Иоанн

Иоанн бичиген сӱӱнчилӱ јар

Јӱрӱмниҥ сӧзи

¹ Элдеҥ озо Сӧс болгон, Сӧс Кудайда болгон, Сӧс Кудай болгон. ² Ол элдеҥ озо Кудайда болгон. ³ Ончозы Оноҥ бӱдӱп, јӱрӱп јат, Ол јогынаҥ не де бӱтпеген. ⁴ Оныҥ Бойында јӱрӱм болгон, ол јӱрӱм улуска јарык болгон. ⁵ Јарык караҥуйда јарыйт, караҥуй оны бӱркеп болбогон.

⁶ Кудайдаҥ ийилген кижи табылган, оныҥ ады-јолы Иоанн. ⁷ Ончозы ол ажыра Ого бӱтсин деп, ол керелеерге, Јарыктыҥ керечизи болорго келген. ⁸ Ол бойы јарык болбогон, је Јарыктыҥ керечизи болорго келген. ⁹ Бу јер-телекейге келип турган кажы ла кижини јарыдар чын Јарык болгон. ¹⁰ Ол телекейде јӱрген, телекей Оноҥ бӱткен, је бу телекейдиҥ улузы Оны таныбаган. ¹¹ Бойыныҥ улузына келген, је улузы Оны јуутпаган. ¹² Оны јуудып, Ого бӱткен улуска дезе Кудайдыҥ балдары болор јаҥ берген. ¹³ Олор каннаҥ туулган эмес, эт-канныҥ кӱӱнинеҥ эмес, эр кижиниҥ кӱӱнинеҥ эмес, Кудайдаҥ туулгандар.

¹⁴ Ол Сӧс кижи болуп калды, ортобыста јӱрди. Бис Оныҥ магын кӧрдибис, бу макты Ол Аданыҥ сок јаҥыс Уулы болуп алган. Ол јакшылыкла, чындыкла толо болгон. ¹⁵ Иоанн Оны керелеп, јарлаган: «„Кийнимнеҥ келип јатканы мениҥ алдымда болуп калды, нениҥ учун дезе менеҥ озо бар болгон“ деп айтканым бу». ¹⁶ Оныҥ толозынаҥ ончобыс јакшылыкка ӱзеери јакшылык алдыбыс. ¹⁷ Јасак Моисейдеҥ берилген, јакшылык ла чындык дезе Иисус Христостоҥ болды. ¹⁸ Кудайды кем де, качан да кӧрбӧгӧн. Оны биске Аданыҥ ӧзӧгинде јӱреечи сок јаҥыс Уулы ачкан.

Крестеечи Иоанныҥ керези

(Мф. 3:1-12; Мк. 1:2-8; Лк. 3:15-17)

¹⁹ Бат, Иоанныҥ керези.

Иоанн кем болгонын сурап уксын деп, иудейлер Иерусалимнеҥ абыстарды ла левиттерди ийерде, ²⁰ ол ачыгынча јарлаарынаҥ мойнобой,

– Мен Христос эмезим – деп јарлаган.

²¹ – Айдарда, сен кем? Илия ба? – деп сурагандар.

Ол «јок» – деген.

– Јарлыкчы ба? – дешкендер.

Ол «јок» – деген.

²² – Сен кем болорыҥ? – деп, ойто сурагандар. – Бисти ийген улуска бис каруу берер учурлу. Бойыҥды бойыҥ кем деп адайдыҥ?

²³ Ол айткан:

– Исаия јарлыкчыныҥ айтканыла, мен – «Кайраканга јол тӱзедип салыгар!» деп, куба чӧлдӧ кыйгырганныҥ ӱни.

²⁴ Ийилген улус дезе фарисейлердеҥ болгон. ²⁵ Олор оноҥ сурагандар:

– Сен Христос эмес болзоҥ, Илия да, јарлыкчы да эмезиҥде, улусты не крестейдиҥ?

²⁶ – Мен суула крестеп јадым – деп, Иоанн каруу јандырган. – Је ортогордо Турганы бар, Оны слер билбезигер. ²⁷ Ол кийнимнеҥ де келип јаткан болзо, мен Оныҥ ӧдӱгиниҥ буузын да чечерге турбазым.

²⁸ Бу керек Вифанияда, Иордан ары јанында болгон. Анда Иоанн улусты крестеп јӱрген.

²⁹ Эртезинде Иоанн ого базып келеткен Иисусты кӧрӧлӧ, айтты:

– Бу телекейдиҥ улузыныҥ кинчегин кедери алып јаткан Кудайдыҥ Курааны бу. ³⁰ «Кийнимнеҥ Эр кижи келедири, Ол мениҥ алдыма турар болды, нениҥ учун дезе Ол менеҥ озо бар болгон» деп, байа айтканым бу. ³¹ Мен Оны билбегем, је Израильге Ол ачылзын деп, улусты суула крестеерге келген эдим.

³² Иоанн керелеп, айтты:

– Теҥеридеҥ кӱӱле чилеп тӱжӱп келеле, Оныҥ ӱстинде јӱрген Тынды кӧргӧм. ³³ Мен Оны билбес болгом, је суула кресте деп, мени ийгени Бойы меге мынайда айткан: «Кемге Тын тӱжӱп, Оныҥ ӱстине туруп калганын кӧрӧр болзоҥ, Агару Тынла крестеечи Ол». ³⁴ Мен кӧрдим, Ол Кудайдыҥ Уулы деп кереледим.

Баштапкы ӱренчиктер

³⁵ Эртезинде Иоанн база ла анда турган, ӱренчиктериниҥ экӱзи кожо болгон. ³⁶ Базып отурган Иисусты кӧрӧлӧ, ол айтты:

– Кӧригер, бу Кудайдыҥ Курааны!

³⁷ Эки ӱренчик оныҥ сӧзин угала, Иисустыҥ кийнинеҥ бардылар. ³⁸ Иисус дезе кайра баштанып, олордыҥ келип јатканын кӧрӧлӧ, айтты:

– Слерге не керек?

Олор:

– Равви! – дедилер. (Равви дегени, Ӱредӱчи дегени.) – Јадып турган јериҥ кайда эди?

³⁹ Ол:

– Барып кӧригер – деди.

Олор барып, јадып турган јерин кӧрӧлӧ, ол кӱн Оныла кожо болдылар. Тӧрт саат кирези тӱш болгон.

⁴⁰ Иоанныҥ айтканын угуп, Иисусла кожо барган экӱниҥ бирӱзи Симон-Петрдыҥ карындажы Андрей болгон. ⁴¹ Ол Симон агазын озо табала, ого айтты:

– Бис Мессияны таптыс.

(Мессия дегени, Христос дегени.) ⁴² Ол Симонды Иисуска экелди. Иисус дезе, Симон јаар кӧрӧлӧ, айтты:

– Сен – Симон, Ионаныҥ уулы. Эмди Кифа деп адаларыҥ.

(Кифа дегени, Петр дегени.)

⁴³ Эртезинде Иисус Галилей јерине барар деп шӱӱди. Филиппти табала, ого айтты:

– Мени ээчий бас.

⁴⁴ Филипп дезе Андрей ле Петр јаткан Вифсаида деп каладаҥ болгон. ⁴⁵ Ол Нафанаилди табала, айтты:

– Моисей Јасакта бичигенди ле јарлыкчылар бичигенди таптыбыс. Ол Иисус, Назарет јеринеҥ Иосифтиҥ уулы.

⁴⁶ Је Нафанаил ого айтты:

– Назареттеҥ јакшы чыгар беди?

Филипп:

– Барып кӧр – деди.

⁴⁷ Иисус, Бойы јаар базып келеткен Нафанаилди кӧрӧлӧ, ол керегинде айтты:

– Израильдиҥ чын кижизи бу, ондо меке јок.

⁴⁸ – Сен мени кайдаҥ билериҥ? – деп, Нафанаил сурады.

– Сени Филипп кычыргалакта, смоква агаштыҥ алдында турганыҥды кӧргӧм – деп, Иисус каруу јандырды.

⁴⁹ Нафанаил айтты:

– Равви! Сен – Кудайдыҥ Уулы, Сен – Израильдиҥ Кааны!

⁵⁰ Иисус:

– Сени смоква агаштыҥ алдында турганыҥды кӧргӧм деп, сеге айтканым учун бӱдӱп јадыҥ. Мынаҥ артыкты кӧрӧриҥ – дейле, ⁵¹ айтты: – Чынын, чынын айдадым слерге: эмдидеҥ ала теҥериниҥ ачылганын, Кудайдыҥ ангелдери Кижи Уулына кӧдӱрилип, тӱжӱп јатканын кӧрӧригер.

Канадагы той

¹ Ӱчинчи кӱнде Галилейдеги Канада той болгон. Иисустыҥ энези де анда болгон. ² Иисус ла Оныҥ ӱренчиктери тойго база кычырылган. ³ Аракы јетпей каларда, энези Иисуска:

– Олордо аракы јок – деди.

⁴ – Нени эдетенимди сен айдатаҥ ба, ӱй кижи? – деп, Иисус каруу јандырды. – Мениҥ ӧйим јеткелек.

⁵ Энези јалчыларга айтты:

– Ол слерге не деп айдар, оны эдигер.

⁶ Анда кажызына ла он сабат кире суу бадар алты таш кӱп турган. Олор иудейлердиҥ арутанатан чӱм-јаҥын ӧткӱрерге керектӱ болгон.

⁷ Иисус јалчыларга:

– Кӱптерди суула толтырыгар – деерде, олор кӱптерге толтыра суу урдылар.

⁸ – Эмди сузуп, той башкарган кижиге апарыгар – деди.

Олор апарып бердилер.

⁹ Той башкараачы аракы боло берген суудаҥ амзап кӧрӧлӧ, – ол дезе аракы кайдаҥ келгенин билбеген, оны јаҥыс суу сускан јалчылар билген, – колтуны бойына кычырала, ¹⁰ ого айтты:

– Кажы ла кижи озо аракыныҥ јакшызын уратан, айылчылар ичип эзирген тушта, кирелӱзин. Сен дезе јакшы аракыны эмдиге јетире урбадыҥ.

¹¹ Анайып, Иисус Галилейдеги Канада баштапкы кайкал этти, Бойыныҥ магын ачты; ӱренчиктери Ого бӱтти.

¹² Мыныҥ кийнинде Ол Капернаумга келди. Оныла кожо энези, карындаштары ла ӱренчиктери болгон. Анда олор тоолу ла кӱн јӱрген.

Кудайдыҥ байзыҥын арутаганы

(Мф. 21:12-13; Мк. 11:15-17; Лк. 19:45-46)

¹³ Иудей Пасха јууктап келерде, Иисус Иерусалимге келди. ¹⁴ Ол байзыҥда чарлар, койлор, кӱӱлелер садып турган, акча солып отурган улусты кӧрди. ¹⁵ Армакчыдаҥ камчы толгоп, байзыҥнаҥ ончозын чыгара сӱрди: койлорды да, чарларды да; солычылардыҥ акчазын тӧгӱп, столдорын аҥтарды.

¹⁶ Кӱӱле садаачыларга айтты:

– Мыныгарды алып чыгыгар, Адамныҥ айлын садуныҥ айылы этпегер!

¹⁷ «Сениҥ айлыҥ учун ичим кӱйӱп, Мени јалбыш чылап јиир» – деп бичилгенин ӱренчиктер эске алдылар.

¹⁸ Айдарда, иудейлер каруу јандырып, Ого айттылар:

– Анайда эдер јаҥыҥ бар деп, биске кандый билди кӧргӱзериҥ?

¹⁹ – Бу байзыҥды јемиригер, Мен оны ӱч кӱнге орныктырып ийерим – деп, Иисус каруу јандырды.

²⁰ – Бу байзыҥ тӧртӧн алты јыл тудулган, Сен дезе оны ӱч кӱнге орныктырарга ба? – деп, иудейлер айттылар.

²¹ Иисус дезе Бойыныҥ эди-каныныҥ байзыҥын айткан. ²² Ол тирилерде, ӱренчиктери Ол мыны айтканын эске алып, Агару Бичикке ле Иисус айткан сӧскӧ бӱде бергендер.

²³ Ол Иерусалимде Пасха байрамда јӱрерде, Оныҥ јайаган билдилерин кӧрӧлӧ, кӧп улус Ого бӱтти. ²⁴ Је Иисус Бойын олорго бӱдӱндирбей турган, нениҥ учун дезе ончозын билер болгон. ²⁵ Кижиниҥ ичинде не барын Бойы билер учун, кижи керегинде ӧскӧ кижи керелеерин керектебей турган.

Иисус ла Никодим

¹ Фарисейлер ортодо иудей бийлердиҥ бирӱзи Никодим деп кижи болгон. ² Ол Иисуска тӱнде келеле, айтты:

– Равви! Сен Кудайдаҥ келген Ӱредӱчи деп билерис. Сен јайап јӱрген билдилерди Кудайдыҥ болужы јокко кем де јайап болбос.

³ Иисус ого каруу јандырды:

– Чынын, чынын айдадым сеге: ӧрӧртинеҥ туулбаган кижи, Кудайдыҥ Каандыгын кӧрӱп болбос.

⁴ – Карган кижи ак-јарыкка канайып туулатан? – деп, Никодим Ого айтты. – Эне ичине катап киреле, туулып болор бо?

⁵ Иисус каруу јандырды:

– Чынын, чынын айдадым сеге: суудаҥ ла Тыннаҥ туулбаган кижи, Кудайдыҥ Каандыгына кирип болбос. ⁶ Эт-каннаҥ туулганы, эт-кан болор, Тыннаҥ туулганы дезе, тын болор. ⁷ «Слерге ӧрӧртинеҥ туулар керек» деп, сеге айтканыма кайкаба. ⁸ Тын кайда тынайын дезе, анда тынат. Оныҥ табыжын угарын угуп јадыҥ, је кайдаҥ келип, кайдаар барып јатканын билбезиҥ. Тыннаҥ туулган кажы ла кижиле андый болотон.

⁹ – Ол канайып болотон? – деп, Никодим сурады.

¹⁰ – Израильдиҥ ӱредӱчизи болорыҥда, мыны билбес болдыҥ ба? – деп, Иисус каруу јандырды. – ¹¹ Чынын, чынын айдадым сеге: бис нени билгенисти айдадыс, нени кӧргӧнисти керелейдис, слер дезе кере сӧзибисти јаратпай јадыгар. ¹² Слерге јердийин айтканыма бӱтпегенеерде, теҥеринийин айтсам, канайып бӱдеригер? ¹³ Теҥериде јӱрген, теҥеридеҥ тӱшкен Кижи Уулынаҥ башка, теҥериге кем де чыкпаган. ¹⁴ Ого бӱткен кажы ла кижи ӧлӱп калбай, ӱргӱлји јӱрӱмдӱ болзын деп, куба чӧлдӧ Моисей јыланды ӧрӧ кӧдӱргендий, Кижи Уулы анайып ок кӧдӱрилер учурлу. ¹⁶ Ого бӱткен кажы ла кижи ӧлбӧй, ӱргӱлји јӱрӱмдӱ болзын деп, Кудай бу телекейдиҥ улузына карузыган учун сок јаҥыс Уулын берген. ¹⁷ Кудай Бойыныҥ Уулын бу телекейдиҥ улузыныҥ јаргызын этсин деп телекейге ийген эмес, бу телекейдиҥ улузы Ол ажыра аргадалзын деп ийген. ¹⁸ Кудайга бӱткени јаргылатпас; бӱтпегени дезе, Оныҥ сок јаҥыс Уулына бӱтпегени учун, јаргылаткан. ¹⁹ Јаргыныҥ учуры дезе бу: телекейге јарык келген, је улус карачкыны јарыктаҥ артык сӱӱген, нениҥ учун дезе олордыҥ кылынып јӱргени јаман болгон. ²⁰ Јаман кылынып јӱрген кажы ла кижи, керектери јаман учун, онызын билдиртпеске, јарыкты јаман кӧрӱп, јарыкка барбай јат. ²¹ Чындыкла эдип јӱрген кижи дезе, керектери Кудайдыҥ болужыла эдилгени кӧрӱнзин деп, јарыкка барат.

Иисус ла Крестеечи Иоанн

²² Мыныҥ кийнинде Иисус ӱренчиктериле кожо Иудей јерине келди. Анда олорло кожо јӱрӱп, улусты крестеди. ²³ Иоанн дезе анайып ок Салимниҥ јуугындагы Енон деп јерде крестеген, нениҥ учун дезе анда суу кӧп болгон. Бого келип, креске тӱжӱп тургандар. ²⁴ Бу керек Иоанн тӱрмелеткелекте болгон.

²⁵ Ол тушта Иоанныҥ ӱренчиктери иудейлерле аруталары керегинде сӧс блаашкандар. ²⁶ Олор Иоаннга келип, айткан:

– Равви, сениле кожо Иорданда болгон, сен керелеген Кижи база крестейт, ончозы Ого барат.

²⁷ – Кижиге теҥеридеҥ берилбезе, ол бойына нени де алынып болбос – деп, Иоанн каруу јандырды. – ²⁸ «Мен Христос эмезим, је мен Оноҥ озо ийилгем» деп айтканымды уккан керечилер слер бойыгар эдигер. ²⁹ Сыргалјылу кижини колту дейтен. Колтуныҥ најызы дезе, ого коштой туруп, оны тыҥдап, ӱнин угала, сӱрекей сӱӱнет. Мениҥ бу сӱӱнчим эмди бӱтти. ³⁰ Ол јаанаар, мен кичинектеер учурлу. ³¹ Ӧрӧртинеҥ Келип Турганы, ончозынаҥ бийик эди. Јердеҥ болуп јӱргени дезе, јердийи эди, ол јердийи чилеп эрмектенет. Теҥеридеҥ Келип Турганы, ончозынаҥ бийик. ³² Ол нени кӧргӧнин, нени укканын керелейт, је Оныҥ керелегенин јарадып турганы јок. ³³ Оныҥ керезин јаратканы, Кудай чындык деп, бойыныҥ таҥмазын басканы ол. ³⁴ Кудайдыҥ ийгени, Кудайдыҥ сӧзин айдат. Кудай дезе Тынды кемјип беретен эмес. ³⁵ Ада Уулына карузып, ончозын Оныҥ колына берген. ³⁶ Уулына бӱткени, ӱргӱлји јӱрӱмдӱ, Уулына бакпаганы, јӱрӱм кӧрбӧс: оныҥ ӱстинде Кудайдыҥ чугулы јӱрет.

Иисус ла самар ӱй кижи

¹ Иисус, Иоаннга кӧрӧ, кӧп ӱренчиктер таап крестеп јат деп, фарисейлерге табыш јетти. Улусты дезе Иисус Бойы эмес, ӱренчиктери крестеген. Иисус бу керегинде билип ийеле, Иудей јерин таштап, ойто Галилей јерине барды. ⁴ Ого Самар јериле ӧдӱп барар керек болгон. ⁵ Ол Сихарь деп самар калага келди. Бу кала Иаков бойыныҥ уулына, Иосифке, берген јердиҥ јуугында турган. ⁶ Анда Иаковтыҥ кутугы болгон. Иисус, јолдоҥ арып-чылайла, кутуктыҥ јанына отура тӱшти. Тал-тӱш кирези болгон. ⁷ Суу сузуп аларга бир самар ӱй кижи келди.

Иисус ого:

– Меге ичерге суу бер – деди.

⁸ Оныҥ ӱренчиктери курсак садып аларга кала баргандар. ⁹ Самар ӱй кижи айтты:

– Иудей Бойыҥ менеҥ, самар ӱй кижидеҥ, ичерге сууны не сурайдыҥ?

Иудейлер самарларла јанашпайтан.

¹⁰ – Кудайдыҥ бергенин, «Меге ичерге суу бер» деп, сеге айдып турганы кем болгонын билген болзоҥ, Оноҥ бойыҥ сураар эдиҥ, Ол сеге тирӱ суу берер эди – деп, Иисус каруу јандырды.

¹¹ – Ӧрӧкӧн! – деп, ӱй кижи Ого айтты. – Сузар немеҥ јокто, кутук дезе тереҥ болгондо, тирӱ суу Сенде кайдаҥ келетен эди? ¹² Биске бу кутукты берген Иаков адабыстаҥ Сен јаан болдыҥ ба? Ол бойы, уулдары да, малы да мынаҥ ичетен.

¹³ – Бу суудаҥ ичкени, ойто суузаар – деп, Иисус каруу јандырды. – ¹⁴ Је Мениҥ берер суумнаҥ ичери – јажына суузабас. Берер суум дезе оныҥ ичинде ӱргӱлји јӱрӱмге агар суу чыгыды боло берер.

¹⁵ – Ӧрӧкӧн, – деп, ӱй кижи Ого айтты, – андый суудаҥ меге бер, мен суузабайын, бого суу аларга јӱрбейин.

¹⁶ Иисус айтты:

– Барып, ӧбӧӧниҥди айдала, бого кел.

¹⁷ – Менде ӧбӧӧн јок – деп, ӱй кижи каруу јандырды. Иисус:

– Ӧбӧӧним јок деп айтканыҥ чын – деди. – ¹⁸ Сен беш ӧбӧгӧндӱ болгоҥ. Эмдигизи сеге ӧбӧгӧн эмес, бу айтканыҥ чын.

¹⁹ – Ӧрӧкӧн, – деп, ӱй кижи айтты, – Сен јарлыкчы болгоныҥды кӧрӱп турум. ²⁰ Бистиҥ адаларыс Кудайга бу кырдыҥ бажында бажырган. Слер дезе јаҥыс Иерусалимде бажырар керек дейдигер.

²¹ Иисус айтты:

– Меге бӱт, ӱй кижи: Адага бу кырдыҥ бажында да эмес, Иерусалимде де эмес бажырар ӧй келип јат. ²² Слер неге бажырып турганыгарды билбей јадыгар, бис дезе неге бажырып турганысты билерис, нениҥ учун дезе аргадаш иудейлердеҥ болор. ²³ Чын ла бажырып јӱрген улус Адага тынла, чындыкла бажырар ӧй келип јат, једип те келди. Ада андый бажыраачыларды Бойына бедирейт ине. ²⁴ Кудай – ол Тын, Ого бажырары тынла, чындыкла бажырар учурлу.

²⁵ – Христос дейтен Мессия келерин билерим – деп, ӱй кижи айтты. – Ол келгежин, биске ончозын айдып берер.

²⁶ – Ол Мен эдим, бу сениле эрмектежип турган Бойым – деп, Иисус каруу јандырды.

²⁷ Анайткан јерде Оныҥ ӱренчиктери келди. Оны ӱй кижиле эрмектежип туру деп кайкадылар, је «Оноҥ Сеге не керек?» эмезе: «Оныла не эрмектежип туруҥ?» – деп, кемизи де сурабады.

²⁸ Ӱй кижи суу урар јыракызын артырып койоло, калага барып, улуска айтты:

²⁹ – Меге нени ле кылынганымды айткан Кижини барып кӧригер, Христос Ол болбозын.

³⁰ Олор каладаҥ чыгып, Иисус јаар ууландылар.

³¹ Бу ӧйдӧ ӱренчиктер Ого айттылар:

– Равви, курсак ји!

³² Је Ол айтты:

– Менде слер билбейтен курсак бар.

³³ – Курсакты Ого кижи экелип берди эмеш пе? – деп, ӱренчиктер бой-бойына айдышты.

³⁴ Иисус олорго айтты:

– Мениҥ курсагым – Мени Ийгенниҥ табыла эдери ле Оныҥ керегин бӱдӱрери. ³⁵ Эмди база тӧрт ай болзо, аш кезер ӧй једер деп, слер айдып јӱрген эмес бедигер? Је Мениҥ слерге айдып турганым бу: кыраларга кӧзигер салып кӧрзӧгӧр, олордыҥ агарып, кезер ӧйи једип, бышканын! ³⁶ Аш чачканы ла аш кескени кожо сӱӱнзин деп, аш кезери кайрал алат, ажын ӱргӱлји јӱрӱмге уруп салат. ³⁷ Бу учуралда «Бирӱзи чачат, ӧскӧзи кезет» деген сӧс чын. ³⁸ Мен слерди бойыгар иштебеген кырада аш кезерге ийип јадым. Анда ӧскӧ улус иштеген эди, слер дезе олордыҥ ижине кирдигер.

³⁹ «Меге нени ле кылынганымды айткан» деп керелеген ӱй кижиниҥ сӧзиле ол каланыҥ кӧп самарлары Иисуска бӱтти. ⁴⁰ Оныҥ учун самарлар Ого келеле, олордо артып калзын деп сурадылар. Ол анда эки кӱн јӱрди. ⁴¹ Оныҥ айткан сӧзин угала, оноҥ кӧп улус Ого бӱтти. ⁴² Байагы ӱй кижиге дезе айттылар:

– Эмди сениҥ сӧзиҥнеҥ улам бӱдӱп турган эмезис. Бис Оны бойыбыс уктыс, Ол чып ла чын бу телекейдиҥ улузын Аргадаачы, Христос деп билдис.

Каанныҥ јалчызыныҥ уулын јасканы

⁴³ Эки кӱнниҥ бажында Иисус оноортынаҥ чыгала, Галилей јаар барды. ⁴⁴ Јарлыкчы бойыныҥ јеринде кӱндӱзи јок јӱретен деп, Ол Бойы да керелеп айткан.

⁴⁵ Анайдарда, Ол Галилейге келерде, Оны Галилейдиҥ улузы јуудып алдылар, нениҥ учун дезе, олор Иерусалимдеги байрамда болуп, Оныҥ нени эдип јӱргенин ончозын кӧргӧндӧр.

⁴⁶ Оноҥ Иисус сууны аракы эткен Галилейдеги Канага ойто келди. Капернаумда каанныҥ бир јалчызыныҥ уулы оорып јаткан. ⁴⁷ Ол Иисустыҥ Иудейдеҥ Галилейге келгенин угала, Ого келип, ӧлӱп јаткан уулын барып јассын деп, јайнап сурады.

⁴⁸ – Билдилер ле кайкалдар кӧрбӧгӧнчӧӧр, бӱтпезигер – деп, Иисус ого айтты.

⁴⁹ – Кайракан, уулым ӧлгӧлӧктӧ, бар – деп, каанныҥ јалчызы айтты.

⁵⁰ Иисус:

– Јан, уулыҥ эзен – деди.

Ол Иисустыҥ айткан сӧзине бӱделе, јанып ийди. ⁵¹ Јолой ого кулдары туштап, уулыҥ эзен дешти. ⁵² Уулы канча саатта оҥдолгонын сураарда, олор: «Кече биринчи саат тӱште эди изибей барган» – дедилер. ⁵³ «Уулыҥ эзен» деп, Иисустыҥ ого айткан ӧйинде анайда боло бергенин ол билип ийди. Бойы да бӱтти, айылдагы улузы да бӱттилер.

⁵⁴ Иудейдеҥ Галилейге келеле эткен бу кайкал Иисустыҥ экинчи кайкалы болгон.

Суббот кӱнде оору кижини јасканы

¹ Мыныҥ кийнинде иудей байрам болгон, Иисус Иерусалимге келген.

² Иерусалимде Кой каалгазыныҥ јанында еврейлеп Вифезда дейтен суубуунты бар. Анда јабынтылу беш ӧткӱш болгон. ³ Ичинде кӧп оору улус: сокор, аксак, курулгак оорулу улус јаткан, сууныҥ чайбаларын сакып. ⁴ Кудайдыҥ ангели дезе, кезик аразында байагы сууга тӱжӱп, чайбалтып турган. Суу чайбалза, ого озолоп киргени кандый да оорудаҥ јазылатан болгон. ⁵ Анда одус сегис јыл оорып јӱрген кижи болгон. ⁶ Иисус оныҥ јатканын кӧрӧлӧ, оорыганы удап калганын билип, ого айтты:

– Јазылайын деп туруҥ ба?

⁷ – Эйе, Кайракан, – деп, оору кижи каруу јандырды, – је суу чайбалганда, мени сууга кийдирер кижи јок. Барып јатканчам, менеҥ озо ӧскӧ кижи кирип калган турар.

⁸ – Тур, тӧжӧгиҥди алып, базып јӱр – деп, Иисус ого айтты.

⁹ Байагы кижи ол тарый јазылды, тӧжӧгин алып, база берди. Ол суббот кӱнде болгон, ¹⁰ оныҥ учун иудейлер јазылган кижиге айттылар:

– Бӱгӱн суббот кӱн эди, сеге тӧжӧк аларга јарабас!

¹¹ Ол каруу јандырды:

– «Тӧжӧгиҥ ал, базып јӱр» деп, мени јасканы айтты.

¹² Оноҥ сурадылар:

– «Тӧжӧгиҥ ал, базып јӱр» деп, сеге айткан кижи кем болотон?

¹³ Јазылган кижи дезе ол кем болгонын билбеген, нениҥ учун дезе Иисус анда турган улустыҥ ортозына јылыйып калган.

¹⁴ Мыныҥ кийнинде Иисус ого байзыҥда туштайла, айтты:

– Бат, сен јазылдыҥ. Сеге мынаҥ јаман неме болбозын деп, база кинчек этпе.

¹⁵ Бу кижи барала, оны јасканы Иисус деп, иудейлерге айтты. ¹⁶ Мыны суббот кӱнде эткени учун иудейлер Иисусты сӱрӱп, ӧлтӱрерге турдылар. ¹⁷ Је Ол айтты:

– Адам Бойыныҥ керегин эмдиге јетире эдет, Мен де эдип јадым.

¹⁸ Ол суббот кӱнди байлаардаҥ болгой, Кудайды Адазынып, Бойын Кудайга тӱҥейлеген учун иудейлер Оны там истеп, ӧлтӱрерге турдылар.

¹⁹ Бого каруу эдип, Иисус айтты:

– Чынын, чынын айдадым слерге: Адазыныҥ эдип турганын кӧрбӧгӧнчӧ, Уулы таҥынаҥ Бойы нени де эдип болбос. Адазыныҥ эдип турганын Уулы да эдет. ²⁰ Адазы Уулына карузып, Бойыныҥ нени ле эдип турганын Ого кӧргӱзет. Слерди кайкадып, мынаҥ да артыкты эдип кӧргӱзер. ²¹ Ада ӧлгӧндӧрди тиргизип, олорго јӱрӱм берген чилеп, Уулы да јӱрӱм берейин дегенге, јӱрӱм берет. ²² Ада кемди де јаргылабай јат, Аданы тоогондый, ончозы Уулын тооп јӱрзин деп, Ол јаргы эдерин Уулыныҥ табына берген. Уулын тообогоны, Оны ийген Аданы тообогоны ол. ²⁴ Чынын, чынын айдадым слерге: Мениҥ сӧзимди угуп, Мени Ийгенге бӱткени, ӱргӱлји јӱрӱмдӱ. Ол јаргылатпас – ӧлӱмнеҥ јӱрӱмге кечкен. ²⁵ Чынын, чынын айдадым слерге: ӧй једип келедири, једип те келди: ӧлгӧндӧр Кудай Уулыныҥ ӱнин угар; угала, тирилер. ²⁶ Канайып Ада Бойында Бойы јӱрӱмдӱ, анайып Бойында Бойы јӱрӱмдӱ болорын Уулына да берген. ²⁷ Ол Кижи Уулы болгон учун, јаргы да эдерин Оныҥ табына салып берген. ²⁸ Мыны кайкабагар, нениҥ учун дезе сӧӧк салар јерде јаткандардыҥ ончозы Кудайдыҥ Уулыныҥ ӱнин угар ӧй једип келедири. ²⁹ Јакшы эдип јӱргендери јӱрӱм јӱрерге тирилер; јаман эдип јӱргендери буруладарга тирилер. ³⁰ Мен Бойым таҥынаҥ нени де эдип болбозым: канайып уккам, анайып јаргы эдип јадым. Мениҥ јаргым чындык, нениҥ учун дезе Бойымныҥ табымла эдип јӱрейин деп турган эмезим, је Мени ийген Аданыҥ табыла эдип турум.

Кудайдыҥ Уулын керелегени

³¹ – Мен Бойымды Бойым керелеп турган болзом, Мениҥ керелегеним чын эмес. ³² Мени ӧскӧзи керелейт, оныҥ Мени керелеген керези чын деп, Мен билерим. ³³ Слер Иоаннга элчилер ийгенигер; ол чындыкты кереледи. ³⁴ Мен кижиниҥ керезин керексип турган эмезим, је мынайда айтканым, слерди аргадалзын деп айтканым ол болор. ³⁵ Иоанн кӱйӱп, јалтырап турган јарыткыш болгон. Слер дезе оныҥ јарыгында бир кезекке сӱӱнип аларга сананганыгар. ³⁶ Менде дезе Иоанндыйынаҥ јаан кере бар: нени эдип турганымды Ада эттирип јат; нени эдип турганым, Мени Ада ийген деп, керелеп турганы ол. ³⁷ Мени ийген Ада Бойы Мени кереледи. Слер дезе Оныҥ ӱнин качан да укпаганыгар, Оныҥ бӱдӱмин де кӧрбӧгӧнигер. ³⁸ Оныҥ сӧзи де слердиҥ бойыгарда јӱрбей јат, нениҥ учун дезе Оныҥ Ийгенине бӱтпейдигер. ³⁹ Слер Агару бичиктерди шиҥжӱлеп, олордоҥ ӱргӱлји јӱрӱмдӱ болорго сананып јадыгар. Олор дезе Мени керелеп турулар. ⁴⁰ Је јӱрӱмдӱ болойын деп, слердиҥ Меге келер кӱӱнигер јок. ⁴¹ Улустаҥ Мен мак албай јадым. ⁴² Је Мен слерди билерим: слердиҥ ичигерде Кудайга сӱӱш јок. ⁴³ Мен Адамныҥ адынаҥ келдим, је слер Мени јуутпай јадыгар; ӧскӧзи бойыныҥ адынаҥ келзе, оны слер јуудып аларыгар. ⁴⁴ Кудайдаҥ мак бедиребей, бойыгардаҥ бойыгар мак алып, канайып бӱдеригер? ⁴⁵ Мени Аданыҥ алдында слерди бурулаар деп сананбагар, слерди бурулаары бар: слер иженип јӱрген Моисей. ⁴⁶ Слер Моисейге бӱткен болзогор, Меге де бӱдер эдигер, нениҥ учун дезе ол Мен керегинде бичиген. ⁴⁷ Је оныҥ бичигенине бӱтпей турган болзогор, Мениҥ айтканыма канайып бӱдеригер?

Беш муҥ кижини тойдырганы

(Мф. 14:13-21; Мк. 6:30-44; Лк. 9:10-17)

¹ Мыныҥ кийнинде Иисус Галилей эмезе Тивериад дейтен талайдыҥ ол јанына барды. ² Оору-јоболды јазып, кайкалдар јайап јӱргенин кӧрӧлӧ, Оныҥ кийнинеҥ камык улус барды. ³ Иисус кырдыҥ бажына чыгып, анда ӱренчиктериле кожо отурып алды. ⁴ Иудейлердиҥ Пасха байрамы јууктап келеткен. ⁵ Ого кӧп улус келип јатканын кӧрӧлӧ, Иисус Филиппке айтты:

– Буларды азыраарга, калашты кайдаҥ садып аларыс?

⁶ Бойыныҥ эдетенин билип, Ол анайда ченеп сураган.

⁷ – Олордыҥ кажызына ла эмештеҥ де једишсин деп, олорго эки јӱс динарийдиҥ калажы јетпес – деп, Филипп каруу јандырды.

⁸ Ӱренчиктериниҥ бирӱзи, Симон-Петрдыҥ Андрей деп карындажы, Ого айтты:

⁹ – Мында бир уулчакта арбаныҥ беш болчок калажы ла эки балыгаш бар, је мындый кӧп улуска ол не болзын.

¹⁰ Иисус айтты:

– Улусты кыйын отурзын дегер.

Ол јум ӧлӧҥдӱ јер болгон. Анайдарда, беш муҥ кире кижи кыйын отурды. ¹¹ Иисус калашты алып, алкыш јетиреле, ӱренчиктерге ӱледи, ӱренчиктер дезе кыйын отурган улуска ӱледилер. Анайып ок балыкты да кем канча кире кӱӱнзегениле ӱледи. ¹² Улус јип, тойордо, ӱренчиктерине айтты:

– Јигенниҥ арткан-калганын јууп алыгар, бир де неме кара јерге калбазын.

¹³ Јиген улустаҥ арткан арбаныҥ беш болчок тилимдерин он эки каламага толтыра јууп алдылар. ¹⁴ Улус Ол јайаган кайкалды кӧрӧлӧ, айдышты:

– Телекейге келетен Јарлыкчы чып-чын бу эмтир!

¹⁵ Келип, Оны тудала, каан эдип аларга тургандарын Иисус билип ийеле, јаҥыс Бойы кыр јаар ойто јӱре берди.

Сууныҥ ӱстиле басканы

(Мф. 14:22-27; Мк. 6:45-52)

¹⁶ Эҥир кире берерде, Иисустыҥ ӱренчиктери талай јаар тӱштилер. ¹⁷ Кемеге отурып, талайдыҥ ол јанындагы Капернаум дӧӧн јӱстилер. Караҥуйлай берди, Иисус дезе олорго эмдиге јетире келбеген. ¹⁸ Тыҥ салкын согуп, талай толкуланып турган. ¹⁹ Беш-алты беристе кирези јӱзеле, Иисустыҥ талай ӱстиле базып, кемеге јууктап келеткенин кӧрӧлӧ, коркый бердилер. ²⁰ Је Ол:

– Бу Мен, коркыбагар! – деди.

²¹ Олор Иисусты кемеге отургызып аларга турарда, кеме ол ло тарый олор јӱзӱп бараткан јаратка једип токтоды.

Јӱрӱм берер тирӱ калаш

²² Эртезинде талайдыҥ ол јанында артып калган улус ондо јӱк ле бир кеме болгонын, Иисус ӱренчиктериле кожо ол кемеге отурбаганын, ӱренчиктер јаҥыс бойы јӱскенин кӧрдилер. ²³ Айдарда, Кайракан алкыш-быйанын јетирген кийнинде олор калаш јиген јерге Тивериаданаҥ бир канча кеме јӱзӱп чыкты. ²⁴ Анда Иисус та, ӱренчиктер де јок болгонын кӧрӧлӧ, улус кемелерге отурып, Иисусты бедиреп, Капернаумга јӱзӱп келдилер. ²⁵ Оны талайдыҥ ол јанынаҥ табала, сурадылар:

– Равви, Сен бого качан келдиҥ?

²⁶ Иисус каруу јандырып, айтты:

– Чынын, чынын айдадым слерге: слер кайкалдар кӧргӧнигер учун эмес, калаш јип тойгоныгар учун Мени бедиреп турганыгар. ²⁷ Ӱрелер курсак учун эмес, ӱргӱлји јӱрӱм јӱргӱзер курсак учун иштегер. Оны слерге Ада Кудай таҥмалап койгон Кижи Уулы берер.

²⁸ – Кудайдыҥ керегин бӱдӱрерге, нени эделик? – деп, олор сурадылар.

²⁹ Иисус каруу јандырды:

– Кудайдыҥ кереги бат бу: Оныҥ Ийгенине бӱдигер.

³⁰ – Кӧрӧлӧ, бисти Сеге бӱтсин деп, кандый билди кӧргӱзериҥ? – деп, олор сурадылар. – Сен нени эдип јадыҥ? ³¹ Теҥеридеҥ олорго калаш берген деп бичилгениле, адаларыс куба чӧлдӧ манна јиген эди.

³² Иисус олорго айтты:

– Чынын, чынын айдадым слерге: теҥеридеҥ калашты слерге Моисей берген эмес, теҥеридеҥ чын калашты слерге Мениҥ Адам берип јат. ³³ Теҥеридеҥ тӱжӱп, бу телекейдиҥ улузына јӱрӱм берер калаш – Кудайдыҥ калажы.

³⁴ Олор:

– Кайракан, андый калашты јаантайын биске берип тур – дедилер.

³⁵ Иисус олорго айтты:

– Мен – јӱрӱм берер калаш. Меге келген кижи качан да аштабас, Меге бӱткен кижи качан да суузабас. ³⁶ Је слер, Мени кӧрӱп јӱрген бойыгар, Меге бӱтпей јадыгар деп, Мен слерге айткам. ³⁷ Адамныҥ бергени ончозы Меге келер. Меге келип јатканды кедери сӱрбезим. ³⁸ Бойымныҥ табымла эдип јӱрейин деп, теҥеридеҥ тӱшкен эмезим, Мени ийген Аданыҥ табыла эдип јӱрейин деп, теҥеридеҥ тӱшкем. ³⁹ Адамныҥ бастыра бергенин бир де јылыйтпай, ончозын калганчы кӱнде тиргизерим – ол Мени ийген Адамныҥ табы. ⁴⁰ Мени Ийгенниҥ табы – Уулын кӧрӱп, Ого бӱткен кажы ла кижи ӱргӱлји јӱрӱмдӱ болоры. Калганчы кӱнде Мен оны тиргизерим.

⁴¹ Ол Бойын «Мен – теҥеридеҥ тӱшкен калаш» деп айтканына иудейлер арбанып, ⁴² айттылар:

– Бу Иосифтиҥ уулы Иисус эмес беди? Бис Оныҥ адазын ла энезин билер эмейис. «Мен теҥеридеҥ тӱшкем» деп, канайып айдат болбогой?

⁴³ – Бойыгар ортодо арбанышпагар – деп, Иисус олорго айтты. – ⁴⁴ Мени ийген Адам јараткан кижи, јаҥыс ол Меге келер аргалу. Калганчы кӱнде Мен оны тиргизерим. ⁴⁵ Ончозын Кудай ӱредер деп, јарлыкчыларда бичилгени бар. Ададаҥ угуп ӱренген кижи Меге келер. ⁴⁶ Мынайып айтканым, Аданы кӧргӧни бар деп айтканым эмес. Кудайдаҥ Кем келген, Аданы кӧргӧни јаҥыс Ол. ⁴⁷ Чынын, чынын айдадым слерге: Меге бӱткени, ӱргӱлји јӱрӱмдӱ. ⁴⁸ Мен – јӱрӱм берер калаш. ⁴⁹ Слердиҥ адаларыгар куба чӧлдӧ маннаны јиген, је ӧлӱп калгандар. ⁵⁰ Је теҥеридеҥ тӱшкен калаш андый эмес: оны јигени ӧлбӧс. ⁵¹ Мен – теҥеридеҥ тӱшкен тирӱ калаш. Бу калаштаҥ јигени ӱргӱлји чакка эзен јӱрер. Мениҥ беретен калажым – Мениҥ эди-каным, оны бу телекейдиҥ улузыныҥ јӱрӱми учун берип јадым.

⁵² Айдарда, иудейлер бойы ортодо сӧс блаажып, айттылар:

– Ол биске Бойыныҥ эди-канын јиирге канайып беретен?

⁵³ Иисус каруу јандырды:

– Чынын, чынын айдадым слерге: Кижи Уулыныҥ эди-канын јибезегер, Оныҥ канын ичпезегер, бойыгарда јӱрӱм јок болор. ⁵⁴ Мениҥ эди-канымды јиири, Мениҥ канымды ичери, ӱргӱлји јӱрӱм јӱрери ол. Мен оны калганчы кӱнде тиргизерим. ⁵⁵ Мениҥ эди-каным – чын курсак, Мениҥ каным – чын суузын. ⁵⁶ Эди-канымды јиири, канымды ичери Мениҥ Бойымда јӱрӱп јат, Мен де оныҥ бойында јӱрӱп јадым. ⁵⁷ Мен, тирӱ Ада ийген Бойым, Адамныҥ Бойында тирӱ јӱрӱп јадым, анайып, Мениҥ эди-канымды јигени, Мениҥ Бойымда тирӱ јӱрер. ⁵⁸ Бу калаш теҥеридеҥ тӱшкен. Је ол маннаны, слердиҥ адаларыгар чылап, јип ӧлгӧниндий эмес: бу калашты јигени, ӱргӱлји јӱрӱмдӱ болор.

⁵⁹ Мынайда Ол Капернаумдагы синагогада ӱредип айткан.

Ӱргӱлји јӱрӱмниҥ сӧстӧри

⁶⁰ Кӧп ӱренчиктери мыны угала, айттылар:

– Кандый уур-кӱч сӧстӧр! Олорды кем угар аргалу?

⁶¹ Иисус ӱренчиктери арбанып турганын Бойыныҥ ичинде билип, олорго айтты:

– Бу слерге буудак болуп јат па? ⁶² Кижи Уулыныҥ озогы јерине чыгып баратканын кӧрзӧгӧр, не болор? ⁶³ Јӱрӱм берери – тын, эт-кан дезе, нени де эдип болбос. Слерге айдып турган сӧстӧрим тын да, јӱрӱм де. ⁶⁴ Је ортогордо бӱтпестери бар.

Иисус дезе бӱтпестерин де, Оны садып ийери кем болорын да бажынаҥ ала билер болгон. ⁶⁵ Оноҥ айтты:

– Оныҥ учун Мен слерге: «Аданаҥ берилбегенче, кем де Меге келип болбос» дедим.

⁶⁶ Мыныҥ кийнинде кӧп ӱренчиктери Оноҥ јана тӱжӱп, Оныла кожо јӱрбес болды. ⁶⁷ Айдарда, Иисус он экӱдеҥ сурады:

– Слер база Менеҥ јӱре берерге турган болороор бо?

⁶⁸ – Кайракан! – деп, Симон-Петр каруу јандырды. – Бис кемге баратан эдис? Сенде ӱргӱлји јӱрӱмниҥ сӧстӧри бар. ⁶⁹ Сени Христос, Кудайдыҥ Агарузы деп, бис бӱттис те, билдис те.

⁷⁰ – Слерди, он экӱни, Мен талдап алган эмес бедим? – деп, Иисус айтты. – Је слердиҥ бирӱгер – кӧрмӧс!

⁷¹ Мынайда Ол Симон Искариоттыҥ уулын, Иуданы, айткан. Оны садып ийери он экӱниҥ бирӱзи ол болгон.

Иисус ла Оныҥ карындаштары

¹ Мыныҥ кийнинде Иисус Иудейде јӱрбеске, Галилей ичиле јӱрди, нениҥ учун дезе иудейлер Оны ӧлтӱрерге тургандар.

² Иудейлердиҥ байкан тургузатан деп байрамы јууктап келерде, ³ карындаштары Ого айттылар:

– Мынаҥ чыгып, Сениҥ эдип јӱргениҥди ӱренчиктериҥ де кӧрзин деп, Иудей јерине бар. ⁴ Јарлу болойын деген кижи, јажырып неме этпейтен. Сен андый керектер эдип јӱрген болзоҥ, Бойыҥды Бойыҥ бу телекейдиҥ улузына ач.

⁵ Карындаштары да Ого бӱтпей турган учун анайып айткандар. ⁶ Иисус олорго каруу јандырып, айтты:

– Мениҥ ӧйим јеткелек, слерге дезе кандый ла ӧй келижип јат. ⁷ Улус слерди јаман кӧрӱп болбос, Мени дезе јаман кӧрӱп јат, нениҥ учун дезе олордыҥ кылынып турганы јаман деп, Мен керелеп айдып јӱрӱм. ⁸ Слер байрамга барыгар, Мен бу байрамга эмди тура барбазым, нениҥ учун дезе Мениҥ ӧйим јеткелек.

⁹ Мынайда айдала, Ол Галилейде артып калды. ¹⁰ Је карындаштары байрамга јӱре берерде, Ол улуска кӧрӱнбей, јажытту барды. ¹¹ Иудейлер Оны байрамнаҥ бедиреп, «Ол кайда?» – деп, сурап турдылар. ¹² Улус ортодо Ол керегинде кӧп куучын јӱрди. Кезиктери: «Ол јакшы кижи», ӧскӧлӧри: «Јок, Ол улусты астыртып јат» дешкилеер болды. ¹³ Андый да болзо, иудейлердеҥ коркып, Ол керегинде кем де ачыгынча айтпай турган.

Байзыҥда јарлыктаганы

¹⁴ Байрамныҥ ортозы киреде Иисус байзыҥга кирип, ӱретти. ¹⁵ Иудейлер кайкап, айдышты:

– Бу ӱренбеген Бойы, Агару Бичикти канайып билип туру болбогой?

¹⁶ Иисус айтты:

– Мениҥ ӱредӱӱм Менийи эмес, Мени Ийгендийи. ¹⁷ Оныҥ табыла эдип јӱрейин дегени, бу ӱредӱ Кудайдаҥ ба, эмезе Мен Бойымнаҥ таап айдып тургам ба деп, билип алар. ¹⁸ Бойынаҥ таап айдаачы, бойы јакшы атка калайын деп сананат. Је Оны Ийгенге мак бедиреп јӱргени чындык, мекези јок болгоны ол. ¹⁹ Моисей слерге Јасак берген эмес пе? Је слердиҥ кемигер де Јасакты бӱдӱрбей јат. Мени нениҥ учун ӧлтӱрерге турганыгар?

²⁰ – Сениҥ ӧзӧк-буурыҥда шилемир бар ба? – деп, улус каруу јандырды. – Сени кем ӧлтӱрерге туру?

²¹ Иисус каруу јандырып, олорго айтты:

– Мен бир ле керек эттим, ончогор кайкап јадыгар. ²² Моисей слерге томдоорын берген – онызы Моисейдеҥ эмес те болзо, адалардаҥ јаҥдалып келген, – слер кижини суббот кӱнде де томдоп јадыгар. ²³ Моисейдиҥ јасагы бузулбазын деп, кижи суббот кӱнде томдодып турганда, суббот кӱнде кижиниҥ бастыра бойын јасты деп, Меге кородоп јадыгар ба? ²⁴ Тыш кебериле јаргылабагар, је чындык јаргыла јаргылагар!

²⁵ Иерусалимниҥ бир кезик улузы айдышты:

– Ӧлтӱрерге турган кижизи бу болор бо? ²⁶ Кӧрзӧгӧр дӧ, Ол ачыгынча айдат, Ого кем де неме айтпайт! Ол Христос деп, јаандар чынын билип алган болор бо? ²⁷ Је бу кижи кайдаҥ болгонын билерис. Христос келер болзо, Ол кайдаҥ болгонын кем де билбес.

²⁸ Айдарда, Иисус байзыҥ ичинде јаан ӱнденип, ӱредип айтты:

– Слер Мени билеригер, кайдаҥ болгонымды база билеригер, је Мен Бойымнаҥ Бойым келген эмезим, Мени Ийгени чындык, слер Оны билбезигер. ²⁹ Мен Оны билерим, нениҥ учун дезе Мен Оноҥ келгем, Мени ийгени Ол.

³⁰ Оны тудуп алар эбин бедиредилер, је кем де Ого тийбеди, нениҥ учун дезе Оныҥ ӧйи јеткелек болгон. ³¹ Калык ортодоҥ кӧп улус Ого бӱдӱп, «Христос келзе, мыныҥ эткенинеҥ артык кайкал эдер беди?» – дежип турдылар.

³² Улустыҥ анайда айдыжып турганы фарисейлерге угулган. Айдарда, улу абыстар ла фарисейлер Оны тудуп аларга, бойлорыныҥ јалчыларын ийгендер.

³³ Иисус дезе олорго айткан:

– Слерле кожо эмеш болорым, оноҥ Мени Ийгенге јӱре берерим. ³⁴ Мени бедиреригер, је таппазыгар, Мен кайда болорым, оноор келип болбозыгар.

³⁵ Айдарда, иудейлер бой-бойына айдыштылар:

– Бис таппас кандый јерге барарга туру бу? Еллин ортодо тарай јаткан улустарга барып, анда еллиндерди ӱредерге туру эмеш пе? ³⁶ «Мени бедиреригер, је таппазыгар, Мен кайда болорым, оноор келип болбозыгар» деп айткан сӧзи не сӧс болотон?

Агару Тын керегинде сӧс

³⁷ Байрамныҥ калганчы улу кӱнинде Иисус ӧрӧ туруп, јаан ӱнденип айтты:

– Суузап турганы Меге келип, ичсин. ³⁸ Агару Бичикте айдылганыла, Меге бӱткен кижиниҥ ӧзӧгинеҥ тирӱ суулар агып чыгар.

³⁹ Иисус мынайда Ого бӱткен улус алынатан Тынды айткан. Олордо дезе, Иисустыҥ ады макка чыккалакта, Тын јок болгон.

Иисустаҥ улам бӧлиниш

⁴⁰ Улустыҥ кезиги, бу сӧзин угала, айдышты:

– Чын, Ол Јарлыкчы!

⁴¹ Ӧскӧлӧри:

– Ол Христос! – дедилер.

Кезиги дезе:

– Христос Галилейдеҥ келетен беди? – дешти. – ⁴² Христос Давидтиҥ ӱренинеҥ, Давидтиҥ турган јери Вифлеемнеҥ келер деп, Агару Бичикте айдылбаган беди?

⁴³ Анайып, Иисустаҥ улам јуулган улус ортодо бӧлиниш болды. ⁴⁴ Олордыҥ кезиктери Оны тудуп аларга сананды, је Ого кем де тийбеди.

⁴⁵ Јалчылар једип келерде, улу абыстар ла фарисейлер олордоҥ сурадылар:

– Слер Оны не керек экелбедигер?

⁴⁶ – Ол Кижи чилеп кем де, качан да эрмектенбеген – деп, јалчылар каруу јандырдылар.

⁴⁷ – Слер де Оныҥ мекезине кирип калган болдыгар ба? – деп, фарисейлер олорго айдышты. – ⁴⁸ Бийлердиҥ эмезе фарисейлердиҥ Ого бӱткени бар беди? ⁴⁹ Је бу калык Јасак билбес, каргышка калган ол.

⁵⁰ Олордыҥ бирӱзи, башкыда Иисуска келип барган Никодим, олорго айтты:

⁵¹ – Озо баштап кижиниҥ бойынаҥ укпаганча, нени кылынып туру деп билип албайынча, бистиҥ Јасак кижини јаргылайтан беди?

⁵² – Сен де Галилейдеҥ болорыҥ ба? – деп, олор айттылар. – Шиҥде, Галилейдеҥ јарлыкчы бӱтпейтенин билип аларыҥ.

⁵³ Мыныҥ кийнинде ончозы айылдары сайын таркай берди.

Кинчектӱ ӱй кижини бурулабаганы

¹ Иисус дезе Елеон кырга барды. ² Эртен тура байзыҥга ойто келди. Улус ончозы Ого келип турды. Иисус отурала, олорды ӱреткен.

³ Бу ӧйдӧ бичикчилер ле фарисейлер ӧскӧ эр кижиле болуп туттурткан бир ӱй кижини экелип, ортозына тургузала, ⁴ Ого айттылар:

– Ӱредӱчи, бу ӱй кижи ӧскӧ эрле биригип, туттурткан. ⁵ Моисей бойыныҥ Јасагында андыйларды ташла шыбалап ӧлтӱрзин деп, биске јакыган. Сен не деериҥ?

⁶ Олор Оны бурулап айдарга, сӧзинеҥ јик бедиреп, ченеп сурагандар. Је Иисус олорго ајару этпей, бӧкӧйип, сабарыла јерге бичип турды. ⁷ Олор турумкай сурап турарда, бажын ӧрӧ кӧдӱрип,

– Кемигерде кинчек јок, бу ӱй кижиге озо таш чачсын – дейле, ⁸ ойто бӧкӧйип, јерге бичий берди.

⁹ Олор мыны угала, уйадына чыдабай, јаан јаштуларынаҥ баштайла, ээчий-деечий јӱре бердилер. Артып калганы јаҥыс Иисус ла ортозында турган ӱй кижи болды. ¹⁰ Иисус бажын ӧрӧ кӧдӱрип, ӱй кижидеҥ сурады:

– Ӱй кижи, олор ончозы кайда? Сени кемизи де бурулап јаргылабады ба?

¹¹ – Јок, Кайракан! – деп, ол каруу јандырды.

– Мен де сени бурулап јаргылабайдым – деп, Иисус айтты. – Бар, база кинчек этпе.

Иисус – телекейге Јарык

¹² Иисус ойто ло олорго айда берди:

– Мен – бу телекейдиҥ улузына Јарык. Мени ээчий барган кижи карачкыда базып јӱрбес, оныҥ бойында јӱрӱмниҥ јарыгы болор.

¹³ – Сен Бойыҥ Бойыҥды керелеп туруҥ, – деп, фарисейлер айттылар, – Сениҥ керелеп айдып турганыҥ чын эмес.

¹⁴ Иисус каруу јандырды:

– Мен Бойымды Бойым да керелеп турган болзом, Мениҥ керелегеним чын, нениҥ учун дезе Бойымныҥ кайдаҥ келгенимди, кайдаар барып јатканымды билерим. Слер дезе Мен кайдаҥ келгенимди, кайдаар барып јатканымды билбезигер. ¹⁵ Слер кижи чилеп јаргылап јадыгар, Мен дезе кемди де јаргылабай јадым. ¹⁶ Мен јаргылап та турзам, Мениҥ јаргым чын, нениҥ учун дезе Мен јаҥыс Бойым эмес, Мениле кожо Мени ийген Ада. ¹⁷ Эки кижиниҥ керези чындык деп, слердиҥ Јасагаарда да бичилгени бар. ¹⁸ Мен Бойымды Бойым керелеп турум, Мени ийген Ада Мени база керелеп туру.

¹⁹ – Сениҥ Адаҥ кайда? – деп, олор сурадылар.

– Слер Мени де, Адамды да билбезигер – деп, Иисус каруу јандырды. – Слер Мени билген болзогор, Адамды да билер эдигер.

²⁰ Иисус байзыҥдагы акча јуур јердиҥ јанында туруп, ӱредип турган тужында бу сӧстӧрди айткан. Оныҥ ӧйи јеткелек болуп, Оны кем де тутпады.

²¹ Иисус база айтты:

– Мен барып јадым. Мени бедиреп јӱреригер, је кинчектӱ бойыгар ӧлӧригер. Кайдаар барып јаткам, оноор келип болбозыгар.

Айдарда, иудейлер айдышты:

²² – «Кайдаар барып јаткам, оноор келип болбозыгар» деп, нени айдып туру? Ол Бойын Бойы ӧлтӱрерге турган эмеш пе?

²³ Ол каруу јандырды:

– Слер мынаҥ, јерде јӱргендердеҥ, Мен – ӧрӧртинеҥ. Слер бу телекейдеҥ, Мен бу телекейдеҥ эмезим. ²⁴ Оныҥ учун слерге кинчектӱ бойыгар ӧлӧригер дегем. Бу Мен дегениме бӱтпес болзогор, кинчегерде ӧлӧригер.

²⁵ – Айдарда, Сен кем? – деп, олор сурадылар.

– Эҥ бажынаҥ ала слерге айдып јӱргеним Мен эдим – деп, Иисус каруу јандырды. – ²⁶ Слер керегинде кӧпти айдар, слерди јаргылаар аргам бар, је Мени ийген Бойы чындык, Оноҥ нени укканымды бу телекейдиҥ улузына айдып турум.

²⁷ Олорго Ада керегинде айтканын оҥдободылар. ²⁸ Оныҥ учун Иисус айтты:

– Кижи Уулын кӧдӱрзегер, бу Мен болгонымды, нени де Бойымнаҥ этпегенимди, је Аданыҥ ӱреткениле айдып јадым деп, ол тушта билеригер. ²⁹ Мени Ийгени дезе Мениле кожо: Ол Мени јаҥыскандыра артырбады, нениҥ учун дезе Мен качан да болзо, Ого јараганыла эдип турум.

³⁰ Ол мынайда айдып турарда, Ого кӧп улус бӱтти.

Чын слерди јайымдаар

³¹ Иисус Бойына бӱткен иудейлерге айтты:

– Мениҥ сӧзимнеҥ чыкпай јӱрзегер, чын Мениҥ ӱренчиктерим болгоныгар ол. ³² Чындыкты билип аларыгар, чындык бойы слерди јайымдаар.

³³ – Бис Авраамныҥ ӱрени эдибис, качан да, кемге де кул болбогоныс – деп, олор айттылар. – «Јайым болороор» деп, канайып айдадыҥ?

³⁴ Иисус каруу јандырды:

– Чынын, чынын айдадым слерге: кинчек эдери, ол кинчектиҥ кулы. ³⁵ Је кул айылда јажына јӱрбес, уулы јажына јӱрер. ³⁶ Андый болгондо, Уулы слерди јайымдаза, чын јайым болгоныгар ол. ³⁷ Слерди Авраам ӱрени деп билерим, је слер Мени ӧлтӱрер кӱӱндӱ, нениҥ учун дезе Мениҥ сӧзимге кӧксигерде јер бербей јадыгар. ³⁸ Мен Адамда нени кӧргӧнимди айдып јадым, слер дезе адагардаҥ нени укканаарды кылынып јадыгар.

Слердиҥ адагар – кӧрмӧс

³⁹ – Бистиҥ адабыс Авраам – деп, олор каруу јандырдылар.

Иисус айтты:

– Слер Авраамныҥ балдары болгон болзогор, Авраамныҥ эдип јӱргенин эдер эдигер. ⁴⁰ Эмди дезе Кудайдаҥ уккан чындыкты слерге айткан Кижини, Мени, ӧлтӱрерге јадыгар: Авраам онойдо этпеген. ⁴¹ Слер адагардыҥ керегин эдип јадыгар.

Айдарда, олор айттылар:

– Бис чайдам эдеринеҥ туулган эмезибис, Адабыс јаҥыс – Кудай!

⁴² Иисус каруу јандырды:

– Адагар слердиҥ Кудай болгон болзо, слер Мени сӱӱр эдигер, нениҥ учун дезе Мен Кудайдаҥ чыктым, келдим. Мен Бойымнаҥ Бойым келген эмезим, Мени Ол ийген. ⁴³ Слер нениҥ учун Мениҥ эрмегимди оҥдобой јадыгар? Мениҥ сӧзимди угатан аргагар јок учун. ⁴⁴ Слердиҥ адагар – кӧрмӧс, слер адагардыҥ кычазын бӱдӱрерге јадыгар. Алдынаҥ бери ол кижи ӧлтӱреечи болгон, чындыкка јайылбаган. Оныҥ бойында чындык јок ине. Тӧгӱнди айдып турган тушта бойындыйын айдат, нениҥ учун дезе ол тӧгӱнчи ле тӧгӱнниҥ адазы. ⁴⁵ Мен чынды айдып тургамда, Меге бӱтпей јадыгар. ⁴⁶ Слердиҥ кемигер Менеҥ кинчек таап айдар? Мен чынды айдып турган болзом, Меге не керек бӱтпей јадыгар? ⁴⁷ Кудайдаҥ болгоны, Кудайдыҥ сӧзин угат. Кудайдаҥ эмес болгоныгар учун укпай јадыгар.

Иисус Авраамнаҥ озо бар болгон

⁴⁸ Иудейлер бого мынайда айткан:

– Сени самар кижи деп, ӧзӧк-буурыҥда шилемир бар деп, бистиҥ айдып турганыс чын эмес пе?

⁴⁹ Иисус каруу јандырды:

– Менде шилемир јок, је Мен Бойымныҥ Адамды тооп јадым, слер дезе Мени јамандап јадыгар. ⁵⁰ Мен Бойымныҥ магымды бедиребей јадым. Бедиреп, јаргылап Турганы бар. ⁵¹ Чынын, чынын айдадым слерге: Мениҥ сӧзимди чеберлеп јӱрген кижи, ӱргӱлји чакка ӧлӱм кӧрбӧс.

⁵² – Ӧзӧк-буурыҥда шилемир барын эмди билдис – деп, иудейлер айттылар. – Авраам да ӧлди, јарлыкчылар да ӧлдилер, Сен дезе сӧзимди чеберлеп јӱрген кижи ӱргӱлји чакка ӧлӱм кӧрбӧс дейдиҥ. ⁵³ Сен Авраам адабыстаҥ јаан болдыҥ ба? Ол јада калды, јарлыкчылар да јада калды. Сен Бойыҥды кем деп бодойдыҥ?

⁵⁴ Иисус каруу јандырды:

– Мен Бойымды Бойым мактап турган болзом, Мениҥ магым неге де бодолбос. Је Мени Адам мактап јат, Оны слер бойоордыҥ Кудайыгар дейдигер. ⁵⁵ Слер Оны билип албадыгар, Мен дезе Оны билип турум. Оны билбезим деп айдар болзом, слердий ок тӧгӱнчи болорым. Је Мен Оны билерим, Оныҥ сӧзин чеберлеп јӱрӱм. ⁵⁶ Слердиҥ адагар Авраам Мениҥ кӱнимди кӧрӧтӧнине сӱӱнип-јыргап јӱрген. Ол кӧрди де, сӱӱнди де.

⁵⁷ – Сен, бежен јашка јеткелек Бойыҥ, Авраамды кӧрдиҥ бе? – деп, иудейлер айттылар.

⁵⁸ – Чынын, чынын айдадым слерге: Авраам бар болголокто, Мен бар болгом – деп, Иисус каруу јандырды.

⁵⁹ Айдарда, Оны шыбалаарга таш алдылар. Је Иисус јажынып, байзыҥнаҥ чыгала, олордыҥ ортозыла ӧдӱп, анаҥ ары јӱре берди.

Энедеҥ сокор туулганды јасканы

¹ Иисус барып јадала, энедеҥ сокор туулган кижини кӧрӱп ийди.

² – Равви, ол нениҥ учун сокор туулган? – деп, ӱренчиктер Оноҥ сурадылар. – Кемизи кинчек эткен: ол бойы ба, эмезе ада-энези бе?

³ – Ол до, ада-энези де кинчек этпеген – деп, Иисус каруу јандырды. – Је Кудайдыҥ керектери оныҥ бойында кӧрӱнзин деп, ол сокор туулган. ⁴ Кӱн ӧткӧлӧктӧ, Мени Ийгенниҥ керегин Мен эдер учурлу. Тӱн кирип јат, ол тушта кем де эдип болбос. ⁵ Мен бу телекейдиҥ улузы ортодо тужымда, Мен – олорго јарык.

⁶ Мынайда айдала, Ол јерге тӱкӱрди, чилекейине тобрак кожоло, сокордыҥ кӧзине сӱртӱп, ⁷ айтты:

– Силоам деп суубуунтыга барып, јунунып ал.

(Силоам дегени, «ийилген» дегени.)

Ол барып, јӱзин јунды, кӧрӧр болуп калды.

⁸ Айылдаштары ла башкыда оныҥ сокор болгонын кӧргӧн улус айдышты:

– Суранчыктап отураачы кижи бу эмес пе?

⁹ Кезиктери: ол – дешти, кезиктери дезе: јок, ого тӱҥей кижи – дешти. Ол бойы: бу мен – деп турды.

¹⁰ – Кӧзиҥ канайып јарыды? – деп, олор сурадылар.

¹¹ Онызы айтты:

– Иисус деген кижи чилекейине тобрак кожуп, кӧзиме сӱртеле, айткан: «Силоамга барып, јунунып ал». Мен барып јунунала, кӧстӱ болуп калдым.

¹² Ол кайда деп сурагылаарда, билбезим – деди.

¹³ Сокор болгонды фарисейлерге апардылар. ¹⁴ Иисус чилекейине тобрак кожуп, оныҥ кӧзин јарытканы дезе суббот кӱнде болгон. ¹⁵ Кӧзи канайып јарыганын фарисейлер база сураарда, ол айтты:

– Ол кӧзиме тобрактыҥ чейинтизин салды, мен јунунала, кӧстӱ болуп калдым.

¹⁶ Айдарда, фарисейлердиҥ кезиги айдышты:

– Бу кижи Кудайдаҥ эмес, ол суббот кӱнди чекчилебейт. Кезиги айдышты:

– Андый кайкалдарды кинчектӱ кижи эдип болор беди?

Анайып, олор ортодо бӧлиниш болды. ¹⁷ Сокор болгонноҥ ойто сурадылар:

– Ол кижи керегинде не деериҥ, Ол сениҥ кӧзиҥди ачкан ине?

– Ол Јарлыкчы – деп, онызы айтты.

¹⁸ Кӧзи јарыган кижиниҥ ада-энезин алдырып албаганча, иудейлер оныҥ сокор болгонына, кӧзи јарыганына бӱтпей турдылар. Оныҥ учун ада-энезин алдырып алып, ¹⁹ олордоҥ сурадылар:

– Сокор туулган уулыбыс дегенигер бу ба? Эмди ол канайып кӧрӧр боло берди?

²⁰ – Уулыбыс бу, сокор туулганы чын, онызын билерис. ²¹ Эмди канайып кӧрӧр боло бергенин, оныҥ кӧзин кем ачкан, билбей јадыбыс. Бойынаҥ сурагар, ол чыдап калган, бойы керегинде бойы айтсын.

²² Ада-энези иудейлердеҥ коркып турган учун анайда айткандар. Иудейлер дезе Иисусты Христос деп айдар кижини синагогадаҥ чыгарып саларга јӧптӧжип койгондор. ²³ Оныҥ учун ада-энези: «Ол чыдап калган, бойынаҥ сурагар» – деген.

²⁴ Сокор болгонды экинчи катап алдырып, ого айттылар:

– Чынды айдып, Кудайды макта. Ол Кижи кинчектӱ деп, бис билерис.

²⁵ – Ол кинчектӱ бе, јок по, мен билбезим – деп, ол каруу јандырды. – Сокор болгом, эмди кӧрӱп турум, билетеним јаҥыс ол.

²⁶ – Ол сениле нени этти? – деп, олор ойто сурадылар. – Кӧзиҥди канайып јарытты?

²⁷ – Мен слерге айтпай кайттым, је слер укпадыгар – деп, ол каруу јандырды. – База нени угайын деп туругар? Айса слер де Оныҥ ӱренчиктери болорго туругар ба?

²⁸ Олор оны талап, айттылар:

– Сен Оныҥ ӱренчиги, бис – Моисейдиҥ ӱренчиктери. ²⁹ Моисейле Кудай тил алышканын билерис. Бу кижи кайдаҥ болгонын билбей турубыс.

³⁰ – Ол кайдаҥ болгонын билбейтенигер кайкамчылу – деп, ол кижи каруу јандырды. – Ол мениҥ кӧзимди јарыткан. ³¹ Је бис билерис, Кудай кинчектӱлерди укпайтан, Кудайды тооп, Оныҥ кӱӱниле эдип јӱргендерди угуп јат. ³² Кем де сокор туулганныҥ кӧзин јарыткан деп, чак бӱдердеҥ бери угулбады. ³³ Ол Кудайдаҥ эмес болзо, нени де эдип болбос эди.

³⁴ – Бастыра бойыҥ кинчектӱ туулала, бисти ӱредип туруҥ ба? – дейле, оны чыгара сӱрӱп ийдилер.

³⁵ Оны чыгара сӱрӱп ийгенин угала, Иисус оны таап алып, айтты:

– Кудайдыҥ Уулына сен бӱдӱп јадыҥ ба?

³⁶ – Кайракан, мени Ого бӱтсин деп, Ол кем болгонын айтсаҥ? – деп, ол сурады.

³⁷ – Сен Оны кӧрдиҥ – деп, Иисус айтты. – Сениле эрмектежип турганы Ол.

³⁸ – Бӱдӱп турум, Кайракан! – дейле, ол Иисуска бажырды.

³⁹ Иисус айтты:

– Кӧрбӧй тургандар кӧрзин деп, кӧрӱп тургандар сокорсын деп, Мен бу телекейге јаргы эдерге келдим.

⁴⁰ Оныла кожо болгон фарисейлердиҥ кезиги мыны угала, Ого айттылар:

– Бис те сокор бо?

⁴¹ Иисус каруу јандырды:

– Сокор болгон болзогор, слерде кинчек јок болор эди. Эмди дезе слер кӧрӱп јадыбыс деп айдып турганыгарда, кинчектӱ болуп артып јадыгар.

Кӱдӱчи ле оныҥ койлоры

¹ – Чынын, чынын айдадым слерге: койдыҥ кажаанына эжигинеҥ кирбей, ӧскӧ јердеҥ ажып турганы – уурчы ла тонокчы. ² Эжигинеҥ кирип турганы – койдыҥ кӱдӱчизи. ³ Каруулчык ого эжик ачат, койлор оныҥ ӱнин угат, ол бойыныҥ койлорын адыла адап, тышкары чыгарат. ⁴ Койлорын чыгарала, алдынаҥ барат, койлор оны ээчий баргылайт, нениҥ учун дезе оныҥ ӱнин билгилеер. ⁵ Ӧскӧ кижиниҥ кийнинеҥ барбай, оноҥ качкылаар, нениҥ учун дезе ӧскӧ кижиниҥ ӱнин билгилебес.

⁶ Бу укаа сӧсти Иисус олорго айдып берген, је Оныҥ айтканын оҥдободылар. ⁷ Иисус олорго база айтты:

– Чынын, чынын айдадым слерге: Мен – койлорго эжик. ⁸ Менеҥ озо келгендер ончозы уурчылар ла тонокчылар болгон, је койлор олорды укпаган. ⁹ Мен – эжик. Менеҥ кирген кижи аргадалар; кирер де, чыгар да, одор до табар. ¹⁰ Уурчы јаҥыс уурдайын, ӧлтӱрейин ле јайрадайын деп келет. Мен дезе јӱрӱм берерге, артыктай берерге келгем. ¹¹ Мен – јакшы кӱдӱчи. Јакшы кӱдӱчи койлор учун бойыныҥ тынын салатан. ¹² Јалданаачы дезе кӱдӱчи эмес, койлор до оныйы эмес. Јууктап келеткен бӧрӱни кӧрӧлӧ, ол койлорды таштайла, кача берет. Бӧрӱ койлорды тудат, тоскурат. ¹³ Јалданаачы дезе, јалга ла болуп јӱрет, койлорды сананбайт. ¹⁴ Мен – јакшы кӱдӱчи. Мен бойымныҥ койлорымды билерим, олор до Мени билер. ¹⁵ Ада Мени билгендий, Аданы Мен де билерим. Койлорым учун Мен тынымды салып турум. ¹⁶ Бу кажаанда эмес база койлорым бар. Мен олорды да экелер учурлу. Олор Мениҥ ӱнимди угар, јаҥыс ӱӱр, јаҥыс Кӱдӱчи болор. ¹⁷ Тынымды ойто алайын деп, Мен оны берип јатканым учун, Ада Меге карузып јат. ¹⁸ Јӱрӱмимди Менеҥ кижи блаап алып јаткан эмес, оны Мен Бойым берип јадым. Тынымды берзем – Мениҥ табым, оны ойто алзам – Мениҥ табым. Мындый јакылтаны Адамнаҥ алгам.

¹⁹ Бу сӧстӧрдӧҥ улам иудейлер ортодо база ла бӧлиниш болды.

²⁰ – Ол шилемирге туттурган, санаазы Бойында јок. Оны не угуп туругар? – деп, олордыҥ кӧп сабазы айдышты.

²¹ – Бу сӧс шилемирлӱниҥ сӧзи эмес – деп, ӧскӧлӧри айттылар. – Шилемир сокор улустыҥ кӧзин јарыдып болор беди?

Иудейлер Иисуска удура

²² Ол тушта Иерусалимде Јаҥырар деген байрам једип келген. Кыштыҥ ӧйи болгон. ²³ Иисус байзыҥныҥ кӱрентигиндеги Соломонныҥ дейтен јабу алдында базып јӱрген. ²⁴ Иудейлер Оны кӱреелей алып, айттылар:

– Сен канчазын бисти кыйнаарыҥ? Сен Христос болзоҥ, биске чике айт.

²⁵ Иисус каруу јандырды:

– Мен слерге айттым, је слер Меге бӱтпей јадыгар. Адамныҥ адынаҥ нени эдип јӱргеним, Мени керелеп турганы ол. ²⁶ Је слер бӱтпей јадыгар, нениҥ учун дезе слер Мениҥ койлорымнаҥ эмезигер деп, Мен слерге айттым. ²⁷ Мениҥ койлорым ӱнимди угуп јат, Мен олорды билерим, олор Мениле кожо јӱргӱлери. ²⁸ Олорго Мен ӱргӱлји јӱрӱм берип јадым, олор ӱргӱлјиге ӧлбӧс, Мениҥ колымнаҥ олорды кем де блаап албас. ²⁹ Олорды Меге берген Адам ончозынаҥ јаан: Адамныҥ колынаҥ олорды кем де блаап болбос. ³⁰ Мен де, Ада да – јаҥыс.

³¹ Иудейлер Оны согорго ойто ло таш ала койдылар.

³² – Мен слерге Адамныҥ кӧп јакшы керектерин кӧргӱстим – деп, Иисус айтты. – Олордыҥ кажызы учун Мени ташла шыбалаарга туругар?

³³ – Сени јакшы керектериҥ учун ташла шыбалаарга турган эмезис, Бойыҥды, кижи болгон Бойыҥ, Кудай деп аданып, Оны јамандап турганыҥ учун – деп, иудейлер айттылар.

³⁴ Иисус каруу јандырды:

– «Мен айттым, слер – кудайлар» – деп, слердиҥ Јасагаарда бичилгени бар эмес пе? ³⁵ Кудайдыҥ сӧзи берилгендерди Агару Бичик кудайлар деп адаарда, – Агару Бичик бузулбас, – ³⁶ «Кудайды јамандап јадыҥ» деп, слер Меге айдып јадаар ба? «Мен – Кудайдыҥ Уулы» дегеним учун ба? Мени Ада агарулап, телекейге ийген. ³⁷ Адамныҥ эдип јӱргенин Мен этпей турган болзом, Меге бӱтпегер. ³⁸ Онызын эдип турган болзом, Бойыма бӱтпес болзогор, эдип јӱргениме бӱдигер. Адам Мениҥ Бойымда деп, Мен де Оныҥ Бойында деп, ол тушта билип, бӱдеригер.

³⁹ Айдарда, Оны база тудуп аларга бедиреп турдылар, је Ол олордыҥ колынаҥ кыйыжа берди.

⁴⁰ Иисус Иордан ары јаны јаар, башкыда Иоанн улусты крестеп јӱрген јерлерге ойто барып, анда артып калды. ⁴¹ Ого кӧп улус келип, «Иоанн бир де кайкал этпеген, је оныҥ Ол керегинде айтканы ончозы чын болды» дежип турды. ⁴² Анда Ого кӧп улус бӱтти.

Лазарьдыҥ ӧлгӧни

¹ Лазарь деп бир кижи оорыган. Ол Вифания деп јурттаҥ болгон. Бу јуртта Мария ла оныҥ сыйны Марфа јаткандар. ² Кайраканды баалу-чуулу јараш јытту майла сӱртӱп, будын бойыныҥ чачыла арчыганы бу Мария болгон; оорый берген Лазарь дезе оныҥ карындажы.

³ «Кайракан, Сениҥ карузыган кижиҥ оору јадыры» деп айдарга, эјелӱ-сыйынду Ого кижи ийдилер. ⁴ Иисус мыны угала, айтты:

– Ол оору ӧлӧрине эмес, Кудайдыҥ магына, ол ажыра Кудайдыҥ Уулы макталарына.

⁵ Иисус дезе Марфага, оныҥ эјезине де, Лазарьга да карузып јӱрген. ⁶ Лазарьдыҥ оорып јатканын угала, јӱрген јеринде эки конды. ⁷ Мыныҥ кийнинде ӱренчиктерине айтты:

– Кайра Иудейге баралы.

⁸ – Равви, – деп, ӱренчиктери айттылар, – бу јаҥы јуукта ла иудейлер Сени ташла шыбалап ӧлтӱрерге сананган јок беди. Сен ойто оноор барып јадыҥ ба?

⁹ Иисус олорго айтты:

– Тӱште он эки саат эмес беди? Тӱште јӱргени, бу телекейдиҥ јарыгын кӧрӱп тура, бӱдӱрилбейт. ¹⁰ Тӱнде јӱргени дезе, бойында јарык јок болуп, бӱдӱрилет.

¹¹ Мынайда айдала, оноҥ:

– Лазарь најыбыс уйуктай берди, је Мен оны ойгозорго барып јадым – деди.

¹² Ӱренчиктери айттылар:

– Кайракан, ол уйуктай берген болзо, јазылар.

¹³ Иисус оныҥ ӧлгӧнин айткан, олор дезе тегин уйкузын айтты деп санангандар. ¹⁴ Айдарда, Иисус олорго чикезин айтты:

– Лазарь јада калды. ¹⁵ Слерди бӱтсин деп, анда јок болгоныма слер учун сӱӱнип турум. Је ого баралы!

¹⁶ Игис дейтен Фома ӧскӧ ӱренчиктерге айтты:

– Бис те баралы, Ӱредӱчиле кожо ӧлӧли!

¹⁷ Иисус келерде, Лазарь сӧӧк салар јерде тӧрт кӱн коныптыр. ¹⁸ Вифания дезе Иерусалимнеҥ ӱч беристе кирези јуугында болгон. ¹⁹ Карындажы ӧлӧрдӧ, ачу-коронго тӱшкен Марфа ла Марияны токунадарга, кӧп иудейлер келген. ²⁰ Марфа Иисустыҥ келип јатканын угала, уткып барды. Мария ӱйде отура калды.

²¹ – Кайракан, Сен мында јӱрген болзоҥ, карындажым ӧлбӧс эди! – деп, Марфа Иисуска айтты. – ²² Је Кудайдаҥ нени де суразаҥ, Кудай Сеге берер деп, эмди де билерим.

²³ – Карындажыҥ тирилер – деп, Иисус ого айтты.

²⁴ – Тирилерин билип турум – тирилер тушта, калганчы кӱнде, – деп, Марфа каруу јандырды.

²⁵ Иисус айтты:

– Мен – Тирилери ле Јӱрӱм. Меге бӱткени, ӧлзӧ дӧ, јӱрер. ²⁶ Кажы ла јӱрген, Меге бӱткен кижи дезе ӱргӱлјиге ӧлбӧс. Бого бӱдӱп туруҥ ба?

²⁷ – Эйе, Кайракан – деп, ол каруу јандырды. – Сени телекейге келип јаткан Христос, Кудайдыҥ Уулы деп, бӱдӱп турум.

²⁸ Мынайда айдала барып, Мария эјезин туйка кычырды:

– Ӱредӱчи мында, сени келзин дийт.

²⁹ Мария уккан бойынча, капшай туруп, Ого барды. ³⁰ Иисус јуртка киргелек болгон, Оны Марфа уткыган јерде артып калган.

³¹ Марияга коот эдип, ӱйде кожо отурган иудейлер, оныҥ капшай туруп, чыга бергенин кӧрӧлӧ, сӧӧк салган јер јаар ыйлаарга барган болор деп, кийнинеҥ бастылар. ³² Мария дезе, Иисус болгон јерге келип, Оны кӧрӧлӧ, будыныҥ јанына јыгылып, айтты:

– Кайракан, Сен мында јӱрген болзоҥ, карындажым ӧлбӧс эди!

³³ Оныҥ ыйлаганын, кожо келген иудейлердиҥ ыйлашканын кӧрӧлӧ, Иисус ачу-коронго тӱжӱп, карыгып, ³⁴ айтты:

– Оныҥ сӧӧгин кайда јуудыгар?

– Кайракан, барып, кӧр – деп, олор каруу јандырдылар.

³⁵ Иисустыҥ кӧзине јаш келди.

³⁶ Иудейлер айдышты:

– Кӧрзӧгӧр дӧ, Ол ого канайып карузыган!

³⁷ – Ол, сокордыҥ кӧзин јарыткан Бойы, бу да ӧлбӧзин деп эткедий болгон эмес пе? – деп, олордыҥ кезиги айтты.

Лазарьды тиргискени

³⁸ Иисус ичинде ачу-коронго ойто ло алдыртып, сӧӧк салган јерге базып келди. Онызы куй-таш болгон, оозын ташла јаап койгон.

³⁹ Иисус:

– Тажын алып ийигер! – деди.

Јада калган кижиниҥ эјези Марфа Ого айтты:

– Кайракан, кижи јытана бертир, божоголы тӧртинчи кӱн барып јат.

⁴⁰ Иисус Марфага айтты:

– Бӱдер болзоҥ, Кудайдыҥ магын кӧрӧриҥ деп, Мен сеге айтпаган бедим?

⁴¹ Ташты алып ийдилер. Иисус саҥ ӧрӧ кӧрӱп, айтты:

– Ада, Мени укканыҥ учун Сеге алкыш јетирип турум. ⁴² Мени качан да болзо угарыҥды билгем, Мени ийгени Сен болгоныҥа бӱтсин деп, мынайда бу турган улуска болуп айттым.

⁴³ Анайда айдала, тыҥ ӱнденип,

– Лазарь, бери чык! – деди.

⁴⁴ Ӧлгӧн кижи чыгып келди. Колы-буды чуулалган, јӱзи арчуулла оролгон болды.

– Оны чечигер, барзын! – деп, Иисус олорго айтты.

⁴⁵ Марияга келген кӧп иудейлер Иисустыҥ эткенин кӧрӧлӧ, Ого бӱттилер. ⁴⁶ Кезиги дезе, фарисейлерге барып, Оныҥ эткенин айдып бердилер.

Иисусты ӧлтӱрерге ченешкени

⁴⁷ Улу абыстар ла фарисейлер оток-кӱреени јууп, айттылар:

– Бис канайдалы? Бу кижи кӧп билдилер јайап јат. ⁴⁸ Ого јай берзебис, ончозы Ого бӱдер. Римниҥ улузы келип, јерибисти де, калыгысты да бактырып алар.

⁴⁹ Олордыҥ бирӱзи, ол јылда улу абыс болгон Каиафа деп кижи, олорго айтты:

– Слер эш-неме билбей јадыгар. ⁵⁰ Бӱткӱл калык божогончо, калык учун бир кижи ӧлзӧ, слерге артык болорын оҥдобой јадыгар ба?

⁵¹ Мыны ол бойынаҥ айткан эмес, је ол јылда улу абыс болгон бойы, Иисустыҥ эл учун ӧлӧтӧнин озолондыра айдып койгон. ⁵² Јаҥыс та эл учун эмес, је Кудайдыҥ чачылып калган балдарын бир јерге јууп алары учун ӧлӧтӧнин.

⁵³ Ол кӱннеҥ ала Оны ӧлтӱрер деп, јӧптӧжип алдылар. ⁵⁴ Оныҥ учун Иисус иудейлер ортодо ачыгынча јӱрбей, куба чӧлдиҥ јуугындагы Ефраим деп калага барып, ӱренчиктериле кожо анда артып калды.

⁵⁵ Иудейлердиҥ Пасхазы јууктап келерде, ороон ичинеҥ кӧп улус Пасхадаҥ озо арутанайын деп, Иерусалимге келди. ⁵⁶ Олор Иисусты бедиреп, «Слер сананзагар, Ол байрамга келгей не?» деп, байзыҥда бойлоры ортодо эрмектежип турдылар. ⁵⁷ Улу абыстар ла фарисейлер Оны тудуп аларга, Оныҥ јӱрген јерин билген кижи онызын угуссын деп, јакару бердилер.

Иисус Вифанияда

(Мф. 26:6-13; Мк. 14:3-9; Лк. 7:36-50)

¹ Пасхадаҥ алты кӱн озо Иисус Бойы тиргискен Лазарь јаткан Вифания деп јуртка келди. ² Анда Ого кӱндӱ-кӱрее эттилер. Марфа олорды кӱндӱлеген. Лазарь дезе Оныла кожо кыйын отургандардыҥ бирӱзи болгон. ³ Мария нард дейтен ӧзӱмниҥ бойынаҥ белетелген баалу-чуулу бир фунт май алала, Иисустыҥ будын майлап, бойыныҥ чачыла Оныҥ будын арчып ийди. Майдыҥ јараш јыды ӱйдиҥ ичине толо берди. ⁴ Айдарда, Оныҥ ӱренчиктериниҥ бирӱзи, Оны садатан Симон уулы Иуда Искариот, айтты:

⁵ – Бу майды ӱч јӱс динарийге садала, тӱреҥилерге не ӱлеп бербес?

⁶ Мынайда ол тӱреҥи улуска килеп эмес, бойы уурчы учун айткан. Ол текши кайырчагашту јӱрӱп, ого салган акчадаҥ бойына алып туратан.

⁷ – Ого тийбе! Ол бу майды мӧҥкӱмди кӧдӱрер кӱнге чеберлеер учурлу болгон – деп, Иисус каруу јандырды. – ⁸ Тӱреҥилер слерле кожо јаантайын болор, Мен дезе слерле кожо јаантайын болбозым.

⁹ Кӧп иудейлер Иисусты анда деп угала, јаҥыс Ого болуп эмес, је Ол тиргискен Лазарьды да кӧрӧргӧ келдилер. ¹⁰ Улу абыстар Лазарьды да ӧлтӱрерге јӧптӧжип алдылар, ¹¹ нениҥ учун дезе ого болуп иудейлердиҥ кӧбизи келеле, Иисуска бӱдӱп тургандар.

Иерусалимге кӧдӱриҥилӱ киргени

¹² Эртезинде байрамга келген кӧп улус, Иисус Иерусалимге келип јатканын угала, ¹³ пальма агаштыҥ бӱрлерин тудунганча, Ого уткый чыгып, кыйгырыжып турдылар:

– Осанна! Кайраканныҥ адынаҥ келип јатканы, Израиль Кааны, алкышту!

¹⁴ Иисус дезе, кулун эштек табала, ого минди, бичилгениле:

¹⁵ «Коркыба, Сион кызы!

Бат, сениҥ Кааныҥ

кулун эштекке минип, сеге келип јат».

¹⁶ Оныҥ ӱренчиктери мыны озо баштап оҥдобогон, је Иисус макталарда, анайда Ол керегинде бичилгенин ле Ого анайда эткендерин эске алгандар. ¹⁷ Ол Лазарьды сӧӧк салар јердеҥ кычырып, тиргизип алган деп, Оныла кожо болгон улус керелеп айдып јӱрген. ¹⁸ Оныҥ да учун Оны улус уткып чыккан: бу кайкалды эткени Ол деп, олор уккандар. ¹⁹ Фарисейлер дезе бойлоры ортодо эрмектешти:

– Нени де эдип албай јатканыгарды кӧрӱп туругар ба? Элдиҥ ончозы Оныҥ кийнинеҥ барып јат!

²⁰ Байрамда бажырарга келгендердиҥ кезиги еллиндер болгон. ²¹ Олор Галилейдеги Вифсаидада јаткан Филиппке базып келеле, сурап айттылар:

– Бийибис, Иисусты кӧрӧр кӱӱнис бар.

²² Филипп барып, мыны Андрейге айтты, оноҥ Андрей ле Филипп экӱ барып, мыны Иисуска айттылар.

Кижи Уулыныҥ макталар ӧйи јетти

²³ Иисус каруу јандырды:

– Кижи Уулыныҥ макталар ӧйи јетти. ²⁴ Чынын, чынын айдадым слерге: буудайдыҥ ӱрени јерге тӱжӱп, ӧлбӧзӧ, јаҥыс бойы артып калар, ӧлзӧ, ӱрени кӧп бӱдер. ²⁵ Јӱрӱмин сӱӱгени, онызын јылыйтар, бу телекейде јӱрӱмин јек кӧргӧни, онызын ӱргӱлји јӱрӱмге чеберлеп алар. ²⁶ Меге јалчы болуп јӱргени, Мениле кожо барзын. Мен кайда болорым, јалчым да анда болор. Меге јалчы болуп јӱргенди Адам тоор. ²⁷ Эмди тыным тӱймеенле толо. Мен нени айдайын? «Ада, Мениле не болорынаҥ аргада» дегей эдим, је Мен бого болуп келгем. ²⁸ Ада, адыҥды мактаткын!

Теҥеридеҥ ӱн угулды:

– Мактаттым, база да мактадарым!

²⁹ Мыны угуп турган улус «бу кӱкӱрт» – дешти, кезиктери дезе «Оныла ангел эрмектешкен» – дедилер.

³⁰ Иисус айтты:

– Бу ӱн Меге эмес, слерге болгон. ³¹ Эмди бу телекейдиҥ улузыныҥ јаргызы бӱдер, эмди бу телекейдиҥ кааны чыгара сӱрӱлер. ³² Мен јердеҥ кӧдӱрилзем, ончозын Бойыма тартып аларым.

³³ Мынайда Ол кандый ӧлӱмле ӧлӧрин айткан.

³⁴ Улус каруу јандырды:

– Бис Христосты ӱргӱлјиге јӱрер деп, Јасактаҥ уккан эдибис. Кижи Уулы кӧдӱрилер деп, канайып айдадыҥ? Кижи Уулы дегениҥ – кем?

³⁵ Иисус айтты:

– Јарык слерле база бир эмеш ӧйгӧ болор. Слерди караҥуй туй албазын деп, јарыкту тужыгарда базып јӱригер. Караҥуйда јӱргени, кайдаар барып јатканын билбес ине. ³⁶ Слерде јарык бар тушта, јарыкка бӱдигер: јарыктыҥ уулдары болорыгар.

Мынайда айдала, Иисус олордоҥ ырап, јылыйа берди.

Бӱдетени ле бӱтпейтени керегинде

³⁷ Иисус олордыҥ алдына кӧп билдилер де јайаган болзо, Ого бӱтпедилер. ³⁸ Бу дезе Исаия јарлыкчыныҥ мынайда айткан сӧстӧри бӱтсин деп болгон:

«Кайракан, бистеҥ укканга кем бӱтти?

Кайраканныҥ кӱчи кемге ачылды?»

³⁹ Олор Исаияныҥ база мынайда айтканыла бӱдӱп болбодылар:

⁴⁰ «Ол кӧстӧрин сокортты,

јӱректерин таш этти.

Оныҥ учун кӧстӧриле кӧрбӧйт,

јӱректериле аайлабайт.

Меге де баштанбайт,

Мен олорды јазар эдим».

⁴¹ Оныҥ магын кӧргӧн учун, Исаия мынайда айткан; мыны ол Иисус керегинде айткан.

⁴² Иисуска кӧп бийлер де бӱткен. Олор бӱтсе де, бисти синагогадаҥ чыгарып салбазын деп, фарисейлердеҥ коркып, бӱткенин айтпай тургандар. ⁴³ Олор улуска мактадарын Кудайга мактадарынаҥ артыксынган.

⁴⁴ Иисус јаан ӱнденип, айтты:

– Меге бӱткени, Меге бӱткени эмес, Мени Ийгенге бӱткени. ⁴⁵ Мени кӧрӱп турганы, ол Мени Ийгенди кӧрӱп турганы. ⁴⁶ Меге бӱткен кижиниҥ бирӱзи де караҥуйда артып калбазын деп, јарык Бойым телекейге келдим. ⁴⁷ Сӧзимди угала, бӱдӱрбеген кижини јаргылабазым. Мен бу телекейдиҥ улузын јаргылаарга келбеген инем, је олорды аргадаарга келгем. ⁴⁸ Мени јектеп, сӧзимди јаратпай турган кижи бойын јаргыга бергени ол: айткан сӧзим, калганчы кӱнде оны јаргылаар. ⁴⁹ Мен Бойымнаҥ айдып јӱрген эмезим, нени айдарымды Мени ийген Ада Бойы јакыган. ⁵⁰ Оныҥ јакылтазы ӱргӱлји јӱрӱм деп, билип турум. Андый болгондо, нени айдып турганымды, Аданыҥ Меге айтканыла айдып турум.

Ӱренчиктердиҥ будын јунганы

¹ Пасха байрамныҥ алдында Иисус бу телекейдеҥ Адага баратан ӧйи јеткенин билип, Бойыныҥ улузына бу телекейде карузып, онызын учына јетире кӧргӱсти. ² Кӧрмӧс Иисусты берип ийзин деп шӱӱлтени, Симон Искариоттыҥ уулы Иуданыҥ јӱрегине салып койгон. Эҥирде, ажанып отурган ӧйдӧ, ³ Иисус, Адазы ончозын Оныҥ колына бергенин, Бойы Кудайдаҥ келгенин ле ойто Кудайга барып јатканын билип, ⁴ ӧрӧ турды. Катанчыгын чечип, коларткыш алала, курчанды. ⁵ Оноҥ јунгушка суу урды, ӱренчиктердиҥ будын јунуп, курчанып алган коларткыжыла арчый берди. ⁶ Симон-Петрга базып келерде, онызы айтты:

– Кайракан, будымды Сен јунарыҥ ба?

⁷ – Эдип турганымды эмди билбей јадыҥ, је соондо билип аларыҥ – деп, Иисус каруу јандырды.

⁸ – Сен будымды качан да јунбазыҥ! – деп, Петр айтты.

– Сени јунбазам, Мениҥ энчимде ӱлӱ јок болорыҥ – деп, Иисус каруу јандырды.

⁹ Симон-Петр айтты:

– Кайракан, јаҥыс та будымды эмес, колымды да, бажымды да јун!

¹⁰ – Јунулганныҥ јӱк будын јунар керек, оныҥ ончо бойы ару ине – деп, Иисус каруу јандырды. – Слер де ару эмейигер, је ончогор эмес.

¹¹ Иисус Бойын садып јатканды билип, «Ончогор ару эмес» дегени ол. ¹² Олордыҥ будын јунуп, Бойыныҥ кийимин кийеле, ойто кыйын отурып, айтты:

– Слерге нени эткенимди билип туругар ба? ¹³ Мени слер Ӱредӱчи ле Кайракан дейдигер, айтканыгар чын: Мен ол болорым. ¹⁴ Анайдарда, Мен, Кайракан ла Ӱредӱчи Бойым, будыгарды јунарымда, слер де бой-бойыгардыҥ будыгарды јунужар учурлу. ¹⁵ Слерди Мениҥ эткенимнеҥ кӧрӱже эдип турзын деп, слерге јозок кӧргӱстим. ¹⁶ Чынын, чынын айдадым слерге: кул бийинеҥ јаан эмес, элчи ийгенинеҥ јаан эмес. ¹⁷ Слер мыны билип, эдип турган болзогор, кежиктӱ болгоныгар ол. ¹⁸ Слердиҥ ончогорды айдып турган эмезим: талдап алгандарымды Бойым билерим. Је Мениле кожо курсак јигени Меге чоҥчойын кӧдӱрди деп, Агару Бичикте айдылган сӧс бӱдер учурлу. ¹⁹ Бу сӧс бӱдердеҥ озо эмди слерге айдып турум, бӱтсе, бу Мен болгоныма слерди Меге бӱтсин деп. ²⁰ Чынын, чынын айдадым слерге: Мениҥ ийер кижимди јуутканы, Мени јуутканы ол. Мени јуутканы дезе, Мени Ийгенди јуутканы.

Садып ийер кижини айтканы

²¹ Мыны айдала, Иисус тыҥ ӧкпӧӧрип, кереледи:

– Чынын, чынын айдадым слерге: бирӱгер Мени садып ийер.

²² Ӱренчиктер оп-соп тӱшкилеп, бу кемди айдып туру болбогой деп, бой-бойына кӧрӱжип турдылар. ²³ Ӱренчиктериниҥ бирӱзи, Иисуска кару болгоны, Ого коштой кыйын отурган. ²⁴ Оныҥ айткан кижизи кем болгонын суразын деп, Симон-Петр ого имдеп ийди. ²⁵ Онызы Иисуска эҥчейип, сурады:

– Кайракан, ол кем болотон?

²⁶ – Тилим калашты тепшиге сугуп, кажызына берзем, ол болор – дейле, Иисус калашты тепшиге сугуп, Симон Искариоттыҥ уулы Иудага берди. ²⁷ Бу калашты алган кийнинде Иуданыҥ ӧзӧк-буурына сатана кире конды.

– Эдип турганыҥды капшай эт – деп, Иисус ого айтты.

²⁸ Је Иисус ого не анайда айтканын кыйын отурган улустыҥ кемизи де оҥдободы. ²⁹ Иудада акчалу кайырчагаш болгон учун кезиги сананды: «Биске байрамга не керек, садып экел эмезе тӱреҥи улуска нени-нени бер деген болор». ³⁰ Иуда тилим калашты алган бойынча, чыга берди. Тӱн болгон.

Јаҥы јакылта

³¹ Ол чыга берерде, Иисус айтты:

– Кижи Уулы эмди макталды, Оныҥ Бойында Кудай да макталды. ³² Оныҥ Бойында Кудай макталган болзо, Кудай да Оны Бойында мактадар, Оны саадабай мактадар. ³³ Балдарым, ортогордо узак болбозым. Мени бедиреп јӱреригер, је «Барар јериме келип болбозыгар» деп, иудейлерге айтканымды эмди слерге де айдып турум. ³⁴ Слерге јаҥы јакылта берип турум: бойы бойыгарга буурзап јӱригер. Мен слерге буурзагамдый, бойы бойыгарга буурзап јӱригер. ³⁵ Ортогордо сӱӱш болзо, слерди Мениҥ ӱренчиктерим деп, ончозы танып ийер.

Петрдыҥ јана тӱжерин айтканы

(Мф. 26:31-35; Мк. 14:27-31; Лк. 22:31-34)

³⁶ – Кайракан, Сен кайдаар барып јаткаҥ? – деп, Симон-Петр Оноҥ сурады.

– Мениҥ барар јериме эмди сен Мениҥ кийнимнеҥ барып болбозыҥ, је соондо ээчиде барарыҥ – деп, Иисус каруу јандырды.

³⁷ Петр айтты:

– Кайракан, эмди нениҥ учун Сениҥ кийниҥнеҥ барып болбойтом? Сен учун мен јӱрӱмимди берерим.

³⁸ Иисус каруу јандырды:

– Мен учун јӱрӱмиҥди берериҥ бе? Чынын, чынын айдадым сеге: пӧтӱк эткелекте, Менеҥ ӱч катап јана тӱжериҥ.

Иисус – јол, чындык ла јӱрӱм

¹ – Јӱректеригер тӱймебезин. Кудайга бӱдигер, Меге де бӱдигер. ² Адамныҥ байзыҥында кыптар кӧп. Јок болгон болзо, слерге јер белетеп барып јадым деп айдар бедим? ³ Мен барып, слерге јерди белетеп койоло, ойто келерим. Мен кайда болзом, слер де ондо болзын деп, слерди Бойыма аларым. ⁴ Мениҥ кайдаар барып јатканымды дезе билеригер, јолды да билеригер.

⁵ – Кайракан, кайдаар барып јатканыҥды билбезис – деп, Фома айтты. – Јолды да канайып билетен эдис?

⁶ Иисус каруу јандырды:

– Мен – јол, чындык ла јӱрӱм. Мен ажыра келбегенче, Адага кем де келип болбос. ⁷ Слер Мени билер болзогор, Аданы да билер эдигер. Эмдидеҥ ала Оны билеригер, Оны кӧргӧнигер.

⁸ – Кайракан! – деп, Филипп айтты. – Аданы биске кӧргӱс, биске ол ло болор.

⁹ – Мынча ӧйгӧ слерле кожо јӱрдим, сен, Филипп, Мени билбей туруҥ ба? – деп, Иисус каруу јандырды. – Мени кӧргӧни, Аданы кӧргӧни ол. Айдарда, «Аданы кӧргӱс» деп, не айдадыҥ? ¹⁰ Мен Адада, Ада Менде деп, бӱтпей туруҥ ба? Слерге айдып турган сӧзимди Бойымнаҥ айдып турган эмезим. Мениҥ Бойымда јӱрген Ада Бойыныҥ керектерин эдип турганы ол. ¹¹ Мен Адада, Ада Менде деп, Меге бӱдигер. Бӱтпей турган болзогор, эдип јӱргенимди кӧрӱп бӱдигер. ¹² Чынын, чынын айдадым слерге: Меге бӱткен кижи эдип јӱргенимди эдер, оноҥ до артыкты эдер, нениҥ учун дезе Мен Адага барып јадым. ¹³ Мениҥ адымда нени де суразагар, Ада Уулында макталсын деп, оныгарды бӱдӱрерим. ¹⁴ Мениҥ адымда Менеҥ нени де сураар болзогор, сурагарды бӱдӱрерим.

Агару Тынды берер болгоны

¹⁵ – Мени сӱӱп турган болзогор, јакылталарымды бӱдӱригер. ¹⁶ Мен Аданы буурзадарым, ӱргӱлјиге слерле кожо болзын деп, Ол слерге ӧскӧ Адаан Алаачыны – ¹⁷ Чындыктыҥ Тынын берер. Оны улус алынып болбос, нениҥ учун дезе Оны кӧрбӧй, билбей јат. Слер дезе Оны билеригер, Ол слерле јӱрӱп јат, слердиҥ бойыгарда болор ине. ¹⁸ Слерди ӧскӱс артырбай, слерге келерим. ¹⁹ База ла эмеш, улус Мени кӧрбӧй калар, слер дезе Мени кӧрӧригер, нениҥ учун дезе Мен эзен, слер де эзен јӱреригер. ²⁰ Мен Адамда, слер Менде, Мен де слерде болгонымды калганчы кӱнде билип аларыгар. ²¹ Кемде Мениҥ јакылталарым бар, кем олорды бӱдӱрип турган, Мени сӱӱп турганы ол. Мени сӱӱгенди дезе Адам да сӱӱр, Мен де оны сӱӱрим, ого Бойым ачыларым.

²² – Кайракан! – деп, Искариот эмес Иуда айтты. – Нениҥ учун Сен улуска эмес, биске ачылайын деп тургаҥ?

²³ Иисус каруу јандырды:

– Мени сӱӱген кижи сӧзимди бӱдӱрер, Адам да оны сӱӱр. Бис ого келеле, оныла кожо болорыс. ²⁴ Мени сӱӱбес кижи сӧзимди бӱдӱрбей јат. Слердиҥ угуп турган сӧс дезе, Менийи эмес, Мени ийген Аданыйы. ²⁵ Слерле кожо бу јӱрген Бойым мыны айттым. ²⁶ Мениҥ адымда Ада ийер Адаан Алаачыны, Агару Тын дезе, слерди ончозына ӱредип, не ле айтканымды слерге эзедер. ²⁷ Слерге амыр берип, барып јадым. Бойымныҥ амырымды слерге берип јадым, телекей берип јаткандый эмес, Мен берип турум. Јӱректеригер тӱймебезин, чочыбазын. ²⁸ «Слердеҥ барарым, слерге келерим» деп, Мениҥ слерге айтканымды укканыгар. Слер Мени сӱӱген болзогор, Адага барып јатканыма сӱӱнер эдигер, Ада Менеҥ јаан ине. ²⁹ Ол болгон соондо, слерди Меге бӱтсин деп, ол болголокто бу керегинде озолодо слерге эмди айттым. ³⁰ База слерле кӧп эрмектежип болбозым: бу телекейдиҥ кааны келип јат. Оныҥ Менде ӱлӱӱзи јок. ³¹ Је Аданы сӱӱп турганымды бу телекейдиҥ улузы билер учурлу. Бат оныҥ учун Аданыҥ Меге јакыганыла эдип турум. Туругар, мынаҥ баралы!

Иисус – виноградтыҥ Тӧс Сабы

¹ – Мен – виноградтыҥ чын Тӧс Сабы, Адам дезе – виноград Ӧскӱреечи. ² Мендеги јиилеги бӱтпес кандый ла сапты Ол кезип јат. Јиилеги бӱткенди дезе, јиилеги оноҥ кӧп болзын деп, арчып јат. ³ Слер дезе Мениҥ слерге айткан сӧзим ажыра аруталып калганыгар. ⁴ Мениҥ Бойымда болуп туругар, Мен де слердиҥ бойыгарда болорым. Сап тӧс сабында болбозо, алдынаҥ бойы јиилек ӧскӱрип болбос, анайып ок слер де Менде болбозогор, нени де ӧскӱрип албазыгар. ⁵ Мен – Тӧс Сап, слер – саптар. Кем Менде болор, Мен де оныҥ бойында болорым, ол кӧп јиилек ӧскӱрер. Мен јокко нени де эдип болбозыгар. ⁶ Менде болбогоны сап чылап чыгара ташталып, кургап калар. Олорды јууп алып отко таштайдылар, олор кӱйӱп каладылар. ⁷ Слер Менде болуп турзагар, Мениҥ сӧзим слерде болуп турза, нени ле кӱӱнзеп турганыгарды сурагар, слерге болор. ⁸ Кӧп јиилек ӧскӱрип, Мениҥ ӱренчиктерим боло берзегер, Адам онызыла макталар. ⁹ Мени Адам сӱӱгендий, Мен де слерди сӱӱйдим. Мениҥ сӱӱжимде јӱригер! ¹⁰ Мениҥ јакылталарымды бӱдӱрип јӱрер болзогор, Мениҥ сӱӱжимде јӱреригер. Анайып Мен де: Мен Адамныҥ јакылталарын бӱдӱрип, Оныҥ сӱӱжинде јӱрӱп јадым. ¹¹ Сӱӱнчим слерде болзын, сӱӱнчигер толо болзын деп, бу мыны слерге айттым. ¹² Бу – Мениҥ јакылтам: Мен слерге карузыгамдый, бойы бойыгарга карузып јӱригер. ¹³ Бойыныҥ најылары учун јӱрӱмин берер сӱӱштеҥ артык сӱӱш јок. ¹⁴ Мениҥ јакылталарымды бӱдӱрип јӱрер болзогор, Мениҥ најыларым болорыгар. ¹⁵ Эмди слерди кулдарым деп айтпай јадым, нениҥ учун дезе бийи нени эдип турганын кул билбес. Је Мен слерди најыларым деп айттым, нениҥ учун дезе Адамнаҥ ончо укканымды слерге айдып бердим. ¹⁶ Слер Мени талдап алган эмезигер, Мен слерди талдап алдым. Слерди барып, јиилек экелип турзын, ӧскӱргенигер јоголбой, бар болуп турзын деп, Мениҥ адымда Аданаҥ нени де суразагар, оны Ол слерге берзин деп, слерди туттым. ¹⁷ Бат, Мениҥ слерге јакылтам: бойы бойыгарга карузып јӱригер!

Телекей јаман кӧрӧт

¹⁸ – Улус слерди јаман кӧрӱп турган болзо, Мени слердеҥ озо јаман кӧргӧнин билигер. ¹⁹ Слер телекейдеҥ болгон болзогор, телекей бойындыйын сӱӱр эди. Је слер телекейдеҥ эместе, Мен слерди телекейдеҥ ылгап алгамда, слерди телекей јаман кӧрӱп јат. ²⁰ «Кул бойыныҥ бийинеҥ јаан эмес» деп, слерге айткан сӧзимди эзеп јӱригер. Мени истегенде, слерди де истеер, Мениҥ сӧзимди чебер тутканда, слердийин де чебер туткылаар. ²¹ Је мыны ончозын слерге Мениҥ адым учун эткилеер, нениҥ учун дезе Мени Ийгенди билбей јадылар. ²² Мен келип, олорго айтпаган болзом, кинчектӱ болгылабас эди, је эмди кинчегинеҥ актанып болбос. ²³ Мени јаман кӧргӧни, Адамды да јаман кӧргӧни ол. ²⁴ Менеҥ башка кемниҥ де этпегенин олор ортодо бӱдӱрбеген болзом, кинчектӱ болгылабас эди. Эмди дезе, кӧрӧлӧ, Мени де, Адамды да јаман кӧрдилер. ²⁵ Је Мени темей јаман кӧрдилер деп, олордыҥ јасагында бичилгени иле болды. ²⁶ Мен слерге Аданаҥ чыгып турган Чындык Тынды ийерим. Ол слердиҥ адаанаарды алып, слерге коот болуп, Мениҥ керечим болор. ²⁷ Башкыдаҥ ала Мениле кожо јӱрген слер де Мени керелеп јӱреригер.

¹ – Бӱдӱп турганыгарды артырбазын деп, слерге мыны айттым. ² Синагогалардаҥ слерди чыгара сӱргӱлеер, оноҥ болгой, слерди ӧлтӱрип турган не ле кижи онызыла Кудайга јарамык эдип јадым деп сананар ӧй келедири. ³ Аданы да, Мени де билбегени учун анайда кылынгылаар. ⁴ Ӧй једип келгежин, слерге мыны айтканымды эске алыгар деп, Мен слерге мыны айдып бердим. Слерле кожо јӱргеним учун башкыда мыны слерге айтпагам.

Чындыктыҥ Тыны керегинде

⁵ – Эмди дезе Мени Ийгенге барып јадым. «Кайдаар барып јадыҥ?» деп, слердиҥ кемигер де сурап турганаар јок, ⁶ карын, Мениҥ айтканым јӱрегеерге кунук толтырды. ⁷ Је чынын айдадым слерге: Мениҥ барганым слерге торт. Мен барбазам, Адаан Алаачы слерге келбес ине, барзам, Оны слерге ийерим. ⁸ Ол келеле, кинчек, ак-чек ле јаргы не болгонын улуска ачар. ⁹ Кинчек дегени – Меге бӱтпегени; ¹⁰ ак-чек дегени – Мен Адага барып јадым, эмди база Мени кӧрбӧзигер; ¹¹ јаргы дегени – бу телекейдиҥ кааны бурузына турганы. ¹² Айдатаным база кӧп эди, је слер эмди оны бадырып болбозыгар. ¹³ Ол, Чындыктыҥ Тыны, келгежин, слерге ончо чындыкты кӧргӱзер: Ол Бойынаҥ айдар эмес, укканын айдар, келер ӧй керегинде јетирер. ¹⁴ Ол Мени мактадар, нениҥ учун дезе Менийинеҥ алып, слерге јетирер. ¹⁵ Аданыҥ не бары – Менийи. Оныҥ учун «Менийинеҥ алып, слерге јетирер» дедим. ¹⁶ Удабас слер Мени кӧрбӧй каларыгар, је оноҥ удабай Мени ойто кӧрӧригер. Мен Адага барып јадым ине.

Кунук сӱӱнчиге болор

¹⁷ Ӱренчиктердиҥ кезиги бойы бойына айдышты:

– «Удабас слер Мени кӧрбӧй каларыгар, је оноҥ удабай Мени ойто кӧрӧригер» деп, база: «Мен Адага барып јадым» деп, Оныҥ биске айтканы не болотон?

¹⁸ Анайдарда, олор айдыжып турдылар:

– «Удабас» дегени не? Нени айдып туру болбогой, билбей јадыс.

¹⁹ Иисус Бойынаҥ олор нени сурайын дегенин билип, айтты:

– «Удабас слер Мени кӧрбӧй каларыгар, је оноҥ удабай Мени ойто кӧрӧригер» деп айтканым не болотонын бойы бойыгардаҥ суражып турганыгар ол бо? ²⁰ Чынын, чынын айдадым слерге: слер ыйлай, сыктай береригер, бу телекейдиҥ улузы дезе, сӱӱнер. Слер кунугып јӱреригер, је слердиҥ кунугаар сӱӱнчи болуп барар. ²¹ Ӱй кижи бала табарда, айы-кӱни јеткен учун, оорып, кыйналып јат. Је балазын тапканда, ак-јарыкка кижи чыкты деп сӱӱнип, кыйын-шыразын ундып койот. ²² Анайып слер де эмди кунукчылду, је слерди база кӧрӧр тужымда, јӱрегеер сӱӱне берер, сӱӱнчигерди кем де блаап болбос. ²³ Ол кӱн нени де Менеҥ сурабазыгар. Чынын, чынын айдадым слерге: Мениҥ адымда Аданаҥ нени де сураар болзогор, слерге берер. ²⁴ Эмдиге јетире Мениҥ адымда нени де сурабаган эдигер. Сурагар, сӱӱнчигер толо болзын деп, аларыгар.

Мен телекейди јеҥдим

²⁵ – Мыны слерге Мен укаалап айттым, је эмди укаалап айтпай, Ада керегинде ачыгынча айдар ӧйим келип јат. ²⁶ Ол кӱн Мениҥ адымда суранарыгар. Слердиҥ учун Аданы буурзадарым дебейдим. ²⁷ Ада слерге Бойы карузып јат ине, нениҥ учун дезе, слер Меге карузып, Мени Кудайдаҥ келген деп бӱттигер. ²⁸ Мен Аданаҥ чыгып, јер-телекейге келдим, эмди јер-телекейди ойто артырып, Адама барып јадым.

²⁹ Ӱренчиктери Ого айттылар:

– Бат, эмди Сен ачыгынча айдып, бир де укаа сӧс айтпай јадыҥ. ³⁰ Эмди Сениҥ ончо билериҥди, кижи Сенеҥ сӧс сураарын керектебей јатканыҥды кӧрӱп турубыс. Оныҥ учун Сени Кудайдаҥ келген деп, бӱдӱп јадыбыс.

³¹ – Эмди бӱдӱп јадыгар ба? – деп, Иисус айтты. – ³² Бат, јеригер сайын тозып, Мени јаҥыскан артыратан ӧйигер келип јат, једип те келди, је Мен јаҥыскан эмезим, Мениҥ Адам Мениле кожо. ³³ Мениҥ Бойымда амырыгар болзын деп, мыны слерге айттым. Бу телекейдиҥ улузы ортодо кыстадып јӱреригер, је сӱрнӱкпегер: Мен телекейдиҥ јаҥын јеҥдим.

Иисустыҥ мӱргӱзи

¹ Мынайып айткан кийнинде Иисус теҥери ӧрӧ кӧрӱп, айтты:

– Ада! Ӧйим јетти. Уулыҥ да Сени мактатсын деп, Бойыҥныҥ Уулыҥды мактат. ² Ого бергениҥниҥ ончозына ӱргӱлји јӱрӱм берзин деп, Сен бастыра улустыҥ бажын билер јаҥды Ого берип салгаҥ. ³ Ӱргӱлји јӱрӱм дезе – ол јаҥыс чын Кудай Бойыҥды, Сен ийген Иисус Христосты билери. ⁴ Сени јерде мактаттым, Меге этсин деп јакып салганыҥды бӱдӱрдим. ⁵ Ада! Телекей бӱдердеҥ озо Мен Сениле јӱреримде, Менде болгон макла эмди Мени Сен макта. ⁶ Сениҥ Меге телекейдеҥ алып берген улузыҥа адыҥды ачтым. Олор Сенийи болгон эди, олорды Меге Сен бергеҥ; олор сӧзиҥнеҥ чыкпай јӱрген эди. ⁷ Меге бергениҥ ончозы Сенеҥ деп, эмди олор билип алдылар. ⁸ Меге берген сӧзиҥди дезе Мен олорго айдып бердим; олор оны кӧксине алынып, Мени Сенеҥ келген деп, чындаптаҥ билип алдылар, Мени ийгени Сен деп бӱттилер. ⁹ Мен олор учун мӱргип турум, бу телекейдиҥ улузы учун эмес, Меге берген улузыҥ учун мӱргип турум, нениҥ учун дезе олор Сенийи. ¹⁰ Не барым – Сенийи, Сенийи – Менийи. Мен олор ажыра макталдым. ¹¹ Эмди Мен телекейде эмезим, олор дезе, телекейде. Мен Сеге барып јадым. Агару Ада! Сениҥ Меге бергендериҥди Бойыҥа болуп чеберле. Бис бир болуп тургандый, олор до бирдий болзын. ¹² Олорло кожо јӱрген тужымда Сеге болуп Мен олорды корулап јӱргем, Меге бергендериҥди Мен чеберлеген эдим. Ӧлӱмниҥ уулынаҥ башка, олордыҥ кемизи де ӧлӱп калбады. Анайып, Агару Бичикте бичилгени бӱтти. ¹³ Эмди дезе Сеге барып јадым, Мениҥ сӱӱнчим олорды толтырсын деп, мыны телекейде јӱрген Бойым айдып турум. ¹⁴ Сӧзиҥди олорго берип ийдим, је канайып Мен телекейдеҥ эмес, анайып олор до телекейдеҥ эмес болордо, бу телекейдиҥ улузы олорды јаман кӧрди. ¹⁵ Олорды телекейдеҥ ал деп, мӱргип јаткан эмес эдим, олорды јаманнаҥ корула деп турум. ¹⁶ Канайып Мен телекейдеҥ эмезим, олор до телекейдеҥ эмес. ¹⁷ Олорды чындыкла агарулап сал: Сениҥ сӧзиҥ – чындыктыҥ бойы. ¹⁸ Канайып Сен Мени телекейге ийген эдиҥ, анайып Мен де олорды бу телекейдиҥ улузына ийдим. ¹⁹ Олор до бойын Сеге чындап берзин деп, Мен Бойымды Сеге олорго до болуп берип турум. ²⁰ Јаҥыс олор учун мӱргип турган эмезим, олордыҥ сӧзинеҥ Меге бӱткендер учун мӱргип турум. ²¹ Ончозы јаҥыс болзын. Канайып Сен, Ада, Менде эдиҥ, Мен де Сенде, анайып олор до Бисте јаҥыс болзын, Мени ийгени Сен болгоныҥа бу телекейдиҥ улузы бӱтсин. ²² Меге берген магыҥды Мен олорго бердим, канайып Бис јаҥыс, анайып олор до јаҥыс болзын. ²³ Мен олордыҥ бойында, Сен Мениҥ Бойымда. Олор до бирликке јединзин, Мени ийгени Сен болгоныҥды, Меге буурзагаҥдый, олорго до буурзагаҥды бу телекейдиҥ улузы билзин. ²⁴ Ада! Мен кайда болзом, Меге бергендериҥ анда ок Мениле кожо болзын деп турум. Сениҥ берген магымды олор кӧрзин, Сен дезе телекей бӱдердеҥ озо Меге буурзагаҥ. ²⁵ Чындык Ада! Бу телекейдиҥ улузы Сени билип албады, Мен дезе Сени билдим, Мени ийгени Сен деп, булар да билип алдылар. ²⁶ Мен олорго адыҥды ачтым, база да ачарым, Мени сӱӱген сӱӱжиҥ олордо болзын, Мен де – олордо.

Иисусты каруулга алганы

(Мф. 26:47-56; Мк. 14:43-50; Лк. 22:47-53)

¹ Мыны айдала, Иисус ӱренчиктериле кожо чыгып, Кедрон деп ӧзӧктиҥ ол јанында ӧскӧн садка Бойы да, ӱренчиктери де кирдилер. ² Оны садып јаткан Иуда бу јерди билер болгон, Иисус ӱренчиктериле кожо анда улай ла јуулыжып туратан. ³ Је бат, Иуда рим черӱчилдерди, улу абыстардаҥ ла фарисейлердеҥ байзыҥныҥ каруулчыктарын алып, бого келди. Олор ончозы јарыткыштарлу ла мылтыктарлу болгондор. ⁴ Иисус дезе, Бойыла не болорын билип, олорго базып келеле, сурады:

– Кемди бедиреп туругар?

⁵ – Назарет јеринеҥ Иисусты – деп, олор каруу јандырдылар.

– Бу Мен болорым – деп, Иисус айтты.

Оны садып јаткан Иуда база олорло кожо турган. ⁶ Иисус: «Бу Мен болорым» – деерде, олор тескерлеп, јерге јыгылдылар.

⁷ – Кемди бедиреп туругар? – деп, Иисус такып сурады.

Олор:

– Назарет јеринеҥ Иисусты – дедилер.

⁸ Иисус айтты:

– Бу Мен болорым деп, слерге айттым ине. Мени бедиреп турган болзогор, олорды божодыгар, баргылазын.

⁹ Анайып, «Меге бергендериҥниҥ кемизин де јылыйтпадым» деген Оныҥ сӧзи бӱтти.

¹⁰ Симон-Петр дезе, кылыжын кынынаҥ чыгара тартып, улу абыстыҥ кулына јаҥып, оҥ кулагын кезе чапты. Ол кулдыҥ ады Малх болгон.

¹¹ – Кылыжыҥды кынга сук! – деп, Иисус Петрга айтты. – Адамныҥ Меге берген салымынаҥ Мен кыйыжатам ба?

Улу абыстагы шылу. Петрдыҥ јана тӱшкени

(Мф. 26:57-58; Мк. 14:53-54; Лк. 22:54)

¹² Анайдарда, черӱчилдер, муҥ бажы ла иудей јалчылар Иисусты тудуп, кӱлӱп алдылар. ¹³ Озо баштап Оны Ханнага экелдилер. Ханна дезе ол јылда улу абыс болуп турган Каиафаныҥ кайын адазы болгон. ¹⁴ Калык учун јаҥыс кижи ӧлзӧ торт деп, иудейлерге јӧп берген Каиафа ол болгон.

¹⁵ Иисусты ээчиде Симон-Петр ла база бир ӱренчик барды. Бу ӱренчик улу абысла таныш болуп, Иисусла кожо улу абыстыҥ кӱрентигине кирди.

¹⁶ Петр дезе эжиктиҥ тыштында турган. Оноҥ улу абысла таныш болгон ӱренчик чыгып келеле, эжикчи ӱй кижиле эрмектежеле, Петрды кийдирди. ¹⁷ Айдарда, эжикчи јалчы Петрга айтты:

– Бу Кижиниҥ ӱренчиктериниҥ бирӱзи сен болорыҥ ба?

Ол «јок» – деди.

¹⁸ Кулдар ла јалчылар соок болордо, от салала, јылынып турдылар. Петр анайып ок олорло кожо јылынып турды.

¹⁹ Улу абыс дезе Иисустаҥ Оныҥ ӱренчиктери ле Оныҥ ӱредӱзи керегинде сурады.

²⁰ – Мен улуска ачыгынча айдып јӱрдим – деп, Иисус каруу јандырды. – Мен јаантайын иудейлер јуулыжатан синагогада ла байзыҥда ӱредип јӱрдим, туйукка бир де неме айтпадым. ²¹ Менеҥ не сурайдыҥ? Мени олорго нени айдып јӱрген деп, уккан улустаҥ сура. Олор айтканымды билер.

²² Ол мынайда айдарда, коштой турган јалчылардыҥ бирӱзи Оныҥ јӱзине согуп, айтты:

– Сен улу абыска карууҥды анайда айдып туруҥ ба?

²³ – Мениҥ айтканым јаман болзо, јаманымды кӧргӱс – деп, Иисус каруу јандырды. – Јакшы болзо, Мени не соктыҥ?

²⁴ Ханна Оны Каиафа деп улу абыска кӱлӱлӱ бойын ийе берди.

²⁵ Симон-Петр дезе јылынып турган.

– Сен де Оныҥ ӱренчиктеринеҥ болорыҥ ба? – деп, оноҥ сурадылар.

Ол јана тӱжӱп, «јок» – деди.

²⁶ Улу абыстыҥ кулдарыныҥ бирӱзи, Петр кулагын кезе чапкан кижиниҥ тӧрӧӧни, айтты:

– Оныла кожо садта турганыҥды кӧргӧн эмес бедим?

²⁷ Петр база ла јана тӱшти. Бу тарый пӧтӱк этти.

Иисус Пилаттыҥ алдында

(Мф. 27:1-2, 11-14; Мк. 15:1-5; Лк. 23:1-5)

²⁸ Эрте таҥда иудей јаҥдары Иисусты Каиафадаҥ рим башчыныҥ ӧргӧӧзине апардылар. Олор пасханы быјарлалбай јиирге, бойлоры ӧргӧӧгӧ кирбеди. ²⁹ Пилат олорго чыгып келеле, айтты:

– Бу Кижини не деп бурулап турганаар?

³⁰ – Јаманды этпеген болзо, Оны сеге бербес эдибис – деп, олор каруу јандырдылар.

³¹ – Оны алып, бойыгардыҥ јасагаарла јаргылагар – деп, Пилат айтты.

– Кижини кыйнап ӧлтӱрер јаҥ бисте јок – деп, иудейлер каруу јандырдылар.

³² Иисустыҥ кандый ӧлӱмле ӧлӧтӧнин билдиртип айткан сӧзи бӱдетен учун андый болгоны ол.

³³ Пилат ӧргӧӧгӧ ойто кирип, Иисусты бойына кычырып алып, айтты:

– Сен иудейлердиҥ Кааны ба?

³⁴ – Сен мыны бойыҥнаҥ айдып туруҥ ба, эмезе Мен керегинде сеге ӧскӧ улус айтты ба? – деп, Иисус сурады.

³⁵ – Мен иудей бедим? – деп, Пилат каруу јандырды. – Меге Сени бойыҥныҥ элиҥ ле улу абыстар берип ийдилер. Сен нени эттиҥ?

³⁶ Иисус айтты:

– Мениҥ Каандыгым бу телекейдеҥ эмес. Каандыгым бу телекейдеҥ болгон болзо, Мени иудейлерге берилбезин деп, Мениҥ јалчыларым Мен учун тартыжар эди. Је эмди Мениҥ Каандыгым мынаҥ эмес.

³⁷ – Андый болгондо, Сен каан ба? – деп, Пилат сурады.

Иисус айтты:

– Мени каан деп, сен айттыҥ. Чындыкты керелейин деп, Мениҥ туулганым, телекейге келгеним бу. Кем чындыктаҥ, Мениҥ ӱнимди угуп јат.

³⁸ – «Чындык» дегениҥ не? – деп, Пилат сурайла, иудейлерге ойто чыгып келди.

– Бу Кижидеҥ кандый да буру таппай турум – деп, ол айтты. – ³⁹ Кижендӱлердиҥ бирӱзин Пасха байрамга божодотон јаҥыгар бар. Иудейлердиҥ каанын слерге божодойын ба?

⁴⁰ – Оны эмес, Варавваны! – деп, олор ойто ло кыйгырыжа берди. Варавва дезе тонокчы болгон.

Иисусты ӧлтӱрер эдип јаргылаганы

(Мф. 27:15-31; Мк. 15:6-20; Лк. 23:13-25)

¹ Пилат Иисусты камчылатты. ² Черӱчилдер тегенекти ӧӧрӧлӧ, Оныҥ бажына салып, кубакай-кызыл катанчык кийдирдилер. ³ Ого базып келип,

– Иудейлердиҥ Кааны эзендик болзын! – дешкилеп, јӱзине согуп турдылар.

⁴ Пилат ойто чыгып келеле, айтты:

– Бат, Оноҥ бир де буру таппай турганымды слерди билзин деп, Оны слерге чыгарып јадым.

⁵ Айдарда, Иисус тегенектеҥ ӧрӱмелдӱ ле кубакай-кызыл катанчыкту чыгып келди.

– Кӧргӱлегер, бат бу Кижи! – деп, Пилат олорго айтты.

⁶ Улу абыстар ла јалчылар Оны кӧрӧлӧ, кыйгырыжа бердилер:

– Оны керип кой, керип кой!

– Оны бойыгар керигер – деп, Пилат олорго айтты. – Мен Оноҥ буру таппай турум.

⁷ – Бисте Јасак бар, – деп, иудейлер каруу јандырдылар, – Јасакла болзо, Ол Бойын Кудайдыҥ Уулы деп јарлаганы учун ӧлӧр учурлу.

⁸ Мыны угала, Пилат там коркыды. ⁹ Ӧргӧӧзине ойто кирип, Иисустаҥ сурады:

– Сен кайдаҥ?

Је Иисус каруу бербеди.

¹⁰ – Меге айдар кӱӱниҥ јок по? – деп, Пилат айтты. – Сени божодып та ийзем, табым, кере тартырзам да, табым. Мыны Сен билбей туруҥ ба?

¹¹ Иисус каруу јандырды:

– Сеге ӧрӧртинеҥ берилбеген болзо, Мениҥ бажымды билер јаҥыҥ јок болор эди. Оныҥ учун Мени сеге берип ийгенниҥ кинчеги јаан.

¹² Бу сӧстӧрдиҥ кийнинеҥ Пилат Оны божодып ийер арга бедиреди, иудейлер дезе кыйгырыжып турдылар:

– Сен Оны божодып ийзеҥ, каганга најы эмезиҥ! Бойын каан деп јарлап турганы, каганга удура туруп чыкканы ол.

¹³ Пилат бу сӧсти угала, Иисусты чыгарала, јаргы эдетен јерге отурып алды. Бу јерди «Таш тергее», еврейлеп Гаввафа дейтен. ¹⁴ Пасха байрамныҥ алдындагы пятница кӱн, тал-тӱш кирези болгон.

– Кӧргӱлегер, бат бу слердиҥ кааныгар! – деп, Пилат иудейлерге айтты.

¹⁵ Је олор кыйгырыжа бердилер:

– Ол ӧлзин! Ӧлзин! Оны керип кой!

– Кааныгарды керип койойын ба? – деп, Пилат айтты.

– Каганнаҥ башка бисте каан јок – деп, улу абыстар каруу јандырдылар.

¹⁶ Оны кере тартсын деп, Пилат Оны олорго берип ийди.

Иисусты керигени

(Мф. 27:32-44; Мк. 15:21-32; Лк. 23:26-43)

Анайдарда, Иисусты апардылар. ¹⁷ Бойыныҥ керӱ агажын јӱктенип алып, Ол «Куу-Баш», еврейлеп Голгофа деп јерге чыкты. ¹⁸ Анда Оны керип койдылар, Оныла кожо эки јанына база эки кижини, ортозына Иисусты керип койдылар. ¹⁹ Пилат бичик бичийле, керӱ агашка илди. Бичилгени мындый болды: «Назарет јеринеҥ Иисус, иудейлердиҥ Кааны».

²⁰ Бу бичикти иудейлердиҥ кӧбизи кычырган, нениҥ учун дезе Иисусты кере тарткан јер калага јуук болгон, ол еврей, рим, грек тилдерле бичилген. ²¹ Иудей улу абыстар дезе Пилатка айттылар:

– «Иудейлердиҥ Кааны» деп бичибе, «Мен – иудейлердиҥ Кааны» деп айтканын бичи.

²² – Нени бичигем, оны бичигем – деп, Пилат каруу јандырды.

²³ Черӱчилдер Иисусты керийле, Оныҥ кийимин алып, тӧрт башка – бойлорыныҥ тоозыла – ӱлежип алдылар. Анайып ок катанчыгын алдылар. Ол кӧктӧгӧн јик јок, тудуштай согуп эткен болгон. ²⁴ Олор бой-бойына айдышты:

– Мыны јыртпайлы, кажыбыска једижер деп, шыбага чачалы.

Анайып, Агару Бичикте мынайда айдылганы бӱтти: «Кийимимди бойлоры ортодо ӱлежип, кийген кебим учун шыбага чачтылар».

Черӱчилдер анайда ла эттилер.

²⁵ Иисустыҥ керӱ агажыныҥ јанында Оныҥ энези, энезиниҥ сыйны Мария – Клеопаныҥ эмеени, оноҥ Мария Магдалина турдылар. ²⁶ Иисус энези ле ого коштой турган карузыган ӱренчигин кӧрӧлӧ, энезине айтты:

– Ӱй кижи, сениҥ уулыҥ бу.

²⁷ Оноҥ ӱренчигине:

– Сениҥ энеҥ бу – деди.

Оноҥ ло бери бу ӱренчик оны бойында јӱргӱскен.

²⁸ Мыныҥ кийнинде Иисус бӱдетени бӱтти деп билип, айтты:

– Суузап турум!

Анайып, Агару Бичикте айдылганы бӱтти.

²⁹ Анда толтыра уксусту јыракы турган. Черӱчилер уксусла чыктыдылган немени иссоп деп ӧзӱмниҥ будагына саптап, Оныҥ эрдине тийгистилер. ³⁰ Иисус суузынды амзап,

– Бӱтти! – дейле, бажын эҥилтип, тыны ӱзӱле берди.

³¹ Ол пятница кӱн болгон. Улустыҥ сӧӧгин суббот кӱнде керӱ агашта артырбаска, – ол суббот кӱн дезе улу кӱн болгон, – олордыҥ јодолорын сый соголо, сӧӧктӧрди тӱжӱрзин деп, иудейлер Пилаттаҥ јӧп сурадылар. ³² Черӱчилдер келеле, Иисусла кере тартылган улустыҥ бирӱзиниҥ, оноҥ экинчизиниҥ јодозын сый соктылар. ³³ Иисуска келип, Оныҥ ӧлӱп калганын кӧрӱп, јодозын сый сокподылар. ³⁴ Је черӱчилдердиҥ бирӱзи Оныҥ кабыргаларына јыдала сайып ийерде, ол тарыйын кан ла суу ага берди.

³⁵ Мыны кӧргӧн кижи керелеген, оныҥ керелегени чын. Чынды айдып турганын ол билер, слерди де бӱтсин деп айткан. ³⁶ Анайып, Оныҥ ӱйе-сӧӧги сынбас деп, Агару Бичикте айдылган сӧс бӱтти. ³⁷ Агару Бичикте база бир јеринде айдылганы бар: «Јыдала сайган кижизи јаар кӧргӱлеер».

Иисустыҥ мӧҥкӱзин кӧдӱргени

(Мф. 27:57-61; Мк. 15:42-47; Лк. 23:50-56)

³⁸ Мыныҥ кийнинде Аримафейдеҥ Иосиф деп кижи Иисустыҥ сӧӧгин тӱжӱрип аларга, Пилаттаҥ јӧп сурады. (Ол Иисустыҥ ӱренчиги болгон, је иудейлердеҥ коркып, онызын јажытта туткан.) Пилат јӧбин берди. Онызы барып, Иисустыҥ сӧӧгин тӱжӱрип алды. ³⁹ Никодим база ого келди. Башкыда ол тӱнде Иисуска келип јӱрген. Никодим одус килограммга шыдар јараш јытту майдыҥ ла алоэниҥ чейинтизин экелди. ⁴⁰ Олор Иисустыҥ сӧӧгин алала, иудейлердиҥ сӧӧк јуур јаҥыла јараш јытту чейинтиле сӱртӱп, кеден бӧслӧ ороп ийдилер. ⁴¹ Оныҥ кере тартырган јеринде сад болгон, анда кижиниҥ сӧӧги салылгалак јаҥы јер. ⁴² Иудейлердиҥ пятница кӱнине болуп Иисустыҥ сӧӧгин јуугынча ол јерге салып койдылар.

Иисус Христостыҥ тирилгени

(Мф. 28:1-10; Мк. 16:1-8; Лк. 24:1-12)

¹ Неделениҥ баштапкы кӱнинде таҥбӱрӱҥкийде Мария Магдалина сӧӧк салган јерге келип, таш ол јердеҥ аҥтарылып калганын кӧрди. ² Ол Симон-Петрга ла Иисус карузып јӱрген база бир ӱренчикке јӱгӱргенче келип, айтты:

– Кайраканды сӧӧк салар јердеҥ апарган, Оны кайда салганын билбей турубыс.

³ Петр база бир ӱренчикле кожо сӧӧк салган јер јаар бардылар. ⁴ Олор экилези кожо јӱгӱргендер, је бу ӱренчик Петрдаҥ тӱрген јӱгӱрген, сӧӧк салган јерге озо јеткени ол болды. ⁵ Эҥчейип, кеден чуулар јатканын кӧрди, је сӧӧк салган јердиҥ ичине кирбеди. ⁶ Оны ээчий Симон-Петр келди, сӧӧк салган јерге кирип, кеден чуу јатканын кӧрди; ⁷ Оныҥ бажын орогон арчуул дезе кеден бӧстӧҥ башка, бойыныҥ јеринде тӱрӱп койгонын кӧрди. ⁸ Озо јеткен ӱренчик кирип кӧрди, бӱтти. ⁹ Је Ол тирилер деп, Агару Бичикте айдылганын олор аайлабай тургандар. ¹⁰ Айдарда, ӱренчиктер јанып келдилер.

Иисустыҥ Мария Магдалинага кӧрӱнгени

(Мф. 16:9-11)

¹¹ Мария дезе сӧӧк салган јердиҥ јанында ыйлап турган. Ыйлап туруп, сӧӧк салган јерге эҥчейип, ¹² карап кӧрзӧ, Иисустыҥ сӧӧги јаткан јерде ак кийимдӱ эки ангел отурды – бирӱзи баш јанында, бирӱзи бут јанында.

¹³ – Ӱй кижи, сен не ыйлап туруҥ? – деп, олор сурадылар.

– Кайраканымды апарыптыр, Оны та кайда салган, билбей јадым – ¹⁴ дейле, ол кайра кӧрӧрдӧ, Иисус турды, је Оны Иисус деп таныбады.

¹⁵ – Ӱй кижи, сен не ыйлап туруҥ? – деп, Иисус ого айтты. – Кемди бедиреп туруҥ?

Мария Оны садтыҥ ишчизи болор деп, Ого айтты:

– Ӧрӧкӧн, сен Оны мынаҥ чыгарган болзоҥ, Оны кайда салганыҥды меге айдып бер, мен Оны алайын.

¹⁶ – Мария! – деп, Иисус айтты.

Ол кайра кӧрӱп, еврейлеп:

– Раввуни! – деди. (Бу сӧс «Ӱредӱчи» дегени.)

¹⁷ – Меге тийбе – деп, Иисус ого айтты. – Мен Адама кӧдӱрилгелек инем. Је карындаштарыма барып, мынайда айт: «Мен Адама, слердиҥ де Адагарга, Кудайыма, слердиҥ де Кудайыгарга ӧрӧ чыгып јадым».

¹⁸ Мария Магдалина барып, Кайраканды кӧргӧнин, мыны ого Ол айтканын ӱренчиктерге јетирди.

Ӱренчиктерине кӧрӱнгени

(Мф. 28:16-20; Мк. 16:14-18; Лк. 24:36-49)

¹⁹ Ол кӱн, неделениҥ баштапкы кӱниниҥ эҥиринде ӱренчиктер иудейлердеҥ коркып, эжигин кӱрчектейле отурарда, Иисус келип, олордыҥ ортозына туруп,

– Слерге амыр болзын! – деди.

²⁰ Мынайда айдала, олорго Бойыныҥ колдорын ла кабыргаларын кӧргӱсти.

Кайраканды кӧрӧлӧ, ӱренчиктер сӱӱне бердилер.

²¹ – Слерге амыр болзын! – деп, Иисус такып айтты. – Канайып Мени Ада ийген, анайып Мен де слерди ийип турум.

²² Мынайда айдала, олор јаар чыгара тынып,

– Агару Тынды алыныгар – деди. – ²³ Кемниҥ кинчегин таштазагар, оныйы ташталар, кемде артырзагар, артып калар.

²⁴ Он экӱниҥ бирӱзи, Игис дейтен Фома дезе, Иисус келип јӱрерде, олорло кожо болбогон.

²⁵ – Бис Кайраканды кӧрдибис – деп, ӧскӧ ӱренчиктер ого айттылар. Је ол айтты:

– Оныҥ колындагы кадуныҥ ордын кӧрбӧзӧм, сабарымды ого сукпазам, кабыргаларына колым сугуп кӧрбӧзӧм, бӱтпезим.

²⁶ Сегис кӱнниҥ бажында ӱренчиктер база ӱйде болгондор, Фома да олорло кожо болды. Иисус эжик бӧктӱлӱде келип, олордыҥ ортозына туруп,

– Слерге амыр болзын! – дейле, ²⁷ Фомага айтты: – Сабарыҥды бери сунуп, колымды кӧр, колыҥды сунуп, кабыргаларыма сугуп кӧр. Бӱтпес болбо, бӱдер бол.

²⁸ – Мениҥ Кайраканым, мениҥ Кудайым! – деп, Фома айтты.

²⁹ – Сен Мени кӧргӧниҥ учун бӱттиҥ. Кӧрбӧй бӱткендери кежиктӱ – деп, Иисус ого айтты.

³⁰ Иисус ӱренчиктериниҥ алдында мынаҥ да башка кӧп билдилер јайаган, олор бу тӱрбекте бичилбеген. ³¹ Иисус – ол Христос, Кудайдыҥ Уулы болгонына слерди бӱтсин деп, Ого бӱделе, Оныҥ Бойында слерди јӱрӱмдӱ болзын деп, мыныҥ бичилгени бу.

¹ Мыныҥ кийнинде Иисус Тивериад талайдыҥ јаказында Бойыныҥ ӱренчиктерине база кӧрӱнди. Кӧрӱнгени мындый болгон. ² Симон-Петр, Игис дейтен Фома, Галилейдеги Канадаҥ Нафанаил, Зеведейдиҥ уулдары ла Иисустыҥ ӱренчиктериниҥ экӱзи база кожо болгондор.

³ – Мен балыктап барадырым – деп, Симон-Петр олорго айтты.

Арткандары:

– Бис те сениле кожо барарыс – дедилер.

Барып, кемеге отурдылар. Је ол тӱнде неме тутпадылар.

⁴ Таҥ адып келерде, Иисус јаратта турган. Је ӱренчиктер Оны Иисус деп таныбадылар.

⁵ – Балдар, слерде јиир неме бар ба? – деп, Иисус олордоҥ сурады.

Олор:

– Јок – дедилер.

⁶ – Шӱӱнигерди кемениҥ оҥ јанына таштагар, балык тудулар – деп, Ол айтты.

Олор шӱӱнин таштайла, балыктыҥ кӧбине онызын чыгарып болбодылар.

⁷ – Бу Кайракан! – деп, Иисустыҥ карузыган ӱренчиги Петрга айтты.

Бу Кайракан деп угала, Симон-Петр кийимин курчанып, – ол јылаҥаш болгон, – талайга калып ийди. ⁸ Ӧскӧ ӱренчиктер дезе балыкту шӱӱнин тартканча, кемелӱ јӱзӱп келдилер. Јаратка јетире ыраак јок, эки јӱс кол карызы кире болгон. ⁹ Олор јаратка чыгып келеле, от одырып койгонын, оныҥ ӱстинде јаткан балыкты, оноҥ калашты кӧрдилер.

¹⁰ – Јаҥы туткан балыгардаҥ экелигер – деп, Иисус олорго айтты.

¹¹ Симон-Петр кемеге кирип, јӱс бежен ӱч јаан балыкту шӱӱнин јаратка чыгарды. Андый кӧп балыктаҥ шӱӱн јыртылбады.

¹² – Келип, ажаныгар – деп, Иисус айтты.

Ӱренчиктер Оны Кайракан деп таныйла, «Сен кем?» деп сураарга бирӱзи де тидинбеди. ¹³ Иисус базып келип, калаш алып, олорго берди, балыкты база. ¹⁴ Мынайып, тирилеле, Иисус ӱренчиктерине ӱчинчи катап кӧрӱнген.

Иисус ла Петр

¹⁵ Олор ажанып отурарда, Иисус Симон-Петрга айтты:

– Иона уулы Симон, сен Мени олордоҥ артык сӱӱп јадыҥ ба?

– Эйе, Кайракан, Сеге карузып турганымды билериҥ – деп, Петр каруу јандырды.

– Кураандарымды кабыр – деп, Иисус ого айтты.

¹⁶ Оноҥ экинчи катап сурады:

– Иона уулы Симон, сен Мени сӱӱп јадыҥ ба?

– Эйе, Кайракан, Сеге карузып турганымды билериҥ – деп, Петр каруу јандырды.

Иисус ого айтты:

– Койлорымды кабыр.

¹⁷ Иисус оноҥ ӱчинчи катап сурады:

– Иона уулы Симон, сен Меге карузып јадыҥ ба?

Ого карузып турган ба деп, Ол ӱчинчи катап сураган учун Петрга ачу боло берди.

– Кайракан, Сен ончозын билериҥ – деп, ол Иисуска айтты. – Сеге карузып турганымды билериҥ.

Иисус ого айтты:

– Койлорымды кабыр. ¹⁸ Чынын, чынын айдадым сеге: јаш болорыҥда, бойыҥ курчанып алып, кайдаар барайын дезеҥ, анаар баратан эдиҥ. Је карыыр чагыҥда колыҥды ӧрӧ кӧдӱрип, ӧскӧ кижиге курчадарыҥ, барбайын деген јерге јединдирип барарыҥ.

¹⁹ Кандый ӧлӱмле Петр Кудайды мактадарын билдиртип, Иисус мынайып айтканы бу.

Мынайда айдала, ого:

– Мениҥ кийнимнеҥ бар – деди.

²⁰ Петр кайра баштанып, кийнинеҥ Иисустыҥ карузыган ӱренчиги келип јатканын кӧрди. Бу ӱренчик эҥирде ажанып отургылаарда, Иисуска эҥчейип, «Кайракан, Сени кем садып ийер?» деп сураган болгон.

²¹ Оны кӧрӧлӧ, Петр Иисуска айтты:

– Кайракан, оныла не болор?

²² – Мен келгенчем ол јӱрзин дезем, ондо сениҥ не керегиҥ бар? – деп, Иисус каруу јандырды. – Сен Мениле кожо бар.

²³ Анайып, ол ӱренчик ӧлбӧс деп, карындаштар ортодо сӧс јӱрген. Је Иисус оны ӧлбӧс деген эмес, «Мен келгенчем, ол јӱрзин дезем, ондо сениҥ не керегиҥ бар?» – деген. ²⁴ Ол ӱренчик ончозын керелеп бичип койгоны бу. Оныҥ керелегени чын деп, билип турубыс.

²⁵ Иисустыҥ мынаҥ башка эткени кӧп. Је оны ончозын бичигежин, бичиген тӱрбектерди телекей бойына бадырып болбос эди деп, сананып турум. Аминь.