Матфей бичиген сӱӱнчилӱ јар
Иисус Христостыҥ ада-ӧбӧкӧлӧри
(Лк. 3:23-28)
11 Иисус Христостыҥ ада-ӧбӧкӧлӧри. Ол Давид ле Авраамныҥ калдыгы.
2 Авраамнаҥ Исаак туулган, Исаактаҥ Иаков туулган, Иаковтоҥ Иуда ла оныҥ карындаштары туулган;
3 Иуданыҥ ӱйи болгон Фамарьдаҥ Фарес ле Зара туулган, Фарестеҥ Есром туулган, Есромноҥ Арам туулган;
4 Арамнаҥ Аминадав туулган, Аминадавтаҥ Наассон туулган, Наассонноҥ Салмон туулган;
5 Салмонныҥ ӱйинеҥ, Рахавтаҥ, Вооз туулган, Воозтыҥ эмеени Руфьтаҥ Овид туулган, Овидтеҥ Иессей туулган;
6 Иессейдеҥ Давид-каан туулган, Давид-кааннаҥ Соломон туулган, Соломонныҥ энези дезе Урияныҥ башкыдагы ӱйи болгон;
7 Соломонноҥ Ровоам туулган, Ровоамнаҥ Авия туулган, Авиядаҥ Асаф туулган;
8 Асафтаҥ Иосафат туулган, Иосафаттаҥ Иорам туулган, Иорамнаҥ Озия туулган;
9 Озиядаҥ Иоафам туулган, Иоафамнаҥ Ахаз туулган, Ахазтаҥ Езекия туулган;
10 Езекиядаҥ Манассия туулган, Манассиядаҥ Амос туулган, Амостоҥ Иосия туулган;
11 Вавилон јерине кӧчӱрердеҥ озо Иосиядаҥ Иоаким ле оныҥ карындаштары туулган;
12 Вавилонго кӧчӱрген соҥында Иехониядаҥ Салафиил туулган, Салафиилдеҥ Зоровавел туулган;
13 Зоровавелдеҥ Авиуд туулган, Авиудтаҥ Елиаким туулган, Елиакимнеҥ Азор туулган;
14 Азордоҥ Садок туулган, Садоктоҥ Ахим туулган, Ахимнеҥ Елиуд туулган;
15 Елиудтаҥ Елеазар туулган, Елеазардаҥ Матфан туулган, Матфаннаҥ Иаков туулган;
16 Иаковтоҥ Марияныҥ эш-нӧкӧри Иосиф туулган, Мариядаҥ Христос дейтен Иисус туулган.
17 Анайдарда, Авраамнаҥ ала Давидке јетире бастыразы он тӧрт ӱйе; Давидтеҥ ала Вавилонго кӧчӱргенине јетире база он тӧрт ӱйе; Вавилонго кӧчӱргенинеҥ ала Христоско јетире база он тӧрт ӱйе.
Иисус Христостыҥ туулганы
(Лк. 2:1-7)
18 Иисус Христостыҥ туулганы мындый болгон. Оныҥ энезин, Марияны, Иосифле кол алыштырып койгондор, је олор биригерге јеткелекте, Мария Агару Тыннаҥ барланып калган. 19 Марияныҥ эш-нӧкӧри Иосиф, ак санаалу кижи бойы, оны улус алдына уйатка тӱжӱрбейин деп, јажытту јандырып ийерге сананган. 20 Је анайда сананып аларда, ого тӱш јеринде Кайраканныҥ ангели кӧрӱнип, мынайда айткан:
– Давид уулы Иосиф! Мария ӱйиҥди бойыҥда јӱргӱзерге коркыба. Оныҥ бойында табылганы – Агару Тыннаҥ. 21 Табары уул болор, Оны Иисус деп адаарыҥ, нениҥ учун дезе Ол Бойыныҥ калыгын кинчектеринеҥ аргадаар.
22 Кайраканныҥ јарлыкчы ажыра айтканы бӱтсин деп, ончозы мынайда болгоны бу. Ол айткан: 23 «Бат, кыс барланып, уул бала табар, Оны Еммануил деп адагылаар». Еммануил дегени – «Бисле кожо Кудай» дегени.
24 Иосиф уйкудаҥ турала, ого Кайраканныҥ ангели јакарганыла эдип, ӱйин бойында јӱргӱсти. 25 Мария тун уул бала тапканча, оныла бир тӧжӧккӧ јатпады. Иосиф баланы Иисус деп адады.
Кӱнчыгыштыҥ судурчылары Иисуска бажырганы
21 Иисус Иудей јериндеги Вифлеем деп калада Ирод-каан тужында туулган. Је бат, кӱнчыгыштаҥ Иерусалимге судурчылар келип, айттылар:
2 – Иудейлердиҥ јаҥы туулган кааны кайда болотон? Кӱнчыгышта Оныҥ јылдызын кӧрдибис, Ого бажырарга келдибис.
3 Мыны угала, Ирод-каан тӱймей берди, оныла кожо бастыра Иерусалим тӱймеди. 4 Калыктыҥ ончо улу абыстарын ла бичикчилерин јууп алып,
– Христос кайда чыгатан эди? – деп, сурап турды.
5 Олор айттылар:
– Иудей јериндеги Вифлеемде, нениҥ учун дезе јарлыкчы мынайда бичиген: 6 «Сен де, Вифлеем, Иуда јери, Иуданыҥ калаларынаҥ эмеш те кичӱ эмезиҥ: сенеҥ Башчы чыгар, Ол Израиль элимди кабырар».
7 Айдарда, Ирод судурчыларды бойына јажытту кычырып, јылдыстыҥ кӧрӱнген ӧйин сурап, угуп алала, 8 олорды Вифлеемге ийип, айтты:
– Барып, бала керегинде быжулап сурап угугар. Таап алзагар, меге тил јетиригер, мен де Ого барып бажырайын.
9 Судурчылар каанныҥ айтканын тыҥдап угала, јӱрӱп ийдилер. Је бат, кӱнчыгышта кӧргӧн јылдызы олордыҥ ӱстинде ичкери барып јатты. Учында бала болгон јердиҥ ӱстине једеле, токтой берди. 10 Олор јылдысты кӧрӧлӧ, улу сӱӱнчиле сӱӱндилер. 11 Ӱйге кирип, баланы ла Оныҥ энезин, Марияны, кӧрдилер. Кӧҥкӧрӧ тӱжӱп, балага бажырдылар. Оноҥ эрјинелӱ кайырчактарын ачып, Ого алтын, ладан, база смирна сыйладылар. 12 Иродко бурылбагар деп, олорго тӱш јеринде Кудайдаҥ айдылганыла, јери-јуртына ӧскӧ јолло јанып ийдилер.
Египетке ырбаганы
13 Судурчылар јӱре берерде, Кайраканныҥ ангели Иосифке тӱш јеринде кӧрӱнип, айтты:
– Тур, баланы ла Оныҥ энезин алганча, Египет јерине ырбап бар. Сеге айтканчам, анда јӱр. Ирод баланы ӧлтӱрейин деп, бедиреерге умзанып јат.
14 Иосиф туруп, тӱнде баланы ла Оныҥ энезин алганча, Египет јаар јӱре берди. 15 Анда Ирод јада калганча јӱрди. Кайраканныҥ јарлыкчы ажыра айтканы бӱтсин деп, мынайда болгоны бу. Ол айткан: «Египеттеҥ Уулымды алдырып алдым».
16 Судурчыларга мекеледип койгонын кӧрӧлӧ, Ирод сӱрекей чугулданды. Олордоҥ сурап уккан ӧйдӧ Вифлеемде ле оны эбире јерлерде туулган эки јашту ла оноҥ кичӱ балдарды ончозын ӧлтӱрзин деп јакарды. 17 Анайып, Иеремия деген јарлыкчы ажыра айдылганы бӱтти. Ол айткан:
18 «Рамада ӱн угулат,
ый-сыгыт, улу онту-калак угулат.
Рахиль балдарым деп ыйлап,
токунап болбойт,
нениҥ учун дезе олор јок».
19 Ирод јада калган соҥында Кайраканныҥ ангели Египеттеги Иосифке тӱш јеринде кӧрӱнип, 20 айтты:
– Тур, баланы ла Оныҥ энезин алганча, Израиль јерине јан. Баланыҥ тынын кыйарга сананган улус ӧлди.
21 Иосиф туруп, баланы ла Оныҥ энезин алганча, Израиль јерине јанды. 22 Иудей јеринде Иродтыҥ ордына оныҥ уулы, Архелай, каан болуп турганын угала, оноор барарга коркыды. Је тӱш јеринде айдылганыла, Галилей јерине барды. 23 Ого келип, Назарет дейтен калада јуртай берди. Анайып, Оныҥ ады Назорей болор деп, јарлыкчылар ажыра айдылганы бӱтти.
Куба чӧлдӧги ӱн
(Мк. 1:1-8; Лк. 3:1-9, 15-17; Ин. 1:19-28)
31 Ол кӱндерде Крестеечи Иоанн келип, Иудейдиҥ куба чӧлинде јарлыктап, 2 айдып јӱрген:
– Кинчектеригерди алынып, Кудайга баштаныгар! Теҥери Каандыгы јууктап келди!
3 Исаия јарлыкчыныҥ мынайда айткан кижизи бу болгон: «Куба чӧлдӧ кыйгырганныҥ ӱни: Кайраканга јол белетегер, Оныҥ јолдорын тӱс эдигер!»
4 Иоанн бойы дезе тӧӧ тӱгинеҥ эткен кийимдӱ болгон, белин тере курла курчанган, јиген ажы аспан ла јер адаруныҥ балы. 5 Ол тушта Иерусалимниҥ улузы, Иудей ичинде, Иорданды јакалай јуртаган ончо улус ого келип, 6 кинчектерин ачып, Иордан-сууга кирип, Иоаннга креске тӱжӱп тургандар. 7 Креске тӱжерге ого кӧп фарисейлер ле саддукейлер келип јатканын кӧрӧлӧ, олорго айтты:
– Јыланныҥ ач-ӱрени! Кудайдыҥ келер чугулынаҥ кыйыжарыгар деп, слерге кем айтты? 8 Чындаптаҥ кинчегерди алынып, Кудайга баштанганыгарды керекте кӧргӱзигер. 9 «Бистиҥ адабыс Авраам» – деп, ичигерде айдарга сананбагар. Айдып турум слерге: Кудай бу таштардаҥ Авраамга балдар јайап берер аргалу. 10 Малта да агаштардыҥ тазылында јадыры: јакшы јиилек бӱтпес агашты кезип, отко таштайтан. 11 Кинчегеерди таштаганаардыҥ темдеги эдип, мен слерди суула крестеп јадым, је кийнимнеҥ келип јатканы менеҥ кӱчтӱ; мен Оныҥ ӧдӱгин де тудунып апарарга турбазым. Ол слерди Агару Тынла, отло крестеер. 12 Оныҥ кӱреги колында: Ол идиргенин арутап, буудайын алмарына урар, саламын дезе, ӧчпӧс отко таштап, ӧртӧӧр.
Иисус Христостыҥ креске тӱшкени
(Мк. 1:9-11; Лк. 3:21-22)
13 Ол тушта Иоаннга креске тӱжерге Галилей јеринеҥ Иорданга Иисус келди. 14 Иоанн дезе Оны токтодып, айтты:
– Сен мени креске тӱжӱрер учурлу, Сен дезе меге келдиҥ бе?
15 Је Иисус ого каруу јандырды:
– Эмди токтотпо. Мынызыла кандый ла чынды бӱдӱрип койорыс.
Айдарда, Иоанн јаратты.
16 Иисус креске тӱжеле, ол тарый суудаҥ чыгып келерде, Ого теҥери ачылды. Ол кӱӱле чилеп Ого тӱжӱп келеткен Кудайдыҥ Тынын кӧрӱп ийди. 17 Теҥеридеҥ ӱн чыкты:
– Бу Мениҥ сӱӱген Уулым, Оныҥ Бойында Мениҥ јакшылыкту табым.
Куба чӧлдӧ Иисусты ченегени
(Мк. 1:12-13; Лк. 4:1-13)
41 Мыныҥ соҥында Тын Иисусты кӧрмӧскӧ ченедерге, куба чӧлгӧ апарды. 2 Иисус тӧртӧн тӱш ле тӧртӧн тӱн орозо тудуп, аштай берди. 3 Ченеечи Ого базып келеле, айтты:
– Сен Кудайдыҥ Уулы болзоҥ, бу таштарга калаш боло берзин деп айт.
4 Је Ол каруу јандырды:
– Бичилген сӧс бар: «Кижи јаҥыс калаш јип тирӱ јӱрер эмес, је Кудай айдып турган кандый ла сӧслӧ тирӱ јӱрер».
5 Айдарда, кӧрмӧс Оны агару калага апарып, байзыҥныҥ ӱстине тургузала, 6 айтты:
– Сен Кудайдыҥ Уулы болзоҥ, тӧмӧн калып ий. Бичилген јок беди:
«Бойыныҥ ангелдерине јакарар.
Будыҥ ташка бӱдӱрилбезин деп,
Сени кол бажына апарар».
7 – База бичигени бар: «Кайраканды, сениҥ Кудайыҥды, ченебе» – деп, Иисус каруу јандырды.
8 Кӧрмӧс Оны база бир сӱрекей бийик кырга апарала, телекейдиҥ ончо каандыктарын ла олордыҥ магын кӧргӱзип, 9 айтты:
– Меге кӧҥкӧрӧ тӱжӱп бажырар болзоҥ, мыныҥ ончозын Сеге берерим.
10 – Менеҥ кеде тайыл, сатана! – деп, Иисус айтты. – Бичилген јок беди: «Кайраканга, сениҥ Кудайыҥа, бажыр, јаҥыс Ого јалчы бол».
11 Мыныҥ соҥында кӧрмӧс Иисустаҥ јӱре берди. Је бат, ангелдер келип, Ого јалчы болуп јӱрдилер.
Иисус Галилейде
(Мк. 1:14-15; Лк. 4:14-15)
12 Иоаннды тӱрмелеп койгонын угала, Иисус Галилей јерине јӱре берди. 13 Назареттеҥ чыгала, талай јаказындагы Капернаумга келип јӱрди. Ол Завулон ло Неффалимниҥ јери болгон. 14 Исаия деген јарлыкчы ажыра айдылганы бӱтсин деп, мынайда болгоны бу. Ол айткан:
15 «Талай јаар јӱре берген јолду Завулон јери, Неффалим јери!
Иордан ары јаны! Кара јаҥду јурт турган Галилей јери!
16 Караҥуйда отурган калык улу јарык кӧрди,
ӧлӱмниҥ кӧлӧткӧзи бӱркеген ороондо јӱрген улуска јарык јарыды».
17 Оноҥ ло бери Иисус јарлыктап, айдып јӱрер болды:
– Кинчектеригерди алынып, Кудайга баштаныгар! Теҥери Каандыгы јууктап келди!
Баштапкы ӱренчиктер
(Мк. 1:16-20; Лк. 5:1-11)
18 Галилейдиҥ талайын јакалай барадып, Иисус эки карындашты кӧрӱп ийди: Петр дейтен Симонды ла оныҥ Андрей карындажын. Олор балыкчылар болгон учун талайда шӱӱндеп турган.
19 – Мени ээчий барыгар – деп, Иисус олорго айтты. – Слерди улус тудаачы эдип салайын.
20 Олор бу тарый шӱӱнин артырып койоло, Оныҥ кийнинеҥ бастылар. 21 Оноҥ ары барып, база эки карындашты: Зеведей уулы Иаковты ла оныҥ Иоанн карындажын кӧрӱп ийди. Олор Зеведей адазыла кожо кемеде шӱӱнин јамап отурган. Олорды кычырды. 22 Олор бу ла тарый, кемезин ле адазын артырып койоло, Оныла кожо бастылар.
Иисус ӱредет, јазат
(Лк. 6:17-19)
23 Иисус Галилейдиҥ бастыра јерлериле јӱрди, олордыҥ синагогаларына кирип ӱретти, Каандык керегинде Сӱӱнчилӱ Јар јарлап, улустыҥ не ле оорузын, не ле јоболын јазып јӱрди. 24 Иисус керегинде табыш Сирия ичине јайылды. Ого ончо јоболдуларды, јӱзӱн-јӱӱр ооруга бастырткандарды: туткак оорулу улусты, ӧзӧк-буурында шилемирлӱ, улаарып базып јӱрер улусты, курулып калгандарды экелип тургандар. Ол ончозын јазып турган. 25 Галилей јеринеҥ, Он-Турадаҥ, Иерусалимнеҥ, Иудей јеринеҥ, Иордан ары јанынаҥ камык улус Оныла кожо јӱрген.
Чын кежик керегинде
(Лк. 6:20-23)
51 Иисус улусты кӧрӧлӧ, кырга чыкты. Отура берерде, Ого ӱренчиктери базып келди. 2 Олорды ӱредип баштап, айтты:
3 – Тыны тӱреҥи јӱргендер кежиктӱ:
Теҥери Каандыгы – олордыйы.
4 Ыйлап јӱргендер кежиктӱ:
олорго коот болор.
5 Јобоштор кежиктӱ:
олор јерди энчиленер.
6 Чындыктаҥ аштап-суузап јӱргендер кежиктӱ:
олор тойор.
7 Быйанду улус кежиктӱ:
олорго быйан једер.
8 Ару јӱректӱлер кежиктӱ:
олор Кудайды кӧрӧр.
9 Амыр јайап јӱргендер кежиктӱ:
олор Кудайдыҥ уулдары деп адалар.
10 Чындык учун улуска кыстадып јӱргендер кежиктӱ:
Теҥери Каандыгы – олордыйы.
11 Мен учун улуска јаман айттырып, сӱрдӱрип, јабарладып бурулатсагар, кежиктӱ болгоныгар ол. 12 Сӱӱнигер, јыргагар: теҥеридеги кайралыгар улу! Анайып ок слердеҥ озо јӱрген јарлыкчылар да истеткен эди.
Тус ла јаркын
(Мк. 9:50; Лк. 14:34-35)
13 – Слер – јердиҥ тузы. Тус амтанын јылыйткажын, оны катап неле тусту эдер? Ол неге де јарабас, оны јаҥыс улус тепсезин деп, чыгара таштайтан.
14 Слер – бу телекейдиҥ улузына јарык. Кыр бажында турган кала кӧскӧ илинбей калбас. 15 Јарыткышты камысканда, оны казанла кӧҥкӧрбӧйтӧн. Карын, оны бойыныҥ јерине тургузатан, ол айыл ичиндеги ончо улуска јарыйт. 16 Јаркыныгар улус алдында анайып јарып турзын, олор ак кылынып јӱргенигерди кӧрӱп, Теҥеридеги Адагарды алказын.
Јасак керегинде
17 – Мен Јасакты эмезе јарлыкчылардыҥ бичигенин јоголторго келдим деп сананбагар. Јоголторго эмес, бӱдӱрерге келдим. 18 Чынын айдадым слерге: теҥери ле јер јастыкпаганча, ончозы бӱтпегенче, эҥ оок бир де танык, бир де чийик Јасактаҥ јастыкпас. 19 Анайдарда, кем кижи бу эҥ кичӱ јакылталардыҥ кажы бирӱзин бузуп, улусты да бого ӱретсе, Теҥери Каандыгында эҥ кичӱ деп адалар. Кем кижи јакылтаны бӱдӱрип, улусты да бого ӱретсе, Теҥери Каандыгында улу деп адалар. 20 Айдып турум слерге: Кудайга чындык болгоныгар бичикчилердийин ле фарисейлердийин артыктабаза, Теҥери Каандыгына кирбезигер.
Чугул керегинде
(Лк. 12:57-59)
21 – Кижи ӧлтӱрбе деп, ада-ӧбӧкӧлӧргӧ айткан сӧсти укканыгар. Кижи ӧлтӱргени јаргыладар. 22 Је Мениҥ слерге айдып турганым бу: карындажына темей чугулданып турган кижи јаргыладар; карындажына «рака» дегени, оток-кӱрееде јаргыладар; «аамай» дегени, отту гееннага тӱжер эдип буруладар. 23 Анайдарда, Кудайга берӱ берейин деп, тагылга келеле, карындажыҥ сеге комыдалду болгоны санааҥа киргежин, 24 берейин дегениҥди тагылдыҥ јанына салып кой; барып, озо карындажыҥла јаражып ал, оноҥ келип, берейин дегениҥди бер. 25 Бурулаачы кижиҥле јолдо кожо тужыҥда саадабай јаражып ал; бурулаачы кижиҥ сени јаргычыга апарып бербезин, јаргычы сени тӱрмениҥ ишчизине берип ийбезин, анайып сени тӱрмелеп койгылабазын. 26 Чынын айдадым сеге: калганчы оок акчаны тӧлӧбӧгӧнчӧҥ, оноортынаҥ чыкпазыҥ.
Чайдам керегинде
27 – «Чайдам болбо» – деп, ада-ӧбӧкӧлӧргӧ айткан сӧсти укканыгар. 28 Је Мениҥ слерге айдып турганым бу: ӱй кижиге кӱӱнзеп кӧргӧни, оныла кожо јӱрегинде кинчек эткени ол. 29 Оҥ кӧзиҥ сени јаманга баштап турган болзо, оныҥды кодоро тартып, бойыҥнаҥ ары таштап ий. Алкы бойыҥ таамыга ташталганчаҥ, эдиҥниҥ бир ӱйезинеҥ айрылып калганыҥ бойыҥа јакшы. 30 Оҥ колыҥ сени јаманга баштап турган болзо, оныҥды кезип, бойыҥнаҥ ары таштап ий. Сен бойыҥ таамыга ташталганчаҥ, бир ӱйенеҥ айрылып калганыҥ бойыҥа јакшы.
31 База айткан сӧс бар: «Алган эжиле айрылыжып јаткан кижи, онызына айрылышканы керегинде кере бичик берзин». 32 Је Мениҥ слерге айдып турганым бу: чайдам эмес эжиле айрылыжып јатканы, онызын ӧскӧ кижиле кинчекке кийдирип јат; айрылыжып калганды алганы, оныла кожо кинчекке кирип јат.
Черт керегинде
33 – Черт буспа, је Кайраканныҥ алдына чертенип айтканыҥды бӱдӱр деп, ада-ӧбӧкӧлӧргӧ айткан сӧсти база укканыгар. 34 Је Мениҥ слерге айдып турганым бу: качан да чертенбегер. Теҥериле де чертенбегер, Кудайдыҥ Ширеези ол; 35 јерле де чертенбегер, Кудайдыҥ бут алды ол; Иерусалимле де чертенбегер, улу Каанныҥ калазы ол; 36 бажыҥла да чертенбе, бажыҥныҥ бир де кылын агартып эмезе карартып болбозыҥ. 37 Айдар сӧзигер мындый болзын: эйе болзо, «эйе», јок болзо, «јок». Кожуп айтканы, – јаманнаҥ.
Ӧч керегинде
(Лк. 6:27-36)
38 – Кӧс ордына кӧс, тиш ордына тиш дегенин укканыгар. 39 Је Мениҥ слерге айдып турганым бу: јаманга удурлашпа. Карын, оҥ јаагыҥа тажып ийген кижиге база бир јаагыҥды тӧгӧп бер. 40 Сениле јаргылажып, чамчаҥды алайын дегенге, катанчыгыҥды да суурып бер. 41 Бир чакырым јерге кожо барып кел деп албадаган кижиле кожо эки чакырым јерге барып кел. 42 Сураганга – бер, тӧлӱге алайын дегеннеҥ – туура баштанба.
Ӧштӱге буурзаш
43 – Јуугыҥга буурзап јӱр, ӧштӱҥди јаман кӧр дегенин укканыгар. 44 Је Мениҥ слерге айдып турганым бу: ӧштӱлеригерге буурзагар, слерди каргагандарды алкагар, слерди јаман кӧргӧндӧргӧ јакшыгар јетиригер, слерге јаманын јетиргендер учун, слерди истегендер учун мӱргигер. 45 Јаҥыс анайып Теҥеридеги Адагардыҥ уулдары болорыгар. Ол Бойыныҥ кӱнин јамандардыҥ да, јакшылардыҥ да ӱстине чыксын дийт; јаҥмырын ак сагыштуга ла кара сагыштуга ийет. 46 Слерге буурзап тургандарга буурзаар болзогор, слерди не учун кайралдайтан? Каланчылар да анайда эдип турган эмес беди? 47 Јаҥыс карындаштарыгарды уткып турган болзогор, аҥылу нени эдип јадыгар? Ӧскӧ калыктар да анайда эдип турган эмес беди? 48 Анайдарда, теҥеридеги толо кемдӱ Адагардый, толо кемдӱ болыгар.
Быйан эдери
61 – Калак, кижи кӧзинче быйан этпегер, онымды кижи кӧрзин дебегер. Оноҥ башка, слерге Теҥеридеги Адагардаҥ кайрал болбос. 2 Оныҥ учун, быйан эдип јаткаҥда, оны јарлаба, эки јӱстӱлердий болбо. Улус мактазын деп, олор синагогаларда, оромдордо анайда эдип јадылар. Чынын айдадым слерге: олор бойыныҥ кайралын алганы ол. 3 Сен дезе, быйан эткеҥде, оҥ колыҥныҥ эдип турганын, сол колыҥ билбезин. 4 Быйан эткениҥ туйка болзын. Ол тушта туйка эткенди кӧрӧр Адаҥ сени иле кайралдаар.
Мӱргӱ керегинде
(Лк. 11:2-4)
5 – Мӱргип турган тужыгарда эки јӱстӱлердий болбогор. Улус кӧрзин деп, олор синагогаларда, ором белтирлеринде туруп, мӱргиирин јакшызынып јадылар. Чынын айдадым слерге: олор бойыныҥ кайралын алганы ол. 6 Сен дезе мӱргигеҥде, кыбыҥа кирип, эжигиҥди бӧктӧп, кӧрӱнбес Адаҥга мӱрги. Ол тушта јажыттуны кӧрӧр Адаҥ сени иле кайралдаар. 7 Мӱргип, ӧскӧ улус чылап, артык сӧс айтпагар. Олор, кӧп сӧс айтсабыс, угулар деп сананып јадылар. 8 Олорго тӱҥейлешпегер. Теҥеридеги Адагар слердиҥ керектегенеерди Оноҥ сурагалакта билер.
9 Мынайып мӱргигер:
Теҥеридеги Адабыс!
Адыҥ Сениҥ агарулалзын,
10 Каандыгыҥ Сениҥ келзин.
Канайып теҥериде,
анайып јерде де
табыҥ Сениҥ болзын.
11 Кӱнӱҥ сайынгы калажысты
бӱгӱн биске бер.
12 Биске тӧлӱлӱ улустаҥ
канайып некебейдис,
бистиҥ де тӧлӱлеристи некебе.
13 Ченелтеге бисти кийдирбе,
је јаманнаҥ бисти корула.
Каандык, кӱч, мак дезе, ӱргӱлјиге Сенийи. Аминь.
14 – Улустыҥ кинчегин таштазагар, Теҥеридеги Адагар слердийин де таштаар. 15 Улустыҥ кинчегин таштабас болзогор, Адагар да слердийин таштабас.
Орозо керегинде
16 – Орозо тутканаарда, эки јӱстӱлер чилеп сӱрнӱгип калган јӱрбегер. Орозо тутканысты улус кӧрзин деп, олор чырайын бӱрӱҥкӱйледип алган јӱргӱлейт. Чынын айдадым слерге: олор бойыныҥ кайралын алганы ол. 17 Сен дезе, орозо туткаҥда, бажыҥды майлап, јӱзиҥди јунуп ал. 18 Орозо тутканыҥды кижи билбезин, кӧрӱнбей турган Адаҥ билзин. Ол тушта јажыттуны кӧрӧр Адаҥ сени иле кайралдаар.
Теҥеридеги јӧӧжӧ
(Лк. 12:22-34; 11:34-36; 16:13)
19 – Бойыгарга јерде јӧӧжӧ јӧӧбӧгӧр, оны кӱйе ле тат јиир, уурчылар казып, уурдап апарар. 20 Карын, бойыгарга теҥериде јӧӧжӧ јӧӧгӧр, оны кӱйе ле тат јибес, уурчылар казып, уурдап апарбас. 21 Јӧӧжӧгӧр кайда, јӱрегеер де анда болор.
Эт-кан јарыткыжы
22 – Эт-кан јарыткыжы – кӧс. Анайдарда, кӧзиҥ ару болзо, ончо эди-каныҥ јарык болор. 23 Кӧзиҥ јаман болзо, ончо эди-каныҥ караҥуй болор. Анайдарда, ичиҥдеги јарыгыҥ караҥуй болзо, караҥуй кандый болор?
Кудайга эмезе акча-јӧӧжӧгӧ јалчы болор
24 – Кем де эки бийге јаҥыс уунда јалчы болуп албас: эмезе бирӱзин јаман кӧрӧр, экинчизине дезе карузыыр; эмезе бирӱзине кичеенер, экинчизин дезе керектебес. Кудайга ла акча-јӧӧжӧгӧ теҥ јалчы болуп албазыгар.
25 Оныҥ учун айдып турум слерге: јӱрӱмигерди кичееп, нени јиирис, нени ичерис, эди-каныгарды кичееп, нени кийерис дебегер. Курсак јӱрӱмнеҥ баалу болгон бо, кеп эт-каннаҥ баалу болгон бо? 26 Теҥериниҥ куштарына кӧрзӧгӧр: олор аш чачпайдылар, кеспейдилер, алмарына јууп урбайдылар, је олорды Теҥеридеги Адагар азырайт. Слер олордоҥ чик-јок артык эмес бедигер? 27 Кемигер кичеенип, јӱрӱмин бир де саатка узадып болор? 28 Кийер кепти де не кичеейдигер? Јалаҥдагы чомур чечектердиҥ ӧзӱп турганын кӧрӱгер: иштебей де, иирбей де јадылар. 29 Је айдып турум слерге: Соломон до бойыныҥ бастыра магында олордыҥ бирӱзи де чилеп кийинбеген. 30 Бӱгӱн бар болуп, эртен отко ташталатан јалаҥныҥ ӧлӧҥин Кудай анайып кийиндирип турганда, слерди оноҥ артык кийиндирбес беди, бӱдетени ас улус? 31 Анайдарда, «Нени јиирис?», эмезе: «Нени ичерис?», эмезе: «Нени кийерис?» – дешкилеп, оны кичеебегер. 32 Мыныҥ ончозын ӧскӧ калыктар кичееп јат. Теҥеридеги Адагар дезе мыныҥ ончозын керексинип турганыгарды билер. 33 Элдеҥ озо Оныҥ Каандыгын ла чынын бедирегер, мыныҥ ончозы слерге ӱзеери берилер. 34 Анайдарда, эртенги кӱнди сананбагар, эртенги кӱн бойы керегинде бойы сананар. Кажы ла кӱнде бойыныҥ уур-кӱчтери бар.
Јаргылатпаска, јаргылабагар
(Лк. 6:37-38, 41-42)
71 – Јаргылабагар, ол тушта слерди де јаргылабас. 2 Кандый јаргыла јаргылаарыгар, анайып ла бойыгарды јаргылаар; кандый кемјӱле кемјииригер, анайып ла бойыгарга кемјилер. 3 Карындажыҥныҥ кӧзиндеги тегенекти не кӧрӱп јадыҥ, бойыҥныҥ кӧзиҥдеги тоормошты дезе сеспейдиҥ бе? 4 Эмезе: «Акыр, кӧзиҥнеҥ тегенекти чыгарып ийейин» – деп, кӧзиҥде тоормошту бойыҥ, карындажыҥа канайып айдарыҥ? 5 Эки јӱстӱ! Озо бойыҥныҥ кӧзиҥнеҥ тоормошты чыгар, ол тушта карындажыҥныҥ кӧзинеҥ тегенекти канайып чыгарарын кӧрӱп аларыҥ. 6 Агару немени ийттерге бербегер – олор кайра бурулып, слерди јара тартар. Эрјинегерди чочколордыҥ алдына таштабагар – олор оны тепсеп койор.
Сурагар, бедирегер, токылдадыгар
(Лк. 11:9-13)
7 – Сурагар, слерге берилер; бедирегер, табарыгар; токылдадыгар, слерге ачып берер. 8 Сураган кижи алат, бедирегени табат, токылдатканга ачып берер. 9 Уулы калаш сураза, ого таш алып берер кижи ортогордо бар беди? 10 Балык сураза, јылан алып берер бе? 11 Анайдарда, јаман бойыгар, балдараарга јакшыны берерин билер болзогор, анчада ла Теҥериде јӱрген Адагар Оноҥ сурап турган улуска јакшыны берер. 12 Оныҥ учун, слерге улус кандый болзын дезегер, бойыгар да олорго андый ок болыгар. Ол керегинде Јасак ла јарлыктар айдат ине.
Тапчы эжик
(Лк. 13:24)
13 – Тапчы эжиктеҥ киригер, нениҥ учун дезе ӧлӱмге кийдирер эжик кеҥ, јолы элбек; кӧп улус ол јолло барат. 14 Јӱрӱмге кирер эжик тапчы, јолы чичке; оны табары ас.
Бӱткен јиилегинеҥ таныырыгар
(Лк. 6:43-44; 13:25-27)
15 – Тӧгӱн јарлыкчылардаҥ чеберленигер. Олор слерге кой терезин јабынган келгилейт, ичин кӧрзӧ, казыр бӧрӱлер. 16 Олорды бӱткен јиилегинеҥ таныырыгар. Тегенектеҥ виноград теретен беди? Эмезе убактаҥ смоква јиилек теретен беди? 17 Јакшы агаштаҥ јакшы јиилек бӱдетен, јаман агаштаҥ јаман јиилек бӱдетен. 18 Јакшы агаш јаман јиилек бӱдӱрип болбос, јаман агаш јакшы јиилек бӱдӱрип болбос. 19 Јакшы јиилек бӱтпес кандый ла агашты кезип, отко таштайтан. 20 Анайдарда, олорды бӱткен јиилегинеҥ таныырыгар.
21 Меге: «Кайракан! Кайракан!» – деп айдып турган кандый ла кижи Теҥери Каандыгына кирер эмес, Теҥеридеги Адамныҥ табын бӱдӱрип јӱргени кирер. 22 Јаргы болор кӱн Меге мынайда айдары кӧп чыгар: «Кайракан! Кайракан! Сениҥ адыҥнаҥ јарлыкчы болуп айдып јӱрген эмес бедис? Сени адап, шилемирлерди чыгарып јӱрген эмес бедис? Сени адап, кӧп кайкал эткен эмес бедис?» 23 Ол тушта Мен олорго јарлаарым: «Мен слерди качан да билбес болгом. Менеҥ кеде тайылыгар, јаман кылынып јӱргендер!»
Эки тӧс
(Лк. 6:47-49)
24 – Анайдарда, Мениҥ бу сӧзимди угуп, оны бӱдӱрип јӱрген кижини керсӱ кижиге тӱҥдеп айдайын. Ол туразын таш ӱстине туткан. 25 Јаҥмыр јаап, суулар јаанап, салкын согуп, байагы турага табарарда, ол, таштыҥ ӱстине тӧзӧлгӧн болуп, аҥтарылбаган. 26 Бу сӧзимди угуп, оны бӱдӱрбей турган кижини керсӱ эмес кижиге тӱҥейлеп айдайын. Ол туразын кумакка туткан. 27 Јаҥмыр јаап, суулар јаанап, салкын согуп, байагы турага табарарда, ол аҥтарыла берген, оныҥ аҥтарылганы коркышту болгон.
28 Иисус айдып божоордо, улус Оныҥ ӱредӱзин кайкап турды, 29 нениҥ учун дезе олорды бичикчилер ле фарисейлер чилеп эмес, бойында јаҥ бар кижи чилеп ӱреткен.
Капкаш балулу кижини јасканы
(Мк. 1:40-45; Лк. 5:12-16)
81 Иисус кырдаҥ тӱжӱп келерде, Оны ээчий кӧп улус барды. 2 Је бат, капкаш балулу кижи базып келеле, Ого бажырып, айтты:
– Кайракан, мени арутайын дезеҥ, арутап ийериҥ.
3 Иисус колын сунуп, ого тийип, айтты:
– Арутайын, ару бол.
Бу ла тарый ол капкаш балудаҥ аруталды.
4 Иисус ого айтты:
– Калак, кижиге неме айтпа. Је барып, абыска кӧрӱн, Моисейдиҥ јакарганыла тайылга эт, улуска кере болзын.
Јӱс јуучылдыҥ јааныныҥ јалчызын јасканы
(Лк. 7:1-10)
5 Иисус Капернаумга кирерде, јӱс јуучылдыҥ јааны Ого базып келеле, сурап, айтты:
6 – Кайракан! Айлымда јалчым курулып калган коркышту шыралап јадыры.
7 – Мен барып, оны јазайын – деп, Иисус ого айтты.
8 Јӱс јуучылдыҥ јааны дезе каруу јандырды:
– Кайракан! Сени айлыма кийдирерге турбас кижи эдим. Бир ле сӧс айт, јалчым јазылар. 9 Бажым билер бийлӱ де болзом, башкарып турган черӱчилдерим бар. Кажы бирӱзин «бар» дезем, барат, бирӱзин «кел» дезем, келет; јалчымды «мыны эт» дезем, эдет.
10 Мыны угала, Иисус кайкады, кийнинде келип јаткан улуска айтты:
– Чынын айдадым слерге: мынайда бӱдӱп турганды Израильдеҥ де таппадым. 11 Айдып турум слерге: кӱнчыгыштаҥ ла кӱнбадыштаҥ кӧп улус келип, Авраамла, Исаакла, Иаковло кожо Теҥеридеги Каандыкта кыйын отурып алар. 12 Каандыктыҥ уулдары дезе, тыш караҥуйга чыгара сӱрдӱрер. Анда ый ла тиш кыјырты болор.
13 Оноҥ Иисус јӱс јуучылдыҥ јаанына айтты:
– Бар, бӱдӱмјиҥле, сеге болгой.
Ол ло тарый јалчы јазыла берди.
Иисус Петр-эште
(Мк. 1:29-34; Лк. 4:38-41)
14 Иисус Петр-эшке келеле, оныҥ кайын энезиниҥ эди-каны изип-кӱйӱп, оорып јатканын кӧрди. 15 Оныҥ колына тийерде, ол јазыла берди. Ӧрӧ туруп, олорды кӱндӱледи.
16 Эҥир кирерде, Иисуска ӧзӧк-буурында шилемирлӱ кӧп улусты экелдилер. Ол јелбистерди сӧслӧ чыгарып, ончо јоболдуларды јазып ийди, 17 Исаия деген јарлыкчы ажыра мынайда айдылганы бӱтсин деп:
«Ол оору-јоболысты Бойына алынып,
кыйын-шырабысты апарды».
Кайраканды ээчий баратаны
(Лк. 9:57-62)
18 Кӧп улус Оны айландыра турганын кӧрӧлӧ, Иисус ӱренчиктерине:
– Сууныҥ ол јанына кечигер – деди.
19 Ого бир бичикчи базып келеле, айтты:
– Ӱредӱчи, Сен кайдаар да барзаҥ, Сениле кожо барарым.
20 Иисус ого айтты:
– Тӱлкӱ болзо ичегендӱ, куш болзо уйалу, Кижи Уулыныҥ дезе баш та јӧлӧӧр јери јок.
21 Ӱренчиктердиҥ бирӱзи Ого айтты:
– Кайракан, мен озо адамныҥ сӧӧгин јууп саларга барып келейин бе?
22 Је Иисус ого:
– Мени ээчий бар – деди. – Ӧлгӧн улус ӧлгӧндӧриниҥ сӧӧгин бойлоры јуузын.
Јотконды сыныктырганы
(Мк. 4:35-41; Лк. 8:22-25)
23 Иисус кемеге отурарда, кийнинеҥ ӱренчиктери барып, база отурдылар. 24 Је бат, олор јӱскилеп барадарда, талай тыҥ чайбалып, толкулар кемеге кирип турды. Иисус дезе уйуктап јаткан. 25 Ӱренчиктер јууктап келеле, Оны ойгозып, айттылар:
– Кайракан, бисти аргадазаҥ! Чӧҥӱп барадырыс!
26 – Не андый коркынчак болдыгар, ас бӱдеечи улус? – дейле, Ол, ӧрӧ туруп, јотконды ла талайды токтозын деп јакарып ийерде, тып-тымык боло берди. 27 Улус дезе кайкажып, айдыжып турдылар:
– Салкын да, талай да Оныҥ сӧзин угуп турарда, бу кем болотон?
Ӧзӧк-буурында шилемирлӱ эки кижини јасканы
(Мк. 5:1-20; Лк. 8:26-39)
28 Иисус талайдыҥ ол јанындагы Гергеса деп ороонго кечип чыгарда, Ого ӧзӧк-буурында шилемирлӱ эки кижи туштады. Олор сӧӧк салган куй-таштаҥ чыгып келгендер. Олордыҥ калју-казырынаҥ улам ол јолло кем де јӱрӱп болбос болгон.
29 Је бат, олор кыйгырыжа бердилер:
– Бисти кайдайын деп туруҥ, Кудайдыҥ Уулы? Сен бери ӧй јеткелекте бисти кинчектеерге келгеҥ.
30 Ыраагында јаан ӱӱр чочколор кӱдӱде турган. 31 Шилемирлер Иисусты сурай бердилер:
– Бисти сӱрер болзоҥ, ӱӱрлӱ чочколорго кирерге ий.
32 Иисус:
– Барыгар – деди.
Олор чыгып, чочколорго барып кирдилер. Је бат, ончо ӱӱр кажаттаҥ талайга калып, чӧҥӱп калды. 33 Кӱдӱчилер дезе сыр-јӱгӱрӱкле барып, калага келеле, ончозын јарладылар, ӧзӧк-буурында шилемирлӱ улусла не болгонын база айттылар. 34 Каланыҥ кӧдӱре улузы Иисуска удура чыкты. Оны кӧрӧлӧ, олордыҥ јеринеҥ јӱре берзин деп сурадылар.
Курулып калган кижини јасканы
(Мк. 2:1-12; Лк. 5:17-26)
91 Иисус кемеге отурып, кечеле, Бойыныҥ калазына једип келди. 2 Ого курулып калган бир кижини тӧжӧккӧ салганча экелдилер. Иисус олордыҥ бӱдӱп турганын кӧрӧлӧ, курулып калганга айтты:
– Јалтанба, балам, кинчектериҥ ташталган.
3 Је бат, бичикчилердиҥ кезиги ичинде айдынды: «Ол Кудайды јамандап јат». 4 Иисус дезе олордыҥ санаазын билип, айтты:
– Јӱрегеерде не керек јаман сананып јадыгар? 5 Не деп айдарга јеҥил: «Кинчектериҥ ташталган» – деерге бе, эмезе: «Тур, базып јӱр» – деерге бе? 6 Јердеги кинчектерди таштайтан јаҥ Кижи Уулында барын билип јӱрӱгер деп турум. – Оноҥ курулып калганга баштанды: – Тур, тӧжӧгиҥди алып, айлыҥа јан.
7 Онызы туруп, јана берди. 8 Улус мыны кӧрӱп кайкады, кижиге мындый јаҥ берген Кудайды алкады.
Бойыла кожо Матфейди алганы
(Мк. 2:13-17; Лк. 5:27-32)
9 Иисус оноортынаҥ ӧдӱп барадып, Матфей деп бир кижи калан јуур јеринде отурганын кӧрӧлӧ, ого айтты:
– Мениҥ кийнимнеҥ бас.
Онызы ӧрӧ туруп, Иисустыҥ кийнинеҥ басты.
10 Иисус ӱйде кыйын отурарда, кӧп каланчылар ла кинчектӱлер келип, Оныла, ӱренчиктерле кожо кыйын отурып алдылар. 11 Мыны кӧрӧлӧ, фарисейлер ӱренчиктерге айтты:
– Ӱредӱчигер каланчыларла, кинчектӱлерле кожо не керек ичип-јийт болбогой?
12 Иисус дезе, мыны угала, олорго айтты:
– Эмчини кадык улус эмес, оору улус керексиир. 13 Буурзаш кӱӱнзеп јадым, тайылга кӱӱнзеп турган эмезим деп айткан сӧстиҥ учурын оҥдоорго, барып ӱренигер. Мен актуларды эмес, кинчектӱлерди кычырарга келген инем.
Орозо керегинде сурак
(Мк. 2:18-22; Лк. 5:33-39)
14 Ол тушта Иисуска Иоанныҥ ӱренчиктери келип, айттылар:
– Нениҥ учун бистер ле фарисейлер улам сайын орозолоп јадыс, Сениҥ ӱренчиктериҥ дезе орозо тутпай јат?
15 Иисус олорго айтты:
– Колту кожо јӱргенде, тойлогон улус кунугатан беди? Је колтуны олордоҥ айрып алар кӱндер келер, ол тушта олор орозо тудар. 16 Эски кийимге јаҥы бӧстиҥ ӧӧнин јамабайтан; јамачы эскизин јырта тартып, јыртыгы там јаанаар. 17 Јаҥы аракыны эски тажуурга урбайтан; анайткажын, тажуур јыртылып, аракызы да тӧгӱлер, тажууры да ӱрелер. Карын, јаҥы аракыны јаҥы тажуурга уратан. Ол тушта аракы да, тажуур да бӱдӱн болор.
Оору ӱй кижини јасканы ла кызычакты тиргискени
(Мк. 5:21-43; Лк. 8:40-56)
18 Иисус олорго мынайда айдып турганча, бир бий кижи базып келеле, Ого бажырып, айтты:
– Кызычагым јаҥы ла јада калды. Барып, оныҥ ӱстине колыҥ салып, алка, ол тирилер.
19 Иисус туруп, оныҥ кийнинеҥ басты; ӱренчиктери кожо бардылар. 20 Он эки јыл кан келип, јобоп јӱрген ӱй кижи болгон. Ол Иисуска кийнинеҥ базып келеле, Оныҥ кийиминиҥ эдегине тийип, 21 ичинде айдынган: «Оныҥ кийимине тийзем ле, јазыларым». 22 Иисус дезе кайра баштанып, ӱй кижини кӧрӧлӧ, айтты:
– Јалтанба, кызым! Бӱдӱп турганыҥ сени аргадады.
Ӱй кижи ол ло тарый јазыла берди.
23 Иисус бийдиҥ айлына келеле, кунукчылду кӱӱ ойногон ло тӱймежип базып јӱрген улусты кӧрӱп, 24 олорго айтты:
– Тышкары чыгыгар! Кызычак ӧлбӧгӧн, уйуктап јат.
Оны шоодо бердилер. 25 Улусты тышкары чыгарган кийнинде Ол кирип, кызычакты колынаҥ тутты, онызы туруп келди. 26 Бу табыш байагы јерге текши јайылды.
Эки сокорды јасканы
27 Иисус оноортынаҥ барып јадарда, Оны эки сокор ээчип, кыйгырыжып турдылар:
– Биске буурза, Давид Уулы!
28 Иисус ӱйге кирерде, сокор улус Ого базып келдилер.
Иисус олордоҥ сурады:
– Мыны эдип болорыма бӱдӱп туругар ба?
– Эйе, Кайракан! – дедилер.
29 Айдарда, Иисус олордыҥ кӧзине тийип,
– Бӱдӱмјигерле, слерге болгой – деерде, 30 олордыҥ кӧзи јарый берди.
– Мыны кижи билбезин – деп, Иисус олорго кату јакарды.
31 Је олор чыгала, Иисус керегинде јер сайын јарлады.
Тил јокты јасканы
32 Олор чыгып барадарда, Иисуска ӧзӧк-буурында шилемирлӱ тил јок кижини экелдилер. 33 Шилемир чыгара сӱрдиртерде, тил јок кижи эрмектене берди. Улус кайкап, айдыжып турды:
– Израильде мындый неме качан да болбогон!
34 Фарисейлер дезе айдыжып турдылар:
– Ол шилемирлерди шилемир бийиниҥ кӱчиле чыгара сӱрӱп турбай.
Кӱдӱчизи јок койлор
35 Иисус ончо калаларды ла јурттарды эбирип, синагогаларда ӱредип јӱрди. Ол Каандык керегинде Сӱӱнчилӱ Јар јарлап, улустыҥ кандый ла оорузын, кандый ла јоболын јазып турды. 36 Кӧп улусты кӧрӧлӧ, олорго ичи ачыды: олор кӱдӱчизи јок койлордый тӱймеп, тозуп калгандар. 37 Айдарда, ӱренчиктерине айтты:
– Кезер аш кӧп эди, ишчилер дезе ас. 38 Анайдарда, кыраныҥ Бийин јайнагар, кыразына ишчилер ийзин.
Он эки апостолды ийгени
(Мк. 3:13-19; 6:7-13; Лк. 6:12-16; 9:1-6)
101 Иисус он эки ӱренчигин кычырып алды, кара јелбистердиҥ бажын билип, чыгара сӱрзин деп, кандый ла ооруны, кандый ла јоболды јассын деп, олорго јаҥ берди. 2 Он эки апостолдыҥ ады-јолы бу: баштапкызы Симон, оны база Петр дейтен, оныҥ карындажы Андрей, Зеведейдиҥ уулы Иаков, оныҥ карындажы Иоанн, 3 Филипп ле Варфоломей, Фома ла Матфей каланчы, Алфейдиҥ уулы Иаков ло Фаддей дейтен Леввей, 4 Симон Кананит ле Иуда Искариот, соҥында Иисусты садып ийери ол болгон.
5 Иисус бу он экӱни ийип, олорго јакарды:
– Ӧскӧ калыктар јаар ууланган јолло барбагар, самарлар калазына кирбегер. 6 Эҥ озо Израиль калыкка – азып јӱрген койлорго барыгар. 7 Теҥери Каандыгы јууктап келди деп, базып, јарлап јӱрӱгер. 8 Оору-јоболдуларды јазыгар, ӧлгӧндӧрди тиргизигер, капкаш балулу улусты арутагар, шилемирлерди чыгара сӱрӱгер. Тегинге алганыгар, тегинге беригер. 9 Алтын да, кӱмӱш те алып јӱрбегер, курыгарда јес те акчалу јӱрбегер, 10 јолго баштык та, солып кийер кеп те, ӧдӱк те, тайак та албагар, нениҥ учун дезе иштеген кижи курсакту болор. 11 Кандый бир калага эмезе јуртка кирзегер, ондо јарагадый кижи кем болгонын сурулап угала, ого тӱжӱгер; тӱшкен ӱйде барганча јӱрӱгер. 12 Ӱйге кирзегер оны уткып, «Бу ӱйдеги улуска амыр болзын!» – дегер. 13 Ӱйдеги улус јарамык болзо, амырыгар олорго једер; јарамык эмес болзо, амырыгар слерге бурылар. 14 Кем слерди јуутпаза, сӧзигерди укпаза, ол ӱйдеҥ эмезе ол каладаҥ чыгып барадып, будыгардаҥ тоозынды кактагар. 15 Чынын айдадым слерге: Јаргы болор кӱнде Содом ло Гоморра јерине, ол калага кӧрӧ, јеҥил болор.
Болотон истежӱлер
(Мк. 13:9-13; Лк. 12:2-9; 21:12-17)
16 – Бат, слерди бӧрӱлер ортодо јӱрер койлорды чылап ийип јадым. Јыландый ойгор болыгар, кӱӱледий чӱм јок болыгар. 17 Улустаҥ ајарынып јӱригер. Олор слерди јаргыга берер, синагогаларында камчылаар. 18 Слерди Мениҥ адым учун башчыларына, каандарына апарар. Олордыҥ ла ӧскӧ калыктардыҥ алдына Мен керегинде кереледип, 19 слерди олордыҥ колына берип ийзе, канайып айдар эмезе нени айдар деп санааркабагар. Айдар сӧс ол тушта слерге берилер. 20 Слер бойыгардаҥ айдар эмезигер, Адагардыҥ Тыны ичигердеҥ айдар. 21 Карындаш карындажын, адазы уулын ӧлӱмге берер; балдары ада-энезине удура туруп чыгып, олорды ӧлтӱрер. 22 Мениҥ адым учун слерди ончо улус јаман кӧрӧр. Учына јетире чыдашканы дезе, аргадалар. 23 Слерди бир калада истегежин, ӧскӧ калага качыгар. Чынын айдадым слерге: Израильдиҥ калаларын эбирип тӱгескелегерде, Кижи Уулы једип келер.
24 Ӱренчик ӱредӱчизинеҥ бийик болбос, кул бийинеҥ бийик болбос. 25 Ӱренчик ӱредӱчизиндий болзо, ол до болор, кул бийиндий болзо, ол до болор. Айылдыҥ ээзин Веельзевул деп адаарда, айылдагы улусты оноҥ до јаман айдышпай кайтсын.
Кемнеҥ коркыйтан
26 – Анайдарда, улустаҥ коркыбагар. Ачылбай калар туйук неме јок, јарталбай калар јажыт јок. 27 Караҥуйда айтканымды, јарык тужында айдыгар; кулакла укканыгарды, ӱйдиҥ јабынчызынаҥ јарлагар. 28 Кижиниҥ эди-канын ӧлтӱрип, јулазын дезе ӧлтӱрип болбос улустаҥ коркыбагар. Кижиниҥ эди-канын да, јулазын да таамыда ӧлтӱрер аргалудаҥ коркыгар. 29 Эки кучыйакты оок акчага садатан эмес пе? Је Адагардыҥ табы болбогончо, экӱниҥ бирӱзи де јерге келип тӱшпес. 30 Слердиҥ дезе бажыгардыҥ кылы да ончозы тоололып калган. 31 Анайдарда, коркыбагар: слер кӧп кучыйактардаҥ артык.
32 Андый болгондо, кем Мени јарадып турганын улус алдына айтса, оны Мен де јарадып турганымды Теҥеридеги Адамныҥ алдына айдарым. 33 Улус алдында Менеҥ јана тӱшкен кижидеҥ Мен де Теҥеридеги Адамныҥ алдында јана тӱжерим.
Јараштыру эмес, кылыш
(Мк. 9:41; Лк. 12:51-53; 14:26-27)
34 – Мени јерге амыр экелерге келген деп сананбагар. Мен амыр эмес, кылыш туттырарга келгем. 35 Уулын адазынаҥ, кызын энезинеҥ, келдин кайын энезинеҥ айрыырга келгем. 36 Кижиге бойыныҥ айылдагы улузы ӧштӱ болор. 37 Адазын эмезе энезин Менеҥ артык сӱӱгени, Меге јарабас. Уулын эмезе кызын Менеҥ артык сӱӱгени, Меге јарабас. 38 Кере тартыратан агажын алып Мениле кожо барбаганы, Меге јарабас. 39 Јӱрӱмин чеберлегени, онызын јылыйтар, Мен учун јӱрӱмин јылыйтканы дезе, онызын чеберлеп алар. 40 Слерди јуутканы, Мени јуутканы ол, Мени јуутканы дезе, Мени Ийгенди јуутканы болор. 41 Јарлыкчы деп, јарлыкчыны јуутканы, јарлыкчыныҥ кайралын алар. Акту деп, актуны јуутканы, актуныҥ кайралын алар. 42 Бу кичӱлердиҥ кажы бирӱзине, Мениҥ ӱренчигим деп, бир айак соок суу ичирген кижи, чынын айдадым слерге: кайрал јок артпас.
Иисус ла Крестеечи Иоанн
(Лк. 7:18-35)
111 Иисус он эки ӱренчигин јакып, ӱредип божойло, ӧскӧ калаларда ӱредерге ле јарлыктаарга, оноҥ ары барды.
2 Тӱрмеде отурган Иоанн Христостыҥ эдип јӱргенин угала, «Келер дегени Сен бе, айса ӧскӧни сакыйтан ба?» деп сураарга, Ого бойыныҥ ӱренчиктериниҥ экӱзин ийди.
4 Иисус олорго каруу јандырды:
– Барып, угуп-кӧрӱп турганыгарды Иоаннга айдыгар: 5 сокорлордыҥ кӧзи јарыйт, аксактар базып јӱргӱлейт, капкаш балулу улус аруталат, тӱлейлер угат, ӧлгӧндӧр тирилет, тӱреҥилерге Сӱӱнчилӱ Јар јарлалат. 6 Эреҥистелбей Меге бӱткен кижи кежиктӱ.
7 Олор јӱре берерде, Иисус улуска Иоанн керегинде айдып баштады:
– Куба чӧлгӧ нени кӧрӧргӧ јӱрдигер? Салкынга јайкаткан кулузынды ба? 8 Је нени кӧрӧргӧ јӱрдигер? Торко-маҥдык кийген кижини бе? Је торко-маҥдык кийимдӱлер каан ӧргӧӧзинде јӱретен. 9 Нени кӧрӧргӧ јӱрдигер? Јарлыкчыны ба? Эйе, айдып турум слерге: ол јарлыкчыдаҥ да јаан.
10 «Бат, Сенеҥ озо ангелимди ийип јадым,
ол јолыҥды Сениҥ алдыҥнаҥ белетеп койор» –
деп, ол керегинде бичилген. 11 Чынын айдадым слерге: энедеҥ чыккандар ортодо Иоаннаҥ јааны јок. Је Теҥери Каандыгында кичӱ дегени, оноҥ јаан. 12 Крестеечи Иоанн тужынаҥ ала бого јетире Теҥери Каандыгына кирерге кӱч салар керек, кӱч салганы, ого кирип јат. 13 Ончо јарлыкчылар ла Јасак Теҥери Каандыгы керегинде Иоаннаҥ озо айткан. 14 Бого бӱдӱп турган болзогор, келетен деген Илия бу. 15 Кулакту кижи уксын!
16 Бу ӱйениҥ улузын кемге тӱҥдеп айдайын? Олор тепсеҥде отурып, мынайда кыйгырыжып турган балдарга тӱҥей: 17 «Слерге сыбыскы тарткан эдибис, је слер бијелебедигер; слерге кунукчылду кожоҥ кожоҥдогоныс, је слер ыйлабадыгар». 18 Иоанн келип, курсак јибесте, аракы ичпесте, «Оныҥ ӧзӧк-буурында шилемир бар» – дейдилер. 19 Кижи Уулы келди, јиирин јиди, ичерин ичти. «Кӧргӱлегер, курсакчыл ла аракызак кижи бу, каланчылардыҥ ла кинчектӱлердиҥ најызы ол» – дейдилер. Је Ойгорлык Ойгорлыктыҥ керектериле акталган.
Иисус калаларды каарып айдат
(Лк. 10:13-15)
20 Оноҥ кинчектерин алынбаган учун кайкалдарыныҥ кӧбизи эдилген калаларды Иисус каарып айда берди:
21 – Ачу-корон сеге, Хоразин! Ачу-корон сеге, Вифсаида! Слерде эдилген кайкалдар Тир ле Сидондо эдилген болзо, олор самтар кеп кийип, баштарына кубал сееп, туку качан Кудайга баштанар эди. 22 Је айдып турум слерге: Јаргы болор кӱнде Тир ле Сидонго слерге кӧрӧ јеҥил болор. 23 Сен де, Капернаум, теҥериге јетире бийиктединген бойыҥ, таамыга јетире јабызаарыҥ! Сенде эдилген кайкалдар Содомдо эдилген болзо, ол эмдиге јетире турар эди. 24 Је айдып турум слерге: Јаргы болор кӱнде Содом јерине сеге кӧрӧ јеҥил болор.
Адазы ла Уулы
(Лк. 10:21-22)
25 Ол ӧйдӧ Иисус сӧзин улалтып, айтты:
– Ада, теҥери ле јердиҥ Кайраканы! Мыны ойгорлордоҥ ло керсӱлердеҥ јажырала, кичӱлерге ачканыҥ учун Сеге баш болзын! 26 Эйе, Ада, јакшылыкту табыҥ андый болгон эди. 27 Ончозы Меге Адамнаҥ берилген. Уулын кем де билбес, јаҥыс Адазы билер, Адазын да кем де билбес, јаҥыс Уулы билер. Уулы Адазын кемге ачар кӱӱндӱ, Оны ол кижи билер. 28 Јобоп-чучурап калгандар ла уур-кӱчке бастыргандар, ончогор Меге келигер, слерди токынадып салайын. 29 Мен берер комутты бойыгарга кийип, Менеҥ ӱренигер, Мен јобош ло улуркабас јӱректӱ инем. Ол тушта јулагарга амыр табарыгар. 30 Мен берер комут јакшы, Мен салар јӱк јеҥил.
Христос ло суббот кӱн
(Мк. 2:23-28; Лк. 6:1-5)
121 Ол ӧйдӧ суббот кӱнде Иисус аш салган кыраны кечире барып јаткан. Ӱренчиктери дезе аштайла, аштыҥ мажагын ӱзӱп, јип тургандар. 2 Фарисейлер мыны кӧрӧлӧ, Ого айттылар:
– Кӧр, ӱренчиктериҥ суббот кӱнде этпести эдип јат.
3 Иисус дезе олорго айтты:
– Давид кожо јӱргендериле аштайла, нени эткен эди, кычырбаган бедигер? 4 Канайып ол Кудайдыҥ байзыҥына киреле, јаҥыс абыстар јийтен, ол до, кожо јӱргендери де јиирге јарабас ыйык калашты алып јигенин? 5 База, суббот кӱнде абыстар байзыҥда иштеп, субботтыҥ байын бусса да, бурулу эмес дегенин, Јасактаҥ кычырбаган бедигер? 6 Је айдып турум слерге: алдыгарда турганы – Ол байзыҥнаҥ јаан. 7 Буурзаш кӱӱнзеп јадым, тайылга кӱӱнзеп турган эмезим деген сӧс бар. Оныҥ учурын билген болзогор, бурулу эместерди бурулабас эдигер. 8 Кижи Уулы дезе суббот то кӱнниҥ бийи.
Иисус суббот кӱнде улус јазат
(Мк. 3:1-6; Лк. 6:6-11)
9 Оноортынаҥ келеле, Иисус олордыҥ синагогазына кирди. 10 Анда колы кургап калган кижи болгон. Иисусты бурулаарга, Оноҥ сурадылар:
– Суббот кӱнде ооруны јазарга јараар ба?
11 Иисус дезе олорго:
– Кажы бирӱгердиҥ сок јаҥыс койы суббот кӱнде орого тӱшсе, ол оны чыгарып албас беди? 12 Кижи дезе койдоҥ канча кире артык! Оныҥ учун суббот кӱнде јакшыны эдерге јараар – дейле, 13 байагы кижиге баштанды: – Колыҥды сунуп ий.
Ол сунды, колы база бирӱзиндий су-кадык боло берди. 14 Фарисейлер чыгала, канайтсабыс Иисусты ӧлтӱрерис деп, Ого удура јӧп чыгардылар. 15 Је Иисус мыны билип, оноортынаҥ јӱре берди.
Талдап алган Јалчы
Иисустыҥ кийнинеҥ кӧп улус барды, Ол ончозын јасты, 16 је Бойы кем болгонын јарлабазын деп јакарды. 17 Исаия деген јарлыкчыныҥ айтканы бӱтсин деп, мынайда болгоны бу. Ол айткан:
18 «Бат, талдап алган Јалчым бу,
Мениҥ сӱӱгеним, јуламныҥ сӱӱнчизи.
Ого Тынымды берерим,
Ол калыктарга јаргы јарлаар.
19 Чындыкты јеҥӱге экелбегенче,
Ол сӧс блаашпас, кыйгы чыгарбас,
Оныҥ ӱнин оромдордо кем де укпас;
сыныкту кулузынды сындырбас,
буруксып јаткан кӱделини ӧчӱрбес.
21 Ого калыктар иженер».
Агару Тын эмезе Веельзевул
(Мк. 3:20-30; Лк. 6:43-45; 11:14-23; 12:10)
22 Иисуска ӧзӧк-буурында шилемирлӱ сокор ло тил јок кижини экелдилер. Иисус оны јазып ийерде, ол эрмектенер ле кӧрӧр боло берди. 23 Ончо улус алаҥ кайкап,
– Бу Давид Уулы Христос болор бо? – дешти.
24 Фарисейлер дезе мыны угала, айттылар:
– Ол шилемирлерди шилемир бийи Веельзевулдыҥ кӱчиле чыгара сӱрӱп турбай.
25 Је Иисус олордыҥ санаазын билип, айтты:
– Бойынаҥ бойы бӧлинишкен кандый ла каандык ээн калар; бойынаҥ бойы бӧлӱнишкен кандый да кала эмезе јурт чыдажып туруп болбос. 26 Сатана сатананы чыгара сӱрӱп турган болзо, ол бойынаҥ бойы бӧлӱнген. Оныҥ каандыгы канайып чыдажып турар? 27 Веельзевулдыҥ кӱчиле шилемирлерди чыгара сӱрӱп турган болзом, слердиҥ уулдарыгар кемниҥ кӱчиле чыгара сӱрӱп јат? Оныҥ учун олор слерге јаргычылар болор. 28 Је шилемирлерди чыгара сӱрӱп турганым Кудайдыҥ Тынынаҥ болзо, слерге Кудайдыҥ Каандыгы јеткени ол туру. 29 Кӱчтӱ кижиниҥ айлына киргени, оны кӱлӱбегенче, оныҥ јӧӧжӧзин канайып тоноор? Озо баштап кӱлӱзе, ол тушта айлын тоноор. 30 Мениле кожо эмес кижи, Меге удура болгоны ол. Мениле кожо јуубаганы, кородып турганы ол.
31 Оныҥ учун айдып турум слерге: кижиниҥ кандый ла кинчеги, канайып та јамандап айтканы ташталар, Тынды јамандаганы дезе, ташталбас. 32 Кижи Уулына удура сӧс айтканы ташталар, је Агару Тынды јамандап айтканы бу да чакта, келер де ӧйлӧрдӧ ташталбас.
33 Агаштыҥ бойын јакшы дезегер, јиилегин де јакшы дегер, агаштыҥ бойын јаман дезегер, јиилегин де јаман дегер: агаш јиилегинеҥ танылу.
34 Јыланныҥ ач-ӱрени! Јаман ичтӱ бойыгар, јакшы айдар бедигер? Кижиниҥ јӱреги неле толо, оозынаҥ чыгары ол ине. 35 Јакшы кижи јакшыны чеберлеген јеринеҥ јакшызын алып чыгар, јаман кижи дезе јаманды чеберлеген јеринеҥ јаманын алып чыгар. 36 Айдып турум слерге: кижи кажы ла кей-куру сӧзи учун Јаргы болор кӱнде каруузына турар. 37 Сӧзиҥле акталарыҥ, сӧзиҥле ок јаргыладарыҥ.
Иона јарлыкчыла болгон билди
(Мк. 8:11-12; Лк. 11:29-32)
38 Ол тушта бичикчилер ле фарисейлердиҥ кезиги Иисуска айттылар:
– Ӱредӱчи, Сенеҥ билди кӧрӧргӧ турубыс.
39 Је Иисус олорго каруу јандырды:
– Кал, чайдам ӱйе билди кӧрӧйин деп туру, је Иона јарлыкчыныҥ билдизинеҥ башка, ого билди берилбес. 40 Иона кер-балыктыҥ ичинде ӱч тӱш ле ӱч тӱн јӱрген чилеп, Кижи Уулы да јердиҥ јӱрегинде ӱч тӱш ле ӱч тӱн јӱрер. 41 Ниневияныҥ улузы Јаргы болор кӱнде бу ӱйениҥ улузыла кожо туруп, олорды бурулаар. Олор Ионаныҥ јарлыктаганын угала, кинчегин алынып, Кудайга баштанган эдилер. Је бат, мында Турганы Ионадаҥ јаан. 42 Тӱштӱктиҥ абакай-кааны Јаргы болор кӱнде бу ӱйениҥ улузыла кожо туруп, олорды бурулаар: ол Соломонныҥ ойгор сӧзин угайын деп, јака јердеҥ келип јӱрген эди. Је бат, мында Турганы Соломонноҥ јаан.
Кара јелбистиҥ кайра бурылатаны
(Лк. 11:24-26)
43 – Кара јелбис кижиниҥ ӧзӧк-буурынаҥ чыкканда, токунал бедиреп, суу јок јерлерде тенип јӱрет. Таппай салала, 44 «Чыгып барган айлыма бурылатам» – дейле, барып кӧрзӧ, айлы бош, јалмалган, јуунадылган болот. 45 Барып, бойынаҥ јаман ӧскӧ јети јелбис ээчиткенче келет, кирип, анда јуртай бергилейт. Байагы кижиге мынызы башкызынаҥ коомой болор. Бу кал ӱйениҥ улузыла база андый болор.
Иисустыҥ энези ле карындаштары
(Мк. 3:31-35; Лк. 8:19-21)
46 Иисус улуска айдып турганча, энези ле карындаштары Оныла эрмектежерге, тышкары тургандар. 47 Бир кижи Ого айтты: «Энеҥ ле карындаштарыҥ Сениле эрмектежерге, тышкары тургулары».
48 Је Иисус ол кижиге:
– Энем кем, карындаштарым кемдер? – дейле, 49 ӱренчиктери јаар колыла уулап, айтты: – Бат, Мениҥ энем, Мениҥ карындаштарым бу. 50 Теҥеридеги Адамныҥ табын бӱдӱрип јӱргени, Мениҥ карындажым да, эје-сыйыным да, энем де.
Аш ӱрендеечи керегинде укаа сӧс
(Мк. 4:1-9; Лк. 8:4-8)
131 Ол кӱн Иисус ӱйдеҥ чыгып, талайдыҥ јаказына барып, анда отурган. 2 Ого кӧп улус јуулыжып келерде, кемеге кирип, отурды, улус дезе ончозы јаратта тура калды. 3 Кӧп немелер керегинде олорго укаа сӧстӧр айтты.
– Бат, ӱрендеечи ӱрендеерге чыккан – деди. – 4 Ол ӱрендеп турарда, ӱренниҥ кезиги јолдыҥ кырына тӱшкен. Куштар учуп келеле, олорды чокып салган.
5 Кезиги тобрагы ас ташту јерге тӱшкен. Тобрагы калыҥ эмес болгондо, саадабай, кылгазы ӧзӱп чыккан. 6 Кӱн чыгарда, оҥуп, тазыл јок болгон учун кургап калган.
7 Кезиги тегенектӱ јерге тӱшкен. Тегенек ӧзӱп, оны туй базып койгон.
8 Кезиги јакшы јерге тӱжӱп, ӱренделгенине кӧрӧ, бирӱзи јӱс, кажызы алтан, кезиги дезе одус катап кӧп тӱжӱм берген.
9 Кулакту кижи уксын!
Иисус нениҥ учун укаалап айдат?
(Мк. 4:10-12; Лк. 8:9-10)
10 Ӱренчиктер базып келеле, Иисустаҥ сурадылар:
– Олорго не керек укаалап айдадыҥ?
11 – Слерге Теҥери Каандыгыныҥ јажыттарын билери берилген, олорго дезе берилбеген учун – деп, Ол каруу јандырды. – 12 Кемде бар, ого берилер, ӱзеери кожулар; кемде дезе јок, оныҥ бар болгоны да айрылар. 13 Олор кӧрзӧ дӧ, кӧрбӧйдилер, укса да, укпайдылар, аайлабайдылар. Оныҥ учун олорго укаалап айдып турганым ол. 14 Анайып, олор керегинде Исаия деген јарлыкчыныҥ айтканы бӱдӱп јат. Ол айткан:
«Кулактараарла угарыгар, је аайлабазыгар;
кӧстӧрӧӧрлӧ кӧрӧригер, је кӧрбӧй каларыгар.
15 Бу улустыҥ јӱреги јууга туттурган,
кулактарыла јӱк арайдаҥ угат,
кӧстӧрин де јумуп алган,
оныҥ учун кӧстӧриле кӧрбӧйт,
кулактарыла укпайт,
кӧгӱстериле аайлабайт,
Меге де баштанбайт,
Мен олорды јазар эдим».
16 Кӧстӧригер кӧрӱп турган учун кежиктӱ, кулактарыгар угуп турган учун кежиктӱ. 17 Чынын айдадым слерге: кӧп јарлыкчылар ла актулар кӧрӱп јӱргенеерди кӧрӧйин дейле, кӧрбӧгӧн, угуп јӱргенеерди угайын дейле, угуп болбогон.
Ӱрендеечи керегинде укааныҥ учуры
(Мк. 4:13-20; Лк. 8:11-15)
18 Анайдарда, ӱрендеечи керегинде укаа сӧстиҥ учурын угугар.
19 Каандык керегинде сӧсти угарын угуп, је оны аайлабай турган кижиге кӧрмӧс келип, кӧксинде ӱренделгенди айрып апарар. Јол кырына ӱренделген дегени бу болор.
20 Ташту јерге ӱренделген дегени, мындый кижи керегинде айтканы: ол айткан сӧсти угуп, бу тарый сӱӱнип, кӧксине алынат. 21 Је ол бойында тазыл јок, турумкай эмес. Сӧс учун ачу келгежин эмезе истежӱ болгожын, бу тарый јана тӱжет.
22 Тегенектӱ јерге ӱренделген дегени, сӧсти уккан кижи керегинде айтканы. Је јадынды кичеейтени, јӧӧжӧгӧ тартылатаны уккан сӧсти туй базып койот, ол сӧс тӱжӱм јок артып калат.
23 Јакшы јерге ӱренделген дегени, сӧсти угуп, аайлап турган кижи керегинде айтканы. Андый кижиниҥ ӱрени тӱжӱмдӱ болуп, ӱренделгенине кӧрӧ бирӱзи јӱс, кажызы алтан, кезиги дезе одус катап кӧп тӱжӱм берет.
Теҥери Каандыгы керегинде укаа сӧстӧр
(Мк. 4:30-34; Лк. 13:18-21)
24 Иисус олорго база бир укаа сӧс айтты:
– Теҥери Каандыгы бого тӱҥей: бир кижи кыразына јакшы ӱрен ӱрендеген. 25 Улус уйуктап јадарда, оныҥ ӧштӱзи келип, буудайга от ӧлӧҥ колыштыра ӱрендейле, јӱре берген. 26 Аштыҥ кылгазы чыгып, аш быжарда, от ӧлӧҥ дӧ кӧрӱнип келген. 27 Ээзиниҥ кулдары ого келип, айткан: «Бийибис, кырага јакшы ӱрен салган јокпоҥ, анда от ӧлӧҥ кайдаҥ келди?» 28 «Оны ӧштӱ эткен» – деп, ээзи каруу јандырган. Айдарда, кулдары: «Барып, оны одойлы ба?» – дегендер. 29 Је ээзи айткан: «Бойсын, одоп турзагар, кожо буудайы јулулбазын. 30 Аш кезер ӧйгӧ јетире кажызы ла кожо ӧзӱп тургай. Аш кезер ӧйинде ишчилериме айдарым: „Озо баштап от ӧлӧҥди јууп, ӧртӧӧргӧ буулам эдип буулагар, буудайын дезе алмарыма јууп салыгар“».
31 Иисус олорго база бир укаа сӧс айтты:
– Теҥери Каандыгы горчицаныҥ ӱренине тӱҥей. Оны кижи алып, кыразына ӱрендеп койгон. 32 Ол ончо ӱрендердеҥ оок то болзо, је ӧзӱп, бӱткен тужында, кандый ла маала ажынаҥ бийиктеп, агашка теҥ болот, теҥериниҥ куштары учуп келип, будактарына уйа тартат.
33 Иисус олорго база бир укаа сӧс айтты:
– Теҥери Каандыгы ачыткыга тӱҥей. Оны ӱй кижи алып, ӱч кемјӱ кулурга саларда, ончо тесте кӧдӱрилип калган.
34 Иисус мыны ончозын улуска укаалап айткан, укаалабай неме айтпас болгон. 35 Јарлыкчы ажыра айдылганы бӱтсин деп, мынайда болгоны бу. Ол айткан:
«Оозым ачып, укаалап айдарым,
телекей јайалганынаҥ ала јажыт болгонды јарлаарым».
36 Иисус улусты божодып ийеле, ӱйге кирди. Ӱренчиктери Ого базып келеле, айттылар:
– Кырадагы от ӧлӧҥ керегинде укаа сӧсти биске јартап берзеҥ.
37 Иисус каруу јандырды:
– Јакшы ӱрен ӱрендеп турганы – Кижи Уулы. 38 Кыра – бу телекей. Јакшы ӱрен – Каандыктыҥ уулдары. От ӧлӧҥ – кӧрмӧстиҥ уулдары, 39 оны ӱрендеген ӧштӱ дезе – кӧрмӧс. Аш кезер ӧй – калганчы чак, аш кезеечилер дезе – ангелдер. 40 Оныҥ учун от ӧлӧҥди јууп алып, отко ӧртӧгӧндий, калганчы чакта андый болор. 41 Кижи Уулы ангелдерин ийер, олор Оныҥ Каандыгынаҥ кинчекке тартар кандый ла немелерди, јаман кылынып јӱргендерди јууп алып, 42 отту печкеге таштаар. Анда ый ла тиш кыјырты болор. 43 Ол тушта актулар Адазыныҥ Каандыгында кӱн кептӱ јаркындалар. Кулакту кижи уксын!
44 Теҥери Каандыгы јалаҥда сугуп койгон јӧӧжӧгӧ тӱҥей. Оны кижи табала, кӧмӱп койгон, сӱӱнген бойынча барып, не барын садып ийип, байагы јалаҥды садып алган.
45 Анайда ок Теҥери Каандыгы јакшы эрјине бедиреп јӱрген којойымга тӱҥей. 46 Ол бир баалу эрјине табала, барып, не барын садып ийип, байагы эрјинени садып алган.
47 Теҥери Каандыгы шӱӱнге база тӱҥей. Ол шӱӱн талайга ташталарда, јӱзӱн-јӱӱр балык тудылган. 48 Шӱӱнге балык толордо, оны јаратка чыгарып, отурып алып, балыктыҥ јакшызын каламага салгандар, јаманын дезе кеде таштап ийгендер. 49 Калганчы чакта андый ок болор: ангелдер чыгып, јаман улусты актулардаҥ айрып, 50 отту печкеге таштаар. Анда ый ла тиш кыјырты болор. 51 Мыныҥ ончозын аайладаар ба?
Олор:
– Эйе, – дедилер.
52 Иисус олорго айтты:
– Оныҥ учун Теҥери Каандыгыныҥ ӱренчиги боло берген кажы ла бичикчи кижи јӧӧжӧлӱ јеринеҥ јаҥызын да, эскизин де чыгарып турган айыл ээзине тӱҥей.
Назареттиҥ улузы Иисусты јектегени
(Мк. 6:1-6; Лк. 4:16-30)
53 Иисус бу укаа сӧстӧрин айдып божойло, оноортынаҥ јӱре берди. 54 Бойыныҥ алтайына келеле, синагогада улус ӱретти. Олор кайкажып, айдыжып турдылар:
– Оныҥ мындый ойгор санаазы ла кӱчи кайдаҥ келген болотон? 55 Ол агашла узанардыҥ уулы эмес беди? Энезиниҥ ады Мария дезеер? Иаков ло Иосий, Симон ло Иуда оныҥ карындаштары беди? 56 Оныҥ ончо эје-сыйындары ортобыста јок беди? Бу ончозы Ого кайдаҥ келген?
57 Анайып Ого бӱтпей, Оны јуутпай тургандар.
Иисус дезе олорго айтты:
– Јарлыкчы кӱндӱзи јок болбойтон, оны јаҥыс алтайында ла айлындагы улузы тообойтон.
58 Олордыҥ бӱтпей турганынаҥ улам анда кӧп кайкал этпеди.
Крестеечи Иоанныҥ ӧлӱми
(Мк. 6:14-29; Лк. 9:7-9)
141 Ол тушта тӧрт тӧчинниҥ бирӱзин башкарган Ирод, Иисус керегинде табышты угала, 2 јалчыларына айтты:
– Бу Крестеечи Иоанн болор. Ол тирилген, оныҥ учун ол кайкалдар эдет.
3 Башкыда Ирод бойыныҥ Филипп деп карындажыныҥ абакайы болгон Иродиада учун Иоаннды кижендейле, тӱрмелеп койгон, 4 нениҥ учун дезе Иоанн ого айдып туратан: «Сеге оны аларга јарабас». 5 Ирод Иоаннды ӧлтӱрерге сананган, је оны ончозы јарлыкчы деп турарда, калыктаҥ коркып, ӧлтӱрбей турган.
6 Иродтыҥ чыккан кӱнинде Иродиаданыҥ кызы, јуулган улус алдында бијелеп, Иродко јараган. 7 Оныҥ учун нени ле сураза, ого Ирод берер болуп чертенген. 8 Кыс дезе энезиниҥ ӱреткениле айткан: «Бого ло, Крестеечи Иоанныҥ бажын табакка салып, меге бер». 9 Каан кунуга берген, је чертине ле кожо кыйын отурган улуска болуп, башты беригер – деген. 10 Тӱрмеде Иоанныҥ бажын кезе чапсын деп, улус ийген. 11 Оныҥ бажын табакка салала экелип, кыска табыштыргандар, кыс дезе энезине апарып берген.
12 Иоанныҥ ӱренчиктери келеле, оныҥ сӧӧгин алып, јууп койгондор. Оноҥ Иисуска барып, тил јетиргендер.
Беш муҥ кижини тойдырганы
(Мк. 6:30-44; Лк. 9:10-17; Ин. 6:1-14)
13 Иисус не болгонын угала, кемеге отурып, јаҥыскан јӱрерге, аалга јер јаар јӱсти. Је улус мыны угала, калаларынаҥ Оны ээчий јойу барды. 14 Иисус јаратка чыгып, кӧп улусты кӧрӧлӧ, олорго ичи ачыды, оору-јоболдуларын јасты.
15 Эҥир кире берерде, ӱренчиктер Ого базып келеле, айттылар:
– Бу аалга јер эди, оноҥ ӧй дӧ орой. Улусты божодып ий, јурттарга барып, бойлорына курсак садып алзын.
16 Је Иисус олорго айтты:
– Олордыҥ баратан кереги јок. Слер олорды азырагар.
17 – Мында бисте јӱк ле беш болчок калаш ла эки болчок балык – деп, ӱренчиктер каруу јандырдылар.
18 – Олорды бери Меге экелигер – деп, Ол айтты.
19 Улусты ӧлӧҥгӧ кыйын отурзын дейле, беш болчок калаш ла эки болчок балык алып, теҥери ӧрӧ кӧрӱп алкады. Калашты сындырып, ӱренчиктерине берди, олор дезе, – улуска. 20 Ончозы јиди, тойды. Јигениниҥ арткан-калганын он эки каламага толтыра јууп алдылар. 21 Курсак јигени дезе, ӱй улустаҥ ла балдардаҥ башка, беш муҥ кире эр кижи болгон.
Сууныҥ ӱстиле басканы
(Мк. 6:45-56; Ин. 6:15-21)
22 Бу тарый Иисус ӱренчиктерге:
– Улусты јандырганчам, кемеге отурып, ол јанына Менеҥ озо кечигер – деди.
23 Улусты божодып ийеле, Ол јаҥыскандыра мӱргийин деп, кырга чыкты. Эҥирде анда јаҥыскан јӱрди. 24 Кеме дезе талайдыҥ тал ортозына једеле, терс салкын тӱжерде, толкуга соктырган. 25 Таҥ алдында Иисус ӱренчиктери јаар талайдыҥ ӱстиле базып ийди. 26 Оныҥ талайла базып келеткенин кӧрӧлӧ, ӱренчиктер тӱймеп,
– Бу сӱне! – деп, кыйгырыжа бердилер.
27 Иисус дезе ол тарый эрмектенип, олорго айтты:
– Јалтанбагар, бу Мен, коркыбагар.
28 Петр дезе Ого айтты:
– Кайракан! Бу Сен болзоҥ, Сеге сууныҥ ӱстиле базып барзын деп, меге јакар.
29 Иисус:
– Кел – деди.
Петр кемедеҥ чыгып, Иисуска једерге, сууныҥ ӱстиле базып ийди. 30 Је тыҥ салкын согуп турганын кӧрӧлӧ, коркый берди, сууга чӧҥӱп, кыйгырды:
– Кайракан, мени аргадазаҥ!
31 Иисус ол тарый колын сунуп, оны чыгара тартып, айтты:
– Ас бӱдеечи кижи, не эреҥистелдиҥ?
32 Олор кемеге кирерде, салкын токтой берди. 33 Кемеде отургандар Ого бажырып, айттылар:
– Чын, Сен Кудайдыҥ Уулы.
Геннисаретте оору улусты јасканы
(Мк. 6:53-56)
34 Кечип чыгала, Геннисарет деп јерге келдилер. 35 Ол јердиҥ улузы Иисусты таныйла, эбире турган јурттар сайын улус ийдилер. Олор Ого ончо оору улусты экелип, 36 эдегиҥе де болзо тийзин деп, сурай бердилер. Тийгендери дезе јазылып турдылар.
Адалардыҥ јаҥы
(Мк. 7:1-23)
151 Ол тушта Иисуска Иерусалимнеҥ бичикчилер ле фарисейлер келип, айттылар:
2 – Јаандардыҥ јаҥдап келген јаҥын ӱренчиктериҥ не керек бузуп јадылар? Ажанар алдында колдорын јунбайдылар.
3 Иисус олорго каруу јандырды:
– Слер де, јаҥдап келген јаҥыгарга болуп, Кудайдыҥ јакылтазын не бузуп јадыгар? 4 Кудай јакып айткан эди: «Ада-энеҥди тооп јӱр»; база: «Адазын эмезе энезин јаман айдып турган кижи, ары ӧлӱп калзын». 5 Слер дезе айдадыгар: «Кижи адазына эмезе энезине: „Менеҥ алгадый немегер – Кудайга сый“ – деп јарлаза, 6 ол адазын эмезе энезин тообозо до кем јок». Мынызыла јаҥдап келген јаҥыгарга болуп Кудайдыҥ сӧзин кеде эдип јадыгар. 7 Эки јӱстӱлер! Слер керегинде Исаия јарлыктап јакшы айткан:
8 «Бу улус Мени тилиле тооп јат,
јӱректери дезе Менеҥ ыраак.
9 Је кижиниҥ ӱредӱзине ле јакылтазына ӱредип,
Мени темей тооп јадылар».
10 Иисус улусты кычырып алып, айтты:
– Угуп, кӧксигерге алыныгар. 11 Ооско киргени кижини быјарзыдар эмес, оостоҥ чыкканы кижини быјарзыдар.
12 Айдарда, ӱренчиктер Ого базып келеле, айтты:
– Бу сӧсти угала, фарисейлер тарынып, кӧксине алынбаганын билериҥ бе?
13 – Теҥеридеги Адам тарыбаган кандый ла ӧзӱм тазылы-сула кодорылар – деп, Ол каруу јандырды. – 14 Олорго тийбегер, олор – сокорлордыҥ сокор башчылары. Сокорды сокор јединзе, экилези орого тӱжер.
15 – Бу укаа сӧстиҥ учурын биске јартап бер – деп, Петр сурады.
16 Иисус айтты:
– Слер де аайлабас болдыгар ба? 17 Ооско киргени, ич-карынга кирип, оноҥ тыштына чыгатанын аайлабай туругар ба? 18 Оостоҥ чыкканы дезе, јӱректеҥ чыкканы, ол кижини быјарзыдып јат. 19 Кижиниҥ јӱрегинеҥ чыгары бу: кара санаа, кижи ӧлтӱрери, чайдам кылынары, балыр јӱрӱм јӱрери, ууры эдери, тӧгӱн керелеери, јамандап айдары. 20 Кижини быјарсыдары ол. Јунбаган колло курсак јигени дезе, кижини быјарсытпас.
Хананей ӱй кижиниҥ Кудайга бӱткени
(Мк. 7:24-30)
21 Оноортынаҥ чыгала, Иисус Тир ле Сидон деп јерлерге јӱре берди. 22 Ол јердиҥ бир хананей ӱй кижизи Ого келип, кыйгыра берди:
– Кайракан, Давид Уулы! Меге буурза! Мениҥ кызыма шилемир кирген.
23 Је Иисус унчукпады. Ӱренчиктери Ого базып келеле, сурай бердилер:
– Оны барзын дезеҥ, оноҥ ӧскӧ ол кийнибистеҥ базып, кыйгырып јат.
24 Је Иисус:
– Мен јӱк Израильдиҥ азып јӱрген койлорына ийилгем – деди.
25 Ӱй кижи дезе јууктай базып келеле, Ого бажырып, айтты:
– Кайракан, меге болушсаҥ!
26 Је Ол айтты:
– Балдардыҥ калажын блаап, ийттерге таштаарга јарабас.
27 – Эйе, Кайракан, – деп, онызы каруу јандырды, – је бийлериниҥ столынаҥ тӱшкен калаштыҥ оодыгын ийттер де јийтен эди.
28 Айдарда, Иисус ого айтты:
– Э-э, ӱй кижи! Бӱдӱп турганыҥ улу. Сеге сениҥ кӱӱниҥле болгой.
Ол ло тарый оныҥ кызы јазылып калды.
Тӧрт муҥ кижини тойдырганы
(Мк. 8:1-10)
29 Иисус оноортынаҥ јӱре береле, Галилей талайга келди. Кырга чыгып, анда отурды. 30 Ого кӧп улус базып келди, бойлорыла кожо аксактарды, сокорлорды, бертиктерди, тил јокторды, ӧскӧ дӧ кӧп јоболдуларды экелип, олорды Иисустыҥ будыныҥ јанына салдылар. Иисус олорды јазып ийди. 31 Тил јоктор эрмектенип турганын, бертиктер кадык болгонын, аксактар базып јӱргенин, сокорлор кӧрӱп турганын кайкап, улус Израильдиҥ Кудайын мактадылар.
32 Иисус дезе ӱренчиктерин кычырала, олорго айтты:
– Бу улуска ичим ачыйт. Олор ӱч кӱнге чыгара Мениле кожо јӱргендер, ооско салар немези јок. Олорды ажандырбай јандырбайын деп турум, јолдо уйадабазын.
33 – Мындый кӧп улусты азыраарга, анча кире калашты бу аалга јердеҥ кайдаҥ табатаныс? – деп, ӱренчиктер айттылар.
34 – Слерде канча кире калаш бар? – деп, Иисус сурады.
– Јети болчок калаш ла бир эмеш балык – деп, олор каруу јандырдылар.
35 Айдарда, Ол улусты јерге кыйын отурзын деди. 36 Оноҥ јети болчок калаш ла балыкты алып, алкыш јетирди. Сындырала, ӱренчиктерге берди, олор дезе – улуска. 37 Ончозы јиди, тойды. Јигениниҥ арткан-калганын јети каламага толтыра јуудылар. 38 Курсак јигендери, ӱй улустаҥ ла балдардаҥ башка, тӧрт муҥ эр кижи болгон.
39 Улусты јандырып ийеле, Иисус кемеге отурып, Магдала деп јерге келди.
Билди некегени
(Мк. 8:11-13; Лк. 12:54-56)
161 Фарисейлер ле саддукейлер базып келеле, Иисусты ченеп, олорго теҥеридеҥ билди кӧргӱссин деп сурадылар. 2 Је Ол айтты:
– Эҥирде: «Теҥери кызарды, кааҥ болор» – дейдигер. 3 Эртен тура: «Теҥери кан-кызыл, бӱгӱн јут-јулакай болор» – дейдигер. Эки јӱстӱлер! Теҥериге кӧрӱп, кандый кӱн болорын билип јадыгар, је бойыгарла болуп турган керектерди кӧрӱп, кандый ӧйлӧр келгенин билбей јадыгар ба? 4 Кал, чайдам ӱйе билди бедирейт, је Иона јарлыкчыныҥ билдизинеҥ башка, ого билди берилбес.
Мынайда айдала, олорды артырып, јӱре берди.
Фарисейлер ле саддукейлердиҥ ачыткызы
(Мк. 8:14-21)
5 Сууныҥ ол јанына кечерде, ӱренчиктер калаш аларга ундып салган.
6 – Калак, фарисейлер ле саддукейлердиҥ ачыткызынаҥ чеберленип јӱригер – деп, Иисус олорго айтты.
7 Олор ичинде сананып, айдындылар: «Бисти калаш албаган деп туру».
8 Иисус онызын билип, айтты:
– Бисте калаш јок деп, ичигерде не сананып туругар, бӱдетени ас улус? 9 Эмдиге јетире аайлабайдыгар ба? Санаагардаҥ чыга берди бе? Беш болчок калаш беш муҥ кижиге једип, арткан-калганын канча каламага јууп алган эдигер? 10 Јети болчок калаш тӧрт муҥ кижиге једип, канча калама јууп алган эдигер? 11 Слерди фарисейлер ле саддукейлердиҥ ачыткызынаҥ чеберленип јӱригер дегеним, калашты айтканым эмес деп, канайып аайлабай турыгар?
12 Ол калаштыҥ ачыткызынаҥ эмес, фарисейлер ле саддукейлердиҥ ӱредӱзинеҥ чеберлензин дегенин, бу тушта билип ийдилер.
Иисус кем?
(Мк. 8:27-30; Лк. 9:18-21)
13 Филипптиҥ Кесарийи дейтен јерге келеле, Иисус ӱренчиктеринеҥ сурады:
– Мени, Кижи Уулын, улус кем деп бодойт?
14 Олор айдышты:
– Кажызы Сени Крестеечи Иоанн дежет, кажызы Илия, ӧскӧлӧри дезе Иеремия эмезе јарлыкчылардыҥ бирӱзи дежет.
15 Иисус олорго айтты:
– Слер Мени кем дейдигер?
16 – Сен – Христос, тирӱ Кудайдыҥ Уулы – деп, Симон-Петр каруу јандырды.
17 Иисус ого айтты:
– Сен кежиктӱ кижи, Иона уулы Симон, нениҥ учун дезе оны сеге кижи эмес, теҥериде јӱрген Адам ачкан. 18 Оныҥ учун айдып турум сеге: сен – Петр , бу таштыҥ ӱстине Серкпемди тударым, оны ӧлӱм эркитеп болбос. 19 Сеге Теҥери Каандыгыныҥ тӱлкӱӱрин берерим: јерде буулаганыҥ – теҥериде буулалар, јерде чечкениҥ – теҥериде чечилер.
20 Оноҥ Бойы Иисус Христос болгонын кижиге айтпазын деп, ӱренчиктерине јакарды.
Кыйын-шыразын озолодо айтканы
(Мк. 8:31–9:1; Лк. 9:22-27)
21 Бу ӧйдӧҥ ала Иисус Бойыныҥ Иерусалимге барарын, јаандарга, улу абыстарга ла бичикчилерге кӧп кыйнаттырарын, анда ӧлтӱртерин, је ӱчинчи кӱнде тирилер учурлузын ӱренчиктерине ачып баштады.
22 Петр Оны кедери кычырып алып, Ого удура сӧс айда берди:
– Кудай Сеге буурзак, Кайракан! Сениле андый неме болбос.
23 Ол дезе кайра кӧрӱп, Петрга айтты:
– Менеҥ кеде тайыл, сатана! Сен – јолымдагы буудак. Кудайдыйын эмес, кижинийин сананып јадыҥ.
24 Оноҥ ӱренчиктерине айтты:
– Мениле кожо барайын дегенигер, бойынаҥ бойы мойноп, кере тартыратан агажын јӱктенип, Мениҥ кийнимнеҥ барзын. 25 Јӱрӱмин аргадайын дегени, онызын јылыйтар. Је Меге болуп јӱрӱмин јылыйтканы, онызын таап алар. 26 Јер-телекейде бар немени ончозын табала, је јӱрӱмин јылыйтса, кижиге кандый туза? Эмезе кижи бойыныҥ јӱрӱминиҥ ордына нени берер? 27 Кижи Уулы Адазыныҥ магыла, ангелдерин алганча келип, кажы ла кижиге нени эдип јӱргениле берер. 28 Чынын айдадым слерге: мында тургандардыҥ кезиги Кижи Уулы Бойыныҥ Каандыгыныҥ јаҥыла келип јатканын кӧрбӧгӧнчӧ, ӧлбӧс.
Иисус Христостыҥ Кубулганы
(Мк. 9:2-13; Лк. 9:28-36)
171 Алты кӱнниҥ бажында Иисус јӱк ле Петрды, Иаковты ла оныҥ Иоанн карындажын алганча, бийик кырга чыгала, 2 олордыҥ алдына кубулды: чырайы кӱндий јаркындалды, кийими дезе јарыктый ак болды. 3 Је бат, Моисей ле Илия Оныла эрмектежип турганы олорго кӧрӱнип турды. 4 Петр Иисуска айтты:
– Кайракан, биске мында макалу! Кӱӱниҥ бар болзо, бого ӱч чадыр тудалы: бирӱзин Сеге, бирӱзин Моисейге, бирӱзин Илияга.
5 Ол мынайып айдып турганча, олорды јаркынду булут кӧлӧткӧлӧп, булуттаҥ эрмектенген ӱн угулды:
– Бу Мениҥ сӱӱген Уулым, Оныҥ Бойында Мениҥ јакшылыкту табым. Оны угугар!
6 Ӱренчиктер мыны угала, сӱрекей коркып, кӧҥкӧрӧ јыгылдылар. 7 Иисус јууктай базып келеле, олорго тийип,
– Туругар, коркыбагар – деди.
8 Ӱренчиктер ӧрӧ кӧрӧрдӧ, Иисустаҥ ӧскӧ кижи јок эмтир. 9 Олор кырдаҥ тӱжӱп келедерде, Иисус олорго јакарып, айтты:
– Кижи Уулы тирилбегенче, бу кӧргӧнӧӧрди кижиге айтпагар.
10 Ӱренчиктери Оноҥ сурадылар:
– Озо Илия келер учурлу деп, бичикчилер не керек анайда айдыжат?
11 – Илия озо келеле, ончозын белетеп койотоны, чын – деп, Иисус каруу јандырды. – 12 Је айдып турум слерге: Илия келип јӱрген эди, је оны таныбагандар, оныла бойлорыныҥ табына салдырып эткендер. Анайып Кижи Уулы да олорго кыйнаттырар.
13 Айдарда, Иисус олорго Крестеечи Иоанн керегинде айтканын билип алдылар.
Ӧзӧк-буурында шилемирлӱ уулчакты јасканы
(Мк. 9:14-29; Лк. 9:37-43)
14 Олор улуска тӱжӱп келерде, Иисуска бир кижи јууктап, Оныҥ алдына тизеленип, 15 айтты:
– Кайракан, уулыма буурза! Ол улаарып, тыҥ кыйналып, улам ла отко, улам ла сууга калып турат. 16 Оны ӱренчиктериҥе экелген болгом, је олор јазып болбодылар.
17 Иисус дезе каруу јандырып, айтты:
– Э-э, бӱтпес, балыр ӱйе! Слерле кожо канчазын јӱрейин? Слерге канчазын чыдажайын? Оны Меге бери экелигер.
18 Иисус шилемирге јакарып ийерде, ол чыга конды, уулчак бу тарый јазыла берди. 19 Ӱренчиктери Иисуска јаҥыс бойлоры базып келеле, сурадылар:
– Бис оны нениҥ учун чыгара сӱрӱп болбогоныс?
20 – Бӱтпей турганыгар учун – деп, Иисус каруу јандырды. – Чынын айдадым слерге: Бӱдӱмјигер горчицаныҥ ӱренинче болуп, бу кырды мынаҥ кӧчӱп бар дезегер, ол кӧчӱп барар. Слердиҥ эдип албазыгар јок болор. 21 Бу шилемирлер јаҥыс мӱргизе ле орозо тутса чыгара сӱрӱлер.
22 Олор Галилей јеринде јӱрген тужында Иисус олорго айтты:
– Кижи Уулы улустыҥ колына берилер. 23 Оны ӧлтӱргилеп койор, ӱчинчи кӱнде Ол тирилер.
Ӱренчиктер мыны угала, ал-санаага тӱштилер.
Байзыҥга калан
24 Олор Капернаумга келерде, байзыҥга калан јуучылар Петрга базып келип,
– Ӱредӱчигер эки драхма бергей не? – деп сурадылар.
25 Петр:
– Эйе – деди.
Ол ӱйге кирерде, Иисус озо эрмектенип, айтты:
– Симон, не деп сананып туруҥ? Јердиҥ каандары каланды кемнеҥ алып јат: бойыныҥ уулдарынаҥ ба, эмезе туш улустаҥ ба?
26 Петр:
– Туш улустаҥ – деди.
Иисус айтты:
– Анайдарда, бойыныҥ уулдары каланнаҥ јайым. 27 Је олорды ӧӧркӧтпӧскӧ, талайга барып кармакта. Кармакка озо илинген балыкты алып, оозын ачып, статир акча табарыҥ. Оны чыгарып, Мениҥ учун, бойыҥныҥ учун олорго бер.
Теҥери Каандыгында эҥ јаан
(Мк. 9:33-37, 42-48; Лк. 9:46-48; 17:1-2)
181 Ол ӧйдӧ Иисуска ӱренчиктери базып келеле, сурадылар:
– Теҥери Каандыгында кем улу-јаан?
2 Иисус бир баланы Бойына кычырып алды, олордыҥ ортозына тургузып, 3 айтты:
– Чынын айдадым слерге: бойыгар солынып, баладый болбозогор, Теҥери Каандыгына кирбезигер. 4 Анайдарда, бойын бу кичӱ бала чылап јабыс тутканы, Теҥери Каандыгында јаан болор. 5 Бир мындый баланы Меге болуп јуудып алганы, Мени јуудып турганы ол. 6 Меге бӱдӱп турган бу кичӱлердиҥ кажы бирӱзин јаманга баштаган кижиниҥ мойнына теерменниҥ тажын буулап, талай тӱбине таштаганы ого торт болор эди. 7 Јаманга баштаачы немелердеҥ бу телекейдиҥ улузына ачу-корон! Јаманга башташ болбогончо калбас, је кем ажыра јаманга башташ келип јат, ого ачу-корон! 8 Колыҥ эмезе будыҥ јаманга баштаза, олорыҥды кезип, бойыҥнаҥ таштап ий: эки колду, эки бутту бу бойыҥ ӧчпӧс отко ташталганчаҥ, сыҥар колду эмезе аксак бойыҥ јӱрӱмге киргениҥ јакшы. 9 Кӧзиҥ јаманга баштаза, оныҥды кодорып, бойыҥнаҥ таштап ий: эки кӧстӱ бойыҥ отту таамыга ташталганчаҥ, сыҥар кӧстӱ бойыҥ јӱрӱмге киргениҥ јакшы.
10 Калак, бу кичӱлердиҥ бирӱзин де базынбагар! Айдып турум слерге: олордыҥ теҥеридеги ангелдери Теҥеридеги Адамды јаантайын кӧрӱп јадылар. 11 Јылыйганды таап алып аргадайын деп, Кижи Уулыныҥ келгени бу.
Аза берген кой
(Лк. 15:3-7)
12 – Слер не деп сананып јадыгар? Кажы бир кижиде јӱс кой болзын, бирӱзи аза берген болзын. Ол тогузон тогузын кырда таштап ийип, асканын бедиреп барар эмес беди? 13 Таап алгажын, чынын айдадым слерге: аспаган тогузон тогус койынаҥ ого артык сӱӱнер. 14 Теҥеридеги Адагар андый ок: бу кичӱлердиҥ бирӱзи де ӧлбӧзин деп јат.
Кинчек эткен карындаш
(Лк. 17:3)
15 – Карындажыҥ сеге удура кинчек эткежин, ого барып, экӱдеҥ экӱ эрмектежип, јаманын кӧргӱзип, айт. Сӧзиҥди укса, карындажыҥды таап алганыҥ ол. 16 Сӧзиҥди укпаза, кажы ла сӧс эки эмезе ӱч керечиниҥ сӧзиле лапталзын деп, база бир эмезе эки кижи алганча бар. 17 Олордыйын укпаза, серкпеге угус. Серкпенийин укпаза, ол сеге кара јаҥдудый ла каланчыдый болзын.
18 Чынын айдадым слерге: јерде буулаганыгар – теҥериде буулалар, јерде чечкенигер – теҥериде чечилер. 19 Слерге база айдып турум: экӱгер бу јердеги кандый бир керегин бир болуп сураза, сураганаар не де болзо, Теҥеридеги Адам слерге берер. 20 Меге болуп эки эмезе ӱч кижи бир болуп јуулышса, олордыҥ ортозында Мен де болорым.
Буруны таштаары
21 Ол тушта Петр Иисуска базып келип, айтты:
– Кайракан, меге удура кинчек эдип турган карындажымныҥ бурузын канча катап таштайын? Јети катап па?
22 Иисус ого айтты:
– Сени јети катап ташта деп турган эмезим, јети катаптаҥ јетен катап ташта деп турум. 23 Оныҥ учун Теҥери Каандыгы бойыныҥ кулдарыла тооложорго сананган каан кижиге тӱҥей. 24 Ол тооложордо, он муҥ талант акча тӧлӱлӱ бир кижини алдырып келгендер. 25 Тӧлӧӧр немези јок болордо, бий оныҥ бойын, алган эжин, бала-барказын, не барын садып ийип, тӧлӧдип беригер – деген. 26 Байагы кул кӧҥкӧрӧ јыгылып бажырып, ого айткан: «Бийим! Мени киле, сеге ончозын тӧлӧп берерим». 27 Бий ол кулды килеп, тӧлӱзин тӧлӧбӧс эделе, божодып ийген. 28 Кул дезе чыгала, ого јӱс динарий акча тӧлӱлӱ кул нӧкӧрине туштаган. Оны тудала, тамактап, «Тӧлӱӱҥди тӧлӧ!» – деген. 29 Айдарда, нӧкӧри оныҥ будына јыгылып, јайнаган: «Мени киле, сеге ончозын тӧлӧп берерим». 30 Је ол болбой, алымын тӧлӧбӧгӧнчӧ, кул нӧкӧрин тӱрмелеп койгон. 31 Ӧскӧ кулдар мыны кӧрӧлӧ, сӱрекей кунугып, бийине барып, не болгонын айдып бергендер. 32 Айдарда, бий байагы кулды алдырала, айткан: «Јаман кул! Јайнап сураганыҥа болуп, ончо алымыҥды тӧлӧбӧс эткем. 33 Сеге килегеним чилеп, сен де нӧкӧриҥе килегедий эмес бедиҥ?» 34 Бий атыйланала, тӧлӱзин ончозын тӧлӧбӧгӧнчӧ кыйназын деп, оны кыйнаачыларга берип ийген. 35 Кажыгар ла карындажаардыҥ јаманын акту јӱрегеердеҥ таштабазагар, Теҥеридеги Адам да слерге андый ок болор.
Кудайдыҥ бириктиргенин кижи айрыбазын
(Мк. 10:1-12)
191 Иисус бу сӧзин айдып божойло, Галилейдеҥ чыгып, Иордан ары јанындагы Иудей јерине келди. 2 Оныҥ кийнинеҥ кӧп улус барган. Иисус олорды анда јазып койгон. 3 Ого фарисейлер базып келеле, ченеп сурадылар:
– Алган эжиле не ле шылтактаҥ улам айрылыжарга јараар ба?
4 Ол каруу јандырды:
– Мыны кычырбаган бедигер: «Башталганында Јайаачы олорды эр кижи ле ӱй кижи эдип јайаган. 5 Оныҥ учун кижи ада-энезин таштап, алганына јапшынар, эки бойы јаҥыс эт-кан болор ». 6 Андый болгондо, олор эки эмес, јаҥыс эт-кан. Анайдарда, Кудайдыҥ бириктиргенин кижи айрыбазын.
7 Олор айттылар:
– Ӱйине айрылышканын керелеген бичигин берип, оныла айрылышсын деп, Моисей не керек јакыган?
8 Иисус олорго айтты:
– Моисей јӱректеригер кату ла ӧчӧш болгонын кӧрӱп, ӱйиле айрылыжарын јараткан. Башкыда андый болбогон. 9 Је Мен слерге айдып турум: ӱйиле айрылыжып, ӧскӧ кижи алганы, кинчек эдип јат, је јаҥыс ӱйи чайдам кылынганы учун болбозо. Айрылыжып калганды алганы, кинчек эдип јат.
10 Ӱренчиктер Ого айттылар:
– Эр кижиниҥ молјузы ӱйи алдында андый болзо, кижи албаза торт.
11 Иисус дезе олорго айтты:
– Мениҥ бу айтканымды болгон-тушкан кижи аайлабас, кемге берилген, ол аайлаар. 12 Эне ичинеҥ акталап койгондый чыккан улус бар; улуска акталадып койгондыйлар бар; Теҥери Каандыгына болуп акталап койгондый болорго јӧпсингендер бар. Аайлаар аргалу кижи, аайлазын.
Балдарды алкаганы
(Мк. 10:13-16; Лк. 18:15-17)
13 Ол тушта баштарына колын салып, мӱргизин деп, Иисуска балдарды экелдилер. Ӱренчиктер дезе олорды арбап тургандар. 14 Је Иисус:
– Балдарды божодыгар, Меге келерге буудактабагар. Теҥери Каандыгы мындыйлардыйы эди – дейле, 15 олорго колын салып, алкады. Оноҥ оноортынаҥ јӱре берди.
Бай уулдыҥ сурагы
(Мк. 10:17-31; Лк. 18:18-30)
16 Је бат, Иисуска бир кижи базып келеле, айтты:
– Быйанду ӱредӱчи, јакшы нени этсем, ӱргӱлји јӱрӱм аларым?
17 Иисус дезе ого айтты:
– Мени не быйанду дейдиҥ? Кем де быйанду эмес, јаҥыс Кудай быйанду. Ӱргӱлји јӱрӱмге кирейин дезеҥ, јакылталарды бӱдӱрип тур.
18 – Кандый јакылталарды? – деп, ол сурады.
Иисус айтты:
– Бу мындый: «Кижи ӧлтӱрбе, чайдам кылынба, ууры этпе, тӧгӱндеп керелебе», 19 «ада-энеҥди тооп јӱр»; база: «Бойыҥды сӱӱгеҥдий, јуугыҥды сӱӱп јӱр».
20 – Мыныҥ ончозын јаштаҥ ала бӱдӱрип јадым – деп, уул каруу јандырды. – Меге база не јетпей јат?
21 – Толо кемдӱ болойын дезеҥ, барып, јӧӧжӧҥди садып ийеле, тӱреҥилерге ӱлеп бер. Ол тушта теҥериде эрјинелӱ болорыҥ. Оноҥ келип, Мени ээчий бар – деп, Иисус айтты.
22 Уул мыны угала, јӧӧжӧзи кӧп болгон учун, кунукчылду јӱре берди. 23 Иисус дезе ӱренчиктерине айтты:
– Чынын айдадым слерге: бай кижиге Теҥери Каандыгына кирерге кӱч. 24 База айдадым слерге: бай кижиге Кудайдыҥ Каандыгына киреринеҥ, тӧӧгӧ ийне ӱйдинеҥ ӧдӧргӧ јеҥил.
25 Мыны угала, ӱренчиктер алаҥ кайкажып, айттылар:
– Андый болзо, кем аргадалар аргалу?
26 Иисус олор јаар кӧрӱп, айтты:
– Улус мыны эдип болбос, Кудайдыҥ дезе эдип болбозы јок.
27 Айдарда, Петр каруу јандырды:
– Бат, бастыра јӧӧжӧбисти таштап, Сениле кожо бардыбыс. Бу учун биске не болор?
28 Иисус дезе олорго айтты:
– Чынын айдадым слерге: Кижи Уулы Бойыныҥ магыныҥ ширеезине отурып алза, слер де, тирилгендер, Мениле кожо јӱргендер, Израильдиҥ он эки угын јаргылаарга, он эки ширееге отурып аларыгар. 29 Кем кижи айлы-јуртын, эмезе ага-карындажын, эмезе эје-сыйнын, эмезе адазын, эмезе энезин, эмезе ӱйин, эмезе бала-барказын, эмезе кыразын Меге болуп таштаза, онызынаҥ јӱс артык алар, ӱргӱлји јӱрӱмди энчиленер. 30 Је баштапкы болгон кӧп улус, калганчы болор, калганчы болуп јӱргендер, баштапкы болор.
Теҥ јал керегинде укаа сӧс
201 – Теҥери Каандыгы айылдыҥ ээзине тӱҥей. Ол тарыган виноградту садына ишчилер јалдайын деп, сары таҥда айлынаҥ чыккан. 2 Кӱнине бир динарийдеҥ тӧлӧӧр болуп эрмектежеле, олорды садка ийген. 3 Тогус саат киреде чыгып, базарда иштебей, соодоп турган улусты кӧрӧлӧ, 4 олорго до айткан: «Слер де садыма барып иштегер. Ижигер учун тӧлӧп берейин». Олор барган. 5 Оноҥ он эки саат ла ӱч саат кирезинде чыгып, анайып ла эткен. 6 Беш саат кирезинде чыгып, база тегин турган улусты таап, олорго айткан: «Кере-тӱжине мында тегин не тургулараар?» 7 «Бисти кижи јалдабады» – дежерде, олорго айткан: «Слер де садыма барып иштегер. Ижигер учун аларыгар». 8 Эҥир кире берерде, виноградтыҥ ээзи айыл-јурттыҥ башкараачызына айткан: «Ишчилерди кычырып ал, кийнинде јалданганынаҥ баштайла, озо јалданганыла тӱгезип, јалын тӧлӧп бер». 9 Айдарда, беш саат кирезинде јалдангандары келип, бир динарийдеҥ алгандар. 10 Озо јалдангандары дезе олордоҥ кӧп аларыс деп санангандар. Је олор до бир динарийдеҥ алгандар. 11 Акчазын алала, айылдыҥ ээзине тарынып, айткандар: 12 «Бу кийнинде келген улус бир саат иштеген. Сен олорды кере-тӱжине кӱнге быжып иштеген биске теҥ эттиҥ». 13 Виноградтыҥ ээзи дезе олордыҥ бирӱзине каруу јандырган: «Најы, сени тарындырып турганым јок. Мениле бир динарийге эрмектешкен эмес бедиҥ? 14 Бойыҥдыйын алып, јан. Бу кийнинде келгенге сенийинче теҥ берейин. 15 Бойымдыйын канайып та этсем, мениҥ табым эмес беди? Эмезе мениҥ буурзагыма сениҥ кӧзиҥ кӱйӱнчек болды ба?»
16 Анайып, калганчылары баштапкылары болор, баштапкылары калганчылары болор. Айттырылганы кӧп, талдалганы ас.
Ӧлӱмин ле тирилетенин озолодо айтканы
(Мк. 10:32-34; Лк. 18:31-34)
17 Иисус Иерусалим јаар чыгып барадала, јолой он эки ӱренчигин таҥынаҥ кычырып алып, айтты:
18 – Бат, Иерусалим јаар чыгып барадырыс. Кижи Уулы улу абыстар ла бичикчилердиҥ колына берилер. Оны ӧлтӱрер эдип јаргылап, 19 электедерге, соктырарга, кере тартырарга кара јаҥдуларга берип ийгилеер, је ӱчинчи кӱнде Ол тирилер.
Энениҥ сурагы
(Мк. 10:35-45)
20 Ол тушта Зеведейдиҥ уулдарыныҥ энези уулдарыла кожо базып келеле, Иисуска бажырып, Оноҥ нени де сурап турды.
21 – Сеге не керек? – деерде, ол айтты:
– Сениҥ Каандыгыҥда бу эки уулымныҥ бирӱзи оҥ јаныҥа, бирӱзи сол јаныҥа отурзын деп айт.
22 – Нени сурап турганыгарды бойыгар билбей јадыгар – деп, Иисус каруу јандырды. – Мениҥ ичер айагымнаҥ ичип болороор бо? Ол эмезе Мениҥ тӱжер крезиме тӱжӱп болороор бо?
Олор:
– Болорыс – дедилер.
23 Иисус олорго айтты:
– Мениҥ айагымнаҥ ичерин ичеригер, Мениҥ тӱшкен крезиме тӱжеригер, је оҥ ло сол јаныма отургызар јаҥ Менде јок, кемге ол јерди Адам белетеген, ол кижи отурар.
24 Арткан он ӱренчик мыны угала, бу эки карындашка чугулданды. 25 Иисус дезе олорды кычырып алып, айтты:
– Кудайга бӱтпес калыктар ортодо башчылар олорды башкаратанын, јаҥда тургандар олорды бийлейтенин билеригер. 26 Је ортогордо андый болбозын. Ортогордо улу болойын дегенигер, слерге јалчы болзын. 27 Ортогордо баштапкы болойын дегенигер, слерге кул болзын. 28 Анайып ок Кижи Уулы улусты Ого јалчы болзын деп эмес, улуска јалчы болойын деп, кӧп улус учун Бойыныҥ јӱрӱмин берейин деп келген.
Эки сокорды јасканы
(Мк. 10:46-52; Лк. 18:35-43)
29 Олор Иерихонноҥ чыгып јадарда, Иисусты ээчий кӧп улус барган. 30 Је бат, јол кырында отурган эки сокор, јаныла Иисус ӧдӱп јатканын угала, кыйгырыжа бердилер:
– Кайракан, Давид Уулы! Биске буурза!
31 Улус олорды унчуктырбаста, олор там тыҥыда кыйгырып турдылар:
– Кайракан, Давид Уулы! Биске буурза!
32 Иисус токтой тӱшти, олорды кычырып алып, айтты:
– Мени слерге нени этсин деп туругар?
33 Олор:
– Кайракан, кӧзибис јарызын деп турубыс! – дедилер.
34 Иисус олорго буурзап, кӧстӧрине тийди, бу тарый олордыҥ кӧстӧри јарып, Оны ээчий бастылар.
Иерусалимге киргени
(Мк. 11:1-11; Лк. 19:28-38; Ин. 12:12-19)
211 Иерусалимге јууктагылап, Елеон кырдагы Виффагия деп јуртка келерде, Иисус эки ӱренчигин ийип, 2 олорго айтты:
– Одоштой јуртка барыгар. Ого јеткен бойынча, буулап койгон тижи эштек ле коштой турган кулун эштекти кӧрӱп ийеригер. Чечип, Меге экелигер. 3 Слерге кижи неме айткажын, олор Кайраканга керек – дегер. Бу ла тарый ол кижи эштектерди апарзын деер.
4 Јарлыкчы ажыра айдылганы бӱтсин деп, ончозы мынайда болгоны бу. Ол айткан:
5 «Сион кызына айдыгар:
„Бат, сениҥ Кааныҥ јаш эштекке –
ишмекчи тижи эштектиҥ кулунына минеле,
сеге јобожыган келедири“».
6 Ӱренчиктер барып, Иисустыҥ айтканыла эттилер: 7 тижи эштек ле кулун эштекти јединип экелеле, олорго кийимдерин арта салдылар, Иисус минди. 8 Кӧп улус кийимдерин јолго јайып турдылар, кезиктери дезе агаштыҥ бӱрин кезип, база јолго јайдылар. 9 Алды-кийнинеҥ баскан улус кыйгырыжып турдылар:
– Давид Уулына, осанна! Кайраканныҥ адынаҥ келип јатканы алкышту! Кӧк-теҥериде турганга, осанна!
10 Ол Иерусалимге кирерде, кала тӱймеп, «Бу кем?» дешкилеп турды.
11 – Бу Иисус, Галилейдеги Назарет јеринеҥ Јарлыкчы – деп, улус каруу јандырып турган.
Иисус байзыҥда
(Мк. 11:15-19; Лк. 19:45-48; Ин. 2:13-22)
12 Иисус байзыҥга киреле, байзыҥда садыжып, садып алып турган улусты ончозын чыгара сӱрди, акча солычылардыҥ столдорын, кӱӱле садаачылардыҥ такталарын аҥтарып, 13 олорго айтты:
– Бичилген сӧс бар: «Мениҥ айлым улус мӱргийтен айыл деп адалар». Слер дезе оны тонокчылардыҥ уйазы эдип алдыгар!
14 Байзыҥда Ого сокорлор ло аксактар базып келди. Иисус олорды јазып ийди. 15 Улу абыстар ла бичикчилер Оныҥ эткен кайкалдарын, «Давид Уулына, осанна!» деп, байзыҥда кыйгырыжып турган балдарды кӧргӧндӧр. Оныҥ учун чугулданып, 16 Ого айттылар:
– Олор не дешкилейт, угуп туруҥ ба?
– Эйе, – деп, Иисус каруу јандырды, – «Јаш балдардыҥ ла эмчек балдардыҥ оозынаҥ Бойыҥа мак чыгардыҥ» дегенди качан да кычырбаган бедигер?
17 Иисус олорды таштайла, каладаҥ Вифанияга једип, анда конды.
Кургап калган агаш
(Мк. 11:12-14, 20-24)
18 Эртен тура калага бурулып келеделе, Иисус јолой аштай берди. 19 Јолдыҥ кырында турган бир смоква агашты кӧрӧлӧ, јиилек јиирге јууктай базып келди. Бӱрдеҥ ӧскӧ неме таппай, ого айтты:
– Сенде ӱргӱлјиге јиилек бӱтпезин!
Ол ло тарый агаш кургап калды. 20 Ӱренчиктер мыны кӧрӧлӧ, кайкап айттылар:
– Смоква агаш канайып кенетийин кургай берди?
21 – Чынын айдадым слерге, – деп, Иисус каруу јандырды, – бӱдӱп, алаҥзыбас болзогор, јаҥыс та смоква агашла болгонды эдер эмезигер, је бу кырга: «Кӧдӱрилип, талайга таштал!» – дезегер, андый ла болор. 22 Мӱргип, бӱдӱп, нени де суразагар, аларыгар.
Иисустыҥ јаҥы кайдаҥ?
(Мк. 11:27-33; Лк. 20:1-8)
23 Иисус байзыҥга кирип, ӱредип турарда, улу абыстар ла калыктыҥ јаандары Ого базып келеле, айттылар:
– Мыны кандый јаҥла эдип турадыҥ? Андый јаҥды Сеге кем берген?
24 – Мен де слердеҥ бир неме сурап угайын – деп, Иисус олорго айтты. – Меге каруугарды айдар болзогор, мыны кандый јаҥла эдип турганымды слерге Мен де айдайын. 25 Иоанныҥ крестеп јӱргени кайдаҥ болгон: теҥеридеҥ бе, эмезе улустаҥ ба?
Олор дезе бойлоры ортодо табыштылар: «„Теҥеридеҥ“ дегей эди, ол тушта: „Ого не керек бӱтпедигер?“ – деер. 26 „Улустаҥ“ деп айдарга, калыктаҥ коркып јадыбыс, нениҥ учун дезе Иоаннды ончозы јарлыкчы деп бодоп јат». 27 Олор Иисуска «билбезис» – деерде, Ол до олорго мынайда айтты:
– Мыны кандый јаҥла эдип турганымды слерге Мен де айтпазым.
Аданыҥ эки уулы керегинде укаа сӧс
28 – Слер не деп сананып туругар? Бир кижи эки уулду болгон. Ол бирӱзине базып келип, айткан: «Уулым, бӱгӱн виноградыма барып иште». 29 Онызы: «Барбазым» – дейле, оноҥ санаа алынып, барган. 30 Экинчи уулына базып келип, анайда ок айткан. Мынызы: «Барып јадым, адабыс» – дейле, барбаган. 31 Бу экӱниҥ адазыныҥ кӱӱниле эткени кажызы?
Олор:
– Баштапкызы – дедилер.
Иисус олорго айтты:
– Чынын айдадым слерге: каланчылар ла балыр јӱрӱмдӱ ӱй улус Кудайдыҥ Каандыгына слердеҥ озо кирер. 32 Иоанн чындык јол кӧргӱзерге келерде, ого бӱтпедигер, каланчылар ла балыр јӱрӱмдӱ ӱй улус дезе ого бӱтти. Слер дезе, мыны кӧргӧн дӧ болзогор, буругарды алынбадыгар, ого бӱтпедигер.
Јаман ишчилер керегинде укаа сӧс
(Мк. 12:1-12; Лк. 20:9-19)
33 – База бир укаа сӧс угугар. Айыл ээзи кижи болгон. Ол виноград-агаш тарыйла, эбире манаган, сыскыру казып, багана туткан, тарыган агажын ишчилерге табыштырып, атана берген. 34 Јиилек терер ӧй јууктап келерде, јиилегимди экелигер деп, ишчилерге јалчыларын ийген. 35 Ишчилер јалчыларын тудуп алала, кезигин согуп койгон, кезигин ӧлтӱрип койгон, кезигин дезе ташла шыбалаган. 36 База ӧскӧ, оноҥ кӧп јалчыларын ийерде, олорло анайда ок кылынгандар. 37 «Олор уулымнаҥ уйалар» – деп, ээзи айдып, арт-учында бойыныҥ уулын ийген. 38 Ишчилер дезе, оныҥ уулын кӧрӧлӧ, бой-бойлорына айдышкан: «Энчи алар уул бу. Оны ӧлтӱреле, энчизин алалы». 39 Оны тудуп, виноград-агаштыҥ аразынаҥ чыгарала, ӧлтӱрип койгондор. 40 Анайдарда, виноград-агаштыҥ ээзи келгежин, ол ишчилерди канайдар деп туругар?
41 – Бу кара сагыштуларды јаман ӧлӱмле ӧлтӱрер, виноград агажын дезе ӧскӧ ишчилерге табыштырар, олор тӱжӱмин бойыныҥ ӧйинде јетирип турар – деп, Ого каруу јандырдылар.
42 Иисус айтты:
– «Тура тудаачылар јектеп койгон таш булуҥныҥ тӧзиндеги таш болуп калды. Бу мынайда Кайраканнаҥ болды, бис оны кайкап кӧрӧдис» дегенди Агару Бичиктеҥ качан да кычырбаган бедигер? 43 Оныҥ учун айдып турум слерге: Кудайдыҥ Каандыгы слердеҥ ойто алылып, Оныҥ тӱжӱмин јетирер калыкка берилер. 44 Бу ташка јыгылган кижи јер башка чачылар, таш кемниҥ ӱстине тӱшсе, оны былчып койор.
45 Улу абыстар ла фарисейлер Оныҥ укаа сӧстӧрин угала, олор керегинде айдып туру деп, билип ийдилер. 46 Оны тудайын дейле, улустаҥ коркыдылар, нениҥ учун дезе Оны јарлыкчы деп бодоп тургандар.
Той керегинде укаа сӧс
(Лк. 14:15-24)
221 Иисус олорго база бир укаа сӧс айтты:
2 – Теҥери Каандыгы – уулына той эткен каан кижиге тӱҥей. 3 Ол айттырылган улусты тойго келзин деп, кулдарын ийген, је олор келбеске сананган. 4 База ӧскӧ кулдарын ийип, олорго мынайда айдыгар деген: «Бат, јиир ажымды јазадым, букаларым ла семирткен малым сойылды, ончо неме белен. Тойго келигер». 5 Је олор айттыруны керекке албай, кемизи кыразына, кемизи дезе садыжып јӱре берген. 6 Ӧскӧлӧри дезе, кулдарын тудуп, базынып электейле, ӧлтӱрип койгондор. 7 Каан чугулданган. Черӱчилдерин ийип, ӧлтӱреечилерди кырдырган, калазын ӧртӧткӧн. 8 Оноҥ кулдарына айткан: «Той белен, айттырылган улус дезе айттыруга турбас болды. 9 Јолдордыҥ белтирлерине барыгар, туштаган улусты ончозын тойго айттырыгар». 10 Байагы кулдар јолдор сайын барып, туштаган ла кижини, јаманын да, јакшызын да јууп экелгендер. Той болгон јерге улус толо берген. 11 Каан келген улусты кӧрӧйин деп кирзе, анда тойдыҥ кийимин кийбеген бир кижи отурган. 12 Айдарда, ого айткан: «Најы, тойдыҥ кийимин кийбей, бого канайып кирдиҥ?» Ол унчукпаган. 13 Ол тушта каан јалчыларына айткан: «Колы-будын кӱлийле, тыш караҥуйга таштагар. Анда ый ла тиш кыјырты болор».
14 Айттырылганы кӧп, је талдалганы ас.
Каганга калан тӧлӧйтӧни керегинде
(Мк. 12:13-17; Лк. 20:20-26)
15 Фарисейлер барып, Иисустыҥ сӧзинеҥ јик табар деп јӧптӧштилер. 16 Ого бойлорыныҥ ӱренчиктерин Иродтыҥ улузыла кожо ийдилер. Олор келип, айттылар:
– Ӱредӱчи, Сениҥ чындык болгоныҥды, Кудайдыҥ јолына чын ӱредип турганыҥды билерис. Кижиге јакшы адым чыксын дебейдиҥ, улусты ылгабайдыҥ. 17 Айдарда, айт, биске, Сен не деп сананып туруҥ: каганга калан тӧлӧӧргӧ јараар ба, эмезе јок по?
18 Је Иисус олордыҥ јаман сагыжын билип, айтты:
– Мени не ченеп туругар, эки јӱстӱлер? 19 Каланга салар акчаны Меге кӧргӱзигер.
Олор Ого динарий экелдилер.
20 – Бу кемниҥ сӱри ле ады? – деп, олордоҥ сурады.
21 Олор:
– Кагандыйы – дедилер.
Айдарда, олорго айтты:
– Андый болзо, кагандыйын каганга беригер, Кудайдыйын дезе, Кудайга.
22 Олор мыны угала, кайкадылар, Оны артырып, јӱре бердилер.
Тирилиш керегинде
(Мк. 12:18-27; Лк. 20:27-40)
23 Ол кӱн Иисуска ӧлгӧндӧр тирилбес дежетен саддукейлер келип, сурадылар:
24 – Ӱредӱчи, Моисей айткан эди: «Бала јок кижи ӧлгӧжин, оныҥ ӱйин карындажы алып, карындажыныҥ угын улалтсын». 25 Бисте јети карындаш кижи болгон. Бирӱзи кижи алала, јада калган. Анда бала јок болуп, оныҥ ӱйин карындажы алган. 26 Оныҥ кийнинде экинчизиле, ӱчинчизиле, јетилезиле андый ок болгон. 27 Ончозыныҥ кийнинде ӱй кижи де јада калган. 28 Эмди, айдарда, тирилгежин, ол бу јетӱниҥ кажызыныҥ ӱйи болор? Оны ончозы алган ине.
29 – Агару бичиктерди, Кудайдыҥ кӱчин де билбей јадып, азып јадыгар – деп, Иисус олорго каруу јандырды. – 30 Тирилгенде, кижи де албас, кижиге де барбас, је теҥеридеги ангелдердий јӱрер. 31 Ӧлгӧндӧр тирилер деп, слерге Кудайдыҥ айтканын кычырбаган бедигер? 32 «Мен Авраамныҥ Кудайы, Исаактыҥ Кудайы ла Иаковтыҥ Кудайы» – дегенди? Кудай – Ол ӧлгӧндӧрдиҥ Кудайы эмес, тирӱлердиҥ Кудайы.
33 Улус мыны угала, Оныҥ ӱредӱзин кайкап турдылар.
Эҥ учурлу јакылта
(Мк. 12:28-34; Лк. 10:25-28)
34 Фарисейлер дезе, Иисустыҥ саддукейлерди туйуктандырганын угала, јуулыжып келдилер. 35 Олордыҥ бирӱзи, Јасактыҥ ӱредӱчизи, Оны ченеп, сурады:
36 – Ӱредӱчи, Јасактагы јакылталардыҥ эҥ јааны кажызы?
37 Иисус ого айтты:
– «Кайраканды, сениҥ Кудайыҥды, бастыра јӱрегиҥле, бастыра јулаҥла, бастыра санааҥла сӱӱп јӱр». 38 Јакылталардыҥ бажы, эҥ јааны ол. 39 Ого тӱҥей экинчи јакылта бу: «Бойыҥды сӱӱгеҥдий, јуугыҥды сӱӱп јӱр». 40 Бу эки јакылтага ончо Јасак ла јарлыкчылардыҥ бичигени тӧзӧлгӧн.
Христос кемниҥ уулы?
(Мк. 12:35-37; Лк. 20:41-44)
41 Фарисейлер јуулыжып келерде, Иисус олордоҥ сурады:
42 – Христос керегинде нени сананып туругар? Ол кемниҥ уулы?
Олор:
– Давидтиҥ – дедилер.
43 Иисус айтты:
– Андый болзо, Давид Тыннаҥ кӧдӱриҥи алып, Оны Кайракан деп адап, не керек мынайда айткан:
44 «Кайракан Кайраканыма айткан:
„Ӧштӱлериҥди будыҥныҥ алдына салып бербегенчем,
оҥ јаныма отур“».
45 Анайдарда, Давид Оны Кайракан деп адаганда, Ол канайып оныҥ уулы болотон?
46 Бирӱзи де Иисуска сӧс тӧ айдып болбоды. Ол кӱннеҥ ала Ого сурак берерге кем де тидинбеди.
Эки јӱстӱлерди илезине чыгарганы
(Мк. 12:38-40; Лк. 11:37-52; 20:45-47)
231 Ол тушта Иисус улуска ла Бойыныҥ ӱренчиктерине айдып баштады:
2 – Моисейдиҥ јерине бичикчилер ле фарисейлер отурып алдылар. 3 Оныҥ учун нени бӱдӱрзин дезе, бӱдӱригер, эдигер, је кылыгын кылынбагар, нениҥ учун дезе олор айдарын айдат, бойлоры этпейт. 4 Уур ла апарарга эп јок јӱктер эдип, улустыҥ ийнине артадылар, бойлоры дезе олорды сабарыла да јылдырар кӱӱндери јок. 5 Нени ле этсе, кижи кӧрзин деп эдедилер. Филактерийлерин элбедип јат, кийиминиҥ чачагын узаткылайт. 6 Той-јыргалда тӧрдӧ кыйын отурарын, синагогаларда ичкери ӧдӱп отурарын, 7 тепсеҥдерде уткыдарын, «Равви!» деп ададарын сӱӱйдилер.
8 Слерди дезе ӱредӱчи деп адабазын: Ӱредӱчигер јаҥыс – Христос, слер ончогор – карындаштар. 9 Кижини јерде ада деп айтпагар: адагар јаҥыс – Теҥеридеги Ада. 10 Слерди баштаачы деп адабазын: слерди Баштаары јаҥыс – Христос. 11 Јааныгар слерге јалчы болзын. 12 Бийиктединген кижи јабызаар, бойын јабыс тутканы – бийиктеер.
13 Бичикчилер ле фарисейлер, слерге ачу-корон! Эки јӱстӱлер! Слер улустыҥ алдында Теҥери Каандыгын бӧктӧп јадыгар. Ого бойыгар да кирбейдигер, кирейин дегенди де кийдирбей јадыгар. 14 Бичикчилер ле фарисейлер, слерге ачу-корон! Эки јӱстӱлер! Тул ӱй улустыҥ јӧӧжӧзин ӱптеп јип, кижи кӧрзин деп, узак мӱргип јадыгар. Бу учун там буруга тӱжеригер.
15 Бичикчилер ле фарисейлер, слерге ачу-корон! Эки јӱстӱлер! Бир де кижини болзо, јаҥыбыска баштандыралы деп, талай кечип, јер ӧдӧдигер. Баштандырала, оны бойыгардаҥ эки катап јаман таамыныҥ уулы эдип аладыгар.
16 Сокор башчылар, слерге ачу-корон! Слер айдадыгар: «Байзыҥла чертенип турган кижиниҥ черти не де эмес, је байзыҥныҥ алтыныла чертенип турган кижи чертин бӱдӱрер учурлу». 17 Сагыжы јоктор ло сокорлор! Кажызы јаан: алтын ба, эмезе алтынды агарулап турган байзыҥ ба? 18 База айдадыгар: «Тагылла чертенип турган кижиниҥ черти не де эмес, је тагылдыҥ ӱстине салган берӱле чертенип турган кижи чертин бӱдӱрер учурлу».
19 Јӱӱлгектер ле сокорлор! Кажызы јаан: берӱ бе, эмезе берӱни агарулап турган тагыл ба? 20 Анайдарда, тагылла чертенгени, тагылла чертенип, оныҥ ӱстиндезиле чертенгени ол. 21 Байзыҥла чертенгени, байзыҥла чертенип, ичинде Јӱргениле чертенгени ол. 22 Теҥериле чертенгени, Кудайдыҥ Ширеезиле, ӱстинде Отурганыла чертенгени ол.
23 Бичикчилер ле фарисейлер, слерге ачу-корон! Эки јӱстӱлер! Слер мята, анис, тмин ӧлӧҥдӧрдиҥ онынчы ӱлӱӱзин Кудайга берип јадыгар, је Јасактагы тӧс немени: јаргыны, быйанды ла бӱдӱп јӱрерин ундып койдыгар. Мыны да эдер, оны да ундыбас керек. 24 Томонокты шӱӱп, тӧӧни дезе јуда салар сокор башчылар!
25 Бичикчилер ле фарисейлер, слерге ачу-корон! Эки јӱстӱлер! Айактыҥ, табактыҥ тыштын арутап јадыгар, је олордыҥ ичи тоношло, тӧгӱнле толо. 26 Сокор фарисей! Айактыҥ ла табактыҥ тышты ару болзын деп, озо баштап ичин арута.
27 Бичикчилер ле фарисейлер, слерге ачу-корон! Эки јӱстӱлер! Слер сӧӧк салган, череттелген јерлердий: тышты јараш деп кӧрӱнер, је ичи ӧлгӧн улустыҥ сӧӧктӧриле, кандый ла быјарла толо. 28 Слер андый ок: тыштыгарла ак болуп кӧрӱнедигер, ичигерде толгоны дезе, – экијӱстениш ле јарамас.
29 Бичикчилер ле фарисейлер, слерге ачу-корон! Эки јӱстӱлер! Слер јарлыкчыларга сӧӧк салар јерлер тудуп, актулардыҥ кереестерин кееркедип, 30 айдадыгар: «Адаларыстыҥ ӧйинде јӱрген болзобыс, јарлыкчылардыҥ канын тӧгӱзишпес эдибис». 31 Анайып, бойыгарды јарлыкчыларды ӧлтӱрген улустыҥ уулдары деп, бойыгарга удура керелеп јадыгар. 32 Адаларыгар баштаганды учына јетиригер. 33 Јыландар, коронду јыланныҥ ач-ӱрени! Таамыга тӱжӱрер јаргыдаҥ канайып кыйыжарыгар? 34 Бат, оныҥ учун слерге јарлыкчыларды, керсӱлерди ле ӱредӱчилерди ийип јадым. Кезигин ӧлтӱреригер, кере тартарыгар, кезигин дезе синагогалараарда согорыгар, каладаҥ калага сӱреригер. 35 Јерде тӧгӱлген ончо актулардыҥ каны слерге тӱшкей: ак сагышту Авельдиҥ канынаҥ ала байзыҥ ла тагыл ортодо слер ӧлтӱрген Варахий уулы Захарияныҥ канына јетире. 36 Чынын айдадым слерге: мыныҥ ончозы бу ӱйеге једер.
Иерусалим керегинде сыгыт
(Лк. 13:34-35)
37 – Јарлыкчыларды ӧлтӱреечи, сеге ийилген элчилерди ташла шыбалаачы Иерусалим, Иерусалим! Куш бойыныҥ балдарын канады алдына јуунаткандый, балдарыҥды канча јуунадайын дебедим, је слер болбодыгар! 38 Бат, айлы-јуртыгар ээн артып јат. 39 Айдып турум слерге: «Кайраканныҥ адынаҥ келип јатканы алкышту!» деп айтпаганчаар, эмдидеҥ ары Мени кӧрбӧзигер.
Христостыҥ экинчи келери
(Мк. 13:1-13; Лк. 21:5-19)
241 Иисус байзыҥнаҥ чыгала, барарга јадарда, Ол байзыҥныҥ тураларын кӧрзин деп, ӱренчиктери базып келдилер.
2 – Мыныҥ ончозын кӧрӱп туругар ба? – деп, Иисус олордоҥ сурады. – Чынын айдадым слерге: мында таш ӱстине таш артпас. Ончозы јемирилип-сайалар!
3 Ол Елеон кырда отурарда, Ого јаҥыс ӱренчиктери базып келеле, сурадылар:
– Биске айт, бу качан болор, келериҥниҥ, чак тӱгенердиҥ темдеги кандый болор?
4 Иисус айтты:
– Калак, слерди кижи астырбазын. 5 Кӧп улус Мениҥ адымды аданып келер, «Мен Христос» деер, кӧп улусты астыктырар. 6 Анайда ок јуу-согуш болуп јатканын ла јуу-чак керегинде табыш угарыгар. Калак, чочыбагар, мыныҥ ончозы болор учурлу, је бу учы эмес. 7 Калык калыкка, каандык каандыкка удура туруп чыгар, ачана-торо болор, кезектей јер силкинер, 8 је бу ончозы ӱй кижиниҥ бала табарда оорузыныҥ јӱк башталганы. 9 Ол тушта слерди кыйынга берип, ӧлтӱрип турар, слерди Мениҥ адым учун ончо калыктар јаман кӧрӧр. 10 Ол тушта кӧп улус бӱтпей барып, јана тӱжер, бой-бойын садыжып, јаман кӧрӱжер. 11 Кӧп тӧгӱн јарлыкчылар чыгар, кӧп улусты астыктырар. 12 Јарамас кӧптӧп, оноҥ улам кӧп улустыҥ сӱӱжи соор. 13 Учына јетире чыдашканы дезе, аргадалар. 14 Ончо калыктарга кере болзын деп, Каандык керегинде Сӱӱнчилӱ Јар јер-ӱстине јарлалар. Ол тушта чак тӱгенер.
Калганчы ӧйлӧрдӧ
(Мк. 13:14-23; Лк. 21:20-24)
15 Анайдарда, Даниил јарлыкчыныҥ айтканыла, агару јерде јайрадыштыҥ быјарын кӧрзӧгӧр, – кычыраачы аайлазын – 16 ол тушта Иудейде јӱргендер кырларга качсын; 17 јабынчыда болгоны, айыл ичиндеги немезин алайын деп тӱшпезин; 18 кырада јӱргени, кийимин алайын деп бурулбазын. 19 Ол кӱндерде барлуларга, бала эмискендерге ачу-корон! 20 Качатаныс кышкыда эмезе суббот кӱнде болбозын деп мӱргигер. 21 Јер бӱдердеҥ бери эмдиге јетире болбогон, соҥында да болбос андый улу ачу-корон келер. 22 Ол кӱндер кыскартылбаган болзо, тынар-тынду неме аргадалбас эди, је талдап алгандарга болуп ол кӱндер кыскартылар. 23 Ол тушта кем кижи слерге: «Бат, Христос мында» эмезе «Анда» – дегежин, бӱтпегер. 24 Тӧгӱн христостор, тӧгӱн јарлыкчылар табылар, улу билдилер ле кайкалдар кӧргӱзер. Мыныла олор, аргалу болзо, талдалгандарды да астыктырарга эдер.
25 Бат, слерге озолондыра айттым. 26 Анайдарда, слерге: «Ол ээн талада јӱрӱ» – дегежин, чыкпагар, «Ол ичиндеги кыпта отуры» – дегежин, бӱтпегер. 27 Кӱн чыгыжынаҥ ала кӱн бадыжына јетире јарыдар јалкындый, – Кижи Уулыныҥ келери андый болор. 28 Сӧӧк јаткан јерге мӱркӱттер јуулар.
Кижи Уулы келзе
(Мк. 13:24-27; Лк. 21:25-28)
29 Ол ло тарый, ол кӱндердиҥ ачузы ӧткӧли, кӱн карачкыланар, ай јарыгын бербес, јылдыстар теҥеридеҥ тӧгӱлер, теҥериниҥ кӱчтери косколонор. 30 Ол тушта теҥериде Кижи Уулыныҥ билдизи кӧрӱнер, јердеги ончо калыктар ыйлажып, улу кӱчтӱ ле мактулу Кижи Уулы теҥериниҥ булудыла келип јатканын кӧрӱп ийер. 31 Ол Бойыныҥ ангелдерин ӱнгӱр табышту амыргылу ийер, олор Оныҥ талдап алгандарын ак-јарыктыҥ тӧрт талазынаҥ, теҥериниҥ бир учынаҥ экинчи учына јетире јуур.
32 Слерди смоква агаш ӱреткей: оныҥ будагы јымжап, бӱрлене бергенде, јай јууктап келди деп, билип јадыгар. 33 Анайып ок слер де: мыныҥ ончозын кӧрӧр болзогор, ӧй јууктап келди, эжик јанында туру деп билигер. 34 Чынын айдадым слерге: мыныҥ ончозы бу ӱйе баргалакта болор. 35 Теҥери ле јер јастыгар, је Мениҥ сӧстӧрим јастыкпас.
36 Ол кӱнди, саатты кем де билбес, теҥеридеги ангелдер де билбес, јаҥыс Ада билер. 37 Нойдыҥ кӱндеринде кандый болгон, Кижи Уулыныҥ келери андый ок болор. 38 Чайык чыгар кӱндердиҥ алдында, Ной ковчегке кирердиҥ киргенче, улус ичип-јип јаткан, кижи алары алып, кижиге барары барып турган. 39 Чайык чыгып, ончозын кырганча, олор нени де сананбай јӱргендер. Кижи Уулыныҥ келери андый ла болор. 40 Ол тушта эки кижи јалаҥда јӱрер: бирӱзин алып баргылаар, бирӱзин дезе артырып койгылаар. 41 Эки ӱй кижи кол теермен тартар: бирӱзин алып баргылаар, бирӱзин дезе артырып койгылаар. 42 Анайдарда, ойгу болыгар, нениҥ учун дезе Кайраканыгар кандый кӱнде келерин билбезигер. 43 Уурчы тӱнниҥ кажы кирезинде келерин айыл ээзи билген болзо, ойгу болуп, айлын тонотпос эди деп, билип јадыгар. 44 Оныҥ учун слер де белен болыгар: Кижи Уулы слер сакыбаган ӧйдӧ келер.
Бӱдӱмјилӱ ле бӱдӱми јок кул
(Лк. 12:41-48)
45 Јалчыларды башкарып, олорго ӧйинде курсак берип турзын деп, бий кӧстӧгӧн бӱдӱмјилӱ ле керсӱ кул кем болотон? 46 Бийи келип, кулы анайда эдип јӱргенин кӧрӧр болзо, байагы кул кежиктӱ. 47 Чынын айдадым слерге: оны ончо јӧӧжӧзине баш эдер. 48 Је ол кул јаман болуп, ичинде: «Бийим бачым келбес» дейле, 49 кул нӧкӧрлӧрин согуп, аракызактарла кожо ичип-јип база бергежин, 50 ол кулдыҥ бийи сакыбаган кӱнде, сананбаган ӧйдӧ келер. 51 Оны бойынаҥ кезе чабар, оныҥ салымы эки јӱстӱлердиҥ салымындый болор. Анда ый ла тиш кыјырты болор.
Он кыс керегинде укаа сӧс
251 – Ол тушта Теҥери Каандыгы он кыска тӱҥей болор. Олор јарыткыштарын алганча, колтуга уткый чыккандар. 2 Бежӱзи керсӱ, бежӱзи сагыжы јетпес болгон. 3 Сагыжы јетпестери јарыткыштарын алала, май албаган. 4 Керсӱлери дезе јарыткыштарыла кожо майлу јыракыларын алганча келген. 5 Колту саадаганда, ончозы ӱргӱлеп, уйуктап калган. 6 Тӱн аразында кыйгы угулган: «Колту келедири, оны уткып чыгыгар!» 7 Айдарда, ончо кыстар туруп, јарыткыштарын јазап алгандар. 8 Сагыжы јетпестери керсӱлерине айткан: «Майыгардаҥ биске берижигер, јарыткыштарыс ӧчӱп барадыры». 9 Керсӱлери дезе айткандар: «Биске де, слерге де јетпей калбазын деп, бистеҥ алганча, садучыларга барып, бойыгарга садып алыгар». 10 Олор садып аларга барып јадарда, колту једип келген. Белен кыстар оныла кожо тойлоп барган, эжик дезе јабылып калган. 11 Оныҥ кийнинде байагы кыстар келип, «Кайракан, кайракан, эжигиҥди ач!» – дешкендер. 12 Је ол каруу јандырган: «Чынын айдадым слерге: слерди билбезим».
13 Анайдарда, ойгу болыгар, Кижи Уулы келериниҥ кӱнин де, саадын да билбезигер.
Талант акча керегинде укаа сӧс
(Лк. 19:11-27)
14 – Ол тушта мындый болор. Бир кижи ӧскӧ ороонго атанар алдында кулдарын кычырып алып, олорго јӧӧжӧзин артырып койгон. 15 Бирӱзине беш талант акча берген, бирӱзине эки, бирӱзине бир талант – кажызына ла кирезинче береле, атана берген. 16 Беш талант алганы барала, онызын керекке тудуп, ӱзеери беш талант иштеп алган. 17 Эки талант алганы анайып ок эки талант иштеп алган. 18 Бир талант алганы барып, јерди казып, бийиниҥ акчазын кӧмӱп койгон. 19 Узак ӧйдиҥ бажында ол кулдардыҥ бийи јанып келеле, олорды тооложорго алдырган. 20 Беш талант алганы ӱзеери иштеп алган беш талантын экелип, айткан: «Бийим, меге беш талант берген эдиҥ. Бат, ӱзеери иштеп алган беш талантым бу». 21 Бийи ого айткан: «Јакшы, керсӱ ле бӱдӱмјилӱ кул! Аска бӱдӱмјилӱ болдыҥ, кӧптиҥ бажына сени тудуп јадым. Бийиҥле кожо сӱӱн».
22 Эки талант алганы келип, «Бийим, меге эки талант берген эдиҥ. Бат, ӱзеери иштеп алган эки талантым бу» – деген. 23 Бийи ого айткан: «Јакшы, керсӱ ле бӱдӱмјилӱ кул! Аска бӱдӱмјилӱ болдыҥ, кӧптиҥ бажына сени тудуп јадым. Бийиҥле кожо сӱӱн».
24 Бир талант алганы келип, айткан: «Бийим, сени кату кижи деп билгем: ӱрендебеген јериҥнеҥ кезетен эдиҥ, чачпаган јериҥнеҥ теретен эдиҥ. 25 Сенеҥ коркып, барып талантыҥды јерге кӧмӱп койгом. Бат, бойыҥдыйын кайра ал». 26 Бийи ого айткан: «Јаман, јалку кул! Ӱрендебеген јеримнеҥ кезеримди, чачпаган јеримнеҥ тереримди билгениҥде, 27 акчамды эбиртер керек болгон. Мен келип, бойымдыйын кирелтелӱ алар эдим. 28 Оныҥ талантын алыгар, он таланттуга беригер. 29 Бардыҥ барына берилер, ӱзеери кожулар, јоктыҥ болгоны да айрылар. 30 Эш-немеге јарабас кулды дезе тыш караҥуйга таштагар. Анда ый ла тиш кыјырты болор».
Оноҥ ӱнденип айтты: «Кулакту кижи уксын!»
Калыктарды јаргылаары
31 – Кижи Уулы ончо ангелдериле кожо мактулу келгежин, мактулу ширеезине отурар. 32 Ончо калыктар Оныҥ алдына јуулар. Ол, кӱдӱчи койлорды эчкилердеҥ бӧлӱгендий, олорды бойы бойынаҥ бӧлиир: 33 койлорын Бойыныҥ оҥ јанына тургузар, эчкилерин – сол јанына. 34 Ол тушта Каан Бойыныҥ оҥ јанында тургандарга айдар: «Келигер, Адамныҥ алкагандары, телекей јайалганынаҥ ала слерге белетелген Каандыкты энчиленигер. 35 Нениҥ учун дезе аштап јӱреримде, Меге курсак бергенигер, суузаарымда, суум кандырганыгар, јорыктап јӱреримде, Мени айлыгарга кийдиргенигер; 36 јылаҥаш болорымда, Меге кеп кийдиргенигер, оорып јадарымда, Меге јолыгып јӱргенигер, тӱрмеде отурган тужымда Меге келип барганыгар». 37 Ол тушта Ого актулар айдар: «Кайракан, аштаганыҥды кӧрӱп, Сени азырадыс па? Эмезе суузаганыҥды кӧрӱп, суу сузуп бердис пе? 38 Јорыктап јӱргениҥди кӧрӱп, айлыска кийдирдис пе? Эмезе јылаҥаш јӱргениҥди кӧрӱп, кеп кийдирдис пе? 39 Оорып јатканыҥды, эмезе тӱрмеде отурганыҥды кӧрӱп, јолыктыс па?» 40 Каан олорго каруу јандырар: «Чынын айдадым слерге: мыны бу эҥ кичӱ карындаштарымныҥ бирӱзине эдип, Меге эткенигер ол». 41 Оноҥ сол јанында тургандарга айдар: «Каргышка калгандар, кӧрмӧскӧ, оныҥ элчилерине белетелген ӧчпӧс отко Менеҥ кеде тайылыгар. 42 Аштаарымда, Меге курсак бербедигер, суузаарымда, суу сузуп бербедигер, 43 јорыктап јӱреримде, Мени айлыгарга кийдирбедигер, јылаҥаш болорымда, Меге кеп кийдирбедигер, оорып јадарымда, тӱрмеде отурарымда, келип јолыкпадыгар». 44 Ол тушта булар да Ого айдар: «Кайракан, Сениҥ аштаганыҥды, суузаганыҥды, јорыктап јӱргениҥди, јылаҥаш болгоныҥды, оорып јатканыҥды, тӱрмеде отурганыҥды кӧрӱп, Сеге болушпаган бедис?» 45 Ол айдар: «Чынын айдадым слерге: мыны бу эҥ кичӱлердиҥ бирӱзине этпей, Меге этпегенигер ол». 46 Айдарда, олор ӱргӱлји кыйынга барар, актулар дезе, ӱргӱлји јӱрӱмге.
Пасха алдында
(Мк. 14:1-2; Лк. 22:1-2; Ин. 11:45-53)
261 Иисус бу сӧстӧрди ончозын айдып божойло, ӱренчиктерине айтты:
2 – Эки кӱннеҥ Пасха деп, билеригер. Кижи Уулы кере тартыларга берилер.
3 Ол тушта улу абыстар, бичикчилер ле калыктыҥ јаандары Каиафа деп улу абыстыҥ кӱрентигине јуулыжып келдилер. 4 Иисусты меке-сӱмеле тудуп, ӧлтӱрер болуп јӧптӧжӧлӧ, 5 айттылар:
– Калык тӱймебезин деп, байрамда ла тутпайлыктар.
Иисус Вифанияда
(Мк. 14:3-9; Лк. 7:36-50; Ин. 12:1-8)
6 Иисус Вифанияда капкаш балулу Симон-эште болордо, 7 Ого ак балкаштаҥ эдилген јыракы тудунган бир ӱй кижи базып келди. Јыракыда баалу-чуулу, јараш јытту май болгон. Ол Иисус кыйын отурган тужында майды Оныҥ бажына урды.
8 Ӱренчиктер мыны кӧрӧлӧ, чугулданып айттылар:
– Мыны не анайып калас кородор? 9 Бу майды јаан баага садып ийип, тӱреҥилерге ӱлеп бергедий эди.
10 Је Иисус билеле, айтты:
– Бу ӱй кижини не тӱймедип туругар? Ол Меге јакшы керек этти. 11 Тӱреҥилер слерле кожо јаантайын болор, Мен дезе слерле кожо јаантайын болбозым. 12 Ол бу майды эди-каныма уруп, мӧҥкӱмди кӧдӱрерин белетеди. 13 Чынын айдадым слерге: бу Сӱӱнчилӱ Јар бӱткӱл телекейде, кайда ла јарлалза, оны эске алгылап, оныҥ эткенин айдыжар.
Иуда ла улу абыстар
(Мк. 14:10-11; Лк. 22:3-6)
14 Ол тушта он экӱниҥ бирӱзи, Иуда Искариот дейтени, улу абыстарга барып, 15 айтты.
– Слерге Иисусты садып ийзем, меге нени береригер?
Олор ого одус мӧҥӱн акча берерис дешти. 16 Оноҥ ло бери ол Иисусты садып ийетен эптӱ учурал бедиреп јӱрди.
Пасханыҥ ажын јигени
(Мк. 14:12-21; Лк. 22:7-14, 21-23; Ин. 13:21-30)
17 Ачытпаган калаш јийтен байрамныҥ баштапкы кӱнинде ӱренчиктер Иисуска базып келеле, сурадылар:
– Сеге пасханыҥ ажын кайда белетезин деп туруҥ?
18 Ол айтты:
– Каладагы мындый кижиге барып, айдыгар: «Ӱредӱчи: „Ӧйим јууктап келди, Пасханы ӱренчиктеримле кожо сенде эдерим“ – деди».
19 Ӱренчиктер Оныҥ јакарганыла эдип, пасханы белетеп койдылар.
20 Эҥир кирерде, Ол он эки ӱренчигиле кожо кыйын отурды. 21 Олор ажанып отурган тужында айтты:
– Чынын айдадым слерге: бирӱгер Мени садып ийер.
22 Ӱренчиктер сӱрекей кунугып, кажызы ла сурай берди:
– Мен болорым ба, Кайракан?
23 Је Иисус олорго айтты:
– Мениле кожо колын тепшиге сукканы, Мени садып ийер. 24 Андый да болзо, Кижи Уулы Ол керегинде бичилгениле барып јат. Је Кижи Уулын садып јатканга ачу-корон! Ол кижиге ак-јарыкка чыкпаган болзо, торт болор эди.
25 Айдарда, Оны садып јаткан Иуда база сурады:
– Мен болорым ба, Равви?
– Оны сен айттыҥ – деп, Иисус каруу јандырды.
Кайраканныҥ ажын јиири
(Мк. 14:22-26; Лк. 22:15-20; 1 Кор. 11:23-25)
26 Олор ажанып отурарда, Иисус калаш алды, алкайла сындырды, ӱренчиктерине ӱлеп, айтты:
– Алыгар, јигер: бу Мениҥ эди-каным.
27 Айакты алып, алкыш јетиреле, олорго берип, айтты:
– Мынаҥ ончогор ичигер: 28 бу Мениҥ јаҥы кереес каным. Кинчектери ташталзын деп, ол кӧп улус учун тӧгӱлип јат. 29 Айдып турум слерге: Адамныҥ Каандыгында слерле кожо јаҥы јиилектеҥ ичер кӱнге јетире бу виноград јиилегинеҥ мынаҥ ары ичпезим.
30 Сарындап, кожоҥдойло, Елеон кырга бардылар.
Ӱренчиктердиҥ јана тӱжерин озолодо айтканы
(Мк. 14:27-31; Лк. 22:31-34; Ин. 13:36-38)
31 Ол тушта Иисус ӱренчиктерине айтты:
– Бу тӱнде ончогор Мени таштап барарыгар. Бичилген јок беди: «Кӱдӱчини ӧлтӱрзем, ӱӱрдиҥ койлоры тозо берер». 32 Тирилгенимниҥ кийнинде дезе Галилейге слердеҥ озо барарым.
33 Петр Ого айтты:
– Сени ончозы да таштаза, мен качан да таштабазым!
34 – Чынын айдадым сеге: бу тӱнде пӧтӱк эткелекте, Менеҥ ӱч катап јана тӱжериҥ – деп, Иисус ого айтты.
35 – Сениле кожо ӧлӧргӧ дӧ келишсе, Сенеҥ јана тӱшпезим! – деп, Петр Ого каруу јандырды.
Ӱренчиктер ончолоры анайып ла айдып турдылар.
Иисус Гефсиманияда
(Мк. 14:32-42; Лк. 22:39-46)
36 Мыныҥ кийнинде Иисус ӱренчиктериле кожо Гефсимания деп јерге келип, олорго айтты:
– Оноор барып мӱргигенчем, мында отурыгар.
37 Петрды ла Зеведейдиҥ эки уулын алганча барып, ачуга алдырып, карыга берди.
38 – Ӧзӧк-тыныма ӧлӱмниҥ ачузы тӱшти – деп, олорго айтты. – Мында болуп, Мениле кожо ойгу болыгар.
39 Эмеш кедери барып, јерге кӧҥкӧрӧ тӱжӱп, мӱргий берди:
– Адам! Бу кыйын-шыра Менеҥ јастыккадый болзо, јастыксын. Андый да болзо, Мениҥ кӱӱнимле болбозын, је Сенийиле болгой.
40 Ӱренчиктерге келип, олордыҥ уйуктап јаткандарын кӧрди.
– Бир де саат Мениле кожо ойгу болуп албадыгар ба? – деп, Петрга айтты. – 41 Ойгу болыгар, ченелтеге тӱшпеске мӱргигер: тын сергек, эт-канда дезе, чине јок.
42 База, экинчи катап барып, мӱргиди:
– Адам, бу кыйын-шыраны јастыктырбай, Мени ого чыдашсын дезеҥ, Сениҥ табыҥ болгой.
43 Келип, олордыҥ база ла уйуктап јаткандарын кӧрди: олордыҥ кӧстӧри јумулып турды. 44 Олорго тийбей, ойто барды, ӱчинчи катап ол ло сӧстӧрин айдып, мӱргиди.
45 Оноҥ ӱренчиктерге келип, айтты:
– Эмдиге уйуктап амыраганчаар ба? Бат, ӧй јууктап, Кижи Уулы кинчектӱлердиҥ колына берилип јадыры. 46 Туругар, баралы! Бат, Мени садып јатканы јууктап келди.
Иисусты каруулга алганы
(Мк. 14:43-50; Лк. 22:47-53; Ин. 18:3-12)
47 Ол мынайда айдып турганча, он экӱниҥ бирӱзи Иуда келди. Оныла кожо улу абыстардаҥ ла калыктыҥ јаандарынаҥ кылышту ла шыйдамду кӧп улус болгон. 48 Иисусты садып јатканы олорго темдек айдып берди:
– Окшогон кижим, Ол болор, Оны тудыгар.
49 Бу тарый Иисуска базып келип,
– Эзен, Равви! – дейле, Оны окшоды.
50 Иисус дезе ого айтты:
– Најы, сен бого болуп келдиҥ бе?
Айдарда, базып келип, Иисусты тудуп, каруулга алдылар.
51 Је бат, Иисусла кожо јӱргендердиҥ бирӱзи кылыжын суура тартала, улу абыстыҥ кулына јаҥып, оныҥ кулагын кезе чапты. 52 Айдарда, Иисус ого айтты:
– Кылыжыҥды кайра сук. Кылыш тутканы, кылыштаҥ ок ӧлӧр. 53 Ол эмезе Мени Адамнаҥ сурап албас, Ол уккан бойынча Меге он эки тӱменнеҥ артык ангелдерин ийбес деп сананып туруҥ ба? 54 Је ол тушта мындый болотон деп, Агару Бичикте айдылганы канайып бӱдер?
55 Бу тушта Иисус улуска айтты:
– Тонокчыны тудайын дегендий, Мени тудуп аларга, кылышту ла шыйдамду келдигер. Кӱнӱҥ сайын байзыҥда отурып ӱреттим, Мени тутпадыгар. 56 Јарлыкчылардыҥ бичигени бӱтсин деп, ончозы мынайда болгоны бу.
Айдарда, ӱренчиктер ончозы Оны таштап, кача бердилер.
Иисус оток-кӱрее алдында
(Мк. 14:53-65; Лк. 22:54-55, 63-71; Ин. 18:13-14, 19-24)
57 Иисусты каруулга алган улус дезе Оны Каиафа деп улу абыска апардылар. Анда бичикчилер ле јаандар јуулышкан. 58 Петр дезе Иисусты ээчиде ыраагыла барып јаткан. Улу абыстыҥ кӱрентигине једеле, ичине кирди. Бу ончозы неле божоорын кӧрӧргӧ, јалчыларла кожо отурып алды. 59 Улу абыстар ла оток-кӱреениҥ ончо улузы Иисусты ӧлӱмге берип ийерге, Ого удура тӧгӱн кере бедиредилер; 60 тӧгӱн керечилер кӧп керелеген де болзо, је келишкедийин таппай турдылар. Арт-учында экӱзи келип, 61 айттылар:
– Бу кижи Кудайдыҥ байзыҥын јемиреле, ӱч кӱнге тудуп койорым – деген.
62 Улу абыс ӧрӧ туруп, Ого айтты:
– Не бир де карууҥды айтпай туруҥ? Олор Сеге удура не деп керелейт?
63 Иисус дезе унчукпай турды. Айдарда, улу абыс Ого айтты:
– Тирӱ Кудайга болуп эреп-јайнап сурап турум, айт биске, Кудайдыҥ Уулы Христос Сен бе?
64 Иисус:
– Оны сен айттыҥ – деди. – Андый да болзо, айдып турум слерге: эмдидеҥ ала Кижи Уулы кӱчтӱ Кудайдыҥ оҥ јанында отурганын ла теҥериниҥ булудыла келип јатканын кӧрӧригер.
65 Айдарда, улу абыс бойыныҥ кийимин јырта тартып, айтты:
– Ол Кудайды јамандап јат! Биске база керечи не керек? Бат, Оныҥ Кудайды јамандап айтканын эмди уктыгар! 66 Слер не деп сананып туругар?
Олор дезе:
– Ол бурулу, ӧлӧр учурлу – дедилер.
67 Оныҥ јӱзине тӱкӱрип, јаагына тажыдылар, ӧскӧлӧри дезе Оны согуп, 68 айдып турдылар:
– Јарлыктап, биске айт, Христос, Сени кем сокты?
Петрдыҥ јана тӱшкени
(Мк. 14:66-72; Лк. 22:56-62; Ин. 18:15-18, 25-27)
69 Петр дезе тышкары кӱрентикте отурган. Бир јалчы ӱй кижи ого базып келеле, айтты:
– Сен де Иисусла, Галилей јериниҥ кижизиле, кожо јӱргеҥ.
70 Је ол ончо улустыҥ алдында јана тӱжӱп,
– Нени айдып туруҥ болбогой, билбезим – деди.
71 Каалгадаҥ чыгып јадарда, оны база бир јалчы ӱй кижи кӧрӧлӧ, анда турган улуска айтты:
– Бу кижи Назорей Иисусла база кожо јӱрген.
72 Ол ойто ло јана тӱжӱп, бу кижини билбезим деп чертенди.
73 Саат болбой анда турган улус базып келеле, Петрга айттылар:
– Сен де олордыҥ бирӱзи болгоныҥ чын: сен эрмегиҥнеҥ танылу.
74 Айдарда, ол, бу кижигерди билбезим деп, Кудайды адап, чертене берди. Бу тарый пӧтӱк этти. 75 «Пӧтӱк эткелекте, Менеҥ ӱч катап јана тӱжериҥ» – деп, Иисустыҥ айткан сӧзин Петр эске алды. Чыгып барала, ӧксӧп ыйлады.
Иуданыҥ ӧлӱми
(Мк. 15:1; Лк. 23:1-2; Ин. 18:28-32)
271 Эрте таҥда ончо улу абыстар ла калыктыҥ јаандары Иисусты ӧлтӱрер деп јӧптӧштилер. 2 Оны кӱлийле, Пилат башчыга апарып бердилер.
3 Ол тушта Иисусты садып ийген Иуда Оны јаргылаганын кӧрӱп, бурузын алынала, одус мӧҥӱн акчазын улу абыстарга ла јаандарга кайра јандырып, 4 айтты:
– Актуны ӧлӱмге садып ийип, кинчек эттим.
– Бистиҥ ондо не керегис бар? – деп, олор каруу јандырдылар. – Бойыҥ кӧр.
5 Ол мӧҥӱнин байзыҥда таштап, оноҥ чыгып барала, буунып койды. 6 Улу абыстар акчаны алып, айттылар:
– Мыны байзыҥныҥ эрјинелӱ кайырчагына саларга јарабас, нениҥ учун дезе ол – тӧгӱлер канныҥ баазы.
7 Јӧптӧжӧлӧ, ол акчала ӧскӧ јердеҥ келгендердиҥ сӧӧгин јуурга, той балкаш узыныҥ јерин садып алдылар. 8 Оныҥ учун байагы јерди бӱгӱнге јетире «Кан јери» дейтен. 9 Айдарда, Иеремия деген јарлыкчы ажыра айдылганы бӱтти. Ол айткан: «Олор одус мӧҥӱн акчаны – Израильдиҥ уулдары Оны баалаган бааны алала, 10 той балкаш узыныҥ јери учун берип койдылар. Анайда меге Кайракан айткан».
Пилат Иисусты шылаганы
(Мк. 15:2-5; Лк. 23:3-5; Ин. 18:33-38)
11 Иисус дезе башчыныҥ алдына келип турды.
– Сен иудейлердиҥ Кааны ба? – деп, башчы Оноҥ сураарда, Иисус:
– Сен айдып туруҥ – деди.
12 Улу абыстар ла јаандар Оны бурулап турарда, Ол бир де каруу бербеди.
13 Айдарда, Пилат айтты:
– Сен не, укпай туруҥ ба? Сеге удура керелеп турган немениҥ кӧбин!
14 Је оныҥ бир де сӧзине каруу бербесте, башчы сӱрекей кайкады.
Иисусты ӧлтӱрер эдип јаргылаганы
(Мк. 15:6-15; Лк. 23:13-25; Ин. 18:39-19:16)
15 Башчы дезе калыктыҥ кӱӱниле, тӱрмеде отургандардыҥ бирӱзин байрам кӱнде јаҥжыкканыла божодотон болгон. 16 Ол тушта Варавва деп јарлу кижи кижендӱ отурган. 17 Анайдарда, калык јуулыжып келерде, Пилат сурады:
– Мени слерге кемди божотсын деп туругар: Варавваны ба, эмезе Христос дейтен Иисусты ба?
18 Иисусты кӱйӱнеле берип ийгендерин ол билер болгон. 19 Качан ол јаргы эдетен јерде отурарда, абакайы айттырып ийди: «Ол Актуга тийбеген болзоҥ кайдар? Бӱгӱн тӱш јеримде Ол учун кӧп кыйналдым».
20 Бу ӧйдӧ улу абыстар ла јаандар Варавваны некезин, Иисусты ӧлтӱрзин деп, калыкты бӱдӱндирип ийдилер. 21 Башчы олордоҥ сурады:
– Мени слерге бу экӱниҥ кажызын божотсын деп туругар?
Олор:
– Варавваны – дедилер.
22 – Христос дейтен Иисусты канайдайын? – деп, Пилат сурады.
Ончолоры:
– Кере тартсын! – дештилер.
23 – Ол јаман нени эткен? – деп, башчы сурады.
Је олор там тыҥыда кыйгырышты:
– Кере тартсын!
24 Пилат аргазын таппай, калыктыҥ тӱймеени тыҥып турганын кӧрӧлӧ, суу сузуп, калык кӧзинче колын јунуп, айтты:
– Бу Актуныҥ канында бурулу эмезим. Бойыгар кӧрӱгер.
25 – Оныҥ каны биске, бала-баркабыска болгой – деп, ончолоры каруу јандырдылар.
26 Айдарда, Пилат олорго Варавваны божотты, Иисусты дезе камчыладала, кере тартсын деп, берип ийди.
Јуучылдардыҥ Иисусты шоотконы
(Мк. 15:16-20; Ин. 19:2-3)
27 Ол тушта башчыныҥ јуучылдары Иисусты претория дейтен кӱрентик ичине экелеле, Оны эбире ончо черӱни јууп алдылар. 28 Оныҥ кийимин чечип, Ого кубакай-кызыл катанчык кийдирдилер. 29 Тегенекти ӧӧрӧлӧ, бажына салып, оҥ колына тайак туттырып, алдына тизеленип, «Иудейлердиҥ Кааны эзендик болзын!» – деп, каткырыжа бердилер. 30 Ого тӱкӱрип, тайак алып, бажына согуп турдылар. 31 Оны шоодоло, катанчыкты уштып, Бойыныҥ кебин кийдиреле, керӱге апардылар.
Иисусты керигени ле Оныҥ ӧлӱми
(Мк. 15:21-32; Лк. 23:26-43; Ин. 19:17-27)
32 Чыгып барадып, Киринейдиҥ Симон деп кижизине туштайла, Иисустыҥ керӱ агажын апарзын деп, ого јакардылар.
33 Голгофа – «Куу-Баш» деп јерге келеле, 34 Ого ӧт кошкон уксус ичерге бердилер, је Ол амзайла, ичпеди. 35 Оны кере тарткандар дезе шыбага таштап, кийимин ӱлежип алдылар, 36 отурып алып, Оны анда каруулдадылар. 37 Бажыныҥ ӱсти орто Оныҥ бурузын кӧргӱскен бичик илдилер: «Бу Иисус, иудейлердиҥ Кааны».
38 Оныла кожо эки тонокчыны керип койгондор: бирӱзин оҥ јанына, ӧскӧзин – сол. 39 Ӧдӱп бараткан улус баштарын кекип, Оны јамандап, 40 айдыжып турдылар:
– Байзыҥды бузаачы ла ӱч кӱнге тудаачы! Бойыҥды Бойыҥ аргада! Кудайдыҥ Уулы болзоҥ, керӱ агаштаҥ тӱш!
41 Анайып улу абыстар да бичикчилерле, јаандарла, фарисейлерле кожо шоодып, айдып турдылар:
42 – Ӧскӧ улусты аргадап јӱрген эди, Бойын Бойы дезе аргадап болбойт! Ол Израильдиҥ Кааны болзо, эмди керӱ агаштаҥ тӱшсин, ол тушта Ого бӱдерис. 43 Кудайга иженген эди, Ого јарамыкту болзо, эмди Кудай Оны аргадазын. Ол Бойын Кудайдыҥ Уулы деп аданган јок беди.
44 Оныла кожо кере тартырган тонокчылар да Оны анайып ок сӧгӱп турдылар.
45 Тал-тӱштеҥ ала јер ӱстине караҥуй тӱжӱп, ӱч саатка јетире турды. 46 Ӱч саат кирезинде дезе Иисус тыҥ ӱнденип, айтты:
– Или, Или! Лама савахфани?
Онызы: «Кудайым, Кудайым! Мени не таштадыҥ?» – дегени. 47 Анда турган улустыҥ кезиги мыны угала, айттылар:
– Ол Илияны кычырып јат.
48 Олордыҥ бирӱзи тап эдип јӱгӱрип барала, шиҥдиретен неме алып, уксусла чыктытты, тайакка саптап, Ого ичерге берди. 49 Кезиктери дезе айттылар:
– Акыр, Илия Оны аргадаарга келгей не, кӧрӧлик.
50 Иисус дезе, база катап тыҥ ӱнденип, тыны кыйыла берди. 51 Је бат, байзыҥдагы кӧжӧгӧ ӱстиги бажынаҥ тӧмӧн тӱжӱре эки јара јыртылды. Јер силкинди, таштар јарылды, 52 сӧӧк салган јерлердиҥ эжиктери ачылды. Кӧп агарулар тирилип, 53 сӧӧк салган јерлердеҥ чыктылар. Ол тирилген кийнинде олор агару калага кирип, кӧп улуска кӧрӱнгендер. 54 Јӱс јуучылдыҥ јааны ла Иисусты каруулдаган улус дезе јер силкингенин, не ле болгонын кӧрӧлӧ, куды чыгып, айттылар:
– Ол чындаптаҥ Кудайдыҥ Уулы болгон!
55 Анайда ок ыраагынаҥ кӧрӱп турган кӧп ӱй улус болгон. Олор Иисуска болужып, Оныла кожо Галилейдеҥ келгендер. 56 Олордыҥ ортозында Мария Магдалина, Иаков ло Иосийдиҥ энези Мария, Зеведейдиҥ уулдарыныҥ энези болгондор.
Иисустыҥ мӧҥкӱзин кӧдӱргени
(Мк. 15:42-47; Лк. 23:50-56; Ин. 19:38-42)
57 Эҥирде Аримафейдеҥ Иосиф деп бай кижи келди. Ол база Иисустыҥ ӱренчиги болгон. 58 Пилатка келеле, ол Иисустыҥ сӧӧгин сурады. Айдарда, Пилат сӧӧкти берзин деди. 59 Иосиф оны алала, ару кеден бӧслӧ ороп, 60 јуукта бойы кайадаҥ ойгон сӧӧк салар јаҥы јерге апарып, салып койды. Эжигин јаан ташла базырала, јӱре берди. 61 Мария Магдалина, база бир Мария анда ок болуп, сӧӧк салган јердиҥ одожында отургандар.
62 Пятницаныҥ эртенгизи кӱн улу абыстар ла фарисейлер Пилатка јуулыжып, 63 айттылар:
– Бийибис, ол мекечи эзен јӱрерде, ӱч кӱннеҥ тирилерим деп айтканын эске алдыбыс. 64 Оныҥ учун сӧӧк салган јерди ӱчинчи кӱнге јетире каруулдазын деп јакар. Оноҥ башка, ӱренчиктери келип, сӧӧкти уурдап алала, калыкка Оны тирилди дешпезин. Бу кийниндеги меке башкызынаҥ јаман болор.
65 – Каруулчыктар бар. Канайып каруулдайтанын бойыгар билереер – деп, Пилат олорго айтты.
66 Олор барала, сӧӧк салган јерге каруул тургустылар, тажына таҥма бастылар.
Иисус Христостыҥ тирилгени
(Мк. 16:1-8; Лк. 24:1-12; Ин. 20:1-10)
281 Суббот кӱн ӧткӧн кийнинде, неделениҥ баштапкы кӱниниҥ таҥ алдында Мария Магдалина ла база бир Мария сӧӧк салган јерди кӧрӧргӧ келдилер. 2 Кенетийин сӱрекей тыҥ јер силкинип, теҥеридеҥ Кайраканныҥ ангели тӱжӱп келди. Ол сӧӧк салган јерге базып келеле, ташты аҥтарып, ого отурып алды. 3 Бӱдӱми јалкындый, кийими кардый ак болды. 4 Каруулчыктар оноҥ коркып, тыркыража бердилер, ӧлгӧндий болдылар. 5 Ангел дезе ӱй улуска айтты:
– Коркыбагар, кере тартырган Иисусты бедиреп турганыгарды билерим. 6 Ол мында јок. Бойы айтканыла, тирилген. Јууктай базып, Кайракан јаткан јерди кӧригер. 7 Ылтам барыгар, Ол тирилип калган, Галилейге слердеҥ озо барып јат, Оны анда кӧрӧригер деп, ӱренчиктерине айдыгар. Бат, слерге айттым.
8 Олор сӧӧк салган јердеҥ меҥдей чыгып, ӱренчиктерине айдарга, коркып ла сӱрекей сӱӱнип, јӱгӱре бердилер. 9 Ӱренчиктерине айдарга баргылап јадарда, олорго Иисус Бойы туштап,
– Эзендер! – деди.
Олор базып келеле, Оныҥ будын кучактай алып, Ого бажырдылар.
10 – Коркыбагар! – деп, Иисус олорго айтты. – Барып, карындаштарыма айдыгар, Галилей дӧӧн барзын. Мени анда кӧргӱлеер.
11 Ӱй улус барып јадарда, каруулчыктардыҥ кезиги калага келип, не болгонын ончозын улу абыстарга айдып бердилер. 12 Улу абыстар дезе јаандарла кожо јуулыжып јӧптӧжӧлӧ, јуучылдарга арбынду акча берип, 13 айттылар:
– Оныҥ ӱренчиктери тӱнде келип, уйуктап јадарыста, сӧӧгин уурдай бердилер – дегер. 14 Мыныҥ табыжы башчыга јеткежин, оны бӱдӱндирип койорыс, слерге јаман неме болбос.
15 Олор акчаны алала, ӱреткениле эттилер. Бу сӧс иудейлер ортодо элбеде таркап, бӱгӱнге јеткен.
Ӱренчиктерине јакарганы
(Мк. 16:14-18; Лк. 24:36-49; Ин. 20:19-23)
16 Он бир ӱренчик дезе Галилей дӧӧн, Иисустыҥ олорго айткан кыры јаар баргандар. 17 Оны кӧрӧлӧ, Ого бажырдылар, кезиктери дезе эреҥистеле бердилер. 18 Иисус јууктап, олорго айтты:
– Теҥери ле јерде ончо јаҥ Меге берилген. 19 Анайдарда, барыгар, ончо калыктарды ӱредигер. Олорды Аданыҥ, Уулыныҥ ла Агару Тынныҥ адыла крестеп, 20 слерге јакарганымды ончозын бӱдӱрерге ӱредигер. Је бат, ончо кӱндердиҥ туркунына, чак тӱгенгенче Мен слерле кожо. Аминь.