 8:22-25)
35 Ол кӱн эҥирде Иисус ӱренчиктерине:
– Ол јанына кечели – деди.
36 Олор улусты јандырып ийеле, кемеде отурган Иисусты кожо алып, јӱстилер. Анда ӧскӧ дӧ кемелер болгон. 37 Јаан јоткон тӱшти. Толкулар кемеге табарарда, ичине суу кирип, толуп турды. 38 Иисус дезе кемениҥ кийни јанында неме јастанып алала, уйуктап јаткан. Оны ойгозып, айттылар:
– Ӱредӱчи! Чӧҥӱп баратканыс Сеге тӱҥей ле бе?
39 Ол туруп, салкынды токтодып, талайга айтты:
– Тымы, токто!
Салкын токтоп, тып-тымык боло берди.
40 – Слер не андый коркынчак болдыгар? – деп, Иисус олорго айтты. – Бӱтпес болуп кайттыгар?
41 Олордыҥ куйка баштары јимиреп, бой-бойына айдып турдылар: «Салкын да, талай да Ого уккур болордо, бу Кем болотон?»
Кара јелбиске туттурган кижини јасканы
(Мф. 8:28-34; Лк. 8:26-39)
51 Талайдыҥ ол јанына, Гадара деп ороонго, јӱзӱп келдилер. 2 Иисус кемедеҥ тӱжерде, бу тарый сӧӧк салар јердеҥ кара јелбиске туттурган кижи чыга конды. 3 Ол сӧӧк салар јерде јаткан, оны бир де кижи кынјылап та болбогон. 4 Оны кӧп катап кижендеп, кынјылап та турза, кынјыны ӱзӱп, киженди оодып салатан. Оны јобожыдар кижи чыкпаган. 5 Тӱни-тӱжи ол сӧӧк салар јерлерде ле кырларда кыйгырып, ташка согулып јӱрген.
6 Иисусты ыраагынаҥ кӧрӧлӧ, јӱгӱрип келип, Ого бажырып, 7 тыҥ ӱнденип кыйгырды:
– Ӧрӧ турган Кудайдыҥ Уулы Иисус! Сеге менеҥ не керек болды? Сени Кудайдыҥ учун сурап турум: мени кыйнаба!
8 Ол мынайып айткан, нениҥ учун дезе Иисус: «Кара јелбис, бу кижидеҥ чык!» – деген.
9 Адын сураарда, айтты:
– Бис кӧп, оныҥ учун адым – тӱмен черӱ.
10 Олорды бу јердеҥ сӱрбезин деп, Ого јалына бердилер.
11 Андагы кырдыҥ эдегинде јаан ӱӱр чочколор одорлоп јӱрген.
12 – Бисти чочколорго ийе бер, олордыҥ ӧзӧк-буурына барып кирели – деп, шилемирлер сурап турдылар.
13 Иисус јӧбин берди. Кара јелбистер кижидеҥ чыгып, чочколордыҥ ӧзӧк-буурына барып кирдилер. Айдарда, ӱӱрде эки муҥ кире чочко каскактаҥ талайга калып, чӧҥӱп калды.
14 Кӱдӱчилер дезе сыр-јӱгӱрикте барып, каладагы ла јурттардагы улуска айттылар. Олор не болгонын кӧрӧргӧ чыкты. 15 Иисуска келип кӧрзӧ, ӧзӧк-буурында тӱмен шилемирлӱ болгон кижи санаазы ордында, кийимдӱ отурды. Олорго коркымчылу боло берди. 16 Кӧргӧн улус шилемирлӱ кижиле, оноҥ чочколорло не болгонын куучындап бердилер. 17 Олордыҥ јеринеҥ јӱре берзин деп, Иисусты сурап турдылар.
18 Ол кемеге отурып јадарда, байагы ӧзӧк-буурында шилемирлӱ болгон кижи Оныла кожо јӱрейин деп суранды. 19 Је Иисус болдырбай, айтты:
– Айлыҥдагы улузыҥа јан. Сеге Кайракан нени эткенин, канайда буурзаганын олорго айдып бар.
20 Онызы барып, Иисус ого нени эткенин Он-Тура деп јерде јарлыктап баштады. Ончолоры кайкажып турдылар.
Оору ӱй кижини јасканы ла кызычакты тиргискени
(Мф. 9:18-26; Лк. 8:40-56)
21 Иисус кемеле ол јанына ойто кечерде, Оны эбире кӧп улус јуулды. Ол талайдыҥ јаказында болгон.
22 Је бат, синагоганыҥ јаандарыныҥ бирӱзи, Иаир деп кижи, келди. Иисусты кӧрӧлӧ, Оныҥ будыныҥ јанына кӧҥкӧрӧ тӱжӱп, 23 эреп-јайнай берди:
– Кызычагым ӧлӱп јадыры. Барып, оныҥ ӱстине колыҥды салып алка, ол аргадалып, тирӱ артсын.
24 Иисус оныла кожо барды. Оныҥ кийнинеҥ кӧп улус базып, Оны кыстап турган.
25 Анда он эки јыл кан келип, јобоп јӱрген бир ӱй кижи болгон. 26 Ол кӧп эмчилерге јӱрӱп, кӧп шыралап, не барын ончозын кородып, бир де туза албай, оорузын там јаанаткан. 27 Иисус керегинде угала, улустыҥ ортозыла кийнинеҥ базып келип, Оныҥ кийимине тийди. 28 «Оныҥ кийимине де тийзем, јазыларым» – деп, ол айдынган. 29 Бу ла тарый кан токтоп, ол јоболынаҥ јазылганын эди-каныла сезип ийди.
30 Иисус бу ла тарый Бойынаҥ кӱч чыга бергенин сезип, улус јаар кайра баштанып, сурады:
– Кийимиме кем тийди?
31 Ӱренчиктери Ого айттылар:
– Улус Сени кыстап турганын кӧрӱп, Меге кем тийди деп, не сурайдыҥ?
32 Је Ол анайткан кижини кӧрӧйин деп, эбире кӧстӧп турды. 33 Ӱй кижи бойыла не боло бергенин билди. Ол коркып ла тыркыражып, базып келеле, Иисустыҥ будыныҥ јанына кӧҥкӧрӧ тӱжӱп, чынын ончозын айтты. 34 Иисус ого: «Кызым, бӱдӱп турганыҥ сени аргадап алды. Амырыҥ алып, јӱре бер, оору-јоболго бастырба» – деди.
35 Ол айдып турганча, синагога башчызыныҥ айлынаҥ улус келип, айттылар:
– Кызычагыҥ јада калды, Ӱредӱчини темей јоботпо.
36 Иисус дезе, бу сӧстӧрди уккан бойынча, синагоганыҥ јаанына айтты:
– Коркыба, јаҥыс ла бӱт.
37 Ол Бойыныҥ кийнинеҥ Петр ла Иаковтоҥ, Иаковтыҥ Иоанн карындажынаҥ башка кижи бастырбады. 38 Олор синагоганыҥ јааны-эшке келдилер. Иисус тӱймежип, ыйлажып-сыктажып турган улусты кӧрди. 39 Киреле, олорго айтты:
– Не тӱймежип, ыйлажып туругар? Кызычак ӧлбӧгӧн, ол уйуктап јат.
40 Оны шоодо бердилер. Ол дезе, ончозын ӱйдеҥ чыгарып, кызычактыҥ ада-энезин, Бойыла кожо јӱргендерин алганча, баланыҥ јаткан јерине кирди. 41 Кызычактыҥ колын тудуп, айтты:
– Талифа-куми!
Бу сӧс: «Кызычак, сеге айдадым: тур!» – дегени.
42 Кызычак бу тарый туруп, база берди. Ол он эки јаш кирелӱ болгон. Ончозы алаҥ кайкадылар. 43 Мыны бир де кижи билбезин деп, Иисус олорго кату јакарала, балага курсак берзин деди.
Јарлыкчы алтайында тоотпос
(Мф. 13:53-58; Лк. 4:16-30)
61 Оноортынаҥ чыгала, Иисус Бойыныҥ алтайына келди. Оныла кожо ӱренчиктери болгон.
2 Суббот кӱн једип келерде, Ол синагогада ӱредип баштады. Оны уккан улустыҥ кӧбизи алаҥ кайкап, айдышты:
– Бу ончозы Ого кайдаҥ келди не? Ого не болгон ойгор санаа берилген? Оныҥ колы мындый кайкалдарды канайып эдет болбогой? 3 Ол агашла узанар ус эмес беди? Марияныҥ уулы, Иаковтыҥ, Иосияныҥ, Иуданыҥ ла Симонныҥ аказы эмес пе? Эје-сыйындары мында, ортобыста эмес пе?
Анайып Ого бӱтпей, Оны јуутпай тургандар. 4 Иисус дезе олорго айтты:
– Јарлыкчы кӱндӱзи јок болбойтон, оны јаҥыс алтайында, тӧрӧӧн-тууганы, айлындагы улузы тообойтон.
5 Ол анда бир де кайкал эдип болбоды, кезик ле јоболдулардыҥ ӱстине колын салып алкап, јасты. 6 Олордыҥ бӱтпей турганын кайкады.
Мыныҥ кийнинде јака јурттар сайын ӱредип јӱрди.
Он эки ӱренчикти ийгени
(Мф. 10:5-15; Лк. 9:1-6)
7 Иисус он эки ӱренчигин кычырып алып, олорды экидеҥ ийип, кара јелбистердиҥ бажын билетен јаҥ берди. 8 Олорго јакып, айтты:
– Јолго тайактаҥ ӧскӧ бир де неме алып јӱрбегер: баштык та, калаш та, курыгарда јес акча да. 9 Тегин ӧдӱк кийигер, кат кийим кийбегер. 10 Кажы бир айылга тӱшсегер, ол јердеҥ чыкканча, анда болыгар. 11 Кандый бир јерде слерди јуутпаза, слерди укпаза, ол јердеҥ чыгып барадып, будыгардаҥ тоозынды кактагар. Онызы олорго удура кере болзын. Чынын айдадым слерге: јаргы болотон кӱнде, ол калага кӧрӧ, Содом ло Гоморрага јеҥил болор.
12 Олор барып, улусты Кудайга баштанзын деп, јарлыктап јӱрдилер. 13 Кӧп шилемир чыгарып, кӧп јоболдуларга май сӱртӱп, јазып турдылар.
Крестеечи Иоанныҥ ӧлӱми
(Мф. 14:1-12; Лк. 9:7-9)
14 Иисустыҥ ады јарлу боло берген учун, Ол керегинде табыш Ирод-каанга јетти. Ол айтты: «Бу Крестеечи Иоанн. Ол тирилген, оныҥ учун ол кайкалдар эдет». 15 Кезиги: «Бу Илия» – дешти. Ӧскӧлӧри дезе, «Бу јарлыкчы, эмезе јарлыкчылардыҥ бирӱзиндий кижи» – дештилер. 16 Ирод дезе, мыны угала, айтты: «Бу – меге бажын кезе чаптырган Иоанн. Ол тирилген туру».
17 Ирод Иоаннды тутсын деп кижи ийип, оны кижендеп, тӱрмелеп койгон болгон. Ол мыны Филипп карындажыныҥ абакайын, Иродиаданы, бойы алганы учун эткен. 18 Иоанн Иродко айдып туратан: «Сеге карындажыҥныҥ абакайын аларга јарабас». 19 Иродиада Иоаннды ӧштӧп, оны ӧлтӱрейин де дезе, је болуп албай јӱрген. 20 Ирод Иоаннды акту, агару кижи деп билип, оноҥ айап, оны чеберлеп јӱрген. Оны угуп, кӧпти эткен, айткан сӧстӧрин јакшызынып уккан.
21 Эптӱ учурал Иродтыҥ туулган кӱнинде болгон. Ол бойыныҥ кӧдӧчилерине, черӱ башчыларына ла Галилейдиҥ јаандарына той-јыргал эткен. 22 Иродиаданыҥ кызы кирип, бијелеген, Иродко ло оныла кожо кыйын отургандарга јараган. Каан кыска айткан:
– Менеҥ сурайын дегениҥди – сура, сеге берейин.
23 Оноҥ чертенген:
– Нени де суразаҥ, каандыгымныҥ кабортозын да болзо, берейин.
24 Кыс нени сурайын деп, энезине барарда, онызы: «Крестеечи Иоанныҥ бажын сура» – деген. 25 Кыс бу тарый каанга капшайлап барып, айткан:
– Эмди ле Крестеечи Иоанныҥ бажын табакка салала, меге берзин деп турум!
26 Каан кунуга берген, је чертине ле кожо кыйын отурган улуска болуп ого берген сӧзин бузарга кӱӱнзебеген. 27 Ол бу тарый черӱчилди ийип, Иоанныҥ бажын экелзин деп јакарган. 28 Онызы тӱрмеге барып, оныҥ бажын кезе чабала, табакка салала, экелип, кыска берген. Кыс дезе башты энезине берип ийген.
29 Иоанныҥ ӱренчиктери угала, келип, оныҥ сӧӧгин алып, јууп салгандар.
Беш муҥ кижини тойдырганы
(Мф. 14:13-21; Лк. 9:10-17; Ин. 6:1-14)
30 Апостолдор Иисуска јуулыжып келеле, нени эткенин, неге ӱреткенин Ого ончозын айдып бердилер. 31 Иисус олорго айтты:
– Јӱк бойыгар аалга јерге барып, эмеш тыштанып алыгар.
Чындап та, келип-барып тургандар кӧп болгон учун, олорго ажанарга да бош јок болгон.
32 Олор јаҥыс бойлоры кемелӱ аалга јерге јӱстилер. 33 Јӱзӱп бараткандарын кӧргӧн кӧп улус олорды танып, ончо калалардаҥ оноор јойу, озолоп, јӱгӱрижип келдилер. 34 Иисус чыгып, кӧп улусты кӧрӧлӧ, кӱдӱчизи јок койлордый јӱрӱ деп, ичи ачыды. Олорды кӧпкӧ ӱредип баштады.
35 Орой боло берерде, ӱренчиктери Ого базып келип, айттылар:
– Бу аалга јер эди, оноҥ орой. 36 Улусты божодып ий, эбире турган айылдарга, јурттарга барып, бойлорына курсак садып алзын. Олордо јиир неме јок.
37 Иисус: «Слер олорды азырагар» – деди. Ого айттылар:
– Бис барып, эки јӱс динарийге калаш садып алала, олорды азыраак па?
38 Је Ол айтты:
– Слерде канча кире калаш бар, барып кӧрӱгер.
Олор барып кӧрӧлӧ, «Беш болчок калаш ла эки болчок балык» – дедилер.
39 Айдарда, ончозын кӧк ӧлӧҥниҥ ӱстине бӧлӱктей отургызыгар деди. 40 Олор јӱстеҥ, беженнеҥ бӧлӱктей отурып ийдилер. 41 Иисус беш калашты, эки балыкты алды, теҥери ӧрӧ кӧрӧлӧ, алкады. Калашты сындырала, улуска ӱлезин деп, ӱренчиктерине берди. Эки балыкты анайып ла ончозына ӱледи. 42 Ончозы јиди, тойды. 43 Калаш ла балыктыҥ арткан-калганын он эки каламага толтыра јууп алдылар. 44 Курсак јигендердиҥ тоозы беш муҥ эр кижи болгон.
Сууныҥ ӱстиле басканы
(Мф. 14:22-36; Ин. 6:15-21)
45 Бу тарый Иисус ӱренчиктерге:
– Улусты јандырып турганчам, кемеге отурып, ол јанына, Вифсаида јаар, Менеҥ озо кечигер – деди.
46 Улусты јандырып ийеле, мӱргийин деп, кырга чыкты.
47 Эҥирде кеме талайдыҥ ортозында болгон, Иисус дезе јаҥыскан Бойы јерде болгон. 48 Терс салкын согордо, ӱренчиктери кайыктап болбой, шыралап турганын кӧрди. Таҥ алдында Ол талайдыҥ ӱстиле базып, олорго јууктап келеле, кӧндӱре ӧдӧ конорго сананды. 49 Олор дезе, Оныҥ талайла базып келеткенин кӧрӧлӧ, бу сӱне болбой деп, кыйгырып ийдилер, 50 нениҥ учун дезе, Оны ончозы кӧрӧлӧ, коркый бергендер. Ол дезе бу тарый олорго эрмектенип, айтты:
– Чочыбагар, бу Мен, коркыбагар.
51 Мынайда айдала, олордыҥ кемезине отурды. Салкын токтой берди. Олор алаҥ кайкадылар. 52 Јӱректери таш болгон учун олор калашла болгон кайкалды аайлабаган.
53 Кечеле, Геннисарет јерине келип, јаратка токтодылар. 54 Олор кемедеҥ чыгарда, бу тарый улус Иисусты танып, 55 ончо јака јерлерди эбире јӱгӱрип, оору улусты тӧжӧктӧргӧ салала, Ол јӱрӱ деп угулган јерге экелип баштады. 56 Ол кайда ла келгенде – јурт болзын, кала болзын, турлу болзын, јоболдуларды тепсеҥдерге экелип салала, олор Оныҥ эдегине де болзо тийзин деп, сурап турдылар. Ого тийген улус јазылып турган.
Ару ла быјар
(Мф. 15:1-20)
71 Иисусты эбире фарисейлер ле Иерусалимнеҥ келген бир кезик бичикчилер јуулдылар. 2 Оныҥ ӱренчиктериниҥ кезиги ару эмес колдорын јунбай калаш јип отургандарын кӧрӱп, олорды каарып турдылар. 3 Фарисейлер дезе, ончо иудейлер чилеп, ада-ӧбӧкӧниҥ јаҥдап келген јаҥыла колдорын быжулап јунбаганча, ажанбайтан. 4 Базардаҥ келеле, јунунбайынча, ажанбас. Оноҥ до ӧскӧ јаҥдаган јаҥы кӧп болгон: айак, јыракы, јес айак-казан јунары. 5 Оныҥ учун фарисейлер ле бичикчилер Иисустаҥ сурадылар:
– Јаандардыҥ јаҥдап келген јаҥын ӱренчиктериҥ не керек јаҥдабайдылар, колдорын јунбай, калаш јийдилер?
6 Ол каруу јандырды:
– Эки јӱстӱ слер керегинде Исаия јарлыктап, чын бичиген:
«Бу улус Мени тилиле тооп јат,
јӱректери дезе Менеҥ ыраак.
7 Је кижиниҥ ӱредӱзине ле јакылтазына ӱредип,
Мени темей тооп јадылар».
8 Слер Кудайдыҥ јакылтазын таштап, кижиниҥ јаҥдап келген јаҥын тудуп, айак-казанды јунатан ээжилерди бӱдӱрип, бого тӱҥей ӧскӧ дӧ кӧп немелер эдип јадыгар. 9 Бойыгардыҥ јаҥыгарды јаҥдаарга болуп, Кудайдыҥ јакылтазын јектеп турганыгар јакшы ба? 10 Моисей айткан јок беди: «Ада-энеҥди тооп јӱр»; база: «Адазын эмезе энезин јаман айдып турган кижи, ары ӧлӱп калзын». 11 Слер дезе айдадыгар: «Кижи адазына эмезе энезине: „Менеҥ алгадый немегер корван“ деп јарлаза, ол Кудайга сый болор». 12 Онызыла ого адазына эмезе энезине нени де эттирбей јадыгар. 13 Мынызыла бойыгар тургускан јаҥдап келген јаҥыгарга болуп, Кудайдыҥ сӧзин кеде эдип, бого тӱҥей кӧп ӧскӧ дӧ немелер эдип јадыгар.
14 Улусты ончозын ойто кычырып алала, айтты:
– Ончогор Мени угуп, кӧксигерге алыныгар. 15 Кижиниҥ ичине тыштынаҥ кирген бир де неме оны быјарсыдып болбос. Је бойынаҥ чыгып турганы, кижини быјарсыдар. 16 Кулакту кижи уксын!
17 Ол улусты артырып, ӱйге кирерде, ӱренчиктери укаа сӧс керегинде сурадылар.
18 Иисус олорго айтты:
– Слер де неме аайлабас улус болдыгар ба? Кижиниҥ ичине тыштынаҥ киргени, оны быјарсыдып болбозын аайлабай туругар ба? 19 Ол јӱрекке эмес, ичке кирет ине, оноҥ тыштына чыгат.
Мынызыла Ол курсакты ару деп јарлады. 20 Оноҥ айтты:
– Кижиниҥ ичинеҥ чыкканы, кижини быјарсыдып јат. 21 Кижиниҥ ичинеҥ, јӱрегинеҥ чыгары бу: кара санаа, балыр јӱрӱм јӱрери, ууры эдери, кижи ӧлтӱрери, чайдам кылынары, 22 јимекейлеери, ӧчӱркеп ӧштӧӧри, куурмак кылык кылынары, уйат билбези, кӱйӱнери, Кудайды јамандайтаны, улуркайтаны, тенексийтени. 23 Бу јаманныҥ ончозы кижиниҥ ичинеҥ чыгып, кижини быјарсыдып јат.
Кара јаҥду ӱй кижиниҥ Кудайга бӱткени
(Мф. 15:21-28)
24 Оноортынаҥ чыгала, Иисус Тир ле Сидонныҥ јерлерине келди. Ӱйге кирип, бу керегинде кижи билбезин деп кӱӱнзеди, је мыны јажырып болбоды. 25 Кызычагы кара јелбиске туттурган бир ӱй кижи Иисус керегинде угала, бу тарый келип, Оныҥ будыныҥ јанына кӧҥкӧрӧ тӱшти. 26 Бу ӱй кижи дезе кара јаҥду болгон, алтайы Сирияныҥ Финикиязы болгон. Шилемирди кызычагынаҥ чыгарзын деп, Оны сурай берди. 27 Је Иисус ого айтты:
– Озо балдар тойзын. Балдардыҥ калажын блаап, ийттерге таштаарга јарабас.
28 Ӱй кижи дезе каруу јандырды:
– Эйе, Кайракан, је балдар јиген калаштыҥ стол алдына тӱшкен оодыгын ийттер јийтен эди.
29 Иисус: «Бу айткан сӧзиҥ учун эмди јан – деди. – Шилемир кызычагыҥнаҥ чыга берди».
30 Ол јанып келеле кӧрӧрдӧ, кызычагы тӧжӧктӧ јатты, оныҥ ӧзӧк-буурынаҥ шилемир чыгып калтыр.
Ӱскер, чокол кижини јасканы
31 Тир ле Сидонныҥ јеринеҥ чыгала, Он-Кала ичиле ӧдӱп, Иисус ойто Галилейдиҥ талайы јаар барды. 32 Ого ӱскер, чокол кижини экелеле, оныҥ ӱстине колыҥ салып, алка – деп, сурай бердилер. 33 Иисус оны улустаҥ туура јединип, эки кулагына Бойыныҥ сабарын сукты, тӱкӱреле, тилине тийди. 34 Теҥери ӧрӧ кӧрӧлӧ, улу тынып, ого: «Еффафа – Ачыл» – деди. 35 Бу тарый ол кижиниҥ кулагы ачылып, тилиниҥ кӱрмеги чечилип, јап-јарт эрмектене берди. 36 Мыны кижиге айтпагар деп, олорго јакарды. Је олорды канча ла токтоткон сайын, олор там ары јарлап јӱрдилер. Алаҥ кайкажып, айдып турдылар:
37 – Ончозын јакшы эдет: ӱскерин угар эдет, тили јогын тилдӱ эдет.
Тӧрт муҥ кижини тойдырганы
(Мф. 15:32-39)
81 Ол кӱндерде кӧп улус јуулган. Олордыҥ јиир немези јок болордо, Иисус ӱренчиктерин кычырып алып, айтты:
2 – Бу улуска ичим ачыйт. Ӱч кӱнге чыгара Мениле кожо јӱрген улустыҥ ооско салар немези јок. 3 Олорды ажандырбай јандырып ийзем, јолдо уйадай берер. Олордыҥ кезиги ыраактаҥ келген ине.
4 – Мында, аалга јерде, олорды азырайтан калашты кайдаҥ алар? – деп, ӱренчиктери каруу јандырдылар.
5 Иисус олордоҥ: «Слерде канча кире калаш бар?» – деп сураарда, јети дештилер.
6 Ол улусты јерге кыйын отурзын дейле, јети калашты алып, алкыш јетирди, сындырала, ӱлезин деп, ӱренчиктерине берди. Олор улуска ӱледи. 7 Олордо база эмеш балык болгон. Ол алкайла, онызын да ӱлезин деди. 8 Олор јиди, тойды. Арткан-калганын јети каламага јууп алдылар. 9 Јигени дезе тӧрт муҥ кире кижи болгон. Иисус олорды јандырып ийди. 10 Бу ла тарый ӱренчиктериле кожо кемеге отурып, Далмануфа деп јерге келди.
11 Фарисейлер келип, Иисусла сӧс блаажа бердилер. Оны ченеп, теҥеридеҥ билди кӧргӱссин деп, некеп турдылар. 12 Ол улу тынып, айтты:
– Бу ӱйе билди кӧргӱс деп, не некейт болбогой? Чынын айдадым слерге: бу ӱйеге билди берилбес.
13 Оноҥ олорды таштап, катап кемеге отурала, ол јанына кечти.
Ачыткы керегинде
(Мф. 16:5-12)
14 Ӱренчиктер калаш аларын ундып койгондор. Кемеде јӱк ле бир болчок калаш болгон. 15 Иисус дезе јакып, айтты:
– Фарисейлердиҥ ле Иродтыҥ ачыткызынаҥ чеберленигер.
16 Ӱренчиктер бойы ортодо: «Бисте калаш јогын айдып туру» – деп табыштылар.
17 Иисус онызын билип, айтты:
– Бисте калаш јок деп, нени таап туругар? Эмдиге оҥдобос, аайлабас кайттыгар? Јӱректеригер эмдиге јетире таш бойынча ба? 18 Кӧстӱ бойыгар кӧрбӧй туругар ба? Кулакту бойыгар укпай туругар ба? Санаагарга кирбейт пе? 19 Беш муҥ кижиге беш калаш сындырып береримде, јигенниҥ арткан-калганын канча каламага толо јууп алган эдигер?
Олор:
– Он эки – дедилер.
20 – Јетӱни тӧрт муҥ кижиге јетиреримде, јигенниҥ арткан-калганын канча каламага јууп алган эдигер? – деерде, «јети» – дедилер.
21 Айдарда, Иисус олорго айтты:
– Эмдиге јетире аайлабас кайттыгар?
Сокорды јасканы
22 Вифсаидага келдилер. Иисуска сокор кижини экелип, ого кол тийгиссин деп сурадылар. 23 Ол сокорды јединип, јурттыҥ тыштына чыгарды. Кӧзине тӱкӱрип, ого колын салып,
– Неме кӧрӱп туруҥ ба? – деди.
24 Онызы кӧрӧлӧ, айтты:
– Ӧдӱп бараткан улус агаш ошкош кӧрӱнет.
25 Иисус оныҥ кӧзине колын катап салып, кӧрзин деп јакарды. Байагы кижи лаптап кӧрӱп, јазылды, ончозын јап-јарт кӧрӧ берди. 26 Иисус оны јандырып, «Јуртка кирбе, јуртта кемге де айтпа» – деди.
Иисус кем?
(Мф. 16:13-20; Лк. 9:18-21)
27 Иисус ӱренчиктериле кожо Филипп Кесарийи дейтен јердиҥ јурттарына барды. Јолой олордоҥ сурады:
– Улус Мени кем дежет?
28 Олор айттылар:
– Сени Крестеечи Иоанн дежет, кезиктери Илия, кезиктери јарлыкчылардыҥ бирӱзи дежет.
29 Ол сурады:
– Слер Мени кем дейдигер?
– Сен – Христос – деп, Петр каруу јандырды.
30 – Мен керегинде кемге де айтпагар – деп, Иисус олорго јакарды.
31 Оноҥ олорды ӱредип баштады: Кижи Уулы кӧп кыйналар, јаандар, улу абыстар ла бичикчилер Оны јектеп койор учурлу, Оны ӧлтӱргилеп койор, је ӱчинчи кӱнде Ол тирилер учурлу. 32 Ол мыны ачыгынча айдып јӱрген. Петр дезе, Оны кедери кычырып алала, Ого удура сӧс айдып баштады. 33 Је Ол ӱренчиктери јаар кайра кӧрӧлӧ, Петрды каарып, ого айтты:
– Менеҥ кеде тайыл, сатана! Сен Кудайдыйын эмес, кижинийин сананып јадыҥ.
34 Улусты Бойыныҥ ӱренчиктериле кожо кычырып алып, олорго айтты:
– Мениле кожо болойын дегенигер, бойынаҥ бойы мойноп, бойыныҥ кере тартыратан агажын алганча, Мени ээчий барзын. 35 Јӱрӱмин аргадайын дегени, онызын јылыйтар. Меге ле Сӱӱнчилӱ Јарга болуп јӱрӱмин јылыйтканы дезе, онызын аргадап алар. 36 Јер-телекейде не бар ончозын табала, је јӱрӱмин јылыйтса, кижиге кандый туза? 37 Эмезе кижи бойыныҥ јӱрӱми учун ордына нени берер? 38 Бу кинчектӱ, чайдам ӱйе алдында кем Менеҥ, Мениҥ айткан сӧзимнеҥ уйалар болзо, Кижи Уулы да Адазыныҥ магын алганча, агару ангелдериле кожо келгежин, ол кижидеҥ уйалар.
Иисус Христостыҥ кубулганы
(Мф. 17:1-13; Лк. 9:28-36)
91 Иисус оноҥ айтты:
– Чынын айдадым слерге: мында тургандардыҥ кезиги Кудайдыҥ Каандыгы бойыныҥ кӱчиле једип келгенин кӧрбӧгӧнчӧ ӧлбӧс.
2 Алты кӱнниҥ бажында Иисус јӱк ле Петрды, Иаковты, оноҥ Иоаннды бийик кырга чыгарала, олордыҥ алдына кубулды. 3 Оныҥ кийими мызылдап, јер ӱстинде бир де кийим агартаачы анайып агартып болбогодый, кӧс кылбыгар апагаш болды. 4 Олорго Моисей ле Илия кӧрӱнип, Иисусла эрмектежип турдылар. 5 Петр Иисуска айтты:
– Ӱредӱчи! Биске мында макалу. Ӱч чадыр тудалыктар: бирӱзин Сеге, бирӱзин Моисейге, бирӱзин Илияга.
6 Петр нени айдарын билбей турган, нениҥ учун дезе ол бойы, оноҥ ӧскӧ эки ӱренчик коркып калган тургандар. 7 Булут чыгып, олорды кӧлӧткӧлӧп ийди, булуттаҥ ӱн угулды:
– Бу Мениҥ сӱӱген Уулым. Оны угыгар!
8 Кенетийин эбире кӧрзӧ, Иисустаҥ ӧскӧ олорло кожо кижи јок эмтир.
9 Кырдаҥ тӱжӱп келедерде, Иисус олорго бу кӧргӧндӧрин Кижи Уулы тирилбегенче кижиге айтпазын деп јакарды. 10 Олор бу сӧсти кӧксине алынып, «Тирилер дегени не атасы?» – дежип, 11 Иисустаҥ сурадылар:
– Бичикчилер не керек озолоп Илия келер учурлу дешкилейт?
12 Ол каруу јандырды:
– Илия озо келеле, ончозын белетеп койотоны чын. Је нениҥ учун Кижи Уулы керегинде Ол кӧп кыйнаттырып, базындырар учурлу деп бичилген? 13 Айдып турум слерге: Илия келип јӱрген, је улус бойыныҥ табына салдырып, бичилгени аайынча эткендер.
Кара јелбиске туттурган уулчакты јасканы
(Мф. 17:14-20; Лк. 9:37-43)
14 Арткан ӱренчиктерге тӱжӱп келеле, олорды эбире кӧп улус јуулганын, олорло бичикчилер сӧс блаажып турганын кӧрдилер. 15 Бу тарый ончо улус Иисусты кӧрӧлӧ, алаҥ кайкап, јӱгӱрижип келеле, Оныла эзендежип турдылар.
16 Ол ӱренчиктеринеҥ сурады:
– Буларла не деп сӧс блаажып туругар?
17 Улус ортодоҥ бир кижи айтты:
– Ӱредӱчи! Сеге тил јок јелбиске туттырган уулчагымды экелдим. 18 Јелбис ого кайда ла табарып, јерге чачканда, уулчактыҥ оозынаҥ кӧбӱк ажынып, тижин кыјырадып турала, тала берет. Јелбисти чыгарып ийзин деп, ӱренчиктериҥди сурагам, је олор болуп албады.
19 Иисус: «Э-э, бӱтпес ӱйе! – деди. – Слерле кожо канчазын јӱрейин? Слерге канчазын чыдажайын? Оны Меге экелигер».
20 Уулчакты Ого экелдилер. Јелбис Иисусты кӧргӧн бойынча, уулчакты курултты, онызы јерге јыгылып, оозыныҥ кӧбӱги ажынып, тоголоно берди. 21 Иисус оныҥ адазынаҥ: «Оныла мындый болгоны удаган ба?» – деп сураарда, ол: «Јаштаҥ ала – деди. – 22 Јелбис оны ӧлтӱрейин деп, отко до, сууга да улам сайын таштаган. Је нени-нени эдер аргалу болзоҥ, биске буурзап, болушсаҥ?»
23 Иисус дезе ого айтты:
– «Аргалу болзоҥ» дегени не? Бӱдӱп турган кижиниҥ эдип албазы јок.
24 Бу тарый уулчактыҥ адазы кӧстӧри јашталып, кыйгырып айтты:
– Бӱдӱп турум, меге бӱдерге болуш!
25 Улустыҥ јӱгӱрӱже јуулыжып келеткенин кӧрӧлӧ, Иисус кара јелбиске јакарды:
– Тил јок, ӱскер јелбис, јакарып турум сеге: уулчактаҥ чык, ого такып кирбе!
26 Јелбис кыйгырып, уулчакты тыҥ курултып, чыга конды. Уулчак ӧлгӧндий јатты, кӧп улус оны ӧлгӧн дештилер. 27 Је Иисус оны колынаҥ тудуп тургузарда, ол туруп келди.
28 Иисус ӱйге кирерде, ӱренчиктери туура улус јогынаҥ Оноҥ сурадылар:
– Бис оны нениҥ учун чыгара сӱрӱп болбодыс?
29 Иисус олорго айтты:
– Бу шилемирлер јаҥыс мӱргизе, оноҥ орозо тутса чыгара сӱрӱлер.
30 Оноортынаҥ чыгала, Галилей ичиле ӧдӱп бараткандар. Иисус бу керегинде кижи билбезин деп кӱӱнзеген, 31 нениҥ учун дезе, ӱренчиктерин ӱредип, айдып јӱрген:
– Кижи Уулы улустыҥ колына берилер, Оны ӧлтӱргилеп койор, ӧлтӱрилген кийнинде дезе, ӱч кӱнниҥ бажында тирилер.
32 Је олор бу сӧстӧрди аайлабадылар. Оноҥ сурап угарга дезе, коркып тургандар.
Јааны кемизи?
(Мф. 18:1-9; Лк. 9:46-50; 17:1-2)
33 Капернаумга келдилер. Ӱйде тужында Иисус олордоҥ сурады:
– Јолой бойыгар ортодо не керегинде сӧс блаажып келеттигер?
34 Олор унчукпай турдылар, нениҥ учун дезе олордыҥ кемизи јаан деп, јолой эрмектежип келген. 35 Иисус отурып, он экӱни кычырып алала, олорго айтты:
– Баштапкы болойын дегенигер, ончозыныҥ калганчызы болзын, ончозына јалчы болзын.
36 Бир баланы колго алып, олордыҥ ортозына тургусты, оны кучактайла, айтты:
37 – Бир мындый балдардыҥ бирӱзин Меге болуп јуудып алганы, Мени јуудып турганы. Мени јууткан кижи, ол Мени јууткан эмес, Мени Ийгенди јууткан.
Слерге удура эмес кижи – слер учун
38 Иоанн айтты:
– Ӱредӱчи! Бир кижи бисле кожо јӱрбей, Сениҥ адыҥла шилемирлер чыгарып јӱргенин кӧрдибис. Бисле кожо эмес учун, оны токтодып койдыбыс.
39 Иисус: «Оны токтотпогор – деди. – Мениҥ адымла кайкал эткен кижи, Мени ылтам јамандап болбос. 40 Биске удура эмес кижи – бис учун. 41 Меге болуп слерди Христостыйы деп, бир айак суу ичерге берген кижи, чынын айдадым слерге: кайралынаҥ куру калбас. 42 Меге бӱдӱп турган бу кичӱлердиҥ кажы бирӱзин јаманга баштаган кижиниҥ мойнына теерменниҥ тажын буулап, талайга таштаза, ого торт болор эди. 43 Колыҥ сени јаманга баштаза, оныҥды кезип кой. Эмди эки колду бойыҥ гееннага, ӧчпӧс отко тӱшкенчеҥ, сыҥар колду болуп, ӱргӱлји јӱрӱмге кирзеҥ торт. 44 Анда олордыҥ курты ӧлбӧйт, оды ӧчпӧйт. 45 Будыҥ сени јаманга баштаза, оныҥды кезип кой. Эки бутту бойыҥ гееннага, ӧчпӧс отко ташталганчаҥ, аксак-бӱксек бу бойыҥ ӱргӱлји јӱрӱмге киргениҥ јакшы. 46 Анда олордыҥ курты ӧлбӧйт, оды ӧчпӧйт. 47 Кӧзиҥ сени јаманга баштаза, оныҥды ойып кой. Эки кӧстӱ бойыҥ гееннага, ӧчпӧс отко ташталганчаҥ, сыҥар кӧстӱ бойыҥ Кудайдыҥ Каандыгына киргениҥ јакшы. 48 Анда олордыҥ курты ӧлбӧйт, оды ӧчпӧйт.
49 Кандый ла кижи отло тузалар, кандый ла берӱ тусла тузалар. 50 Тус – јакшы неме. Је ол ачузын јылыйтса, оны неле ойто тусту эдеригер? Ӧзӧгӧрдӧ тусту болыгар, ортогордо амыр-энчӱ болзын».
Кижи алары ла айрылыжары керегинде
(Мф. 19:1-12)
101 Иисус оноортынаҥ чыгала, Иордан ары јанындагы Иудейге келди. Ого база ла улус јуулды, Ол Бойыныҥ јаҥыла олорды ӱредип турды.
2 Фарисейлер базып келип, Оны ченеп, сурадылар:
– Алган эжиле айрылыжарга јараар ба?
3 – Моисей слерге не деп јакыган эди? – Иисус сурады.
4 Олор айдышты:
– Айрылыштыҥ кере бичигин бичип, айрылыжарын Моисей јараткан.
5 Иисус айтты:
– Јӱректеригер кату ла ӧчӧш учун, ол слерге бу јакылтаны бичип берген. 6 Не-немени јайап баштаган тужында Кудай олорды эр кижи ле ӱй кижи эдип јайаган. 7 Оныҥ учун кижи ада-энезин таштап, 8 алганына јапшынар, эки бойы јаҥыс эт-кан болор. Андый болгондо, олор эки эмес, јаҥыс эт-кан. 9 Анайдарда, Кудайдыҥ бириктиргенин кижи айрыбазын.
10 Ӱйде ӱренчиктери бу ла керегинде ойто сурадылар. 11 Иисус олорго айтты:
– Ӱйиле айрылыжып, ӧскӧ кижи алганы, онызыла кинчекке киргени ол. 12 Ӱйи ӧбӧӧниле айрылыжып, ӧскӧ кижиге барза, кинчекке кирип јат.
Балдарды алкаганы
(Мф. 19:13-15; Лк. 18:15-17)
13 Балдарга колын тийгиссин деп, олорды Иисуска экелдилер. Ӱренчиктер дезе олорды јууктатпай турдылар. 14 Иисус мыны кӧрӧлӧ, чугулданып, ӱренчиктерине айтты:
– Балдарды бери божодыгар, Меге келерге буудактабагар. Кудайдыҥ Каандыгы мындыйлардыйы. 15 Чынын айдадым слерге: Кудайдыҥ Каандыгын бала чылап јуудып албаган кижи ого кирбес.
16 Ол балдарды кучактап, олорго колын салып, алкады.
Бай кижиниҥ сурагы
(Мф. 19:16-30; Лк. 18:18-30)
17 Иисус јолго кӧндӱгип јадарда, бир кижи јӱгӱрип келеле, Оныҥ алдына тизеленип, сурады:
– Быйанду Ӱредӱчи! Ӱргӱлји јӱрӱмди энчиленерге, нени эдейин?
18 Иисус ого айтты:
– Мени не быйанду дейдиҥ? Кем де быйанду эмес, јаҥыс Кудай быйанду. 19 Кижи ӧлтӱрбе, чайдам кылынба, ууры этпе, тӧгӱндеп керелебе, куурмактаба, ада-энеҥди тооп јӱр деген јакылталарды билериҥ.
20 Байагы кижи дезе Ого айтты:
– Ӱредӱчи! Мыныҥ ончозын мен јаштаҥ ала бӱдӱрген эдим.
21 Иисус ол јаар кӧрӧлӧ, ого карузып, айтты:
– Сеге бир ле неме јетпейт. Барып, не барыҥды садала, тӱреҥилерге ӱлеп бер. Ол тушта теҥериде эрјинелӱ болорыҥ. Оноҥ келип, крести алганча, Мениле кожо бар.
22 Ол дезе, бу сӧстӧҥ чырайы кубулып, кунукчылду јӱре берди, нениҥ учун дезе коркышту бай кижи болгон.
23 Иисус эбире ајыктап, ӱренчиктерине айтты:
– Бай улуска Кудайдыҥ Каандыгына кирерге кандый кӱч!
24 Ӱренчиктерди Оныҥ сӧстӧри алаҥ кайкатты. Је Иисус катап айтты:
– Балдар, байлыкка иженген улуска Кудайдыҥ Каандыгына кирерге кандый кӱч! 25 Бай кижиге Кудайдыҥ Каандыгына киреринеҥ, тӧӧгӧ ийне ӱйдинеҥ ӧдӧргӧ јеҥил.
26 Олор там кайкажып, бойлоры ортодо айдыжып турдылар:
– Айдарда, кем аргаданар аргалу?
27 Иисус олор јаар кӧрӱп, айтты:
– Улус мыны эдип болбос, јаҥыс Кудай эдер, нениҥ учун дезе Кудайдыҥ эдип болбозы јок.
28 Петр айдып баштады:
– Бат, бары-јогысты таштап, Сениле кожо бардыбыс.
29 Иисус айтты:
– Чынын айдадым слерге: кем айлы-јуртын, эмезе ага-карындажын, эмезе эје-сыйнын, эмезе адазын, эмезе энезин, эмезе бала-барказын, эмезе кыразын Меге болуп, Сӱӱнчилӱ Јарга болуп таштаза, 30 эмдиги ӧйдӧ, бу чакта, айыл-јуртты, ага-карындашты, эје-сыйынды, ада-энени, бала-барканы, кыраны, истедип јӱрӱп, јӱс катап артыктай алар, келер чакта дезе ӱргӱлји јӱрӱмди алар. 31 Је кӧп баштапкы болгондор калганчылар болор, калганчы болгондор баштапкылар болор.
32 Олор Иерусалим јаар чыгып, јолдо болордо, Иисус алдында барып јаткан. Ӱренчиктери алаҥ кайкап, кожо јӱрген улузы дезе коркып калган бараттылар. Ол он экӱни таҥынаҥ кычырып алып, Бойыла не болорын олорго база катап айдып баштады.
33 – Бат, Иерусалим јаар чыгып барадырыс. Кижи Уулы улу абыстардыҥ ла бичикчилердиҥ колына берилер. Оны ӧлтӱрер эдип јаргылайла, кара јаҥдуларга берип ийгилеер. 34 Оны электегилеер, Ого тӱкӱргилеер, Оны камчылаар, ӧлтӱргилеп койор. Ӱчинчи кӱнде дезе Ол тирилер.
Зеведейдиҥ уулдарыныҥ сурагы
(Мф. 20:20-28)
35 Иисуска Зеведейдиҥ уулдары Иаков ло Иоанн базып келип, «Ӱредӱчи! – дедилер. – Сени бистиҥ сураганысты этсин деп турубыс».
36 Иисус олорго айтты:
– Мени слерге нени этсин деп туругар?
37 Олор айттылар:
– Сениҥ магыҥ келзе, бирӱбисти оҥ јаныҥа, бирӱбисти сол јаныҥа отургуссын деп турубыс.
38 Је Иисус олорго айтты:
– Нени сурап турганыгарды билбей јадыгар. Мениҥ ичип турган айагымды ичип болороор бо, Мениҥ тӱжӱп турган крезиме тӱжӱп болороор бо?
39 Олор:
– Болорыс – дедилер.
Иисус дезе олорго айтты:
– Ичип турган айагымды ичерин ичеригер, тӱжӱп турган крезиме тӱжерин тӱжеригер. 40 Оҥ ло сол јаныма дезе отургызар јаҥ Менде јок, је Кудай ол јерди кемге белетеген, ого ол кижи отурар.
41 Мыны угала, арткан он ӱренчик Иаков ло Иоаннга чугулдана бердилер. 42 Иисус дезе, олорды кычырып алып, айтты:
– Калыктарда баштапкы болгоны – олорды башкаратанын, сайыттары олорды бийлейтенин билеригер. 43 Је ортогордо андый болбозын. Ортогордо јааны болойын дегенигер, слерге јалчы болзын. 44 Ортогордо баштапкы болойын дегенигер, ончогорго кул болзын. 45 Кижи Уулы да улусты Ого јалчы болзын деп эмес, улуска јалчы болойын деп, кӧп улус учун Бойыныҥ јӱрӱмин берейин деп келген ине.
Сокор Вартимейди јасканы
(Мф. 20:29-34; Лк. 18:35-43)
46 Иерихонго келдилер. Иисус ӱренчиктериле, кӧп улусла кожо Иерихонноҥ чыгып јадарда, јолдыҥ кырында Тимейдиҥ уулы Вартимей деп сокор суранчыктап отурган. 47 Бу Назарет јеринеҥ Иисус деп угала, ол кыйгырып, айда берди:
– Давид Уулы Иисус, меге буурза!
48 Кӧп улус оны унчуктырбаста, ол: «Давид Уулы, меге буурза!» – деп, там тыҥыда кыйгыра берди.
49 Иисус токтой тӱжӱп, оны кычыртып ийди. Сокорды кычырып, айттылар:
– Коркыба, тур, Ол сени келзин дийт.
50 Ол катанчыгын суурып, таштайла, ӧрӧ туруп, Иисуска базып келди. 51 Иисус оноҥ сурады:
– Мени сеге нени этсин деп туруҥ?
Сокор кижи Ого айтты:
– Ӱредӱчи, кӧзим јарызын деп турум!
52 Иисус айтты:
– Бар, бӱдӱп турганыҥ сени аргадап алды.
Бу тарый кӧзи јарып, ол Иисусты ээчий јолло басты.
Иерусалимге киргени
(Мф. 21:1-11; Лк. 19:28-40; Ин. 12:12-19)
111 Иерусалимнеҥ ыраак јокто Елеон кырдыҥ эдегинде турган Виффагия ла Вифания деп јурттарга јууктагылап келерде, Иисус ӱренчиктериниҥ экӱзин ийип, 2 айтты:
– Одоштой јуртка барыгар. Ого кирген бойынча, буулап койгон, кижи минбеген кулун эштекти кӧрӱп ийеригер. Оны чечеле, экелигер. 3 Слерге кандый бир кижи: «Слер нени эдип туругар?» – дегежин, «Ол Кайраканга керек. Ол оны удабас кайра ийер» – дегер.
4 Олор барып, оромдо каалганыҥ јанында буулап койгон кулун эштекти таап, чечип алдылар. 5 Анда турган улустыҥ кезиги: «Нени эдип туругар? Эштекти не чечип јадыгар?» – деп сураарда, 6 олор Иисустыҥ јакыганыла айттылар. Айдарда, олорды божодып ийдилер.
7 Кулун эштекти Иисуска экелип, кийимдерин токуп бердилер. Иисус ого минди. 8 Кӧп улус кийимдерин јолго јайып турдылар, ӧскӧлӧри дезе агаштыҥ бӱрин кезип, јолго јайдылар. 9 Иисустыҥ алды-кийнинеҥ барып јаткан улус кыйгырыжып турдылар:
– Осанна!
Кайраканныҥ адынаҥ келип јатканы алкышту!
10 Кайраканныҥ адынаҥ келип јаткан Давид адабыстыҥ каандыгы алкышту!
Кӧк-теҥериде турганга, осанна!
11 Иисус Иерусалимге једип, байзыҥга кирди. Анда ончозын ајыктап кӧрӧлӧ, орой болгон учун он экӱни алганча, Вифания јаар барды.
Јиилек јок агаш
(Мф. 21:18-19)
12 Эртезинде Вифаниядаҥ чыгып барадала, Ол аштай берди. 13 Бӱрлӱ смоква агажын ыраактаҥ кӧрӧлӧ, оноҥ неме табарым ба, јок по деп барды. Је ого келеле, бӱрдеҥ ӧскӧ неме таппады, нениҥ учун дезе јиилек бӱдер ӧй јеткелек болгон. 14 Айдарда, Иисус ого айтты:
– Эмдидеҥ ала ӱргӱлји чакка кижи сенеҥ јиилек јибезин!
Ӱренчиктер мыны угуп тургандар.
Байзыҥды арутаганы
(Мф. 21:12-17; Лк. 19:45-48; Ин. 2:13-22)
15 Иерусалимге келдилер. Иисус байзыҥга кирип, байзыҥда садыжып ла садып алып турган улусты сӱрӱп баштады. Акча солычылардыҥ столдорын, кӱӱле садаачылардыҥ такталарын аҥтарды. 16 Кандый бир кижи байзыҥныҥ ичиле неме алып ӧтпӧзин деп, токтодып турды. 17 Олорды ӱредип, айтты:
– Бичилбеген беди: «Мениҥ айлым ончо калыктардыҥ мӱргийтен айлы деп адалар» ? Слер дезе оны тонокчылардыҥ уйазы эдип алдыгар.
18 Улу абыстар ла бичикчилер мыны угала, Оны ӧлтӱрер эбин бедиредилер. Олор Оноҥ коркып турган, нениҥ учун дезе калык ончозы Оныҥ ӱредӱзин кайкап угатан болгон.
19 Эҥир кирерде, Ол каладаҥ чыгып, јӱре берди. 20 Эртен тура ӧдӧ барадып, смоква агажы тазылына јетире кургап калганын кӧрдилер. 21 Петр эске алынып, Ого айтты:
– Ӱредӱчи, кӧрзӧҥ, Сен каргаган смоква кургап калтыр!
22 Иисус каруу јандырып, олорго айтты:
– Кудайга бӱдигер! 23 Чынын айдадым слерге: кандый бир кижи бу кырга: «Кӧдӱрилип, талайга таштал!» – дейле, јӱрегинде эреҥистелбей, айтканымла болор деп бӱтсе, андый ла болор. 24 Оныҥ учун айдып турум слерге: мӱргип тура, нени де суразаар, сураганымды аларым деп бӱдигер, слерге андый ла болор. 25 Мӱргип турганыгарда, кижиге ӧӧркӧгӧнигерди таштап ийигер. Ол тушта теҥеридеги Адагар да кинчектеригерди таштаар. 26 Таштабас болзогор, теҥеридеги Адагар да кинчектеригерди таштабас.
Јаҥ керегинде сурак
(Мф. 21:23-27; Лк. 20:1-8)
27 Иерусалимге ойто келдилер. Иисус байзыҥда базып јӱрерде, Ого улу абыстар, бичикчилер ле јаандар јууктап, 28 айдып турдылар:
– Мыны кандый јаҥла эдип турадыҥ? Мыны эдер јаҥды Сеге кем берген?
29 Иисус олорго: «Мен де слердеҥ бир неме сурап угайын – деди. – Меге каруузын айдыгар, мыны кандый јаҥла эдип турганымды слерге Мен де айдайын. 30 Иоанныҥ крестеп јӱргени теҥеридеҥ болгон бо, эмезе улустаҥ ба? Меге каруузын айдыгар».
31 Олор дезе бойлоры ортодо табыштылар: «„Теҥеридеҥ“ дегей эди, ол тушта: „Ого не керек бӱтпедигер?“ – деер». 32 «Кижидеҥ» деп айдарга, улустаҥ коркып тургандар, нениҥ учун дезе ончозы Иоаннды чын јарлыкчы деп бодоп јӱргендер.
33 Олор Иисуска «билбезис» – деерде, Иисус каруу јандырып, айтты:
– Мыны кандый јаҥла эдип турганымды слерге Мен де айтпазым.
Ишчилер керегинде укаа сӧс
(Мф. 21:33-46; Лк. 20:9-19)
121 Иисус олорго укаа сӧслӧ айдып баштады:
– Бир кижи виноград-агаш тарыйла, эбире манаган. Ондо сыскыру казып, каруулчыктыҥ баганазын тудып салган. Тарыган агажын ишчилерге табыштырып, атана берген. 2 Бойыныҥ ӧйинде виноградтыҥ јиилегин ишчилердеҥ экелзин деп, олорго јалчызын ийген. 3 Олор дезе јалчыны тудала, согуп, как куру јандыргандар. 4 Олорго база ӧскӧ јалчызын ийген. Онызын да ташла бажын јара согуп, базынчыктап, божодып ийгендер. 5 База ӧскӧзин ийген, онызын ӧлтӱрип койгондор. Кӧп ӧскӧлӧрин де согуп эмезе ӧлтӱрип тургандар. 6 Ондо карузыган бир уулы бар болгон. «Олор уулымнаҥ уйалар» – деп айдып, эҥ калганчызында онызын да ийген. 7 Је байагы ишчилер бой-бойына айдышкан: «Бу энчи алар уул. Оны ӧлтӱрели, энчизи бистийи болор». 8 Оны тудуп алып, ӧлтӱреле, виноградту јердеҥ чыгара таштап ийгендер.
9 Виноград-агаштыҥ ээзи эмди канайдар? Келип, ишчилерди ӧлӱмге берип ийер, виноградын дезе ӧскӧ улуска табыштырар. 10 «Тура тудаачылар јектеп койгон таш булуҥныҥ тӧзиндеги таш болуп калды. 11 Бу мынайда Кайраканнаҥ болды, бис оны кайкап кӧрӧдис» дегенди Агару Бичиктеҥ кычырбаган бедигер?
12 Иисус бис керегинде укаа сӧс айтты деп, олор билип ийдилер. Оны тудайын дейле, улустаҥ коркыдылар. Оныҥ учун Иисусты артырып, јӱре бердилер.
Калан керегинде сурак
(Мф. 22:15-22; Лк. 20:20-26)
13 Иисустыҥ сӧзинеҥ јик табарга, Ого кезик фарисейлерди ле Иродтыҥ улузын ийдилер. 14 Олор келип, Ого айттылар:
– Ӱредӱчи! Сениҥ чындыгыҥды, кижиге јакшы адым чыксын дебезиҥди билип јадыбыс. Улусты ылгабай, Кудайдыҥ јолына чын ӱредип јадыҥ. Айдарда, айт: каганга калан тӧлӧӧргӧ јараар ба, эмезе јок по? Бис тӧлӧӧрис пе, эмезе тӧлӧбӧзис пе?
15 Иисус дезе, олордыҥ эки јӱстӱзин билип, айтты:
– Мени не ченеп туругар? Меге кӧрӧргӧ, динарий экелигер.
16 Олор экелдилер.
– Бу кемниҥ сӱри ле ады? – деп сурады.
Олор:
– Кагандыйы – дедилер.
17 Айдарда, Иисус айтты:
– Кагандыйын каганга беригер, Кудайдыйын дезе, Кудайга.
Оныҥ берген каруузын кайкадылар.
Ӧлгӧндӧрдиҥ тирилетени керегинде
(Мф. 22:23-33; Лк. 20:27-40)
18 Мыныҥ кийнинде Иисуска ӧлгӧндӧр тирилбес дежетен саддукейлер келип, сурадылар:
19 – Ӱредӱчи! Моисей биске мынайда бичип берген эди: «Кемниҥ карындажы, бала јок бойы ӧлӱп, ӱйи артып калза, оныҥ ӱйин ӧскӧ карындажы алып, оныҥ угын улалтсын». 20 Јети карындаш кижи болгон. Бирӱзи кижи алала, бала јокко јада калган. 21 Тул ӱй кижини экинчизи алып, бала артырбай, јада калган. Ӱчинчизи анайып ок. 22 Оны јетилези алып, бала артырбагандар. Ончозыныҥ кийнинде ӱй кижи де јада калган. 23 Айдарда, тирилер кӱнде ӧлгӧндӧр тирилгежин, ол булардыҥ кажызыныҥ ӱйи деп адалар? Олор јетилези оны алган ине.
24 Иисус олорго айтты:
– Агару Бичикти де, Кудайдыҥ кӱчин де билбей јадып, азып турганыгар бу эмес пе? 25 Тирилгенде, кижи де албас, кижиге де барбас, је теҥеридеги ангелдердий болгылаар. 26 Ӧлгӧндӧрдиҥ тирилери керегинде Моисейдиҥ тӱрбегинеҥ кычырбадыгар ба, канайып Кудай кӱйӱп турган јыраадаҥ ого айтканын: «Мен Авраамныҥ Кудайы, Исаактыҥ Кудайы ла Иаковтыҥ Кудайы». 27 Кудай – Ол ӧлгӧндӧрдиҥ Кудайы эмес, тирӱлердиҥ Кудайы. Слер тыҥ азып јадыгар.
Эҥ јаан јакылта
(Мф. 22:34-40; Лк. 10:25-28)
28 Бичикчилердиҥ бирӱзи олордыҥ сӧс блаашканын угуп, Иисус олорго карууны јакшы бергенин кӧрӧлӧ, базып келип, Оноҥ сурады:
– Ончо јакылталардыҥ баштапкызы кандый јакылта?
29 Иисус каруу јандырды:
– Баштапкызы бу: «Ук, Израиль! Кудайыбыс Кайракан – јаҥыс Бойы Кайракан. 30 Кайраканыҥды, бойыҥныҥ Кудайыҥды, бастыра јӱрегиҥле, бастыра јулаҥла, бастыра санааҥла, бастыра кӱчиҥле сӱӱп јӱр» – бат баштапкы јакылта. 31 Экинчизи андый ок: «Бойыҥды сӱӱгеҥдий, јуугыҥды сӱӱп јӱр». Булардаҥ јаан ӧскӧ јакылта јок.
32 Бичикчи: «Јакшы, Ӱредӱчи! – деди. – Кудай јаҥыс, ӧскӧ Кудай јок дегениҥ, чын. 33 Оны бастыра јӱрекле, бастыра санаала, бастыра кӱчле сӱӱри, бойын сӱӱгендий, јуугын сӱӱри кандый да кӧдӱргидеҥ, кандый да берӱдеҥ улу-јаан».
34 Оныҥ керсӱзин каруу бергенинеҥ кӧрӱп, Иисус ого айтты:
– Сен Кудайдыҥ Каандыгынаҥ ыраак эмезиҥ.
Мыныҥ кийнинде Ого сурак берерге бир де кижи тидинбеди.
Христос кемниҥ уулы?
(Мф. 22:41-46; Лк. 20:41-44)
35 Байзыҥда оноҥ ары ӱредип, Иисус айтты:
– Христос Давидтиҥ уулы деп, бичикчилер канайып айдат? 36 Давид бойы Агару Тыннаҥ кӧдӱриҥи алып, мынайда айткан эмес беди:
«Кайракан Кайраканыма айткан:
„Ӧштӱлериҥди будыҥныҥ алдына салып бербегенчем,
оҥ јаныма отур“».
37 Давид бойы Оны Кайракан деп адап турганда, Ол канайып оныҥ уулы болотон?
Кӧп улус Оны сӱӱнип, угуп турды.
38 Ол ӱредип, айдып јӱрди:
– Бичикчилердеҥ ајарынып јӱрӱгер. Олор узун кийим кийерин, тепсеҥдерде уткыдарын, 39 синагогаларда ичкери ӧдӱп отурарын, той-јыргалда тӧрдӧ кыйын отурарын кӱӱнзеп јадылар. 40 Олор, тул ӱй улустыҥ јӧӧжӧзин ӱптеп јип, кижи кӧрзин деп узак мӱргигилеп, там буруга калар.
Тул ӱй кижиниҥ сыйы
(Лк. 21:1-4)
41 Иисус акча-јӧӧжӧлӱ кайырчактыҥ јанында отурып, ого акча салган улусты ајыктады. Кӧп байлар кӧптӧҥ салып турдылар.
42 Бир јокту тул ӱй кижи келип, эки оок јес акча салды. 43 Иисус ӱренчиктерин кычырып алала, айтты:
– Чынын айдадым слерге: бу јокту тул ӱй кижи кайырчакка салгандардыҥ ончозынаҥ кӧп салды. 44 Ончозы артыкташканынаҥ салгандар, ол дезе, андый јокту бойы, не барын ончозын, курсак алар акчазын салган.
Чак тӱгенердиҥ темдеги
(Мф. 24:1-14; Лк. 21:5-19)
131 Иисус байзыҥнаҥ чыгып јадарда, ӱренчиктериниҥ бирӱзи Ого айтты:
– Ӱредӱчи! Кӧр, кандый таштар, кандый туралар!
2 Иисус ого айтты:
– Бу јаан тураларды кӧрӱп туруҥ ба? Мыныҥ ончозы јемирилип-сайалар, мында таш ӱстине таш артпас.
3 Ол Елеон кырда, байзыҥныҥ одожында отурарда, Петр, Иаков, Иоанн, Андрей Оноҥ јаҥыскандыра сурадылар:
4 – Биске айт, бу качан болор, мыныҥ ончозы бӱдериниҥ темдеги кандый болор?
5 Иисус айтты:
– Чеберленигер, слерди кижи аскырбазын. 6 Кӧп улус Мениҥ адымды аданып келер, «Бу Мен» – деер, улустыҥ кӧбизин аскырар. 7 Кайда да јуу болуп јат деп, эмезе јуу-чак керегинде табыш угар болзогор, чочыбагар: бу болор учурлу, је бу учы эмес. 8 Калык калыкка, каандык каандыкка удура туруп чыгар, кезектей јер силкинер, ачана-торо болор. Је бу ончозы ӱй кижиниҥ бала табарда оорузыныҥ јӱк башталганы.
9 Слер дезе ајарыҥкай болыгар: слерди јаргылаар, синагогаларда согор, олорго кере эдип, Мениҥ адым учун бийлердиҥ, каандардыҥ алдында турарыгар. 10 Је элдеҥ озо ончо калыктарда Сӱӱнчилӱ Јар јарлалар учурлу. 11 Слерди олордыҥ колына берип ийерге апарып јатса, нени айдарыс деп, кӱн-эртеде шӱӱбегер, је ол тушта слерге не берилер, оны ла айдыгар, нениҥ учун дезе слер айдар эмезигер, Агару Тын айдар.
12 Карындаш карындажын, адазы балазын ӧлӱмге берип ийер, балдары ада-энезине удура туруп чыгып, олорды ӧлтӱрер. 13 Слерди Мениҥ адым учун ончозы јаман кӧрӧр. Учына јетире чыдашканы дезе, аргадалар.
Калганчы ӧйдиҥ ачу-короны
(Мф. 24:15-28; Лк. 21:20-24)
14 Даниил јарлыкчыныҥ айтканыла, јайрадыштыҥ быјары турбас јерде турганын кӧрзӧгӧр, – кычыраачы аайлазын – ол тушта Иудейде јӱргендер кырларга качсын, 15 јабынчыда болгоны, айыл ичиндеги немезин алайын деп тӱшпезин. 16 Кырада јӱргени, кийимин алайын деп, бурылбазын. 17 Ол кӱндерде барлуларга, бала эмискендерге ачу-корон! 18 Бу керек кышкыда болбозын деп мӱргигер. 19 Кудай јайаган не-неме бӱдердеҥ бери бого јетире качан да болбогон, соҥында да болбос андый ачу-корон ол кӱндерде келер. 20 Ол кӱндерди Кайракан кыскартпаган болзо, тынар-тынду неме аргаданып болбос эди. Је Ол Бойыныҥ талдап алгандарына болуп ол кӱндерди кыскарткан. 21 Ол тушта кем-кем слерге: «Бат, Христос мында!», эмезе: «Бат, анда!» – дегежин, бӱтпегер. 22 Тӧгӱн христостор, тӧгӱн јарлыкчылар табылар, улу билдилер ле кайкалдар кӧргӱзер. Мыныла олор, аргалу болзо, талдалгандарды да астыктырарга эдер.
23 Слер дезе ајарыҥкай болыгар! Бат, слерге ончозын озолондыра айттым.
24 Ол кӱндерде, ачу-корон ӧткӧлӧктӧ, кӱн карачкыланар, ай јарыгын бербес; 25 јылдыстар теҥеридеҥ тӧгӱлер, теҥериниҥ кӱчтери косколонор. 26 Ол тушта улу кӱчтӱ ле мактулу Кижи Уулы теҥериниҥ булудыла келип јатканын кӧргӱлеер. 27 Айдарда, Ол ангелдерди ийер, ак-јарыктыҥ тӧрт талазынаҥ, јердиҥ кырынаҥ ала теҥериниҥ кырына јетире талдап алгандарын јуур.
28 Слерди смоква агаш ӱреткей: оныҥ будагы јымжап, бӱрлене бергенде, јай јууктап келди деп, билип јадыгар. 29 Анайып ок слер де: мыныҥ ончозы бӱдӱп турганын кӧрӧр болзогор, ӧй јууктап келди, эжиктиҥ јанында туру деп билигер. 30 Чынын айдадым слерге: мыныҥ ончозы бу ӱйе баргалакта болор. 31 Теҥери ле јер јоголор, је Мениҥ сӧстӧрим јоголбос.
32 Ол кӱнди эмезе саатты кем де билбес, теҥеридеги ангелдер де, Уулы да билбес, јаҥыс Ада билер. 33 Ајарынып, сергек болуп, мӱргигер! Ол ӧй качан једе конорын билбезигер. 34 Ол ӧйдӧ дезе, бир кижи јорыкка атанар алдында айлын артырып, јалчыларына јаҥ берип, кажызыныҥ ла эдетен керегин айдып, эжик каруулчыгын сергек болзын деп јакарганындый болор.
35 Анайдарда, сергек болыгар! Айыл ээзи качан келерин билбезигер: эҥирде бе, эмезе тӱн аразында ба, эмезе пӧтӱк этсе бе, эмезе эртен тура ба. 36 Сакыбаган јанынаҥ келип, уйуктап јатканыгарды кӧрбӧзин! 37 Слерге айтканым, ончогорго айтканым ол: сергек болыгар!
Иисусты майлаганы
(Мф. 26:1-5; Лк. 22:1-2; Ин. 11:45-53)
141 Эки кӱнниҥ бажында Пасха ла ачытпаган калаш јийтен байрам башталып јаткан. Улу абыстар ла бичикчилер Иисусты меке-тӧгӱнле тудуп ӧлтӱрер эбин бедиредилер.
2 – Байрамда ла тутпаактар, – дештилер, – калык тӱймебезин.
3 Ол Вифанияда капкаш балулу Симон-эште болуп, кыйын отурарда, ак балкаштаҥ эдилген јыракылу бир ӱй кижи келди. Јыракыда нард ӧзӱмниҥ бойынаҥ белетелген баалу-чуулу, јараш јытту май болгон. Ӱй кижи айакты оодып, майды Иисустыҥ бажына урды. 4 Кезиктери чугулданып, бойы ортодо айдыжып турдылар:
– Майды мынайып не кородор? 5 Оны ӱч јӱс динарийдеҥ артыкка садып ийеле, тӱреҥилерге ӱлеп бергедий.
Олор ӱй кижиге арбанып тургандар. 6 Је Иисус айтты:
– Ого тийбегер, оны не тӱймедип туругар? Ол Меге јакшы керек этти. 7 Тӱреҥилер слерле кожо јаантайын болор, олорго јетирейин деген тужыгарда, јакшыгарды јетиргейигер. Мен дезе слерле кожо јаантайын болбозым. 8 Ол эдер аргалузын этти: эди-канымды озолондыра майлап, мӧҥкӱмди кӧдӱрерин белетеди. 9 Чынын айдадым слерге: бу Сӱӱнчилӱ Јар бӱткӱл телекейде, кайда ла јарлалза, оны эске алгылап, улус оныҥ эткени керегинде айдар.
10 Он экӱниҥ бирӱзи, Иуда Искариот, Оны улу абыстарга садып ийейин деп, олорго барды. 11 Олор угала, сӱӱндилер, ого мӧҥӱн акча берер болдылар. Ол дезе Оны садып ийетен эптӱ учурал бедиреп јӱрди.
Пасханыҥ ажын јигени
(Мф. 26:17-30; Лк. 22:7-23; Ин. 13:21-30)
12 Ачытпаган калаш јийтен байрамныҥ баштапкы кӱнинде, пасханыҥ кураанын сойор тужында, ӱренчиктер Иисустаҥ сурадылар:
– Пасханыҥ ажын кайда јийин деп туруҥ? Барып, белетеп койок.
13 Ӱренчиктериниҥ экӱзин ийип, олорго айтты:
– Калага барыгар. Слерге суулу јыракы апарып јаткан кижи туштаар. Оны ээчий барыгар. 14 Ол кирген айылдыҥ ээзине айдыгар: «Ӱредӱчи: „Ӱренчиктеримле кожо пасханы јийтен кып кажызы?“ дийт». 15 Ол слерге јуунадып, белетеп койгон ӱстиндеги телкем кыпты кӧргӱзер. Анда биске белетегер.
16 Ӱренчиктери барып, калага келеле, Оныҥ айтканыла таап алып, пасханы белетеп койдылар.
17 Эҥир кирерде, Ол он экӱле кожо келди. 18 Олор ажанып кыйын отурган тужында Иисус айтты:
– Чынын айдадым слерге: Мениле кожо курсак јип отургандардыҥ бирӱзи Мени садып ийер.
19 Олор ачурканып, «Мен болорым ба?» – деп, Оноҥ ээчий-деечий сурай бердилер. «Мен болорым ба?» – деп, база ӧскӧзи сурады. 20 Је Ол айтты:
– Он экӱниҥ бирӱзи, Мениле кожо бир тепшиге колын сунуп турганы. 21 Андый да болзо, Кижи Уулы Ол керегинде бичилгениле барып јат. Је Кижи Уулын садып јатканга ачу-корон! Ол кижиге ак-јарыкка туулбаган болзо, торт болор эди.
22 Олор ажанып отурарда, Иисус калаш алып, алкайла, сындырды, ӱренчиктерине берип, айтты:
– Алыгар, јигер, бу Мениҥ эди-каным.
23 Айакты алып, алкыш јетиреле, олорго берди. Ончолоры оноҥ ичтилер. 24 Иисус олорго айтты:
– Бу Мениҥ јаҥы кереес каным. Ол кӧп улус учун тӧгӱлип јат. 25 Чынын айдадым слерге: Кудайдыҥ Каандыгында јаҥы јиилектеҥ ичер кӱним јеткенче, виноград јиилегинеҥ база ичпезим.
26 Сарнажала, Елеон кырга бардылар.
27 Иисус олорго айтты:
– Ончогор Мени таштап барарыгар. Бичилген сӧс бар: «Кӱдӱчини ӧлтӱрзем, койлоры тозо берер». 28 Тирилгенимниҥ кийнинде дезе Галилейге слердеҥ озо барарым.
29 Петр Ого айтты:
– Сени ончозы да таштаза, је мен таштабазым!
30 Иисус ого айтты:
– Чынын айдадым сеге: бӱгӱн, бу тӱнде, пӧтӱк эки катап эткелекте, Менеҥ ӱч катап јана тӱжериҥ.
31 Је ол такып-такып айдып турды:
– Сениле кожо ӧлгӧдий де болзом, Сенеҥ јана тӱшпезим!
Ончолоры база анайып ла айдып турдылар.
Гефсиманияда Иисустыҥ мӱргӱзи
(Мф. 26:36-46; Лк. 22:39-46)
32 Гефсимания дейтен јерге келдилер. Иисус ӱренчиктерине айтты:
– Мен мӱргигенчем, мында отурыгар.
33 Бойыла кожо Петрды, Иаков ло Иоаннды алганча барып, ачурканып, карыга берди.
34 – Ӧзӧк-тыныма ӧлӱмниҥ ачузы тӱшти – деди. – Мында болуп, ойгу болыгар.
35 Эмеш кедери барала, кӧҥкӧрӧ тӱжӱп, бу ӧй Менеҥ кыйышкадый болзо, кыйышсын деп мӱргип, 36 айтты:
– Авва, Ада! Сениҥ этпезиҥ јок. Бу кыйын-шыраны Менеҥ кыйыштыр, је Мениҥ кӱӱнимле болбозын, Сенийиле болзын.
37 Бурылып, олордыҥ уйуктап јаткандарын кӧрди, Петрга айтты:
– Симон, сен уйуктап јадыҥ ба? Бир де саат ойгу отурып албадыҥ ба? 38 Сергек болыгар, ченелтеге тӱшпеске, мӱргигер. Тын сергек, эт-канда дезе чине јок.
39 Катап барала, байагы ок сӧзин айдып мӱргиди. 40 Бурылып, олордыҥ база ла уйуктап јаткандарын кӧрди: олордыҥ кӧстӧри јумулып турган; олор Ого каруузына нени айдарын билбей турдылар.
41 Ӱчинчизин келип, олорго айтты:
– Эмдиге јетире уйуктап амыраганчаар ба? Је эмди ӧй келди! Бат, Кижи Уулы кинчектӱлердиҥ колына берилип јадыры. 42 Туругар, баралы! Бат, Мени садып јатканы јууктап келди.
Иисусты каруулга алганы
(Мф. 26:47-56; Лк. 22:47-53; Ин. 18:3-12)
43 Бу ла тушта, Иисус айдып турганча, Иуда, он экӱниҥ бирӱзи, келди. Оныла кожо улу абыстар, бичикчилер ле јаандар ийген кылышту ла шыйдамду кӧп улус келдилер. 44 Иисусты садып јатканы олорго темдек айдып берди:
– Окшогон кижим Ол болор. Оны тудуп, јазап каруулдап апарыгар.
45 Келеле, бу ла тарый Ого јууктай базып, «Равви!» – дейле, Оны окшоды. 46 Олор дезе, Оны тудуп, каруулга алдылар. 47 Мында тургандардыҥ бирӱзи кылыжын ушта тартып, улу абыстыҥ кулыныҥ кулагын кезе чапты. 48 Иисус олорго айтты:
– Тонокчыны тудайын дегендий, Мени тудуп аларга кылышту ла казыкту келдигер. 49 Кӱнӱҥ сайын Мен слерле кожо байзыҥда болуп, ӱредип јӱрдим, слер Мени тутпадыгар. Је бичилгени бӱтсин.
50 Айдарда, Оны таштайла, ончозы кача берди. 51 Бир јылаҥаш уул кеден бӧслӧ оронып, Иисустыҥ кийнинеҥ барып јаткан. Оны тудуп алдылар, 52 је ол бӧсти таштап, јылаҥаш бойы кача берди.
Иисус оток-кӱрее алдында
(Мф. 26:57-68; Лк. 22:54-55, 63-71; Ин. 18:13-14, 19-24)
53 Иисусты улу абыска апардылар. Ончо улу абыстар, јаандар ла бичикчилер јуулыжып келдилер.
54 Петр дезе Оны ээчиде ыраагыла барып, улу абыстыҥ кӱрентигине кирген. Анда јалчыларла кожо отурып, отко јылынып турган.
55 Улу абыстар ла оток-кӱреениҥ ончо улузы Иисусты ӧлӱмге берип ийерге, Ого удура кере бедиреп, таппай турдылар. 56 Кӧп улус тӧгӱндеп, Ого удура керелеп айттылар, је олордыҥ бу керези башкаланып турды. 57 Кезиктери туруп, Ого удура тӧгӱн керелеп, айттылар:
58 – «Мен кижиниҥ колы бӱдӱрген бу байзыҥды бузала, ӱч кӱнге кижи колы бӱдӱрбеген ӧскӧ байзыҥды тудуп койорым» деп, Оныҥ айтканын укканыбыс.
59 Је олордыҥ да керези башкаланып турды. 60 Айдарда, улу абыс ортозына туруп, Иисустаҥ сурады:
– Не бир де карууҥды айтпай туруҥ? Олор Сеге удура не деп керелейт?
61 Је Ол унчукпай, каруузын айтпай турды. Улу абыс Оноҥ катап сурады:
– Алкышту Бойыныҥ Уулы, Христос Сен бе?
62 Иисус: «Мен – деди. – Слер Кижи Уулы кӱчтӱ Кудайдыҥ оҥ јанында отурганын ла теҥериниҥ булудыла келип јатканын кӧрӧригер ».
63 Улу абыс дезе бойыныҥ кийимин јырта тартып, айтты:
– Биске база керечи не керек? 64 Кудайды јамандап айтканын уктыгар. Слер не деп сананып јадыгар?
Ончолоры: «Ол бурулу, ӧлӧр учурлу» – дедилер. 65 Кезиги Ого тӱкӱре бердилер, јӱзин јаап, согуп, «Танып, јарлыктап айт» дежип турдылар. Јалчылар да Оны сого бердилер.
Петрдыҥ јана тӱшкени
(Мф. 26:69-75; Лк. 22:56-62; Ин. 18:15-18, 25-27)
66 Петр тӧмӧн кӱрентикте болордо, оноор улу абыстыҥ јалчы ӱй улузыныҥ бирӱзи келди. 67 Отко јылынып отурган Петрды ајыктап кӧрӧлӧ, айтты:
– Сен де Назареттиҥ кижизи Иисусла кожо јӱргеҥ.
68 Је ол јана тӱжӱп, «Нени айдып туруҥ болбогой, билбезим, аайлабай турум» – дейле, алдындагы кӱрентикке барды. Бу тарый пӧтӱк этти.
69 Јалчы ӱй кижи оны катап кӧрӧлӧ, анда турган улуска айдып баштады:
– Бу кижи олордыҥ бирӱзи.
70 Ол база ла јана тӱшти. Саат болбой анда турган улус Петрга база ла айтты:
– Сен олордыҥ бирӱзи болгоныҥ, чын. Сен Галилейдиҥ кижизи инеҥ, эрмегиҥ де олордыйы ошкош.
71 Ол дезе, айдып турган кижигерди билбезим деп, Кудайды адап, чертенди. 72 Бу тарый пӧтӱк экинчи катап этти. Айдарда, Петр «Пӧтӱк эки катап эткелекте, Менеҥ ӱч катап јана тӱжериҥ» – деп, Иисустыҥ ого айткан сӧзин эске алып, ыйлай берди.
Иисус Пилаттыҥ алдында
(Мф. 27:1-2, 11-14; Лк. 23:1-5; Ин. 18:28-38)
151 Саадабай эрте таҥда улу абыстар, јаандар, бичикчилер ле оток-кӱрее ончозы јуундап, јӧп чыгардылар. Иисусты кӱлийле, Пилатка апарып бердилер.
2 «Сен иудейлердиҥ Кааны ба?» – деп, Пилат Оноҥ сураарда, Ол каруу јандырып, «Сен айдып туруҥ» – деди.
3 Улу абыстар Оны кӧп бурулап турдылар. 4 Пилат дезе Оноҥ база катап сурады:
– Бир де каруу јандырбай туруҥ ба? Кӧрзӧҥ, Сеге удура бурулаштыҥ кӧбизин!
5 Је Иисус бого до бир де каруу јандырбаста, Пилат кайкап турды.
6 Байрам сайын дезе ол калык сураган кижендӱлердиҥ бирӱзин божодотон. 7 Тӱрмеде тӱймеенчилерле кожо Варавва дейтен бир кижи отурган. Олор тӱймеен тужында кижи ӧлтӱргендер. 8 Улус Пилатка келип, кижендӱлердиҥ бирӱзин алдындагы ла чылап божотсын деп, сурай берди.
9 – Слерге иудейлердиҥ Каанын божодойын ба? – деп, Пилат олорго айтты.
10 Улу абыстар Оны, кӱйӱнеле, берип ийгендерин ол билер болгон. 11 Је улу абыстар оныҥ ордына Варавваны сурагар деп, улусты тӱймедип ийдилер.
12 Пилат олорго каруу берип, база айтты:
– Иудейлердиҥ Кааны дешкенеерди мени канайтсын деп туругар?
13 – Керип кой! – деп, олор база ла кыйгырыштылар.
14 Пилат олорго айтты:
– Ол јаман нени эткен?
Је олор там тыҥыда кыйгырышты:
– Керип кой!
15 Айдарда, Пилат улуска јараарга, олорго Варавваны божотты, Иисусты дезе камчыладала, кере тартсын деп, берип ийди.
16 Јуучылдар Оны претория дейтен кӱрентик ичине апарала, ончо черӱни јууп алдылар. 17 Ого кубакай-кызыл кеп кийдирип, тегенекти ӧӧрӧлӧ, бажына салдылар.
18 – Иудейлердиҥ Кааны эзендик болзын! – деп, Оны уткый бердилер.
19 Бажына тайакла согуп, Ого тӱкӱрип, тизеленип, бажырып турдылар. 20 Оны электейле, кубакай-кызыл кепти уштып, Бойыныҥ кебин кийдиреле, керӱге апардылар.
Иисусты керигени
(Мф. 27:32-44; Лк. 23:26-43; Ин. 19:17-27)
21 Киринейдиҥ Симон деп бир кижизи, Александр ла Руфьтыҥ адазы, јалаҥнаҥ бурулып, ӧдӱп бараткан. Керӱ агашты апарзын деп, ого јакардылар.
22 Иисусты Голгофа – «Куу-Баш» деп јерге экелдилер. 23 Ого смирна кошкон аракы ичерге берерде, албады. 24 Оны кере тарткандар, кемибиске нези јеткей не – деп, шыбага таштап, кийимин ӱлежип алдылар.
25 Оны кере тартарда, тогус саат эртен тура болгон. 26 Бурузын кӧргӱскен «Иудейлердиҥ Кааны» деп бичик илгендер. 27 Оныла кожо эки тонокчыны керип койдылар: бирӱзин оҥ јанына, ӧскӧзин – сол. 28 Анайып, «Оны кара сагыштуларга коштылар» деп, Агару Бичикте айдылган сӧс бӱтти.
29 Ӧдӱп бараткан улус баштарын кекип, Оны јамандап, айдыжып турдылар:
– Э-э, байзыҥды бузаачы ла ӱч кӱнге тудаачы! 30 Бойыҥды Бойыҥ аргадап, керӱ агаштаҥ тӱш.
31 Улу абыстар бичикчилерле кожо анайып ок Оны шоодып, бой-бойына айдыжып турдылар:
– Ӧскӧ улусты аргадап јӱрген эди, Бойын дезе аргадап болбойт! 32 Христос, Израильдиҥ Кааны, эмди керӱ агаштаҥ тӱшсин, бис кӧрӧлӧ, Ого бӱдерис.
Оныла кожо кере тартылгандар Оны база сӧгӱп турдылар.
33 Тал-тӱш боло берерде, јер ӱстине караҥуй тӱжӱп, ӱчинчи саатка јетире турды. 34 Ӱчинчи саатта Иисус улу ӱнденип кыйгырды:
– Элои , Элои ! Ламма савахфани ?
Онызы: «Кудайым, Кудайым! Мени не таштадыҥ?» – дегени.
35 Анда турган улустыҥ кезиги мыны угала, «Бат, Илияны кычырып јат» – дештилер. 36 Бирӱзи дезе јӱгӱрип барып, шиҥдиретен немени уксусла чыктыдып, тайакка саптап, Ого ичерге берип, айтты:
– Акыраар, Илия Оны тӱжӱрип аларга келгей не, кӧрӧлик!
37 Иисус дезе, тыҥ кыйгырала, тыны кыйыла берди. 38 Байзыҥдагы кӧжӧгӧ ӱстиги бажынаҥ тӧмӧн тӱжӱре эки јара јыртылды. 39 Керӱ агаштыҥ алдында турган јӱс јуучылдыҥ јааны Ол мынайда ӱнденип, тыны ӱзӱле бергенин кӧрӧлӧ, айтты:
– Бу кижи чындаптаҥ Кудайдыҥ Уулы болгон!
40 Анда ыраагынаҥ кӧрӱп турган ӱй улус бар болгон. Олордыҥ ортозында: Мария Магдалина, кичӱ Иаков ло Иосияныҥ энези Мария, оноҥ Саломия. 41 Иисус Галилейде болордо, бу ӱй улус Оныла кожо јӱрӱп, Ого болужып туратан. Мында ок Оныла кожо Иерусалимге келген кӧп ӧскӧ ӱй улус болгон.
42 Бу суббот алдындагы белетеништиҥ кӱни болгон. Эҥир кирерде, 43 Аримафейдеҥ оток-кӱреениҥ тоомјылу кижизи Иосиф келди. Ол, Кудайдыҥ Каандыгы келерин сакып јӱрген бойы, Пилатка тидинип киреле, Иисустыҥ сӧӧгин сурады. 44 Пилат Оныҥ качан ок ӧлӱп калганын кайкады. Јӱс јуучылдыҥ јаанын кычырып алала, «Ӧлгӧни удаган ба?» – деп сурады. 45 Јӱс јуучылдыҥ јаанынаҥ угуп алала, сӧӧкти Иосифке берип ийди. 46 Иосиф кеден бӧс садып алды, сӧӧкти тӱжӱрип, бӧслӧ ороды. Кайада ойгон сӧӧк салар јерге апарып, салып койоло, эжигин ташла базырды. 47 Мария Магдалина ла Иосияныҥ энези Мария сӧӧкти кайда салганын кӧрӱп тургандар.
Иисус Христостыҥ тирилгени
(Мф. 28:1-8; Лк. 24:1-12; Ин. 20:1-10)
161 Суббот кӱн ӧдӧ берерде, Мария Магдалина, Иаковтыҥ энези Мария, оноҥ Саломия Иисустыҥ мӧҥкӱзин барып сӱркӱштеерге, јараш јытту сӱркӱш садып алдылар. 2 Неделениҥ баштапкы кӱнинде эрте таҥда, кӱн чыгарда, сӧӧк салар јерге келип, 3 бойлоры ортодо эрмектештилер:
– Сӧӧк салган јердиҥ эжигинеҥ ташты биске кем аҥтарып берер?
4 Кӧрзӧ, таш аҥтарылып калтыр. Ол дезе тапту јаан болгон. 5 Сӧӧк салган јерге киреле, оҥ јанында ак кийимдӱ јиит уул отурганын кӧрӱп, коркый бердилер. 6 Ол дезе ӱй улуска айтты:
– Алаҥ кайкабагар! Слер Назарет јеринеҥ, кере тартылган Иисусты бедиреп јадыгар. Ол тирилген, мында јок. Јаткан јери бу. 7 Је барып, ӱренчиктерине ле Петрга айдыгар: «Оныҥ слерге айтканыла, Ол Галилейге слердеҥ озо барып јат, Оны анда кӧрӧригер».
8 Олор чыгала, сӧӧк салган јердеҥ јӱгӱре бердилер. Сертилдеп, куйка баштары јимиреп, коркыган бойынча, кижиге неме айтпадылар.
9 Неделениҥ баштапкы кӱнинде эрте таҥда тирилеле, Иисус озо Мария Магдалинага кӧрӱнди. Ол башкыда оныҥ ӧзӧк-буурынаҥ јети шилемир чыгарган. 10 Мария Магдалина барып, Иисусла кожо јӱргендерге, олорго, ыйлажып-сыктажып отургандарга, тил јетирди. 11 Је олор Иисус эзен, Мария Магдалина Оны кӧргӧн деп угала, бӱтпедилер.
12 Мыныҥ кийнинде олордыҥ экӱзи јурт јаар барадарда, Иисус ӧскӧ бӱдӱмдӱ болуп, олорго јолдо кӧрӱнди. 13 Олор бурылып, ӧскӧлӧрине табыш јетирдилер, је олорго до бӱтпедилер.
14 Адакыда эҥирде курсак јип кыйын отурган тужында он бир ӱренчигине кӧрӱнип, олорды бӱтпези ле јӱректери сокортыганы учун каарып айтты, нениҥ учун дезе Оныҥ тирилген Бойын кӧргӧндӧргӧ бӱтпегендер. 15 Олорго айтты:
– Јер-телекей сайын барыгар, ончо јайалганга Сӱӱнчилӱ Јарды јарлагар. 16 Ого бӱделе, креске тӱшкен кижи аргадалар. Бӱтпеген кижи дезе јаргыладар. 17 Бӱткендерге мындый билдилер коштонып јӱрер: олор Мениҥ адымла шилемирлерди чыгарар, јаҥы тилле эрмектенер; 18 јыланды колло тудар, ӧлгӧдий де неме ичсе, олорго каршу јетпес; јоболдуларга колын салып, алкаар, олор јазылар.
19 Анайып, олорло эрмектешкен кийнинде, Иисус Кайракан теҥериге кӧдӱрилип, Кудайдыҥ оҥ јанына отурды. 20 Олор дезе барып, јер сайын јарлап јӱрдилер. Кайракан олорго болужып, олордыҥ сӧзин билдилерле тыҥыдып турды. Аминь .