Апостолдордыҥ керектери

Агару апостолдордыҥ эдип јӱрген керектери

¹ Баштапкы бичигимде, Феофил, Иисус нени эдип, неге ӱредип баштаганынаҥ ала ² талдап алган апостолдорына Агару Тынла алкыш сӧзин береле, теҥериге кӧдӱрилген кӱнге јетире ончозын бичиген эдим. ³ Ол кыйын-шыразыныҥ кийнинде олорго тирӱ Бойы кӧрӱнип, мынызыныҥ чынын кӧп катап керелеген. Кудайдыҥ Каандыгы керегинде бӱдӱмјилӱ керелеп ле айдып јӱргенин апостолдор тӧртӧн кӱнге улай кӧргӧндӧр. ⁴ Олорды јууп алып, јакыган:

– Иерусалимди таштап барбагар, је Менеҥ укканыгарла Аданыҥ береечи болгонын сакыгар. ⁵ Иоанн суула крестеген, слер дезе удабастаҥ Агару Тынла крестедеригер.

Иисус Христостыҥ теҥериге кӧдӱрилгени

⁶ Олор кожо јуулыжып келип, Иисустаҥ сурап тургандар:

– Кайракан, Израильге каандыкты шак бу ӧйдӧ орныктырып јадыҥ эмеш пе?

⁷ – Бойыныҥ јаҥыла Ада тургускан ӧйди ле кӱндерди билери слердиҥ керегеер эмес – деп, Иисус олорго айткан. – ⁸ Је слерге Агару Тын тӱшкежин, кӱч алынып, Иерусалимде, Иудей ле Самар ичинде, јердиҥ јаказына да јетире Мениҥ керечилерим болорыгар.

⁹ Мынайда айдала, олордыҥ кӧзинче теҥериге кӧдӱрилип, булутка кӧмӱлип, кӧрӱнбей барган. ¹⁰ Ол ӧрӧ чыгып отурган тужында теҥери дӧӧн кӧрӱп тургулаарда, кенетийин олордыҥ алдына апагаш кийимдӱ эки эр кижи тура тӱжӱп, ¹¹ мынайда айткандар:

– Галилейдиҥ улузы! Теҥери дӧӧн кӧрӱп алган не тургулараар? Бу Иисус, слердеҥ теҥериге кӧдӱрилген Бойы, Оныҥ теҥери ӧрӧ чыгып отурганын кӧргӧнигер чилеп ок келер.

Јаҥы апостолды талдап алганы

¹² Оноҥ апостолдор Елеон дейтен кырдаҥ тӱжӱп, Иерусалимге бурылдылар. Кыр каланыҥ јуугында, суббот кӱнде ӧдӧтӧн јерде турган . ¹³ Ӱйге кирип, ӱстиндеги кыпка чыгала, ого токтодылар. Анда Петр ла Иоанн, Иаков ло Андрей, Филипп ле Фома, Варфоломей ле Матфей, Алфейдиҥ уулы Иаков ло Симон Зилот, оноҥ Иаковтыҥ уулы Иуда болгондор. ¹⁴ Олор бирлик кӱӱн-санаалу кожо болуп, мӱргигендер. Олорло кожо анайда ок бир кезик ӱй улус, Иисустыҥ энези Мария ла Оныҥ карындаштары болгондор.

¹⁵ Ол кӱндердиҥ бирӱзинде јуунга јӱс јирме кире кижи келген. Петр ӱренчиктердиҥ ӧзӧгине туруп, мынайда айтты:

¹⁶ – Эрлер, карындаштар, Иисусты тудуп алган улуска јол баштаачы Иуда керегинде Давид ажыра Агару Тын судурлаган Бичик бӱдер учурлу болгон. ¹⁷ Иуда бистердиҥ тообыска кожулып, Кудайга иштеерге тудулган эди. ¹⁸ Је ол јаман керек учун алган баала јер садып алып, бажыла саҥ тӧмӧн келип тӱжеле, карды јарылып, ичеге-карыны јайрай берген. ¹⁹ Бу болгон керек Иерусалимде јаткан ончо улуска јарлалган. Оныҥ учун ол јер олордыҥ тилинде Акелдама – «Кан јери» деп адалган. ²⁰ Сарындардыҥ тӱрбегинде бичилген: «Айлы-јурты ээн калзын, анда кижи јуртабазын», база: «Јамызын болзо ӧскӧ кижи алзын». ²¹ Анайдарда, биске эр улустыҥ бирӱзи кожулып, бисле кожо Иисустыҥ тирилгениниҥ керечизи болоры керектӱ. Бу кижи Иисус Кайракан ортобыста јӱрерде, Иоанн улусты креске тӱжӱргенинеҥ ала Иисус бистеҥ теҥериге кӧдӱрилген кӱнге јетире бисле кожо јӱргендердиҥ бирӱзи болор учурлу.

²³ Эки кижини ададылар: Варсава дейтен Иосифти, оныҥ чоло ады Иуст болгон, оноҥ Матфийди. ²⁴ Мӱргийле, айттылар:

– Сен, Кайракан, ончо улустыҥ јӱрегинде не барын билериҥ. Анайдарда, бойыныҥ јерине јӱре берген Иуданыҥ ордына Кудайга јалчы болуп јӱрер ле апостолдыҥ ижин эдер салымды ӱлешсин деп, бу экӱниҥ кемизин талдап алганыҥды кӧргӱзип бер.

²⁶ Оноҥ шыбага чачтылар. Шыбага Матфийге тӱшти, ол он бир апостолдыҥ тоозына кожулды.

Апостолдорго Агару Тын тӱшкени

¹ Беженинчи кӱн једип келерде, ӱренчиктер ончозы бирлик кӱӱн-санаалу кожо болгондор. ² Кенетийин теҥеридеҥ тыҥ салкын соккондый шуулт угулып, олор отурган ӱйдиҥ ичин толтырып ийди. ³ Олорго от-јалбыш ошкош айрыланып турган тилдер кӧрӱнип, кажызыныҥ ла ӱстине бирдеҥ токтой тӱшти. ⁴ Ончозы Агару Тынла толуп, айдатаны Тыннаҥ берилип, ӧскӧ тилдерле эрмектене бердилер.

⁵ Ол ӧйдӧ Иерусалимде ак-јарыктыҥ тӧрт талазынаҥ келген кудайзак иудейлер болгон. ⁶ Бу мындый шуулт болордо, кӧп улус јуулып, тӱймеже бердилер, нениҥ учун дезе олордыҥ кажызыныҥ ла тӧрӧл тилиле ӱренчиктердиҥ эрмектенип турганын уккандар. ⁷ Олор алаҥ кайкажып, айдыжып турдылар:

– Бат бу эрмектенип турган ончо улус Галилейдеҥ эмес пе? ⁸ Олордыҥ тӧрӧл тилисле эрмектенип турганын кажыбыс ла канайып угуп јадыс? ⁹ Ортобыста Парфияныҥ, Мидияныҥ, Еламныҥ улузы, Месопотамияда, Иудей ле Каппадокияда, Понт ло Асияда, ¹⁰ Фригия ла Памфилияда, Египетте, Ливияныҥ Киринеяга одоштой јерлеринде јаткан улус, Римнеҥ келген иудейлер де, иудей јаҥын алган ӧскӧ калыктар да, ¹¹ Криттиҥ ле Аравияныҥ улузы бар ине. Олор бистиҥ тилисле Кудайдыҥ улу керектерин канайда айдып турганын угадыс.

¹² Ончозы алаҥ кайкажып, алаатып, «Бу не атасы болотон?» – деп, бой-бойлорына айдыжып турдылар. ¹³ Кезиктери дезе шоодып, «Олор тату аракы ичкен» дешкилеп турды.

Петрдыҥ калыкка баштанганы

¹⁴ Петр дезе, он бир апостолло кожо ӧрӧ туруп, ӱнин бийиктедип, олорго баштанды:

– Иудейдиҥ улузы ла Иерусалимниҥ эл-јоны! Мыны билип јӱригер, айтканымды јазап тыҥдагар. ¹⁵ Слердиҥ сананганаарла булар эзирик эмес, эмди јӱк тогузынчы саат эртен тура. ¹⁶ Је бу кӧрӱп турганыгар Иоиль јарлыкчыдаҥ кӱн-эртеде айдылып калган:

¹⁷ «Калганчы кӱндерде ончо улуска Тынымнаҥ урарым, –

деп, Кудай айдат, –

ол тушта уулдарыгар слердиҥ, кыстарыгар слердиҥ

јарлыктап айдып јӱрер,

јииттеригер слердиҥ кӧрӱлте кӧрӧр,

каргандарыгарга слердиҥ тӱш тӱжелер.

¹⁸ Кулдарыма да, кул ӱй улузыма да

ол кӱндерде Тынымнаҥ урарым,

олор јарлыктап айдып јӱрер.

¹⁹ Ӧрӧ теҥериде кайкалдар,

тӧмӧн јерде билдилер кӧргӱзерим:

кан, от ло коройлогон тӱдӱн.

²⁰ Кӱн караҥуй, ай кан боло берер.

Оноҥ Кайраканныҥ улу ла јаркынду кӱни једип келер.

²¹ Кайраканныҥ адын бойына кычырып, сураганы, аргадалар».

²² Израильдиҥ улузы! Бу сӧстӧрди угыгар: Назарет јеринеҥ Иисус кӱчле, кайкалдарла, билдилерле Кудайдаҥ слерге керелелген Эр кижи болгон. Бу мыны ончозын слер ортодо Кудай Ол ажыра јайаган, олорды слер бойыгар билеригер. ²³ Кудайдыҥ темдектегениле, озолондыра кӧргӧниле, Ол слерге берилген. Слер дезе, јарамастулардыҥ колыла Оны креске кадап, ӧлтӱрип койгоныгар. ²⁴ Је Кудай Оны ӧлӱмниҥ олјозынаҥ јайымдап, тиргискен, нениҥ учун дезе ӧлӱм Оны тудар аргазы јок болгон. ²⁵ Давид Ол керегинде мынайда айткан:

«Кайраканды кӧзимниҥ алдында јаантайын кӧргӧм.

Мени эреҥистелбезин деп, Ол јаантайын оҥ јанымда.

²⁶ Мынаҥ улам јӱрегим болзо сӱӱнген,

тилим болзо мактаган,

бастыра бойым ижемјиде јӱрет,

²⁷ нениҥ учун дезе мениҥ јуламды таамыда артырбазыҥ,

Бойыҥныҥ агаруҥа артап каларга бербезиҥ.

²⁸ Сен меге јӱрӱмниҥ јолдорын айдып бергеҥ,

Бойыҥныҥ алдыҥда мени сӱӱнчиле толтырарыҥ».

²⁹ Эрлер, карындаштар! Улу адабыс Давид керегинде слерге тидим айдарга јӧп беригер. Ол јада калган, сӧӧгин јууп койгон, сӧӧгин јууган јер бисте бӱгӱнге јетире бар. ³⁰ Анайдарда, ол, јарлыкчы бойы, Кудай оныҥ калдыктарынаҥ Христосты оныҥ ширеезине отургызар болуп ого чертенгенин билген. ³¹ Озолондыра кӧрӱп, Христостыҥ тирилери керегинде айткан. Оныҥ тын-јулазы таамыда артырылбаган, эди-каны артабаган деген. ³² Бу Иисусты Кудай тиргискен, бис ончобыс оныҥ керечилери. ³³ Ол Кудайдыҥ оҥ јанына кӧдӱрилген, Аданыҥ берер болгон Агару Тынын алала, эмди нени кӧрӱп, угуп турганыгарды јайаган. ³⁴ Давид теҥериге чыкпаган, је бойы айткан:

«Кайракан Кайраканыма айткан:

ӧштӱлериҥди будыҥныҥ алдына салып бербегенчем,

оҥ јаныма отур».

³⁶ Анайдарда, Израиль калыгы, Кудай слер кериген Иисусты Кайракан ла Христос эдип койгонын бек билип ал!

³⁷ Бу сӧстӧрди угала, сыраҥай јӱректерине табарып, Петрга ла арткан апостолдорго айттылар:

– Бис канайдактар, эрлер, карындаштар?

³⁸ Петр дезе олорго айтты:

– Кинчектеригер ташталзын деп, кинчегеерди алынып, Кудайга баштаныгар, Иисус Христостыҥ адында кажыгар ла креске тӱшсин, сый эдип Агару Тыннаҥ аларыгар. ³⁹ Мыны Кудай слерге ле бала-баркагарга, ыраакта да болгондорына, кемди де болзо Бойына кычырза, – ончозына берер болгон.

⁴⁰ Ол ӧскӧ дӧ кӧп сӧстӧрлӧ керелеп, јакып, айдып турды:

– Слерди јаманга экелердеҥ аргаданыгар!

⁴¹ Оныҥ сӧзин јарадып, креске тӱштилер. Ол кӱн ӱч муҥ кире кижи кожулды.

Јаантайын кожо

⁴² Олор јаантайын апостолдордыҥ ӱредӱзин угуп, бирлик болуп, калаш сындырып, мӱргип, кожо болгондор. ⁴³ Кажы ла кижи ширтилдеп јӱрген, апостолдор дезе Иерусалимде кӧп кайкалдар ла билдилер эдип тургандар.

⁴⁴ Кудайга бӱткендер ончозы кожо јӱрген, не-немези текши болгон. ⁴⁵ Нени ээленгенин, не барын садып, кемге не керек, ӱлеп тургандар. ⁴⁶ Кажы ла кӱн јаҥыс санаалу болуп, байзыҥда јуулыжып, айылдар сайын калаш сындырып, ачык јӱректӱге сӱӱнижип, ажанып, ⁴⁷ Кудайды алкап тургандар. Олорго бастыра калык карузыган, Кайракан дезе аргадап тургандарды Серкпеге кӱнӱҥ сайын кожор болды.

Петр кенекти јасканы

¹ Мӱргийтен ӧйдӧ, тӱште ӱчинчи саат киреде Петр ла Иоанн экӱ байзыҥга барып јаткан. ² Энедеҥ аксак туулган бир кижи болгон. Оны кӱнӱҥ сайын экелип, байзыҥныҥ Кызыл дейтен каалгазыныҥ јанына отургызып койотон, ол дезе байзыҥга кирген улустаҥ суранчыктайтан.

³ Петр ла Иоанн байзыҥга кирерге јатканын кӧрӧлӧ, ол суранчыктай берди. ⁴ Петр Иоаннла кожо оны ајыктап, айтты:

– Бис јаар кӧр!

⁵ Булардаҥ неме једижер болор бо деп, ол кижи олор јаар лаптап кӧрӧ берди. ⁶ Је Петр:

– Алтын-мӧҥӱн менде јок эди, је не барымды сеге берип турум: Назарет јеринеҥ Иисус Христостыҥ адына болуп туруп, бас – дейле, ⁷ оҥ колынаҥ тудуп, тургусты. Бу тарый оныҥ таманы ла ӱйе-сӧӧги тыҥып, ⁸ тура јӱгӱреле, бутка туруп, база берди. Базып барадып, секирип, Кудайды алкап, олорло кожо байзыҥга кирди. ⁹ Оныҥ базып јӱргенин, Кудайды алкап турганын ончо улус кӧрди. ¹⁰ байзыҥныҥ Кызыл каалгазыныҥ јанында суранчыктап отураачы кижи бу деп таныгылап, оныла болгон керектеҥ куйка баштары јимиреп, кайкап божобой турдылар.

Петрдыҥ сӧзи

¹¹ Јазылган аксак Петр ла Иоаннаҥ артпай турган учун Соломонныҥ дейтен јабу алдына олорго кайкап калган улус јӱгӱрижип келди. ¹² Мыны кӧрӧлӧ, Петр улуска айтты:

– Израильдиҥ улузы, мыныҥ незин кайкап туругар? Акту бойыстыҥ кӱчисле эмезе кудайзагысла оны бастырып ийгенис чилеп, бисти не ајыктап туругар? ¹³ Авраамныҥ Кудайы, Исаактыҥ Кудайы ла Иаковтыҥ Кудайы, ада-ӧбӧкӧлӧристиҥ Кудайы, Бойыныҥ Иисус Уулын макка чыгарды. Оны слер садып ийгенигер, Оны јайымдаарга јаткан Пилаттыҥ алдында Оноҥ јана тӱшкенигер. ¹⁴ Је слер Агарудаҥ ла Актудаҥ јана тӱжӱп, кижи ӧлтӱреечини слерге берзин деп сураганыгар, ¹⁵ јӱрӱмниҥ Башчызын дезе, ӧлтӱрип койгоныгар. Је Кудай Оны тиргискен, бис оныҥ керечилери. ¹⁶ Оныҥ адына бӱткенис учун слердиҥ кӧрӱп турган ла билер бу кижигер Оныҥ адыла бек-чыдым болуп калды. Ол ажыра Кудайга бӱткениле бу кижи су-кадык боло бергенин бастырагар кӧрдигер.

¹⁷ Је мен билерим, карындаштар, јаандарыгар чылап, онойдо билбей эткенигерди. ¹⁸ Кудай дезе, Христос кыйналар деп, ончо јарлыкчылар ажыра канайып озолондыра айткан эди, анайып ла бӱдӱрип койгон. ¹⁹ Анайдарда, кинчектеригер арчылзын деп, кинчегерди алынып, Кудайга баштаныгар. ²⁰ Кайраканныҥ адынаҥ соот-јыргалдыҥ ӧйлӧри келзин, озо јарлалган Христос Иисусты слерге ийзин.

²¹ Кудай Бойыныҥ агару јебрен јарлыкчылары ажыра айтканыла, ончо неме орныгар ӧйгӧ јетире Оны теҥери бойына алар учурлу болгон. ²² Моисей адаларга айткан: «Кудай Кайракан слерге карындаштарыгардаҥ мендий ок јарлыкчыны тудар. Оныҥ слерге айткан сӧзин угуп јӱригер. ²³ Ол јарлыкчыныҥ сӧзин укпаган кандый ла кижи калык ортозынаҥ јоголып калар». ²⁴ Самуилдеҥ ала оныҥ кийнинде сӧс айткан ончо јарлыкчылар бу кӱндер келерин јарлагандар. ²⁵ Слер – јарлыкчылардыҥ ла бистиҥ адаларысла Кудай јӧптӧгӧн кереестиҥ уулдары. Авраамга Ол мынайда айткан: «Сениҥ ӱрениҥде јер-ӱстиниҥ ончо ук-калыктары алкалар». ²⁶ Кудай Бойыныҥ Иисус Уулын тиргизеле, кажыгарды ла јаман керектереердеҥ кыйыштырарга слерди алказын деп, слерге Оны ончозынаҥ озо ийген.

Петр ла Иоанн јаргы алдында

¹ Олор улуска сӧзин айдып турганча, абыстар, байзыҥдагы каруулдыҥ јааны ла саддукейлер базып келдилер. ² Бу экӱ улусты ӱредип, Иисус ажыра тирилетенин јарлап турганына чугулданып, ³ олорды тудала, эҥир кирип калган учун, эртенге јетире деп, тӱрмелеп койдылар. ⁴ Сӧсти уккан кӧп улус Кудайга бӱтти, олордыҥ тоозы беш муҥга шыдар болды.

⁵ Эртезинде бийлер, јаандар ла бичикчилер Иерусалимде јуулышты. ⁶ Анда база улу абыс Ханна, Каиафа, Иоанн, Александр ла улу абыстардыҥ угынаҥ ончо улус болгон. ⁷ Петр ла Иоаннды ортозына тургузала, шыладылар:

– Мыны кандый јаҥла, кемниҥ адыла эттигер?

⁸ Айдарда, Петр Агару Тынла толуп, олорго айтты:

– Калыктыҥ бийлери ле јаандар! ⁹ Оору кижиге јетирген быйан керегинде, ол канайып аргадалган деп, бисти бӱгӱн шылагылап турган болзо, ¹⁰ слер ле Израильдиҥ бастыра калыгы билигер: слер кериген, Кудай тиргискен Назарет јеринеҥ Иисус Христостыҥ адыла бу кижи алдыгарда су-кадык туру. ¹¹ Иисус – «слер, тура тудаачылар, јектеп койгон, је булуҥныҥ тӧзи болуп калган Таш». Ӧскӧ кем де аргадап болбос. ¹² Улуска аргаданарга берилген ӧскӧ кемниҥ де ады-јолы теҥери алдында јок.

¹³ Петр ла Иоанныҥ ачык-јарыгын кӧрӱп, олор бичик билбес тегин улус болгондорын билеле, кайкажып, Иисусла кожо јӱрген деп, олорды танып турдылар. ¹⁴ Јазылган кижи олорло кожо турганын кӧрӱп, айдар немезин таппадылар. ¹⁵ Олорды оток-кӱреедеҥ чыгып барзын деп јакарала, бойлоры ортодо шӱӱшкилеп, ¹⁶ айттылар:

– Бу улусты канайдарыс? Олордыҥ кӧскӧ иле кайкал эткенин Иерусалимде јаткан кажы ла кижи билер, оны кӱјӱреп болбозыс. ¹⁷ Је калык ортодо бу болгон керек там јайылбазын, Иисус керегинде кижиге неме айтпазын деп, олорды кезедип токтодолы.

¹⁸ Олорды алдырала, Иисус керегинде чек айтпазын, ӱретпезин деп јакардылар. ¹⁹ Је Петр ла Иоанн каруу јандырып, айттылар:

– Шӱӱп кӧрзӧгӧр, слерди Кудайдаҥ артык укса, Кудайдыҥ алдында чын болор бо? ²⁰ Нени кӧргӧнисти ле нени укканысты айтпас аргабыс јок.

²¹ База катап кезеделе, бу болгон керек учун ончозы Кудайды алкап турарда, олорды каруузына тургузар шылтак таппай, божодып ийдилер. ²² Кайкамчылу јазылган кижи тӧртӧн јашты ажып калган болгон.

Апостолдордыҥ мӱргӱзи

²³ Божодып ийерде, Петр ла Иоанн бойыныҥ улузына келип, улу абыстар ла јаандар олорго не дешкенин ончозын айдып бердилер. ²⁴ Олор дезе, тыҥдап угала, бир сагышла Кудайга баштанып, ӱнин бийиктедип, айттылар:

– Кайраканыс! Сен теҥерини ле јерди, талайды ла олордо не барын јайагаҥ. ²⁵ Сен Бойыҥныҥ кулыҥ, улу адабыс Давидтиҥ тилиле Агару Тыннаҥ мынайда айткан эдиҥ:

«Нениҥ учун калыктар тӱймейт,

Израиль калыгы темей умзанат?

²⁶ Анайып ок јердиҥ каандары кӧдӱрилип,

башчылар Кайраканга ла Оныҥ Майлалганына

удура туруп, бириктилер».

²⁷ Ирод ло Понтий Пилат ӧскӧ калыктарла, Израильдиҥ калыгыла кожо Сен майлаган агару Иисус Уулыҥа удура бу калада чындаптаҥ бириккилеген. ²⁸ Табыҥа ла јаҥыҥа келиштире темдектеп койгоныҥ бӱтсин деп, олордыҥ бириккени бу. ²⁹ Эмди, Кайракан, олордыҥ кекенгенин кӧр, Бойыҥныҥ кулдарыҥа сӧзиҥди јалтанбай айдарга бер, ³⁰ Агару Иисус Уулыҥныҥ адыла оору улус јазылзын, билдилер ле кайкалдар эдилзин деп, кӱчиҥди кӧргӱс.

³¹ Мӱргип божоордо, јуулышкан јери јайкана берди, ончозы Агару Тынла толуп, Кудайдыҥ сӧзин јалтанбай айдып турдылар.

Ончозы ортокто

³² Кудайга бӱткен ончо улустыҥ јӱреги ле тыны бир болгон; алкы-јӧӧжӧзин кемизи де менийи дебейтен, ӱзези текши болгон. ³³ Апостолдор дезе Иисус Христос Кайраканныҥ тирилгенин улу кӱчле керелеп јӱргендер. Олордыҥ ончозына Кудайдыҥ улу јакшылыгы једип турган. ³⁴ Олор ортодо немеге јединбей јӱргени јок болгон, нениҥ учун дезе јерлӱ кижи јерин, туралузы туразын садып, оныҥ акчазын экелип, ³⁵ апостолдорго берип тургандар. Кажы ла кижиге оныҥ керектегени аайынча ӱлеп тургандар.

³⁶ Кипрде чыккан левит укту Иосия деп кижи болгон. Апостолдор оны Варнава – «коот уулы» дежетен. ³⁷ Ол бойыныҥ јерин садып ийеле, акчазын экелип, апостолдорго берди.

Анания ла Сапфираныҥ меке-тӧгӱни

¹ Анания деген бир эр кижи Сапфира эжиле кожо јериниҥ јарымын садала, ² баазыныҥ кезигин эжиниҥ јӧбиле јажырып, кезигин экелип, апостолдорго берген. ³ Је Петр айтты:

– Анания, Агару Тынды тӧгӱндейин, јердиҥ баазынаҥ јажырайын деп, сатанага јӱрегиҥе кирер јӧпти не бердиҥ? ⁴ Сениҥ јериҥ бар тушта, ол сенийи болбогон бо? Садып тапканыҥ сениҥ табыҥда болбогон бо? Андый немени јӱрегиҥе не алдыҥ? Сен улусты эмес, Кудайды тӧгӱндегеҥ.

⁵ Бу сӧстӧрдиҥ кийнинде Анания јыгылала, тыны ӱзӱле берди; уккан улустыҥ куды чыкты. ⁶ Јиит уулдар ӧрӧ туруп, оныҥ сӧӧгин јуурга белетеп, алып чыгала, јууп койдылар.

⁷ Ӱч саат кире ӧйдиҥ бажында оныҥ эмеени, не болгонын билбес бойы, кирип келди. ⁸ Петр оноҥ сурады:

– Айт меге, јерди мынчага саттыгар ба?

– Эйе, анчага – деп, ол каруу јандырды.

⁹ Је Петр ого айтты:

– Кайраканныҥ Тынын ченеер деп эрмектежип алган немегер не? Бат, ӧбӧгӧниҥниҥ сӧӧгин јуугандары эжиктеҥ кирип јадылар, олор сени де алып чыгар.

¹⁰ Бу ла тушта ол Петрдыҥ буды алдына келип тӱжеле, тыны ӱзӱле берди. Јиит уулдар кирип келеле, оныҥ ӧлгӧнин кӧрӱп, алып чыгала, ӧбӧгӧниниҥ јанына јууп койдылар. ¹¹ Бастыра серкпе ле мыны уккандар ончозы айдары јок коркый бердилер.

Кудайдыҥ билдилери

¹² Апостолдор калык ортодо кӧп билдилер ле кайкалдар эдип јӱргендер. Ончозы бир сагышту болуп, Соломонныҥ јабузында болуп тургандар. ¹³ Туш-туура улустаҥ олорго кожуларга кем де тидинбес болды, калык дезе олорды алкап турган. ¹⁴ Кайраканга бӱдӱп турган эр де, ӱй де улустыҥ тоозы там кӧптӧӧр болды. ¹⁵ Петр ӧдӱп баратса, оныҥ јӱк кӧлӧткӧзи де болзо кажы бирӱзине тийзин деп, оору улусты тышкары чыгарып, орын-тӧжӧккӧ салып турдылар. ¹⁶ Анайда ок оору-јоболдуларды ла кара јелбистерге каптыргандарды алганча, јакалай калалардаҥ Иерусалимге кӧп улус јуулар болды. Экелген улузы ончозы јазылып турган.

Апостолдорды истегени

¹⁷ Улу абыс ла чындыкка јарабас ӱредӱлӱ саддукейлердиҥ тоозына кирген ончо улус ичтери кӱйӱп, ¹⁸ апостолдорды тудала, текши тӱрмеге сугуп койдылар. ¹⁹ Је тӱнде Кайраканныҥ ангели тӱрмениҥ эжигин ачып, олорды чыгарып, айтты:

²⁰ – Барыгар, байзыҥда туруп, улуска Јӱрӱм керегинде солун-табыш айдыгар.

²¹ Олор мыны угала, эртен тура байзыҥга кирип, ӱредип турдылар. Улу абыс ла оныла кожо јӱргендер дезе келеле, оток-кӱреени ле Израильдиҥ јаандарыныҥ отогын јууп, апостолдорды экелзин деп, тӱрмеге улус ийдилер. ²² Је барган јалчылар олорды тӱрмедеҥ таппады. Бурылып, тил јетирип, ²³ айттылар:

– Тӱрмени быжулап бӧктӧптир, эжик јанында каруулчыктар турган эмтир, је ачып ийерде, ичинде кижи јогыла.

²⁴ Бу сӧстӧрди угала, улу абыс, байзыҥныҥ каруулыныҥ јааны ла ӧскӧ дӧ улу абыстар ол не атасы болотон деп, алаҥ кайкажып турдылар. ²⁵ Је кем де келип, олорго айтты:

– Бат, слердиҥ тӱрмелеп койгон эрлеригер байзыҥда туруп, улус ӱредип јат!

²⁶ Айдарда, каруулдыҥ јааны јалчыларды ээчиткенче барып, олорды албан јогынаҥ экелди, нениҥ учун дезе ташла шыбалаар деп, улустаҥ коркыгандар.

²⁷ Олорды экелеле, оток-кӱреениҥ алдына тургустылар. Улу абыс сурады:

²⁸ – Ол атты адап ӱретпегер деп, слерди кату јакарып, токтоткон јогыс па? Слер дезе, бойыгардыҥ ӱредӱгерди Иерусалим ичине таркадып, бу Кижиниҥ каны учун бисти бурулаарга јадыгар.

²⁹ Петр ла апостолдор дезе каруу јандырдылар:

– Кудайга улустаҥ артык багар керек. ³⁰ Слер Иисусты агашка илип, ӧлтӱрип койгоныгар, је ада-ӧбӧкӧлӧристиҥ Кудайы Оны тиргискен. ³¹ Израиль кинчегин алынып, Кудайга баштанып, кинчектери ташталзын деп, Кудай Ого, јӱрӱмниҥ Башчызына ла Аргадаачыга, јаҥ ла кӱч берген. ³² Оныҥ керечилери – бис ле Ого сӧсуккур улуска Кудай берген Агару Тын.

³³ Мыны угала калјуурып, олорды ӧлтӱрерге турдылар. ³⁴ Айдарда, оток-кӱрееге кирип турган Гамалиил деп фарисей, калыкта тоомјылу јасакчы, ӧрӧ туруп, апостолдорды чӱрче чыгарыгар – деди. ³⁵ Олорго дезе айтты:

– Израильдиҥ улузы! Бу улусты канайдатаныгарды јакшы сананып кӧрӱгер. ³⁶ Јуукта јаҥы бойын кандый да улу кижи деп адап, Февда деген кижи табылган. Ого тӧрт јӱс кире кижи кожулган. Оны ӧлтӱрип койгондор, кожо јӱргендер ончозы јер сайын тозып, јылыйып калды. ³⁷ Оныҥ кийнинде тооалыштыҥ кӱндеринде Галилейдиҥ Иуда деп кижизи табылып, калыкты баштап апарды. Оны база ӧлтӱргилеп койды, кожо јӱргендер ончозы таркады. ³⁸ Оныҥ учун эмди айдып турум слерге: бу улуска тийбегер, ары божодып ийигер. Бу баштаҥкай эмезе бу керек улустаҥ болзо, – ол јайрадылар. ³⁹ Је Кудайдаҥ болзо, олорды эркитеп болбозыгар, калак, Кудайдыҥ ӧштӱлери болуп калдыгар.

⁴⁰ Олор Гамалиилдиҥ сӧзине кирдилер. Апостолдорды алдырала камчылап, Иисустыҥ адынаҥ неме айтпагар деп јакарала, божодып ийдилер. ⁴¹ Апостолдор дезе, Иисус Кайраканныҥ ады учун базындырдыс деп, сӱӱнгилеп, оток-кӱреедеҥ чыгып бардылар.

⁴² Кажы ла кӱн байзыҥда ла айылдар сайын улус ӱредерин токтотпой, Иисус Христос керегинде Сӱӱнчилӱ Јар айдып јӱрдилер.

Јети болушчыны кӧстӧгӧни

¹ Ол кӱндерде, ӱренчиктердиҥ тоозы арбындап турарда, кӱнӱҥ сайын аш-курсак ӱлегенде, тул ӱй улузысты керектебей туру деп, еллиндер еврейлерди бурулап, комудал угустылар. ² Айдарда, он эки апостол камык ӱренчиктерди јууйла, айттылар:

– Улустыҥ курсак-тамагын кичеерге болуп Кудайдыҥ сӧзин артырарга јарабас. ³ Оныҥ учун, карындаштар, бойыгар ортодоҥ јакшы ады чыккан, Агару Тынла, ойгорлыкла толо јети кижини талдап алыгар. Олорго бу ишти молјойлы, ⁴ бойлорыс дезе, јаантайын мӱргип, сӧскӧ иштеп јӱрели.

⁵ Мындый шӱӱлте јуулышкан улустыҥ ончозына јарады. Олор Кудайга бек бӱткен ле Агару Тынла толо болгон Стефанды, Филиппти, Прохорды, Никанорды, Тимонды, Парменди, Антиохияныҥ кижизин – иудей јаҥын алган Николайды талдап, ⁶ апостолдордыҥ алдына тургустылар. Булар дезе мӱргийле, олорго колдорын салып, алкадылар.

⁷ Кудайдыҥ сӧзи јайылып, Иерусалимде ӱренчиктердиҥ тоозы тапту кӧптӧп, абыстардаҥ да сӱрекей кӧп улус Кудай јаҥына багып турдылар.

Стефанды каруулга алганы

⁸ Стефан дезе, Кудайга бӱдетениле, кӱчле толо болуп, калыкта улу кайкалдар ла билдилер јайап јӱрген. ⁹ Бу ӧйдӧ либертиндердиҥ, киринейлердиҥ ле александрийлердиҥ дейтен синагоганыҥ, Киликия ла Асияныҥ синагогаларыныҥ кезик улузы тӱймеп чыккан. Олор Стефанла сӧс блаажып, ¹⁰ оныҥ ойгорлыгына ла ол ажыра айткан Тынга удурлажып болбой тургандар. ¹¹ Айдарда, кезик улусты мынайда айдарга јажытту сӧстӧп алдылар: «Ол Моисейди ле Кудайды јамандап турганын уктыбыс». ¹² Байа улус калыкты, јаандарды ла бичикчилерди кӱйбӱредип, Стефанга табару эдип, оток-кӱрееге апардылар. ¹³ Тӧгӱн керечилер таап алдылар, олор мынайда айдып турдылар:

– Алдыгарда турган кижи бу агару јерди ле Јасакты јамандап божобойт. ¹⁴ Назарет јеринеҥ Иисус бу јерди јемиреле, Моисейдиҥ биске берген чӱм-јаҥдарын кубултар деп, оныҥ айтканын уктыбыс.

¹⁵ Оток-кӱрееде отурган ончо улус Стефан јаар кӧрдилер – оныҥ чырайы ангелдиҥ чырайындый болгон.

Стефанныҥ оток-кӱрее алдында айткан сӧзи

¹ – Ол чын андый ба? – деп, улу абыс Стефаннаҥ сурады.

² Је ол айтты:

– Эрлер, карындаштар ла адалар! Угыгар! Харранга кӧчӧрдӧҥ озо Месопотамияда Авраам адабыска мактыҥ Кудайы кӧрӱнип, ³ айткан: «Јериҥди ле тӧрӧӧн-туугандарыҥды артырып койоло, Мен айдып берген јерге бар». ⁴ Айдарда, ол Халдей јеринеҥ чыгып, Харранга кӧчӱп алган. Адазы јада калган кийнинде Кудай оны эмди слер јаткан јерге кӧчӱрген. ⁵ Мынаҥ энчи эдип сӧӧмчӧ дӧ јер бербеген, је келер ӧйдӧ ого ло оныҥ калдыгына бу јерди ээленерге берерим деп, ондо бала-барка јок тушта сӧзин берген. ⁶ Кудай айткан: «Оныҥ калдыктары ӧскӧ јерде туш улус болор, олорды тӧрт јӱс јыл кулданып кыстагылаар. ⁷ Је Мен олорды кулданган калыкты јаргылаарым» – деп, Кудай айткан, – «мыныҥ кийнинде олор чыгып, Меге бу јерде бажыргылаар». ⁸ Оноҥ Кудай Авраамга томдоорыныҥ кереезин берген. Анайып, Исаак уулы тууларда, сегизинчи кӱнде оны томдогон, Исаак дезе – Иаковты, Иаков – он эки уулын, бистиҥ абаларды.

⁹ Абалар Иосифке кӱйӱнеле, оны Египетке садып ийген. Је Кудай оныла кожо болгон, ¹⁰ ончо тӱбектеҥ айрып, ого быйан ла ойгорлык берген. Оныҥ учун Египеттиҥ кааны фараон оны Египеттиҥ ле акту бойыныҥ айлы-јуртыныҥ бажына тургускан. ¹¹ Оноҥ Египет ле Ханаан ичинде ачана-торо башталып, бойыла кожо улу кыйын-шыра экелген. Ада-ӧбӧкӧлӧрис курсагына јединбей барган. ¹² Иаков Египетте калаш барын угала, оноор ада-ӧбӧкӧлӧристи баштапкы катап ийген. ¹³ Олор экинчи катап барарда, Иосиф агаларына таныткан, оныҥ угы-тӧзин фараон билип алган. ¹⁴ Иосиф улус ийип, Иаков адазын ла бар-јок тӧрӧӧн-туугандарын алдырып алган, олор ончозы јетен беш кижи болгон. ¹⁵ Иаков Египетке кӧчӱп, анда ол бойы да, ада-ӧбӧкӧлӧрис те ӱле-коногы јеткенче јӱргендер. ¹⁶ Олордыҥ сӧӧгин Сихемге апарып, Еммордыҥ уулдарынаҥ мӧҥӱнниҥ баазыла Авраам садып алган јердеги куй-ташка јуугандар.

¹⁷ Кудайдыҥ Авраамга берген сӧзи бӱдер ӧй јууктаган сайын, Египетте бистиҥ калык арбындап турган. ¹⁸ Иосифти билбес ӧскӧ каан јаҥга келгенче андый болгон. ¹⁹ Ол бистиҥ калыкка удура сӱмелӱ кылынып, ада-ӧбӧкӧлӧристи кыстап, балдары тирӱ артпазын деп, албанла таштаттырып турган. ²⁰ Бу ӧйдӧ Моисей туулган, ол јап-јараш бала болгон. Моисейди ӱч ай адазы-эште азырагандар. ²¹ Оны таштап ийерде, фараонныҥ кызы бойына алып, уулын чылап таскаткан. ²² Моисейди Египеттиҥ калыгыныҥ ончо ойгорлыгына ӱредип койгондор, ол айдар да, тудар да эр болгон.

²³ Тӧртӧн јажы толордо, ол бойыныҥ карындаштарына – Израильдиҥ уулдарына барып келер деп шӱӱген. ²⁴ Олордыҥ бирӱзин ачындырып турганын кӧрӧлӧ, оныҥ адаанын алып, Египеттиҥ кижизин ӧлтӱрип ийген. ²⁵ Кудай оныҥ колыла аргадаш берип турганын карындаштар аайлаар болбой деп сананган, је олор аайлабаган. ²⁶ Эртезинде согужып тургандарын кӧрӧлӧ келип, эптештирип, айткан: «Слер карындаштар эдигер, не ачыныжып турганыгар?» ²⁷ Је бойыныҥ јуук кижизин ачындырып турганы, Моисейди ийде салып, айткан: «Сени јааныс ла јаргычыс эдип кем тургусты? ²⁸ Кече Египеттиҥ кижизин ӧлтӱргениҥ чилеп, мени де ӧлтӱрерге туруҥ ба?» ²⁹ Мыны угала, Моисей ырбап, Мадиам јеринде туш јердиҥ кижизи болуп калган. Анда ол эки уулду болгон.

³⁰ Тӧртӧн јылдыҥ бажында ого Синай кырдыҥ куба чӧлинде кӱйген тегенектӱ тайа-јырааныҥ јалбыжында Кайраканныҥ ангели кӧрӱнген. ³¹ Моисей мыны кӧрӧлӧ, кайкай берген. Лаптап ајыктаарга јууктада базып келедерде, ого Кайраканныҥ ӱни угулган: ³² «Мен – ада-ӧбӧкӧлӧриҥниҥ Кудайы, Авраамныҥ Кудайы, Исаактыҥ Кудайы ла Иаковтыҥ Кудайы». Моисей ширтилдеп, кӧрӧргӧ тидинбей турган. ³³ Кайракан ого айткан: «Будыҥнаҥ ӧдӱгиҥди суур, сен турган јер – агару јер. ³⁴ Мен Египетте калыгымды кыстаганын кӧрӱп, онту-калагын угуп, јайымдаарга тӱштим. Эмди бар, Мен сени Египет јаар ийейин».

³⁵ «Сени јааныс ла јаргычыс эдип кем тургусты?» дейле, олор Моисейди јектеген. Бу Моисейди тайа-јыраада ого кӧрӱнген ангелдиҥ болужыла Кудай башчы ла аргадаачы эдип ийген. ³⁶ Египет јеринде, Кызыл талай јаказында, оноҥ тӧртӧн јыл куба чӧлдӧ кайкалдар ла билдилер јайап, калыгын чыгарган кижи ол. ³⁷ «Кайракан Кудайыгар слерге карындаштарыгардаҥ мендий ок јарлыкчыны тудар» деп, Израильдиҥ уулдарына айткан кижи шак ол Моисей. ³⁸ Ол куба чӧлдӧ ада-ӧбӧкӧлӧрисле кожо болгон. Синай кырда ого ангел баштанган; ол биске берерге тирӱ сӧстӧр алган. ³⁹ Је ада-ӧбӧкӧлӧрис ого бакпай, оны јектеп, јӱректериле Египетке тартылып, ⁴⁰ Ааронго айткандар: «Бисти Египет јеринеҥ чыгарган Моисей кайткан болбогой, билбей турубыс. Оныҥ учун бисти баштап апарар кудайлар эдип бер». ⁴¹ Ол кӱндерде ада-ӧбӧкӧлӧрис чалуга неме тайарга, бозуныҥ алтын сӱрин јазап, бойлорыныҥ колыла эткен немениҥ алдында сӱӱнижип тургандар. ⁴² Кудай дезе олордоҥ кайра баштанып, олорды айга-кӱнге, јылдыстарга бажырарга берип ийген, јарлыкчылардыҥ тӱрбегинде бичилгениле:

«Израиль јурты!

Тӧртӧн јылга куба чӧлдӧ

Меге берӱ ле тайылга эткен бедиҥ?

⁴³ Бойыгарла кожо Молохтыҥ чадырын

ла Ремфан кудайыгардыҥ чолмонын алганыгар:

бажырарга бойыгар эткен сӱрлерди.

Оныҥ учун Мен слерди Вавилонноҥ ары кӧчӱрерим».

⁴⁴ Куба чӧлдӧ ада-ӧбӧкӧлӧристе керениҥ чадыры болгон. Ол Кудайдыҥ Моисейге кӧргӱскен кебериле эдилген. ⁴⁵ Оны ада-ӧбӧкӧлӧрис бойына алала, Иисус Навинге баштадып, олордыҥ алдынаҥ Кудай сӱрген калыктардыҥ јерине кийдиргендер. Анайда Давидтиҥ кӱндерине јетире болгон. ⁴⁶ Давид Кудайдыҥ алдында јакшылык алып, Иаковтыҥ Кудайына айыл-јурт табайын деп мӱргиген. ⁴⁷ Соломон дезе Ого байзыҥ тудуп берген. ⁴⁸ Је Ӧрӧ турган Кудай кижиниҥ колы туткан байзыҥда јатпай јат, јарлыкчыныҥ мынайда айтканыла:

⁴⁹ «Теҥери – Меге ширее,

јер – Мениҥ будым алды.

Меге кандый байзыҥ тудуп береригер? – деп, Кайракан айдат, –

эмезе Мен амыраар јер кайда?

⁵⁰ Мыны ончозын Мениҥ колым јайаган эмес пе?»

⁵¹ Слер – ӧчӧш-кедер, јӱреги ле кулагы томдолбогон улус! Канайып ада-ӧбӧкӧлӧригер, анайып слер де јаантайын Агару Тынга удурлажып јадыгар. ⁵² Ада-ӧбӧкӧлӧригер јарлыкчылардыҥ кемизин истебеди? Олор Актуныҥ келерин озолодо билип јарлагандарды ӧлтӱргендер. Эмди дезе слер Оныҥ Бойын садып, ӧлтӱрип койдыгар. ⁵³ Слер ангелдердеҥ Јасак алала, Оны чеберлебедигер.

Стефанды ӧлтӱргени

⁵⁴ Мыны угуп, олор ичинде калјуурып, Стефанга тиштерин кыјырадып турдылар. ⁵⁵ Ол дезе, Агару Тынла толо берген бойы, теҥери ӧрӧ ајыктап, Кудайдыҥ магын ла Кудайдыҥ оҥ јанында турган Иисусты кӧрӧлӧ, ⁵⁶ айтты:

– Бат, мен ачык теҥерини ле Кудайдыҥ оҥ јанында турган Кижи Уулын кӧрӱп турум!

⁵⁷ Олор дезе чыҥырыжып, кулактарын туй тудала, Стефанга тап эттилер. ⁵⁸ Оны каланыҥ тыштына чыгарала, ташла шыбалай бердилер. Керечилер дезе Савл деп уулдыҥ будыныҥ јанына кийимдерин салып койдылар. ⁵⁹ Стефанды ташла шыбалап турдылар, ол дезе, эреп-јайнап, айдып турды:

– Иисус Кайракан, тынымды Бойыҥа ал!

⁶⁰ Оноҥ тизеленип, тыҥ ӱнденип, айтты:

– Кайракан, бу кинчекти олорго јетирбе!

Анайда айдала, божой берди.

Кудайга бӱткендерди истегени

¹ Савл дезе Стефанды ӧлтӱргенин јарадып турган. Ол кӱн Иерусалимдеги серкпеге удура коркышту истежӱ башталган. Апостолдордоҥ ӧскӧзи ончозы Иудей ле Самар јерлери сайын тозо бергендер.

² Кудайга чындык эрлер Стефанныҥ сӧӧгин јууп, улу ый-сыгыт эткендер. ³ Савл дезе, серкпени јоголторго, айыл-јурттарга кирип, эр ле ӱй улусты тудуп, тӱрмелеп турган.

Самар јеринде Сӱӱнчилӱ Јар јарлалат

⁴ Тозуп баргандар дезе кайда ла базып јӱрӱп, Кудайдыҥ сӧзин јарладылар. ⁵ Филипп дезе, Самар калазына келип, олорго Христос керегинде јарлыктады. ⁶ Ал-тӱмен улус Филипп јайаган кайкалдарды угуп ла кӧрӱп, оныҥ айтканын ајарулу тыҥдаар болды. ⁷ Кӧп улустыҥ ӧзӧк-буурынаҥ кара јелбистер кыйгы-кышкыла, онту-калакла чыгып, кӧп јоболдулар ла аксак-бӱксектер јазылып тургандар. ⁸ Ол калада улу-јаан сӱӱнчи болгон.

⁹ Калада анайда ок Симон деп бир эр кижи јӱрген. Мынаҥ озо ол бойын кандый да улу кижи деп адап, илби-тармазыла Самар калыгын кайкаткан. ¹⁰ Оны јаанду-јашту лаптап угып, айдыжып тургандар:

– Бу Кудайдыҥ улу кӱчи!

¹¹ Ол илби-тармазыла олорды узак ӧйгӧ кайкадып келген учун, оны угуп тургандар. ¹² Је Кудайдыҥ Каандыгы ла Иисус Христостыҥ ады керегинде Сӱӱнчилӱ Јар јарлаган Филиппке бӱделе, эр де, ӱй де улус креске тӱшти. ¹³ Симон бойы да бӱтти, креске тӱжеле, Филипптеҥ айрылбай јӱрди. Улу кӱчтер ле билдилер јайалып турганын кӧрӧлӧ, кайкаар болды.

¹⁴ Иерусалимде јӱрген апостолдор Самар јериниҥ улузы Кудайдыҥ сӧзин јаратканын угала, олорго Петр ла Иоаннды ийдилер. ¹⁵ Бу экӱ келип, Агару Тынды алынзын деп, олор учун мӱргидилер, ¹⁶ нениҥ учун дезе Ол кемизине де тӱшкелек болгон, олор јӱк Иисус Кайраканныҥ адында креске тӱшкендер. ¹⁷ Айдарда, олорго колдорын салып алкаарда, олор Агару Тын алындылар. ¹⁸ Симон дезе, апостолдор кол салып алкаарда, Агару Тын берилип турганын кӧрӧлӧ, олорго акча экелип, ¹⁹ айтты:

– Кол салып алкаган кижим Агару Тын алзын деп, меге де бу јаҥды беригер.

²⁰ Је Петр ого айтты:

– Мӧҥӱниҥ сениле кожо ӧлӱмге болзын, нениҥ учун дезе Кудайдыҥ сыйын акчала садып аларым деп санангаҥ. ²¹ Бистиҥ ижибисте сеге ӱлӱӱ де, талдаш та јок – јӱрегиҥ Кудайдыҥ алдында акту эмес. ²² Анайдарда, бу јаман санааҥды кубултып, Кайраканга мӱрги, јӱрегиҥниҥ кара санаазын Ол таштаар болор бо. ²³ Ичиҥе ачу ӧт толгонын, тӧгӱнге кижендеткениҥди кӧрӱп турум.

²⁴ Симон дезе, каруу јандырып, айтты:

– Слердиҥ айтканыгардыҥ нези де меге јетпезин деп, мен учун Кайраканга мӱргигер.

²⁵ Олор дезе, Кайраканныҥ сӧзин керелеп јарлыктайла, Иерусалим јаар кайра бурылдылар, јолой кӧп самар јурттарда Сӱӱнчилӱ Јар јарладылар.

Филипп ле эфиоп

²⁶ Кайраканныҥ ангели Филиппке айтты:

– Туруп, тӱштӱк јаар, Иерусалимнеҥ Газа тӱшкен јолго бар. Ол ээн.

²⁷ Филипп шыйдынала, барды. Је бат, акталап койгон бир эфиоп эр кижи – кандакияныҥ , Эфиопияныҥ абакай-кааныныҥ сайыды, оныҥ акча-јӧӧжӧзиниҥ коручызы болгон кижи Кудайга бажырарга Иерусалимге јӱреле, ²⁸ јанып бараткан. Ол бойыныҥ јуучыл абразында Исаия јарлыкчыныҥ бичигин кычырып отурган. ²⁹ Тын Филиппке айтты:

– Ол абрага јууктап, коштой бас.

³⁰ Филипп јууктап келеле, байагы кижи Исаия јарлыкчыны кычырып турганын угала, ³¹ сурады:

– Кычырып турганыҥды аайлап јадыҥ ба?

– Меге кижи јартабаганча, канайып аайлайтан эдим? – дейле, ол Филиппти абрага чыгып, кожо отурзын деп сурады.

³² Агару Бичиктеҥ ол кычырган јер дезе мындый болгон:

«Оны сойорго јаткан койды чылап экелгендер.

Кайчылаган улус алдында ӱн јок јаткан кураан чылап,

Ол кыҥыс этпейт.

³³ Оны базынганы – Оныҥ јаргызы болгон.

Је Оныҥ угы-тӧзин айдып берер кижи јок,

нениҥ учун дезе Оныҥ јӱрӱми јердеҥ алылып јат».

³⁴ Акталап койгон кижи Филиппке баштанып, айтты:

– Сурап турум сени, айтсаҥ меге, јарлыкчы кем керегинде айдат: бойы керегинде бе айса кандый бир ӧскӧ кижи керегинде бе?

³⁵ Айдарда, Филипп оозын ачып, Агару Бичиктиҥ бу тужынаҥ баштайла, ого Иисус керегинде Сӱӱнчилӱ Јар јарлады. ³⁶ Јорыгын улалтып, сууга келдилер.

– Бат, суу; креске тӱжерге кем меге буудактап јат? – деп, акталап койгон кижи айтты. ³⁷ Филипп: «Акту јӱрегиҥнеҥ бӱдӱп турган болзоҥ, јараар» – деди. Онызы айтты: «Христос – Кудайдыҥ Уулы деп, бӱдӱп јадым».

³⁸ Оноҥ абраны токтотсын деп јакарды. Экӱ, Филипп ле акталап койгон кижи, сууга кирдилер, Филипп оны крестеди. ³⁹ Олор суудаҥ чыгып келерде, Агару Тын акталалган кижиге тӱшти. Кайраканныҥ ангели Филиппти апарды, акталап койгон кижи оны база кӧрбӧди. Ол сӱӱнип, оноҥ ары атанды. ⁴⁰ Филипп дезе Азотто болуп калды. Кесарияга јеткенче, ончо калаларга кирип, Сӱӱнчилӱ Јар јарлады.

Савлдыҥ Кудайга баштанганы

¹ Савл дезе, каны-јинин јудунып, Кайраканныҥ ӱренчиктерин ӧлтӱрерге кекенгенче болгон. Ол улу абыска келип, ² бу Јолдо турган эр де, ӱй де улустыҥ кемизин табар, Иерусалимге кижендӱ экелерге, Дамасктагы синагогаларга самаралар сурап алды. ³ Дамаскка јууктап келедерде, кенетийин оны теҥеридеҥ јаркын чалыдып ийди. ⁴ Ол јерге јыгылып, ого айткан ӱнди угуп ийди:

– Савл, Савл, сен Мени не истейдиҥ?

⁵ – Сен кем, Кайракан? – деп, ол сурады.

Кайракан дезе айтты:

– Мен – сеге истеткен Иисус. Сеге јыдага удура барарга кӱч.

⁶ Ол сертилдеп ле куйка бажы јимиреп, айтты: «Кайракан, мени нени этсин деериҥ?» Кайракан ого айтты: «Туруп, калага бар, нени эдетениҥ сеге айдылар».

⁷ Савлла кожо јӱрген улус дезе талымзырап калган турдылар: олор ӱнди уккан да болзо, кемди де кӧрбӧгӧн. ⁸ Савл јердеҥ ӧрӧ турала, кӧзи ачык бойы, кемди де кӧрӱп болбоды. Оны јединип, Дамаскка экелдилер. ⁹ Ол ӱч кӱн кӧрбӧй, неме јибей, ичпей јӱрди.

¹⁰ Дамаскта Анания деп бир ӱренчик болгон. Кайракан ого кӧрӱлтеде: «Анания!» – деди.

– Эйе, бу мен, Кайракан – деп, онызы каруу јандырды.

¹¹ Кайракан айтты:

– Туруп, Кӧнӱ дейтен оромго барып, Иуда-эштеҥ Тарстыҥ Савл деп кижизин сурап ук. Ол эмди мӱргип јат. ¹² Ол мындый кӧрӱлте кӧргӧн: Анания деп эр кижи кирип келеле, кӧзи ачылзын деп, ого кол салып, алкаган.

¹³ Је Анания каруу јандырды:

– Бу кижи керегинде Иерусалимде Сениҥ агаруларыҥа канча јаманы јеткенин кӧп улустаҥ уккам. ¹⁴ Сениҥ адыҥды бойына кычырган улусты ончозын тудар јаҥы оныҥ мында да бар. Андый јаҥды ол улу абыстардаҥ алган.

¹⁵ Је Кайракан айтты:

– Бар! Калыктар да, каандар да, Израильдиҥ уулдары да алдында адымды јарладайын деп, Мениҥ талдап алганым ол. ¹⁶ Мениҥ адым учун канча кире шыралайтанын Мен ого кӧргӱзип берерим.

¹⁷ Анания барып, байагы айылга кирди, Савлга колын салып алкап, айтты:

– Савл карындаш! Кӧзиҥ ачылып, сени Агару Тынла толзын деп, келип јаткан јолыҥда сеге кӧрӱнген Иисус Кайракан мени ийди.

¹⁸ Бу тарый оныҥ кӧзинеҥ кайзырык тӱшкен чилеп, кенетийин кӧзи ачылды. Ол ӧрӧ туруп, креске тӱшти. ¹⁹ Курсак јийле, тыны кирди.

Савлдыҥ Дамаскта јарлыктаганы

Савл ӱренчиктерле кожо Дамаскта бир канча кӱн јӱрӱп, ²⁰ ол ло тарый синагогаларда Иисусты Кудайдыҥ Уулы деп, јарлай берди. ²¹ Уккан улус ончозы кайкап, айдыжып турдылар:

– Иисуска баштанып турган улусты Иерусалимде кырган кижи бу болор бо? Олорды тудуп кӱлӱйле, улу абыстарга апарып берерге, бери де келгени бу эмес пе?

²² Савл дезе, там тыҥып, бу Кижи Христостыҥ бойы деп чынын керелеп, Дамаскта јаткан иудейлерди туйуктандырып турды.

²³ Тапту кӧп кӱндер ӧдӧрдӧ, иудейлер оны ӧлтӱрер деп јӧптӧштилер. ²⁴ Је Савл булардыҥ туйка јӧптӧжӱзин билип ийди. Олор дезе, оны ӧлтӱрерге, каалгалардыҥ јанында тӱни-тӱжи тозып тургандар. ²⁵ Тӱнде оныҥ ӱренчиктери дезе оны каламага отургызып, стенени тӧмӧн тӱжӱрип ийдилер.

Савл Иерусалимде

²⁶ Савл Иерусалимге келеле, ӱренчиктерге кожуларга ченешти. Је ол ӱренчик болгонына бӱтпей, оноҥ ончозы коркып тургандар. ²⁷ Айдарда, Варнава оны алганча, апостолдорго келип, канайып ол јолдо Кайраканды кӧргӧнин, Кайракан ого не дегенин, канайып ол Дамаскта Иисус Кайраканныҥ адынаҥ тидим јарлыктаганын айдып берди. ²⁸ Савл олорло кожо болуп, Иерусалимнеҥ барып, ойто келип, Кайраканныҥ адынаҥ тидим јарлыктап јӱрди. ²⁹ Еллиндерле база эрмектежип, сӧс блаажар болды, олор дезе Савлды ӧлтӱрерге турдылар. ³⁰ Карындаштары мыны билеле, оны Кесарияга апарып, Тарс јаар аткарып ийдилер.

³¹ Анайдарда, Иудей, Галилей ле Самар ичиндеги серкпелер амыр-энчӱде јӱрӱп, тыҥып, Кайраканныҥ алдында айап, Агару Тыннаҥ коот алып, кӧптӧп, ӧзӱп турдылар.

Петр Энейди јасканы

³² Петр ончозын эбирип, Лиддада јаткан агаруларга база келди. ³³ Анда ол тӧжӧктӧ сегис јыл јаткан курулгак оорулу Эней деп бир кижини тапты. ³⁴ Петр ого айтты:

– Эней, сени Иисус Христос јазып туру. Тӧжӧгиҥнеҥ тур.

Ол бу ла тарый туруп келди. ³⁵ Оны Лиддада ла Сарондо јаткан ончо улус кӧрӱп, Кайраканга баштанды.

Петр Тавифаны тиргискени

³⁶ Иоппияда Тавифа («јеерен») деп ӱренчик ӱй кижи болгон. Ол кӧп јакшынак керектер эдип, јокту-јойуга быйаны једип турган. ³⁷ Бу кӱндерде ол оорыйла, јада калган. Оны јунала, ӱстиндеги кыпка салып койгондор. ³⁸ Лидда Иоппияга јуук болгон учун Петрдыҥ анда јӱргенин ӱренчиктер угала, олорго саадабай келзин деп, ого эки кижи ийдилер.

³⁹ Петр туруп, олорло кожо барды. Једип келерде, оны ӱстиндеги кыпка апардылар. Тул ӱй улус ончозы Петрдыҥ алдына туруп, кожо јӱрерде Јеерен кӧктӧгӧн чамчаларды ла јикпелерди ого кӧргӱзип, ыйлажып турдылар. ⁴⁰ Је Петр ончолорын кыптаҥ чыгарып, тизеленип, мӱргий берди. Оноҥ кижиниҥ сӧӧгине баштанып,

– Тавифа, тур! – деди.

Ол кӧзин ачып, Петрды кӧрӧлӧ, отурып алды. ⁴¹ Петр ого колын сунуп, тургусты. Агаруларды ла тул ӱй улусты кычырала, оныҥ эзен-амыр болгонын кӧргӱсти. ⁴² Бу болгоны Иоппия ичине угулып, кӧп улус Кайраканга бӱтти. ⁴³ Петр Иоппияда тапту узак јӱрди. Ол тере илеечи Симон деп кижиниҥ айлында јаткан.

Петр ла Корнилий

¹ Кесарияда Италий дейтен полктыҥ јӱс јуучылыныҥ јааны Корнилий деп эр кижи болгон. ² Ол, айылдагы улузыла кожо Кудайга чындык, Оноҥ айап јӱрер бойы, калыкка буурзап, кӧп быйан јетирип, Кудайга јаантайын мӱргип јӱретен.

³ Бир кӱн тӱште ӱч саат кирезинде ол Кудайдыҥ ангелин кӧрӱлтеде јап-јарт кӧрӱп ийди. Ангел ого кирип келеле, «Корнилий!» – деди. ⁴ Корнилий ол јаар кӧстӧп, коркып, айтты:

– Не, Кайракан?

Ангел каруу јандырды:

– Кудай мӱргигениҥди угуп, быйаныҥды кӧрӱп јат. Ол сени ундыбаган. ⁵ Эмди Иоппия јаар Петр дейтен Симонго улус ий. ⁶ Ол талай јанында туралу тере илеечи Симон-эште айылдап јат. Ол сеге сӧстӧр айдар, оныла сен ле айылдагы улузыҥ аргадалар.

⁷ Оныла эрмектешкен ангел јӱре берерде, Корнилий бойына јуук эки јалчызы ла кожо јӱрер чындык јуучылын алдырды. ⁸ Не болгонын ончозын олорго айдып, Иоппия јаар ийди.

⁹ Эртезинде, ийген улус јолдо тушта, калага јууктап барадарда, тал-тӱш кирезинде Петр тураныҥ ӱстине мӱргиирге чыкты. ¹⁰ Ол аштап, ажанар кӱӱни келди. Курсак аскылап јатканча, кӧрӱлтеге алдырды. ¹¹ Кӧрзӧ, теҥери ачык эмтир, тӧрт булуҥынаҥ буулаштырган јаан-элбек кеден ошкош неме јерге тӱжӱп јатты. ¹² Оныҥ ичинде јердиҥ базып-јылып јӱрер јӱзӱн-јӱӱр тындулары, аҥдары ла теҥериниҥ куштары болгон. ¹³ Ӱн ого айтты:

– Тур, Петр, буларды сойып ји!

¹⁴ Је Петр айтты:

– Канайтса да јибезим, Кайракан! Бу јажыма бир де быјар айса ару эмес неме јибегем.

¹⁵ Ӱн ого база айтты:

– Кудайдыҥ арутаганын быјар дебе.

¹⁶ Мынайда ӱч катап бололо, ончозы теҥериге ойто кӧдӱриле берди.

¹⁷ Ол кӧргӧн кӧрӱлте не атасы деп, Петр ичинде кайкап турарда, бат, Корнилийдиҥ ийген улузы Симон-эшти сурулап табала, каалганыҥ јанына токтой тӱштилер. ¹⁸ Петр дейтен Симон мында айылдап турган ба деп, кыйгырып сурадылар. ¹⁹ Петр кӧрӱлте керегинде сананып турганча, Тын ого айтты:

– Бат, ӱч кижи сени бедиреп туру. ²⁰ Тур, јерге тӱжӱп, бир де эреҥистелбей, олорло кожо бар. Мен олорды ийгем.

²¹ Петр Корнилийдеҥ ого ийилген улуска тӱжӱп, айтты:

– Слердиҥ бедиреп турган кижигер мен болорым. Не керектӱ јӱригер?

²² Олор каруу јандырдылар:

– Бисти јӱс јуучылдыҥ јааны Корнилий ийген. Ол Кудайга чындык ла Оноҥ айап јӱрген кижи, оны иудейлер ончозы тооп јат. Сени айлына кычырып, айдар сӧзиҥди уксын деп, агару ангелдеҥ јакару алган.

²³ Айдарда, Петр олорды айлына кийдирип, кӱндӱледи.

Эртезинде дезе туруп, олорло кожо чыкты. Иоппиядагы карындаштардыҥ кезиги оныла ок бардылар. ²⁴ Соҥы кӱн Кесарияга келдилер. Корнилий дезе тӧрӧӧн-туугандарын ла јуук најыларын јууйла, олорды сакып отурган. ²⁵ Петр ӱйге кирип јадарда, Корнилий уткып, оныҥ буды алдына јыгылып, бажырды. ²⁶ Је Петр оны тургузып,

– Тур, мен бойым база кижи – деди.

²⁷ Оныла эрмектешкенче ӱйге кирип, кӧп улус јуулганын кӧрди. ²⁸ Олорго айтты:

– Иудей кижиге ӧскӧ укту кижиле билижери эмезе оныҥ айлына кирери јарабазын билеригер. Је Кудай мени бир де кижини быјар эмезе ару эмес деп адабазын деген. ²⁹ Оныҥ учун мени кычыргылаарда, мойнобой келдим. Анайдарда, сурап турум: не керектӱ мени кычырдыгар?

³⁰ Корнилий каруу јандырды:

– Тӧрт кӱн мынаҥ озо, шак бу ӧйгӧ јетире мен орозологом, тогус саатка барып јадарда, айлымда мӱргигем. Кенетийин мениҥ алдыма јылтырууш кийимдӱ эр кижи тура тӱжӱп, ³¹ мынайда айткан: «Корнилий! Кудай мӱргӱлиҥди укты, буурзап эткен быйаныҥ санаазына кирди. ³² Иоппия јаар Петр дейтен Симонго улус ий. Ол талайдыҥ јанында јаткан тере илеечи Симон-эште айылдап јат. Ол келип, сеге айдар». ³³ Оныҥ учун сеге ылтам улус ийгем. Је бат, келгениҥ јакшы. Биске айтсын деп, сеге Кудайдыҥ јакарганын ончозын угарга, эмди ончобыс Кудайдыҥ алдында турубыс.

³⁴ Айдарда, Петр айдып баштады:

– Кудай улустыҥ чырай-бӱдӱжине кӧрбӧй турганын эмди чындаптаҥ оҥдоп јадым. ³⁵ Је кандый ла калыкта Оноҥ айап, чыныла эдип јӱрген кижи Ого јарап јат. ³⁶ Ол Иисус Христос ажыра энчӱ керегинде Сӱӱнчилӱ Јар јарлап, Израильдиҥ уулдарына сӧс ийген. Иисус – Ол ончозыныҥ Кайраканы. ³⁷ Иоанн креске тӱжетенин јарлыктаган соҥында Галилейдеҥ баштайла, Иудей ичинде не болгонын билеригер: ³⁸ Назарет јеринеҥ Иисус керегинде, канайып Кудай Оны Агару Тынла, кӱчле майлаганын. Ол быйанду керектер эдип, кӧрмӧстиҥ базынчыгында улусты кӧдӱрезин јазып, базып јӱрген, нениҥ учун дезе Кудай Оныла кожо болгон. ³⁹ Бис дезе иудейлердиҥ ороонында ла Иерусалимде Ол нени эткениниҥ ончозыныҥ керечилери. Оны агашка илип, ӧлтӱрип койгондор. ⁴⁰ Ӱчинчи кӱнде Кудай Оны тиргизип, Оны кӧскӧ кӧрӱнер эдип салган – ⁴¹ ончо калыкка эмес, је биске, Кудайдыҥ озолодо туткан керечилерине. Бис дезе Ол тирилген соҥында Оныла кожо ичип-јип јӱргенис. ⁴² Ол тирӱлердиҥ ле ӧлгӧндӧрдиҥ Кудай тургускан Јаргычызы болгонын улуска јарлыктазын ла керелезин деп, биске јакарган. ⁴³ Ого бӱткен кандый ла кижиниҥ кинчеги Оныҥ адыла ташталар деп, Ол керегинде ончо јарлыкчылар керелеп јадылар.

⁴⁴ Петр айдып турганча, оныҥ сӧзин уккан ончо улуска Агару Тын тӱшти. ⁴⁵ Петрла кожо келген томдолгондор ортодоҥ бӱдӱп тургандар Агару Тынныҥ сыйы ӧскӧ улуска да урулды деп, алаҥ кайкадылар, ⁴⁶ нениҥ учун дезе, олор ӧскӧ тилдерле эрмектенип, Кудайды улуркадып тургандарын уккандар. Оноҥ Петр айтты:

⁴⁷ – Бу улус Агару Тынды бис ле чилеп алган. Айдарда, сууга кирип, креске тӱшпезин деп, олорды кем токтодор?

⁴⁸ Айдарда, Иисус Христостыҥ адында креске тӱжигер – деди. Оноҥ Петрды тоолу кӱнге олордо артып калзын деп сурадылар.

Петрдыҥ Иерусалимге бурылганы

¹ Апостолдор ло Иудейде јӱрген карындаштар Кудайдыҥ сӧзин ӧскӧ калыктар да јаратканын уктылар. ² Петр Иерусалимге келерде, томдолгондор оны каарып, ³ айттылар:

– Сен томдолбогон улустыҥ айлына кирип, кожо ажангаҥ.

⁴ Айдарда, Петр не болгонын јӱргеери айдып баштады:

⁵ – Иоппия калада мӱргип турала, кӧрӱлтеге алдыргам: тӧрт булуҥынаҥ тудулып, јаан-элбек кеден ошкош неме теҥеридеҥ тӱжӱп келеделе, меге јеткен. ⁶ Мен оноор кӧрӱп, ајыктап турала, јердиҥ базып јӱрер тындуларын, аҥдарды, јылып јӱрер тындуларды ла теҥериниҥ куштарын кӧрӱп ийгем. ⁷ Меге айткан ӱнди уккам: «Тур, Петр, буларды сойып ји». ⁸ Је мен айткам: «Канайтса да јибезим, Кайракан! Быјар айса ару эмес неме оозыма качан да кирбеген». ⁹ Теҥеридеҥ ӱн экинчи катап айткан: «Кудайдыҥ арутаганын ару эмес деп јарлаба». ¹⁰ Мынайда ӱч катап бололо, оноҥ ончозы теҥери ӧрӧ ойто кӧдӱриле берген. ¹¹ Је бат, бу ла тушта Кесариядаҥ меге ийилген ӱч кижи мен болгон турага баскылап келген. ¹² Тын меге эмеш те эреҥистелбей, олорло кожо бар деген. Бу алты карындаш мениле кожо барган. Байагы кижиниҥ айлына келдибис. ¹³ Ол кижи биске оныҥ айлында ангелди кӧргӧни керегинде куучындаган. Ол ангел ого мынайда айткан: «Иоппия јаар улус ийип, Петр дейтен Симонды алдырып ал. ¹⁴ Ол сеге сӧс айдар, ол сӧстӧр сени ле айылдагы улузыҥды аргадаар».

¹⁵ Мен айдып баштаарымда, башкыда биске де чилеп, олорго Агару Тын тӱшкен. ¹⁶ Ол тушта Кайраканныҥ мынайда айткан сӧзин эске алгам: «Иоанн суула крестеген, слер дезе Агару Тынла крестедеригер». ¹⁷ Анайдарда, Иисус Христос Кайраканга бӱткен биске чилеп, Кудай олорго андый ок сый берген болзо, Кудайга удурлажатан мен кем андый?

¹⁸ Мыны угала, томдолгондор токынап, Кудайды алкап, айттылар:

– Кудай ӧскӧ калыктарга да јӱрӱм аларга, Ого баштанар арга берген туру.

Антиохияда серкпе тӧзӧгӧни

¹⁹ Бу ӧйдӧ Стефаннаҥ улам болгон истежӱдеҥ тоскон улус Финикия, Кипр ле Антиохияга јеттилер. Олор иудейлердеҥ башка сӧсти кемге де јарлыктабай јӱргендер. ²⁰ Кезиги Кипрдиҥ ле Киринейдиҥ улузы болгон. Олор Антиохияга келеле, еллиндерле де эрмектежип, Иисус Кайракан керегинде Сӱӱнчилӱ Јар јарлап турдылар. ²¹ Кайраканныҥ кӱчи олорло кожо болгон, ума јок кӧп улус бӱдӱп, Кайраканга баштанган.

²² Мыныҥ табыжы Иерусалимдеги серкпеге једерде, Варнаваны Антиохия јаар ийдилер. ²³ Варнава једип барала, Кудайдыҥ јакшылыгын кӧрӧлӧ сӱӱнип, Кайраканга акту јӱрегинеҥ чындык болзын деп, ончозын сергидип турды. ²⁴ Ол јалакай, Агару Тынла толгон, Иисуска тыҥ бӱткен кижи болгон. Анайып, Кайраканга кӧп улус бӱтти. ²⁵ Оноҥ Варнава Савлды бедиреп, Тарс тӧӧн барды. Оны табала, Антиохияга экелди. ²⁶ Олор бӱткӱл бир јыл серкпеде туштажып, кӧп улусты ӱреттилер. Антиохияда ӱренчиктер эҥ баштап христиандар деп адалгандар.

²⁷ Ол кӱндерде Иерусалимнеҥ Антиохияга јарлыкчылар келди. ²⁸ Олордыҥ Агав дегени туруп, бастыра телекейде улу ачана-торо болор деп, Тынла кӱн-эртеде билип айтты. Андый ачана-торо Клавдий тушта болгон. ²⁹ Айдарда, ӱренчиктер кажызы ла Иудейде јаткан карындаштарга арга-кӱчи јеткенче болужар болуп јӧптӧштилер. ³⁰ Анайда ла эдип, јууп алганын Варнава ла Савлдаҥ серкпедеги јаандарга ийдилер.

Ирод-каан серкпени истегени

¹ Бу ӧйдӧ Ирод-каан серкпениҥ бир кезик улузына јаман эдерге, олорды истеп баштаган. ² Оныҥ јакарганыла, Иоанныҥ Иаков карындажын кылышла сайып ӧлтӱрип койгондор. ³ Мынызы иудейлерге јарап турганын кӧрӧлӧ, Петрды база тудуп алды. Ол тушта ачытпаган калаш быжыратан байрам кӱндер болгон. ⁴ Оны тудала тӱрмелеп, тӧрт кижидеҥ турган тӧрт бӧлӱк черӱчилдерди каруулдадып койды. Оны пасханыҥ кийнинде калык алдына чыгарарга турган. ⁵ Анайдарда, Петрды тӱрмеде каруулдагандар, серкпе дезе ол учун Кудайга кичеенип мӱргиген.

Петрдыҥ кайкамчылу јайымдалганы

⁶ Ирод оны јаргылаарга чыгарайын деген кӱнниҥ тӱнинде Петр эки черӱчилдиҥ ортозында эки кынјыла кынјылаткан уйуктап јатты. Каруулчыктар дезе эжиктиҥ јанында тӱрмени каруулдап тургандар. ⁷ Кенетийин Кайраканныҥ ангели кӧрӱнип келди, тӱрмени јарык чалыдып ийди. Ангел Петрдыҥ кабыргазына тӱртӱрип, оны ойгозып,

– Капшай тур! – деерде, кынјы колынаҥ тӱже берди.

⁸ – Курчанып, ӧдӱгиҥди кий – деп, ангел айтты.

Ол анайда ла этти. Ангел:

– Катанчыгыҥды јабынып, мениҥ кийнимнеҥ бар – деди.

⁹ Петр чыгып, оныҥ кийнинеҥ барды. Ол ангелдиҥ эдип турганы чын болгонын билбей, кӧрӱлте кӧрӱп турум деп сананган. ¹⁰ Баштапкы, оноҥ экинчи каруулды ӧдӧлӧ, олор кала дӧӧн киретен темир каалгага базып келдилер. Каалга олордыҥ алдына бойы ла ачыла берди. Олор чыгып, бир оромды ӧдӧрдӧ, кенетийин ангел јоголып калды. ¹¹ Петр билинип келеле, айтты:

– Эмди чыннаҥ кӧрӱп турум: Кайракан Бойыныҥ ангелин ийип, мени Иродтыҥ колынаҥ ла иудей калык сакыган ончо немедеҥ аргадаган.

¹² Мыны билеле, ол Марк дейтен Иоанныҥ энези Мария-эшке келди. Анда кӧп улус јуулыжала, мӱргип турган. ¹³ Петр каалгадагы эжикке токулдадарда, Рода деп јалчы кыс угарга базып келди. ¹⁴ Петрдыҥ ӱнин таныйла, сӱӱнген бойынча каалганы ачпай, ӱйге кийдире јӱгӱрип, Петр каалганыҥ јанында туру деп јарлады. ¹⁵ Олор дезе:

– Санааҥ ордында эмес – дешти.

Је ол чын деп, јана баспай турды. Олор дезе:

– Бу оныҥ ангели – дежип турды.

¹⁶ Петр токулдатканча болгон. Каалганы ачып, оны кӧрӧлӧ, алаҥ кайкадылар. ¹⁷ Олор унчукпазын деп, Петр колыла имдеп, Кайракан оны тӱрмедеҥ канайда чыгарганын куучындап,

– Бу керегинде Иаковко ло карындаштарга айдыгар – дейле, чыгып, ӧскӧ јерге ууланды.

¹⁸ Таҥ адарда, Петрла не болгон деп, јуучылдар тыҥ шакпырады. ¹⁹ Ирод дезе оны бедиреп таппады, каруулчыктарды шылайла, ӧлтӱрзин деп јакарды. Оноҥ Иудейдеҥ Кесария јаар атанып, анда артып калды.

Иродтыҥ ӧлӱми

²⁰ Ирод Тир ле Сидонныҥ улузына чугулданып турган. Олор дезе биригеле, ого келдилер. Каанныҥ Власт деп кӧдӧчизин бойлорыныҥ јанына тартала, амыр-энчӱ сурадылар, нениҥ учун дезе олордыҥ јери каанныҥ јеринеҥ азыранып турган.

²¹ Эрмектежип алган кӱнде Ирод, каан кийимин катанып, ширееге отурып, олорго сӧс айтты.

²² – Бу Кудайдыҥ ӱни, кижинийи эмес! – деп, улус кыйгырыжып турды.

²³ Кудайга мак јетирбеген учун Кайраканныҥ ангели оны ол ло тарый јыга соккон; ол курт-коҥыска челдедип, тыны кыйылып калган.

²⁴ Кудайдыҥ сӧзи дезе тыҥып, таркап турган. ²⁵ Варнава ла Савл ижин бӱдӱреле, Марк дейтен Иоаннды кожо алганча, Иерусалимнеҥ кайра Антиохияга бурылдылар.

Варнава ла Савлдыҥ Кипрде јарлыктаганы

¹ Антиохияныҥ серкпезинде мындый јарлыкчылар ла ӱредӱчилер болгон: Варнава, Нигер дейтен Симеон, Киринейдиҥ кижизи Луций, Ирод башчыла кожо таскаган Манаил ле Савл. ² Олор Кайраканга бажырып, орозолоп турарда, Агару Тын айтты:

– Олор Мен кычырган керекти бӱдӱрзин деп, Меге Варнава ла Савлды бӧлип беригер.

³ Айдарда, олор орозолоп, мӱргийле, Варнава ла Савлга кол салып алкап, божодып ийдилер.

⁴ Агару Тыннаҥ ийилген бу экӱ Селевкияга келдилер, оноҥ ары Кипр јаар јӱстилер. ⁵ Саламинге келеле, иудей синагогаларда Кудайдыҥ сӧзин јарлыктадылар. Иоанн олорло кожо јӱрӱп, болужып турган.

⁶ Бастыра ортолыкты Пафка јетире ӧдӧлӧ, илбичи ле тӧгӱн јарлыкчыга, Вариисус деп иудейге туштадылар. ⁷ Ол керсӱ Сергий-Павел деп проконсулла кожо болгон. Проконсул Варнава ла Савлды бойына кычырып алып, Кудайдыҥ сӧзин угарга кӱӱнзеген. ⁸ Элима-илбичи дезе (оныҥ грек ады) проконсулды Кудай јаҥынаҥ кыйыштырарга ченежип, олорго удурлажып турган. ⁹ Је Савл, оны база Павел дежер, Агару Тынла толуп, ого чике кӧрӱп, ¹⁰ айтты:

– Сен – кӧрмӧстиҥ уулы, кандый ла чынныҥ ӧштӱзи! Ичиҥ кандый ла куурмакла, кандый ла јаманла толгон. Кайраканныҥ кӧнӱ јолдорын мыйрыйтатанын токтодорыҥ ба? ¹¹ Эмди, бат, Кайраканныҥ кӱчи сеге удура, сен сокорып, ӧй јеткенче, кӱн кӧрбӧзиҥ.

Бу ла тушта ого караҥуй ла карачкы тӱшти. Ол ары-бери кармадап, једекчи бедиреп турды. ¹² Проконсул не болгонды кӧрӧлӧ, Кайраканныҥ ӱредӱзин кайкап, Кудайга бӱтти.

Антиохияда јарлыктаганы

¹³ Павел ле оныла кожо јӱргендер Пафтаҥ јӱзеле, Памфилиядагы Пергияга келдилер. Је Иоанн олордоҥ айрылып, Иерусалимге бурылды. ¹⁴ Олор дезе, Пергиядаҥ ары барып, Писидиядагы Антиохияга келдилер. Суббот кӱнде синагогага кирип, отура бердилер. ¹⁵ Јасак ла јарлыкчылардыҥ тӱрбектери кычырылган соҥында синагоганыҥ јаандары олорго кижи ийип, мынайда айттырдылар:

– Эрлер, карындаштар, улуска ӱредӱ сӧзигер бар болзо, айдыгар.

¹⁶ Павел ӧрӧ туруп, колын јаҥып, айтты:

– Израильдиҥ улузы ла Кудайдаҥ айап јӱргендер, угугар! ¹⁷ Бу калыктыҥ Кудайы ада-ӧбӧкӧлӧристи талдап алган, бу калык Египет јеринде јӱрерде, оны кӧдӱрип-улуркадып, колыныҥ кӱчиле ол јердеҥ чыгарган. ¹⁸ Олорды тӧртӧн јылга јуук куба чӧлдӧ азыраган. ¹⁹ Ханаан јеринде јети калыкты кырала, јерин Бойыныҥ калыгына энчи эдип ӱлеген. ²⁰ Мыныҥ кийнинде тӧрт јӱс бежен јылга јуук ӧйдиҥ туркунына олорго Самуил јарлыкчыга јетире јаргычылар берген. ²¹ Оноҥ калык олордо каан болзын деп сураган. Кудай олорго Саулды берген. Ол Вениамин угынаҥ Кистиҥ уулы болгон. Саул тӧртӧн јыл башкарган. ²² Кудай оны јайладала, олорго каан эдип Давидти туткан. Ол керегинде керелеп, айткан: «Јӱрегиме јараган эрди, Иессейдиҥ уулын Давидти таптым, ол Мениҥ нени ле эдейин дегенимди бӱдӱрер». ²³ Сӧзин бергениле, Кудай оныҥ ӱренинеҥ Израильге Аргадаачы Иисусты экелген. ²⁴ Ол сыраҥай келер алдында Иоанн бастыра Израиль калыгы Кудайга баштанып, креске тӱшсин деп јарлыктаган. ²⁵ Бойыныҥ ижин божодоло, Иоанн айткан: «Слер мени кем деп бодоп турганыгар? Онызы мен эмезим. Је бат, Ол мениҥ кийнимде келедири, мен Оныҥ ӧдӱгиниҥ буузын да чечерге турбазым».

²⁶ Эрлер, карындаштар, Авраам угыныҥ балдары, ортогордо Кудайдаҥ айап јӱргендер! Слерге бу аргадаштыҥ сӧзи ийилген. ²⁷ Иерусалимде јаткандар ла олордыҥ бийлери Иисусты таныбай јаргылап, кажы ла суббот кӱнде кычырылып турган јарлыктардыҥ сӧстӧрин бӱдӱрген ине. ²⁸ Ӧлтӱрерге бир де шылтак таппай, Оны ӧлтӱрзин деп, Пилатты сурагандар. ²⁹ Ол керегинде бичилгенин ончозын бӱдӱреле, Оны агаштаҥ тӱжӱрип, сӧӧк јуур јерге салып койгондор. ³⁰ Је Кудай Оны тиргизип алган. ³¹ Оныла кожо Галилейдеҥ чыгып, Иерусалимге келген улуска Ол кӧп кӱндердиҥ туркунына кӧрӱнген. Эмди олор калык алдында Оныҥ керечилери. ³² Бис слерге Сӱӱнчилӱ Јар айдып турубыс: Кудай Иисусты тиргизеле, ада-ӧбӧкӧлӧргӧ берген сӧзин биске, балдарына, бӱдӱрген, ³³ экинчи сарында бичилгениле: «Сен – Мениҥ Уулым, Мен бӱгӱн Сени ак-јарыкка чыгардым».

³⁴ Ол артабазын деп, Оны тиргискени керегинде Кудай мынайда айткан: «Слерге Давидтиҥ агару, чындык байлыгын берерим». ³⁵ Оныҥ учун Ол ӧскӧ јерде айдат: «Бойыҥныҥ агаруҥа артап каларга бербезиҥ». ³⁶ Је Давид бойыныҥ ӱйезинде Кудайдыҥ табын бӱдӱреле, јада калган, ада-ӧбӧкӧлӧрине биригип, тобрак болуп калган. ³⁷ Кудайдыҥ Тиргискени дезе, чирибеген. ³⁸ Оныҥ учун, эрлер, карындаштар, Иисуска болуп кинчектер ташталары слерге јарлалып турганын билигер. ³⁹ Ол ажыра бӱдӱп турган кажы ла кижи, Моисейдиҥ Јасагы ажыра јайымдалып болбогон не ле немедеҥ јайымдалат. ⁴⁰ Анайдарда, јарлыкчылардыҥ мынайда айтканы слерле болбозын деп чеберленигер: ⁴¹ «Кудайдыҥ ӱнин укпастар! Кӧригер, кайкагар, јоголып-тайылып калыгар, нениҥ учун дезе слердиҥ кӱндеригерде Мен керек эдип јадым, кем ол керегинде слерге айткан болзо, бӱтпес эдигер».

⁴² Олор Иудейдиҥ синагогазынаҥ чыгып јадарда, улус бу айтканыгарды келер субботто база айдыгар – дедилер. ⁴³ Јуун божоордо, кӧп иудейлер ле Кудайга чындык, иудей јаҥын алган кӧп ӧскӧ улус Павел ле Варнаваныҥ кийнинеҥ бардылар. Олор буларла эрмектежип, Кудайдыҥ јакшылыгында болуп јӱригер деп, бӱдӱндирип турдылар.

⁴⁴ Ээчий субботто бӱдӱн калага јуук улус Кудайдыҥ сӧзин угарга јуулды. ⁴⁵ Је иудейлер кӧп улусты кӧрӧлӧ, кӱйӱнип, Павелдиҥ айтканына удурлажып, јамандап турдылар. ⁴⁶ Айдарда, Павел ле Варнава јалтанбай айттылар:

– Кудайдыҥ сӧзи элдеҥ озо слерге јарлыкталар учурлу болгон. Је слер оны јектеп, бойыгарды бойыгар ӱргӱлји јӱрӱмге јарабас эдип турганыгар учун ӧскӧ калыктарга баштанып јадыбыс. ⁴⁷ Анайда биске Кайракан јакыган јок беди: «Јердиҥ јаказына јетире аргадаш экелзин деп, Сени ӧскӧ калыктарга јарык эттим».

⁴⁸ Мыны угуп, улус сӱӱнип, Кайраканныҥ сӧзин макка чыгарып турдылар. Ӱргӱлји јӱрӱмге тургузылган улус ончозы Кудайга бӱтти. ⁴⁹ Кайраканныҥ сӧзи ороон ичине таркап турды.

⁵⁰ Је иудейлер Кудайга чындык абакайларды ла каланыҥ јарлу улузын тӱймедип ийдилер, олор дезе, Павел ле Варнавага удура истежӱ баштап, бойыныҥ јеринеҥ чыгара сӱрдилер. ⁵¹ Олор буттарынаҥ тоозынды олорго кактап, Иконияга келдилер. ⁵² Ӱренчиктер дезе сӱӱнчиле, Агару Тынла толтырылып турдылар.

Павел ле Варнава Иконияда

¹ Иконияда андый ок болды. Олор иудейлердиҥ синагогазына кирип, сӧс айдарда, ума јок кӧп иудейлер де, еллиндер де Кудайга бӱттилер. ² Багынбаган иудейлер дезе кара јаҥдуларды тӱймедип, карындаштарга удурлаштырып ийдилер. ³ Андый да болзо, апостолдор анда тапту узак јӱрӱп, Кайракан керегинде јалтанбай айдып турдылар. Кайракан дезе, Бойыныҥ јакшылыкту сӧзиниҥ чынын керелеп, олордыҥ колыла билдилер ле кайкалдар јайаар болды. ⁴ Калада јаткандар эки јара бӧлинди: кезиги иудейлердиҥ, ӧскӧлӧри дезе апостолдордыҥ јанында болгондор. ⁵ Кара јаҥдулар ла иудейлер бойыныҥ бийлериле кожо Павел ле Варнаваны уйатка тӱжӱрип, ташла шыбалаарга јӱткӱп турарда, ⁶ олор мыны билип, Ликаонияныҥ Листра ла Дервия калаларына ла олорды эбире јерлерге ырбап, ⁷ анда Сӱӱнчилӱ Јар јарлап јӱрдилер.

Павел ле Варнава Листрада ла Дервияда

⁸ Листрада базып болбос бир эр кижи отурган. Энедеҥ кенек чыккан бойы, ол качан да баспаган. ⁹ Ол Павелдиҥ айтканын угуп отурган. Павел ого чике кӧрӱп, ол бӱдӱп турганын, аргадалар аргалу болгонын билеле, ¹⁰ тыҥ ӱнденип, айтты:

– Иисус Христос Кайраканныҥ адынаҥ сеге айдадым, будыҥа тӱс тур!

Онызы тура јӱгӱрип, база берди.

¹¹ Павелдиҥ эткенин кӧрӧлӧ, улус ликаон тилле кыйгырыжып чыкты:

– Кижи бӱдӱмин алынган кудайлар биске тӱшти!

¹² Олор Варнаваны Зевс деп, Павелди дезе, сӧс айдып турган учун, Гермес деп ададылар.

¹³ Каланыҥ ары јанында Зевстиҥ байзыҥы турган. Оныҥ абызы каалганыҥ јанына букалар ла чечектеҥ ӧргӧн ӧрӱмелдер экелип, улусла кожо тайылга эдерге турган. ¹⁴ Је Варнава ла Павел апостолдор мыны угала, кийимдерин јырта тартып, улустыҥ ортозына кийдире јӱгӱреле, ¹⁵ тыҥ ӱнденип айттылар:

– Эрлер, слер нени эдип тураар? Бис слердий ле улус эдибис. Слерди бу тӧгӱн кудайлардаҥ теҥери ле јерди, талайды ла олордо бары-јогын јайаган тирӱ Кудайга баштанзын деп, слерге Сӱӱнчилӱ Јар јарлап јадыбыс. ¹⁶ Ӧткӧн ӱйелерде Ол ончо калыктарга бойыныҥ јолыла јӱрер јӧп берген. ¹⁷ Је Ол Бойы керегинде керелеп, быйан эдип, теҥеридеҥ биске јаҥмыр јаадырып, тӱжӱм, аш-курсак берип, јӱректеристи сӱӱнчиле толтырган.

¹⁸ Мынайда айдып, олорго тайылга этпезин, кажызы ла јанзын деп, улусты јӱк арайдаҥ бӱдӱндирип салдылар. Бойлоры калада артып, улус ӱретти. ¹⁹ Антиохия ла Икониядаҥ бир кезик иудейлер келеле, апостолдор тидим јарлыктап турарда, «Олор бир де чынды айтпай, ончозы тӧгӱндеп јадылар» – деп, улусты тӱймедип ийдилер. Павелди ташла шыбалап, ӧлӱп калган болор деп, каланыҥ ары јанына чыгарала, анда артырып койдылар. ²⁰ Ӱренчиктер оны эбире јуулыжып келерде, ол туруп, кала јаар барды. Эртезинде дезе Варнавала кожо Дервия јаар јӱре берди.

Антиохияга бурылганы

²¹ Олор бу калага Сӱӱнчилӱ Јар јарлап, тапту кӧп улусты ӱренчиктер эттилер. Кайра јанарда, Листрага, Иконияга ла Антиохияга кирип, ²² ӱренчиктердиҥ тынын тыҥыттылар. Кудайга јаантайын чындык болзын деп јакып, «Бис Кудайдыҥ Каандыгына кӧп шыра ӧдӱп кирер учурлу» – деп, ӱредип турдылар. ²³ Кажы ла серкпеде јаандарды кол салып кӧстӧйлӧ, Павел ле Варнава орозолоп, мӱргийле, олорды бойлоры бӱткен Кайраканга берип койдылар. ²⁴ Оноҥ Писидияныҥ ичиле ӧдӱп, Памфилияга келдилер. ²⁵ Пергияда Кайраканныҥ сӧзин јарлыктайла, Атталияга тӱштилер. ²⁶ Оноҥ чыгала, Антиохия јаар јӱстилер. Кудайдыҥ јакшылыгына бойлорын беринип, эдетен ижин бӱдӱрип салдылар.

²⁷ Једип келеле, серкпениҥ улузын јууп, Кудай олорло нени эткенин ончозын, канайып Ол ӧскӧ калыктарга бӱдериниҥ эжигин ачканын айттылар. ²⁸ Анда ӱренчиктерле кожо узак јӱрдилер.

Иерусалимдеги јуун

¹ Иудейдеҥ келген кандый да улус карындаштарды ӱредип турдылар:

– Моисейдиҥ чӱм-јаҥыла томдотпозогор, аргаданып болбозыгар.

² Павел ле Варнава олорло јӧпсинбеди, мынызы јаан блааш-тартышка экелди. Айдарда, Павел, Варнава, бир кезик ӧскӧзи де бу суракла апостолдорго ло серкпедеги јаандарга Иерусалим барзын деп шӱӱштилер. ³ Анайдарда, серкпе олорды аткарып ийди, олор Финикия ла Самарла ӧдӱп, кара јаҥдулардыҥ Кудайга баштанганын јолой куучындап, ончо карындаштарды айдары јок сӱӱндирип турдылар.

⁴ Иерусалимге једип келеле, серкпеге, апостолдорго ло серкпедеги јаандарга уткыдып, Кудай олорло нени эткенин, ончозын айдып бердилер. Анайда ок Ол ӧскӧ калыктар бӱтсин деп, олорго эжик ачканын айттылар. ⁵ Је фарисейлердиҥ ӱредӱзиле башкарынып, бӱдӱп турган кезик улус ӧрӧ туруп, айттылар:

– Ӧскӧ улусты томдоп, Моисейдиҥ Јасагын бӱдӱрерин некеер керек.

⁶ Апостолдор ло серкпедеги јаандар бу керектиҥ аайына чыгарга јуулдылар. ⁷ Узак шӱӱжӱниҥ кийнинде Петр ӧрӧ туруп, айтты:

– Эрлер, карындаштар! Ӧскӧ улус менеҥ Сӱӱнчилӱ Јардыҥ сӧзин угуп, бӱтсин деп, Кудай баштамы кӱндердеҥ ала ортобыстаҥ мени талдаганын слер билеригер. ⁸ Кижиниҥ јӱрегинде не барын билеечи Кудай биске чилеп, олорго Агару Тын сыйлап, кере берген. ⁹ Јӱректерин бӱдетениле арутап, бис ле олор ортодо бир де башкаланыш этпеген. ¹⁰ Айдарда, ада-ӧбӧкӧлӧрис те, бис те апарып болбогон уур јӱкти ӱренчиктердиҥ белине артып, эмди Кудайды не керек ченеп јадыгар? ¹¹ Је Иисус Христос Кайраканныҥ јакшылыгыла олор чылап аргадаларыс деп, бӱдӱп јадыбыс.

¹² Ончозы тымып, Варнава ла Павелди уга бердилер. Бу экӱ бойлоры ажыра Кудай ӧскӧ калыктар ортодо кандый билдилер ле кайкалдар јайаганын куучындап тургандар. ¹³ Олор унчукпай барарда, Иаков айдып баштады:

– Эрлер, карындаштар, айтканымды угыгар! ¹⁴ Кудай бажынаҥ ала ӧскӧ калыктардаҥ Бойыныҥ адына учурлалган улус талдап алганын Симон јартап берди. ¹⁵ Ол керегинде јарлыкчылардыҥ да мынайда бичилген сӧстӧри керелейт:

¹⁶ «„Мыныҥ кийнинде бурылып,

Давидтиҥ аҥтарылган чадырын такыптаҥ тударым,

јайрадылганын орныктырып тургузарым,

¹⁷ ортозында Мениҥ адым адалар арткан улус

ла ончо калыктар Кайраканды бедирезин деп“.

Бу ончо керектерди эдип турган Кайракан анайда айдат».

¹⁸ Кудай Оныҥ ончо керектерин чак бӱдердеҥ бери билер.

¹⁹ Оныҥ учун Кудайга баштанып турган ӧскӧ улусты бис буудактабас учурлу деп бодоп турум. ²⁰ Је чалуга тайган малдыҥ эдин јибезин, балыр јӱрӱм јӱрбезин, бууп ӧлтӱрген тындуныҥ эдин ле канын јибезин деп, бойына этпейин дегенди ӧскӧ улуска этпезин деп, олорго бичиир керек. ²¹ Моисейдиҥ бичигени јебрен ӱйелердеҥ бери калалар сайын јарлыкталып, кажы ла суббот кӱн синагогаларда кычырылат ине.

Апостолдордыҥ самаразы

²² Оноҥ апостолдор ло серкпедеги јаандар ончо серкпеле бойлоры ортодоҥ эр улус талдап, Павелле, Варнавала кожо Антиохия јаар ийер деп шӱӱштилер: Варсава дейтен Иуданы ла Силаны. Карындаштар ортодо бу экӱ башчылар болгон. ²³ Олорло мындый самара ийдилер: «Апостолдор, серкпедеги јаандар ла карындаштар Антиохиядагы, Сириядагы ла Киликиядагы карындаштарга, кара јаҥду болгондорго, эзен-амырын јетирип туру! ²⁴ Бистиҥ бир кезик улузыс бистеҥ јакылта албай, бойыныҥ сӧстӧриле слерди тӱймедип, слер томдолор ло Јасакты бӱдӱрер учурлу деп айдып, тын-јулагарды ӧкпӧӧрткӧнин уктыбыс. ²⁵ Оныҥ учун ончобыс јӧп болуп, эрлер талдап, бистиҥ сӱӱген Варнавала, Павелле кожо олорды слерге ийер деп шӱӱштис. ²⁶ Бу экӱ Иисус Христос Кайраканыстыҥ ады учун јӱрӱмин берген улус. ²⁷ Анайдарда, Иуда ла Силаны ийдис, олор мыны слерге сӧслӧ јетирер. ²⁸ Агару Тын ла бис мындый некелтедеҥ башка, слерди неле де јоботпос деп шӱӱдис: ²⁹ чалуга тайганныҥ эдин, канын, бууп ӧлтӱргенниҥ эдин јибегер, балыр јӱрӱм јӱрбегер. Бойыгарга этпейин дегенди ӧскӧ улуска этпегер. Бойыгарды мынаҥ чеберлеп, јакшы эдеригер. Су-кадык јӱригер».

³⁰ Анайдарда, ийилгендер Антиохияга келеле, улусты јууйла, самараны табыштырып бердилер. ³¹ Олор самараны кычырала, бу ӱредӱ-јакылтага сӱӱнип турдылар. ³² Иуда ла Сила, бойлоры јарлыкчылар болгон учун, карындаштарды кӧп сӧстӧрлӧ ӱредип-јакып, Кудайга бӱдер кӱӱн-санаазын тыҥыттылар. ³³ Бир кезек ӧй јӱрген кийнинде карындаштар олорды апостолдорго амырын алганча јандырып ийдилер. ³⁴ Је Сила артып калар деп шӱӱди, Иуда Иерусалимге бурылды.

³⁵ Павел ле Варнава Антиохияда јӱрӱп, кӧп ӧскӧ улусла кожо ӱредип, Кайраканныҥ сӧзин јарлыктап турдылар.

Павел ле Варнаваныҥ айрылышканы

³⁶ Бир канча кӱнниҥ бажында Павел Варнавага айтты:

– Кайра бурылып, Кайраканныҥ сӧзин бис јарлаган кажы ла каладагы карындаштарга јолыгып, кандый јаткандарын, барып, кӧрӧӧк.

³⁷ Варнава бойыла кожо Марк дейтен Иоаннды аларга сананган. ³⁸ Је Памфилияда артып калала, ийилген керекке олорло кожо барбаган кижини албаза чын болор деп, Павел сананган. ³⁹ Мынаҥ улам олор ортодо тыҥ јӧпсинишпестер болуп, бой-бойынаҥ айрылыжып калдылар. Варнава Маркты алып, Кипр јаар јӱсти. ⁴⁰ Павелди дезе карындаштар Кайраканныҥ јакшылыгына берип койдылар. Ол бойына Силаны талдап, јолго кӧндӱкти. ⁴¹ Сирия ла Киликияныҥ калаларыла ӧдӱп, серкпелерди тыҥыдып јӱрди.

¹ Павел Дервияга, оноҥ Листрага јетти. Анда Тимофей деп ӱренчик болгон. Энези бӱдӱп турган иудей кижи, адазы дезе еллин болгон. ² Тимофей керегинде Листрада ла Иконияда јӱрген карындаштар керелеп тургандар. ³ Павел оны јолго кожо барзын деп кӱӱнзеп, ол јерлерде јӱрген иудейлерге болуп оны томдоды, нениҥ учун дезе, оныҥ адазы еллин деп, ончозы билер болгон. ⁴ Олор калалар сайын јӱрип, Иерусалимде апостолдор ло серкпедеги јаандар чыгарган јӧптӧрди бӱдӱрзин деп, јакып тургандар. ⁵ Серкпелер бӱдетениле тыҥып, тоозыла кӱнӱҥ сайын арбындап турган.

Павелди Македонияга кычырганы

⁶ Агару Тын олорго Асияда сӧс јарлыктаарын јаратпады. Олор Фригия ла Галатия ороонды ӧдӧлӧ, ⁷ Мисияга једип, Вифиния јаар барарга ченештилер, је Тын олорды божотподы. ⁸ Мисияны ӧдӧлӧ, Троадага тӱштилер.

⁹ Тӱнде Павелге кӧрӱлте болды. Македонияныҥ кандый да эр кижизи:

– Македонияга келип, биске болуш! – деп, оны сурап турды.

¹⁰ Бу кӧрӱлтениҥ кийнинде Кайракан бисти олорго Сӱӱнчилӱ Јар јарлаарга кычырган туру деп, бу тарый Македония атанар деп шӱӱлте эттис.

Лидияныҥ Кудайга баштанганы

¹¹ Троаданаҥ чыгып, Самофракияга кӧнӱ келдис, эртезинде – Неапольго. ¹² Оноортынаҥ чыгала, Македонияныҥ баштапкы бӧлӱгинде Римниҥ колониязы болгон Филиппыга келдис. Анда тоолу кӱн јӱрдис. ¹³ Суббот кӱнде каладаҥ чыгып, бистиҥ санаабысла, улус мӱргийтен тура турган сууныҥ јаказына келдис. Анда јуулган ӱй улусла отурып, эрмектештис. ¹⁴ Мында ок Фиатир каладаҥ келип, кубакай-кызыл бӧслӧ садыжып турган Лидия деп бир ӱй кижи болгон. Ол, Кудайды байлап јӱрген бойы, угуп турарда, Павелдиҥ айтканын кӧксине алынзын деп, Кайракан оныҥ јӱрегин ачты. ¹⁵ Ол айылдагы улузыла кожо креске тӱжеле, бисти сурап, мени Кайраканга бӱдӱмјилӱ деп турган болзогор, айлыма кирип, менде јадыгар деп, сӧстӧп алды.

Павел ле Силаны тӱрмелегени

¹⁶ Бир кӱн улус мӱргийтен турага барып јатсабыс, биске ырымдаачы тынга каптырган бир јалчы ӱй кижи туштады. Ол ырымдап, бойыныҥ ээлерине јаан кирелте экелип турган. ¹⁷ Павелди ле бисти ээчип, ол кыйгырып турды:

– Бу улус – Ӧрӧ турган Кудайдыҥ кулдары! Олор биске аргадаштыҥ јолын јарлап јадылар!

¹⁸ Мынайда ол канча кӱнге улай айдып келди. Павелдиҥ коронына тийип, кайра кӧрӱп, тынга айтты:

– Иисус Христостыҥ адыла сеге јакарып турум: бу кижидеҥ чык!

Тын бу ла тарый чыга берди.

¹⁹ Оныҥ ээлери кирелте алар ижемји јылыйганын кӧрӧлӧ, Павел ле Силаны тудуп, тепсеҥге башчыларга апардылар. ²⁰ Олорды колонияныҥ јаандарына экелип, айттылар:

– Бу иудей улус бистиҥ каланы шакпырадып, ²¹ биске, Римниҥ улузына, алынарга да, бӱдӱрерге де јарабас чӱм-јаҥдарды јарлап јат.

²² Калык база олорго удура туруп чыкты. Колонияныҥ јаандары дезе олордыҥ кийимин ушта тартып, шыйдамдазын деп јакардылар. ²³ Олорды кӧп соголо, тӱрмелеп, јазап каруулдазын деп, каруулчыкка јакардылар. ²⁴ Ол андый јакару алала, олорды ич тӱрмеге сугуп, буттарын кижендеп койды.

Павел ле Силаныҥ кайкамчылу јайымдалганы

²⁵ Тӱн аразы киреде Павел ле Сила Кудайга мӱргип, сарнагандар. Кижендӱлер дезе олорды угуп тургандар. ²⁶ Кенетийин тыҥ јер силкинерде, керек дезе тӱрмениҥ тӧзи јайкана берди. Бу тарый ончо эжиктер ачылып, ончозыныҥ кижендери когызай берди. ²⁷ Каруулчык ойгонып келеле, тӱрмениҥ эжиктери ачык болгонын кӧрӱп, кижендӱлер кача берген болор деп, кылыжын ала койып, сайынарга јастады. ²⁸ Је Павел тыҥ кыйгырып ийди:

– Бойыҥа јаман неме этпе, бис ончобыс мында!

²⁹ Ол от берзин деп, кийдире јӱгӱреле, Павел ле Силаныҥ алдына сертилдеп јыгылды. ³⁰ Олорды анаҥ чыгарып, айтты:

– Бийлерим, аргаданарга нени эдейин?

³¹ – Иисус Христос Кайраканга бӱт. Ол тушта сен де, айылдагы улузыҥ да аргадалар – деп, олор каруу јандырдылар.

³² Павел ле Сила ого ло оныҥ айлындагы ончо улуска Кайраканныҥ сӧзин јарлыктадылар. ³³ Ол ло кӱн тӱнде тӱрмениҥ каруулчыгы олордыҥ шырказын јунуп, бойы да, айылдагы улузы да бу бойынча креске тӱшти. ³⁴ Оноҥ олорды айлына экелип, кӱндӱ-кӱрее этти, Кудайга бӱттим деп, айылдагы улузыла кожо сӱӱнди.

³⁵ Таҥ адып келерде, Павел ле Силаны божотсын деп, колонияныҥ јаандары каланыҥ јалчыларын ийди. ³⁶ Тӱрмениҥ каруулчыгы бу керегинде Павелге јетирип, айтты:

– Колонияныҥ јаандары слерди божотсын деп, улус ийди. Анайдарда, эмди чыгып, эптӱ-јӧптӱ барыгар.

³⁷ Је Павел олорго айтты:

– Бисти, Римниҥ улузын, ончо улус кӧзинче јаргылабай соголо, тӱрмелеп койгондор. Эмди туйказынаҥ сӱрӱп јаткан ба? Јок туру! Келип, бисти бойлоры чыгарзын.

³⁸ Каланыҥ јалчылары бу сӧстӧрди колонияныҥ јаандарына айдып бардылар. Олор Павел ле Сила Римниҥ улузы деп угала, коркый бердилер. ³⁹ Келеле, олордыҥ алдына јаманын таштазын деп сурап, тӱрмедеҥ чыгарала, каладаҥ јӱре берзин дедилер. ⁴⁰ Олор дезе тӱрмедеҥ чыгала, Лидия-эшке келдилер. Анда карындаштарды кӧрӧлӧ сергидип, јолго кӧндӱктилер.

Павел ле Сила Фессалоникада

¹ Олор Амфиполь ло Аполлонияла ӧдӧлӧ, Фессалоникага келдилер. Анда иудей синагога болгон. ² Павел бойыныҥ јаҥыла ого кирип, ӱч субботко улай олорго Агару Бичиктеҥ айдып, ³ Христос кыйналар ла тирилер учурлу болгон деп, мениҥ слерге јарлап турган Иисус – Ол Христос деп, јартап ла кӧргӱзип турган. ⁴ Олордыҥ кезиги бӱдӱп, Павел ле Силага кожулды, анайып ок Кудайга чындык сӱрекей кӧп еллиндер ле ас эмес абакайлар. ⁵ Је Кудайга бӱтпеген иудейлер кӱйӱнип, тепсеҥнеҥ бир кезик кулугурларды табала, јуулыжып алып, каланы кӱйбӱреде бердилер. Иасон-эшке келеле, Павел ле Силаны улуска алып чыгарга, некеп турдылар. ⁶ Је олорды таппай салала, Иасонды ла бир кезик карындаштарды каланыҥ јаандарына апарып, кыйгырыжып турдылар:

– Калыкты тӱйметкен бу улус бери де келди! ⁷ Иасон дезе олорды айлына кийдирген! Олор ончозы каганныҥ јакаруларын бузып, ӧскӧ кижини, Иисусты каан деп адап јадылар.

⁸ Јуулган улус ла каланыҥ јамылулары мыны угала, чочып, тӱймеже бердилер. ⁹ Иасонноҥ ло ӧскӧзинеҥ де ордына неме алала, олорды божодып ийдилер.

Павел ле Сила Верияда

¹⁰ Карындаштар дезе саадабай тӱнде Павел ле Силаны Верия јаар аткардылар. Верияга келеле, олор иудей синагогага бардылар. ¹¹ Мындагы улус Фессалониканыҥ улузынаҥ керсӱ болгон. Олор Павелдиҥ јарлыктаганын кичеенип угуп тургандар. Ол сӧс чын ба деп билерге, Агару Бичикти шиҥжӱлеп тургандар. ¹² Олордыҥ кӧбизи бӱтти, анайып ла ас эмес еллин абакайлар ла эр улус. ¹³ Је Павел Кудайдыҥ сӧзин Верияда база јарлыктаганын Фессалониканыҥ иудейлери билеле, бери де келип, калыкты тӱймедип, сайгактадып ийдилер. ¹⁴ Айдарда, карындаштар Павелди талай јаар барып јаткан чылап, ылтам аткардылар. Сила ла Тимофей дезе артып калдылар.

Павел Афиныда

¹⁵ Павелди ӱйдешкен улус оны Афиныга јетирдилер. Сила ла Тимофей ого капшай келзин деп, Павелдеҥ јакылта алала, атандылар. ¹⁶ Павел олорды Афиныда сакып, кала чалуларла толо болгонын кӧрӱп, оныҥ бойында тыны чугулданып турды. ¹⁷ Ол синагогада иудейлерле, Кудайды байлаган улусла, кӱнӱҥ сайын тепсеҥде туштаган улусла эрмектежип, шӱӱжип јӱрген. ¹⁸ Кезик айлаткыштар: эпикурлар ла стоиктер оныла туштажып тургандар. Кезиги айдышты:

– Бу калырууш нени айдарга туру?

Кезиктери:

– Ол ӧскӧ кудайлардыҥ јарлыкчызы болгодый – дешти.

Иисус ла тирилетени керегинде Сӱӱнчилӱ Јарды Павел јарлаганы учун, олор анайда айткандар.

¹⁹ Оны ареопагка экелип, сурадылар:

– Сениҥ јарлыктап турган ӱредӱӱҥ кандый-андый јаҥы ӱредӱ болгонын билер учурыс бар ба? ²⁰ Кулагыска саҥ башка немелер айдадыҥ. Оныҥ учун ол не андый деп, билерге турубыс.

²¹ Афиныныҥ улузы ла анда јаткан ӧскӧ јердиҥ улузы дезе кандый бир јаҥы неме керегинде айдып эмезе угуп ӧй ӧткӱрерин артыксынатан.

²² Павел ареопагтыҥ алдына туруп, айтты:

– Афиныныҥ улузы! Слердиҥ сӱрекей кудайзак болгоныгарды ончозынаҥ кӧрӱп турум. ²³ Мен базып јӱрӱп, слердиҥ агарулыктарды ајыктап, керек дезе «Јарты јок Кудайга» деп бичиктӱ тагылга учурадым. Оны, слердиҥ билбей јадып байлап турганыгарды, слерге јарлыктап турум.

²⁴ Телекейди ле анда не барын јайаган Кудай – теҥери ле јердиҥ Кайраканы. Ол кижиниҥ колы туткан байзыҥда јурбей јат. ²⁵ Кижиниҥ колы Ого иштеп јургени Кудайга керек јок: Ол Бойы ончозына јӱрӱм де, тыныш та, бастыра немени берет. ²⁶ Јер-ӱстинде јӱрзин деп, Ол јаҥыс каннаҥ бастыра кижиликти јайап, олордыҥ јӱрер ӧйин ле јадар јериниҥ кыйузын темдектеген. ²⁷ Кудай Бойын бедирезин деп јат, Оны сескилегей не, тапкылагай не. Андый да болзо, Ол кажыбыстаҥ ла ыраак эмес. ²⁸ Бис Оныҥ Бойында јӱрӱмдӱ, кыймыктанып, јӱрӱп јадыс ине, слердиҥ ӱлгерчилердиҥ кезиги айткан чылап: «Бис Оныҥ угы-тӧзинеҥ».

²⁹ Анайдарда, Кудайдыҥ угы-тӧзинеҥ болорыста, Кудайлык алтынга, эмезе мӧҥӱнге, эмезе ташка – чӱмдешле јайалган, кижи сананып тапкан сӱрге кеберлеш деп, бис сананбас учурлу. ³⁰ Кудайды билбегенис учун Ол бисти бурулабай, эмди ончо улусты кайда ла кинчегин алынып, Ого баштанзын деп јакарат. ³¹ Ол чындыкла јаргылайтан кӱнди темдектеп койгон. Телекейди Ол Бойы кӧстӧп туткан Кижи ажыра јаргылаар; Оны тиргизеле, ончозына кере берген.

³² Ӧлгӧндӧрдиҥ тирилери керегинде угала, кезиги шоодып-электеди, кезиги айтты:

– Ол керегинде сени база бир тушта угарыс.

³³ Павел олордоҥ јӱре берди. ³⁴ Је кезик улус ого биригип, Кудайга бӱтти. Олордыҥ ортозында ареопаг кижизи Дионисий, Дамарь деп атту ӱй кижи ле ӧскӧлӧри де болгондор.

Павел Коринфте

¹ Мыныҥ кийнинде Павел Афиныны артырып, Коринфке келди. ² Понттоҥ болгон Акила деп бир иудейди тапты. Эш-нӧкӧри Прискиллала кожо ол јуукта јаҥы Италиядаҥ келген, нениҥ учун дезе Клавдий ончо иудейлерди Римди таштап барзын деп јакарган. Је бат, Павел олорго келди. ³ Эткен-тутканы јаҥыс – байкан эдер устар болордо, Павел олордо артып, кожо иштеди. ⁴ Кажы ла суббот кӱнде синагогада сӧс айдып, иудейлерди ле еллиндерди бӱдӱндирип турды.

⁵ Македониядаҥ Сила ла Тимофей келерде, Павел тынга башкартып, Иисус – ол Христос деп, иудейлерге кереледи. ⁶ Је олор удурлажып, јамандап турарда, Павел кийимин кактап, айтты:

– Слердиҥ каныгар слердиҥ бажыгарга болзын. Мен ару. Эмди ӧскӧ калыктарга барып јадым.

⁷ Оноҥ чыгып, синагогага коштой айылга келди. Анда Кудайды байлап јӱрген Иуст деп кижи јаткан.

⁸ Синагоганыҥ јааны Крисп айылдагы улузыла кожо Кайраканга бӱтти. Павелди уккан коринфтердиҥ кӧбизи база бӱдӱп, креске тӱштилер.

⁹ Тӱнде Павелге кӧрӱлте болуп, Кайракан ого айтты:

– Коркыба, сӧсти айт, токтобо. ¹⁰ Мен сениле кожо. Сеге кем де јаманын јетирип болбос, нениҥ учун дезе бу калада Менде кӧп улус бар.

¹¹ Павел олорды Кудайдыҥ сӧзине ӱредип, анда бӱдӱн јарым јыл јӱрди.

¹² Галлион Ахаияныҥ проконсулы болордо, иудейлер Павелге удура биригижип, оны јаргыга экелеле, ¹³ айттылар:

– Бу кижи Кудайды Јасакла эмес, ӧскӧ эдип байлаарына улусты ӱредип јат.

¹⁴ Павел оозын ачарга ла јадарда, Галлион иудейлерге баштанды:

– Иудейлер! Кандый бир каршулу эмезе јаман керек болгон болзо, менде слерди угар шылтак болор эди. ¹⁵ Је блааш-тартыш сӧс, кижиниҥ ады ла слердиҥ Јасагар керегинде ӧдӱп турган болзо, аайына бойыгар чыгыгар: мында мен јаргычы болор кӱӱним јок.

¹⁶ Анайда айдала, олорды јаргыдаҥ сӱрӱп ийди. ¹⁷ Айдарда, ончозы синагоганыҥ јааны Сосфенди тудала, јаргыныҥ туразыныҥ јанында сого бердилер, је Галлион оны бир де керекке албады.

Павелдиҥ Антиохияга бурылганы

¹⁸ Павел Коринфте кӧп кӱндерге јӱреле, карындаштарла јакшылажып, Сирия јаар јӱсти. Прискилла ла Акила оныла кожо болгондор. Павел Кудайга черт берген учун Кенхреада чачын тоорды. ¹⁹ Ефеске једеле, Прискилла ла Акиланы анда артырып, бойы дезе синагогага кирип, иудейлерле эрмектешти. ²⁰ Олор оны база бир эмеш артып калзын деп сураарда, болбоды. ²¹ Је олорло јакшылажала, јууктап келеткен байрамды мен кыйалта јогынаҥ Иерусалимде ӧткӱрер учурлу, Кудайдыҥ табы болзо, слерге ойто бурыларым дейле, Ефестеҥ јӱзӱп ийди. Акила ла Прискилла Ефесте артып калдылар. ²² Кесарияда бололо, Иерусалимге келди, серкпени уткыйла, Антиохия јаар барды. ²³ Анда бир кезек јӱреле, јолго атанды. Галатия ороонды ла Фригияны ээчий-деечий эбирип, ончо ӱренчиктердиҥ бӱдетен кӱӱн-санаазын тыҥыдып турды.

Аполлостыҥ Ефесте ле Ахаияда јарлыктаганы

²⁴ Ефеске Александриядаҥ Аполлос деп бир иудей келди. Аполлос чечен тилдӱ, Агару Бичиктерди јакшы билер кижи болгон. ²⁵ Ол, Кайраканныҥ јолыныҥ баштамызын ӱренип, јӱк ле Иоанныҥ креске тӱжӱретенин билип, тыныла кӱйӱп, Иисус керегинде чын-чике айдып ла ӱредип јӱрген. ²⁶ Ол синагогада јалтаныш јоктоҥ айдып баштады. Оны угала, Прискилла ла Акила оны айлына кычырып, ого Кайраканныҥ јолын мынаҥ артык јартап бердилер. ²⁷ Аполлос Ахаияга барарга турарда, карындаштар оны сергидип, андагы карындаштарга самаралар бичип, оны уткып алзын деп сурадылар. Ол оноор једип барала, Кудайдыҥ јакшылыгы ажыра бӱде бергендерге кӧп болушты. ²⁸ Ол ончо улус алдында иудейлердиҥ шӱӱлтезин јектеп, Иисус – ол Христос деп, Агару Бичиктерле чынын керелеп турган.

Павел Ефесте

¹ Аполлос Коринфте болгон ӧйдӧ Павел тӧҥ јерлерди ӧдӧлӧ, Ефеске келди. Анда бир канча ӱренчиктерди табала, ² олордоҥ сурады:

– Кудайга бӱделе, Агару Тынды алындыгар ба?

– Агару Тын барын укпадыс та – деп, олор каруу јандырдылар.

³ Айдарда, Павел сурады:

– Слер канайда креске тӱшкенигер?

– Бис Иоанныҥ крезине тӱшкенис – деп, олор каруу јандырдылар. ⁴ Павел айтты:

– Иоанн улуска кинчектеригерди алынып, Кудайга баштаныгар деп айдып, олорды креске тӱжӱрген. Олорго кийнинеҥ келип јатканга – Христос Иисуска бӱдигер деген.

⁵ Олор мыны угала, Иисус Кайраканныҥ адында креске тӱштилер. ⁶ Павел колын салып алкаарда, олорго Агару Тын тӱжӱп, ӧскӧ тилдерле эрмектенип, јарлыктай бердилер. ⁷ Олор бастыразы он эки кире кижи болгон.

⁸ Павел синагогага кирип, Кудайдыҥ Каандыгы керегинде сӧс блаажып ла бӱдӱндирип, ӱч айга коркыбай јарлыктаган. ⁹ Је кезик улус катурканып, бӱтпей барып, јуун алдында Кайраканныҥ јолын јамандап турдылар. Айдарда, Павел олордоҥ јӱре берди. Ӱренчиктерди бойыла кожо алып, Тиранныҥ сургалында кажы ла кӱн эрмек-куучын ӧткӱрер болды. ¹⁰ Анайып эки јылдыҥ туркунына болды, оныҥ учун Асияда јаткан ончо иудейлер де, еллиндер де Иисус Кайраканныҥ сӧзин уктылар.

¹¹ Кудай дезе Павел ажыра саҥ башка кайкамчылу ийде-кӱчтӱ керектер јайаар болды. ¹² Керек дезе, ол кийген арчуулдарды ла курларды алып, оору улуска тийгискенде, олор јазылып, кара јелбистер чыгып тургандар.

¹³ Оноҥ болгой неме билер бир кезик тенибер иудейлер де Иисус Кайраканныҥ адын адап, ӧзӧк-буурында кара јелбистер бар улустыҥ алдында айдар болдылар:

– Павел јарлыктап турган Иисустыҥ адын адап, слерге јакарып турубыс!

¹⁴ Олор иудей укту Скева деп улу абыстыҥ јети уулы болгон. ¹⁵ Је кара јелбис олорго айтты:

– Иисусты билерим, Павел де меге таныш, а слер кемдер?

¹⁶ Ӧзӧк-буурында кара јелбистӱ кижи олорго чурап барала, ончозыныҥ той-токпогын берди, олор ол айылдаҥ куу-јылаҥаш ла каны-јини јайраган чыга јӱгӱрдилер.

¹⁷ Бу болгоны Ефесте јаткан ончо иудейлерге де, еллиндерге де угуларда, ончозы коркый бердилер, Иисус Кайраканныҥ ады улуркадылды. ¹⁸ Кудайга бӱткендердеҥ кӧп улус келип, бойыныҥ керектерин ачып ла јарлап турдылар. ¹⁹ Илбизиндеп јӱргендердиҥ тапту кӧбизи тӱрбектерин чогуп, ончо улус кӧзинче ӧртӧдилер. Баазын чотоп кӧрӧрдӧ, бежен муҥ мӧҥӱн акчага турар болды.

²⁰ Кайраканныҥ сӧзи анайып элбеде јайылып, кӱч алынып турды.

²¹ Мыныҥ кийнинде Павел Македония ла Ахаияны ӧдӧлӧ, Иерусалимге барар деп, тынга баштадып шӱӱп, айтты:

– Анда бололо, меге Римди де кӧрӧр керек.

²² Болушчыларыныҥ экӱзин – Тимофей ле Ерастты Македония јаар ийип, бойы кезек ӧйгӧ Асияда артып калды.

Ефестеги тӱймеен

²³ Бу ӧйдӧ Кайраканныҥ јолына удура јаан тӱймеен болды. ²⁴ Мӧҥӱн эдимдердиҥ узы Димитрий деп кижи мӧҥӱннеҥ Артемиданыҥ байзыҥыныҥ сомдорын эдип, устарга јакшы иштеп алар арга берип турган. ²⁵ Ол олорды ла андый ок ӧскӧ дӧ устарды јууйла, айтты:

– Најылар! Бу иштеҥ аргалу јадыныс камаандузын билеригер. ²⁶ Кижиниҥ колыла эдилгени кудайлар эмес деп айдып, бу Павел бойыныҥ ӱредӱзиле јаҥыс та Ефесте эмес, је Асия ичинде кӧп улусты јаман керекке баштап алганын кӧрӱп ле угуп јадыгар. ²⁷ Биске оныҥ јеткер-чочыдузы јаҥыс та ижибисти кыйа кӧрӱп баштаарында эмес, је улу абакай кудай Артемиданыҥ ӧргӧӧзин неге де бодобой баргылаар, бастыра Асия ла телекей бажырган кудайыс улу болгон учурын јылыйтар.

²⁸ Мыны угала, олор казырланып,

– Ефестиҥ Артемидазы улу! – деп, кыйгырыжа бердилер.

²⁹ Кала кӱйбӱреп, Павелдиҥ эки јолдожын – Македонияныҥ улузын Гаий ле Аристархты тудуп, улус јуулатан јер јаар ончозы бир кижидий јӱгӱрдилер. ³⁰ Павел улустыҥ ортозына барып кирейин деерде, ӱренчиктер оны божотпой турдылар. ³¹ Анайда ок Асияныҥ кезик јаандары, Павелдиҥ најылары, ого улус ийип, јуунга барбазын деп сурадылар.

³² Ол ӧйдӧ бирӱзи бир, экинчизи эки деп кыйгырыжып турды, нениҥ учун дезе јуунныҥ аайы-бажы јок болгон. Не керектӱ јуулганын кӧбизи билбес те болгон. ³³ Ол тушта иудейлер Александр деп кижини ичкери чыгаргандар. Кезиктери улус ортодоҥ ого јӧп айдып турдылар. Александр колыла јаҥып, улуска сӧс айдарга сананды. ³⁴ Је ол иудей кижи болгонын билеле, ончозы бир ӱнле: «Ефестиҥ Артемидазы улу!» – деп, кыйгырыжып чыкты. Мынайда эки саат кире кыйгырдылар. ³⁵ Каланыҥ качызы олорды токунадала, айтты:

– Ефестиҥ улузы! Ефес кала улу Артемиданыҥ ла теҥеридеҥ тӱшкен оныҥ сӱр-кебериниҥ коручызы болгонын ак-јарыкта кем билбес? ³⁶ Мында блааш-тартыш јок болзо, слерге токыналу болор, изӱ тарыйын неме этпес керек. ³⁷ Слер дезе байзыҥды да тонобогон, абакай кудайыгарды да јамандабаган бу эр улусты экелдигер. ³⁸ Димитрий ле оныла кожо ӧскӧ дӧ устар кемге-кемге комыдалду болзо, јаргы ла проконсулдар бар: бой-бойына комыдазын. ³⁹ База кандый-бир неме бедиреп турган болзогор, ол учурлу јуунда кӧрӱлер. ⁴⁰ Бу јуун учун актанып болбозыс, бир де шылтак јокко бӱгӱн болгон тӱймеен учун бисти бурулаар чочыду бар.

Мынайда айдала, ол јуулган улусты божодып ийди.

Павел Македония ла Грецияда

¹ Тӱймеен токтоордо, Павел ӱренчиктерди алдырып, олорды ӱредип јакыйла, јакшылажып, Македония јаар атанды. ² Андагы јерлерди ӧдӱп, бӱдӱп тургандарды кӧп сӧстӧрлӧ тыҥыдып, Елладага келди. ³ Анда ӱч ай јӱрӱп, Македонияла бурылар деп шӱӱди, нениҥ учун дезе ол Сирия јаар јӱзӱп баратса, иудейлер оны ӧлтӱрерге тургандар. ⁴ Оны Верияныҥ кижизи, Пиррдиҥ уулы, Сосипатр, Фессалоникадаҥ Аристарх ла Секунд, Дервияныҥ кижизи Гаий, Тимофей, Асиядаҥ Тихик ле Трофим Асияга јетире ӱйдежип јӱргендер. ⁵ Олор озолоп барала, бисти Троадада сакыгандар. ⁶ Бис дезе, ачытпаган калаш быжырып јийтен кӱндердиҥ кийнинде Филиппыдаҥ јӱзӱп чыгала, беш кӱннеҥ олорго Троадага једип бардыс. Анда јети кӱн јӱрдис.

Павел уулды тиргискени

⁷ Суббот кӱнниҥ кийнинде ӱренчиктер калаш сындырарга јуулышты. Эртезинде атанар деп, Павел олорло эрмектежип, тӱн ортозына јетире сӧс айтты. ⁸ Бис јуулган ӱстиндеги кыпта кӧп јарыткыштар кӱйӱп турган. ⁹ Павелдиҥ эрмек-куучыны удап барадарда, кӧзнӧктӧ Евтих деп бир уул ӱргӱлеп отурган. Учында уйкуга јыга соктырып, ӱчинчи каттаҥ јерге јыгылган. Оны јердеҥ кӧдӱрерде, ол божоп калтыр. ¹⁰ Павел тӱжӱп, оныҥ ӱстине јаба јадып, айтты:

– Тӱймешпегер, ол тирӱ.

¹¹ Ӧрӧ чыгып, калаш сындырып, ажанды; таҥ атканча тапту эрмектежеле, чыгала, јӱре берди. ¹² Бу ортозында уулды эзен-амыр бойын экелип, айдыжы јок сӱӱнип, токынап калдылар.

Троаданаҥ Милет јаар јорыктаганы

¹³ Бис дезе керепле Асс јаар озо јӱстис. Павелди анда отургызып аларга турганыс, ол бойы оноор јойу барар деп шӱӱп, анайда јакарган. ¹⁴ Биске ол Асста туштаарда, оны керепке алып, Митилинага келдис. ¹⁵ Оноортынаҥ јӱзӱп чыгала, эртезинде Хиоско теҥдештис, соҥы кӱн дезе Самоско јеттис, Трогиллияда бололо, база бир кӱннеҥ Милетке келдис. ¹⁶ Асияда саадап калбаска, Павел Ефеске тӱшпес деп шӱӱген. Ол, аргалу болзо, Беженинчи дейтен кӱнде Иерусалимде болорго бачымдап турган.

Серкпедеги јаандарла айрылышканы

¹⁷ Павел Милеттеҥ Ефес јаар улус ийип, серкпедеги јаандарды бойына алдырды. ¹⁸ Олор једип келерде, айтты:

– Асияга келгели, баштапкы кӱннеҥ ала слерле кожо кажы ла кӱн канайда јӱргенимди билеригер: ¹⁹ бастыра бойым јобожып, кӧстиҥ јажын тӧгӱп, иудейлердиҥ кара санаазынаҥ улам меге једишкен ченелтелерди ӧдӱп, Кайраканга иштедим. ²⁰ Слерге не де керегинде јарлыктагамда, слерди ончо улус алдында ла айылдар сайын неге де ӱреткемде, тузалу бир де неме божотподым. ²¹ Кудайга баштанатаны, Иисус Христос Кайраканыска бӱдетени керегинде канайып иудейлерге, анайып еллиндерге де кереледим. ²² Је бат, эмди Тынныҥ кӱӱнине багып, Иерусалим јаар барып јадым, анда меге не туштаарын билбей јадып. ²³ Билетеним јаҥыс: мени кынјы ла ачу-корон сакып јат деп айдып, Агару Тын ончо калалар сайын меге керелейт. ²⁴ Је мен јӱрӱмимди эмеш те баалабай јадым, Иисус Кайраканнаҥ алган ижимди ле керегимди – Кудайдыҥ улу јакшылыгыныҥ Сӱӱнчилӱ Јарын сӱӱнип јарлыктайтанын бӱдӱрип божодотон ло болзом. ²⁵ Кудайдыҥ Каандыгын јарлыктап, ортогордо базып јӱрген бойымныҥ чырайымды кемигер де база кӧрбӧс деп, эмди мен билерим. ²⁶ Оныҥ учун бӱгӱн слерге керелеп турум: ончозыныҥ канынаҥ мен ару, ²⁷ нениҥ учун дезе, бир де јажырбай, Кудайдыҥ амадузын слерге јарлыктагам.

²⁸ Бойыгарды ла ончо ӱӱрди чеберлеп корыгар! Кӱдӱчилер ӱӱрин кичеегени чилеп, слер де Бойыныҥ каныла Ол јӧӧгӧн Кайраканныҥ ла Кудайдыҥ Серкпезин – Агару Тын слерди ондо јааны эдип туткан Серкпени кичеегер. ²⁹ Јӱре берзем, слерге казыр бӧрӱлер кирип, ӱӱрге килебезин билерим.

³⁰ Ӱренчиктерди баштап алып, бойыныҥ кийнинеҥ апарарга, кӱн-тескери неме айдар улус слердиҥ де ортогордоҥ табылар. ³¹ Оныҥ учун ойгу болыгар! Ӱч јылдыҥ туркунына кажыгарды ла кӧзимниҥ јажы акканча тӱн-тӱш токтобой ӱреткенимди ундыбагар.

³² Эмди слерди, карындаштар, Кудайга ла Оныҥ сӧзиниҥ јакшылыгына берип јадым. Ол слерди тыҥыдар, бойын Кудайга агарулаган улус ортодо энчи берер аргалу. ³³ Мен кемнеҥ де мӧҥӱн де, алтын да, кийим де алайын дебедим. ³⁴ Меге ле мениле кожо јӱрген улуска керектӱ немелерди бу кызыл колымныҥ кӱчиле иштеп алганымды бойыгар билеригер. ³⁵ Мынайда иштеп, арга-чыдал јок улусты јӧмӧӧр керек, Иисус Кайраканныҥ Бойыныҥ «Алып турганы эмес, берип турганы оноҥ артык кежиктӱ» деген сӧзин ундыбас керек деп, слерге ончо јанынаҥ кӧргӱстим.

³⁶ Мынайда айдала, ол тизеленип, олорло кожо мӱргиди. ³⁷ Ончозы ыйлап, Павелдиҥ мойнына артылып, оны окшоп турдылар. ³⁸ Анчада ла «мени база кӧрбӧзигер» дегенине санааркадылар. Оноҥ оны керепке јетире ӱйдежип койдылар.

Иерусалим јаар јолдо

¹ Олордоҥ айрылып, јӱзӱп чыгала, кӧнӱ јолло Коско, эртезинде Родоско, оноортынаҥ Патарага келдис. ² Финикия јаар барып јаткан керепти таап, ого отурып, јӱзӱп ийдис. ³ Кипр кӧрӱнип келерде, оны тӱштӱктей ӧттис, Сирия јаар ууланып, Тирдиҥ јарадына токтодыс, нениҥ учун дезе анда керептиҥ кожын тӱжӱрер керек болгон. ⁴ Ӱренчиктер табала, олордо јети кондыбыс. Олор Павелди Иерусалим дӧӧн барбазын деп, Тынла айдыжып турдылар. ⁵ Бу кӱндерди ӧткӱреле, чыгып бардыс. Бисти ончозы ӱйлериле, бала-барказыла кожо каланыҥ ары јанына јетире ӱйдештилер. Талайдыҥ јарадында тизеленип, мӱргидис. ⁶ Бис олорло јакшылажала, керепке отурдыс, олор дезе айлына јандылар.

⁷ Јӱзӱп божойло, Тирдеҥ Птолемаидага једип келдис. Анда карындаштарды уткыйла, олордо бир кондыбыс. ⁸ Эртезинде атанып, Кесарияга келдис. Сӱӱнчилӱ Јардыҥ јарлыкчызы, јети болушчыныҥ бирӱзи Филипп-эшке кирип, ондо артып калдыс. ⁹ Ол Кудайдыҥ сӧзин јарлап јӱрген тӧрт кысту болгон. ¹⁰ Анда кӧп кӱндерге саадап калдыс. Бу ӧйдӧ Иудейдеҥ Агав деп бир јарлыкчы келди. ¹¹ Биске кирип, Павелдиҥ курын алала, бойыныҥ колы-будын кӱлӱп, айтты:

– Агару Тын мынайда айдат: «Бу курдыҥ ээзи болгон эрди иудейлер Иерусалимде мынайда ок кӱлӱйле, кара јаҥдулардыҥ колына берер».

¹² Мыны угала, бис те, јербойыныҥ да улузы Павелди Иерусалим дӧӧн барбазын деп сурадыбыс. ¹³ Је Павел каруу јандырды:

– Слер кайттыгар? Сыктажып, јӱрегимди шыркалап, канайып туругар? Мен кӱлӱдердеҥ болгой, Иисус Кайраканныҥ ады учун Иерусалимде ӧлӧргӧ дӧ белен.

¹⁴ Ол јӧпкӧ кирбей турарда, бис токынап,

– Кайраканныҥ табы болгой – дештис.

¹⁵ Бу кӱндердиҥ кийнинде шыйдынала, Иерусалимге бардыс. ¹⁶ Кесариядаҥ бисле кожо ӱренчиктердиҥ кезиги барып, Мнасон-эшке токтоорго, бисти ого апаргандар. Ол эртеги ӱренчиктердиҥ бирӱзи, Кипрдиҥ кижизи, болгон.

Иерусалимде

¹⁷ Иерусалимге келеристе, карындаштар бисти сӱӱнчилӱ уткыды. ¹⁸ Эртезинде Павел бисле кожо Иаковко барды. Серкпедеги јаандар база ончозы келди. ¹⁹ Павел олорды уткыйла, оныҥ иштеп јӱргениле ӧскӧ калыктар ортодо Кудай нени јайаганын јӱргеери айда берди. ²⁰ Мыны угала, олор Кудайды алкап, Павелге айттылар:

– Иудейлердеҥ канча тӱмен кижи Кудайга бӱткенин кӧрӱп туруҥ ба, карындаш, олор ончозы Јасакка јайылган улус. ²¹ Ӧскӧ калыктар ортодо јаткан ончо иудейлерди балдарын томдобозын, чӱм-јаҥдарла јӱрбезин деп, Моисейдиҥ Јасагынаҥ туура барарына ӱредип тургаҥ деп, сен керегинде олорго айткандар. ²² Айдарда, бис канайдаак? Улус јуулатан эмтир, олор сени келген деп, угуп ийер эмей. ²³ Сен бистиҥ айтканыбысла эт. Бисте Кудайга черттӱ тӧрт кижи бар. ²⁴ Олорды алып, кожо арутал, баштарын кайчылап алзын деп, олор учун тӧлӧп бер. Ол тушта сен керегинде олордыҥ укканы чын эмес, сен бойыҥ да Јасакты бӱдӱрип јӱргенчеҥ деп, ончозы билип алар.

²⁵ Кудайга бӱткен ӧскӧ калыктар керегинде айткажын, олорго бис самара ийип, олор андый чӱм-јаҥдарды бӱдӱрбезин деп шӱӱп, чалуларга тайганныҥ эдин, канын, бууп ӧлтӱрген тындуныҥ эдин јибей, балыр јӱрӱм јӱрбей, бойлорын чеберлезин деп јакыганыс.

²⁶ Айдарда, Павел бу улусты алып, олорло кожо аруталды. Эртезинде байзыҥга кирип, аруталыштыҥ кӱндери качан божоорын ла олордыҥ кажызы ла учун качан тайылга эдилерин јарлады.

Павелди каруулга алганы

²⁷ Аруталыштыҥ јети кӱни божоп јадарда, Асияныҥ иудейлери Павелди байзыҥда кӧрӧлӧ, улусты тӱймедип, оны тудала, ²⁸ кыйгырыжа бердилер:

– Израильдиҥ улузы, болужыгар! Бу кижи кайда ла ончо улусты калыкка, Јасакка ла бу јерге удура ӱредип туру. Керек дезе байзыҥга еллиндерди кийдирип, бу агару јерди быртыткан.

²⁹ Олор мыныҥ алдында калада оныла кожо Ефестиҥ Трофим деп кижизи јӱргенин кӧргӧндӧр, оныҥ учун Павел оны байзыҥга кийдирген деп санангандар.

³⁰ Кӧдӱре кала кыймырап чыкты, кӧп улус јӱгӱрижип келди. Павелди тудала, байзыҥнаҥ алып чыктылар, ол ло тарый эжиктерди бӧктӧп ийдилер. ³¹ Олор Павелди ӧлтӱрерге турарда, бастыра Иерусалим тӱймеп јат деп, рим черӱчилдердиҥ муҥ бажына табыш јетти. ³² Ол тургуза ла јуучылдарды ла јӱс баштарын алып, олор јаар ууланды. Муҥ јуучылдыҥ јаанын ла јуучылдарды кӧрӧлӧ, Павелди сокпой бардылар. ³³ Айдарда, муҥ бажы Павелге базып келеле, оны каруулга алып, эки кынјыла кынјылазын деп јакарды, ол кем, нени эткен деп сурады. ³⁴ Улус ортозынаҥ бирӱзи бир, экинчизи эки деп, кыйгырыжып турдылар. Тал-табыштаҥ улам чынын билбей салала, ол Павелди шибееге апарзын деп јакарды. ³⁵ Павел шибеениҥ текпижинде болордо, улуска кыстадып, јуучылдарга оны кол бажына алып апарарга келишти. ³⁶ Кӧп улус кийнинеҥ ээчий барып,

– Оны ӧлтӱрер! – деп, кыйгырыжып турган.

³⁷ Шибееге кирер алдында Павел муҥ бажына айтты:

– Сеге бир неме айдарга јараар ба?

– Сен гректеп билериҥ бе? – деп, онызы айтты. – ³⁸ Айдарда, јуукта јаҥы тӱймеен баштап, тӧрт муҥ тонокчыны куба чӧлгӧ алып чыккан Египеттиҥ кижизи сен болорыҥ ба?

³⁹ Павел каруу јандырды:

– Мен – иудей, Киликияныҥ тапту јарлу калазыныҥ, Тарстыҥ, кижизи. Улуска баштанарга јӧбиҥ бер деп, сени сурап турум.

⁴⁰ Муҥ бажы јӧбин берди. Павел текпиште туруп, улуска колын јаҥыды. Ыҥ-шыҥ боло берерде, олорго еврейлеп айдып баштады.

Павел Иерусалимниҥ еврейлерине баштанганы

¹ – Эрлер, карындаштар ла адалар! Эмди слердиҥ алдыгарда бойымды корулап айдарымды угыгар.

² Павел еврейлеп баштанганын угала, там тымыдылар. ³ Ол айтты:

– Мен – Киликиядагы Тарста туулган, је бу калада сургадылган иудей. Мениҥ ӱредӱчим Гамалиил болгон, ол мени адалардыҥ Јасагына быжу ӱреткен. Бӱгӱнги слер чилеп, Кудайга кичеенип беринип јӱрӱм. ⁴ Мен Кайраканныҥ јолын тыҥ истегем, эр де, ӱй де улусты кижендеп, тӱрмелегем. ⁵ Мынайып јӱргенимди улу абыс ла ончо јаандар керелеп айдар. Олордоҥ Дамасктагы карындаштарга самаралар алала, анда болгон улусты кижендеп, кезедерге Иерусалимге экелейин деп, барып јаткам. ⁶ Мен јолдо тужымда, Дамаскка јууктап келедеримде, тал-тӱш киреде кенетийин теҥеридеҥ мени эбире улу јарык чалыдып ийген. ⁷ Јерге јыгылып, «Савл, Савл, Мени не истежип туруҥ?» – деп, меге айткан ӱн уккам. ⁸ «Сен кем, Кайракан?» – деп, мен сурагам. «Мен – сен истеечи, Назарет јеринеҥ Иисус» – деп, Ол каруу јандырган. ⁹ Мениле кожо јӱргендер јарыкты кӧрӱп коркыган, је меге Айдып Турганныҥ ӱнин укпаган. ¹⁰ «Мен нени эдейин, Кайракан?» – деп сурагам. Кайракан дезе айткан: «Туруп, Дамаскка бар. Сен нени эдер учурлу сеге ончозы анда айдылар». ¹¹ Байагы јаркыннаҥ улам нени де кӧрбӧгӧм, јолдошторым мени јединип, Дамаскка экелгендер.

¹² Јасакла јӱрген, јербойыныҥ ончо иудейлери ортодо јакшы ады чыккан Анания деп бир кижи ¹³ меге келип, јууктай базып, айткан: «Савл карындаш, кӧзиҥ ачылзын!» Бу ла тарый оны кӧрӱп ийгем. ¹⁴ Ол айткан: «Кудайдыҥ табын билип алзын, Актуны кӧрӱп, Оныҥ ӱнин Бойынаҥ уксын деп, Сени ада-ӧбӧкӧлӧристиҥ Кудайы талдап алган. ¹⁵ Сен нени кӧргӧниҥ ле нени укканыҥ керегинде ончо улус алдында Ого керечи болорыҥ. ¹⁶ Эмди не табыланып туруҥ? Туруп, креске тӱш, кинчектериҥ ташталзын деп, Оныҥ адын бойыҥа кычыр».

¹⁷ Мен Иерусалимге бурылып, байзыҥда мӱргип турала, кӧрӱлтеге алдырып, ¹⁸ Кайраканды кӧрӱп ийгем. Ол меге айткан: «Јылгырлап, Иерусалимнеҥ капшай чыгып бар, нениҥ учун дезе олор Мен керегинде керелегениҥди укпас». ¹⁹ Мен айткам: «Кайракан, Сеге бӱткендерди тӱрмелеп, синагогаларда сокконымды олор билер. ²⁰ Сениҥ керечиҥ Стефанныҥ каны тӧгӱлип турарда, мен бойым анда туруп, мыны јарадып, оны ӧлтӱрип јаткан улустыҥ кийимин каруулдагам». ²¹ Кайракан меге айткан: «Бар, Мен сени ыраакка, ӧскӧ калыктарга ийерим».

Павел – Римниҥ кижизи

²² Олор Павелди бого јетире уктылар, је бу сӧстӧрдиҥ кийнинде кыйгырыжа бердилер:

– Јер-ӱстинде мындый кижи јок болзын! Ого јӱрерге јарабас!

²³ Олор кыйгырыжып, кийимдерин мергедеп, кейге тоозын-тобрак чачып турдылар. ²⁴ Олордыҥ Павелге мынайда кыйгырыжып турганыныҥ шылтагын билерге, оны шибееге кийдирип, камчылап туруп шылазын деп, муҥ јуучылдыҥ јааны јакарды. ²⁵ Је Павелди кайышла кере тартып ийерде, ол анда турган јӱс бажына айтты:

– Римниҥ кижизин камчылаарга, ого ӱзеери јаргы јогынаҥ, слерге јараар ба?

²⁶ Јӱс јуучылдыҥ јааны мыны угала, муҥ бажына базып келип, јетирди:

– Нени эдейин деп тургаҥ? Бу кижи – Римниҥ кижизи.

²⁷ Айдарда, муҥ бажы Павелге базып келеле, сурады:

– Айт меге, сен Римниҥ кижизи бе?

– Эйе – деп, ол каруу јандырды.

²⁸ Муҥ бажы айтты:

– Римниҥ кижизи болорго, мен јаан акча тӧлӧгӧм.

– А мен энедеҥ чыгарымда, Римниҥ кижизи болгом – деп, Павел айтты.

²⁹ Бу ла тушта оны кыйнайын дегендер оноҥ јана болдылар. Муҥ бажы дезе, Римниҥ кижизин кынјылаганын билеле, коркый берди.

³⁰ Эртезинде иудейлер Павелди не деп бурулап турганын чокым билип аларга, оны кынјыдаҥ јайымдады. Улу абыстарды ла ончо оток-кӱреени јуулзын деп јакарып, Павелди экелеле, олордыҥ алдына тургусты.

Павел оток-кӱрее алдында

¹ Оток-кӱреениҥ улузына чике кӧрӱп, Павел айтты:

– Эрлер, карындаштар! Мен бӱгӱнге јетире Кудайдыҥ алдында јӱрегим ачык јӱргем.

² Улу абыс Анания дезе Павелге коштой турган улуска:

– Оныҥ эрдине согыгар – деди.

³ Айдарда, Павел ого айтты:

– Сени Кудай согор! Тыштыҥ сениҥ ак, ичиҥ кара. Сен Јасакла јаргылаарга отурып јадыҥ, бойыҥ дезе, Јасакты бузуп, мени соктырып јадыҥ.

⁴ Коштой тургандар айдышты:

– Кудайдыҥ улу абызын јамандап туруҥ ба?

⁵ Павел каруу јандырды:

– Карындаштар, оны улу абыс деп билбедим. Бичилген сӧс бар: «Калыктыҥ башчызын јаман айтпа».

⁶ Мындагы улустыҥ бир јарымы саддукейлер, экинчи јарымы фарисейлер деп билеле, Павел оток-кӱрееде тыҥыда айда берди:

– Эрлер, карындаштар! Мен фарисей, фарисейдиҥ уулы. Мени ӧлгӧндӧрдиҥ тирилерине иженип јӱргеним учун јаргылап јадылар.

⁷ Ол мынайда айдарда, фарисейлер ле саддукейлер ортодо ӧӧн-бӧкӧн чыгып, јуун бӧлине берди: ⁸ саддукейлер тирилиш јок, ангел де, тын да јок дейтен, фарисейлер дезе бу ончозы бар дейтен. ⁹ Јаан кыйгы-кышкы чыкты. Фарисейлер јанынаҥ бичикчилер ӧрӧ туруп, сӧс блаажып, айдып турдылар:

– Бу кижидеҥ јаман неме таппай турубыс. Ого тын эмезе ангел айткан болзо, не болор? Кудайга удурлашпактар.

¹⁰ Ӧӧн-бӧкӧн кӧҥжип турарда, муҥ бажы Павелди јара тарткылап ийеринеҥ айап, јуучылдарды тӧмӧн тӱшсин, Павелди олордыҥ ортозынаҥ алып, шибееге апарзын деп јакарды.

¹¹ Эртезинде тӱнде Кайракан Павелге кӧрӱнип, айтты:

– Јалтанба, Мен керегинде Иерусалимде керелегениҥ чилеп, сеге Римде де керелеер керек.

Иудейлердиҥ јӧптӧжӱзи

¹² Таҥ адарда, иудейлер јӧптӧжип, Павелди ӧлтӱрбегенче курсак јибес, неме ичпес болуп чертендилер. ¹³ Анайып чертенгендери тӧртӧннӧҥ ажыра кижи болгон. ¹⁴ Олор улу абыстарга ла јаандарга келип, айттылар:

– Павелди ӧлтӱрбегенчебис, неме јибес болуп бойыс ортодо чертендис. ¹⁵ Анайдарда, слер оток-кӱрееле кожо оныҥ керегин чикелей кӧрӧӧчи болуп, оны слерге экелзин деп, бӱгӱн ле муҥ бажын сурагар. Бис дезе, ол јууктаарга јеткелекте, оны ӧлтӱрерге белен.

¹⁶ Бу туйка јӧптӧжӱ керегинде Павелдиҥ јеени угала, келип, шибееге кирип, ого тил јетирди. ¹⁷ Павел јӱс јуучылдыҥ јааныныҥ бирӱзин бойына кычырып, айтты:

– Бу уулды муҥ бажына апар, оныҥ ого айдар сӧзи бар.

¹⁸ Онызы уулды муҥ бажына экелип, айтты:

– Кижендӱ Павел мени бойына кычырып алала, бу уулды сеге экелзин деп сураган, оныҥ сеге айдар сӧзи бар.

¹⁹ Муҥ бажы уулды колынаҥ тудуп, туура јединеле, сурады:

– Сен меге нени айдайын деген эдиҥ?

²⁰ Онызы каруу јандырды:

– Павелдиҥ керегин чикелей кӧрӧӧчи болуп, эртен оны оток-кӱрееге экелзин деп, иудейлер сени сураарга эрмектежип алган. ²¹ Је сен олорды укпа, олордыҥ тӧртӧннӧҥ ажыра кижизи Павелди тозуп алган. Оны ӧлтӱрбегенче, курсак јибес, неме ичпес болуп бойлоры ортодо чертенген. Эмди олор белен, сениҥ јакарууҥды сакып јадылар.

²² Айдарда, муҥ бажы уулды божодып, јакарды:

– Мыны меге угусканыҥды кижиге айтпа.

Павелди Кесария јаар аткарганы

²³ Оноҥ јӱс јуучылдыҥ јааныныҥ экӱзин алдырала, айтты:

– Тогус саат эҥирде Кесария јаар барзын деп, эки јӱс јуучылды, атту јетен черӱчилди ле эки јӱс адучыны белетеп койыгар. ²⁴ Анайда ок Павелди миндиреле, башчы Феликске эзен-амыр јетирерге эштек аттар беригер.

²⁵ База мындый самара бичиди: ²⁶ «Клавдий Лисий улу башчы Феликске эзен-амырын јетирип туру!

²⁷ Бу кижини иудейлер тудала, ӧлтӱрерге јаткан. Мен јуучылдарла келип, ол Римниҥ кижизи деп билеле, оны аргадап, ²⁸ не деп бурулап турганын билерге, олордыҥ оток-кӱреезине экелдим. ²⁹ Олордыҥ јасагы јанынаҥ бир кезик сурактарла јӧпсинбегени учун оны бурулап турган эмтир. Је оны ӧлтӱргедий эмезе тӱрмелегедий бир де буру јок болуптыр. ³⁰ Бу кижини иудейлер ӧлтӱрерге турган деп, меге табыш једерде, оны сеге ылтам ийдим. Бурулаачы улусты да сениҥ алдыҥда ого удура айтсын деп јакардым. Су-кадык јӱр».

³¹ Јуучылдар јакаруны бӱдӱрерге, Павелди тӱнде Антипатридага апардылар. ³² Эртезинде оны атту улусла аткарып, бойлоры шибееге бурулдылар.

³³ Атту улус Кесарияга келип, башчыга самараны јетирип, Павелди табыштырып бердилер. ³⁴ Башчы самараны кычырала, ол кажы јердиҥ деп сурады. Киликиядаҥ деп угала, айтты:

³⁵ – Сени бурулаган улус келзе, сени сурап угарым.

Оноҥ Павелди Иродтыҥ ӧргӧӧзинде каруулда тутсын деп јакарды.

Павелди бурулаганы

¹ Беш кӱнниҥ бажында улу абыс Анания бир кезик јаандарла, сӧс айдып билеечи кандый да Тертулл деп кижиле кожо келип, башчы алдына Павелге удура комыдал угустылар.

² Оны алдырып келерде, Тертулл бурулашты баштап, мынайда айтты:

– Айланайын, Феликс! Сениҥ шылтууҥда орооныс амыр-энчӱ јадыры, бу калыктыҥ јӱрӱмин јарандырарга сен кӧпти эдип јадыҥ. Оны бис ончо јанынаҥ јарадып, сеге кайда ла алкыш-быйанысты айдадыс. ⁴ Је сени база јоботпоско, биске буурзак бойыҥ, айтканысты кыскарта уксын деп, сурап турубыс. ⁵ Бу кижи булгак чыгараачы, ол телекейде јуртаган ончо иудейлер ортодо тӱймеен кӧдӱрип, назорейлердиҥ кыймыгузын башкарып турганыныҥ јартына чыктыс. ⁶ Оноҥ болгой байзыҥды быјарсыдарга тидинген, је оны тудуп алганыс. Оны бистиҥ јасакла јаргылаарга сананганыс, ⁷ је муҥ јуучылдыҥ бажы Лисий келип, бу кижини бистеҥ албанла айрып, сеге ийген. ⁸ Бисти де, оны бурулаачыларды, сеге барзын деп јакарган. Оны шылайла, не деп бурулап турганысты оныҥ бойынаҥ билип алар аргаҥ бар.

⁹ – Эйе, андый – дешкилеп, иудейлер оныҥ бурулап айтканын лаптадылар.

Римниҥ башчызы алдында Павелдиҥ айткан сӧзи

¹⁰ Айтсын деп, башчы Павелге имдеп кӧргӱзерде, ол каруу јандырды:

– Бу калыкты узак јылдарга чындык јаргылап келгениҥди билип, керегимди јайым корулаарым. ¹¹ Кудайга бажырарга Иерусалимге келгеним он эки кӱннеҥ ӧтпӧгӧнин билип алар аргаҥ бар. ¹² Байзыҥда да, синагогаларда да, кала да ичинде кандый бир кижиле сӧс блаажып эмезе калыкты кӱйбӱредип турганымды олор кӧрбӧгӧн. ¹³ Эмди мени не деп бурулап тургандарыныҥ чынын сеге керелеп болбой јадылар. ¹⁴ Је мен Јасакта ла јарлыкчылардыҥ бичигенинде айдылганына ончозына бӱдӱп, олор тӧгӱн деп адап турган ӱредӱле адаларыстыҥ Кудайына иштеп јӱргеним чын деп, сеге ачыгынча айдып турум. ¹⁵ Мен олор чылап ок, актулар да, акту эместер де тирилерине бӱдӱп, Кудайга иженедим. ¹⁶ Оныҥ учун бойым да Кудайдыҥ ла улустыҥ алдында јаантайын јӱрегим ачык јӱрейин деп кичеенедим.

¹⁷ Узак јылдардыҥ кийнинде калыгыма быйан јетирейин, берӱ эдейин деп, Иерусалимге бурылгам. ¹⁸ Бу тужында мени байзыҥда аруталып калганымды кӧргӧндӧр. Анда калык та, тал-табыш та јок болгон. ¹⁹ Мени кӧргӧн улус дезе Асияныҥ кандый да иудейлери. Меге удура айдары бар болзо, олор мында сениҥ алдыҥда туруп, мени бурулаар учурлу болгон. ²⁰ Ол эмезе оток-кӱрее алдында турарымда, менеҥ не јазык тапкандарын бойлоры айтсын. ²¹ Айса болзо, олордыҥ ортозында туруп, тыҥ ӱнденип, ӧлгӧндӧрдиҥ тирилери керегинде айткан сӧзим учун јаргылап јадыгар?

²² Мыны угала, Феликс олордыҥ керегин туура салып, айтты:

– Муҥ бажы Лисий келзе, слердиҥ керегеерди кӧрӱп, бу ӱредӱ керегинде јазап билип аларым.

²³ Ол Павелди каруулдазын, је бир эмеш јай берип, јуук улузыныҥ кемизине де оны кичеерин эмезе ого келерин буудактабазын деп, јӱс јуучылдыҥ јаанына јакарды.

²⁴ Бир канча кӱнниҥ бажында Феликс иудей укту Друзилла деп абакайыла кожо келип, Павелди алдырала, оныҥ Христос Иисуска бӱдетени керегинде айтканын угуп турган. ²⁵ Је Павел чындык, тудунатаны ла келер јаргы керегинде айдып турарда, Феликс коркып, айтты:

– Эмди бар, керек болзоҥ, сени бойыма алдырып аларым.

²⁶ Бу ла ӧйдӧ ол божотсын деп, Павел ого акча берерине иженген. Оныҥ да учун ого улам сайын улус ийип, эрмектежип турган. ²⁷ Је эки јылдаҥ Феликсти Порций Фест солыган. Феликс иудейлердиҥ кӱӱнин јандырбаска, Павелди каруулда артырып койгон.

Павел каганныҥ јаргызын некегени

¹ Башчыныҥ јамызына тургалы ӱч кӱнниҥ бажында Фест Кесариядаҥ Иерусалим јаар атанды. ² Иерусалимде улу абыс ла иудейлердиҥ баштапкы болгон улузы Павелди бурулап, ого удура комыдал угустылар. Быйан эдип, оны Иерусалимге алдыртсын деп сурап, Фестти бӱдӱндирип турдылар. Бойлоры дезе Павелди јолдо тозоло, ӧлтӱрер болуп эрмектежип алгандар.

⁴ Фест каруу јандырды:

– Павелди Кесарияда каруулда туткылап јат, мен бойым да удабас оноор атанарым. ⁵ Јамылу дегенигер мениле кожо атанзын, ол кижиниҥ јаманы бар болзо, оны бурулазын.

⁶ Олордо сегис-он кӱн кире јӱреле, Фест Кесарияга бурылды. Эртезинде јаргычыныҥ јерине отурып, Павелди экелзин деп јакарды. ⁷ Ол кирип келерде, Иерусалимнеҥ келген иудейлер оны курчай туруп, кӧп лӧ кату бурулап, је оныҥ чынын керелеп болбой турдылар. ⁸ Павел дезе, бойын корулап, мынайда айтты:

– Мен иудейлердиҥ Јасагына да удура, байзыҥга да удура, каганга да удура бир де јазык этпедим.

⁹ Фест иудейлердиҥ кӱӱнин јандырбаска, Павелдеҥ сурады:

– Мен анда болуп, бу бурулаштар јанынаҥ сеге јаргыныҥ јӧбин чыгарзын деп, Иерусалим дӧӧн барарга тургаҥ ба?

¹⁰ Је Павел айтты:

– Мен каганныҥ јаргызы алдында турум, мен мында ла јаргыладар учурлу. Иудейлерге мениҥ бир де јаманым јетпеген, онызын сен јакшы билериҥ. ¹¹ Мен акту эмес болзом, ӧлӱмге тургадый кандый бир неме эткен болзом, ӧлӱмнеҥ кыйыжарга турганым јок. Је бу улустыҥ бурулажында чын јок болзо, мени олорго кемниҥ де берер јаҥы јок. Каганныҥ јаргызын некеп турум!

¹² Айдарда, Фест бойыныҥ оток-кӱреезиле шӱӱжип, каруу јандырды:

– Каганныҥ јаргызын некеген болзоҥ, каганга атанарыҥ.

Павел Агриппа-каанныҥ алдында

¹³ Бир канча кӱнниҥ бажында Кесарияга Фестти уткыырга, Агриппа-каан ла Вереника келди. ¹⁴ Анда олор узак јӱрген учун, Фест каанга Павелдиҥ керегин јетирип, айтты:

– Феликс мында каруулда кандый да бир кижини артырып койгон. ¹⁵ Мен Иерусалимде болорымда, иудей улу абыстар ла јаандар комудал угузып, оны јаргылазын деп некегендер. ¹⁶ Је мен олорго каруу јандырдым: «Ӧскӧ улустыҥ кӱӱнине болуп кандый-бир кижини ӧлӱмге берер јаҥ Римниҥ улузында јок. Озо баштап бурулаткан кижи бурулаачы улусла кӧстӧжип, бурулашка удура коруланар арга алар учурлу». ¹⁷ Оныҥ учун олор мениле кожо бери келерде, мен удатпай, эртезинде ле јаргычыныҥ јерине отурып, ол кижини экелзин деп јакардым. ¹⁸ Бурулаачы улус оны чуҥдай алып, мениҥ сананганымла, јаман керек эткен деп бурулап айтпадылар. ¹⁹ Је олор акту бойыныҥ Кудай јаҥын јаҥдайтаны ла ӧлӱп калган кандый да бир Иисус керегинде оныла кандый да сӧс блаашкандар, айла, Павел Оны тирӱ деп, чынын керелеп турган. ²⁰ Бу сурактыҥ аайына чыгарында кӱчсинип, ол Иерусалим барып, бу јанынаҥ анда јаргыладарга туру эмеш пе деп сурадым. ²¹ Је Павел керегин Август кӧрзин деп некеген учун оны каганга ийгенчем, каруулда тутсын деп јакардым.

²² Агриппа Фестке айтты:

– Ол кижини мен бойым да угар кӱӱним бар.

– Эртен ле оны угарыҥ – деп, Фест каруу јандырды.

²³ Эртезинде Агриппа ла Вереника улуркаган келип, муҥ бажы бийлериле, каланыҥ јарлу улузыла кожо јаргы эдер јерге кирерде, Фесттиҥ јакарузыла Павелди экелдилер.

²⁴ Фест айтты:

– Агриппа-каан ла бисле кожо мында отурган эрлер! Иерусалимде де, мында да меге сӱрекей кӧп иудейлер келип, ого удура комыдал угускан. Ол кижини кӧрӱп туругар. Олор кыйгырыжып, «Ол јӱрбес учурлу» – дешкендер. ²⁵ Је ол ӧлӱмге тургадый бир де неме этпегенин билип ийгем, бойы Августтыҥ јаргызын некеген учун оны ийер деп шӱӱгем. ²⁶ Ол керегинде мениҥ каганга чокым бичиирим јок, оныҥ учун шиҥдеп кӧрӧлӧ, бичиир неме болзын деп, оны слердиҥ алдыгарга, анчада ла сениҥ алдыҥа, Агриппа-каан, тургустым. ²⁷ Мен бодозом, кижендӱни, бурузын кӧргӱспей, ийерге јарабас.

Павелдиҥ Агриппа-каан алдында айткан сӧзи

¹ Агриппа Павелге айтты:

– Сеге бойыҥ учун айдар јӧп берилип јат.

Айдарда, Павел колын сунуп, бойын корулаачы сӧзин айда берди:

² – Агриппа-каан! Иудейлердиҥ ончо бурулажына удура бӱгӱн сениҥ алдыҥда коруланар аргам бар учун бойымды кежиктӱ кижи деп бодойдым, ³ анчада ла сен иудейлердиҥ ончо чӱм-јаҥдарын ла блааш-тартышту шӱӱлтелерин јакшы билер кижи учун. Оныҥ учун мени чыдажып ук деп, сени сурап турум.

⁴ Озо Иерусалимде калыгым ортозында јиит туштаҥ ала ӧткӧн јӱрӱмимди ончо иудейлер билер. ⁵ Олор мен керегинде туку качаннаҥ бери билер. Кӱӱндери бар болзо, бистиҥ јаҥдаштагы катудаҥ кату ууламјыла фарисей болуп јӱргенимди керелеер аргалу. ⁶ Эмди Кудайдаҥ ада-ӧбӧкӧлӧриске берилген сӧскӧ иженип јӱргеним учун јаргыныҥ алдында турум. ⁷ Оныҥ бӱткенин кӧрӧргӧ иженип, он эки ӱйебис Кудайга тӱн-тӱш кичеенип бажырып јат. Шак бу ижемји учун, каан, иудейлер мени бурулап јадылар. ⁸ Кудай ӧлгӧн улусты тиргизип турганына нениҥ учун бӱтпей јадыгар?

⁹ Назарет јеринеҥ Иисустыҥ адына удура меге кӧпти эдер керек деп, мен бойым да санангам. ¹⁰ Мыны мен бойым Иерусалимде эдип јӱрдим. Улу абыстардаҥ јаҥ алып, кӧп агаруларды тӱрмелегем, олорды ӧлтӱргилеп турарда, јараткам. ¹¹ Ончо синагогалар сайын олорды кӧп катап кезедип, албанла Иисусты јамандадып јӱргем. Кансырап, калјуурганыма, олорды керек дезе ӧскӧ дӧ калаларда истегем.

¹² Бого болуп улу абыстардаҥ јаҥ ла јакылта алала, Дамаск јаар барадарымда, ¹³ тал-тӱште јолдо, каан, теҥеридеҥ кӱнниҥ чалузынаҥ јаркынду јарык кӧргӧм. Ол мени ле кожо барып јаткан улусты јарыдып ийген. ¹⁴ Ончобыс јерге барып тӱжеристе, меге еврейлеп айткан ӱн уккам: «Савл, Савл, Мени не истейдиҥ? Сеге јыдага удура барарга кӱч». ¹⁵ «Сен кем, Кайракан?» – деп, мен сурагам. «Мен – сеге истеткен Иисус – деп, Кайракан каруу јандырган. – ¹⁶ Је ӧрӧ тур, будыҥа тур. Сени јалчы эдип, нени кӧргӧниҥниҥ, нени сеге ачарымныҥ керечизи эдип тударга, сеге кӧрӱнгеним бу. ¹⁷ Иудей калыктаҥ ла ӧскӧ калыктардаҥ аргадап, эмди сени олорго ок ийип јадым. ¹⁸ Кӧстӧрин ачарга, караҥуйдаҥ јарыкка, сатананыҥ јаҥ-табынаҥ Кудайга баштангылазын деп, кинчектери ташталзын деп, Меге бӱдӱп, јаҥдайла, бойын Кудайга агарулаган улус ортодо энчилӱ болгылазын деп, сени ийип јадым».

¹⁹ Оныҥ учун, Агриппа-каан, теҥеридеҥ кӧргӧниме багып, ²⁰ озо Дамаскта ла Иерусалимде јаткандарга, оноҥ Иудей орооны ичине ле ӧскӧ калыктарга јӱргем. Олор кинчектерин алынып, Кудайга баштангылап, бу баштанганына тургадый керектер јайагылазын деп јарлыктагам. ²¹ Бу учун иудейлер мени байзыҥда тудала, ӧлтӱрерге ченешкен. ²² Је Кудайдаҥ келип турган болушла бӱгӱнге јетире чыдажып, кичӱге де, улуга да керелеп јадым. Бойымнаҥ бойым нени де айтпай, јарлыкчылардыҥ ла Моисейдиҥ болотон јаҥду дегенин айдып јӱрӱм: ²³ Христос кыйналып шыралаар, ӧлгӧн улус ортодоҥ эҥ баштап тирилер, бойыныҥ калыгына ла ӧскӧ калыктарга јарыкты јарлаар.

²⁴ Ол анайда коруланып турарда, Фест тыҥ ӱнденип, айтты:

– Эдиреп јадыҥ сен, Павел! Кӧпти билетениҥ сени јӱӱлтип јат.

²⁵ – Мен эдиребей јадым, кӱндӱлӱ Фест – деп, Павел каруу јандырды. – Мениҥ айдып турганым чындык ла јолду. ²⁶ Ол керегинде каан билер, оныҥ учун оныҥ алдында мен јалтанбай айдып јадым. Оныҥ ајарузынаҥ бир де неме кыйбаганына бӱдӱп турум, нениҥ учун дезе бу ончозы туйук јерде болгон эмес. ²⁷ Јарлыкчыларга бӱдӱп јадыҥ ба, Агриппа-каан? Бӱдӱп турганыҥды билерим.

²⁸ Је Агриппа Павелге айтты:

– База ла эмеш, сен мени христиан болзын деп, бӱдӱндирип аларыҥ.

²⁹ Павел каруу јандырды:

– Ас беди, кӧп беди, јаҥыс та сен эмезиҥ, је бӱгӱн мени угуп турган ончо улус бу кынјыдаҥ башка, мендий ок болзын деп, мен Кудайды эреп-јайнаар эдим.

³⁰ Ол мыны айдарда, каан ла башчы, Вереника ла кожо отурган улус ӧрӧ турдылар. ³¹ Олор чыгып, бу кижи ӧлӱмге тургадый эмезе тӱрмеге отургадый неме этпей јат деп, бойлоры ортодо айдыштылар. ³² Агриппа дезе Фестке айтты:

– Каганныҥ јаргызын некебеген болзо, бу кижини јайымдагадый болгон. Оныҥ учун башчы оны каганга ийер болды.

Рим јаар јолдо

¹ Бисти Италия јаар јӱзер деп шӱӱлте эдилерде, Павелди ле кижендӱ бир кезик ӧскӧ дӧ улусты Августтыҥ черӱзиндеги јӱс јуучылдыҥ јааны Юлийге табыштырдылар. ² Асияныҥ јараттарын кыйкай јӱзӱп јаткан Адрамиттиҥ керебине отурып, јолго атандыс. Бисле кожо Македонияныҥ Фессалоника калазынаҥ Аристарх деп кижи болгон. ³ Эртезинде Сидонго токтодыс. Юлий Павелге кижи кӱӱндӱ болуп, оны нӧкӧрлӧрине ийип, олордоҥ болуш алар јӧбин берди. ⁴ Оноортынаҥ атанала, терс салкын соккон учун Кипрдиҥ ыжык јаныла јӱстис. ⁵ Киликияныҥ ла Памфилияныҥ јараттарын кыйкай талайды кечеле, Ликияныҥ Мира калазына келдис. ⁶ Анда јӱс јуучылдыҥ јааны Александрияныҥ Италия јаар јӱзӱп бараткан керебин табала, бисти ого отургызып ийди.

⁷ Узак ла араай јӱзӱп, Книдке арайдаҥ јеттис. Салкын кӧнӱ јӱзерге бербесте, Криттиҥ Салмона јаныныҥ ыжык јериле јӱстис. ⁸ Критти сындай јӱк арайдаҥ ӧдӧлӧ, Ласея каланыҥ јуугындагы Јакшынак Токтоду деп бир јерге келдис.

⁹ Бис кӧп ӧй јылыйтканыс, оноҥ ары јӱзерге јеткерлӱ болгон, нениҥ учун дезе орозо до ӧдӱп калган. Айдарда, Павел олорды бӱдӱндирип, ¹⁰ айтты:

– Эрлер! Бистиҥ јорыгыс јаҥыс та кошко ло керепке эмес, је јӱрӱмиске де јеткерлӱ ле јаан чыгымду болорын кӧрӱп турум.

¹¹ Је јӱс јуучылдыҥ јааны Павелдиҥ айткан сӧзине кӧрӧ, керепти баштап апараткан кижиге ле керептиҥ ээзине артык иженип турган. ¹² Бу токтодуда кыштаар айалга јок учун кӧп сабазы мынаҥ јӱзӱп, аргалу болзо, Криттиҥ Финик деп токтодузына једип, кыштап алар керек дежип тургандар. Ол тӱштӱк-кӱнбадыш ла тӱндӱк-кӱнбадыш салкыннаҥ јаблак јер болгон.

¹³ Јеҥил тӱштӱк салкын согордо, ол ло керек деп сананып, талайчылар якорьды кӧдӱрип, Критти јараттай јӱстилер.

¹⁴ Је удабай Критке «тӱндӱк-кӱнчыгыш» дейтен јоткон табарды. ¹⁵ Кереп јотконго алдырып, удура јӱзӱп болбой турды, бис салкынныҥ табына салдырып ийдис. ¹⁶ Клавда дейтен бир кичинек ортолыкты ӧдӧ коноло, керептиҥ кийнинде колбогон кемени јӱк арайдаҥ аргадап алдыс. ¹⁷ Оны кӧдӱреле, армакчыларла керепти орой бууладылар. Тайыс-чайрам јерге табарарынаҥ коркып, байканды тӱжӱрип, анайда ла айланыжып турдыс. ¹⁸ Эртезинде јоткон калаптанып турарда, керептеҥ кошты чыгара чача бердилер. ¹⁹ Ӱчинчи кӱнде бойыстыҥ колысла керептиҥ јепселдерин чачтыс. ²⁰ Канча кӱнге кӱн де, јылдыстар да кӧрӱнбей, јоткон коркыштанганча болды. Арт-учында аргаданар кандый да ижемјибис јылыйып калды. ²¹ Узактаҥ бери кем де оозына курсак албаган. Айдарда, Павел олордыҥ ортозына туруп, айтты:

– Эрлер! Мениҥ сӧзимди угуп, Криттеҥ барбас керек болгон. Мындый јеткер де, чыгым да болбос эди. ²² Је эмди слерди омок-сергек болорына кычырып турум. Слердиҥ кемигер де ӧлбӧс, јаҥыс кереп јайрадылып-сайалар. ²³ Мен Кудайдыҥ кижизи, Ого иштеп јӱрӱм. Оноҥ бу тӱнде меге ангел келип, ²⁴ мынайда айткан: «Коркыба, Павел! Сен каган алдына барып турар учурлу. Је бат, Кудай сеге кожо јӱзӱп отурган улусты ончозын берди». ²⁵ Оныҥ учун омок-сергек болыгар, эрлер: меге айдылганыла болор деп, мен Кудайга бӱдӱп јадым. ²⁶ Бис кандый бир ортолыкка чыгара ташталар учурлу.

²⁷ Адриа талайла айланышканыстаҥ ала он тӧртинчи тӱн кирди. Тӱн аразы киреде талайчылар кандый да јерге јууктап келедирис деп сезип ийди. ²⁸ Сууныҥ тереҥин кемјиирде, јирме кулаш эмтир; бир эмеш јӱзеле, катап кемјиирде, он беш кулаш болды. ²⁹ Ташту јерге табарбаска, коркып, керептиҥ кийни јанынаҥ тӧрт якорьды тӱжӱрип, таҥ адарын сакый бердилер. ³⁰ Талайчылар качарга ченежип, керептиҥ тумчугынаҥ якорьлорды таштаарга турган улус болуп, кемени талайга тӱжӱрерде, ³¹ Павел јӱс јуучылдыҥ јаанына ла јуучылдарга айтты:

– Бу улус керепте артып калбаза, аргаданып болбозыгар.

³² Айдарда, јуучылдар кемени туткан јоон армакчыларды кезип ийерде, ол сууга јӱре берди.

³³ Таҥ адар алдында Павел ончозын курсак јизин деп сӧстӧп, айтты:

– Курсак јибей, бӱгӱн он тӧртинчи кӱн сакып јадыгар. ³⁴ Оныҥ учун слерди курсак јизин деп сурап турум, онызы слерге аргаданарга кӱч кожор, бирӱгердиҥ де бажынаҥ кыл тӱшпес.

³⁵ Мынайда айдала, ол калаш алып, ончозы алдында Кудайга алкыш јетирип, сындырала, јий берди. ³⁶ Ончозы сергип, база курсак јидилер. ³⁷ Керепте бис ончобыс эки јӱс јетен алты кижи болгоныс. ³⁸ Тойоло, талайга буудай чыгара чачып, керепти јеҥилдеттилер.

³⁹ Таҥ адарда, јерди таныбай турдылар, је кумак јаратту кандый да булуҥды кӧрӱп ийдилер. Аргалу болзо, ого токтоорго ченежип кӧрӧр – дедилер. ⁴⁰ Якорьлорды кезип, талайга божодып ийдилер; тискинниҥ буузын чечип, алын байканды салкын аай кӧдӱрип, јарат јаар јӱстилер. ⁴¹ Је кереп кумакту тайыс јерге учурап, тӱжӱп калды. Тумчугы бадалып, кыймык јок тура калды. Кийни јанын дезе јаан толкулар оодып турды. ⁴² Кижендӱлердиҥ кажы бирӱзи эжинип чыгала, кача бербезин деп, јуучылдар олорды ӧлтӱрер шӱӱлте эдип турдылар. ⁴³ Је јӱс јуучылдыҥ јааны Павелди аргадаарга, олордыҥ бу мындый умзаныжын токтодып салды. Эжинип билер улус сууга озо калып, јерге чыксын, ⁴⁴ арткандары дезе кем јалбак агаштаҥ, кем керептиҥ оодыгынаҥ тудунып аргаданзын деп јакарды. Анайып, ончозы аргаданып, јерге чыктылар.

Мелитте токтогоны

¹ Аргаданала, Павелле кожо болгон улус ортолыктыҥ ады Мелит деп билип алдылар. ² Јербойыныҥ улузы биске саҥ башка кижизек болгонын кӧргӱсти. Јаашту соок кӱн болгон учун олор от салып, ончобысты бойына кычырды. ³ Павел бир кучак чырбаал јууп экелеле, отко салып турарда, изӱдеҥ чыгып келген јылан оныҥ колына илинип калды. ⁴ Оныҥ колында илинип калган јыланды кӧрӧлӧ, јербойыныҥ улузы бой-бойына айттылар:

– Бу кижи јарт ла кижи ӧлтӱреечи. Ол талайга барбаган да болзо, чындык Јаргы ого јӱрӱм јӱрерге бербей јат.

⁵ Је Павел јыланды отко тӱжӱре кактап ийди, јылан ого бир де каршу јетирбеди. ⁶ Олор дезе Павел тиже берер эмезе эмди ле ӧлӱп, јерге барып тӱжер деп бодогон. Је узак сакып, оныла јаман неме болбой турганын кӧрӧлӧ, шӱӱлтезин ӧскӧртип, оны кудай дежип турдылар.

⁷ Бу јерди эбиреде ортолыктыҥ јааны Публий деп кижиниҥ јери болгон. Ол бисти айлына кычырып, ӱч кӱн бойыныҥ најыларын чылап кӱндӱледи. ⁸ Публийдиҥ адазы калтырак ооруга табартып, ич оору тийип, тӧжӧктӧ јаткан. Павел ого кирип мӱргиди, колын салып алкап, јазып ийди. ⁹ Бу болгонныҥ кийнинде ортолыкта јаткан ӧскӧ дӧ оору улус келип, јазылып турдылар. ¹⁰ Олор биске быйанын айдып, кӱндӱлеп, атанар алдында бисти керектӱ немелерле јеткилдеди.

Павелдиҥ Римге келгени

¹¹ Ӱч айдыҥ бажында Александрияныҥ ортолыкта кыштаган «Диоскуры» деп керебиле јӱзӱп ийдис. ¹² Сиракузыга токтоп, анда ӱч кондыс. ¹³ Оноортынаҥ чыгала, Ригияга јеттис. Бир кӱнниҥ бажында тӱштӱк салкын согордо, экинчи кӱнде Путеолго келдис. ¹⁴ Анда карындаштар таап алып, олордыҥ сураганыла, олордо јети кӱн бололо, Рим јаар бардыс. ¹⁵ Андагы карындаштар бис керегинде угала, Аппий тепсеҥи ле Ӱч айылчылык деп јерлерге јетире уткып чыккандар. Олорды кӧрӧлӧ, Павел Кудайга алкыш јетирип, санаазы сергиди. ¹⁶ Римге келеристе, јӱс јуучылдыҥ јааны кижендӱлерди јуучылдардыҥ бийине табыштырды, Павелге таҥынаҥ, је оны каруулдайтан јуучылла кожо јадар јӧп бердилер.

Павелдиҥ Римде јарлыктаганы

¹⁷ Ӱч кӱнниҥ бажында Павел иудейлер ортодогы јамылу улусты бойына кычырды. Олор јуулыжып келерде, айтты:

– Эрлер, карындаштар! Калыкка эмезе адалардыҥ чӱм-јаҥдарына удура нени де этпей, кижендедип, Иерусалимнеҥ Римниҥ улузыныҥ колына берилгем. ¹⁸ Олор мени шылайла, ӧлӱмге тургадый кандый да буру таппай, божодып ийерге санангандар. ¹⁹ Је иудейлер јӧпсинбей турарда, меге эрик јокто каганныҥ јаргызын некеерге келишкен. Анайда мен калыгымды кандый бир неме јанынаҥ бурулаарга эткен эмезим. ²⁰ Бат бу шылтактаҥ улам слерди кӧрӱжип эрмектежерге кычырганым бу. Израильдиҥ ижемјизи учун мен бу киженле киженделген инем.

²¹ Олор дезе Павелге айттылар:

– Бис Иудейдеҥ сен керегинде кандый да самара албадыс, карындаштардыҥ кемизи де келип, тил јетирбеди, сен керегинде бир де јаман неме айтпады. ²² Је санаа-шӱӱлтеҥди бойыҥнаҥ угарга турубыс, нениҥ учун дезе бу ӱредӱ керегинде кайда ла сӧс блаашкылап турганын билерис.

²³ Туштажар болуп эрмектежеле, ол кӱн Павел токтогон јерге кӧп улус келди. Эртен турадаҥ ала эҥирге јетире ол Кудайдыҥ Каандыгы керегинде олорго айдып ла керелеп, Моисейдиҥ Јасагынаҥ ла јарлыкчылардыҥ бичигенинеҥ Иисус керегинде олорды бӱдӱндирип турды. ²⁴ Кезигин ол бойыныҥ сӧстӧриле бӱдӱндирди, ӧскӧлӧри дезе бӱтпеди. ²⁵ Бойлоры ортодо јӧп эмес болуп, олор оноҥ чыгып баштады. Ол тушта Павел мынайда айткан:

– Агару Тын Исаия јарлыкчы ажыра бистиҥ адаларыска чын айткан:

²⁶ «Бу калыкка барып, мынайда айт:

кулактарыгарла угарыгар, је аайлабазыгар,

кӧстӧригерле кӧрӧригер, је кӧрбӧзигер.

²⁷ Бу улустыҥ јӱреги неме сеспей барган,

кулактарыла јӱк арайдаҥ угат,

кӧстӧрин де јумуп алган, –

кӧстӧриле кӧрбӧскӧ,

кулактарыла укпаска,

јӱректериле оҥдобоско,

Мени олорды јассын деп баштанбайт».

²⁸ Анайдарда, билип јӱригер, Кудайдыҥ аргадажы ӧскӧ калыктарга ийилген: олор оны угар.

²⁹ Ол мыны айдарда, иудейлер бойлоры ортодо кӧп сӧс блаажып, јӱре бердилер.

Адакы сӧс

³⁰ Павел бойы јалдап алган турада бӱткӱл эки јыл јадып, ого келип турган улусты ончозын уткып, ³¹ јалтанбай, туду јогынаҥ Кудайдыҥ Каандыгын јарлыктап, Иисус Христос Кайракан керегинде ӱредип јӱрди.