Лука бичиген сӱӱнчилӱ јар
11 Бисте болгон керектерди кӧп улус куучын эдип бичиирге ченешкен. 2 Бу керектерди туку бажынаҥ ала бойы кӧргӧн, Сӧскӧ болуп иштеп јӱрген улус биске јетирген эди. 3 Оныҥ учун, кӱндӱлӱ Феофил, ончозын учы-бажынаҥ ала быжулап шиҥжӱлейле, мен де сеге бир аай тизип, бичип берейин деп шӱӱдим. 4 Сеге ӱредип айткан сӧстӧр чындык болгонын сени билзин деп турум.
Крестеечи Иоанныҥ туулатаны керегинде табыш
5 Иудейлердиҥ кааны Ирод тужында Захария деп абыс јуртаган. Ол Авия абыстыҥ бӧлӱгинеҥ болгон. Ондо Аарон укту абакай болгон; ады-јолы Елисавета. 6 Олор экилези Кудайдыҥ алдында акту болгондор, Кайраканныҥ ончо јакылталарын бӱдӱрип, јаҥдаткан јаҥын тудуп, буспай јӱргендер. 7 Је олордо бала-барка јок болгон: Елисавета бала таппас болуп бӱткен; экилези јажай да берген улус.
8 Бир кӱн Захарияныҥ бӧлӱги абыстайтан ӧй једип келерде, ол Кудайдыҥ алдында мӱргип турган. 9 Ого абыстардыҥ јаҥыла Кайраканныҥ байзыҥына кирип, фимиам ӧртӧӧр ӱлӱ келишкен. 10 Фимиам ӧртӧӧр тужында байзыҥныҥ тыштында кӧп улус мӱргип турган.
11 Ого фимиам ӧртӧгӧн тагылдыҥ оҥ јанында Кайраканныҥ ангели турганы кӧрӱнди. 12 Захария оны кӧрӧлӧ, јӱрексиреп, коркый берди. 13 Је ангел ого айтты:
– Коркыба, Захария: мӱргигениҥ угулды. Елисавета абакайыҥ сеге уул бала таап берер, оны Иоанн деп адаарыҥ. 14 Уулыҥ сеге кежик ле улу сӱӱнчи болор, оныҥ туулганына кӧп улус сӱӱнер. 15 Кайракан алдында ол улу болор, аракы ла эзиртер суузын ичпес, Агару Тынды энезиниҥ ичинде алынар. 16 Израильдиҥ уулдарыныҥ кӧбизин Кайраканга, олордыҥ Кудайына, бурылтар. 17 Адалардыҥ јӱрегин балдарына јандырайын деп, багынбастарды актулар чылап санандырайын деп, мынызыла Кайракан келерине калыкты белетейин деп, Кайраканныҥ ичкери алдынаҥ Илиядый тынду ла кӱчтӱ барар.
18 – Мыныҥ чынын канайып билетем? – деп, Захария ангелдеҥ сурады. – Мен карып калдым, абакайым да јажай берген кижи.
19 Ангел каруу јандырды:
– Мен Кудайдыҥ алдында турган Гавриил; сениле эрмектежерге, бу сӱӱнчилӱ јарды сеге јетирерге ийилгем. 20 Сеге бу айтканым ӧйи једип, бӱтпей калбас. Је сен сӧзиме бӱтпедиҥ, оныҥ учун тилиҥ тартылып калар, мыныҥ чыны чыгар кӱн келгенче, унчукпай јӱрериҥ.
21 Бу ӧйдӧ улус Захарияны сакып, байзыҥда не саадады болбогой деп, кайкажып турды. 22 Ол чыгып келди, је эрмектенип болбоды. Ого байзыҥда кӧрӱлте болгон деп, билип ийдилер. Улуска колыла имдеп, ол тил јок артканча болды.
23 Абыстап јӱрген кӱндери тӱгенерде, ол јанып келди. 24 Јаан удабай абакайы Елисавета барланып, беш ай јажынып, айдынып јӱрген: 25 «Улус ортодо мен керегинде јӱрген јаман эрмек-куучындарды токтодып, бу кӱндерде Кайракан меге мыны этти».
Иисустыҥ туулатаны керегинде табыш
26 Елисаветаныҥ барланганынаҥ ала алтынчы айында Кудай Бойыныҥ Гавриил деп ангелин Галилейдеги Назарет калага, 27 Давид калдыгыныҥ Иосиф деп кижизиле кол алыштырылган кыска ийди. Кыстыҥ ады-јолы Мария болгон. 28 Ангел ого келип, айтты:
– Сӱӱн, Јакшылыкту кыс! Кайракан сениле кожо! Ӱй улус ортодо сен алкышту.
29 Мария ангелди кӧрӧлӧ, айткан сӧзин кайкап, бу мынайып эзендешкени не атасы болотон деп, санана берди. 30 Ангел ого айтты:
– Коркыба, Мария! Сен Кудайдаҥ јакшылык алдыҥ. 31 Барланып, уул бала табарыҥ, Оны Иисус деп адаарыҥ. 32 Ол улу болор, Ӧрӧ Турганныҥ Уулы деп адалар. Кудай Кайракан Ого улу Давид адазыныҥ ширеезин берер. 33 Ол Иаковтыҥ калдыгын каан болуп ӱргӱлјиге башкарар, Оныҥ каандыгыныҥ учы-куйузы јок болор.
34 Је Мария ангелдеҥ сурады:
– Ол канайып болор? Мен эр кижиле билишпес инем!
35 Ангел ого каруу јандырып, айтты:
– Сеге Агару Тын тӱжер, сени Ӧрӧ Турганныҥ кӱчи кӧлӧткӧ чилеп бӱркеп ийер. Оныҥ учун табатан балаҥ агару болор, Кудайдыҥ Уулы деп адалар. 36 Бат, бала таппас дешкен тӧрӧӧниҥ Елисавета, ол до карыыр јӧбинде барланып, алтынчы айга барып јат. Ол уул бала табар. 37 Кудайдыҥ сӧзи бӱтпей калбас.
38 Мария:
– Мен Кайраканныҥ кулы эдим, сениҥ айтканыҥла болзын – деди.
Ангел јӱре берди.
Марияныҥ Елисаветага јолыгып јӱргени
39 Бу кӱндерде Мария туулык ороонго, Иудейдеги калага бачымдап барды. 40 Захария-эшке келип, Елисаветала эзендешти. 41 Елисавета Марияныҥ эзендешкенин угарда, ичиндеги балазы кыймыктанды. Ол Агару Тынла толуп, 42 тыҥ ӱнденип айтты:
– Ӱй улус ортодо сен алкышту! Карындап јӱрген балаҥды Кайракан алкады! 43 Мен кем ондый, меге Кайраканымныҥ энези келетен? 44 Эзендешкен ӱниҥ кулагыма угуларда, ичимдеги балам сӱӱнип, тепкиленди. 45 Кайраканныҥ ого айтканыла болор деп бӱткени, кежиктӱ.
Марияныҥ сарыны
46 Мария айтты:
– Јулам мениҥ Кайраканды улуркадат,
47 тыным мениҥ Аргадаачы Кудайыма сӱӱнет,
48 Ол Бойыныҥ кулы јобожыганын кӧргӧни учун.
Бу ӧйдӧҥ ала ончо ӱйелер
мени кежиктӱ деп айдар,
49 кӱчтӱ Бойы меге улу керек эткени учун.
Оныҥ ады агару!
50 Оны байлап, Оноҥ айап јӱрген улуска
ӱйедеҥ ӱйеге быйаны једер.
51 Ол Бойыныҥ колыла улу неме этти,
улуркактарды ончо санаазыла кожо тоскурып ийди.
52 Јаҥда отургандарды ширеезинеҥ аҥтарып,
базынчыкта јӱргендерди кӧдӱрди.
53 Аштап јӱргендерге јакшылык сыйлады,
байларды как куруга тайып ийди.
54 Ада-ӧбӧкӧлӧриске: Авраамга ла оныҥ калдыктарына
ӱргӱлјиге быйаным јетирерим деп,
айдып салган сӧзин Ол эске алынып,
Израильге – Бойыныҥ кулына болужарга келди.
56 Мария Елисавета-эште ӱч ай кире јӱреле, јанып ийди.
Крестеечи Иоанныҥ туулганы
57 Айы-кӱни једип, Елисавета уул бала тапты. 58 Кайракан ого улу быйанын јетиргенин угала, айылдаштары ла тӧрӧӧндӧри оныла кожо сӱӱнип турдылар.
59 Сегизинчи кӱнде баланы томдоорго келгилеп, оны адазыныҥ адыла Захария деп адаарга санандылар. 60 Је энези:
– Јок, оныҥ ады Иоанн болор – деди.
61 – Сениҥ угыҥда андый атту кижи јок! – дешкилеп, 62 уулын кем деп адаарга турганын, колло имдеп, адазынаҥ сурадылар.
63 Захария јалбак агаш сурап алала, «Оныҥ ады Иоанн» деп бичиди. Турган улус ончозы кайкады. 64 Бу тарый оныҥ тили-оозы чечилип, Кудайды алкап, эрмектене берди. 65 Айылдаштары сӱрекей коркыды; кайкамчылу учурал керегинде куучын туулу Иудейге текши јайылды. 66 Уккан улус ончозы оны кӧксине алынып, «Бу бала кем болгой не?» – деп турдылар. Чындап та, Кайракан оныла кожо болгон.
Захарияныҥ сарыны
67 Иоанныҥ адазы Захария Агару Тынла толуп, јарлыктап, айда берди:
68 – Кайраканга, Израильдиҥ Кудайына, баш болзын!
Ол Бойыныҥ калыгына келип барган, ого јайым берген.
69 Бойыныҥ агару јебрен јарлыкчылары ажыра айтканыла
бисти ӧштӱлеристеҥ,
јаман кӧргӧндӧрдиҥ колынаҥ аргадайтан
кӱчтӱ Аргадаачыны Ол
Давид кулыныҥ калдыгынаҥ биске јайап берди.
72 Ол адаларыска быйан јетирерим,
Бойымныҥ агару кереезимди
сананып јӱрерим деп, сӧзин берген.
73 Бисти ӧштӱлеристеҥ аргадаар,
ол тушта бис кемнеҥ де јалтанбай,
Оныҥ алдында агару ла чындык болуп,
ончо кӱндеристиҥ туркунына
Ого бажырып јӱрерис деп,
Ол улу Авраам адабыска чертенген.
76 Сен дезе, балам,
Ӧрӧ Турганныҥ јарлыкчызы деп адаларыҥ,
Оныҥ јолдорын белетеерге,
Кайраканныҥ алдында барарыҥ,
77 кинчектери ташталганы ажыра
аргаданары керегинде
Оныҥ калыгына билгир берериҥ.
78 Бисти сӱӱген ле биске быйанын берген Кудайыс
теҥеридеҥ биске јарык таҥдак ийер –
79 ол чыгып, караҥуйда отурган,
ӧлӱмниҥ кӧлӧткӧзинде јӱрген ончо улусты
бойыныҥ јарыгыла чалыдып ийер;
амыр-энчӱге экелетен јолды
ол биске кӧргӱзип берер.
80 Бала дезе чыдап, тын-санаазы ойгорып, Израильге ачылар ӧйи јеткенче, куба чӧлдӧ јӱрди.
Иисус Христостыҥ туулганы
(Мф. 1:18-25)
21 Ол кӱндерде каган Август ончо јердеги улустыҥ тын-тоозын алзын деп јакарган. 2 Квириний Сирияны башкарып турарда, бу баштапкы тооалыш болгон. 3 Ончозы бичидерге, кажызы ла бойыныҥ калазына бардылар.
4 Иосиф Давид угынаҥ, оныҥ калдыгы болгон. Оныҥ учун Галилейдеги Назарет каладаҥ Иудейдеги Давидтиҥ Вифлеем дейтен калазына барды. 5 Оныла кожо кол алыштырган, барлу болгон Мария барды. 6 Вифлеемде Марияныҥ бала табар ӧйи једип, 7 тун уул бала тапты. Айылчы тӱжер ӱйде олорго јер табылбаган учун, Оны чуулайла, ӧлӧҥ салгышка салып койды.
8 Ол јерде јалаҥда кӱдӱчилер ӱӱрлӱ койын коно каруулдап тургандар. 9 Олорго Кайраканныҥ ангели кӧрӱнип, олорды Кайраканныҥ магыныҥ јаркыны чалыдып ийди. Кӱдӱчилер сӱрекей коркыды. 10 Је ангел олорго:
– Коркыбагар! – деди. – Мен слерге Сӱӱнчилӱ Јар – ончо улуска улу сӱӱнчи экелип јадым. 11 Бӱгӱн Давидтиҥ калазында слерге Аргадаачы туулды – Христос Кайракан! 12 Бат, слерге темдек: ӧлӧҥ салгышта чуулу јаткан баланы кӧрӧригер.
13 Сакыбаган јанынаҥ ангелле кожо теҥериниҥ кӧп черӱчилдери кӧрӱнип, Кудайды алкай бердилер:
14 – Кӧк-теҥериде Кудайга мак болзын, јерде амыр, улус ортодо Кудайдыҥ јакшылыкту кӱӱн-табы болзын!
15 Ангелдер теҥери ӧрӧ чыга берерде, кӱдӱчилер бой-бойына айтты:
– Вифлеемге барып, анда не болгонын, Кайраканныҥ биске айтканын кӧрӧлик.
16 Јылгырлап барала, Марияны, Иосифти ле ӧлӧҥ салгышта јаткан баланы таап алдылар. 17 Баланы кӧрӧлӧ, Ол керегинде нени укканын куучындап бердилер. 18 Кӱдӱчилердиҥ куучынын уккан улус ончозы алаҥ кайкажып турдылар. 19 Мария дезе, бу сӧстӧрди ончозын кӧксине алынып, ундыбай јӱрген.
20 Кӧргӧни-укканы учун Кудайды алкап ла мактап, кӱдӱчилер кайра бурылдылар: ончозы ангелдиҥ айтканыла болгон.
21 Сегис кӱнниҥ бажында, баланы томдойтон ӧй једерде, Ого Иисус деп ат бердилер. Оны анайып энеде табылгалактаҥ озо ангел адаган.
Иисус байзыҥда
22 Моисейдиҥ Јасагыла олордыҥ арутанар кӱндери тӱгенерде, баланы Кайраканга учурлаарга, Иерусалимге экелдилер. 23 Кайраканныҥ Јасагында анайда ла бичилген: «Эр киндиктӱ болуп тун туулганныҥ кажызы ла Кайракандыйы болор». 24 Олор анайда ок Кайраканныҥ Јасагыла эки кӱӱлечек эмезе кӱӱлениҥ эки балазын тайар учурлу болгон.
25 Ол тушта Иерусалимде Симеон деп кижи јуртаган. Ол акту, ак санаалу кижи болгон, Израильди Кудай аргадаар кӱнди сакып јӱрген. Ол кижиде Агару Тын болгон. 26 Кудай ийген Христосты кӧрбӧгӧнчӧҥ, ӧлбӧзиҥ деп, ого Агару Тыннаҥ кӱн-эртеде айдылып калган. 27 Агару Тын Симеонды байзыҥга экелди. Кудайдыҥ јаҥын јаҥдаарга, ада-энези Иисус баланы экелерде, 28 Симеон Оны колго алып, Кудайды алкайла, айтты:
29 – Кайракан! Бойыҥныҥ айтканыҥла,
эмди кулыҥды амырыла божодып јадыҥ.
30 Мениҥ кӧзим Сениҥ аргадажыҥды кӧрди.
31 Сен оны ончо калыктар алдында белетегеҥ:
32 ӧскӧ калыктарга ачылтаны,
Израиль калыгыҥа мак берип турган јарыкты.
33 Иосиф ле Мария бала керегинде айтканын кайкап уктылар. 34 Симеон олорды алкайла, Иисустыҥ энезине, Марияга, айтты:
– Бу баладаҥ улам Израильде кӧп улус јыгылар, кӧбизи ӧрӧ турар, сениҥ де јулаҥнаҥ ӱлдӱ ӧдӧр. Бу бала Кудайдыҥ билдизи болор, Ого удура кӧп улус туруп чыгар, онызыла олор кӧгӱстеринде алып јӱрген санааларын ачар.
36 Байзыҥда анайда ок Ханна јарлыкчы болгон. Ол Асир укту, Фануилдиҥ кызы, јетиреле јажап калган. Барган кижизиле јети јыл јуртайла, тул калган. 37 Оноҥ ло бери сегизен тӧрт јашка јеткенче тул јӱрген. Байзыҥнаҥ ырабай, тӱни-тӱжи мӱргип, орозо тудуп, Кудайга јалчы болуп јӱрген. 38 Бу ӧйдӧ ол базып келеле, Кудайга алкыш јетирип, Кудай Иерусалимди јайымдаарын сакып јӱрген ончо улуска бала керегинде айдып турды.
39 Иосиф ле Мария Кайраканныҥ јаҥын јаҥдайла, Галилейдеги Назарет калазына јанып келдилер. 40 Бала дезе чыдап, кӱчи кирип, ойгорып турган. Кудайдыҥ јакшылыгы Оныҥ Бойында болгон.
41 Иисустыҥ ада-энези јылдыҥ сайын Иерусалимге Пасха байрамга барып туратан. 42 Ол он эки јашту болордо, олор јаҥжыкканыла Иерусалимге байрамдап бардылар. 43 Байрамныҥ кӱндери божоордо, јанып ийдилер, Иисус дезе Иерусалимде артып калды. Иосиф ле Оныҥ энези мыны билбей, 44 Ол ӧскӧ улусла кожо келип јаткан деп бодогон. Кӱндик јерди ӧдӧлӧ, тӧрӧӧндӧрдиҥ, кӧрӱш-таныштардыҥ ортозынаҥ бедирей бердилер. 45 Таппай салала, Оны бедиреп, Иерусалимге бурылдылар.
46 Иисусты ӱч кӱнниҥ бажында байзыҥнаҥ таптылар. Ол ӱредӱчилердиҥ айтканын угуп, сурактар берип, олордыҥ ортозында отурган. 47 Уккан улус ончозы Оныҥ керсӱзин ле карууларын кайкажып тургандар. 48 Ада-энези Оны кӧрӧлӧ, алаҥ кайкадылар, энези Ого айтты:
– Балам! Бу Сен кайттыҥ, не онойдо кылындыҥ? Адаҥ да, мен де Сени бедиреп, ал-сагышка тӱштис.
49 – Мени не керек бедиредигер? – деп, Ол сурады. – Мен Адамныҥ айлында болотонымды билбедигер бе?
50 Је олор Оныҥ айтканын оҥдободылар.
51 Иисус ада-энезиле кожо барып, Назаретке келди, олорго сӧсуккур јӱрди. Энези дезе Оныҥ айткан сӧстӧрин кӧксинде чебер алып јӱрди. 52 Иисус чыдаган сайын, ойгоры кӧптӧп, Кудайдыҥ да, улустыҥ да алкыш-быйаны Ого тыҥып турды.
Крестеечи Иоанныҥ јарлыктаганы
(Мф. 3:1-12; Мк. 1:1-8; Ин. 1:19-28)
31 Бу керек Тиверий каган Римди он бежинчи јыл башкарып турарда болгон. Ол тушта Понтий Пилат Иудейде, Ирод дезе Галилейде бийлеген, оныҥ Филипп карындажы Итурейде ле Трахонитида тергееде, Лисаний дезе Авилинейде бийлеген. 2 Ханна ла Каиафа улу абыстар болордо, куба чӧлдӧ Захарияныҥ уулы Иоаннга Кудайдаҥ сӧс болгон. 3 Ол Иордан-сууны сындай јерлерди эбирип, јарлыктап јӱрген: «Кинчектеригер ташталзын деп, Кудайга баштанып, креске тӱжӱгер!» 4 Исаия јарлыкчыныҥ тӱрбегинде бичилгениле:
«Куба чӧлдӧ кыйгырганныҥ ӱни бу:
„Кайраканга јол белетегер, Оныҥ јолдорын тӱс эдигер!
5 Кажы ла кобы толып,
кажы ла туу ла тӧҥ јабызазын,
бурылчыктар, орык јолдор тӱзелзин!
6 Ол тушта Кудайдыҥ аргадажын кандый ла кижи кӧрӱп ийер“».
7 Креске тӱжерге келген улуска Иоанн айдып турган:
– Јыланныҥ ач-ӱрени! Кудайдыҥ келер ӧйдӧги чугулынаҥ кыйыжар јолды слерге кем кӧргӱзип берди? 8 Чындаптаҥ кинчегерди алынып, Кудайга баштанганыгарды керекте кӧргӱзигер! «Адабыс Авраам» – деп, ичигерде айдарга сананбагар! Айдып турум слерге: Кудай бу таштардаҥ Авраамга балдарды јазап берер аргалу. 9 Малта да агаштардыҥ тазылында јадыры: јакшы јиилек бӱтпес агашты кезип, отко таштайтан.
10 – Бис нени эдетенис? – деп, улус сурап турарда, 11 олорго каруу јандырган:
– Эки чамчалу кижи бирӱзин чамча јогына берзин. Аш-курсакту кижи анайда ок этсин.
12 Креске тӱжерге каланчылар база келген.
– Ӱредӱчи, бис нени эдетенис? – деп, олор сурагандар.
13 Иоанн олорго:
– Улустаҥ артык неме некебегер – деген.
14 Анайып ок јуучылдар:
– Бис нени эдетенис? – деп сурагандар.
Ол айткан:
– Кемди де тарындырбагар, тӧгӱндеп бурулабагар, ишјалыгарла болорзыныгар.
15 Сакылтада јӱрген улус: «Шак бу кижи Христос болды ба?» – деп, ончозы ичинде Иоанн керегинде сананып турган. 16 Је Иоанн ончозына айткан:
– Мен слерди суула крестеп јадым. Је менеҥ кӱчтӱзи келедири, мен Оныҥ ӧдӱгиниҥ буузын да чечерге турбазым. Ол слерди Агару Тынла, отло крестеер. 17 Оныҥ кӱреги колында, Ол идиргенин арутап, буудайын алмарына урар, саламын дезе, ӧчпӧс отко таштап, ӧртӧӧр.
18 Иоанн улусты анайып ла кӧп ӧскӧ дӧ сӧстӧрлӧ бӱдӱндирип, Сӱӱнчилӱ Јар јарлап јӱрген.
19 Тӧрт тӧчинниҥ бирӱзин башкарган Ирод бойыныҥ карындажыныҥ абакайын Иродиаданы алганы учун, ӧскӧ дӧ јарабас кылыктары учун Иоанн оны бурулап турган. 20 Ирод дезе, база бир јарабас керек эдип, Иоаннды тӱрмелеп койгон.
Иисус Христостыҥ креске тӱшкени
(Мф. 3:13-17; Мк. 1:9-11)
21 Улус ончозы креске тӱжӱп турарда, Иисус база креске тӱжеле, мӱргип турарда, кӧк-теҥери ачылып, 22 Агару Тын кӱӱлениҥ кеберин алынып, Оныҥ ӱстине тӱжӱп келди, теҥеридеҥ ӱн угулды:
– Сен Мениҥ сӱӱген Уулым, Сенде Мениҥ јакшылыкту табым!
Иисус Христостыҥ ада-ӧбӧкӧлӧри
(Мф. 1:1-17)
23 Иисус бойыныҥ керегин эдип баштаарда, одус јаш кирелӱ болгон. Оны улус Иосифтиҥ уулы, Илийдиҥ јеен уулы деп бодогон. 24 Оныҥ арткан ада-ӧбӧкӧлӧри: Матфат, Левий, Мелхий, Ианнай, Иосиф, 25 Маттафий, Амос, Наум, Еслим, Наггей, 26 Мааф, Маттафий, Семей, Иосиф, Иуда, 27 Иоаннан, Рисай, Зоровавел, Салафиил, Нирий, 28 Мелхий, Аддий, Косам, Елмодам, Ир, 29 Иосий, Елиезер, Иорим, Матфат, Левий, 30 Симеон, Иуда, Иосиф, Иоанан, Елиаким, 31 Мелеай, Маинан, Маттафай, Нафан, Давид, 32 Иессей, Овид, Вооз, Салмон, Наассон, 33 Аминадав, Арам, Есром, Фарес, Иуда, 34 Иаков, Исаак, Авраам, Фарра, Нахор, 35 Серух, Рагав, Фалек, Евер, Салы, 36 Каинан, Арфаксад, Сим, Ной, Ламех, 37 Мафусал, Енох, Иаред, Малелеил, Каинан, 38 Енос, Сиф, Адам, Кудай.
Иисусты ченегени
(Мф. 4:1-11; Мк. 1:12-13)
41 Иисус Агару Тын алынып, Иорданнаҥ јанып келерде, Тын Оны куба чӧлгӧ апарды. 2 Анда Ол тӧртӧн кӱнниҥ туркунына кӧрмӧскӧ ченетти. Бу кӱндерде нени де јибеди, учында аштай берди. 3 Кӧрмӧс Ого айтты:
– Сен Кудайдыҥ Уулы болзоҥ, калаш боло берзин деп, бу ташка јакарып ий.
4 Иисус каруу јандырып, айтты:
– Кижи јаҥыс калаш јип тирӱ јӱрер эмес, је Кудайдыҥ не ле сӧзиле тирӱ јӱрер деп бичилген сӧс бар.
5 Кӧрмӧс Оны бийикке кӧдӱрип, орчылаҥныҥ ончо каандыктарын элес эттире кӧргӱзип, 6 Ого айтты:
– Бастыра мыныҥ бажын билерин, оныҥ магын Сеге берейин. Мыныҥ ончозы меге берилген ине, кемге берейин дезем, берерим. 7 Анайдарда, меге бажырар болзоҥ, ончозы Сенийи болор.
8 Иисус каруу јандырды:
– Менеҥ кеде тайыл, сатана! Бичилген сӧс бар: «Кайраканга, бойыҥныҥ Кудайыҥа, бажыр, јаҥыс Ого јалчы бол».
9 Кӧрмӧс Оны Иерусалимге апарып, байзыҥныҥ јабынтызына тургузала, айтты:
– Сен Кудайдыҥ Уулы болзоҥ, мыны тӧмӧн калып ий. 10 Бичилген јок беди: «Сени чеберлеп јӱрзин деп, Бойыныҥ ангелдерине јакарар. 11 Будыҥ ташка бӱдӱрилбезин деп, Сени кол бажына апарар».
12 Иисус каруу јандырды:
– Кудайыҥ Кайраканды ченебе деп айдылган.
13 Ончо ченелтезин туузылтала, кӧрмӧс Иисустаҥ бир кезекке јӱре берди.
Иисустыҥ јарлыктаганы
(Мф. 13:53-58; Мк. 6:1-6)
14 Тыннаҥ кӱч алынала, Иисус Галилейге бурылды. Ол керегинде табыш эбире јерлерге текши јайылды. 15 Олордыҥ синагогаларында улус ӱретти, ончозы Оны макка чыгарып турдылар.
16 Ол Назарет алтайына келди. Бойыныҥ јаҥыла суббот кӱнде синагогага кирип, Агару Бичикти кычырарга ӧрӧ турды. 17 Ого Исаия јарлыкчыныҥ тӱрбегин алып бердилер. Ол тӱрбекти јайа тудуп, мынайда бичилген јерди таап алды:
18 «Кайраканныҥ Тыны – Менде.
Ол Мени майлап,
тӱреҥи улуска Сӱӱнчилӱ Јар јетирзин деп,
кунугып, јӱреги сыстап јӱргендерди јассын деп,
олјого киргендерге јайым керегинде,
сокорлорго кӧстӧри јарыйтаны керегинде
јарлазын деп ийген.
Мени Ол базынчыкта јӱргендерди божотсын,
19 Кайраканныҥ быйанду јылы
једип келгенин јарлазын деп ийген».
20 Тӱрбекти тӱрӱп, синагоганыҥ јалчызына табыштырып, отура берди. Синагогада болгон улус ончозы Оноҥ кӧс албай турдылар. 21 Иисус олорго айдып баштады:
– Мында айдылган, слер уккан сӧстӧр бӱгӱн бӱтти.
22 Ончозы мыныҥ чынын керелеп, Оныҥ айткан јакшылык сӧстӧрин кайкажып, «Бу Иосифтиҥ уулы эмес беди?» – деп, сурап турдылар.
23 Ол айтты:
– «Эмчи, бойыҥды бойыҥ јас» деген кеп сӧсти Меге айтпай кайдарыгар, «Бистиҥ укканыбысла, Капернаумда нени эткен эдиҥ, мында, алтайыҥда, база анайда эт» дешкейигер. 24 Је чынын айдадым слерге: кандый да јарлыкчыны бойыныҥ јеринде јуутпай јадылар. 25 База чынын айдып турум слерге: Илия тушта ӱч јыл алты ай теҥери бӧктӧлип, ончо јерлерде ачана-торо болордо, Израильде кӧп тул ӱй улус болгон. 26 Је Илия олордыҥ кемизине де эмес, јаҥыс Сидонныҥ јуугындагы Сарептада јаткан тул ӱй кижиге ийилген. 27 Анайып ок Елисей јарлыкчы тушта Израильде капкаш балулу улус кӧп болгон, је Сирияныҥ кижизи Нееманнаҥ ӧскӧ, олордыҥ бирӱзи де аруталбаган.
28 Мыны угала, синагогадагы улус ончозы атыйлана берди. 29 Тура јӱгӱрижип, Оны каладаҥ чыгарала, јардаҥ ийде салып ийерге, кала турган кырдыҥ ӱстине апардылар. 30 Је Ол кӧп улустыҥ ортозыла ӧдӱп, јӱре берди.
Оору-јоболду улусты јасканы
(Мк. 1:21-28)
31 Иисус Галилейдеги Капернаум калага келип, суббот кӱнде улус ӱретти. 32 Оныҥ ӱредӱзин кайкап турдылар, нениҥ учун дезе Оныҥ айткан сӧстӧринде ийде-кӱч бар болгон.
33 Синагогада кара јелбиске туттурган, ӧзӧк-буурында шилемирлӱ кижи болгон. Ол тыҥ кыйгыра берди:
34 – Эй, Сениҥ бисте не керегиҥ бар, Назарет јеринеҥ Иисус? Сен бисти ӧлтӱрерге келдиҥ бе? Кем болгоныҥды билер турум, Сен – Кудайдыҥ Агарузы!
35 Је Иисус:
– Унчукпа, бу кижидеҥ чык! – деп, кара јелбиске јакарды.
Шилемир оору кижини улустыҥ ортозына јыга базып, ого каршу јетирбей, ӧзӧк-буурынаҥ чыга конды. 36 Ончозыныҥ куды чыгып, бой-бойына айдыжып турдылар:
– Бу не сӧс? Ондо јаҥ ла кӱч бар, Ол кара јелбистерге јакарып ийгенде, олор чыга бергилейт!
37 Иисус керегинде табыш эбире јерлерге текши јайылды.
38 Синагогадаҥ чыгала, Ол Симон-эшке кирди. Симонныҥ кайын энезиниҥ эди изип-кӱйӱп, оорып јаткан. Ого болушсын деп сурадылар. 39 Иисус ого эҥчейип, ооруга јакарып ийди. Ол јазылып, бу тарый ӧрӧ туруп, олорды ашкарды.
40 Кӱн ажып барадарда, јӱзӱн-јӱӱр оору-јоболду улусты Иисуска экелип турдылар. Ол кажызына ла колын салып алкап, јазып турды.
41 – Сен Христос, Кудайдыҥ Уулы! – деп кыйгырганча, анайда ок шилемирлер де кӧп улустаҥ чыгып турдылар. Ол дезе, Мен Христос болгонымды билип турганыгарды айтпагар – деп, олорго јакарып турды.
42 Тӱш боло берерде, Ол чыгып, аалга јерге јӱре берди. Кӧп улус Оны бедиреп барды. Табала, олордоҥ барбазын деп, сурап турдылар. 43 Је Ол айтты:
– Кудайдыҥ Каандыгыныҥ Сӱӱнчилӱ Јарын Мен ӧскӧ дӧ јерлерге јарлаар учурлу. Мен мыны эдерге ийилгем.
44 Анайып Ол Галилейдиҥ синагогаларында јарлыктап јӱрди.
Баштапкы ӱренчиктер
(Мф. 4:18-22; Мк. 1:16-20)
51 Бир кӱн Иисус Геннисарет кӧлдиҥ јаказында болордо, улус Кудайдыҥ сӧзин угарга, кысталыжып турган. 2 Ол кӧлдӧ турган эки кемени кӧрӱп ийди. Балыкчылар кемелеринеҥ чыгып, шӱӱндерин чайбап, јунуп тургандар. 3 Ол Симондыйы болгон бир кемеге отурып, јараттаҥ эмеш ары јӱссин деп сурады. Оноҥ улусты кемедеҥ ӱретти.
4 Ӱредип божойло, Симонго айтты:
– Кӧлдиҥ тереҥ деген јерине јӱс, анда шӱӱндегер.
5 Симон Ого айтты:
– Ӱредӱчи! Бис тӱниле иштенип, неме тутпадыс, је Сениҥ айтканыҥла шӱӱнди чачайын.
6 Шӱӱндегилеп, ума јок кӧп балык туттылар, керек дезе шӱӱндери јыртылып турды. 7 Келип болушсын деп, ӧскӧ кемедеги нӧкӧрлӧрине кол јаҥыдылар. Олор јӱзӱп келдилер. Кемениҥ экилезин балыкла толтырарда, кемелер чӧҥӱп баштады. 8 Мыны кӧрӧлӧ, Симон-Петр Иисустыҥ алдына тизеленип, айтты:
– Менеҥ ары тур, Кайракан, мен кинчектӱ кижи эдим!
9 Олор туткан балыктыҥ кӧбине Симонныҥ ла оныла кожо болгондордыҥ коркыжы келген, 10 анайда ок Симонныҥ нӧкӧрлӧри – Зеведейдиҥ уулдары Иаков ло Иоанныҥ. Је Иисус Симонго:
– Коркыба, – деди, – бӱгӱннеҥ ала улус тударыҥ.
11 Олор кемелерин јаратка чыгарып, бар-јогын артырып койоло, Оны ээчий бастылар.
Капкаш балулу кижини јасканы
(Мф. 8:1-4; Мк. 1:40-45)
12 Иисус бир калада јӱрерде, бастыра бойы капкаш балулу кижи келди. Иисусты кӧрӧлӧ, Оныҥ алдына кӧҥкӧрӧ јыгылып, јайнай берди:
– Кайракан, мени арутайын дезеҥ, арутап ийериҥ!
13 Иисус колын сунуп, ого тийеле, айтты:
– Арутайын, ару бол.
Ол ло тарый капкаш балу сойылып, тӱже берди. 14 Кижиге неме айтпазын деп, Иисус ого јакыды.
– Абыска барып кӧрӱн – деди. – Аруталганыҥ учун Моисейдиҥ јакарганыла тайылга эт, улуска кере болзын.
15 Је Иисус керегинде табыш там јайылды, Оныҥ айткан сӧзин угарга, оору-јоболын јастырарга, ума јок кӧп улус келип турды. 16 Ол дезе, аалга јерлерге барып, мӱргиир болды.
Курулып калган кижини јасканы
(Мф. 9:1-8; Мк. 2:1-12)
17 Бир кӱн Иисус ӱредип турарда, Галилей ле Иудейдиҥ ончо јерлеринеҥ, оноҥ Иерусалимнеҥ келген фарисейлер ле јасакчылар анда ок отургандар. Иисуста Кайраканныҥ улусты јазар кӱчи болгон.
18 Бир кезик улус курулып калган кижини тӧжӧккӧ салганча экелдилер. Оны ӱйге кийдирерге, Иисустыҥ алдына салып берерге албаданып турдылар. 19 Улустыҥ кӧбине ӱйге кирип болбой салала, оныҥ ӱстине чыгып, тежик эделе, оору кижини улустыҥ ортозына, Иисустыҥ чике алдына тӧжӧгиле катай тӱжӱрип ийдилер. 20 Иисус олордыҥ бӱдӱп турганын кӧрӧлӧ, айтты:
– Кижи, кинчектериҥ ташталды.
21 Бичикчилер ле фарисейлер бойлоры ортодо табыштылар: «Кудайды мынайып јамандап турган бу не кижи? Кинчекти Кудайдаҥ ӧскӧ кем таштаар аргалу?»
22 Иисус олордыҥ ичиндеги санаазын билип, айтты:
– Слер не анайда сананып јадыгар? 23 Не деп айдарга јеҥил: «Кинчектериҥ ташталды» – деерге бе, эмезе: «Тур, базып јӱр» – деерге бе? 24 Је Кижи Уулында јер ӱстинде кинчектерди таштайтан јаҥ барын слерди билзин деп, анайда айттым – дейле, курулып калганга баштанды: – Сеге айдадым: тур, тӧжӧгиҥди алып, айлыҥа јан.
25 Онызы ол тарый олордыҥ алдына туруп, јаткан тӧжӧгин алып, Кудайды мактап, јана берди.
26 Ончозы алаҥ кайкажып, Кудайды мактадылар. Коркып калган бойлоры, айдыжып турдылар:
– Бӱгӱн бис саҥ башка кайкамчылу немелер кӧрдибис!
Левийди кычырып алганы
(Мф. 9:9-17; Мк. 2:13-22)
27 Мыныҥ кийнинде Иисус чыгып, Левий деп каланчы калан јуур јеринде отурганын кӧрӧлӧ,
– Мени ээчий бас! – деди.
28 Онызы ончо немезин артырып койоло, ӧрӧ туруп, Оныҥ кийнинеҥ басты.
29 Левий айлында Ого јаан кӱндӱ-кӱрее этти. Анда олорло кожо кыйын отурган кӧп каланчылар ла ӧскӧ дӧ улус болгон. 30 Фарисейлер ле бичикчилер дезе арбаныжып, Оныҥ ӱренчиктерине айдып турдылар:
– Слер каланчыларла, кинчектӱлерле кожо не керек ичип-јип јадыгар?
31 Иисус олорго айтты:
– Эмчини кадык улус эмес, оору улус керексиир. 32 Мен Кудайга баштанзын деп, актуларды эмес, кинчектӱлерди кычырарга келгем.
Орозо керегинде сурак
(Мф. 9:14-17; Мк. 2:18-22)
33 Бичикчилер ле фарисейлер Иисуска айттылар:
– Иоанныҥ ӱренчиктери улай ла орозо тудуп, мӱргип јат, фарисейлердийи база. Сенийи дезе ичип-јип јадылар.
34 Иисус олорго айтты:
– Колту кожо јӱргенде, тойдогы улусты орозолодып болороор бо? 35 Је колтуны олордоҥ айрып алар кӱндер келер, ол тушта, ол кӱндерде олор орозо тудар.
36 Оноҥ олорго укаа сӧс айтты:
– Јаҥы кийимнеҥ јамачы кезип, эски кийимди јамабайтан. Анайткажын, јаҥы кийим де јыртылар, јаҥы јамачы да эски кийимге јарабас. 37 Јаҥы аракыны эски тажуурга урбайтан. Анайткажын, јаҥы аракы тажуурды јара тебер, аракызы да тӧгӱлер, тажууры да ӱрелер. 38 Карын, јаҥы аракыны јаҥы тажуурга уратан. Ол тушта мынызы да, онызы да ӱрелбес. 39 Эски аракыны ичкен кижи ол тарыйында јаҥызын ичпес, эскизи артык – деер.
Суббот кӱн керегинде сурак
(Мф. 12:1-14; Мк. 2:23–3:6)
61 Пасханыҥ экинчи кӱнинде баштапкы субботто Иисус аш салган кырала базып бараткан. Ӱренчиктери мажакты ӱзӱп, уужайла, јип тургандар. 2 Фарисейлердиҥ кезиги айдышты:
– Суббот кӱнде этпейтенди не керек эдип турганыгар?
3 Иисус каруу јандырды:
– Давид бойы да, кожо јӱргендери де, аштайла, нени эткен эди, кычырбаган бедигер? 4 Ол Кудайдыҥ байзыҥына киреле, ыйык калашты бойы алып јиген, кожо јӱргендерине де берген. Ол калашты дезе абыстардаҥ ӧскӧ кемниҥ де јиир учуры јок болгон.
5 Оноҥ айтты:
– Кижи Уулы – суббот то кӱнниҥ бийи.
6 База бир суббот кӱнде Ол синагогага кирип, улус ӱретти. Анда оҥ колы кургап калган кижи болгон. 7 Бичикчилер ле фарисейлер Иисусты бурулаар шылтак бедиреп, оны суббот кӱнде јаскай не деп, ајыктап турдылар. 8 Је Иисус олордыҥ сагыжын билип, кургап калган колду кижиге айтты:
– Ӧрӧ туруп, улустыҥ ортозына чык.
Ол кижи туруп, ичкери ӧтти. 9 Иисус олорго айтты:
– Мен слердеҥ сурап угайын: суббот кӱнде нени эдер керек? Јакшыны ба, эмезе јаманды ба? Кижиниҥ јӱрӱмин аргадаар ба, эмезе кыйар ба?
Олор унчукпай турдылар. 10 Олорды ончозын ајыктап, байагы кижиге:
– Колыҥды сун – деди.
Ол сунды, колы су-кадык боло берди. 11 Бичикчилер ле фарисейлер калјуурып, Иисусты канайдалы деп, шӱӱшкилеп турдылар.
Он эки апостолды талдап алганы
(Мф. 10:1-4; Мк. 3:13-19)
12 Ол кӱндерде Иисус мӱргийин деп кырга чыгып, тӱниле Кудайга мӱргиген.
13 Таҥ адарда, ӱренчиктерин Бойына кычырып алала, олордыҥ ортозынаҥ он эки кижи талдап, апостолдор деп адады. 14 Олор: Симон, оны Петр деп адады, оныҥ Андрей карындажы, Иаков ло Иоанн, Филипп ле Варфоломей; 15 Матфей ле Фома, Алфейдиҥ уулы Иаков ло Зилот дейтен Симон; 16 Иаковтыҥ уулы Иуда ла Иуда Искариот, соҥында садынып ийери ол болгон.
Кежик береечи јакылталар
(Мф. 4:23–5:12)
17 Иисус олорло кожо кырдаҥ тӱжӱп, тӱс јерге токтоды. Кӧп ӱренчиктери, оноҥ Иудей ичинеҥ, Иерусалимнеҥ, Тир ле Сидонныҥ талай јаказындагы јерлеринеҥ камык улус кожо болгон. 18 Олор Иисусты угарга, оору-јоболынаҥ јазыларга келгендер. Кара јелбистерге кыйнаткан бойлоры јазылып тургандар. 19 Ончозы Ого тийип ийерге јӱткӱген, нениҥ учун дезе, Оноҥ кӱч чыгып, ончозын јазып турган.
20 Ол ӱренчиктери јаар кӧрӱп, айтты:
– Тыны тӱреҥи јӱргендер кежиктӱ:
Кудайдыҥ Каандыгы слердийи.
21 Эмди аштап јӱргендер кежиктӱ:
слер тойорыгар.
Эмди ыйлап јӱргендер кежиктӱ:
слер каткырарыгар.
22 Кижи Уулы учун улус слерди јаман кӧрӱп, сӱрӱп, айткылап, адыгарды јамандап турза, кежиктӱ болгоныгар ол. 23 Ол кӱнде сӱӱнигер, јыргагар, нениҥ учун дезе теҥеридеги кайралыгар улу! Олордыҥ адалары јарлыкчыларла анайып ок эдип јӱрген эдилер.
24 Слерге дезе, байларга, ачу-корон!
Слер једер коодыгарга јединип алганыгар.
25 Эмди ӧткӱре тойу јӱргендерге, ачу-корон!
Слер аштап торолоорыгар.
Эмди каткырып јӱргендерге, ачу-корон!
Слер ыйлап, сыктаарыгар.
26 Слерди ончо улус мактап айткажын, слерге ачу-корон! Олордыҥ адалары тӧгӱн јарлыкчыларга анайып ок эдип јӱргендер.
27 Је угуп турган слерге айдадым: ӧштӱлеригерге буурзап јӱригер, слерди јаман кӧргӧндӧргӧ јакшыгарды јетирип јӱригер; 28 слерди каргагандарды алкап јӱригер, слерди јамандагандар учун мӱргип јӱригер. 29 Јаагыҥа тажыган кижиге база бир јаагыҥды тӧгӧп бер; катанчыгыҥды блаап јаткан кижиге чамчаҥды да аларга буудак этпе. 30 Сенеҥ сурап турган кажы ла кижиге – бер, сенийин алган кижидеҥ – кайра некебе. 31 Слерге улус кандый болзын дезегер, бойыгар да олорго андый ок болыгар. 32 Слерге карузып тургандарга карузып турган болзогор, слерге нениҥ учун алкыш-быйан айдатан? Кинчектӱлер де олорго карузыгандарга карузып јат. 33 Слерге јакшызын јетирип тургандарга јакшыгарды јетирип турган болзогор, ол учун слерге кандый алкыш-быйан? Кинчектӱлер де анайда эдип јадылар. 34 Ойто јандырып бергедий ижемјилӱ улуска тӧлӱге берип турган болзогор, слерге кандый алкыш-быйан? Кинчектӱлер де кинчектӱлерге ордына ойто аларым деп берип јадылар. 35 Је слер ӧштӱлеригерге карузып јӱригер, кайра аларым деп сакыбай, јакшыгарды јетиригер, тӧлӱге беригер. Ол тушта слерге улу кайрал болор, Ӧрӧ Турганныҥ уулдары болорыгар, нениҥ учун дезе Ол јакшызы јок то, јаман да улуска быйанзак. 36 Адагар улуска буурзак эди, слер де буурзак болыгар.
37 Јаргылабагар, слерди де јаргылабас; бурулабагар, слерди де бурулабас; јаманды таштагар, слердийи де ташталар; 38 беригер, слерге де берилер: јакшы кемјӱле, тыктап, тепсеп, эдегеерге толо уруп бергилеер. Кандый кемјӱле кемјииригер, анайып ла бойыгарга кемјилер.
39 Иисус олорго анайда ок укаа сӧс айтты:
– Сокор сокорды јединип јӱрер бе? Экилези орого тӱжер эмес пе? 40 Ӱренчик ӱредӱчизинеҥ бийик болбос, је ӱренеле, ӱредӱчизиндий болор.
41 Карындажыҥныҥ кӧзиндеги тегенекти не кӧрӱп јадыҥ, бойыҥныҥ кӧзиҥдеги тоормошты дезе сеспейдиҥ бе? 42 Эмезе, кӧзиҥдеги тоормошты бойыҥ кӧрбӧй јадып, «Карындаш, кӧзиҥнеҥ тегенекти чыгарып ийейин» – деп, канайып айдарыҥ? Эки јӱстӱ! Озо бойыҥныҥ кӧзиҥнеҥ тоормошты чыгар, ол тушта карындажыҥныҥ кӧзинеҥ тегенекти канайып чыгарарын кӧрӱп аларыҥ.
43 Јакшы агаштаҥ јаман јиилек бӱтпейтен, јаман агаштаҥ јакшы јиилек бӱтпейтен. 44 Не ле агашты бӱткен јиилегинеҥ таныйтан. Смокваны тегенектеҥ јуубайтан, виноградты тегенектӱ кырчыннаҥ тербейтен. 45 Јакшы кижи јӱрегинде јакшыны чеберлеген јеринеҥ јакшызын алып чыгар; јаман кижи дезе јӱрегинде јаманды чеберлеген јеринеҥ јаманын алып чыгар. Кижиниҥ јӱреги неле толо, оозынаҥ ол ло чыгар.
46 Слер, айтканымды этпес бойыгар, Мени «Кайракан! Кайракан!» деп не айдадыгар? 47 Меге келип, айткан сӧзимди угуп, оны бӱдӱрип јӱрген кижи кемге тӱҥейин слерге айдып берейин: 48 ол тура туткан кижиге тӱҥей. Ол кижи јерди тереҥжиде казып, тураныҥ тӧзин ташка салган. Чайык чыгып, турага табарган, је оны јайрадып болбогон, нениҥ учун дезе ол быжулап тудулган. 49 Сӧзимди угарын угуп, оны бӱдӱрбегени, туразын тӧзӧлгӧ јокко, јердиҥ бойына туткан кижиге тӱҥей. Турага суу табарарда, ол бу тарый јемириле берген, байагы тураныҥ јемирилгени коркышту болгон.
Јӱс јуучылдыҥ јааныныҥ јалчызын јасканы
(Мф. 8:5-13)
71 Угуп турган улуска айдар сӧзин туузылтала, Иисус Капернаумга кирди. 2 Јӱс јуучылдыҥ јааныныҥ карузыган јалчызы оорып, ӧлӱп јаткан. 3 Ол Иисус керегинде угала, Оны келип, јалчызын јассын деп сурап, иудейлердиҥ јаандарын ийди. 4 Олор Иисуска келип, сурап айттылар:
– Мыны эдериҥе ол кижи турар: 5 ол калыгыска карузып јат, биске синагога тудуп берген.
6 Иисус олорло кожо барды. Ол јӱс јуучылдыҥ јааныныҥ айлына јууктап келерде, онызы најыларын ийип, айттырып ийди: «Кайракан, Бойыҥды јоботпо! Айлым ичине Сени кийдирерине турбас кижи эдим. 7 Оныҥ да учун Сеге бойым барарга турбазым деп бодогом. Је сӧс айт, јалчым јазылар. 8 Бажым билер бийлӱ де болзом, меге башкарткан черӱчилдерим бар. Кажы бирӱзин „бар“ дезем, барар; бирӱзин „кел“ дезем, келер; јалчымды „оны эт“ дезем, эдер».
9 Иисус мыны угала, бу кижини кайкады, кайра баштанып, кийнинде келип јаткан улуска айтты:
– Айдып турум слерге: мынайда бӱдӱп турганды Израильдеҥ де таппадым.
10 Элчилер јанып келерде, јалчы јазылып калтыр.
Тул ӱй кижиниҥ уулын тиргискени
11 Мыныҥ кийнинде Иисус Наин деп калага барды. Оныла кожо ӱренчиктериниҥ кӧп сабазы ла кӧп улус барып јаткан. 12 Каланыҥ каалгазына јууктап келерде, энезиниҥ сок јаҥыс уулыныҥ сӧӧгин чыгарып јаткандар. Ӱй кижи дезе тул болгон, оныла кожо каладаҥ кӧп улус барып јаткан. 13 Оны кӧрӧлӧ, Кайракан ого буурзап, «Ыйлаба» – деди. 14 Базып келеле, межикке колыла тийди. Апарып јаткан улус токтой тӱшти.
Иисус:
– Уулчак, айдып турум сеге: тур! – деди.
15 Ӧлгӧн кижи ӧҥдӧйип, отурып алды, оноҥ эрмектене берди. Иисус оны энезине берип ийди.
16 Ончо улус сӱрекей коркып,
– Ортобыстаҥ улу Јарлыкчы чыкты, Кудай Бойыныҥ калыгына келип барды! – дежип, Кудайды алкап турдылар.
17 Иисус керегинде табыш Иудей ичине, оны эбире ончо јерлерге таркады.
Крестеечи Иоанныҥ сурагы
(Мф. 11:2-19)
18 Иоанныҥ ӱренчиктери кӧргӧн-укканын ончозын ого айдып бердилер. 19 Иоанн ӱренчиктериниҥ экӱзин кычырып алып, «Келер дегени Сен бе, айса ӧскӧни сакыйтан ба?» – деп сурап угарга, Иисуска ийди.
20 Олор Иисуска келип,
– «Келер дегени Сен бе, айса ӧскӧни сакыйтан ба?» – деп, сурап угарга, бисти Крестеечи Иоанн Сеге ийди – дедилер.
21 Бу ӧйдӧ Иисус кӧп улусты оорудаҥ ла јоболдоҥ, кара јелбистердеҥ јазып, кӧп сокорлордыҥ кӧзин јарыдып ийген. 22 Ол Иоанныҥ ӱренчиктерине айтты:
– Барып, кӧргӧн-укканыгарды Иоаннга айдыгар: сокорлордыҥ кӧзи јарыйт, аксактар базып јӱргӱлейт, капкаш балулу улус аруталат, ӱскерлер угат, ӧлгӧндӧр тирилет, тӱреҥилерге Сӱӱнчилӱ Јар јарлалат. 23 Эреҥистелбей Меге бӱткен кижи кежиктӱ.
24 Иоанныҥ элчилери јӱре берерде, Ол улуска Иоанн керегинде айдып баштады:
– Куба чӧлгӧ нени кӧрӧргӧ јӱрдигер? Салкынга јайкаткан кулузынды ба? 25 Је нени кӧрӧргӧ јӱрдигер? Торко-маҥдык кийген кижини бе? Је јазалду јараш кийим кийгендер, сайрап јаткандар каанныҥ ӧргӧӧзинде јӱргӱлейт. 26 Нени кӧрӧргӧ јӱрдигер? Јарлыкчыны ба? Эйе, айдып турум слерге: ол јарлыкчыдаҥ јаан. 27 Бу мынайда ол керегинде бичилген:
«Бат, Сенеҥ озо ангелимди ийип јадым,
ол Сениҥ јолыҥды белетеп койор».
28 Айдып турум слерге: ӱй улустаҥ туулгандар ортодо Крестеечи Иоаннаҥ јааны јок, је Кудайдыҥ Каандыгында кичӱ дегени, оноҥ јаан. 29 Уккан ончо улус, каланчылар да, Кудайдыҥ чындыгын алынып, Иоаннга келип, креске тӱшкендер. 30 Фарисейлер ле јасакчылар дезе, олорго берилген Кудайдыҥ табын јектеп, Иоаннга барып креске тӱшпегендер.
31 Айдарда Кайракан айткан: бу ӱйениҥ улузын кемге тӱҥдеп айдайын? Олор кемге тӱҥей? 32 Олор тепсеҥде отурып, мынайда кыйгырыжып турган балдарга тӱҥей: «Слерге сыбыскы тарткан эдибис, је слер бијелебедигер; слерге сыгыт сарын сарнаган эдибис, је слер ыйлабадыгар». 33 Крестеечи Иоанн келип, курсак јибесте, аракы ичпесте, «Оныҥ ӧзӧк-буурында шилемир бар» – дейдигер. 34 Кижи Уулы келди, јиирин јиди, ичерин ичти. «Кӧргӱлегер, курсакчыл ла аракызак кижи бу, каланчылар ла кинчектӱлердиҥ најызы ол» – дейдигер. 35 Је Ойгорлык Ойгорлыктыҥ ончо керектериле акталган.
Тӧлӧттирбеген тӧлӱ керегинде
(Мф. 26:6-13; Мк. 14:3-9; Ин. 12:1-8)
36 Фарисейлердиҥ бирӱзи Иисусты бойыла кожо ажанак деп сураган. Ол фарисей-эшке кирип, кыйын отурып алган. 37 Је бат, ол каланыҥ кинчектӱ болгон ӱй кижизи, Оныҥ фарисей-эште отурганын угала, јараш јытту майлу ак балкаштаҥ эткен јыракы экелди. 38 Оныҥ кийнине, буды јанына туруп, ыйлап, Оныҥ будын кӧзиниҥ јажыла јунуп, чачыла арчып, окшоп, јараш јытту майла сӱртӱп турды.
39 Мыны кӧрӧлӧ, Оны айлына кычырган фарисей ичинде айдынды: «Ол јарлыкчы болгон болзо, Ого кем, кандый ӱй кижи тийип турганын билер эди, ол кинчектӱ ӱй кижи ине». 40 Је Иисус ого айтты:
– Симон! Мен сеге бир неме айдарга турум.
Ол:
– Айт, Ӱредӱчи – деди.
41 Иисус айтты:
– Тӧлӱге береечиге эки кижи тӧлӱлӱ болгон: бирӱзи – беш јӱс динарий, экинчизи – бежен. 42 Је олордыҥ тӧлӧӧр акчазы јок болордо, ол экилезин тӧлӧттирбеген. Анайдарда, олордыҥ кажызы оны артык сӱӱр?
43 – Мен бодозом, кӧбин тӧлӧттирбегени – деп, Симон каруу јандырды.
Иисус:
– Сен чын сананып јадыҥ – деди. 44 Оноҥ ӱй кижи јаар бажын бурып, Симонго айтты: – Бу ӱй кижини кӧрӱп туруҥ ба? Мен сениҥ айлыҥа келдим, сен будым јунар суу уруп бербедиҥ. Ол дезе, кӧзиниҥ јажыла будымды јунуп, чачыла арчып берди. 45 Сен Мени окшободыҥ, ол дезе Мен келгенимнеҥ бери будымды окшоп божободы. 46 Сен бажымды майлабадыҥ, ол дезе будымды јараш јытту майла сӱркӱштеди. 47 Оныҥ учун айдып турум сеге: ол кӧп сӱӱген учун, оныҥ кӧп кинчектери ташталып јат. Кемниҥ кинчеги ас ташталган, оныҥ сӱӱгени де ас.
48 Оноҥ ӱй кижиге:
– Кинчектериҥ ташталып јат – деди.
49 Иисусла кожо кыйын отурган улус: «Кинчекти де таштайтан бу кем андый?» – деп, ичинде айдынып турдылар. 50 Је Ол ӱй кижиге айтты:
– Бӱдӱп турганыҥ сени аргадап алды. Амыр јӱре бер.
81 Мыныҥ кийнинде Иисус Кудайдыҥ Каандыгыныҥ Сӱӱнчилӱ Јарын јарлап, калалар ла јурттар сайын јӱрди. Оныла кожо он эки ӱренчиги, 2 оноҥ Ол кара јелбистердеҥ ле оору-јоболдоҥ јаскан бир кезик ӱй улус јӱргендер: ӧзӧк-буурынаҥ јети шилемир чыккан Магдалина дейтен Мария; 3 Иродтыҥ айлы-јуртын башкарган Хузаныҥ абакайы Иоанна, оноҥ Сусанна ла ӧскӧ дӧ кӧп улус. Олор Иисуска ла ӱренчиктерге бары-јогыла болужып тургандар.
Аш ӱрендеечи керегинде
(Мф. 13:1-9; Мк. 4:1-9)
4 Кӧп улус јуулыжып, ончо калалардаҥ Иисуска келип турарда, Ол укаа сӧс айтты:
5 – Аш ӱрендеечи бойыныҥ ӱренин ӱрендеерге чыккан. Ол ӱрендеп турарда, ӱренниҥ кезиги јол кырына тӱшкен. Олор тепселип калган, теҥериниҥ куштары олорды чокып койгон. 6 Кезиги ташту јерге тӱшкен. Кылгазы ӧзӱп, чык јокко кургап калган. 7 Кезиги тегенектӱ јерге тӱшкен. Тегенек ӧзӱп, оны туй базып койгон. 8 Кезиги дезе јакшы јерге тӱшкен. Ӧскӱлеҥ болуп, ӱрендегенине кӧрӧ јӱс катап кӧп тӱжӱм берген.
Айдып божойло, ӱнин бийиктедип: «Кулакту кижи уксын!» – деди.
9 Ӱренчиктери бу укаа сӧстиҥ учурын сурадылар. 10 Ол айтты:
– Слерге Кудайдыҥ Каандыгыныҥ јажыттарын билери берилген, ӧскӧ улуска дезе укаалап айдатан – олор кӧрзӧ дӧ, кӧрбӧй, укса да, аайлабай јадылар.
11 Бу укаа сӧстиҥ учуры мындый: ӱрен – ол Кудайдыҥ сӧзи. 12 Јол кырына тӱшкени – сӧсти угуп тургандары. Олор бӱдӱп, аргадалбазын деп, олорго соҥында кӧрмӧс келип, јӱректеринеҥ сӧсти апарып јат. 13 Ташту јерге тӱшкени – ол сӧсти угала, сӱӱнип, кӧксине алынган улус. Је олор, тазыл јок болуп, кыска ӧйгӧ бӱдӱп, ченелте болгондо, јана тӱшкилейт. 14 Тегенектӱ јерге тӱшкени – ол сӧсти уккан улус. Је јадынды кичеейтени, јӧӧжӧгӧ тартылатаны, сайрап јӱрери олорды туй базып койот, олор ӧзӱм алынып болбойт. 15 Јакшы јерге тӱшкени – ол сӧсти угала, быйанду ла ару јӱрегинде чеберлеп алып јӱрген улус. Чыдамкай болгондо, олор тӱжӱм берет.
Иисус анайда айдала, тыҥ ӱнденип, «Кулакту кижи уксын!» – деди.
16 – Ӱспекчинди камысканда, оны айак-казанла бӱркебейтен эмезе орынныҥ алдына тургуспайтан. Карын, ӱйге кирген улус јарыкты кӧрзин деп, јарыткышка тургузатан. 17 Јарталбай калар јажыт јок, јарлалбай, тыштына чыкпай калар туйук неме јок. 18 Анайдарда, канайда угуп турганыгарды ајарыгар. Кемде бар, ого берилер, кемде дезе јок, оныҥ бар деп сананганы да айрылар.
Иисустыҥ энези ле карындаштары
(Мф. 12:46-50; Мк. 3:31-35)
19 Иисуска энези ле карындаштары келди, је улустыҥ кӧбине Ого јууктап болбой турдылар.
20 – Энеҥ ле карындаштарыҥ Сени кӧрӧргӧ, тышкары тургулары – деп, Ого јетирдилер.
21 Ол айтты:
– Кудайдыҥ сӧзин угуп, Оныҥ сӧзиле эдип јӱргендер – Мениҥ энем ле карындаштарым.
Јотконды сыныктырганы
(Мф. 8:23-27; Мк. 4:35-41)
22 Бир кӱн Иисус ӱренчиктериле кожо кемеге отурып, «Кӧлдиҥ ол јанына кечели» – деди. Олор јӱзӱп ийдилер. 23 Јӱскилеп барадарда, Ол уйуктап калды. Кенетийин кӧлгӧ јоткон тӱшти, кемеге суу кирип, олор јеткерде болдылар. 24 Базып келип, Оны ойгозып, айттылар:
– Ӱредӱчи! Ӱредӱчи! Чӧҥӱп барадырыс!
Ол ӧрӧ туруп, салкынга ла толкуга јакарып ийерде, олор токтоп, тымый берди.
25 – Слердиҥ бӱдӱп турганыгар кайда? – деп, Ол ӱренчиктеринеҥ сурады.
Коркып, кайкап калган ӱренчиктер бой-бойына айдып турдылар:
– Салкынга да, сууга да јакарганда, олор Ого уккур болуп турганда, бу кем болотон?
Шилемирге туттурган кижини јасканы
(Мф. 8:28-34; Мк. 5:1-20)
26 Олор Галилейдиҥ одожындагы Гадара деп ороонго кечип чыктылар. 27 Иисус јаратка чыгып келерде, Ого каланыҥ бир кижизи туштады. Ол шилемирге туттурган кижи болгон, тапту узак ӧйгӧ кийим кийбеген, айылда јатпай, сӧӧк салар куй-таштарда јаткан. 28 Иисусты кӧрӧлӧ, ол кыйгырып, Оныҥ алдына кӧҥкӧрӧ тӱжӱп, јаан ӱнденип, айтты:
– Иисус, Ӧрӧ турган Кудайдыҥ Уулы, мени кайдайын деп туруҥ? Сени јайнап турум: мени кыйнаба!
29 Бу кижидеҥ чыксын деп, Иисус кара јелбиске јакарып ийген учун ол мынайып айткан. Кара јелбис оны узак ӧйгӧ кыйнап келген. Оны каруулдап, кынјылап, кижендеп те турза, је ол кӱлӱни ӱзӱп, шилемирге сӱрдӱрип, аалга јерлерде јӱрген.
30 Иисус оныҥ адын сураарда, ол: «Тӱмен черӱ» – деди, нениҥ учун дезе оныҥ ӧзӧк-буурына кӧп шилемирлер кирген. 31 Таамыныҥ тӱбине тӱжерге јакарбазын деп, олор јалына бердилер.
32 Анда ла кырда јаан ӱӱр чочколор одордо јӱргӱлеген. Шилемирлер олордыҥ ӧзӧк-буурына барып кирерге, Иисустаҥ јӧп сурадылар. Ол јӧбин берди. 33 Шилемирлер кижидеҥ чыгып, чочколордыҥ ӧзӧк-буурына барып кирдилер. Ӱӱр кажаттаҥ кӧлгӧ калып, чӧҥӧ берди.
34 Кӱдӱчилер не болгонын кӧрӧлӧ, сыр-јӱгӱрикте барып, каладагы ла јурттардагы улуска айттылар. 35 Улус не болгонын кӧрӧргӧ чыктылар. Иисуска келип кӧргӧжин, ӧзӧк-буурынаҥ шилемирлер чыккан байагы бир кижи кийимдӱ, санаазы ордында, Иисустыҥ будыныҥ јанында отурды. Олордыҥ коркыжы келди.
36 Кӧргӧн улус дезе шилемирлӱ кижи канайда аргадалганын олорго айдып бердилер. 37 Гадараны эбире јаткан улус ончозы сӱрекей коркыган учун, Иисусты олордоҥ јӱре берзин деп сурадылар. Ол кемеге отурып, кайра јӱзӱп ийди. 38 Ӧзӧк-буурынаҥ шилемирлер чыккан кижи дезе кожо барарга суранган. Је Иисус оны божодып, айткан:
39 – Айлы-јуртыҥа јанып, Кудай сеге нени эткенин айдып бар.
Онызы барып, Иисус ого нени эткенин кала ичине јарлап јӱрди.
Оору ӱй кижини јасканы ла кызычакты тиргискени
(Мф. 9:18-26; Мк. 5:21-43)
40 Иисус бурыларда, улус Оны уткыды, нениҥ учун дезе Оны ончозы сакып турган. 41 Је бат, синагоганыҥ јааны Иаир деп кижи келди. Ол Иисустыҥ будыныҥ алдына кӧҥкӧрӧ тӱжӱп, Оны айлына кирзин деп, јайнап, сурай берди, 42 нениҥ учун дезе оныҥ он эки јаш кирелӱ сок јаҥыс кызычагы божоп јаткан. Иисус барып јадарда, улус ийдижип, Оны кыстап турды.
43 Улустыҥ ортозында он эки јылга каны токтобой, шыралап јӱрген ӱй кижи болгон. Ол эмчилерди керип, ар-јӧӧжӧзин короткон, је оны кем де јазып болбогон. 44 Кийнинеҥ базып келеле, ол Иисустыҥ кийиминиҥ эдегине тийип ийди. Бу ла тарый кан келери токтой берди.
45 – Меге кемигер тийди? – деп, Иисус сурады.
Тийген кижи чыкпаста, Петр ла Иисусла кожо јӱргендер айдышты:
– Ӱредӱчи, улус Сени курчай туруп, кыстап јат. Айдарда, «Меге кемигер тийди» – деп, не сурайдыҥ?
46 Је Иисус:
– Меге кем де тийген, – деди, – Менеҥ кӱч чыкканын сезип ийдим.
47 Ӱй кижи јажырып болбогонын билип, тыркыражып, базып келеле, Оныҥ алдына кӧҥкӧрӧ тӱшти, Ого не керектӱ тийгенин, канайып ол тарыйынча јазылганын ончо улус алдында Ого айдып берди.
48 Иисус ого:
– Кызым, бӱдӱп турганыҥ сени аргадап алды. Амыр јӱре бер – деди.
49 Ол мынайда айдып турганча, синагоганыҥ јаанынаҥ бир кижи келип,
– Кызычагыҥ јада калды, Ӱредӱчини јоботпо – деди.
50 Је Иисус мыны угала, Иаирге айтты:
– Коркыба, јаҥыс ла бӱт, ол аргадалар.
51 Ӱйге келеле, Петрдаҥ, Иаков ло Иоаннаҥ, оноҥ кызычактыҥ ада-энезинеҥ ӧскӧ кижи кийдирбеди. 52 Ончо улус ый-сыгытта болгон. Је Ол айтты:
– Ыйлабагар, ол божобогон, уйуктап јат.
53 Ол ӧлӱп калганын билип, Иисусты шооттылар. 54 Иисус дезе, ончозын ӱйдеҥ чыгарып, оны колынаҥ тудуп, ӱнин бийиктедип, айтты:
– Кызычак, тур!
55 Онызыныҥ тыны ойто кирип, ол ло тарый туруп келди. Иисус оны азыразын деди. 56 Оныҥ ада-энези алаҥ кайкадылар. Иисус дезе, не болгонын улуска айтпазын деп, олорго јакарды.
Он экӱни ӱренчикти ийгени
(Мф. 10:5-15; Мк. 6:7-13)
91 Иисус он экӱни кычырып алала, олорго ончо шилемирлердиҥ бажын билер, оору-јоболды јазар кӱч ле јаҥ берди. 2 Кудайдыҥ Каандыгы керегинде јарлазын, оору улусты јассын деп, олорды ийип, 3 айтты:
– Јолго неме албагар: тайак та, баштык та, калаш та, акча да; солып кийер кийим алып јӱрбегер. 4 Кажы бир айылга тӱшсегер, анда артып, оноортынаҥ јолго атаныгар. 5 Слерди кайда јуутпаза, ол каладаҥ барып јада, олорго удура кере эдип, будыгардаҥ тоозынды кактагар.
6 Олор барып, јурттарды эбирип, кайда ла Сӱӱнчилӱ Јар јарлап, оору улусты јазып јӱрдилер.
7 Тӧрт тӧчинниҥ бирӱзин башкарган Ирод, Иисустыҥ нени эдип јӱргенин ончозын угала, алаҥ кайкады, нениҥ учун дезе кезиктери: «Бу Иоанн, ол тирилген», 8 бир кезиги: «Илия келген», ӧскӧлӧри: «Јебрен јарлыкчылардыҥ бирӱзи тирилген» – дешкен. 9 Је Ирод айткан: «Иоанныҥ бажын мен кезе чаап койгом. Бу мындый кайкамчылу керектерди кем эдет болбогой?» Иродтыҥ Оны кӧрӧр кӱӱни келип турган.
Беш муҥ кижини тойдырганы
(Мф. 14:13-21; Мк. 6:30-44; Ин. 6:1-14)
10 Апостолдор јанып келеле, нени эткендерин Иисуска айдып бердилер. Иисус олорды јаҥыс бойлорын алганча, Вифсаида дейтен каланыҥ јуугындагы ээн јерге ырады. 11 Је улус билип ийеле, кийнинеҥ барды. Иисус олорды угуп, олорго Кудайдыҥ Каандыгы керегинде куучындады, јазыларын керексиген улусты јасты.
12 Эҥир кирип бараткан. Он экӱ Ого базып келип, айттылар:
– Улусты божот, олор эбире јаткан јурттарга барып, конор-тӱнеер јер ле јиир курсак таап алзын, бу аалга јер.
13 Је Ол:
– Слер олорды азырагар – деди.
– Бисте беш болчок калаш ла эки болчок балыктаҥ ӧскӧ неме јок – деп, ӱренчиктер каруу јандырды. – Айса барып, бу улустыҥ ончозына курсак садып алактар ба?
14 Анда беш муҥ кире кижи болгон.
– Улусты беженнеҥ јергелей отургызыгар – деп, Иисус олорго јакыды.
15 Анайда эдип, ончолорын отургызып ийдилер.
16 Иисус дезе, беш болчок калаш ла эки болчок балыкты алып, теҥери ӧрӧ кӧрӧлӧ, алкады, олорды сындырала, улуска ӱлезин деп, ӱренчиктерге берди. 17 Ончозы јиди, тойды. Јигенниҥ арткан-калганын он эки каламага јууп алдылар.
Иисус кем?
(Мф. 16:13-19; Мк. 8:27-29)
18 Бир катап Иисус јаҥыскан мӱргип турарда, Ого ӱренчиктери келди. Иисус олордоҥ сурады:
– Улус Мени кем дешкилейт?
19 Олор каруу јандырдылар:
– Сени Крестеечи Иоанн дежет, кезиктери Илия, кезиктери дезе јебрен јарлыкчылардыҥ бирӱзи тирилген дежет.
20 Ол сурады:
– Слер Мени кем дейдигер?
Петр:
– Сен – Кудайдыҥ Христозы – деди.
21 Је Ол мыны кемге де айтпазын деп, кату јакарала, 22 айтты:
– Кижи Уулы кӧп кыйналар учурлу, јаандар, улу абыстар ла бичикчилер Оны јектеп, ӧлтӱргилеп койор, ӱчинчи кӱнде дезе Ол тирилер учурлу.
23 Оноҥ ончозына айтты:
– Мениле кожо барайын дегенигер, бойынаҥ бойы мойноп, бойыныҥ кере тартыратан агажын алып, Мениҥ кийнимнеҥ барзын. 24 Јӱрӱмин аргадайын дегени, онызын јылыйтар. Меге болуп јӱрӱмин јылыйтканы дезе, онызын аргадап алар. 25 Јер-телекейде не бардыҥ ончозын табала, је бойын бойы ӧлтӱрип эмезе бойын јылыйтып салза, кижиге не туза? 26 Кем Менеҥ, Мениҥ айткан сӧзимнеҥ уйалза, Кижи Уулы Бойыныҥ, Аданыҥ ла агару ангелдердиҥ магында келгежин, ол кижидеҥ уйалар. 27 Чынын айдадым слерге: мында тургандардыҥ кезиги Кудайдыҥ Каандыгын кӧрбӧгӧнчӧ, ӧлбӧс.
Иисус Христостыҥ кубулганы
(Мф. 17:1-8; Мк. 9:2-8)
28 Мынайда айтканныҥ кийнинде, сегис кӱнниҥ бажында Иисус Петрды, Иоанн ла Иаковты алала, мӱргиирге кырга чыкты. 29 Ол мӱргип турарда, чырайы кубулды, кийими агарып, мызылдай берди. 30 Је бат, Оныла эки эр кижи эрмектежип турды. Олор Моисей ле Илия болгондор. 31 Теҥериниҥ магыла јаркындалганча келип, олор Иисустыҥ Иерусалимде бӱдӱретен керектериниҥ учын куучындажып тургандар.
32 Петр ла оныла кожо болгон улус дезе уйкуга јыга бастырып койгондор. Је ойгонып келеле, Оныҥ магыныҥ јаркынын, Ого коштой эки эр кижи турганын кӧрӱп ийдилер. 33 Байагы улус барарга јадарда, Петр Иисуска айтты:
– Ӱредӱчи, биске мында макалу! Ӱч чадыр тудалы: бирӱзин Сеге, бирӱзин Моисейге, бирӱзин дезе – Илияга.
Нени айдып турганын ол бойы да билбес болгон.
34 Айдып турганча, булут чыгып, олорды кӧлӧткӧлӧп ийди. Булутка киреле, коркый бердилер. 35 Булуттаҥ ӱн угулды:
– Бу Мениҥ сӱӱген Уулым, Оны угыгар!
36 Ӱн угулбай барарда, Иисус ойто јаҥыскан артты. Ӱренчиктер мыны јажытта тудуп, нени кӧргӧндӧрин ол кӱндерде кемге де айтпадылар.
Кара јелбиске туттурган уулчакты јасканы
(Мф. 17:14-18; Мк. 9:14-27)
37 Эртезинде олор кырдаҥ тӱшкилеп келерде, Иисусты кӧп улус уткып чыкты. 38 Кенетийин улус ортодоҥ бир кижи:
– Ӱредӱчи! – деп, кыйгырып ийди. – Сени јайнап, сурап турум, мениҥ уулымды келип кӧр! Ол мениҥ сок јаҥыс уулым! 39 Јелбис ого табарганда, ол кенетийин кыйгырып баштайт, баланы кура тартарда, оозынаҥ кӧбӱк чыгып келет. Оны чек кыйнайла, јӱк арайдаҥ айрылат. 40 Јелбисти чыгара сӱригер деп, ӱренчиктериҥди айбылагам, је олор болуп албады.
41 Иисус:
– Э-э, бӱтпес, балыр ӱйе! – деди. – Слерле кожо канчазын јӱрейин? Слерге канчазын чыдажайын? Уулыҥды бери экел!
42 Онызы келип јатканча, шилемир оны јерге јыга базып, калтырада берди. Је Иисус кара јелбиске јакарып, уулчакты јазала, адазына берип ийди. 43 Кудайдыҥ кӱчин ончолоры кайкажып турдылар.
Ончо улус Иисустыҥ эдип јӱргенин кайкажып турарда, Ол Бойыныҥ ӱренчиктерине айтты:
44 – Айтканымды лаптап угыгар: Кижи Уулы улустыҥ колына берилер.
45 Је олор бу сӧстӧрди аайлабадылар, олорго бу сӧстӧр туйук болуп, оныҥ учурын оҥдободылар. Сурап угарга дезе јалтанып тургандар.
Кем улу-јаан болор?
(Мф. 18:1-5; Мк. 9:33-40)
46 Кемизи улу-јаан деп, ӱренчиктер ортодо блааш-тартыш болгон. 47 Иисус дезе, олордыҥ јӱрегинде алып јӱрген сагыжын билип, бир баланы колго алала, Бойыныҥ алдына тургузып, 48 айтты:
– Меге болуп бу баланы јуудып алганы – Мени јуудып турганы. Мени јуутканы дезе, Мени Ийгенди јуутканы ол. Ортогордо эҥ кичӱгер, улу болор.
49 Айдарда, Иоанн айтты:
– Ӱредӱчи! Сениҥ адыҥды адап, шилемирлерди чыгарып турган кижини кӧрдибис. Ол бисле кожо јӱрбей турган учун, оны токтодып салдыс.
50 Иисус:
– Токтотпогор – деди. – Слерге удура эмес кижи слер учун ине.
Иерусалим јаар барган јолдо
51 Кудай Иисусты теҥериге алар кӱндер јууктап келедерде, Иисус Иерусалим јаар барар деп шӱӱп, 52 Бойынаҥ озо элчилерин ийди. Олор Ого керектӱ не-немени белетеп койорго, бир самар јуртка келдилер. 53 Је Оны јуутпадылар, нениҥ учун дезе Ол Иерусалим јаар барып јатканы кӧрӱнип турды. 54 Мыны кӧрӧлӧ, ӱренчиктери Иаков ло Иоанн айттылар:
– Кайракан! Кӱӱниҥ бар болзо, Илия эткени чилеп, теҥеридеҥ от тӱжӱп, буларды ӧртӧп салзын деп айдалы ба?
55 Је Иисус олор јаар бурылып, олорды токтодып койды. Бойыгарда кандый тын барын билбей јадыгар – деди. – 56 Кижи Уулы дезе, кижиниҥ тынын кыйарга эмес, аргадаарга келген.
Айдарда, олор ӧскӧ јуртка бардылар.
Иисусты ээчий канайып барар?
(Мф. 8:19-22)
57 Јолой бир кижи Иисуска айтты:
– Сен кайдаар да барзаҥ, Сени ээчий барарым.
58 Иисус ого айтты:
– Тӱлкӱ болзо ичегендӱ, куш болзо уйалу. Кижи Уулыныҥ дезе баш та јӧлӧӧр јери јок.
59 Ӧскӧзине дезе айтты:
– Мени ээчий бар.
Онызы:
– Кайракан! – деди. – Мен озо адамныҥ сӧӧгин јууп койорго барып келейин бе?
60 Је Ол ого айтты:
– Ӧлгӧн улус ӧлгӧндӧриниҥ сӧӧгин бойлоры јуузын. Сен дезе барып, Кудайдыҥ Каандыгыныҥ Сӱӱнчилӱ Јарын јарла.
61 База бир кижи айтты:
– Кайракан! Мен Сениле кожо барарым, је озо барып, айылдагы улусла јакшылажып алайын ба?
62 Је Иисус ого айтты:
– Салдага колын салала, кайра ајыктанып турган кижи, Кудайдыҥ Каандыгына ижемјизи јок.
Јетен ӱренчикти ийгени
(Мф. 10:5-16)
101 Мыныҥ кийнинде Кайракан база јетен ӱренчик талдап алды. Бойы барайын деген ончо калалар ла јурттар сайын олорды Бойынаҥ озо экидеҥ ийип, 2 айтты:
– Кезер аш кӧп, ишчилер ас. Анайдарда, кыраныҥ Бийин јайнагар, кыразына ишчилер ийзин. 3 Барыгар! Бат, слерди бӧрӱлер ортодо јӱретен кураандарды чылап ийип јадым. 4 Таар да, баштык та, ӧдӱк те албагар, јолдо улусла эзендешпегер. 5 Кажы бир айылга кирзегер, озо баштап: «Бу айылга амыр!» – дегер. 6 Анда амырга турар кижи бар болгожын, амырыгар ого једер, јок болгожын, бойыгарга бурылар. 7 Ол айылда артып, нени берер ичип-јигер, нениҥ учун дезе иштеп јӱрген кижи ижи учун кайралын алар учурлу. Айылдаҥ айылга кӧчпӧгӧр. 8 Кажы бир калага келзегер, слерди уткып, кӱндӱлезе, салган курсагын јигер. 9 Андагы оору улусты јазып, «Кудайдыҥ Каандыгы слерге јууктап келди!» – деп, олорго айдыгар. 10 Кажы бир калага келзегер, слерди уткыбаза, оромго чыгала, айдыгар: 11 «Слердиҥ калагардаҥ будыбыска јапшынган тоозынды да слерге кактап турубыс. Андый да болзо, Кудайдыҥ Каандыгы слерге јууктап келгенин билип јӱрӱгер!» 12 Айдып турум слерге: бу калага кӧрӧ ол кӱн Содомго јеҥил болор!
Иисус калаларды каарып айдат
(Мф. 11:20-24)
13 Ачу-корон сеге, Хоразин! Ачу-корон сеге, Вифсаида! Слерде эдилген кайкалдар Тир ле Сидондо эдилген болзо, олор самтар кеп кийип, баштарына кубал сееп, туку качан Кудайга баштанар эди. 14 Оныҥ учун Јаргы тужында Сидон ло Тирге слерге кӧрӧ јеҥил болор. 15 Сен де, Капернаум, теҥериге јетире бийиктединген бойыҥ, таамыга јетире јабызаарыҥ. 16 Слерди угуп турган кижи Мени угуп јат. Слерди јектеп турган кижи Мени јектеп јат. Мени јектеп турган кижи Мени Ийгенди јектеп јат.
17 Јетен ӱренчик сӱӱнчилӱ јанып келеле, айттылар:
– Кайракан, Сениҥ адыҥды адап јакарганыста, шилемирлер де биске багып турдылар!
18 Ол айтты:
– Сатана јалкын чылап теҥеридеҥ келип тӱшкенин кӧрдим. 19 Бат, Мен слерге јыландардыҥ ла скорпиондордыҥ ӱстине базар, ӧштӱлерди јеҥер јаҥ берип јадым, слерге не де каршузын јетирип болбос. 20 Је јелбистер слерге багып турганына сӱӱнбегер, ады-јолыгар теҥериде бичилгенине сӱӱнигер!
21 Бу ла ӧйдӧ Иисус тыннаҥ сӱӱнчи алып, айтты:
– Ада, теҥери ле јердиҥ Кайраканы! Мыны ойгорлордоҥ ло керсӱлердеҥ јажырала, кичӱлерге ачканыҥ учун, Сеге баш болзын! Эйе, Ада, јакшылыкту табыҥ андый болгон. 22 – Оноҥ ӱренчиктерине баштанып, айтты: – Ончозы Меге Адамнаҥ берилген. Уулы кем болгонын Адазынаҥ ӧскӧ кем де билбес, Уулынаҥ ӧскӧ Адазы кем болгонын кем де билбес, анайда ок Уулы кемге ачар кӱӱндӱ, ол билер.
23 Оноҥ ӱренчиктерине баштанып, олорго аҥылап айтты:
– Слердиҥ кӧрӱп турганыгарды кӧргӧн кӧстӧр кежиктӱ. 24 Айдып турум слерге: кӧп јарлыкчылар ла каандар кӧрӱп јӱргенеерди кӧрӧйин дейле, кӧрбӧгӧн, угуп јӱргенеерди угайын дейле, укпаган.
Быйанду самар кижи керегинде
25 Бир јасакчы ӧрӧ туруп, Иисусты ченеп, сурады:
– Ӱредӱчи, ӱргӱлји јӱрӱмдӱ болорго, нени эдейин?
26 Иисус оноҥ сурады:
– Јасакта не деп бичилген? Оноҥ сен нени кычырдыҥ?
27 Ол кижи каруу јандырды:
– «Кайраканды, бойыҥныҥ Кудайыҥды, бастыра јӱрегиҥле, бастыра јулаҥла, бастыра кӱчиҥле, бастыра санааҥла сӱӱп јӱр» . База: «Бойыҥды сӱӱгеҥдий, јуугыҥды сӱӱп јӱр».
28 Иисус ого айтты:
– Айтканыҥ јолду. Анайда ла эдип јӱр, јӱрӱм јӱрериҥ.
29 Је ол актанайын деп, Иисустаҥ сурады:
– А мениҥ јуугым кем?
30 Иисус каруу јандырып, айтты:
– Бир кижи Иерусалимнеҥ Иерихон јаар барып јадала, тонокчыларга туттурган. Тонокчылар оны јылаҥаштап, јарым тындуга артырала, јӱре бергендер. 31 Ол јолло бир абыс барып јаткан. Је соктыртып койгон кижини кӧрӧлӧ, кӧндӱре ӧдӧ берген. 32 Анайып ок бир левит ол јерге келип, кӧрӧлӧ, кӧндӱре ӧдӧ конгон. 33 Бир самар кижи дезе јортып барадала, оны кӧрӱп, ичи ачыган. 34 Базып келеле, шырказын аракыла јунуп, майла сӱртеле, таҥып берген. Эштегине миндиреле, айылчы конор турага экелип, оны кичееген. 35 Эртезинде дезе, атанар башта, эки динарий чыгарып, конор тураныҥ ээзине берип, айткан: «Бу кижини кичее. Артык акча коротсоҥ, бурылзам, тӧлӧп берерим». 36 Тонокчыларга туттурган бу кижиниҥ јуугы ол ӱчӱниҥ кажызы болгон деп сананып туруҥ?
37 Јасакчы: «Ого быйаны јеткени» – деди. Айдарда, Иисус айтты:
– Бар, сен де анайда эдип јӱр.
Мария ла Марфа
38 Јолын улалтып, Иисус бир јуртка келди. Анда Марфа деп ӱй кижи Оны айлына кычырды. 39 Марфада Мария деп сыйны болгон. Онызы Иисустыҥ будыныҥ јанына отурып, Оныҥ сӧзин тыҥдап турган. 40 Марфа дезе, јаан кӱндӱ-кӱрее эдерге кичеенип, базып келеле, айтты:
– Кайракан, сыйным мени иштезин деп, јаҥыскан артырып койгонын кӧрбӧй туруҥ ба? Оны меге болушсын дезеҥ.
41 Иисус дезе ого каруу јандырды:
– Марфа! Марфа! Сен кӧпти эдерге кичеенип, шакпырап јадыҥ, је јӱк ле бир неме керек. Мария дезе јакшылыкту ӱлӱӱзин талдап алды, оны кем де айрып болбос.
Канайда мӱргийтени керегинде
(Мф. 6:9-15; 7:7-11)
111 Иисус бир јерде мӱргиген. Мӱргип божоордо, ӱренчиктериниҥ бирӱзи Ого айтты:
– Кайракан, Иоанн бойыныҥ ӱренчиктерин ӱреткени чилеп, бисти де мӱргиирге ӱретсеҥ.
2 Иисус олорго айтты:
– Мӱргизеер, мынайда айдыгар:
Теҥеридеги Адабыс!
Адыҥ Сениҥ агарулалзын,
Каандыгыҥ Сениҥ келзин!
Канайып теҥериде, анайып јерде де табыҥ Сениҥ болзын.
3 Кӱнӱҥ сайынгы калажысты кажы ла кӱн берип тур.
4 Кинчектеристи ташта,
нениҥ учун дезе биске тӧлӱлӱ не ле кижиниҥ јаманын
бис те таштап јадыс.
Јеткерге бисти кийдирбе,
је јаманнаҥ бисти аргада.
Суранып јӱрген најы керегинде
5 Иисус оноҥ айтты:
– Кажы бирӱгерде најы бар болзын. Ого тӱн аразында келип, мынайда айткан болдыгар: «Најым, меге тӧлӱге ӱч болчок калаш берзеҥ. 6 Айлыма јолго јӱрген најым тӱшти, оны азыраар курсак јок». 7 Онызы дезе айыл ичинеҥ мынайда айтпай кайтсын: «Мени шакпыратпа. Эжигим бӧктӱ, балдарым мениле кожо тӧжӧктӧ јаткылары. Туруп, сеге курсак берип болбозым». 8 Айдып турум слерге: најы болгон адында ол, туруп, калашты бербезе де, турумкай болзогор, ого туруп, нени сураганаарды ончозын алып берерге келижер. 9 Мен де айдып турум слерге: сурагар – слерге берилер, бедирегер – таап аларыгар; токылдадыгар – слерге ачып бергилеер. 10 Сураган кижи алат, бедирегени табат, токылдатканга ачып берер. 11 Уулы калаш сурагажын, ого таш алып берер ада слердиҥ ортогордо бар ба? Уулы балык сурагажын, кем балыктыҥ ордына ого јылан алып берер? 12 Јымыртка сурагажын, кем ого скорпион алып берер? 13 Анайдарда, јаман бойыгар, балдараарга јакшыны берерин билер болзогор, анчада ла Теҥеридеги Ада Оноҥ сурап турган улуска Агару Тынды берер!
Иисус па айса Веельзевул ба?
(Мф. 12:22-30, 43-45; Мк. 3:20-27)
14 Бир катап Иисус тил јок шилемирди чыгарган. Шилемир чыгарда, тил јок кижи эрмектене берген, улус алаҥ кайкаган. 15 Кезиктери айдышты:
– Ол шилемирлерди шилемир бийи Веельзевулдыҥ кӱчиле чыгара сӱрӱп турбай.
16 Бир кезиги Оны ченеп, теҥеридеҥ билди кӧргӱс – дежип турдылар. 17 Је Иисус олордыҥ ичиндеги сагыжын билип, айтты:
– Каандык ичинде калык ӧштӧшсӧ, каандык ээн калар; биледе бой-бойы урушса, биле јайрадылар. 18 Сатана бойына бойы удура болзо, оныҥ каандыгы чыдажар беди? Слер дезе Мени шилемирлерди Веельзевулдыҥ кӱчиле чыгара сӱрӱп турбай – дейдигер. 19 Веельзевулдыҥ кӱчиле шилемирлерди чыгара сӱрӱп турган болзом, слердиҥ уулдарыгар кемниҥ кӱчиле чыгара сӱрӱп јат? Оныҥ учун олор слерди јаргылаар. 20 Је шилемирлерди чыгара сӱрӱп турганым Кудайдыҥ кӱчинеҥ болзо, слерге Кудайдыҥ Каандыгы јеткени бу туру.
21 Кӱчтӱ кижи мылтык тудунып, айлын каруулдаза, оныҥ јӧӧжӧзи бӱдӱн болор. 22 Ого бойынаҥ кӱчтӱ кижи табарып, оны јеҥзе, ол тушта оныҥ иженген мылтыгын айрып, тоноп алганын ӱлеп берер.
23 Мениле кожо эмези – Меге удура болгоны. Мениле кожо јуубаганы дезе, кородып турганы.
24 Кара јелбис кижиниҥ ӧзӧк-буурынаҥ чыкканда, амыр бедиреп, суу јок јерлерде тенип јӱрет. Таппай салала, «Чыгып барган айлыма бурылатам» – дейле, 25 барып кӧрзӧ, айлы сибирилген, јуунадылган болот. 26 Барып, бойынаҥ јаман ӧскӧ јети јелбис ээчиткенче келет, кирип, анда јуртай бергилейт. Байагы кижиге мынызы башкызынаҥ коомой болор.
27 Ол мыны айдып турарда, улус ортодоҥ бир ӱй кижи ӱнин бийиктедип,
– Сени карындап алып јӱрген, Сени эмискен эне кежиктӱ! – деди.
28 Је Ол айтты:
– Кудайдыҥ сӧзин угуп, бӱдӱрип јӱргени кежиктӱ!
29 Улус там ла кӧптӧп јуулыжып турарда, Ол айдып баштады:
– Кал, кинчектӱ ӱйе бу. Ол билдилер бедирейт. Је Ионаныҥ билдизинеҥ ӧскӧ, ого билди берилбес. 30 Иона Ниневияныҥ калыгына билди болгон чылап, Кижи Уулы да бу ӱйеге билди болор. 31 Тӱштӱктиҥ абакай-кааны Јаргы болор кӱнде бу ӱйениҥ улузыла кожо туруп, олорды бурулаар: ол Соломонныҥ ойгор сӧзин угайын деп, јака јердеҥ келип јӱрген эди. Је бат, мында Турганы Соломонноҥ јаан. 32 Ниневияныҥ улузы Јаргы болор кӱнде бу ӱйениҥ улузыла кожо туруп, олорды бурулаар. Олор Ионаныҥ јарлыктаганын угала, кинчегин алынып, Кудайга баштанган. Је бат, мында Турганы Ионадаҥ јаан.
33 Ӱспекчинди камысканда, оны туйук јерге эмезе табак алдына тургуспайтан. Карын, ӱйге кирген улус јарыкты кӧрзин деп, оны јарыткыштыҥ ӱстине тургузатан. 34 Эт-кан јарыткыжы – кӧс. Кӧзиҥ ару болзо, ончо эди-каныҥ да јарык болор, кӧстӧҥ коомой болзоҥ, эди-каныҥ да караҥуй болор. 35 Калак, кӧксиҥдеги јарык караҥуй болуп калбазын! 36 Эди-каныҥ ончо јарык болзо, караҥуй јери јок болзо, јарыткыштыҥ јарыгы сени јарыткандый, ончо бойыҥ јарык болор.
Фарисейлер ле јасакчылар керегинде
(Мф. 23:1-36; Мк. 12:38-40; Лк. 20:45-47)
37 Иисус айдып божоордо, бир фарисей Оны айлына ажанарга кычырды. Ол келип, кыйын отурды. 38 Фарисей дезе, Оныҥ ажанар алдында колын јунбаганын кӧрӱп, кайкады. 39 Је Кайракан ого айтты:
– Слер, фарисейлер, айак-казанаардыҥ тыштын арчып јадыгар, ичигер дезе тоношло, јаманла толо. 40 Керсӱ эместер! Тыштын бӱдӱрген Кудай, ичин де бӱдӱрген эмес пе? 41 Не барыгардаҥ быйан эдип јӱрзегер, ол тужында слерде ончозы ару болор!
42 Је слерге, фарисейлер, ачу-корон! Слер мятаныҥ, рутаныҥ, не ле маала ажыныҥ онынчы ӱлӱӱзин берип јадыгар, је Кудайдыҥ јаргызын ла сӱӱжин ундып јадыгар. Бирӱзин эткенде, экинчизин де ундыбас керек.
43 Слерге, фарисейлер, ачу-корон! Слер синагогаларда ичкери ӧдӱп отурарын, тепсеҥдерде уткыдарын јакшызынып јадыгар.
44 Слерге, бичикчилерге ле фарисейлерге, эки јӱстӱлерге, ачу-корон! Слер темдектелбеген сӧӧк салар оро ошкожыгар: улус онызын билбей, ӱстиле базып јӱргӱлейт.
45 Јасакчылардаҥ кем де Ого айтты:
– Ӱредӱчи! Мынайда айдып, бисти де тарындырып јадыҥ.
46 Је Ол айтты:
– Слерге де, јасакчылар, ачу-корон! Слер улуска апарарга эп јок јӱк артадыгар, бойыгар дезе олорго сабарыгардыҥ бирӱзин де тийгиспейдигер!
47 Слерге ачу-корон! Слер јарлыкчыларга сӧӧк салар јерлер тудуп јадыгар, олорды дезе адаларыгар ӧлтӱрген! 48 Онызыла слер адаларыгардыҥ эткен керегин јарадып турганыгарды керелейдигер: адаларыгар јарлыкчыларды ӧлтӱрген, слер дезе олорго сӧӧк салар јерлер тудуп јадыгар. 49 Оныҥ учун Кудайдыҥ Ойгоры айткан: «Олорго јарлыкчылар ла апостолдор ийерим. Је олордыҥ кезигин ӧлтӱрер, кезигин дезе сӱрӱп ийер. 50 Телекей бӱдердеҥ ала тӧгӱлген јарлыкчылардыҥ каны бу ӱйедеҥ некелзин: 51 Авельдиҥ канынаҥ ала тагыл ла байзыҥныҥ ортозында ӧлтӱрткен Захарияныҥ канына јетире». Эйе, айдып турум слерге: мынызы бу ӱйедеҥ некелер!
52 Слерге, јасакчыларга, ачу-корон! Слер билгирдиҥ тӱлкӱӱрин алып алганыгар: ого бойыгар да кирбегенеер, кирейин деген улуска да буудак эткенигер.
53 Иисус мыны олорго айдып турарда, бичикчилер ле фарисейлер Ого ачынып, кӧп сурактар берип, 54 Оны бурулаарга, айткан сӧзинеҥ јик табарга, умзанып турдылар.
121 Ол ӧйдӧ тӱмен улус јуулып, кысталыжып турарда, Иисус озо ӱренчиктерине айдып баштады:
– Фарисейлердиҥ ачыткызынаҥ чеберленигер, онызы эки јӱстӱ болоры. 2 Ачылбай калар туйук неме јок, јарталбай калар јажыт јок. 3 Оныҥ учун караҥуйда айтканыгар, јарыкта угулар, айыл ичинде кулакка айтканыгар, айылдыҥ јабынчызынаҥ јарлалар.
Кемнеҥ коркыйтан
(Мф. 10:19-20, 28-33; 12:32)
4 – Слерге дезе, најыларыма, айдып турум: эт-канды ӧлтӱреле, ӧскӧ нени де эдер аргазы јоктоҥ коркыбагар. 5 Је кемнеҥ коркыйтанын слерге айдып берейин: ӧлтӱреле, таамыга тӱжӱрер јаҥ кемде бар, оноҥ коркыгар. Эйе, айдып турум слерге: оноҥ коркыгар! 6 Беш болчок боро кучыйакты эки оок јес акчага садатан эмес беди? Је Кудай олордыҥ бирӱзин де ундыбаган. 7 Слердиҥ дезе бажыгардыҥ кылы да ончозы тоололып калган. Анайдарда, коркыбагар: слер кӧп кучыйактардаҥ баалу!
8 Айдып турум слерге: кем Мени јарадып турганын улус алдына айтса, оны Кижи Уулы да јарадып турганын Кудайдыҥ ангелдери алдына айдар. 9 Улус алдында кем Менеҥ јана тӱжер, Кижи Уулы Кудайдыҥ ангелдери алдында ол кижидеҥ јана тӱжер. 10 Кижи Уулына удура сӧс айтканы ташталар, је Агару Тынды јамандап айтканы, ташталбас.
11 Слерди синагогаларга, башкараачыларга ла јамылуларга экелгежин, канайда коруланарыс, нени айдарыс деп санааркабагар. 12 Агару Тын ол тушта нени айдарына слерди ӱредер.
Бир бай керегинде
(Мф. 6:19-21, 25-34)
13 Улустыҥ ортозынаҥ бир кижи Иисуска айтты:
– Ӱредӱчи, карындажыма айтсаҥ, энчини мениле ӱлешсин.
14 Иисус ол кижиге:
– Слерди јаргылаарга эмезе энчигерди ӱлештирерге Мени кем туткан? – дейле, 15 улуска баштанды: – Ачаптанып неме јуурынаҥ чеберленигер, – кижиниҥ јӱрӱми јӧӧжӧзиниҥ элбегинеҥ камаанду эмес.
16 Оноҥ укаа сӧс айтты:
– Бир бай кижиниҥ кыразында јакшы аш бӱткен. 17 «Эмди канайдайын? – деп, ол сананган. – Ажымды урар јерим јок». 18 Оноҥ айткан: «Мынайда эдедим: алмарларымды бузала, оноҥ јаандарын тудадым, ончо ажымды, бар јӧӧжӧмди ого јууп койодым. 19 Оноҥ алкы бойыма айдадым: „Јулам! Белетеп алган курсагыҥ, јӧӧп алган байлыгыҥ узак ӧйгӧ једер: амыра, ичип-ји, јырга“». 20 Је Кудай ого айткан: «Тенек кижи! Бу тӱнде јулаҥды алып баргылаар. Белетеп алганыҥ кемге једижер?»
21 Кудайга байыбай, бойына байлык јууган кижиле андый болуп јат.
Јӱрӱмигерди кичееп, санааркабагар
22 Иисус ӱренчиктерине айтты:
– Оныҥ учун айдып турум слерге: јӱрӱмигерди кичееп, нени јиирис, эди-каныгарды кичееп, нени кийерис дебегер. 23 Јӱрӱм курсактаҥ баалу, эт-кан кийимнеҥ баалу. 24 Кускундарды кӧригер: олор аш чачпайдылар, кеспейдилер, јӧӧжӧ сугар јери де јок, алмарлары да јок, је Кудай олорды азырап јат. Слер дезе куштардаҥ канча кире артык! 25 Кемигер кичеенип, јӱрӱмин бир де саатка узадып болор? 26 Асты да болзо, бойыгарга эдип болбозыгарда, ӧскӧзин не кичееп јадыгар? 27 Чомур чечектердиҥ ӧзӱп турганын кӧригер: иштебей де, иирбей де јадылар. Је айдып турум слерге: Соломон до бойыныҥ бастыра магында олордыҥ бирӱзи де чилеп кийинбеген. 28 Бӱгӱн ӧзӱп, эртен отко ташталатан јалаҥныҥ ӧлӧҥин Кудай анайда кийиндирип турган да, слерди оноҥ артык кийиндирер эмес пе, бӱтпестер! 29 Нени јиирин, эмезе нени ичерин бедиребегер, ого санааркабагар. 30 Мыны ончозын бу телекейдиҥ улузы бедирейт. Адагар дезе мыныҥ ончозын керексинип турганыгарды билер. 31 Карын, Оныҥ Каандыгын бедирегер, мыныҥ ончозы слерге берилер.
32 Коркыба, ас ӱӱр! Слерге Каандык берери – Адагардыҥ јакшылык кӱӱни андый. 33 Јӧӧжӧгӧрди садып, быйан эдип јӱригер. Бойыгарга элебес кап белетеп алыгар, коробос байлыкты теҥериде јӧӧгӧр, – ого уурчы једип албас, оны кӱйе јибес. 34 Јӧӧжӧгӧр кайда, јӱрегеер де анда болор.
Белен болыгар
(Мф. 24:45-51)
35 – Белигер курлу болзын, јарыткыштарыгар кӱйӱп турзын. 36 Бийи тойдоҥ келеле, эжикти токулдаткажын, тургуза ла ачып берерге сакыган кижидий болыгар. 37 Бийи јанып келеле, кулдары ойгу болгонын кӧргӧжин, кулдарыныҥ кежиктӱ болгоны ол. Чынын айдадым слерге: ол курчанып, кулдарын отургызып, базып келеле, олорды бойы кӱндӱлеер. 38 Тӱнниҥ ӱч те аразында, таҥ алдында да келип, кулдары ойгу болгондорын кӧрӧр болзо, ол кулдар кежиктӱ.
39 Уурчы качан келерин айыл ээзи билген болзо, ойгу болуп, айлын тонотпос эди деп, билип јадыгар. 40 Слер де белен болыгар: Кижи Уулы слер сакыбаган ӧйдӧ келер.
41 – Кайракан! Бу укаа сӧсти јаҥыс биске айдып туруҥ ба, айса ончо улуска ба? – деп, Петр Оноҥ сурады.
42 Кайракан айтты:
– Јалчыларды башкарзын деп, олорго ӧйинде курсак берип турзын деп, бий кӧстӧгӧн бӱдӱмјилӱ ле керсӱ айыл башкараачы кем болотон? 43 Бийи келип, кулы анайда эдип јӱргенин кӧрӧр болзо, байагы кул кежиктӱ. 44 Чынын айдадым слерге: оны ончо јӧӧжӧзине баш эдер. 45 Је ол кул ичинде: «Бийим бачым келбес» – дейле, јалчыларды, јалчы кыстарды согуп, ичип-јип, аракыдап јатса, 46 ол кулдыҥ бийи сакыбаган кӱнде, сананбаган ӧйдӧ келер. Оны бойынаҥ кезе чабар, оныҥ салымы бӱдӱмји јок улустыҥ салымындый болор.
47 Бийиниҥ табын билип, белен эмес болуп, оныҥ табыла этпеген кул кӧп соктырар; 48 је билбеген кул, кезедерине турар кылык эткен де болзо, ас соктырар. Кемге кӧп берилген, оноҥ кӧп ок некелер, кемге кӧп бӱдӱмјилелген, оноҥ кӧп ок суралар.
49 Мен јерге от тӱжӱрерге келгем, ол от јалбырап кӱйзин деп, кӱӱнзеп турум! 50 Мен креске тӱжӱп, крестелер учурлу; оны сакып, кыйналып турганымды! 51 Мени јерге амыр-энчӱ экелерге келген деп туругар ба? Јок! – деп, айдып турум слерге. – Бӧлиштирерге келгем! 52 Мынаҥ ары ӱйде беш кижи болзо, олор бӧлинижер: ӱчӱзи – экӱзине удура болор, экӱзи – ӱчӱзине удура болор. 53 Адазы уулына, уулы адазына удура, энези кызына, кызы энезине удура, кайын энези келдине, келди кайын энезине удура бӧлинижер.
54 Улуска дезе айтты:
– Кӱнбадыштаҥ булут чыгып келгенин кӧрзӧгӧр, ол тарыйын: «Јаҥмырлаар» – дейдигер; айтканыгарла болуп јат. 55 Тӱштӱк салкын соккондо, «Изӱ болор» дейдигер, айтканыгарла болуп јат. 56 Эки јӱстӱлер! Јерге ле теҥериге кӧрӱп, јылдыҥ ӧйин билип јадыгар, эмди кандый ӧй келгенин дезе билип болбойдыгар ба? 57 Чын дегенди билип аларга, бойыгарды бойыгар не јаргылабайдыгар?
58 Сени бурулаачы кижиле бийлерге барып јаткаҥда, јолой оныла јаражарга кичеен, сени ол јаргычыга апарбазын, јаргычы сени тӱрмениҥ ишчизине берип ийбезин, онызы дезе сени тӱрмелеп койбозын. 59 Айдып турум сеге: калганчы оок акчаны тӧлӧбӧгӧнчӧҥ, оноортынаҥ чыкпазыҥ.
Кинчегин алынары керегинде
131 Бу ӧйдӧ Иисуска бир кезик улус келип, байзыҥда Пилатка ӧлтӱрткен Галилейдиҥ улузы керегинде айдып бердилер. Пилат олордыҥ канын тайып јаткан тындуларыныҥ каныла колыштырган.
2 Иисус айтты:
– Бу улус Галилейдиҥ ӧскӧ улузынаҥ кинчеги кӧп учун олорло андый болгон деп сананып турыгар ба? 3 Јок – деп, айдып турум слерге! Је кинчегерди алынып, Кудайга баштанбазагар, ончогор анайып ок ӧлӱп каларыгар! 4 Силоамдагы бакана аҥтарыларда, ого баспактадып ӧлгӧн он сегис кижи Иерусалимде јуртаган улустаҥ ончозынаҥ кӧп бурулу болгон деп сананып турыгар ба? 5 Јок – деп, айдып турум слерге! Је кинчегерди алынып, Кудайга баштанбазагар, ончогор анайып ок ӧлӱп каларыгар.
6 Оноҥ мындый укаа сӧс айтты:
– Бир кижиниҥ виноград ӧскӧн садында тарылган смоква агаш болгон. Ол бу агаштыҥ јиилегин терерге келеле, неме таппаган. 7 Айдарда, бойыныҥ ишчизине айткан: «Бат, бу агаштаҥ јиилек алайын деп, ӱчинчи јыл келип јадым, је бедиреп таппай турум. Оны ары кезип кой, јерди туза јок этпезин». 8 Је онызы каруу јандырып, айткан: «Бийим, быјылча тургай. Мен оны кӱбӱредип, ӧтӧк тӧгӱп салайын. 9 Эзенде јиилек берер болор бо. Бербезе, кезип койгойыҥ».
Суббот кӱнде кижини јазары
10 Суббот кӱнде синагогалардыҥ бирӱзинде Иисус ӱредип турган. 11 Анда јоболдыҥ кӧрмӧзине туттурала, он сегис јыл јобоп јӱрген ӱй кижи болгон. Ол корчойып калган, арка-сыны тӱзелбейтен. 12 Иисус оны кӧрӧлӧ, Бойына кычырып алып,
– Ӱй кижи, оору-јоболдоҥ айрылып јадыҥ – дейле, 13 ого колын салып, алкады. Онызы бу тарый тӱзелип, Кудайды алкай берди.
14 Иисус суббот кӱнде јасты деп, синагоганыҥ јааны чугулданып, улуска айтты:
– Иш эдетен алты кӱн бар. Јазыларга ол кӱндерде келип турыгар, суббот кӱнде келбегер.
15 Је Кайракан айтты:
– Эки јӱстӱ! Слердиҥ кемигер де болзо, суббот кӱнде чарын эмезе эштегин чечип, сугарарга апарып јат па? 16 Авраамныҥ бу кызын сатана туку он сегис јыл кӱлӱде туткан. Суббот кӱнде кӱлӱзин чечип, оны јайымдаарга јарабас па?
17 Ол мынайда айдып турарда, Ого удурлашкан ончо улуска уйатту болды. Ончозы Оныҥ мактулу керектерин кӧрӱп, сӱӱнижип турды.
Кудайдыҥ Каандыгы неге тӱҥей
(Мф. 13:31-33; Мк. 4:30-32)
18 Иисус айтты:
– Кудайдыҥ Каандыгы неге тӱҥей, Оны неге тӱҥейлеп айдайын? 19 Ол горчицаныҥ ӱренине тӱҥей. Оны кижи алып, садында отургускан. Ол ӧзӱп, јаан агаш болуп калган, теҥериниҥ куштары оныҥ будактарына уйа тарткан.
20 База айтты:
– Кудайдыҥ Каандыгын неге тӱҥдеп айдайын? 21 Ол ачыткыга тӱҥей. Оны ӱй кижи алып, ӱч кемјӱ кулурга саларда, ончо тесте кӧдӱрилип калган.
22 Иисус калаларга ла јурттарга кирип, ӱредип турды. Ол Иерусалим јаар барып јаткан.
23 – Кайракан, аргаданып тургандар ас беди? – деп, бир кижи сурады.
Иисус дезе олорго айтты:
24 – Тапчы эжиктеҥ кирерге кӱјӱренигер. Айдып турум слерге: кӧп улус кирейин дейле, ого кирип болбос. 25 Айыл ээзи туруп, эжигин бӧктӧп ийзе, слер тыштында туруп, эжикти токылдадып: «Бийибис, биске ач!» – деп јайнаарыгар. Је ол слерге айдар: «Слер кайдаҥ келген улус? Слерди билбезим». 26 Ол тушта слер айдынарыгар: «Сениле кожо ичип-јип јӱрген эдибис, бистиҥ оромдорыста ӱредип јӱрген эдиҥ». 27 Је ол слерге айдар: «Слерди билбезим, кайдаҥ келген улус. Јаман кылынып јӱргендер, ончогор менеҥ кеде барыгар!» 28 Авраам, Исаак, Иаков ло ончо јарлыкчылар Кудайдыҥ Каандыгында јӱргендерин, бойыгар дезе, чыгара сӱрдӱрип ийгенигерди кӧрӧр болзогор, анда ый ла тиш кыјырты болор. 29 Кӱнчыгыштаҥ ла кӱнбадыштаҥ, тӱндӱктеҥ ле тӱштӱктеҥ келгилеп, Кудайдыҥ Каандыгында кыйын отургылап алар. 30 Эмди калганчы болгон кижи, баштапкы болор, баштапкы болгоны, калганчы болор.
Иерусалим керегинде сыгыт
(Мф. 23:37-39)
31 Ол кӱн бир кезик фарисейлер келип, Иисуска айттылар:
– Чыгып, мынаҥ ырбап бар, Ирод Сени ӧлтӱрер деп јазанат.
32 Иисус олорго каруу јандырды:
– Барып, ол тӱлкӱге айдыгар: «Бат, бӱгӱн ле эртен шилемирлерди чыгарарым, оору-јоболды јазарым, ӱчинчи кӱнде дезе керегимди туузылтарым. 33 Је бӱгӱн, эртен ле соҥзуун Мен јолдо болор учурлу, нениҥ учун дезе јарлыкчы Иерусалимнеҥ ӧскӧ јерде ӧлтӱртер аргазы јок».
34 Јарлыкчыларды ӧлтӱреечи, сеге ийилген элчилерди ташла шыбалаачы Иерусалим, Иерусалим! Куш бойыныҥ балдарын канады алдына јуунаткандый, балдарыҥды канча јуунадайын дебедим, је слер болбодыгар! 35 Бат, айлыгар слерге ээн артып јат! Айдып турум слерге: ӧй једип, «Кайраканныҥ адынаҥ келип јатканы алкышту!» – деп айтпаганчаар, Мени кӧрбӧзигер.
Иисус фарисей-эште
141 Бир катап суббот кӱнде Иисус фарисей бийдиҥ айлына кирип, ажанды. Оны ајыктап турдылар. 2 Оныҥ алдына суулу оорудаҥ шыралап јӱрген кижи келди.
3 Иисус јасакчыларга ла фарисейлерге баштанып, айтты:
– Суббот кӱнде улус эмдеерге јараар ба?
4 Олор унчугышпады. Оору кижиге тийип, оны јазала, јандырып ийди. 5 Олорго дезе айтты:
– Кажы бирӱгердиҥ эштеги эмезе чары кутукка тӱшкежин, оныгарды суббот то кӱнде ол тарый чыгарып албас бедигер?
6 Олор нени айдарын билбей турдылар.
7 Айттырылган улус тӧр талдап тургандарын ајарып, олорго укаа сӧс айтты:
8 – Сени кем-кем тойго кычырза, тӧргӧ отурба. Айттырылган улус ортодо сенеҥ кӱндӱлӱ кижи бар болуп калбазын. 9 Оны да, сени де айттырган кижи базып келип, сеге: «Бу јерди ол кижиге божот» – дебезин. Ол тушта сеге бу мыныҥ уйадына чыдабай, эжиктиҥ јанына барып, отурарга келижер. 10 Је сени айттырса, келип, эжиктиҥ јанына отурып ал. Сени айттырган кижи базып келип, «Најы, ӧрӧ ӧт!» – дезин. Ол тушта сениле кожо отурган улус алдында сеге кӱндӱ болор. 11 Бойын бийик тутканы – јабыс кӧрдирер, бойын јабыс тутканы – бийикке чыгар.
12 Айттырган кижиге де айтты:
– Тӱште бе, эҥирде бе казан аскаҥда, најыларыҥды да, карындаштарыҥды да, тӧрӧӧндӧриҥди де, бай айылдаштарыҥды да айттырба. Олор качан бирде сени база айлына кычырар, јакшызын јандыра јетирер аргалу. 13 Је кӱндӱ-кӱрее эткеҥде, тӱреҥи, кенек, аксак, сокор улусты айттыр. 14 Бат ол тушта кежиктӱ болгоныҥ ол: јандыра јакшызын олор сеге јетирип болбос, је актулар тирилгежин, сеге јакшы јетирилер.
15 Мыны угала, Оныла кожо кыйын отургандардыҥ бирӱзи Ого айтты:
– Кудайдыҥ Каандыгында курсак јиир кижи кежиктӱ!
16 Иисус айтты:
– Бир кижи јаан кӱндӱ-кӱрее эдип, кӧп улус айттырган. 17 Ажанар ӧй једип келерде, ол кулын ийип, айттырылган улуска мынайда айтсын деген: «Келигер, ончо неме белен». 18 Олор, эрмектежип алган чылап, јаманын таштазын деп, сурай бергендер. Бирӱзи айткан: «Мен јер садып алдым, оны барып кӧрӧр керек. Јаманымды таштазын деп, сурап турум». 19 Экинчизи: «Мен беш эжер чар садып алдым, олорды јегип, кыра сӱрӱп кӧрӧргӧ турум. Јаманымды таштазын деп, сурап турум» – деген. 20 Ӱчинчизи айткан: «Мен кижи алдым, оныҥ учун барып болбозым». 21 Кул келип, мыны бийине угускан. Айыл ээзи чугулданып, кулына јакарган: «Капшай барып, каланыҥ јаан ла кичинек оромдоры сайын јӱрӱп, тӱреҥи, кенек, аксак ла сокор улусты бери экел». 22 Кул келип, айткан: «Бийим, јакаруҥды бӱдӱрип койдым, эмди де јер бар». 23 Бий кулына база јакарган: «Јолдорды, чеден-кажаандарды кууп, туштаган ла кижини сӧстӧ, айлымныҥ ичине улус толзын! 24 Айдып турум слерге: озо айттырган улустыҥ бирӱзи де ажымнаҥ јибес. Айттырылганы кӧп, је талдалганы ас».
Канайып Иисустыҥ ӱренчиги болор
(Мф. 5:13; 10:37-38)
25 Иисусла кожо кӧп улус барып јаткан. Ол кайра баштанып, олорго айтты:
26 – Меге келген кижи ада-энезин, алган эжин, бала-барказын, ага-карындажын, эје-сыйындарын, алкы бойыныҥ јӱрӱмин де јектеп, јаман кӧрбӧзӧ, ол Мениҥ ӱренчигим болор аргазы јок. 27 Бойыныҥ кере тартыратан агажын албай, Мениле кожо јӱрер кижи, Мениҥ ӱренчигим болор аргазы јок.
28 Кажы бирӱгер бакана тудар кӱӱндӱ болзын. Ол озо отурып алып, оны бӱдӱре тударга не-немези јеткил бе деп, тоолоор эмес пе? 29 Оноҥ башка, бакананы тӧзӧйлӧ, бӱдӱрип болбостоҥ маат јок. Улус оны кӧрӧлӧ, «Бу кижи тудуп баштайла, бӱдӱрип болбоды» деп, электеп каткырыжар.
31 Кандый бир каан ӧскӧ каанга удура јуулажарга барып јаткан болзын. Он муҥ черӱчилдӱ бойы, јуулажып келип јаткан јирме муҥ черӱчилдӱ каанга удурлажар аргазы бар ба деп, озо баштап отурып алып, јӧптӧжӧр эмес пе? 32 Јуулажар аргазы јок болзо, ӧштӱ ыраак тужында амыр-энчӱ сурап, ого элчилерин ийер. 33 Анайып ок слер де, бойыгарда не барынаҥ мойнобозогор, Мениҥ ӱренчиктерим болор учурыгар јок.
34 Тус – јакшы неме. Је тус амтанын јылыйтса, канайып оны тусту эдер? 35 Јерге де, ӧтӧккӧ дӧ јарабас. Оны чыгара чачып јадылар. Кулакту кижи уксын!
Јылыйган кой керегинде
(Мф. 18:12-14)
151 Иисусты угарга, ончо каланчылар ла кинчектӱлер Ого јууктап келдилер. Фарисейлер ле бичикчилер дезе арбанып турдылар:
2 – Ол кинчектӱлерди јуудып, олорло кожо ажанып јат.
3 Је Иисус олорго мындый укаа сӧс айтты:
4 – Кажы бирӱгерде јӱс кой болзын, бир койыгар јылыйып калган болзын. Јылыйган койды таап алганча бедиреерге, тогузон тогус койын ол куба чӧлдӧ артырып койор эмес пе? 5 Таап алгажын, сӱӱнип, койды јардына артынып алар. 6 Јанып келеле, најыларын ла айылдаштарын кычырып алып, олорго айдар: «Мениле кожо сӱӱнигер, јылыйган койымды таап алдым!» 7 Айдып турум слерге: Кудайга баштанары керек јок тогузон тогус актуга кӧрӧ, Ого баштанган кинчектӱ бир кижиге теҥериде артык сӱӱнгилеер.
Јылыйган акча керегинде
8 – Ол эмезе, бир ӱй кижиде он мӧҥӱн акча болзын, бир акчазын јылыйтып салган болзын. Јарыткышты кӱйдӱрип алып, айлыныҥ ичин сибирип, онызын таап алганча, кичеенип бедиреер эмес пе? 9 Таап алгажын, ӱӱре-јелелерин, айылдаштарын кычырып алып, айдар: «Мениле кожо сӱӱнигер, јылыйган акчамды таап алдым!» 10 Айдып турум слерге: Кудайга баштанып турган кинчектӱ бир де кижи учун Кудайдыҥ ангелдери алдында сӱӱнчи болуп јат.
Тенибер уул керегинде
11 Иисус оноҥ ары айтты:
– Бир кижиде эки уул болгон. 12 Кичӱзи адазына айткан: «Ада! Јӧӧжӧгӧрдӧҥ једижер ӱлӱӱмди меге беригер». Адазы јӧӧжӧни уулдарына бӧлип берген. 13 Саадабай кичӱ уул ончозын јууп, ыраак ороонго атанган. Анда ол салдым, балыр јӱрӱп, акчазын ӱреп койгон. 14 Бары-јогын кородып саларда, ол ороондо ачана-торо башталарда, немеге јединбей барган. 15 Барып, бу ороонныҥ улузыныҥ бирӱзине јалданарда, оны јалаҥына чочко кабыртарга ийген. 16 Чочконыҥ курсагыла да болзо, кардын толтырайын дезе, оны да берери чыкпай турган. 17 Санаа алынып, айдынган: «Адамныҥ канча јалданаачылары курсакты јип тӱгезип болбой јат, мен дезе торолоп ӧлӧргӧ јеттим! 18 Туруп, адама барып, айдадым: „Ада, теҥериге удура ла слердиҥ алдыгарда кинчек эттим. 19 Уулыгар деп аданар учурым јок, мени јалданаачыларга кожуп алыгар“».
20 Туруп, адазына барган. Оны адазы ыраагынаҥ кӧрӱп ийеле, ичи ачыган, удура јӱгӱрип келеле, кабыра кучактап, окшой берген. 21 Уулы: «Ада! – деген. – Теҥериге удура ла слердиҥ алдыгарда кинчек эттим. Уулыгар деп аданар учурым јок». 22 Је адазы кулдарына јакарган: «Кийимниҥ болзо јакшызын экелип, балама кийдиригер, сабарына болзо јӱстӱк кийдиригер, будына болзо ӧдӱк кийдиригер. 23 Семирткен бозуны экелип, сойыгар: јийлик, јыргайлык! 24 Бу уулым ӧлгӧн бойы тирилди, јылыйган бойы табылды». Оноҥ јыргай бергендер.
25 Јаан уул дезе кырада болгон. Јанып келедип, айылдаҥ кожоҥ чыгып турганын угуп ийген. 26 Јалчылардыҥ бирӱзин алдырып алала, анда не болуп турганын сураган. 27 Онызы айткан: «Карындажыҥ јанып келген. Ол эзен-амыр јанып келди деп, адаҥ сӱӱнип, семирткен бозуны сойгон». 28 Јаан уул ӧӧркӧйлӧ, айлына кирбеген. Адазы чыгып келеле, оны кычырган. 29 Је ол адазына айткан: «Бат, канча јылга улай слерге иштеп, айткан сӧзигердеҥ чыкпай јӱрдим. Је најыларыҥла кожо јыргап ал деп, меге уулак та айдып бербедигер. 30 Баскын-тоскын ӱй улуска биригип, ар-јӧӧжӧзин кородып койгон бу уулыгар јанып келерде, ого семирткен бозу сойдыгар!» 31 Адазы дезе ого айткан: «Уулым, сен јаантайын мениле кожо, мениҥ не барым – сенийи. 32 Бу карындажыҥ ӧлгӧн бойы тирилди, јылыйган бойы табылды деп сӱӱнип, јыргаар керек».
Чындык байлык керегинде
161 Иисус Бойыныҥ ӱренчиктерине айтты:
– Бир бай кижиде айыл башкараачы болгон. Ол јӧӧжӧзин кородып јат деп, байга јетиргендер. 2 Онызын алдырала, айткан: «Бу сен керегинде нени угуп турум? Эткен ижиҥе јартамал эт, бу иште сениҥ артар учурыҥ јок». 3 Айыл башкараачы бойында айдынган: «Эмди канайдайын? Бийим мени иштеҥ јайладып јат. Јер казып болбозым, суранчыктап јӱреринеҥ уйалып јадым. 4 Бу иштеҥ чыгарып салза, улус мени айылдарына кийдирзин деп, нени эдерин билерим» – дейле, 5 бийине тӧлӱлӱ улусты бирдеҥ алдырып баштаган. «Бийиме канчаны тӧлӱлӱ эдиҥ?» – деп, баштапкызынаҥ сураган. 6 Онызы: «Јӱс кӱп май» – деген. Айдарда, ого айткан: «Кол салган чаазыныҥды алып, отур, „бежен“ деп, капшай бичи». 7 Оноҥ: «Сен канча кире тӧлӱлӱ эдиҥ?» – деп, ӧскӧзинеҥ сураган. Онызы: «Јӱс таар буудай» – деген. Айдарда, ого айткан: «Кол салган чаазыныҥды алып, „сегизен“ деп бичи». 8 Бий ак-чек эмес башкараачызын санаа-укаалу эткени учун мактаган. Јердеги јӱрӱмниҥ уулдары бойы ошкош улус ортодо јарыктыҥ уулдарына кӧрӧ санаалу.
9 Мен де слерге айдып турум: чынга турбас байлыкла бойлорыгарга нӧкӧрлӧр таап туругар. Оноҥ, байлыгаар корозо, слерди мӧҥкӱлик айлы-јурттарына јууткылап алзын. 10 Аска бӱдӱмјилӱ болгоны, кӧпкӧ дӧ бӱдӱмјилӱ. Аска бӱдӱмји јок болгоны, кӧпкӧ дӧ бӱдӱмји јок. 11 Чынга турбас байлыкты слерге бӱдӱмјилеерге јарабас болзо, чындык байлыкты кем бӱдӱмјилеер? 12 Кижинийине бӱдӱмјизи јок болгоныгарда, бойыгардыйын слерге кем берер?
13 Кандый да кул эки бийге јаҥыс уунда јалчы болбос: эмезе бирӱзин јаман кӧрӧр, экинчизине дезе карузыыр; эмезе бирӱзине кичеенер, экинчизин дезе керектебес. Кудайга ла јӧӧжӧгӧ теҥ јалчы болуп албазыгар.
14 Мыны ончозын фарисейлер де угуп, акчага ач бойлоры, Иисусты электеп каткырышты.
15 Иисус олорго айтты:
– Улус алдында акту болуп кӧрӱнедигер, је Кудай јӱрегеерди билер. Улус ортодо бийик баалалып турганы, Кудайга јескинчилӱ. 16 Иоаннаҥ озо Јасак ла јарлыкчылардыҥ сӧзи јарлалган. Эмдидеҥ ала дезе Кудайдыҥ Каандыгы керегинде Сӱӱнчилӱ Јар јарлалат, кажы ла кижи ого кирерге кӱч салат. 17 Јасакта бир чийик јоголгончо, јер ле теҥериге јоголорго јеҥил. 18 Ӱйиле айрылыжып, ӧскӧ кижи алганы, онызыла кинчекке киргени ол. Ӧбӧгӧнинеҥ айрылганды алганы, оныла кожо кинчек эткени болор.
Бай кижи ле Лазарь
19 Иисус оноҥ айтты:
– Бир бай кижи болгон. Каан чылап кийинип, кӱнӱҥ сайын јыргап-сайрап јӱрер. 20 Оноҥ бастыра бойы ириҥ-балулу Лазарь деп тӱреҥи кижи болгон. Байдыҥ столынаҥ тӱшкенди јийин деп, оныҥ каалгазыныҥ јанында јадатан. Ийттер келип, балузын јалап туратан. 22 Је бат, тӱреҥи јада калган, ангелдер оны Авраамга коштой апарып салгандар. Бай да јада калган, оныҥ сӧӧгин јууп койгондор. 23 Ол, таамыда кыйналып јӱрген бойы, ӧрӧ кӧрзӧ, ыраагында Авраам јӱрген, коштойында дезе – Лазарь. 24 Бай кыйгыра берген: «Авраам адабыс! Меге буурзап, Лазарьды бери ийзеҥ, сабарыныҥ бажын сууга чыктыдып, тилимди соотсын. Бу от-јалбыштыҥ изӱзине кыйналып турум!» 25 Је Авраам айткан: «Уулым, эске алынып ийзеҥ, эзен јӱрериҥде, сен ончо јакшыны алгаҥ, Лазарь дезе ончо јаманды. Эмди ол мында кооттоп јат, сен дезе кыйналып јадыҥ. 26 Ого ӱзеери, слер ле бистиҥ ортобыста – тӱби јок оро. Оныҥ учун мынаартынаҥ слерге барайын дегени, барып болбос, оноортынаҥ биске келейин дегени, келип болбос». 27 Айдарда, бай айткан: «Оны бистиҥ айылга ий деп, сурап турум сени, адабыс! 28 Беш карындажым бар эди. Бу кыйынду јерге тӱшпезин деп, ол барып, олорго керелезин». 29 Авраам айткан: «Олордо Моисей ле јарлыкчылар бар, олорды уксын!» 30 «Јок, Авраам адабыс, – деп, ол айткан, – ӧлгӧн улустыҥ бир-бирӱзи олорго барза, олор Кудайга баштанар». 31 Је Авраам ого айткан: «Моисейди ле јарлыкчыларды уккулабай турган болзо, олорды кем де, керек дезе, тирилген кижи де, бӱдӱндирип болбос».
Кинчек ле бӱдетени керегинде
(Мф. 18:6-7, 21-22; Мк. 9:42)
171 Иисус ӱренчиктерине айтты:
– Јаманга баштайтан немелер келбегенче болбос, је олор кем ажыра келген, ого ачу-корон! 2 Бу кичӱлердиҥ кажы бирӱзин јаманга баштаган кижиниҥ мойнына теерменниҥ тажын буулап, оны талайга таштаган болзо, ого торт болор эди. 3 Мынаҥ чеберленип јӱрӱгер! Карындажыҥ сеге јаман эткежин, каарып айт, кинчегин алынза, јаманын таштап кой. 4 Кӱнине јети катап јаман эделе, сеге јети катап келип, «Мен бурулу» дегежин, јаманын таштап кой.
5 – Кудайга бӱдер кӱӱнибисти тыҥыдарга болуш – деп, апостолдор Кайраканды сурадылар.
6 Кайракан каруу јандырды:
– Бӱдӱмјигер горчицаныҥ ӱренинче болуп, бу турган агашка: «Тазыл-тамырыҥла кожо кодорылып, бойыҥды бойыҥ талайга апарып отургус!» – деген болзогор, ол слерге багар эди.
7 Кажы бирӱгер кыралап эмезе малдап јӱрген кулду болзын. Байагы кул иштеҥ јанып келзе, ого: «Капшай отурып ажан!» – деп айдар бедигер? 8 Карын, мынайда айдар јогоор бо: «Меге казан ас, мен ичип-јип отурганчам, курчанып алып, мени кӱндӱле, оноҥ бойыҥ ичип-јиириҥ». 9 Јакаругарды бӱдӱрген кулыгарга алкыш-быйаныгарды айдар бедигер? 10 Анайып ок слер де, јакаруны бӱдӱреле, мынайда айдыгар: «Бис неге де турбас кулдар эдибис, бис јӱк молју-керегисти бӱдӱрдис».
11 Иерусалим јаар јолдо Иисус Самар ла Галилейдиҥ ортозыла барып јаткан. 12 Бир јуртка кирип јадарда, Ого капкаш балулу он кижи учурады. Олор ыраагында токтой тӱжӱп, 13 кыйгырыжа бердилер:
– Иисус, Ӱредӱчи! Биске буурза!
14 Олорды кӧрӧлӧ, Иисус:
– Абыстарга барып кӧрӱнигер – деди.
Олор барып јадала, арутала бердилер. 15 Олордыҥ бирӱзи дезе, бойыныҥ јазылганын кӧрӧлӧ, ойто бурылды. Тыҥ ӱнденип Кудайды алкап, 16 Иисустыҥ будыныҥ јанына кӧҥкӧрӧ јыгылып, Ого алкыш-быйанын јетирип турды. Ол самар кижи болгон.
17 – Аруталганы он кижи эмес беди? Арткан тогузы кайда? – деп, Иисус сурады. – 18 Кудайга алкыш-быйанын јетирерге, ӧскӧ укту бу кижидеҥ башка, олордыҥ бирӱзи де келбеди бе? – дейле, 19 ого айтты: – Тур, бар. Бӱдӱп турганыҥ сени аргадап алды.
Кудайдыҥ Каандыгыныҥ келери
(Мф. 24:23-28, 37-41)
20 Кудайдыҥ Каандыгы качан келер деп, фарисейлер сураарда, Иисус каруу јандырды:
– Кудайдыҥ Каандыгы танылу келбес. 21 «Ол мында!» эмезе «Туку анда!» дебес, нениҥ учун дезе Кудайдыҥ Каандыгы – ӧзӧк-кӧксигерде.
22 Ӱренчиктерине дезе айтты:
– Кижи Уулыныҥ ого јӱк бир де кӱнин болзо кӧрӧр кӱӱнигер келер ӧй болор, је оны кӧрбӧзигер. 23 Слерге: «Ол мында!», «Туку анда!» – дешкилеер. Тап эдип, олордыҥ кийнинеҥ јӱгӱрбегер.
24 Јалт эделе, теҥериниҥ бир учынаҥ экинчи учына јетире јарыдып ийген јалкындый, Кижи Уулы Бойыныҥ кӱнинде андый болор. 25 Је озо баштап Ол кӧп кыйналар, бу ӱйениҥ улузы Оноҥ јана тӱжер учурлу. 26 Нойдыҥ кӱндеринде болгондый, Кижи Уулыныҥ кӱндеринде андый ок болор: 27 Ной ковчегке кирердиҥ киргенче, улус ичип-јип јаткан, кижи алары алып, кижиге барары барып турган. Оноҥ чайык чыгып, ончозы чӧҥӱп калган. 28 Лоттыҥ кӱндеринде база андый ок болгон: улус ичкен-јиген, садышкан, аш салган, агаш тарыган, туралар туткан. 29 Је Лот Содомноҥ јӱре берген кӱн теҥеридеҥ от ло кӱкӱр јаап, ончозы кырылып калган. 30 Кижи Уулы ачылар кӱн андый ок болор!
31 Ол кӱн јабынчыда болгон кижи, не-немези дезе айылдыҥ ичинде болгожын, онызын алайын деп тӱшпезин; кырада јӱргени, бурылбазын! 32 Лоттыҥ абакайын эзеп јӱригер! 33 Јӱрӱмин чеберлейин дегени, онызын јылыйтар, јӱрӱмин јылыйтканы, онызын тындандырып алар. 34 Айдып турум слерге, ол тӱнде эки кижи бир тӧжӧктӧ јадар: бирӱзин апаргылаар, бирӱзин дезе артырып койгылаар; 35 эки ӱй кижи кол теермен тартар: бирӱзин апаргылаар, бирӱзин дезе артырып койгылаар. 36 Кырада эки кижи јӱрер: бирӱзин апаргылаар, бирӱзин дезе артырып койгылаар.
37 Айдарда, ӱренчиктер Оноҥ сурадылар:
– Бу кайда болор, Кайракан?
Иисус айтты:
– Сӧӧк јаткан јерге кан-кеределер јуулар.
Тул ӱй кижи ле јаргычы керегинде
181 Јаантайын мӱргип, чӧкӧбӧйтӧнин билип јӱрзин деп, Иисус олорго укаа сӧс айтты:
2 – Бир калада јаргычы болгон. Ол Кудайдаҥ да коркыбайтан, улустаҥ да уйалбайтан. 3 Ол ло калада бир тул ӱй кижи болгон. Ол јаргычыга келип, «Мени ӧштӱӱмнеҥ корула» – деп, јайнап сурап туратан. 4 Јаргычы узак ӧйгӧ јӧпсинбей, оноҥ бойында айдынган: «Мен Кудайдаҥ коркыбас, улустаҥ уйалбас та болзом, 5 бу тул ӱй кижи меге амыр бербей турганда, оны корулайын, мени тӱйметпезин, база келбезин».
6 – Ак-чек эмес јаргычы нени айтканын уктыгар ба? – деп, Кайракан айтты. – 7 Кудай Ого тӱн-тӱш јайнап турган Бойы талдап алгандарын корулабас беди, олорды корулаарын саададып та турган болзо? 8 Айдып турум слерге: олорды саадабай корулаар. Је Кижи Уулы келеле, Ого бӱдӱп турганды јердеҥ табар ба?
Фарисей ле каланчы керегинде
9 Бойлорын актузынып, ӧскӧлӧрин јабыссынып турган кезик улуска дезе Иисус укаа сӧс айтты:
10 – Эки кижи мӱргиирге, байзыҥга кирген: бирӱзи фарисей, экинчизи дезе – каланчы. 11 Фарисей туруп, бойында мӱргиген: «Э-э, Кудай! Мен ӧскӧ улустый тонокчы, кӱјӱрчи, балыр јӱрӱмдӱ эмезе бу каланчыдый эмес болгоныма, Сеге алкыш-быйан јетирип турум. 12 Неделеде эки катап орозо тудуп, алганымныҥ онынчы ӱлӱӱзин берип јадым». 13 Каланчы дезе, ыраагында туруп, теҥери ӧрӧ кӧрӧргӧ дӧ тидинбей, је тӧжине согунып, айдынып турган: «Э-э, Кудай, меге, кинчектӱ кижиге, буурзак бол!»
14 Айдып турум слерге: фарисей эмес, бу кижи Кудайдыҥ алдында кӧп акталып јанган. Бойын бийик туткан кажы ла кижи – јабызадылар, бойын јабыс тутканы – бийиктедилер.
Кудайдыҥ Каандыгына кем кирер?
(Мф. 19:13-15; Мк. 10:13-16)
15 Кол тийгиссин деп, Иисуска кичӱ балдарды экелип турдылар. Ӱренчиктери дезе, мыны кӧрӧлӧ, олорды арбап тургандар. 16 Је Иисус балдарды Бойына кычырып алып, айтты:
– Балдарды бери божодыгар, Меге келерге буудактабагар. Кудайдыҥ Каандыгы мындыйлардыйы. 17 Чынын айдадым слерге: Кудайдыҥ Каандыгын бала чылап алынбаган кижи ого кирбес.
18 – Быйанду Ӱредӱчи! Ӱргӱлји јӱрӱмди энчиленерге, нени эдейин? – деп, бийлердиҥ бирӱзи Иисустаҥ сурады.
19 Иисус ого айтты:
– Мени не быйанду дейдиҥ? Кем де быйанду эмес, јаҥыс Кудай быйанду. 20 Чайдам болбо, кижи ӧлтӱрбе, ууры этпе, тӧгӱн керелебе, ада-энеҥди тооп јӱр деген јакылталарды билериҥ.
21 Бий:
– Мыны ончозын јиит тужымнаҥ ала буспай туткан эдим – деди.
22 Мыны угала, Иисус ого айтты:
– Сеге база бир неме јетпейт: не барыҥды садып ийеле, тӱреҥилерге ӱлеп бер. Ол тушта теҥериде эрјинелӱ болорыҥ. Оноҥ келип, Мени ээчий бар.
23 Је байагы кижи мыны угала, кунуга берди: ол коркышту бай кижи болгон. 24 Иисус оныҥ кунуга бергенин кӧрӧлӧ, айтты:
– Бай улуска Кудайдыҥ Каандыгына кирерге кандый кӱч! 25 Бай кижиге Кудайдыҥ Каандыгына киреринеҥ, тӧӧгӧ ийне ӱйдинеҥ ӧдӧргӧ јеҥил.
Мыны уккан улус айттылар:
26 – Айдарда, кем аргаданар аргалу?
27 – Улустыҥ эдип болбозын Кудай эдер аргалу – деп, Ол каруу јандырды.
28 Петр айтты:
– Бат, айлы-јуртыбысты артырып, Сениле кожо јӱрӱп јадыбыс.
29 Иисус олорго айтты:
– Чынын айдадым слерге: кижи айлы-јуртын, эмезе ада-энезин, эмезе ага-карындажын, эмезе эје-сыйнын, эмезе алган эжин, эмезе бала-барказын Кудайдыҥ Каандыгына болуп артырала, 30 бу чакта канча катап кӧпти алар, келер чакта – мӧҥкӱ јӱрӱм.
31 Он эки ӱренчигин туура апарала, олорго айтты:
– Бат, Иерусалимди ӧрӧ чыгып отурыс. Кижи Уулы керегинде јарлыкчылардыҥ ончо бичилгени бӱдер. 32 Эйе, Оны кара јаҥдуларга берип ийгилеер, электегилеер, базынгылаар, Ого тӱкӱргилеер, 33 Оны камчылагылаар, оноҥ ӧлтӱргилеп койор. Је ӱчинчи кӱнде Ол тирилер.
34 Је олор мынаҥ нени де аайлабадылар. Бу сӧстӧр олорго туйук болгон, олор айдылганын оҥдобогондор.
Сокорды јасканы
(Мф. 20:29-34; Мк. 10:46-52)
35 Иисус Иерихонго јууктап келерде, јолдыҥ јанында бир сокор суранчыктап отурган. 36 Јаныла кӧп улус ӧдӱп јатканын угала, ол бу не атасы – деп сурады. 37 Ого:
– Назарет јеринеҥ Иисус ӧдӱп јат – дедилер.
38 Айдарда, сокор:
– Давид уулы Иисус, меге буурза! – деп, кыйгыра берди.
39 Ичкертинде базып бараткан улус оны унчуктырбаста, ол там ары кыйгырды:
– Давид уулы, меге буурза!
40 Иисус токтой тӱжӱп, «Оны Меге экелигер» – деди. Сокор Ого базып келерде,
41 – Сеге нени эдейин? Сеге не керек? – деп, оноҥ сурады.
Ол айтты:
– Кайракан, кӧзим јарызын деп турум!
42 Иисус ого:
– Кӧзиҥ јарызын! – деди. – Бӱдӱп турганыҥ сени аргадап алды.
43 Бу тарый кӧзи јарып, ол Кудайды мактап, Иисусты ээчий басты. Мыны кӧрӧлӧ, ончо улус Кудайды мактадылар.
Иисус Закхей-эште
191 Иисус Иерихонго кирип, оныҥ ичиле базып бараткан. 2 Бу калада Закхей деп кижи јуртаган. Ол каланчылардыҥ јааны, бай кижи болгон. 3 Иисусты кем болгонын кӧрӧргӧ кӱӱнзеп, је кыскачак сынду болуп, улус ажыра кӧрӱп болбой турган. 4 Айдарда, озолой јӱгӱрип барала, јаныла ӧтсӧ, Оны кӧрӧргӧ, смоква агашка чыгып алды. 5 Иисус ол јерге једип келеле, саҥ ӧрӧ кӧрӱп, айтты:
– Закхей, капшай тӱш! Меге бӱгӱн сениҥ айлыҥда болор керек.
6 Ол меҥдей тӱжӱп, Оны айлында сӱӱнчилӱ уткыды. 7 Ончозы мыны кӧрӧлӧ, Ол кинчектӱ кижиниҥ айлына кирди деп, арбаныжып турдылар.
8 Закхей дезе туруп, Кайраканга айтты:
– Кайракан! Јӧӧжӧмниҥ кабортозын тӱреҥилерге берейин, кемди кӱјӱреген болзом, тӧрт катап кӧп јандырып берейин.
9 Иисус айтты:
– Бӱгӱн бу айылга аргадаш келди: бу да кижи Авраам уулы. 10 Кижи Уулы дезе, јылыйганды таап, аргадаарга келген.
Мина акча керегинде укаа сӧс
(Мф. 25:14-30)
11 Мыны уккан улуска Ол укаа сӧс айтты. Ол Иерусалимге јуук болгон, оныҥ учун Кудайдыҥ Каандыгы удабас једип келер деп, олор санангандар.
12 Иисус:
– Каандык алып, кайра јанарга, укту-тӧстӱ бир кижи ыраак ороонго атанып јаткан – деди. – 13 Он кулын алдырып алып, олорго он мина акча берип, айткан: «Мен јанганчам, акчаны эбиртигер». 14 Ол јердиҥ улузы оны кӧрбӧс болгон, кийнинеҥ ары элчилер ийип, мынайда айттыргандар: «Ол бистиҥ кааныбыс болзын деп кӱӱнзебей јадыс».
15 Је ол каанныҥ ширеезин алала, јанып келген. Кем кандый кирелте алганын сурап угарга, мӧҥӱн берген кулдарын бойына кычырзын деп јакарган. 16 Бирӱзи келип, «Бийим, сениҥ мина акчаҥ он мина экелди» – деген. 17 Ого айткан: «Јакшы, керсӱ кул! Аска бӱдӱмјилӱ болдыҥ, он каламды башкар».
18 Экинчи кул келип, «Бийим, сениҥ мина акчаҥ беш мина экелди» – деген. 19 «Сен де беш каламды башкар» – деп, ого айткан.
20 Ӱчинчизи келип, айткан: «Бийим, сениҥ минаҥ бу, оны арчуулга тӱӱп, чеберлеп јӱрдим. 21 Кату кижи деп, сенеҥ коркыдым: салбаган немени алатан эдиҥ, ӱрендебеген немени кезетен эдиҥ». 22 Ого айткан: «Бойыҥныҥ ок сӧзиҥле сени јаргылаарым, јаман кул! Мени салбаган немени алатан, ӱрендебеген немени кезетен кату кижи деп, сен билген эмейиҥ. 23 Айдарда, мени келип, кирелтелӱ алзын деп, мӧҥӱнимди не керек эбиртпедиҥ?» 24 Оноҥ кожо јӱрген улуска јакарган: «Оныҥ миназын алыгар, он миналуга беригер!» 25 «Бийибис, ондо тегин де он мина бар» – дешкендер. 26 Олорго айткан: «Је мен слерге айдып турум: бардыҥ барына берилер, јоктыҥ не бары да айрылар. 27 Мени каан болбозын деп јӱрген ӧштӱлеримди дезе, бери экелип, мениҥ алдымда ӧлтӱригер».
Иерусалимге киргени
(Мф. 21:1-11; Мк. 11:1-11; Ин. 12:12-19)
28 Мыны айдала, Иисус Иерусалимди ӧрӧ чыгып, оноҥ ары барды. 29 Елеон кырдыҥ эдегинде турган Виффагия ла Вифанияга јууктап келерде, ӱренчиктердиҥ экӱзин ийип, 30 айтты:
– Одоштой јуртка барыгар. Ого кирип, бир де кижи минбеген, буулап койгон эштектиҥ кулунын кӧрӱп ийеригер. Оны чечеле, бери экелигер. 31 Кандый бир кижи слердеҥ: «Не керек чечип јадыгар?» – деп сураза, «Ол Кайраканга керек» – дегер.
32 Ийгендери барып, Оныҥ айтканыла таап алдылар. 33 Кулун эштекти чечкилеп јадарда, «Эштекти не керек чечип јадыгар?» – деп, ээлери сурады. 34 Ӱренчиктер: «Ол Кайраканга керек» – дедилер. 35 Кулун эштекти экелеле, кийимдерин оныҥ белине арта салып, Иисусты ого миндирдилер. 36 Јортып барадарда, улус кийимдерин јолго јайып турдылар.
37 Ол Елеон кырды тӧмӧн алган јолго јууктап келерде, ал-камык ӱренчиктер тыҥ ӱнденип, сӱӱнижип, кӧргӧн ончо кайкалдары учун Кудайды алкай бердилер:
38 – Кайраканныҥ адынаҥ келип јаткан Каан алкышту! Теҥериде амыр болзын, кӧк-теҥериде турганга мак!
39 Улустыҥ ортозынаҥ кезик фарисейлер айттылар:
– Ӱредӱчи, ӱренчиктериҥди токтот.
40 Је Ол каруу јандырды:
– Айдып турум слерге: олор унчукпай барза, таштар кыйгырыжып чыгар.
41 Калага јууктап келеле, оны кӧрӧлӧ ыйлап, 42 айтты:
– Э-э, амыр-энчӱ сеге нени экелерин ого јӱк бу кӱнде билген болзоҥ кайдат! Је оны бӱгӱн сениҥ кӧзиҥ кӧрӱп болбос. 43 Сениҥ кӱндериҥ једип, ӧштӱлериҥ сени эбире казыктар кадаар, курчап алар, ончо јанынаҥ кыстап келер. 44 Кудай сеге келип јӱрген ӧйди таныбаганыҥ учун сени јемирип, балдарыҥды сенде кырып салгылаар, сенде таш ӱстине таш та артырбас.
Байзыҥды арутаганы
(Мф. 21:12-17; Мк. 11:15-19; Ин. 2:13-22)
45 Иисус байзыҥга киреле, садыжып ла садып алып турган улусты сӱрӱп, 46 олорго айдып турды:
– Бичилген сӧс бар: «Мениҥ айлым улус мӱргийтен айыл болор». Слер дезе оны тонокчылардыҥ уйазы эдип алдыгар!
47 Ол кӱнӱҥ сайын байзыҥда ӱредер болды. Улу абыстар, бичикчилер ле калыктыҥ башчылары Оны ӧлтӱрер эбин бедиреп јӱрдилер. 48 Је мыны канайда эдерин билбей тургандар, нениҥ учун дезе улус ончозы Оны угуп, Оноҥ айрылбас болгон.
Иисустыҥ јаҥы
(Мф. 21:23-27; Мк. 11:27-33)
201 Иисус байзыҥда улусты ӱредип, Сӱӱнчилӱ Јар јарлап јӱрген кӱндердиҥ бирӱзинде улу абыстар, бичикчилер јаандарла кожо базып келеле, 2 Ого айттылар:
– Биске айт, мыны кандый јаҥла эдип тургаҥ, андый јаҥды Сеге кем берген?
3 Иисус олорго каруу јандырды:
– Мен де слердеҥ бир неме сурап угайын, Меге айдыгар: 4 Иоанныҥ крестеп јӱргени теҥеридеҥ болгон бо, эмезе улустаҥ ба?
5 Олор дезе бойы ортодо табыштылар: «„Теҥеридеҥ“ дегей эди, ол тушта: „Ого не керек бӱтпедигер?“ – деер. 6 „Улустаҥ“ дезебис, ончозы бисти ташла шыбалап ӧлтӱрер, нениҥ учун дезе Иоанныҥ јарлыкчы болгонына бӱткилеп јат». 7 «Кайдаҥ болгонын билбезис» – дедилер. 8 Иисус олорго айтты:
– Мыны кандый јаҥла эдип турганымды слерге Мен де айтпазым.
Јалданган ишчилер керегинде
(Мф. 21:33-46; Мк. 12:1-12)
9 Оноҥ Иисус улуска мындый укаа сӧс айтты:
– Бир кижи виноград-агаш тарыйла, оны ишчилерге табыштырып, узакка атана берген. 10 Бойыныҥ ӧйинде виноградтыҥ јиилегинеҥ ого берзин деп, ишчилерге кулын ийген. Је олор ийген кулды токпоктойло, как куру јандыргандар. 11 Виноград ээзи ӧскӧ кулын ийген, је онызын да токпоктоп, электейле, база как куру јандыргандар. 12 Ӱчинчи кулын ийерде, оны шыркалап, сӱрӱп ийгендер. 13 Айдарда, виноград ээзи айткан: «Эмди канайдайын? Карузыган уулымды ийедим, айса болзо, олор оноҥ уйалар». 14 Је ишчилер байагы уулды кӧрӧлӧ, бой-бойы ортодо шӱӱшкендер: «Адазыныҥ энчизин алар уул бу. Оны ӧлтӱрип салалы, энчи бистийи болор». 15 Уулды виноградту садтыҥ тыштына чыгара таштап, ӧлтӱрип койгондор. Виноград-агаштыҥ ээзи эм олорды канайдар деп туругар? 16 Келип, байагы ишчилерди ӧлтӱрер, виноградты дезе ӧскӧ улуска табыштырар.
Мыны угуп турган улус:
– Андый неме болбос! – дештилер.
17 Иисус олорго кезе кӧрӱп, айтты:
– Айдарда, «Тура тудаачылар јектеп койгон таш булуҥныҥ тӧзиндеги таш болуп калды» – деп бичилгени не болотон? 18 Ол ташка јыгылган кандый ла кижи јер башка чачылар; таш кемниҥ ӱстине тӱшсе, оны былчып койор.
19 Улу абыстар ла бичикчилер бу укаа сӧстӧ олор керегинде айдылганын билип ийдилер. Иисусты каруулга алайын дейле, улустаҥ коркыдылар.
Калан керегинде сурак
20 Иисусты кетежип, Ого бир канча улус ийдилер. Олор ак-чек улус болуп кӧрӱнип, јаҥныҥ ла башчыныҥ колына Оны табыштырып берерге, Оныҥ сӧзинеҥ јик табар учурлу болгон. 21 Ийген улус барып, Ого айттылар:
– Ӱредӱчи! Сениҥ айткан сӧзиҥ ле ӱредӱӱҥ чындык болгонын, улусты ылгаштырбай, Кудайдыҥ јолына чын ӱредип турганыҥды бис билерис. 22 Биске каганга калан тӧлӧӧргӧ јараар ба, эмезе јок по?
23 Иисус олордыҥ меке-сӱмезин билип, айтты:
– Мени не ченеп турыгар? 24 Меге динарий акча кӧргӱзигер: анда кемниҥ сӱри ле ады?
Олор:
– Кагандыйы – дедилер.
25 Ол айтты:
– Анайдарда, кагандыйын каганга беригер, Кудайдыйын – Кудайга.
26 Улус алдында Оныҥ сӧзинеҥ јик таап болбой, берген каруузына кайкажып, унчукпай туруп калдылар.
Тирилиш керегинде сурак
(Мф. 22:23-33; Мк. 12:18-27)
27 Ӧлгӧндӧр тирилбес дежетен бир кезик саддукейлер келип, Иисустаҥ сурадылар:
28 – Ӱредӱчи! Аказы ӱйлӱ бололо, бала јок ӧлгӧжин, оныҥ ӱйин карындажы алып, аказыныҥ угын улалтар учурлу деп, Моисей биске бичип берген эди. 29 Јети карындаш улус болгон. Бирӱзи кижи алала, бала јокко јада калган. 30 Ӱй кижини экинчи, ӱчинчи карындажы алган, анайып јетилези алып, бала артырбай, ончозы јада калгандар. 32 Оноҥ ӱй кижи де јада калган. 33 Эмди, айдарда, тирилгежин, бу јети эрдиҥ кажызыныҥ ӱйи болор ол? Оны јетилези алган ине.
34 Иисус олорго каруу јандырды:
– Бу чактыҥ улузы кижи алып, кижиге барып јадылар. 35 Је ӧлӧлӧ, тирилерге, келер ӧйдӧ јӱрерге једип алган јарамык улус кижи де албас, кижиге де барбас; 36 ӧлӱп те болбос, ангелдер чилеп јӱрер. Олор Кудайдыҥ балдары болгылаар – тиргискен балдар. 37 Кӱйӱп јалбыраган тайа-јыраа керегинде куучынында Моисей Кайраканды Авраамныҥ Кудайы, Исаактыҥ Кудайы ла Иаковтыҥ Кудайы деп адап, ӧлгӧн улус тирилер деп кӧргӱскен. 38 Је Кудай – Ол ӧлгӧндӧрдиҥ Кудайы эмес, Ол эзен јӱргендердиҥ Кудайы. Кудайга ончо улус тирӱ.
39 Кезик бичикчилер:
– Јакшы айттыҥ, Ӱредӱчи! – дештилер.
40 Иисустаҥ кем де, нени де сураарга тидинбеди.
Христос кем?
(Мф. 22:41-46; Мк. 12:35-37)
41 Иисус дезе олорго айтты:
– Улус нениҥ учун Христосты Давид уулы дежет? 42 Сарындардыҥ бичигинде Давид бойы мынайда айткан эмес беди:
«Кайракан Кайраканыма айткан:
43 „Ӧштӱлериҥди будыҥныҥ јанына салып бербегенчем,
оҥ јаныма отур“».
44 Анайдарда, Давид бойы Христосты Кайракан деп адап турганда, Ол канайып оныҥ уулы болотон?
45 Ончо улус угуп турарда, Ол ӱренчиктерине айтты:
46 – Узун эдектӱ кеп кийип базып јӱрерин сӱӱр бичикчилердий болбоско, бойыгарды тудуныгар. Олор тепсеҥдерде уткыдарын, синагогаларда ичкери ӧдӱп отурарын, той-јыргалда тӧрдӧ кыйын отурарын сӱӱп јадылар. 47 Булар, тул ӱй улустыҥ јӧӧжӧзин ӱптеп јип, улус кӧзинче узак мӱргип турган бойлоры, там буруга калар!
Тул ӱй кижиниҥ сыйы
(Мк. 12:41-44)
211 Иисус кӧрзӧ, байзыҥда акча-јӧӧжӧниҥ кайырчагына бай улус сый салгылап турды. 2 Анайда ок оноор эки оок јес акча тӱжӱрип ийген тул ӱй кижини кӧрӧлӧ, 3 Ол айтты:
– Чынын айдадым слерге: бу јокту тул ӱй кижи ончозынаҥ кӧп салды. 4 Сый эдип, ончозы артыкташканын салган, ол дезе, андый јокту бойы, курсак алатан калганчы акчазын салган.
Христостыҥ келетени керегинде
(Мф. 24:1-14; Мк. 13:1-13)
5 Кезик ӱренчиктер байзыҥды ајыктап, оны туткан кеен-јараш таштар, оны кееркеткен баалу-чуулу сыйлар керегинде эрмектежип турарда, Иисус айтты:
6 – Слердиҥ мында кӧрӱп турганыгардаҥ таш ӱстине таш артпас кӱндер келер. Ончозы јемирилип-сайалар.
7 – Ӱредӱчи, бу качан болор? – деп, Оноҥ сурадылар. – Мыныҥ темдеги кандый болор?
8 Ол айтты:
– Ајарыҥкай болыгар, бойыгарды астыртпагар. Кӧп улус Мениҥ адымды аданган келер, «Мен – Христос!» эмезе: «Ӧй јуук!» – деер. Олорды ээчий барбагар! 9 Јуу-чак ла тӱймеендер керегинде угар болзогор, чочыбагар: бу озо болор учурлу, је учы ол тарый болбос.
10 Иисус оноҥ айтты:
– Калык калыкка, каандык каандыкка удура туруп чыгар. 11 Алыстап тыҥ јерсилкиништер, ачана-торо, оору-јобол, коркымчылу немелер болор, теҥеридеҥ улу билдилер кӧрӱнер. 12 Је озо баштап Мениҥ адым учун слерди истежип тудар, сӱрер, синагогаларга апарып јаргылаар, тӱрмелеп койор, каандардыҥ, бийлердиҥ алдына апарып тургускылаар. 13 Олорго кере эдип, слерле андый болор. 14 Кӧксигерде тудуп јӱреер: бойыбысты корулап, нени айдарыбыс деп, кӱн-эртеде шӱӱбегер. 15 Мен слерге айдатан сӧс лӧ ойгорлык берерим. Ӧштӱлеригердиҥ бирӱзи де ого удурлажып та, удура сӧс тӧ айдып болбос. 16 Слерди керек дезе ада-энелеригер, ага-карындаштарыгар, тӧрӧӧндӧригер, најыларыгар ӧштӱлерге берип ийер, кезигерди дезе ӧлтӱрип койор. 17 Слерди Мениҥ адым учун ончозы јаман кӧрӧр. 18 Је бажыгардаҥ кыл да јылыйбас. 19 Чыдамкай болуп, јӱрӱмигерди аргадап алыгар.
Иерусалим јайрадылар
(Мф. 24:15-21; Мк. 13:14-19)
20 Иерусалимди черӱ курчап алганын кӧрӧр болзогор, оныҥ ээн калар ӧйи јууктап келди деп билигер. 21 Ол тушта Иудейде јӱргендер кырларга качсын, Иерусалимде јӱргендер оноҥ чыгып барзын, оныҥ тыштында јӱргендер ого кирбезин, 22 нениҥ учун дезе бу кӱндер бичилгени ончозы бӱтсин деп, кезедетен кӱндер болор. 23 Ол кӱндерде барлуларга, бала эмискендерге ачу-корон! Јердиҥ ӱстине улу тӱбек тӱжер, бу калыкка Кудай чугулданар. 24 Кезиги кылыш мизинеҥ ӧлгӱлеер, кезигин ӧскӧ калыктарга олјого апаргылаар. Кара јаҥдулар, бойыныҥ ӧйи тӱгенгенче, Иерусалимди будыла тепсегилеер.
Кижи Уулыныҥ ойто келери
(Мф. 24:29-31; Мк. 13:24-27)
25 Кӱнде, айда, јылдыстарда билдилер болор, талай кӱӱлеп, толкулар шуултынаҥ јердеги калыктар тӱймеп, алаҥ кайкап калган јӱрер. 26 Јерге келип јатканды сакып, оноҥ коркып, ӧлгӱлеер, нениҥ учун дезе теҥериниҥ кӱчтери косколонор. 27 Ол тушта теҥериниҥ булудында улу кӱчтӱ ле макту келип јаткан Кижи Уулын кӧргӱлеп ийер. 28 Мыныҥ ончозы бӱдӱп баштаза, сыныгарды тӱзедигер, бажыгарды кӧдӱригер, – јайымыгар јууктап келеткени ол болор – дейле, 29 Иисус олорго укаа сӧс айтты: – Смоквага ла ончо агаштарды кӧригер: 30 бӱрлене бергенде, мыны кӧрӱп, јай јууктап келди деп, бойыгар билип јадыгар. 31 Анайып ок слер де: мыныҥ ончозы бӱдӱп турганын кӧрӧр болзогор, Кудайдыҥ Каандыгы јуук деп билигер. 32 Чынын айдадым слерге: мыныҥ ончозы бу ӱйе баргалакта болор.
33 Теҥери ле јер јастыгар, је Мениҥ сӧстӧрим јастыкпас! 34 Бойыгарды тудуныгар, калаҥы ла эзирик болоры, јадын-јӱрӱмниҥ сурактары јӱрегерди олјолоп јоботпозын. Оноҥ башка ол кӱн јер-ӱстинде јаткандардыҥ ончозына сакыбаган јанынаҥ келип, олорго тузак ошкош болор. 36 Келип јаткан ончо тӱбектеҥ кыйып ӧдӧргӧ, Кижи Уулыныҥ алдына турарга, јаантайын сергек болуп, мӱргип јӱрӱгер.
37 Иисус тӱште байзыҥда ӱреткен, тӱндерди дезе, оноҥ чыгып, Елеон кырда ӧткӱрип турган. 38 Улус Оны угарга, эртен турадаҥ ала байзыҥга келип тургандар.
Иуданыҥ садынганы
(Мф. 26:1-5, 14-16; Мк. 14:1-2, 10-11; Ин. 11:45-53)
221 Ачытпаган калаш јийтен, Пасха дейтен байрам јууктап келеткен. 2 Улу абыстар ла бичикчилер Иисусты тудуп ӧлтӱрер эбин бедиреп, је калыктаҥ коркып тургандар.
3 Је бат, он экӱниҥ бирӱзи Иуда Искариоттыҥ ӧзӧк-буурына сатана кирди. 4 Ол улу абыстарга, бийлерге барып, Иисусты олорго канайда садып ийерин эрмектешти. 5 Олор сӱӱнип, ого акча берер болдылар. 6 Иуда јӧпсинип, улус јок тушта Иисусты олорго садып ийетен эптӱ учурал бедиреп јӱрди.
Пасханыҥ ажын јигени
(Мф. 26:17-25; Мк. 14:12-21; Ин. 13:21-30)
7 Ачытпаган калаш јийтен байрамныҥ кӱни једип келди. Бу кӱнде пасханыҥ кураанын сойотон болгон. 8 Иисус Петр ла Иоаннды ийип,
– Барып, биске пасханыҥ ажын јиир јер белетегер – деди.
9 – Оны кайда белетезин деп туруҥ? – деп, олор сурадылар.
10 Иисус олорго айтты:
– Бат, калага кирип јатсагар, слерге суулу јыракы апараткан кижи туштаар. Оныҥ кирер айлына јетире оныҥ кийнинеҥ барыгар. 11 Айыл ээзине айдыгар: «Ӱренчиктеримле кожо пасха јийтен кып кажызы – деп, Ӱредӱчи сурап јат». 12 Ол слерге јуунадып койгон ӱстиндеги телкем кыпты кӧргӱзер. Анда белетегер.
13 Олор барып, Оныҥ айтканыла таап алып, пасханы белетеп койдылар.
14 Ӧй једип келерде, Ол кыйын отурды, Оныла кожо апостолдор.
15 Иисус олорго айтты:
– Кыйналарымнаҥ озо бу пасханы слерле кожо јиирге тыҥ кӱӱнзеген эдим! 16 Айдып турум слерге: бу пасха Кудайдыҥ Каандыгында болгончо, Мен оноҥ база јибезим.
17 Айак алып, алкыш јетиреле, айтты:
– Мыны алып, бойыгар ортодо ичип, эбиртигер. 18 Айдып турум слерге: Кудайдыҥ Каандыгы келбегенче, виноград јиилегинеҥ база ичпезим.
19 Калаш алып, алкыш јетирди, сындырала, олорго берип, айтты:
– Бу – слер учун берилип јаткан Мениҥ эди-каным. Мени эске алынып, анайда эдип јӱригер.
20 Курсак јиген кийнинде айакты база анайда берип, айтты:
– Бу айак – слер учун тӧгӱлетен Мениҥ канымдагы јаҥы кереес. 21 Је бат, Мени садып турганныҥ колы Менийиле кожо столдо. 22 Андый да болзо, Кижи Уулы темдектеп койгон јолло барып јат. Је Оны садып јатканга ачу-корон!
23 Олор бой-бойынаҥ суража бердилер:
– Бистиҥ кемибис оны эдер?
24 Оноҥ сӧс блаашкылап, «Кемибис улу-јааны болгой не?» – дештилер. 25 Је Иисус олорго айтты:
– Каандар калыктарды бийлейдилер, башчылар дезе бойлорын быйан јетиреечилер дейдилер. 26 Је ортогордо андый неме болбозын! Кемигер улу-јаан, кичӱдий болзын, кемигер јамылу, јалчыдый болзын. 27 Кемизи јаан: кыйын отурганы ба, эмезе јалчы ба? Кыйын отурганы эмес пе? Мен дезе ортогордо – јалчыдый!
28 Мениле кожо ончо ченелтелерди ӧттигер. 29 Адам Меге кереестегени чилеп, Мен де слерге Каандык кереестеп јадым. 30 Мениҥ Каандыгымда Мениҥ ажы-тузымды ичип-јииригер, Израильдиҥ он эки угын јаргылаарга, ширеелерге отурып аларыгар.
31 Кайракан оноҥ айтты:
– Симон, Симон! Бат, сатана слерди буудай чылап сееп койсын деп сураган. 32 Је Мен бӱдӱп турганыҥ јылыйбазын деп, сен учун мӱргидим. Меге ойто келзеҥ, карындаштарыҥныҥ бӱдӱп турганын тыҥыт.
33 Петр:
– Кайракан! – деди. – Сениле кожо мен тӱрмеге де отурарга, ӧлӧргӧ дӧ белен!
34 Је Иисус:
– Айдып турум сеге, Петр: бӱгӱн пӧтӱк эткелекте, Мени билбезим деп айдып, Менеҥ ӱч катап јана тӱжериҥ – дейле, 35 олорго айтты: – Мен слерди таар да, акча да, ӧдӱк те јок ийеримде, немедеҥ тутадыгар ба?
Олор:
– Недеҥ де тутабадыс – дедилер.
36 Айдарда, Ол айтты:
– Је эмди таарлу кижи онызын алзын, акчазын да алзын. Кемде јок болзо, кийимин садып ийип, кылыш садып алзын. 37 Айдып турум слерге: «Оны јазык эткендердиҥ тоозына коштылар» деп, Мен керегинде бичилгени бӱдер учурлу. Эйе, Мен керегинде бичилгени ончозы бӱдӱп, учына једип барадыры.
38 Олор: «Кайракан, бат мында эки кылыш» – деерде, Ол: «Једер» – деди.
Елеон кырда мӱргигени
(Мф. 26:36-46; Мк. 14:32-42)
39 Иисус айылдаҥ чыгып, Бойыныҥ јаҥжыкканыла Елеон кырга барды. Ӱренчиктери де Оныҥ кийнинеҥ бардылар. 40 Једер јерге једип, Иисус олорго айтты:
– Ченелтеге кирбеске, мӱргигер!
41 Бойы дезе, таш чачым кире ырайла, тизеленип, мӱргий берди:
42 – Ада! Кӱӱниҥ бар болзо, бу кыйын-шыраны Менеҥ кыйыштыр. Андый да болзо, Мениҥ кӱӱнимле болбозын, Сенийиле болзын.
43 Теҥеридеҥ Ого ангел кӧрӱнип, тын-санаазын сергидип турды. 44 Ол тартыжуда болуп, там кичеенип мӱргиди. Оныҥ тери јерге тамчылаган кан ошкош болды.
45 Мӱргип божойло, ӱренчиктерине келерде, олор тыҥ кунукканына уйуктап калтыр.
46 – Не уйуктап јадыгар? – деп, Иисус олордоҥ сурады. – Туруп, ченелтеге кирбеске, мӱргигер!
Иисусты каруулга алганы
(Мф. 26:47-56; Мк. 14:43-50; Ин. 18:3-11)
47 Иисус мынайда айдып турганча, кӧп улус кӧрӱнип келди. Он экӱниҥ бирӱзи, Иуда дейтени, олорды озолоп келип јатты. Иисусты окшоп ийерге, Ого јууктай басты. Иуда андый темдек айдып берген: кемди окшоорым, ол ло кижи Иисус болор. 48 Иисус ого айтты:
– Иуда! Кижи Уулын окшошло садып туруҥ ба?
49 Ӱренчиктер керектиҥ аайын кӧрӱп, айттылар:
– Кайракан, кылышла чабалы ба?
50 Олордыҥ бирӱзи кылыжыла улу абыстыҥ кулына јаҥып, оҥ кулагын кезе чапты. 51 Иисус: «Болор, токтогор!» – дейле, кулдыҥ кулагына колыла тийип, јазып ийди. 52 Оны тударга келген улу абыстарга, байзыҥныҥ каруулыныҥ бийлерине ле јаандарга дезе мынайда айтты:
– Тонокчыны тудайын дегендий, Мени тудуп аларга кылышту ла шыйдамду келдигер. 53 Кӱнӱҥ сайын слерле кожо байзыҥда болуп јӱрдим, слер Меге тийбедигер. Је эмди – слердиҥ ӧйигер ле караҥуйдыҥ јаҥы.
54 Оны тудуп алып, улу абыс-эшке экелдилер. Петр дезе ээчиде ыраагыла барган. 55 Олор кӱрентиктиҥ ортозына от салып, кожо отура берерде, Петр база олордыҥ ортозына отурып алды.
56 Бир јалчы ӱй кижи оныҥ от јанында отурганын кӧрӱп, лаптап ајыктайла, айтты:
– Бу да кижи Оныла кожо јӱрген.
57 Је ол Оноҥ јана тӱжӱп:
– Мен Оны билбезим, ӱй кижи – деди.
58 Удабай база бирӱзи оны кӧрӱп, «Сен де олордыйы» – деди. Је Петр бу кижиге јок – деди.
59 Бир саат кире ӧйдиҥ бажында база кандый да кижи бӱдӱмјилӱ айда берди:
– Бу да кижи Оныла кожо болгоны чын. Ол Галилейдиҥ кижизи эмей.
60 Је Петр ол кижиге:
– Нени айдып туруҥ болбогой, билбезим – деди.
Бу тарый, ол айдып турганча, пӧтӱк этти. 61 Кайракан кайра баштанып, Петр јаар кӧрди. «Пӧтӱк эткелекте, Менеҥ ӱч катап јана тӱжериҥ» – деп, Кайраканныҥ ого айтканын Петр эске алды. 62 Кӱрентиктеҥ чыгала, ӧксӧп ыйлады.
63 Иисусты тудуп турган улус Оны базынып, согуп, 64 кӧзин таҥып, јӱзине тажып, сурап турдылар:
– Јарлыкчы болуп танып, айт, Сени кем сокты?
65 Ого ӧскӧ дӧ кӧп јаман сӧстӧр айттылар.
66 Тӱш боло берерде, калыктыҥ јаандары, улу абыстар, бичикчилер јуулыжып, Оны бойлорыныҥ оток-кӱреезине экелдилер.
67 – Сен Христос болзоҥ, биске айт – деп, олор сурадылар.
Ол дезе каруу јандырды:
– Слерге айтсам, бӱтпезигер, 68 суразам, каруузын айтпазыгар, Мени божотпозыгар. 69 Эмдидеҥ ала Кижи Уулы кӱчтӱ Кудайдыҥ оҥ јанында отурар.
70 – Анайдарда, Сен – Кудайдыҥ Уулы ба? – деп, ончозы сурады.
Ол каруу јандырды:
– Мен деп, бойыгар айттыгар.
71 Олор:
– Биске база кандый кере керек? – дештилер. – Бис мыны бойыбыс Оныҥ Бойынаҥ уктыбыс.
Иисус Пилаттыҥ ла Иродтыҥ алдында
(Мф. 27:1-2, 11-14; Мк. 15:1-5; Ин. 18:28-30)
231 Оноҥ ончозы ӧрӧ туруп, Иисусты Пилатка апарала, 2 бурулап баштады:
– Бу кижи бистиҥ калыктыҥ кӱӱн-санаазын булгап, каганга калан тӧлӧӧргӧ буудактап, Бойын Христос Каан деп аданып јат.
3 – Сен иудейлердиҥ Кааны ба? – деп, Пилат Оноҥ сураарда, Ол каруу јандырып,
– Сен айдып туруҥ – деди.
4 Пилат улу абыстарга ла калыкка айтты:
– Бу кижидеҥ бир де буру таппай турум.
5 Је олор јана баспай, айдып турдылар:
– Ол Иудей ичинде ӱредип, улусты тӱймедип јат. Галилейде баштаган, эмди бери келген.
6 Пилат Галилей дегенин угала, «Бу Галилейдиҥ кижизи бе?» – деп сурады. 7 Ол Иродтыҥ јеринеҥ деп билеле, Оны Иродко ийди. Ирод бу кӱндерде база Иерусалимде болгон.
8 Иисусты кӧрӧлӧ, Ирод сӱрекей сӱӱнди: Оны алдынаҥ бери кӧрӧйин деп јӱрген. Ол Иисус керегинде кӧп уккан, Оныҥ кандый бир кайкалын кӧрӧр болорым ба деп, иженип турган. 9 Ол Иисуска кӧп сурактар берди, је бирӱзине де каруу албады. 10 Улу абыстар ла бичикчилер анда туруп, Оны тыҥ бурулап турдылар. 11 Ирод дезе бойыныҥ јуучылдарыла Оны базынып ла электеп, Ого јарык кеп катанчыктайла, Пилатка кайра ийди. 12 Мынаҥ озо ӧштӧжип јӱрген Пилат ла Ирод ол кӱннеҥ ала најылажып алдылар.
13 Пилат дезе, улу абыстарды, бийлерди ле улусты јууйла, 14 олорго айтты:
– Улусты булгап јат деп, бу кижини меге экелдигер. Је бат, слердиҥ кӧзигерче шиҥжӱлеп, бурулап айткан сӧстӧригерди керелеген немени бу кижидеҥ таппадым. 15 Ирод то Оноҥ буру таппай, биске кайра ийген. Айдарда, Ол ӧлӱмге тургадый неме этпеген. 16 Мен Оны кезеделе, божодып ийерим. 17 (Пилат байрам кӱнге кижендӱлердиҥ бирӱзин олорго божодор учурлу болгон.)
18 Је ончозы кыйгырыжа берди:
– Ол ӧлзин! Биске Варавваны божот!
19 Варавва дезе калада тӱймеен кӧдӱрип, кижи ӧлтӱрген учун тӱрмелеткен.
20 Пилат Иисусты божодып ийерге, улуска катап баштанды.
21 Је олор:
– Оны керип кой! Керип кой! – деп, кыйгырыжып турдылар.
Пилат олорго ӱчинчи катап айтты:
22 – Ол јаман нени эткен? Мен Оноҥ ӧлӱмге тургадый буру таппадым. Анайдарда, кезеделе, божодып ийедим.
23 Је олор Оны кере тартсын деп некеп, там ла там тыҥыда кыйгырыжып турдылар. Олордыҥ ла улу абыстардыҥ кыйгызы эркитеп ийди. 24 Пилат олордыҥ некелтезин бӱдӱрер деп шӱӱди. 25 Тӱймеен кӧдӱрип, кижи ӧлтӱрген учун тӱрмеде отурганды олордыҥ сураганыла божодып, Иисусты дезе олордыҥ табына берип ийди.
Иисусты керигени
(Мф. 27:32-44; Мк. 15:21-32; Ин. 19:17-27)
26 Оноҥ Иисусты апардылар. Кырада јӱреле јанып келеткен Киринейдиҥ Симон деп кижизин тудала, Иисустыҥ кийнинеҥ апарзын деп, керӱ агашты ого јӱктендирип бердилер.
27 Иисусты ээчий ал-тӱмен улус, база ыйлашкан-сыкташкан ӱй улус барып јаттылар. 28 Ол дезе, олор јаар бурылып, айтты:
– Иерусалимниҥ кыстары, Мен учун ыйлабагар. Оныҥ ордына бойыгар, бала-баркагар учун ыйлагар. 29 «Бала таппастар, бала таппагандар, эмчегин эмиспегендер кежиктӱ!» деп айдар кӱндер једип келедири. 30 Ол тушта кырларга: «Ӱстибиске аҥтарылыгар!» – деп, тӧҥ-кырлаҥдарга: «Бисти кӧмӱп салыгар!» – деп, айдып тургулаар. 31 Јажарып турган агашла анайда эдип турганда, кургак агашла не болор?
32 Оныла кожо кыйнап ӧлтӱрерге эки тонокчыны апаргандар. 33 Куу-Баш деген јерге келеле, Оны ла эки тонокчыны – бирӱзин оҥ, ӧскӧзин сол јанына керип койдылар.
34 Иисус дезе айтты:
– Ада! Олордыҥ јаманын таштап кой. Олор нени эдип тургандарын билбей јадылар.
Шыбага чачып, Оныҥ кийимин бойлоры ортодо ӱлежип алдылар. 35 Улус кӧрӱп турган. Олорло кожо бийлер де шоодып, айдып тургандар:
– Ӧскӧ улусты аргадап јӱрген эди, Ол Христос, Кудайдыҥ талдап алганы болзо, Бойын Бойы аргадап алзын!
36 Јуучылдар Оны база шоодып, базып келеле, уксус берип,
37 – Сен иудейлердиҥ Кааны болзоҥ, Бойыҥды Бойыҥ аргадап ал! – дежип тургандар.
38 Оныҥ ӱсти орто «Бу – иудейлердиҥ Кааны» деп грек, рим ле еврей сӧстӧрлӱ бичик илдилер. 39 Керидип койгон тонокчылардыҥ бирӱзи Оны јамандап, айдып турды:
– Сен Христос болзоҥ, Бойыҥды ла бисти аргадап ал!
40 Экинчизи оны токтодып,
– Сен, анайып ок јаргылаткан бойыҥ, Кудайдаҥ коркыбайдыҥ ба? 41 Бисти чын јаргылаган, эткен керектериске турарын алып јадыбыс. Ол дезе бир де јаманды этпеген – дейле, 42 Иисуска айтты: – Каандыгыҥа келзеҥ, мени эске ал, Иисус!
43 Иисус ого айтты:
– Чынын айдадым сеге: бӱгӱн ле Мениле кожо райда болорыҥ.
44 Тал-тӱш кирезинде тӱштиҥ ӱч саадына јетире ончо јерге караҥуй тӱшкен: 45 кӱн јоголо берген. Байзыҥдагы кӧжӧгӧ ортозыла эки јара јыртыла берген. 46 Иисус тыҥ ӱнденип,
– Ада! Сениҥ колыҥа тынымды берип јадым! – дейле, тыны кыйыла берди.
47 Јӱс јуучылдыҥ јааны мыны кӧрӧлӧ, Кудайды алкап, айтты:
– Бу кижи чын ла акту болгон!
48 Мыны кӧрӧргӧ јуулган улус не болгонын кӧрӧлӧ, тӧштӧрине согунып, јангылап турды. 49 Иисусты билген ончо улус ла Оны ээчий Галилейдеҥ келген ӱй улус ыраагынаҥ кӧрӱп тургандар.
Иисустыҥ мӧҥкӱзин кӧдӱргени
(Мф. 27:57-61; Мк. 15:42-47; Ин. 19:38-42)
50 Иудейдиҥ Аримафей калазынаҥ Иосиф деп кижи болгон. Ол Кудайдыҥ Каандыгын сакып јӱрген керсӱ ле ак-чек кижи болгон, оток-кӱрееге кирип те турган болзо, оныҥ јӧбин јаратпайтан. 52 Је бат, Пилатка келеле, Иисустыҥ мӧҥкӱзин сурады. 53 Сӧӧкти тӱжӱреле, кеден бӧскӧ ороп, јылым кайада ойгон сӧӧк салар јерге апарып, салып койды. Анда кемниҥ де сӧӧги салылгалак болгон.
54 Пятница кӱн болгон, суббот кӱн келип јаткан. 55 Галилейдеҥ Иисусла кожо келген ӱй улус Иосифтиҥ кийнинеҥ барып, Оныҥ сӧӧги кайда, канайып салылганын кӧрӱп турдылар. 56 Јанып келеле, јараш јытту май ла сӱркӱш белетеп, јакылтазыла суббот кӱнде амырадылар.
Иисус Христостыҥ тирилгени
(Мф. 28:1-10; Мк. 16:1-8; Ин. 20:1-10)
241 Неделениҥ баштапкы кӱнинде эрте таҥда, белетеп алган јараш јытту немелерин алганча, эпшилер ле олорло кожо бир кезик ӧскӧ улус сӧӧк салган јерге келдилер. 2 Је оныҥ тажы аҥтарылып калган јатты. 3 Ичине киреле, Иисус Кайраканныҥ сӧӧгин таппадылар. 4 Кайкап калган тургулаарда, кенетийин олордыҥ алдына мызылдууш кийимдӱ эки эр кижи кӧрӱнип келди. 5 Олор коркыганына јабыс эҥчейип ийерде, ол экӱ айттылар:
– Тирӱ кижини ӧлгӧн улустыҥ ортозынаҥ не бедиреп туругар? 6 Ол мында јок, тирилип калган. Туку Галилейде јӱрерде, слерге Ол нени айтканын эске алынып ийзегер: 7 «Кижи Уулы кинчектӱлердиҥ колына берилип, кере тартырар, је ӱчинчи кӱнде тирилер».
8 Оныҥ айткан сӧстӧри санааларына кирип келди. 9 Сӧӧк салган јердеҥ бурылып, он бирге ле ӧскӧлӧриниҥ ончозына тил јетирдилер. 10 Олор Магдалина Мария, Иоанна, Иаковтыҥ энези Мария болгондор. Олорло кожо болгон ӧскӧ дӧ ӱй улус апостолдорго анайып ла айдып турдылар. 11 Ӱй улуска кемизи де бӱтпеди, мыны сананып тапкан неме дештилер. 12 Је Петр туруп, сӧӧк салган јер јаар јӱгӱрди. Оныҥ ичине карап, сӧӧкти оройтон кеден бӧстӧҥ ӧскӧ неме кӧрбӧди. Не болгонын бойында кайкап, јанып ийди.
Эммаус јаар јолдо
(Мк. 16:12-13)
13 Ол ло кӱн ӱренчиктердиҥ экӱзи Иерусалимнеҥ он беристе киреде турган Эммаус деп јурт јаар барадып, 14 не болгонын ончозын эрмектежип тургандар. 15 Олор эрмектежип, бойлоры ортодо шӱӱшкилеп турарда, Иисус Бойы јууктап келип, кожо базып ийди. 16 Је олордыҥ кӧстӧри бӧктӱдий болуп, Оны таныбадылар.
17 – Јолдо нени шӱӱжип барадыгар? – деп, Иисус олордоҥ сурады. – Чырайлараар не бӱркӱк?
18 Олордыҥ бирӱзи, Клеопа дегени, айтты:
– Бу кӱндерде Иерусалимде не болгонын ого келген улустаҥ јаҥыс сен билбес болдыҥ ба?
19 – Анда не болгон? – деп, Ол сурады.
Олор айттылар:
– Бис Назарет јеринеҥ Иисусла не болгонын айдадыс. Ол Кудайдыҥ да, ончо улустыҥ да алдында сӧстӧ лӧ керекте кӱчтӱзин кӧргӱскен јарлыкчы болгон. 20 Је улу абыстарыс ла башчыларыс Оны ӧлтӱрер эдип јаргылайла, керип койгондор. 21 Израильди јайымдаары Ол деп, иженген болгоныс. Је бат, бу керектиҥ болгоны ӱчинчи кӱнге барып јат. 22 Бир кезик ӱй улузыс бисти кайкатты. Олор эрте таҥда сӧӧк салган јерге барала, 23 Оныҥ сӧӧгин таппай, биске келип, айткандар: «Биске ангелдер кӧрӱнди, Оны тирӱ дешти». 24 Айдарда, бистиҥ улустыҥ кезиги сӧӧк салган јерге барып кӧрӧрдӧ, ӱй улустыҥ айтканы чын болуп калган, је Оныҥ Бойын кӧрбӧгӧндӧр.
25 Иисус олорго айтты:
– Э-э, сананбастар, јарлыкчылар айткан сӧстӧргӧ бӱдерге, оны јӱрегеерле оҥдоорго бачымдабайдыгар. 26 Бойыныҥ магына једерге, Христос бу ончо шыраны ӧтпӧс учурлу болгон бо?
27 Моисейдеҥ ле ончо јарлыкчылардаҥ баштайла, Ол Бойы керегинде Агару Бичикте айдылганын јартады.
28 Олор Эммаус јуртка јууктап келерде, Иисус оноҥ ары бараачы болды. 29 Је ӱренчиктер Оны токтодып,
– Эҥир кирип барадыры, бисле кожо артып кал – деп, сурап турдылар.
Ол ӱйге кирип, олорло кожо артып калды.
30 Олорло кожо кыйын отурып, калашты алып алкады, сындырала, ӱренчиктерге берди. 31 Олордыҥ кӧстӧри ачылып, Оны танып ийдилер. Је Ол ӱренчиктерине кӧрӱнбес боло берди.
32 Олор бой-бойына айдыштылар:
– Јолдо Ол бисле эрмектежип, Агару Бичикти јартаарда, кӧксибисте јӱректерис кӱйбеген беди?
33 Олор тургуза ла туруп, Иерусалимге бурылдылар. Анда он бир апостолды ла олорло кожо јӱргендерди таап алдылар. 34 Ӱренчиктер айттылар:
– Кайраканныҥ тирилгени чын, Ол Симонго кӧрӱнген.
35 Оноҥ байагы эки ӱренчик јолдо не болгонын, калаш сындырып јадарда, Оны канайда таныганын айттылар.
Тирилген Иисустыҥ кӧрӱнгени
(Мф. 28:16-20; Мк. 16:14-18; Ин. 20:19-23)
36 Олор мынайда айдып турганча, Иисус Бойы олордыҥ ортозына туруп:
– Слерге амыр болзын! – деди.
37 Олор сӱне кӧрӱп турус дежип, куйка баштары јимирей берди.
38 – Не тӱймей бердигер, јӱректеригер нениҥ учун эреҥистелишле толо? – деп, Ол сурады. – 39 Мениҥ колымды, Мениҥ будымды кӧригер: бу Мен Бойым эдим. Мени тудуп-сыймап кӧригер: сӱнеде эт-кан да, сӧӧк тӧ јок, Менде дезе бар болгонын кӧрӱп турыгар.
40 Мынайда айдала, олорго колы-будын кӧргӱсти. 41 Олор сӱӱнгенине, бӱдӱп болбой, кайкажып турарда, Ол:
– Мында слерде јиир курсак бар ба? – деди.
42 Олор каарып койгон балык ла адаруныҥ балын алып бердилер. 43 Балыкты алып, олордыҥ кӧзинче јиди. 44 Оноҥ айтты:
– Моисейдиҥ Јасагында, јарлыкчылардыҥ бичигинде, сарындарда Мен керегинде айдылганы ончозы бӱдер учурлу деп, слерле кожо јӱрген тужымда айдып туратаным бу.
45 Иисус олорго Агару Бичиктерди оҥдоор сагыш ачып, 46 айтты:
– Бичилгениле, Христос кыйналар, је ӱчинчи кӱнде тирилер; 47 Оныҥ адында кинчектер ташталзын деп, Кудайга баштанары Иерусалимнеҥ баштайла ончо калыктарда јарлалар. 48 Слер дезе мыныҥ керечилери. 49 Адамныҥ берер болгонын слерге ийерим. Слер дезе, ӧрӧртинеҥ кӱч алганчагар, бу калада јӱригер.
50 Ӱренчиктерин каладаҥ чыгарала, Вифанияга једеле, колдорын саҥ ӧрӧ эдип, олорды алкады. 51 Алкап туруп, олордоҥ айрылып, теҥериге кӧдӱрилип баштады. 52 Ӱренчиктер Ого бажырып, сӱӱнчизин бадырып болбой, Иерусалимге јанып келдилер. 53 Кудайды алкап, јаантайын байзыҥда болуп јӱрдилер. Аминь.