MA ̭TEHˬ

1

1 Heu-aˬ, Aˬbyaˬhaˬ hawˇ-eu Daˬbiˇ-ahˇ neh gui ka le ̭-euˬ Yeˬsuˇ Ka li-euˬ tsui ̭ meh. 2 Aˬbyaˬ-euˬ aˬ li Iˇtsaˆ, Iˇtsaˆ-euˬ aˬ li Yaˬkoˆ, Yaˬkoˆ-euˬ aˬ li Yuˇdaˆ aˬ ha mehˇ nmˇ meh. 3 Taˬmaˬ o neh deh ̭ le-euˬ Yuˇdaˆ-euˬ aˬ li Paˬyehˆ hawˇ-eu Zeˬlahˬ, Paˬyehˆ-euˬ aˬ li Heˬzaˬloˬ, Heˬzaˬloˬ-euˬ aˬ li Lam, 4 Lam-euˬ aˬ li Aˬmiˇnaˬdehˇ, Aˬmiˇnaˬdehˇ-euˬ aˬ li Naˬshoˬ, Naˬshoˬ-euˬ aˬ li Saˬlaˬmoˬ, 5 Laˬhaˇ o neh deh ̭ le-euˬ Saˬlaˬmoˬ-euˬ aˬ li Bawˇza, Luˇta o neh deh ̭ le-euˬ Bawˇza-euˬ aˬ li Awˇbehˆ, Awˇbehˆ-euˬ aˬ li Yeˬshehˇ, 6 Yeˬshehˇ-euˬ aˬ li sahˬ paˬ Daˬbiˇ meh. Daˬbiˇ-euˬ aˬ li Sawˇlaˬmoˬ, (Sawˇlaˬmoˬ-euˬ aˬ ma-aˬ, Uˇliˇyaˆ-ahˇ huˬ zahˇ iˇ-euˬ meh), 7 Sawˆlaˬmoˬ-euˬ aˬ li Leˬhawˇbamˬ, Leˬhawˇbamˬ-euˬ aˬ li Aˬbiˇyaˬ, Aˬbiˇyaˬ-euˬ aˬ li Aˬsaˬ, 8 Aˬsaˬ-euˬ aˬ li Yeˬhawˇshaˬpaˇ, Yeˬhawˇshaˬpaˇ-euˬ aˬ li Yoˇlamˬ, Yoˇlamˬ-euˬ aˬ li Awˇziˇ, 9 Awˇziˇ-euˬ aˬ li Yoˇdamˬ, Yoˇdamˬ-euˬ aˬ li Aˬkaˆ, Aˬkaˆ-euˬ aˬ li Heˬsaˬgiˇ, 10 Heˬsaˬgiˇ-euˬ aˬ li Maˬnaˇseˬ, Maˬnaˇseˬ-euˬ aˬ li Aˬmo, Aˬmo-euˬ aˬ li Yawˇshiˆ, 11 Yawˇshiˆ-euˬ zaˬ Yeˬkawˇniˇ aˬ ha mehˇ nmˇ meh. Heu-aˬ, Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ Baˬbuˇloˬ miˇ k’ahˬ-ahˇ bi nyeh ̭ ka g’eh-euˬ aˇ yamˬ-ahˇ keuˆ ni gui ka le ̭-euˬ tsui ̭ meh. 12 Baˬbuˇloˬ miˇ k’ahˬ-ahˇ bi nyeh ̭ ka g’eh g’aˬ miˇ tsa paˇ gui ka le ̭-euˬ tsui ̭-aˬ, heu lo ̭-ehˇ meh. Yeˬkawˇniˇ-euˬ aˬ li Shaˬtiˇlaˆ, Shaˬtiˇlaˆ-euˬ aˬ li Zeˬluˇbaˬbeˬlaˇ, 13 Zeˬluˇbaˬbeˬlaˇ-euˬ aˬ li Aˬbiˇoˆ, Aˬbiˇoˆ-euˬ aˬ li Eˇliˇkmˬ, Eˇliˇkmˬ-euˬ aˬ li Aˬzawˬ, 14 Aˬzawˬ-euˬ aˬ li Zaˬdoˆ, Zaˬdoˆ-euˬ aˬ li Aˬcmˬ, Aˬcmˬ-euˬ aˬ li Eˇliˇuˆ, 15 Eˇliˇuˆ-euˬ aˬ li Eˇlaˬzaˬ, Eˇlaˬzaˬ-euˬ aˬ li Maˬtaˬ, Maˬtaˬ-euˬ aˬ li Yaˬkoˆ, 16 Yaˬkoˆ-euˬ aˬ li Yoˇsehˆ meh. Ka li lehˇ myahˇ-euˬ Yeˬsuˇ-euˬ zaˬ baw aˬ ma Maˬliˇ-aˬ, Yoˇsehˆ-euˬ nymˇ dahˬ meh. 17 Aˬbyaˬhaˬ-ahˇ neh Daˬbiˇ-ahˇ keuˆ ni tseˇ oeˬ tsui ̭ meh. Daˬbiˇ-ahˇ neh Baˬbuˇloˬ miˇ k’ahˬ-ahˇ bi nyeh ̭ ka g’eh-euˬ ziˇ-ahˇ keuˆ ni tseˇ oeˬ tsui ̭ meh. K’oeˇ ziˇ-ahˇ neh Ka li-ahˇ keuˆ ni tseˇ oeˬ tsui ̭ meh. 18 Yeˬsuˇ Ka li deh ̭ le-euˬ gaˇ kawˆ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ meh. Aˬ yaw ̭-euˬ aˬ ma Maˬliˇ-aˬ, Yoˇsehˆ-ahˇ dahˬ dzaˬ-iˇ-eu g’aˇ duˬ ngehˬ cawˬ tsehˆ taˬ-euˬ meh. Ehˇ k’aw ̭, Maˬliˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ nya ̭ oeˇ mˇ maˬ baˇ mi naˆ-ehˇ, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ baˬ da neh zaˬ tsehˆ leˇ-euˬ gaˇ kawˆ, yawˬ haˇ yawˬ ha ya siˬ-euˬ meh. 19 Yoˇsehˆ-aˬ, yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ pyeu ̭-eu meh. Ehˇ k’aw ̭, Maˬliˇ-euˬ myaˆ pyawˬ naˇ mehˇ cawˆ ni aˬ yaw ̭ maˬ jahˇ maw ̭-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ bi siˬ-ehˇ ciˬ cuˇ ni g’awˬ tsehˆ ma lehˇ noeˬ-euˬ meh. 20 K’oeˇ lo ̭-ehˇ shaˇ noeˬ lu ̭-eu aˇ yamˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭ yu ̭ maˆ maˆ-eu la ̭ k’oeˇ, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ mˬ taˆ g’aˬ k’ehˇ tiˬ g’aˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ doˆ le-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Daˬbiˇ-euˬ aˬ li Yoˇsehˆ-oˇ, Maˬliˇ-ahˇ sheuˬ-eu gaˇ kawˆ taˬ noeˬ shaˬ. Aˬ yaw ̭ zaˬ tsehˆ leˇ-euˬ-aˬ, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ baˬ da neh meh. 21 Aˬ yaw ̭ aˬ li tiˬ li ciˬ teh ̭-a. Aˬ li k’oeˇ li-ahˇ Yeˬsuˇ lehˇ nawˇ myahˇ nehˬ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ li k’oeˇ li-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ iˬ baˇ la ̭ k’oeˇ ka k’o ̭ doˆ nehˬ teh ̭-a." 22 Sahˬpaˬ Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭-euˬ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ g’oe-awˇ ehˇ taˬ-euˬ dawˬ byah laˇ ni, k’oeˇ lo ̭-ehˇ bi pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. 23 "Zaˬ miˬ yaw shawˇ tiˬ g’aˬ zaˬ tsehˆ leˇ-awˇ, aˬ li tiˬ li ciˬ teh ̭-a. Aˬ li k’oeˇ li-ahˇ Eˇmaˬnoeˬlaˇ lehˇ myahˇ teh ̭-a" lehˇ ehˇ taˬ-euˬ dawˬ jaˆ-eu meh. "Eˇmaˬnoeˬlaˇ" lehˇ ehˇ-eu dawˬ tsui ̭-aˬ, "Miˬyehˇ aˬ dui nehˬ-ehˇ jawˇ meh" lehˇ ehˇ maw ̭-eu meh. 24 K’oeˇ naˇ, Yoˇsehˆ uˬ noeˬ noeˬ laˇ-awˇ, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ mˬ taˆ g’aˬ k’ehˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, Maˬliˇ-ahˇ sheuˬ dahˬ dzaˬ-euˬ meh. 25 Ehˇ k’aw ̭, aˬ li k’oeˇ li maˬ deh ̭ le k’oeˇ keuˆ ni, aˬ yaw ̭ Maˬliˇ nehˬ-ehˇ maˬ yu ̭ ta ̭ ni jawˇ-euˬ meh. Aˬ li k’oeˇ li-ahˇ Yeˬsuˇ lehˇ aˬ yaw ̭ myahˇ nehˬ-euˬ meh.

2

1 Sahˬ paˬ Heˬloˆ uˆ lahˇ lu ̭-eu aˇ yamˬ la ̭ k’oeˇ, Yuˇdaˆ miˇ k’ahˬ Behˬlehˬhehˬ meuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ deh ̭ le-euˬ meh. K’oeˇ ngeh, aˬ guiˇ gaˇ kawˆ siˬ nya-eu zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ ahˇ-eu deuˬ, nahˇ ma doˆ k’ehˬ paw neh Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ laˇ-euˬ meh. 2 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Deh ̭ le-euˬ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ sahˬ paˬ k’oeˇ g’aˬ aˬ gaˇ jawˇ ta. Nahˇ ma doˆ k’ehˬ paw dzeˇ neh aˬ yaw ̭-euˬ aˬ guiˇ doˆ laˇ gaˇ nga ma ̭ ya mawˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ uˬ duˬ tahˬ laˇ-euˬ ma." 3 Gaˇ kawˆ k’oeˇ sahˬ paˬ Heˬloˆ ya gaˬ ngeh, nui ma tiˬ paw ̭-iˬ maˬ saˇ-a. K’oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ meuˬ lah-ehˇ nui ma maˬ saˇ-a. 4 Piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ kuˇ uiˬ-awˇ, "Ka li aˬ gaˇ deh ̭ le ta" lehˇ naˇ haˬ-euˬ meh. 5 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Yuˇdaˆ miˇ k’ehˬ Behˬlehˬhehˬ meuˬ-ahˇ deh ̭ le meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ neh bo ̭ taˬ-euˬ heu lo ̭-ehˇ jaˆ-eu meh. 6 ’Behˬlehˬhehˬ-oˇ, Yuˇdaˆ meuˬ deuˬ la ̭ k’oeˇ, nawˇ maˬ nyiˇ teˬ dzehˬ-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˬ-euˬ tsawˇ jeuˬ pyeu ̭-eu, Iˇsaˬleˬlaˆ k’oeˇ taˆ, sheuˬ g’eh uˆ lahˇ-eu g’aˬ, nawˬ-euˬ la ̭ k’oeˇ doˆ laˇ teh ̭-a."’ 7 K’oeˇ ngeh, nahˇ ma doˆ k’ehˬ paw neh laˇ-euˬ zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ ahˇ-eu tsawˇ haˬ k’oeˇ deuˬ-ahˇ Heˬloˆ kuˇ-awˇ, aˬ cawˬ maˬ bi siˬ ni mawˇ dzoeˇ-eu la ̭ k’oeˇ, aˬ guiˇ k’oeˇ siˬ doˆ laˇ-euˬ aˇ yamˬ naˇ haˬ duˬ-euˬ meh. 8 "Naw ma ̭ zaˬ k’oeˇ g’aˬ-ahˇ yaw duˬ duˬ-ehˇ poˆ-awˇ, ya mawˇ naˇ, tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ ngaˬ-ahˇ bi gaˬ k’o ̭ la ̭-awˬ. Ngaˇ g’eh aˬ yaw ̭-ahˇ uˬ duˬ tahˬ-iˇ ma" lehˇ ehˇ nehˬ-awˇ, Behˬlehˬhehˬ meuˬ-ahˇ bi iˇ-euˬ meh. 9 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ sahˬ paˬ k’oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ g’aˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ mehˬ hu paw paˇ iˇ-euˬ meh. Nahˇ ma doˆ k’ehˬ paw aˬ yaw ̭ ma ̭ neh ya mawˇ-euˬ aˬ guiˇ k’oeˇ siˬ aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ mehˬ hu iˇ lu ̭-awˇ, zaˬ nahˬ deh ̭ le taˬ-euˬ jawˇ duˬ k’oeˇ taˆ iˇ keuˆ ngeh, naˬ leˇ-euˬ meh. 10 Aˬ guiˇ k’oeˇ siˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ya mawˇ ngeh, laˬ k’aˬ cehˇ dui dui-euˬ meh. 11 Aˬ yaw ̭ ma ̭ nymˇ la ̭ k’oeˇ uˇ leˇ ngeh, zaˬ nahˬ hawˇ-eu aˬ ma Maˬliˇ-ahˇ ya mawˇ-awˇ, pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ dmˬ-awˇ uˬ duˬ tahˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ neh yuˇ la ̭-euˬ la ̭ sawˬ deuˬ pyeu ̭-eu shuiˇ, lawˇ baoˬ, muˇ laˬ, heu deuˬ yuˇ doˆ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ damˬ nehˬ-euˬ meh. 12 Aˬ yaw ̭ ma ̭ sahˬ paˬ Heˬloˆ jawˇ gaˇ maˬ ya g’o ̭-iˇ ni, yu ̭ maˆ maˆ-eu la ̭ k’oeˇ Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-euˬ miˇ neh, yawˬ paw yawˬ gaˇ jaw jaw-awˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ miˇ k’ahˬ-ahˇ g’o ̭-iˇ-euˬ meh. 13 Aˬ yaw ̭ ma ̭ g’o ̭-iˇ dzeuˇ ngeh, Yoˇsehˆ yu ̭ maˆ maˆ-eu la ̭ k’oeˇ Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ mˬ taˆ g’aˬ k’ehˇ tiˬ g’aˬ doˆ le-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Aˬ li zaˬ nahˬ heu g’aˬ-ahˇ seh ̭-eu lehˇ Heˬloˆ poˆ teh ̭-a. K’oeˇ miˇ neh tuˇ-awˇ, aˬ nya ̭ ma zaˬ-ahˇ sheuˬ-awˇ, Iˇjiˇtuˆ miˇ k’ahˬ-ahˇ cehˆ-awˬ. Ngaˇ nawˬ-ahˇ maˬ ngehˬ cawˬ le k’oeˇ keuˆ ni, k’oeˇ gaˇ jawˇ-awˬ." 14 K’oeˇ naˇ, Yoˇsehˆ tuˇ-awˇ, aˬ nya ̭ ma zaˬ-ahˇ sheuˬ-awˇ, uˬ ci ̭ sehˇ g’ahˇ Iˇjiˇtuˆ miˇ k’ahˬ-ahˇ cehˆ-euˬ meh. 15 Heˬloˆ shiˇ ngeh keuˆ ni, aˬ yaw ̭ pehˬ k’oeˇ gaˇ jawˇ-euˬ meh. SahˬpaˬMiˬyehˇ neh aˬ yaw ̭ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ-ahˇ g’oe-awˇ ehˇ taˬ-euˬ dawˬ pyeu ̭-eu, "Ngaˬ li-ahˇ Iˇjiˇtuˆ miˇ k’ahˬ la ̭ k’oeˇ neh kuˇ doˆ-euˬ ma" lehˇ ehˇ-eu dawˬ k’oeˇ dawˬ byah laˇ-eu g’aˇ duˬ, k’oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. 16 Nahˇ ma doˆ k’ehˬ paw neh laˇ-euˬ zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ ahˇ-eu tsawˇ haˬ k’oeˇ deuˬ, aˬ yaw ̭-ahˇ tsawˇ gahˇ gahˇ-awˇ g’o ̭ dzeuˇ-euˬ gaˇ kawˆ Heˬloˆ ya siˬ duˬ ngeh, nui ma pehˇ dui dui-euˬ meh. K’oeˇ ngeh, Behˬlehˬhehˬ meuˬ hawˇ-eu k’oeˇ-euˬ tahˬ g’o ̭ tahˬ jawˇ k’aˇ jawˇ-eu, nyiˬ k’o ̭-ahˇ neh la ̭ oˆ paw-euˬ aˬ li zaˬ nahˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ seh ̭ jiˇ-eu g’aˇ duˬ aˬ yaw ̭ dawˬ bi ̭-euˬ meh. Zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ ahˇ-eu tsawˇ haˬ k’oeˇ deuˬ neh aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ taˬ-euˬ aˬ guiˇ k’oeˇ siˬ doˆ laˇ-euˬ aˇ yamˬ shaˇ sawˇ duˬ-awˇ, aˬ li zaˬ nahˬ deuˬ-ahˇ bi seh ̭-eu g’aˇ duˬ k’oeˇ lo ̭-ehˇ dawˬ bi ̭-euˬ meh. 17 K’oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ-eu la ̭ k’oeˇ, Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Yeˬlaˬmiˇ neh heu lo ̭-ehˇ ehˇ taˬ-euˬ dawˬ byah laˇ-euˬ meh. 18 "Tsawˇ ngoeˇ ngoeˇ dui dui-eu teˇ saˇ, Laˬmahˇ meuˬ-ahˇ gaˬ doˆ laˇ nya. Laˬkeˬlaˇ ngoeˇ dui dui lu ̭ meh. Zaˬ bi shiˇ byoˆ jiˇ-euˬ miˇ neh, maˬ muˇ taˬ nya ni ngoeˇ lu ̭ meh." 19 Heˬloˆ shiˇ dzeuˇ ngeh jawˇ, Iˇjiˇtuˆ miˇ k’ahˬ-ahˇ Yoˇsehˆ yu ̭ maˆ maˆ-eu la ̭ k’oeˇ, SahˬpaˬMiˬyehˇ-euˬ mˬ taˆ g’aˬ k’ehˇ tiˬ g’aˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ doˆ le-awˇ ehˇ-eu, 20 "Tuˇ-awˬ. Aˬ nya ̭ ma zaˬ seuˬ-awˇ Iˇsaˬleˬlaˆ miˇ k’ahˬ-ahˇ g’o ̭ leˇ-awˬ. Aˬ li-ahˇ seh ̭-eu lehˇ leh jeh-eu tsawˇ haˬ deuˬ shiˇ jiˇ-euˬ meh." 21 K’oeˇ ngeh, Yoˇsehˆ tuˇ-awˇ, aˬ nya ̭ ma zaˬ-ahˇ sheuˬ-awˇ Iˇsaˬleˬlaˆ miˇ k’ahˬ-ahˇ g’o ̭ leˇ-euˬ meh. 22 Ehˇ k’aw ̭, Heˬloˆ-euˬ dah zaˇ aˬ yaw ̭-euˬ aˬ li Aˬgeˬlaˇ g’aˬ Yuˇdaˆ miˇ k’ahˬ-euˬ sahˬ paˬ geu ̭ lu ̭-eu Yoˇsehˆ ya gaˬ ngeh, k’oeˇ gaˇ maˬ g’o ̭ leˇ peuˬ-a. Yu ̭ maˆ maˆ-eu la ̭ k’oeˇ aˬ yaw ̭-ahˇ tiˬ poˆ paˇ mehˬ gahˇ nehˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, Gaˬliˬlehˇ miˇ k’ahˬ-ahˇ le-euˬ meh. 23 K’oeˇ naˇ, Naˬzaˬlehˇ meuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ jawˇ-euˬ meh. Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ deuˬ neh, Yeˬsuˇ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ ta ̭ leˇ-awˇ, "Aˬ yaw ̭-ahˇ Naˬzaˬlehˇ tsawˇ haˬ lehˇ kuˇ teh ̭-a" lehˇ ehˇ taˬ-euˬ dawˬ k’oeˇ dawˬ, k’oeˇ lo ̭-ehˇ byah laˇ-euˬ meh.

3

1 Aˇ nah aˇ yamˬ k’oeˇ yamˬ la ̭ k’oeˇ, Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ lehˇ myahˇ-euˬ g’aˬ, Yuˇdaˆ miˇ k’ahˬ k’aˇ shui ̭ deh yaˇ bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ la ̭ k’oeˇ, heu lo ̭-ehˇ dawˬ mehˬ mehˬ le-euˬ meh. 2 "Mˬ taˆ miˇ k’ahˬ keuˆ le shaw-iˬ meh. Iˬ baˇ noeˬ poˆ-awˬ." 3 Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Iˇsaˬyaˇ neh ehˇ-euˬ dawˬ heu dawˬ-aˬ, Yoˇhaˬ-ahˇ ehˇ-euˬ dawˬ pyeu ̭-eu meh. "Bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ la ̭ k’oeˇ jawˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ tiˬ g’aˬ guˇ lu ̭ meh. ’SahˬpaˬMiˬyehˇ oe-eu g’aˇ duˬ, gaˇ ma lehˬ hmˬ laˆ saˆ taˬ-awˬ. Aˬ yaw ̭ oe-eu gaˇ ma tiˬ kahˇ, dawˇ coe ni shaˇ dahˇ doˆ taˬ-awˬ.’ " 4 Yoˇhaˬ-aˬ, law taw ca ̭ hm neh za ̭ taˬ-euˬ mehˬ tsoeˬ dm-awˇ, shaˬ k’oˆ jo ̭ pa ̭ pa ̭ lu ̭-eu meh. Aˬ yaw ̭ dzaˬ-eu dzaˇ-aˬ, nyehˇ bahˇ hawˇ-eu bawˇ tsahˬ byaˬ byaˬ uiˇ meh. 5 Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ maˬ ehˇ, Yuˇdaˆ miˇ k’ahˬ doe ni jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ maˬ ehˇ, Yawˇdaˬ lawˇ baˬ dawˬ peh jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ maˬ ehˇ, aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-eu meh. 6 Aˬ yaw ̭ ma ̭ yawˬ ha-euˬ iˬ baˇ ja doˆ jiˇ-awˇ, Yawˇdaˬ lawˇ baˬ la ̭ k’oeˇ Yoˇhaˬ neh iˇ cu ̭ bi shawˇ nehˬ-euˬ meh. 7 Paˬliˬsehˇ deuˬ hawˇ-eu Saˬduˬgehˇ deuˬ k’aw ̭, Yoˇhaˬ neh iˇ cu ̭ bi shawˇ-eu lehˇ oe lu ̭ gaˇ Yoˇhaˬ ya mawˇ ngeh, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Aˇ lawˇ uiˇ naˆ-euˬ zaˬ deuˬ-oˇ, Miˬyehˇ neh lehˬ hmˬ taˬ-euˬ k’ehˬ-eu k’aˆ-eu jeˬ-ahˇ ya buˬ-iˇ ni jahˇ-awˬ lehˇ, naw ma ̭-ahˇ aˬ suˇ g’aˬ ehˇ nehˬ la ̭ taˬ. 8 Naw ma ̭ iˬ baˇ noeˬ poˆ-euˬ gaˇ kawˆ bya cehˆ ni siˬ duˬ mawˇ duˬ laˇ paˬ-ehˇ deh ̭-awˬ. 9 Aˬbyaˬhaˬ naw ma ̭-euˬ aˬ da ma lehˇ ehˇ naˇ, k’ehˬ-eu k’aˆ-eu jeˬ-ahˇ ya buˬ-iˇ ma lehˇ naw ma ̭ taˬ noeˬ. Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. K’aˬ lo heu deuˬ k’aw ̭ Aˬbyaˬhaˬ-euˬ zaˬ pyeu ̭ jiˇ laˇ ni Miˬyehˇ jahˇ nya meh. 10 Aˇ bawˇ duˬ ciˇ-ahˇ tuˆ ni tuˇ coˬ-eu g’aˇ duˬ, deuˆ haˬ lehˬ hmˬ taˬ-euˬ meh. Aˇ siˬ yaw muiˬ paˬ-ehˇ maˬ siˬ le-eu aˇ bawˇ deuˬ bi tuˇ dzeh-awˇ, miˬ dzaˬ-ahˇ bi ba ̭ puiˆ teh ̭-a. 11 Naw ma ̭ iˬ baˇ noeˬ poˆ-euˬ gaˇ kawˆ bi siˬ bi mawˇ-eu g’aˇ duˬ, iˇ cu ̭ neh naw ma ̭-ahˇ ngaˇ iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ ma. Ehˇ k’aw ̭, ngaˬ-euˬ mehˬ nah oe lu ̭-eu g’aˬ-aˬ, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ la ̭ k’oeˇ hawˇ-eu, miˬ dzaˬ la ̭ k’oeˇ naw ma ̭-ahˇ iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ la ̭ teh ̭-a. Aˬ yaw ̭-aˬ, ngaˇ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dui mahˇ dui dui-awˇ, ngaˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ sehˬ nawˆ yuˇ nehˬ-eu teh ̭-ehˇ k’aw ̭ maˬ geuˇ nya. 12 Aˬ yaw ̭-euˬ aˬ la ̭-ahˇ, cehˇ baw shawˇ-eu baw seu tuˆ tehˬ taˬ-euˬ meh. Cehˇ maˇ deuˬ-ahˇ cehˇ jiˇ la ̭ k’oeˇ pi ahˇ-awˇ, cehˇ k’aw ̭ deuˬ-ahˇ-aˬ, tiˬ jawˇ-iˬ maˬ miˆ-iˇ-eu miˬ dzaˬ tsawˬ bu la ̭ k’oeˇ ba ̭ puiˆ teh ̭-a." 13 K’oeˇ ngeh, Yeˬsuˇ-aˬ, Yoˇhaˬ neh iˇ cu ̭ bi shawˇ nehˬ-eu g’aˇ duˬ, Gaˬliˬlehˇ miˇ k’ahˬ-ahˇ neh Yawˇdaˬ lawˇ baˬ-ahˇ, Yoˇhaˬ jawˇ gaˇ oe-euˬ meh. 14 Yoˇ haˬ Yeˬsuˇ-ahˇ iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ-eu maˬ noeˬ doˆ coeˇ-ehˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ-aˬ, nawˬ neh iˇ cu ̭ bi shawˇ paˬ-ehˇ g’eh-eu tsawˇ haˬ ma. Ngaˬ neh iˇ cu ̭ bi shawˇ nehˬ-eu lehˇ nawˇ oe teˬ loˇ." 15 Ehˇ k’aw ̭, Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Miˬyehˇ-euˬ nui k’ahˇ byah laˇ ni, nymˬ-mˇ aˇ nya ̭ heu lo ̭-ehˇ ya mˇ meh." K’oeˇ ngeh, Yeˬsuˇ-ahˇ iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ-eu g’aˇ duˬ Yoˇhaˬ nui ma tsaˬ-euˬ meh. 16 Yeˬsuˇ iˇ cu ̭ shawˇ g’aˬ-awˇ, iˇ cu ̭ la ̭ k’oeˇ neh doˆ laˇ ngeh, mˬ pah le-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ Yaw sahˇ k’aˬ k’oeˬ lo ̭-ehˇ za ̭ le-awˇ, aˬ yaw ̭ k’oeˇ taˆ ga daw ̭ le gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 17 "Heu-aˬ, ngaˇ gaˬ dui dui-awˇ nui k’ahˇ shiˇ dui dui-eu ngaˬ-euˬ Zaˬmaˇ ma" lehˇ ehˇ-eu teˇ saˇ, mˬ-ahˇ neh gaˬ doˆ le-euˬ meh.

4

1 K’oeˇ naˇ, Neh ̭ sahˬ paˬ neh Yeˬsuˇ-ahˇ muˇ juˇ bi juˇ-eu g’aˇ duˬ, Yaw sahˇ Miˬyehˇ neh Yeˬsuˇ-ahˇ bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ-ahˇ sheuˬ g’eh-euˬ meh. 2 Maˬ dzaˬ maˬ dawˇ ni oeˬ tseˇ nah oeˬ tseˇ miˇ jawˇ keuˆ la ̭ ngeh, Yeˬsuˇ hawˬ meh ̭ meh ̭ dui dui laˇ-euˬ meh. 3 K’oeˇ ngeh, Neh ̭ sahˬ paˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ oe-awˇ ehˇ-eu, "Nawˇ Miˬyehˇ-euˬ Zaˬ maˇ pyeu ̭-eu ngeuˇ naˇ, k’aˬ lo heu deuˬ-ahˇ kaˬ muˇ pyeu ̭ laˇ-awˬ lehˇ dawˬ bi ̭-awˬ tawˇ." 4 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "’Dzaˬ-eu jeˬ baˬ da neh teh ̭-ehˇ tsawˇ haˬ zaˬ yaw deh ̭ deh ̭ nya-eu maˬ ngeuˇ-a. Miˬyehˇ-euˬ k’aˬ meh-ahˇ neh k’aˇ doˆ le-euˬ dawˬ yawˬ dawˬ na lu ̭ baˬ da neh deh ̭ nya-eu meh’ lehˇ, Jaˇ li ̭ la ̭ k’oeˇ bo ̭ taˬ-euˬ meh." 5 K’oeˇ naˇ, Neh ̭ sahˬ paˬ k’oeˇ g’aˬ Yeˬsuˇ-ahˇ Muiˬ-eu shawˇ-eu Meuˬ pyeu ̭-eu Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ sheuˬ g’eh-awˇ, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-euˬ k’aˬ boeˬ goˇ dui dui-eu tsahˇ-ahˇ sheuˬ taˬ-euˬ meh. 6 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Nawˇ Miˬyehˇ-euˬ Zaˬ maˇ pyeu ̭-eu ngeuˇ naˇ, heu gaˇ neh tsawˬ ka haw sheˇ. ’Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭-euˬ mˬ taˆ g’aˬ k’ehˇ deuˬ-ahˇ k’ehˇ-awˇ, nawˬ-euˬ aˬ kuiˇ k’aˬ lo-ahˇ maˬ bi ga zaw ni nawˬ-ahˇ bi ciˬ le teh ̭-a’ lehˇ Jaˇ li ̭ la ̭ k’oeˇ bo ̭ taˬ-euˬ jaˆ meh." 7 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "’Nawˬ-euˬ Miˬyehˇ pyeu ̭-eu SahˬpaˬMiˬyehˇ-ahˇ nawˇ maˬ ya lawˬ haw-a’ lehˇ, Jaˇ li ̭ la ̭ k’oeˇ ehˇ taˬ-euˬ meh." 8 K’oeˇ naˇ, Neh ̭ sahˬ paˬ neh Yeˬsuˇ-ahˇ goˇ dui dui-eu gawˬ jawˬ k’oeˇ taˆ sheuˬ daˆ g’eh-awˇ, miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ k’aˇ jaˆ-eu miˇ k’ahˬ dawˬ tawˆ lu ̭ hawˇ-eu, miˇ k’ahˬ k’oeˇ deuˬ-euˬ yaw sheh ̭ k’ahˬ sehˇ dawˬ tawˆ lu ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ mehˬ nehˬ-euˬ meh. 9 Neh ̭ sahˬ paˬ ehˇ-eu, "Nawˇ pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ dmˬ-awˇ ngaˬ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ naˇ, miˇ k’ahˬ heu deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ nawˬ-ahˇ bi ̭ ma." 10 K’oeˇ ngeh jawˇ, Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Saˬdaˬ-oˇ, doˆ-iˇ-awˬ. ’Nawˬ-euˬ Miˬyehˇ pyeu ̭-eu Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-ahˇ teh ̭-ehˇ nawˇ uˬ duˬ ya tahˬ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ nui k’ahˇ teh ̭-ehˇ ya mˇ meh’ lehˇ, Jaˇ li ̭ la ̭ k’oeˇ bo ̭ taˬ-euˬ meh." 11 K’oeˇ ngeh, Neh ̭ sahˬ paˬ k’oeˇ g’aˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ neh doˆ-iˇ-euˬ meh. K’oeˇ naˇ, mˬ taˆ g’aˬ k’ehˇ deuˬ oe-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ ngehˬ g’eh le-euˬ meh. 12 Yoˇhaˬ-ahˇ pa ̭ kuˆ la ̭ k’oeˇ bi nyeh ̭ uˇ-euˬ gaˇ kawˆ Yeˬsuˇ ya gaˬ ngeh, Gaˬliˬlehˇ miˇ k’ahˬ-ahˇ g’o ̭ leˇ-euˬ meh. 13 Naˬzaˬlehˇ meuˬ-ahˇ maˬ paˇ jawˇ ni, Gaˬliˬlehˇ lah lah dzeˇ jaˆ-eu Gaˬbeˬneˬoˬ meuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ jawˇ-iˇ-euˬ meh. Gaˬliˬlehˇ lah-aˬ, Zeˬbuˬloˬ hawˇ-eu Naˬtaˬliˇ miˇ k’ahˬ la ̭ k’oeˇ jaˆ-eu meh. 14 Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Iˇsaˬyaˇ neh heu lo ̭-ehˇ ehˇ taˬ-euˬ dawˬ byah laˇ ni, a yaw ̭ k’oeˇ gaˇ jawˇ-iˇ-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu meh. 15 "Yawˇdaˬ lawˇ baˬ-euˬ nui baˬ paw, Gaˬliˬlehˇ lah-ahˇ jaˆ taw ̭-eu, Zeˬbuˬloˬ-euˬ miˇ k’ahˬ hawˇ-eu, Naˬtaˬliˇ-euˬ miˇ k’ahˬ pyeu ̭-eu, aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ jawˇ-eu jawˇ duˬ, Gaˬliˬlehˇ miˇ k’ahˬ k’oeˇ tsahˇ-ahˇ, 16 Yaw zahˇ la ̭ k’oeˇ jawˇ lu ̭-eu deuˬ, yaw sheh ̭ ya mawˇ-euˬ meh. Shiˇ-eu miˇ k’ahˬ yaw zahˇ la ̭ k’oeˇ, k’aˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ k’oeˇ taˆ, yaw sheh ̭ bya keuˆ le g’aˬ-euˬ meh." 17 Aˇ yamˬ k’oeˇ yamˬ-ahˇ neh aˇ dahˬ beh-awˇ, Yeˬsuˇ dawˬ mehˬ mehˬ-euˬ meh. "Mˬ taˆ Miˇ k’ahˬ peh le lu ̭ meh. Iˬ baˇ noeˬ poˆ-awˬ" lehˇ ehˇ-eu gaˇ kawˆ mehˬ-euˬ meh. 18 Yeˬsuˇ Gaˬliˬlehˇ lah lah dzeˇ iˇ lu ̭ ngeh, ngaˬ shaˬ poˆ-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu Beˬtuˆluˆ lehˇ kuˇ-eu Siˇmoˬ hawˇ-eu Aˬdehˬlehˬ aˬ nya ̭ nmˇ lah la ̭ k’oeˇ za dzeh lu ̭ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 19 "Ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh laˇ-awˬ. Ngaˇ naw nya ̭ nmˇ-ahˇ tsawˇ haˬ poˆ-eu tsawˇ haˬ bi geu ̭ ma" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 20 Aˬ nya ̭ nmˇ ja tawˆ ni za byehˇ dzeh ya ̭-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh g’eh-euˬ meh. 21 Aˬ yaw ̭ mehˬ hu paw paˇ iˇ g’eh ngeh, Zeˬbeˬdehˇ-euˬ aˬ li Yaˬkoˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ aˬ nya ̭ nmˇ-ahˇ paˇ tahˬ puˬ-euˬ meh. Aˬ nya ̭ nmˇ-aˬ, aˬ da Zeˬbeˬdehˇ nehˬ-ehˇ lawˬ la ̭ k’oeˇ uˇ-awˇ za do ̭ lu ̭-eu meh. Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ kuˇ ngeh, 22 lawˬ hawˇ-eu aˬ da-ahˇ byehˇ dzeh ya ̭-awˇ, tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ Yeˬsuˇ mehˬ nah caw teh g’ehˬ-euˬ meh. 23 Gaˬliˬlehˇ miˇ k’ahˬ doe ni Yeˬsuˇ cah-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k’oeˇ mehˬ-eu tsoˆ-eu jeˬ mˇ-awˇ, Miˬyehˇ Miˇ k’ahˬ-ahˇ ta ̭ leˇ-eu laˬ k’aˬ cehˇ-eu guiˬ lahˬ dawˬ mehˬ-eu uˬ ta ̭, naˇ gawˇ g’awˬ mya jeˬ pi lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ k’aw ̭, laˆ taˬ nehˬ-euˬ meh. 24 Yeˬsuˇ-euˬ gaˇ kawˆ Suˇliˆ miˇ k’ahˬ k’ahˬ lah ni gaˬ doe-iˇ-awˇ, pyaˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ, naˇ gawˇ g’awˬ mya jeˬ pi lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ, neh ̭ uˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ, mawˇ bawˬ seu-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu, kuiˇ shiˇ la ̭ shiˇ shiˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ sheuˬ uiˬ la ̭-awˇ, aˬ yaw ̭ laˆ taˬ-euˬ meh. 25 Gaˬliˬlehˇ miˇ k’ahˬ, Meuˬ tseˇ meuˬ-euˬ miˇ k’ahˬ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ, Yuˇdaˆ miˇ k’ahˬ, Yawˇdaˬ lawˇ baˬ nui baˬ paw jaˆ-eu miˇ k’ahˬ, heu deuˬ la ̭ k’oeˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ aˬ yaw ̭ mehˬ nah caw teh-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ mehˬ nah caw teh-eu tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k’oeˇ ma ̭ myaˬ dui dui-eu meh.

5

1 Yeˬsuˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma-ahˇ ya mawˇ ngeh, gawˬ jawˬ uˬ du daˆ leˇ-awˇ nuiˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ peh uiˬ laˇ-euˬ meh. 2 K’oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ meh. 3 "Nui ma la ̭ k’oeˇ shaˬ-eu zahˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ guiˬ lahˬ huiˬ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, mˬ taˆ miˇ k’ahˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ miˇ k’ahˬ pyeu ̭-eu meh. 4 "Noeˬ shaˬ noeˬ zahˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ guiˬ lahˬ huiˬ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ bi noeˬ saˇ laˇ teh ̭-a. 5 "Nui nahˬ nui yu ahˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ guiˬ lahˬ huiˬ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, miˇ tsaˬ dawˬ tawˆ lu ̭ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ o ̭-eu jeˬ biˇ meh. 6 "Yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ-ahˇ meh ̭-eu shu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ guiˬ lahˬ huiˬ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ya dzaˬ ya dawˇ dehˆ teh ̭-a. 7 "G’awˬ shaˬ gaˬ nya-eu tsawˇ haˬ deuˬ guiˬ lahˬ huiˬ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Miˬyehˇ g’awˬ shaˬ gaˬ nehˬ teh ̭-a. 8 "Nui ma la ̭ k’oeˇ muiˬ-eu shawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ guiˬ lahˬ huiˬ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ Miˬyehˇ-ahˇ ya mawˇ teh ̭-a. 9 "Tsaˬ leˇ dzoeˇ leˇ ni mˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ guiˬ lahˬ huiˬ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Miˬyehˇ-euˬ zaˬ lehˇ kuˇ teh ̭-a. 10 "Yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ mˇ-eu baˬ da neh, k’ehˬ-eu k’aˆ-eu jeˬ-ahˇ ya daˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ guiˬ lahˬ huiˬ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, mˬ taˆ Miˆ k’ahˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ o ̭-eu jeˬ biˇ meh. 11 "Naw ma ̭ ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh-eu baˬ da neh, aˬ cawˬ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ-eu, k’ehˬ-eu k’aˆ-eu, maˬ ngeuˇ gaˇ keuˆ ni g’awˬ mya jeˬ ja bu ja doeˇ-eu, heu deuˬ-ahˇ naw ma ̭ ya daˬ ngeh, guiˬ lahˬ huiˬ-eu meh. 12 Laˬ k’aˬ cehˇ dui dui-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, mˬ k’oeˇ taˆ naw ma ̭ g’aˇ duˬ lehˬ hmˬ taˬ-euˬ la ̭ sawˬ huiˬ dui dui meh. Naw ma ̭-euˬ mehˬ hu deh ̭ dzeuˇ jawˇ dzeuˇ ya ̭-euˬ Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ k’aw ̭, k’oeˇ lo ̭-ehˇ k’ehˬ nehˬ k’aˆ nehˬ gaˇ ya daˬ-euˬ meh. 13 "Naw ma ̭-aˬ, miˇ tsaˬ zaˬ dawˬ tawˆ lu ̭ g’aˇ duˬ saˬ deu ̭ pyeu ̭-eu meh. Ehˇ k’aw ̭, saˬ deu ̭ k’oeˇ saˬ ca taˆ-eu byoˆ-iˇ naˇ, aˬ joˆ-ehˇ paˇ taˆ laˇ nya nmˇ. Miˇ tsa tahˬ dzeh-awˇ, tsawˇ haˬ nawˬ nawˬ-ehˇ bi cah-eu uˬ ta ̭, aˬ jeˬ gaˇ dahˇ paˇ tsoeˬ nmˇ. 14 "Naw ma ̭-aˬ, miˇ tsaˬ dawˬ tawˆ lu ̭ g’aˇ duˬ yaw sheh ̭ pyeu ̭-eu meh. Gawˬ jawˬ uˬ du jaˆ-eu meuˬ-ahˇ maˬ dehˬ kaˬ za ̭ nya-a. 15 Tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ-iˬ, tsiˇ k’mˬ do ̭-awˇ k’aˆ puˬ neh maˬ mo ̭ tsahˬ taˬ-a. Ehˇ k’aw ̭, tsiˇ k’mˬ do ̭ taˬ duˬ k’oeˇ taˆ ciˬ daˆ-awˇ, pehˬ zaˬ ma zaˬ mawˇ nya ni yaw sheh ̭ bi bya-eu meh. 16 K’oeˇ gaˇ duˇ ni, naw ma ̭ neh mˇ-euˬ yaw muiˬ jeˬ-ahˇ aˬ cawˬ mawˇ-awˇ, mˬ k’oeˇ taˆ jawˇ-eu naw ma ̭-euˬ Aˬda-ahˇ ja ceuˬ ni, aˬ cawˬ mehˬ shi naw ma ̭-euˬ yaw sheh ̭ yaw k’aˆ-ehˇ bi bya-awˬ. 17 "Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ hawˇ-eu Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ neh mehˬ taˬ tsoˆ taˬ ya ̭-euˬ dawˬ deuˬ-ahˇ laˆ cawˆ le-eu g’aˇ duˬ ngaˇ oe-euˬ nga lehˇ naw ma ̭ taˬ noeˬ. K’oeˇ deuˬ-ahˇ laˆ cawˆ-eu g’aˇ duˬ oe-euˬ maˬ ngeuˇ. Mˇ byah-eu g’aˇ duˬ oe-euˬ ma. 18 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ dawˇ coe ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Mˬ hawˇ-eu miˇ k’aˇ zi ̭ k’oeˇ keuˆ ni maˬ ehˇ, Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ la ̭ k’oeˇ k’aˇ ahˇ-eu jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭ ma ̭ byah laˇ k’oeˇ keuˆ ni maˬ ehˇ, Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ la ̭ k’oeˇ bo ̭ taˬ-euˬ aˇ bo ̭ bo ̭ zaˬ tiˬ bo ̭ teh ̭-ehˇ k’aw ̭ maˬ byoˆ-iˇ-aˇ. 19 K’oeˇ miˇ neh, zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ heu deuˬ la ̭ k’oeˇ, aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ nyiˇ dzehˬ-eu tiˬ dawˬ na-ahˇ yawˬ ha maˬ caw teh-eu uˬ ta ̭, aˬ cawˬ maˬ bi caw teh ni mehˬ-eu tsoˆ-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g’aˬ maˬ kaˬ, mˬ taˆ Miˇ k’ahˬ la ̭ k’oeˇ aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ teˬ dui nyiˇ dui dui teh ̭-a. Ehˇ k’aw ̭, zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ k’oeˇ deuˬ-euˬ mehˬ nah yawˬ ha caw teh-awˇ, aˬ cawˬ k’aw ̭ caw teh ni mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g’aˬ maˬ kaˬ, mˬ taˆ Miˇ k’ahˬ la ̭ k’oeˇ aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ mahˇ dzehˬ teh ̭-a. 20 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ naˆ maˬ tseˇ naw ma ̭ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ maˬ ahˇ dzehˬ naˇ, mˬ taˆ Miˇ k’ahˬ la ̭ k’oeˇ naw ma ̭ maˬ ya uˇ leˇ-a. 21 "Aˇ hu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ ehˇ taˬ-euˬ dawˬ naw ma ̭ ya gaˬ-euˬ meh. ’Tsawˇ haˬ maˬ ya seh ̭-a. Tsawˇ haˬ seh ̭-eu tsawˇ haˬ-aˬ, yaˇ k’aˬ daˇ gaˇ ya daˬ meh’ lehˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. 22 Ehˇ k’aw ̭, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Yawˬ ha-euˬ mehˇ nmˇ -ahˇ nui ma pehˇ-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g’aˬ maˬ kaˬ, yaˇ k’aˬ daˇ gaˇ ya daˬ teh ̭-a. Yawˬ ha-euˬ mehˇ nmˇ-ahˇ yaˬ k’ehˇ yaˬ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, yaˇ k’aˬ daˇ-eu deuˬ-euˬ mehˬ shi bi sheuˬ keuˆ g’eh teh ̭-a. Yawˬ ha-euˬ mehˇ nmˇ-ahˇ, ’Miˬyehˇ-ahˇ maˬ siˬ nya-eu tsawˇ cawˆ’ lehˇ ehˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, shiˬ buiˇ lah ma-ahˇ ya shaˬ teh ̭-a. 23 Nawˇ lawˇ duˬ k’oeˇ taˆ tiˬ jeˬ paˬ lawˇ-eu lehˇ g’eh ngeh, nawˬ-euˬ mehˇ nmˇ nawˬ-ahˇ nui ma maˬ saˇ-eu gaˇ kawˆ tiˬ jeˬ na jaˆ gaˇ noeˬ doˆ laˇ naˇ, 24 lawˇ-eu shehˇ-eu jeˬ-ahˇ lawˇ duˬ mehˬ shi bi jaˆ ya ̭-awˇ, nawˬ-euˬ mehˇ nmˇ nehˬ-ehˇ jahˇ tsaˬ geu ̭ g’aˬ miˇ tsa paˇ g’o ̭ poˆ laˇ-awˇ, lawˇ-eu shehˇ-eu jeˬ mˇ-awˬ. 25 Nawˬ-ahˇ yaˇ k’aˬ ja-eu tsawˇ haˬ nehˬ-ehˇ yaˇ k’aˬ daˇ-eu nymˇ-ahˇ le lu ̭ ngeh, naw nya ̭ yaw kaˬ yaw kawˇ-ehˇ laˆ tsa ̭ geu ̭-awˬ. Yaw kawˇ-ehˇ maˬ laˆ tsaˬ geu ̭ naˇ, tsawˇ haˬ k’oeˇ g’aˬ nawˬ-ahˇ yaˇ k’aˬ daˇ-eu g’aˬ-euˬ la ̭-ahˇ aˬ nehˬ teh ̭-a. Yaˇ k’aˬ daˇ-eu g’aˬ k’aw ̭, nawˬ-ahˇ paˬ kuˆ-ahˇ haw-eu g’aˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k’oeˇ a nehˬ-awˇ, pa ̭ kuˆ-ahˇ bi dawˆ teh ̭-a. 26 Ngaˇ nawˬ-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Doˆ paˬ-ehˇ g’eh-eu pyuˇ tiˬ pehˆ maˬ doˆ jiˇ k’oeˇ keuˆ ni, pa ̭ kuˆ la ̭ k’oeˇ nawˇ ya uˇ teh ̭-a. 27 " ’Aˬ cawˬ-euˬ miˬ zaˬ yo zaˬ-ahˇ maˬ ya bahˬ maˬ ya muˆ-a’ lehˇ ehˇ-eu dawˬ naw ma ̭ ya gaˬ g’aˬ-euˬ meh. 28 Ehˇ k’aw ̭, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g’aˬ-ahˇ haw-awˇ, yu ̭ ta ̭ jawˇ ta ̭ maw ̭-eu nui ma ahˇ naˇ, nui ma la ̭ k’oeˇ zaˬ miˬ zaˬ k’oeˇ g’aˬ-ahˇ bahˬ-euˬ muˆ-euˬ meh. 29 Nawˬ-euˬ myaˆ nuiˆ aˇ maˇ nuiˆ baˬ da neh nawˇ iˬ baˇ ya mˇ-euˬ ngeuˇ naˇ, myaˆ nuiˆ k’oeˇ nuiˆ k’eu ̭ doˆ-awˇ biˬ dzeh-awˬ. G’awˇ mawˇ mawˇ lah-ehˇ shiˬ buiˇ lah ma-ahˇ bi biˬ ahˇ-eu naˆ maˬ tseˇ, aˇ sehˇ tiˬ sehˇ ya teˬ-iˇ-eu maˬ gaˇ dzehˬ teh ̭-a. 30 Nawˬ-euˬ aˬ la ̭ aˇ maˇ la ̭ baˬ da neh nawˇ iˬ baˇ ya mˇ-euˬ ngeuˇ naˇ, aˬ la ̭ k’oeˇ la ̭ deuˆ tsehˆ-awˇ biˬ dzeh-awˬ. G’awˇ mawˇ mawˇ lah-ehˇ shiˬ buiˇ lah ma-ahˇ bi biˬ ahˇ-eu naˆ maˬ tseˇ, aˇ sehˇ tiˬ sehˇ dahˬ-iˇ-eu maˬ gaˇ dzehˬ teh ̭-a. 31 "haˬ aˬ geu g’aˬ maˬ kaˬ, miˬ zaˬ k’o ̭ naˇ, k’o ̭-euˬ gaˇ kawˆ yaw duˬ yaw ciˇ baw ni, miˬ zaˬ g’aˬ-ahˇ sahˬ bo ̭ tiˬ dzeh ya bi ̭ meh’ lehˇ ehˇ taˬ-euˬ jaˆ-eu meh. 32 Ehˇ k’aw ̭, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Tsawˇ haˬ aˬ geu g’aˬ maˬ kaˬ, yawˬ ha-euˬ miˬ zaˬ aˬ cawˬ nehˬ-ehˇ bahˬ-euˬ muˆ-euˬ maˬ jaˆ gaˇ k’o ̭ dzeh nehˬ-awˇ, miˬ zaˬ k’oeˇ g’aˬ yawˬ zahˇ yawˬ iˇ paˇ naˇ, miˬ zaˬ g’aˬ aˬ cawˬ-euˬ yo zaˬ-ahˇ bahˬ ni k’aˬ dzeˇ zaˬ g’aˬ neh jahˇ-euˬ meh. Aˬ cawˬ-euˬ miˬ k’o ̭-ahˇ sheuˬ-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g’aˬ maˬ kaˬ, aˬ cawˬ-euˬ miˬ zaˬ-ahˇ bahˬ-eu meh. 33 "maˬ mˇ nya-eu jeˬ taˬ kamˬ. Nawˬ neh mˇ ma lehˇ SahˬpaˬMiˬyehˇ-ahˇ kamˬ taˬ-euˬ jeˬ-ahˇ, kamˬ-euˬ lo ̭-ehˇ mˇ byah-awˬ’ lehˇ, aˇ hu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ ehˇ nehˬ taˬ-euˬ dawˬ k’oeˇ dawˬ k’aw ̭, naw ma ̭ ya gaˬ g’aˬ-euˬ meh. 34 Ehˇ k’aw ̭, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Kamˬ-eu jeˬ tiˬ paw ̭-iˬ taˬ mˇ. Mˬ-ahˇ g’oe-awˇ neh k’aw ̭ taˬ kamˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, k’oeˇ-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ nuiˇ mahˬ meh. 35 Miˇ-ahˇ g’oe-awˇ neh k’aw ̭ taˬ kamˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, k’oeˇ-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ aˬ kuiˇ cawˬ taˬ duˬ meh. Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ g’oe-awˇ neh k’aw ̭ taˬ kamˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, k’oeˇ-aˬ, huiˬ dui dui-eu Sahˬ paˬ-euˬ meuˬ meh. 36 Nawˬ-euˬ uˬ duˬ-ahˇ g’oe-awˇ neh k’aw ̭ taˬ kamˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, uˬ duˬ tsehˇ kahˇ tiˬ kahˇ pyuˇ laˇ ni maˬ ehˇ, naˆ-iˇ ni maˬ ehˇ, nawˇ jahˇ nya-eu maˬ ngeuˇ-a. 37 Ngeuˇ naˇ ’Ngeuˇ ma’, maˬ ngeuˇ naˇ ’Maˬ ngeuˇ’ lehˇ teh ̭-ehˇ ehˇ-awˬ. K’oeˇ uˬ ta ̭-ehˇ ngehˬ dzehˬ tmˇ dzehˬ-eu dawˬ deuˬ-aˬ, Haiˬ-eu Neh ̭ sahˬ paˬ-euˬ la ̭ k’oeˇ neh doˆ le-euˬ dawˬ meh. 38 "nuiˆ-euˬ poeˬ myaˆ nuiˆ, seuˬ-euˬ poeˬ seuˬ’ lehˇ ehˇ taˬ-euˬ dawˬ naw ma ̭ ya gaˬ-euˬ meh. 39 Ehˇ k’aw ̭, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Aˬ cawˬ yaw doeˇ jahˇ laˇ gaˇ yaw doeˇ taˬ jahˇ k’o ̭ nehˬ. Tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ na nawˬ-euˬ baˬ ba aˇ maˇ paw pyawˬ-ahˇ tehˆ laˇ naˇ, aˇ caˇ pyawˬ paˇ ciˬ daˬ nehˬ-awˬ. 40 Tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ na nawˬ-euˬ pehˇ k’ahˬ la ̭ k’oeˇ kahˇ ja za geu ̭ maw ̭ naˇ, la ̭ nyiˇ kahˇ k’aw ̭ lehˆ caw nehˬ-awˬ. 41 Tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ na nawˬ-ahˇ k’aˆ g’aˬ-awˇ, tiˬ laˇ kaˬ gaˇ keuˆ ni bi caw teh le maw ̭ naˇ, nyiˬ laˇ kaˬ gaˇ keuˆ ni caw teh nehˬ-awˬ. 42 Shaˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ bi ̭-awˇ, ngaˬ maw ̭ paˇ maw ̭-eu tsawˇ haˬ-ahˇ ngaˬ nehˬ paˇ nehˬ-awˬ. 43 "ha dawˬ peh jawˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ gaˬ-awˇ, yawˬ ha-ahˇ muiˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ muiˇ-awˬ’ lehˇ ehˇ taˬ-euˬ dawˬ naw ma ̭ ya gaˬ-euˬ meh. 44 Ehˇ k’aw ̭, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Naw ma ̭-ahˇ muiˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ gaˬ-awˇ, naw ma ̭-ahˇ k’ehˬ nehˬ k’aˆ nehˬ la ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ g’aˇ duˬ guiˬ lahˬ shaˇ nehˬ-awˬ. 45 K’oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ naˇ, naw ma ̭-aˬ, mˬ k’oeˇ taˆ jawˇ-eu naw ma ̭-euˬ Aˬ da-euˬ zaˬ pyeu ̭ laˇ teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭-aˬ, tsawˇ muiˬ tsawˇ doeˇ maˬ tseˇ ni, dawˬ tawˆ lu ̭ k’oeˇ taˆ aˬ yaw ̭-euˬ nahˇ ma bi doˆ laˇ-awˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ hawˇ-eu maˬ tsaˬ maˬ dawˇ-eu tsawˇ haˬ maˬ tseˇ paˆ ni, dawˬ tawˆ lu ̭ k’oeˇ taˆ uˬ yehˇ bi yehˇ le-eu meh. 46 Naw ma ̭-ahˇ gaˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ teh ̭-ehˇ naw ma ̭ gaˬ naˇ, naw ma ̭ aˬ jeˬ aˇ poeˬ paˇ baw ta. Kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ k’aw ̭ k’oeˇ lo ̭-ehˇ gaˬ-eu maˬ ngeuˇ-a loˇ. 47 Cawˬ yaw g’oeˇ deuˬ-ahˇ teh ̭-ehˇ naw ma ̭ dawˬ ngehˬ cawˬ naˇ, naw ma ̭ aˬ cawˬ ta ̭-ehˇ yaw muiˬ jeˬ mˇ dzehˬ-euˬ aˬ gaˇ paˇ jaˆ nmˇ. Lawˇ ci ̭ zaˬ deuˬ k’aw ̭ k’oeˇ naˆ ni mˇ byah lu ̭-eu maˬ ngeuˇ-a loˇ. 48 K’oeˇ miˇ neh, mˬ k’oeˇ taˆ jawˇ-eu naw ma ̭-euˬ Aˬ da byah-eu lo ̭-ehˇ, naw ma ̭ k’aw ̭ bi byah laˇ-awˬ.

6

1 "Uˬ duˬ tahˬ-eu zahˇ sahˇ k’o ̭-ahˇ ta ̭ leˇ-eu muiˬ-eu jaˬ-eu gaˇ deuˬ-ahˇ naw ma ̭ mˇ ngeh, aˬ cawˬ mawˇ ni mˇ-eu jeˬ taˬ bi pyeu ̭. K’oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ naˇ, mˬ k’oeˇ taˆ jawˇ-eu naw ma ̭-euˬ Aˬda naw ma ̭-ahˇ guiˬ lahˬ maˬ bi ̭-a. 2 "Shaˬ-eu zahˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ gam ̭ nehˬ ngeh, aw ̭-a ̭ tahˬ k’oˬ-ahˇ duˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ lo ̭-ehˇ, daˇ heh baw baw-ehˇ gam ̭-eu jeˬ taˬ jahˇ. Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, aˬ cawˬ bi ciˬ poeˬ-eu g’aˇ duˬ, uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k’oeˇ maˬ ehˇ, gaˇ ma doe ni maˬ ehˇ, daˇ heh baw-awˇ gam ̭ nehˬ-eu meh. Ngaˇ dawˇ coe ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, yawˬ ha k’aˇ za paˬ-ehˇ g’eh-eu guiˬ lahˬ za g’aˬ jiˇ-euˬ gaˇ duˇ meh. 3 Ehˇ k’aw ̭, shaˬ-eu zahˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ nawˇ gam ̭ nehˬ ngeh, aˇ maˇ la ̭ neh mˇ-euˬ jeˬ aˇ caˇ la ̭ maˬ bi siˬ ni jahˇ-awˬ. 4 Nawˇ k’oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ ngeh, aˬ cawˬ tiˬ g’aˬ-iˬ maˬ siˬ nya-a. Ehˇ k’aw ̭, tsawˇ haˬ zaˬ maˬ mawˇ nya-eu jeˬ-ahˇ mawˇ nya-eu nawˬ-euˬ Aˬda nawˬ-ahˇ guiˬ lahˬ bi ̭ teh ̭-a. 5 "Nawˇ guiˬ lahˬ shaˇ ngeh, aw ̭-a ̭ tahˬ k’oˬ-ahˇ duˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ lo ̭-ehˇ taˬ jahˇ. Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, aˬ cawˬ bi haw mawˇ-eu g’aˇ duˬ, uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k’oeˇ hawˇ-eu gaˇ ma gaˇ tsmˇ doe ni yaw ̭-awˇ guiˬ lahˬ shaˇ-eu meh. Ngaˇ dawˇ coe ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, yawˬ ha k’aˇ za paˬ-ehˇ g’eh-eu guiˬ lahˬ za g’aˬ jiˇ-euˬ gaˇ duˇ meh. 6 Ehˇ k’aw ̭, nawˇ guiˬ lahˬ shaˇ ngeh, kuˆ lawˆ la ̭ k’oeˇ uˇ leˇ-awˇ, laˇ g’oˆ piˬ tehˬ taˬ-awˇ, maˬ mawˇ laˇ-eu nawˬ-euˬ Aˬda-ahˇ shaˇ-awˬ. Tsawˇ haˬ zaˬ maˬ mawˇ-eu jeˬ-ahˇ mawˇ nya-eu nawˬ-euˬ Aˬda nawˬ-ahˇ guiˬ lahˬ bi ̭ la ̭ teh ̭-a. 7 "Naw ma ̭ guiˬ lahˬ shaˇ ngeh, lawˇ ci ̭ zaˬ deuˬ guiˬ lahˬ shaˇ-eu lo ̭-ehˇ, gaˇ dahˇ maˬ tsoeˬ-eu dawˬ g’awˬ mya ni taˬ ngehˬ. Aˬ yaw ̭ ma ̭ guiˬ lahˬ g’awˬ myahˇ ni shaˇ-eu baˬ da neh, Miˬyehˇ-ahˇ gaˬ leˇ teh ̭-a lehˇ noeˬ-eu meh. 8 Aˬ yaw ̭ ma ̭ lo ̭-ehˇ taˬ g’eh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ maˬ shaˇ mi naˆ-ehˇ, k’aˇ loˬ-eu jeˬ naw ma ̭-euˬ Aˬda siˬ nya lu ̭ meh. 9 Naw ma ̭ guiˬ lahˬ shaˇ ngeh, heu lo ̭-ehˇ shaˇ-awˬ. ’Mˬ k’oeˇ taˆ jawˇ-eu nga ma ̭-euˬ Aˬda-oˇ, Nawˬ-euˬ tsawˇ myahˇ-ahˇ yaw zeu baw lu ̭-uˇ. 10 Nawˬ-euˬ miˇ k’ahˬ keuˆ le lu ̭-uˇ. Nawˇ nui k’ahˇ shiˇ-eu jeˬ, mˬ k’oeˇ taˆ mˇ byah-euˬ lo ̭-ehˇ, miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ mˇ byah lu ̭-uˇ. 11 Iˬ nah loˬ-eu dzaˬ-eu jeˬ, iˬ nah bi ̭ nehˬ la ̭. 12 Aˬ cawˬ mˇ bahˬ la ̭-euˬ jeˬ-ahˇ, nga ma ̭ iˬ baˇ pyehˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, nga ma ̭ mˇ bahˬ taˬ-euˬ jeˬ-ahˇ, nawˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ la ̭. 13 Iˬ baˇ muˇ juˇ mehˬ nah, taˬ bi iˇ la ̭, Yaw haiˬ la ̭ k’oeˇ, bi dzeuˇ-iˇ la ̭.’ 14 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ cawˬ neh naw ma ̭-ahˇ mˇ bahˬ-euˬ iˬ baˇ-ahˇ naw ma ̭ pyehˬ nehˬ naˇ, naw ma ̭ neh mˇ bahˬ-euˬ iˬ baˇ-ahˇ, mˬ k’oeˇ taˆ jawˇ-eu naw ma ̭-euˬ Aˬda pyehˬ nehˬ la ̭ teh ̭-a. 15 Ehˇ k’aw ̭, naw ma ̭ aˬ cawˬ-ahˇ iˬ baˇ maˬ pyehˬ nehˬ naˇ, mˬ k’oeˇ taˆ jawˇ-eu naw ma ̭-euˬ Aˬda k’aw ̭, naw ma ̭ neh mˇ bahˬ-euˬ jeˬ-ahˇ iˬ baˇ maˬ pyehˬ nehˬ la ̭-aˇ. 16 "Naw ma ̭ maˬ dzaˬ-eu zahˇ jahˇ ngeh, aˬ cawˬ bi mawˇ-eu g’aˇ duˬ jahˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ lo ̭-ehˇ, myaˆ pyawˬ nyoeˬ k’euˇ ni taˬ g’eh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ dzaˬ ni dzahˬ lu ̭ gaˇ aˬ cawˬ haw siˬ nya ni, myaˆ pyawˬ ciˇ jaw ̭ ni jawˇ-eu meh. Ngaˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, yawˬ ha k’aˇ za paˬ-ehˇ g’eh-eu guiˬ lahˬ za g’aˬ jiˇ-euˬ gaˇ duˇ-eu meh. 17 Naw ma ̭ maˬ dzaˬ-eu zahˇ jahˇ ngeh, myaˆ du ̭ pu ̭ shawˇ-awˇ, uˬ duˬ kaˆ juˇ-awˬ. 18 K’oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ ngeh, naw ma ̭ maˬ dzaˬ ni dzahˬ lu ̭-eu gaˇ kawˆ, tsawˇ haˬ zaˬ deuˬ maˬ mawˇ nya k’aw ̭, tsawˇ haˬ zaˬ maˬ mawˇ nya gaˇ jawˇ-eu naw ma ̭-euˬ Aˬda mawˇ teh ̭-a. Tsawˇ haˬ zaˬ maˬ mawˇ nya-eu jeˬ-ahˇ mawˇ lu ̭-eu naw ma ̭-euˬ Aˬda, naw ma ̭-ahˇ guiˬ lahˬ bi ̭ la ̭ teh ̭-a. 19 "Naw ma ̭ yawˬ ha g’aˇ duˬ miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ taˬ poˆ uiˬ taˬ. Miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ poˆ uiˬ taˬ naˇ, shmˇ kaw kaw leˇ nya, boeˬ dzaˬ leˇ nya-awˇ, smˇ k’oeˬ k’aw ̭ k’oeˬ nya meh. 20 Ehˇ k’aw ̭, mˬ k’oeˇ taˆ naw ma ̭-euˬ pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ poˆ uiˬ taˬ-awˬ. K’oeˇ gaˇ-aˬ, shmˇ kaw maˬ kaw leˇ nya, boeˬ maˬ dzaˬ leˇ nya-eu uˬ ta ̭, smˇ k’oeˬ k’aw ̭ maˬ k’oeˬ leˇ nya-a. 21 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ neh pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ k’aˇ poˆ uiˬ taˬ-euˬ tsahˇ-ahˇ, naw ma ̭-euˬ nui ma jaˆ teh ̭-a. 22 "Myaˆ nuiˆ-aˬ g’awˇ mawˇ-euˬ tsiˇ k’mˬ pyeu ̭-eu meh. K’oeˇ miˇ neh, nawˬ-euˬ myaˆ nuiˆ yaw muiˬ naˇ, nawˬ-euˬ g’awˇ mawˇ mawˇ lah-ehˇ yaw sheh ̭ bya teh ̭-a. 23 Ehˇ k’aw ̭, nawˬ-euˬ myaˆ nuiˆ maˬ muiˬ naˇ, nawˬ-euˬ g’awˇ mawˇ mawˇ lah-ehˇ zahˇ tsui ni jaˆ teh ̭-a. K’oeˇ miˇ neh, nawˬ-euˬ la ̭ k’oeˇ ahˇ-eu yaw sheh ̭ k’oeˇ zahˇ tsui ni g’eh naˇ, yaw zahˇ k’oeˇ aˇ naˆ ni doeˇ nmˇ. 24 "Tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ-iˬ sahˬ paˬ nyiˬ g’aˬ-euˬ zaˬ k’aˆ maˬ geu ̭ nya-a. Tiˬ g’aˬ-ahˇ bye naˇ, tiˬ g’aˬ-ahˇ gaˬ teh ̭-a. Tiˬ g’aˬ-ahˇ yaw zeu baw naˇ, tiˬ g’aˬ-ahˇ yaw zeu maˬ baw-aˇ. Naw ma ̭-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ zaˬ k’aˆ hawˇ-eu pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ-euˬ zaˬ k’aˆ, nyiˬ jeˬ lu ̭ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ maˬ geu ̭ nya-a. 25 "K’oeˇ miˇ neh, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Naw ma ̭ yaw deh ̭ deh ̭ nya ni, aˬ joˆ-ehˇ ya dzaˬ ya dawˇ-eu gaˇ kawˆ hawˇ-eu, naw ma ̭-euˬ g’awˇ mawˇ g’aˇ duˬ aˬ joˆ-ehˇ ya dm ya g’aˬ-eu gaˇ kawˆ k’ahˬ taˬ lahˇ. Yaw deh ̭ deh ̭-eu jeˬ-aˬ, dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ naˆ maˬ tseˇ poeˬ-awˇ, g’awˇ mawˇ k’aw ̭, dm g’aˬ dm lmˇ naˆ maˬ tseˇ poeˬ-eu maˬ ngeuˇ-a loˇ. 26 K’oeˇ taˆ paw zaw lu ̭-eu aˇ jiˇ deuˬ-ahˇ haw sheˇ. Aˇ jiˇ k’oeˇ deuˬ cehˇ maˬ ka-a. Cehˇ maˬ yehˬ-a. Cehˇ jiˇ-ahˇ cehˇ maˬ pi ahˇ-a. Ehˇ k’aw ̭, mˬ k’oeˇ taˆ jawˇ-eu naw ma ̭-euˬ Aˬda, aˇ jiˇ k’oeˇ deuˬ-ahˇ bi dzaˬ bi dawˇ-eu meh. Aˇ jiˇ k’oeˇ deuˬ naˆ maˬ tseˇ naw ma ̭ poeˬ dzehˬ-eu maˬ ngeuˇ te loˇ. 27 K’ahˬ lahˇ-eu miˇ neh yawˬ ha-euˬ ziˇ tiˬ caˆ bi mahˇ dzehˬ laˇ nya-eu aˬ suˇ g’aˬ jawˇ te. 28 "Aˬ jeˬ miˇ neh dm g’aˬ dm lmˇ gaˇ kawˆ naw ma ̭ k’ahˬ lahˇ te. Bawˇ tsahˬ-ahˇ deh ̭-eu aˇ yehˆ gaˇ kawˆ shaˇ noeˬ haw sheˇ. Aˬ yaw ̭ ma ̭ saˬ laˬ maˬ g’awˇ, saˬ nmˇ maˬ za ̭-a. 29 Ehˇ k’aw ̭, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Yaw sheh ̭ k’ahˬ sehˇ huiˬ dui dui-eu sahˬ paˬ Sawˇlaˬmoˬ neh dm-euˬ poeˬ dui dui-eu dm g’aˬ dm lmˇ-aˬ, aˇ yehˆ k’oeˇ tiˬ yehˆ naˆ ni k’aw ̭ maˬ haw muiˬ-a. 30 Iˬ nah deh ̭ lu ̭ k’aw ̭, ni shawˬ miˬ dzaˬ-ahˇ bi jehˆ puiˆ jiˇ-eu bawˇ tsahˬ jaˆ guˬ jaˆ gaˆ-ahˇ Miˬyehˇ k’oeˇ naˆ ni bi dm bi g’aˬ-eu ngeuˇ naˇ, naw ma ̭-ahˇ k’oeˇ naˆ maˬ tseˇ maˬ bi dm maˬ bi g’aˬ-aˇ loˇ. Aˬ jeˬ miˇ neh jah-eu g’aˬ byehˆ byehˆ te. 31 K’oeˇ miˇ neh, aˬ joˆ-ehˇ ya dzaˬ ya dawˇ-eu gaˇ kawˆ hawˇ-eu, aˬ joˆ-ehˇ ya dm ya g’aˬ-eu gaˇ kawˆ k’ahˬ taˬ lahˇ. 32 Lawˇ ci ̭ zaˬ deuˬ-aˬ, k’oeˇ lo ̭-ehˇ g’eh-eu gaˇ kawˆ teh ̭-ehˇ shaˇ noeˬ lu ̭ meh. K’oeˇ deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ naw ma ̭ loˬ meh lehˇ, mˬ k’oeˇ taˆ jawˇ-eu naw ma ̭-euˬ Aˬda siˬ nya lu ̭ meh. 33 Miˬyehˇ-euˬ Miˇ k’ahˬ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ-ahˇ jeˬ huˬ poˆ-awˬ. Nui jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭, aˬ yaw ̭ naw ma ̭-ahˇ bi ̭ lahˬ la ̭ teh ̭-a. 34 K’oeˇ miˇ neh, ni shawˬ g’aˇ duˬ iˬ nah k’ahˬ taˬ lahˇ. Ni shawˬ nah k’ahˬ lahˇ paˬ-ehˇ g’eh-eu jeˬ, ni shawˬ nah tiˬ byah tiˬ lo ̭ jaˆ lu ̭ meh. Yawˬ nah na lu ̭, aˬ yaw ̭ ngeh nah k’ahˬ lahˇ-eu jeˬ tiˬ lo ̭ jaˆ meh.

7

1 "Aˬ cawˬ-ahˇ yaw lehˬ taˬ poˆ. Aˬ cawˬ-ahˇ yaw lehˬ maˬ poˆ naˇ, naw ma ̭-ahˇ k’aw ̭ Miˬyehˇ yaw lehˬ maˬ poˆ-aˇ. 2 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ cawˬ-ahˇ naw ma ̭ yaw lehˬ poˆ-eu lo ̭-ehˇ, naw ma ̭-ahˇ k’aw ̭ Miˬyehˇ yaw lehˬ poˆ teh ̭-a. Naw ma ̭ aˬ cawˬ-ahˇ k’aˇ haw doeˇ-euˬ naˆ ni, naw ma ̭-ahˇ Miˬyehˇ haw doeˇ teh ̭-a. 3 Yawˬ ha-euˬ myaˆ nuiˆ-ahˇ tsmˬ-eu diˬ tm-ahˇ maˬ shaˇ sawˇ-ehˇ, yawˬ ha-euˬ mehˇ nmˇ-euˬ myaˆ nuiˆ-ahˇ ahˇ-eu myaˆ paw ̭ paw ̭ zaˬ tiˬ hmˬ-ahˇ aˬ jeˬ miˇ neh toeˬ ceh te. 4 Yawˬ ha-euˬ myaˆ nuiˆ-ahˇ diˬ tm tsmˬ lu ̭ ngeh, ’Nawˬ-euˬ myaˆ nuiˆ-ahˇ ahˇ-eu myaˆ paw ̭ ngaˇ pehˆ doˆ nehˬ nyaˇ’ lehˇ, nawˬ-euˬ mehˇ nmˇ-ahˇ nawˇ aˬ joˆ-ehˇ ehˇ leˇ coeˇ-eu nya. 5 Aw ̭-a ̭ tahˬ k’oˬ-ahˇ duˇ-eu tsawˇ haˬ -oˇ, nawˬ-euˬ myaˆ nuiˆ-ahˇ tsmˬ-eu diˬ tm jeˬ huˬ ba ̭ doˆ-awˬ. k’oeˇ sawˇ miˇ tsa, nawˬ-euˬ mehˇ nmˇ-euˬ myaˆ nuiˆ-ahˇ ahˇ-eu myaˆ paw ̭ aˬ joˆ-ehˇ pehˆ doˆ paˬ nga lehˇ, nawˬ-ahˇ mawˇ duˬ laˇ teh ̭-a. 6 "Aˬ kuiˬ-ahˇ yaw muiˬ yaw shawˇ jeˬ taˬ bi ̭. Aˬ kuiˬ k’oeˇ naw ma ̭-ahˇ kaw ̭ laˇ teh ̭-a. Aˬ za ̭-ahˇ aˇ caˇ caˇ k’aw ̭ sehˇ taˬ dzeh nehˬ. Aˬ za ̭ k’oeˇ aˇ caˇ caˇ k’aw ̭ sehˇ-ahˇ nawˬ pahˬ teh ̭-a. 7 "Shaˇ-awˬ. Shaˇ naˇ za teh ̭-a. Poˆ-awˬ. Poˆ naˇ mawˇ teh ̭-a. Laˇ g’oˆ-ahˇ k’oˆ-awˬ. K’oˆ naˇ pah nehˬ la ̭ teh ̭-a. 8 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, shaˇ-eu tsawˇ haˬ yawˬ g’aˬ na lu ̭-ahˇ Miˬyehˇ bi ̭ nehˬ teh ̭-a. Poˆ-eu tsawˇ haˬ yawˬ g’aˬ na lu ̭ poˆ mawˇ nya ni, Miˬyehˇ caw ba teh ̭-a. Laˇ g’oˆ-ahˇ k’oˆ-eu tsawˇ haˬ yawˬ g’aˬ na lu ̭-ahˇ k’aw ̭, Miˬyehˇ pah nehˬ teh ̭-a. 9 Naw ma ̭ la ̭ k’oeˇ, yawˬ ha-euˬ aˬ li kaˬ muˇ shaˇ dzaˬ gaˇ, k’aˬ lo g’oˆ nehˬ-eu aˬ da jawˇ meh loˇ. 10 Maˬ ngeuˇ naˇ, yawˬ ha-euˬ aˬ li ngaˬ shaˬ shaˇ dzaˬ gaˇ, aˇ lawˇ nyeh ̭ nehˬ-eu aˬ da jawˇ meh loˇ. 11 Naw ma ̭ iˬ baˇ mˇ-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭ k’aw ̭, yawˬ ha-euˬ zaˬ-ahˇ yaw muiˬ jeˬ bi ̭ nehˬ-eu k’oeˇ naˆ ni siˬ nya naˇ, mˬ k’oeˇ taˆ jawˇ-eu naw ma ̭-euˬ Aˬda pyeu ̭-eu Miˬyehˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-ahˇ k’aˇ shaˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, yaw muiˬ jeˬ bi ̭-eu aˇ naˆ ni paˇ siˬ nya dzehˬ nmˇ. 12 "Aˬ cawˬ neh yawˬ ha-ahˇ k’aˇ bi mˇ nehˬ maw ̭-eu lo ̭-ehˇ, aˬ cawˬ-ahˇ mˇ nehˬ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, dawˬ heu dawˬ-aˬ, Moˇseˬ-euˬ Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ hawˇ-eu Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ neh mehˬ taˬ tsoˆ taˬ-euˬ dawˬ deuˬ la ̭ k’oeˇ, dawˬ ma yaw dzahˇ pyeu ̭-eu meh. 13 "G’oˆ k’ehˬ yaw su ̭-ahˇ uˇ leˇ-awˬ. Luˬ-iˇ seˇ-iˇ-eu gaˇ ma-euˬ g’oˆ k’ehˬ-aˬ, jeˇ dui dui-awˇ, gaˇ ma saˇ lehˆ ni dahˇ-eu miˇ neh, uˇ leˇ-eu tsawˇ haˬ yaw myaˬ meh. 14 Ehˇ k’aw ̭, dehˬ-eu sa ̭ laˇ gaˇ ma-euˬ g’oˆ k’ehˬ-aˬ, su ̭ dui dui-awˇ, gaˇ ma shaˬ dui dui-eu miˇ neh, gaˇ ma k’oeˇ kahˇ poˆ mawˇ-eu tsawˇ haˬ yaw cuiˆ meh. 15 "Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu jaˬ myaw ̭ deuˬ-ahˇ yahˇ-awˬ. Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, la ̭ nyiˇ paw haw ngeh yawˇ zaˬ lo ̭-ehˇ nahˬ jawˆ ni g’eh gaˇ duˇ k’aw ̭, la ̭ k’oeˇ paw haiˬ dui dui-eu k’aˬ yehˇ pyeu ̭-eu meh. 16 Aˬ yaw ̭ ma ̭ mˇ doˆ shaˇ doˆ la ̭ gaˇ haw naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ joˆ-ehˇ g’eh-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu gaˇ kawˆ, naw ma ̭-ahˇ siˬ laˇ teh ̭-a. Aˬ gah baw duˆ-ahˇ aˬ ga ̭ aˇ siˬ pyaˆ haw-euˬ jaˆ ta loˇ. Aˇ da ̭ aˇ bawˬ-ahˇ siˬ guˬ aˇ siˬ pyaˆ haw-euˬ jaˆ ta loˇ. 17 Aˇ bawˇ yaw muiˬ-ahˇ aˇ siˬ yaw muiˬ siˬ le-awˇ, aˇ bawˇ yaw doeˇ-ahˇ aˇ siˬ yaw doeˇ siˬ le-eu meh. 18 Aˇ bawˇ yaw muiˬ-ahˇ aˇ siˬ yaw doeˇ maˬ siˬ le nya-a. K’oeˇ gaˇ duˇ ni, aˇ bawˇ yaw doeˇ-ahˇ aˇ siˬ yaw muiˬ maˬ siˬ le nya-a. 19 Aˇ siˬ yaw muiˬ maˬ k’aˇ siˬ le-eu aˇ bawˇ deuˬ tuˇ dzeh-awˇ, miˬ dzaˬ-ahˇ ba ̭ puiˆ-eu meh. 20 K’oeˇ gaˇ duˇ ni, Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu jaˬ myaw ̭ deuˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ neh mˇ doˆ shaˇ doˆ la ̭-euˬ jeˬ-ahˇ haw-awˇ siˬ laˇ teh ̭-a. 21 "Ngaˬ-ahˇ ’Sahˬ paˬ-oˇ, Sahˬ paˬ-oˇ’ lehˇ k’aˇ kuˇ-eu tsawˇ haˬ yawˬ g’aˬ na lu ̭, mˬ taˆ Miˇk’ahˬ-ahˇ ya uˇ leˇ-eu maˬ ngeuˇ-a. Mˬ k’oeˇ taˆ jawˇ-eu ngaˬ Da nui ma tsaˬ-eu jeˬ mˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ teh ̭-ehˇ ya uˇ leˇ-eu meh. 22 Yaˇ k’aˬ daˇ-eu aˇ nah keuˆ le ngeh, ’Sahˬ paˬ-oˇ, Sahˬ paˬ-oˇ, nga ma ̭ nawˬ-euˬ tsawˇ myahˇ-ahˇ g’oe-awˇ Miˬyehˇ-euˬ dawˬ mehˬ-euˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ. Nawˬ-euˬ tsawˇ myahˇ-ahˇ g’oe-eu la ̭ k’oeˇ neh ̭ teh doˆ-awˇ, zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g’eh-eu jeˬ k’aw ̭ mˇ-euˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ’ lehˇ, tsawˇ haˬ g’awˬ mya g’aˬ ehˇ teh ̭-a. 23 K’oeˇ ngeh, ’Naw ma ̭-ahˇ ngaˇ maˬ siˬ. Miˬyehˇ nui ma maˬ tsaˬ-eu jeˬ mˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, ngaˇ maˬ mawˇ gaˇ iˇ byoˆ-awˬ’ lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ nehˬ ma. 24 "Ngaˬ neh mehˬ-euˬ dawˬ-ahˇ ya gaˬ-awˇ naˇ haˬ geu ̭-eu tsawˇ haˬ yawˬ g’aˬ na lu ̭, k’aˬ lo k’oeˇ taˆ nymˇ tsoˆ-eu noeˬ dahˇ doe-eu tsawˇ haˬ-ahˇ duˇ-eu meh. 25 Uˬ yehˇ yehˇ le-awˇ, iˇ jeuˬ jeuˬ le-eu uˬ ta ̭, jaˬ lehˇ lehˇ ma ciˬ tahˬ ciˬ tuˆ laˇ k’aw ̭, k’aˬ lo k’oeˇ taˆ tsoˆ taˬ-euˬ miˇ neh, nymˇ k’oeˇ nymˇ maˬ coˬ-iˇ-a. 26 Ngaˬ neh mehˬ-euˬ dawˬ-ahˇ ya gaˬ-awˇ maˬ naˇ haˬ geu ̭-eu tsawˇ haˬ yawˬ g’aˬ na lu ̭, k’aˇ shui ̭ k’oeˇ taˆ nymˇ tsoˆ-eu aˬ dzawˬ aˇ gah-ahˇ duˇ-eu meh. 27 Uˬ yehˇ yehˇ le-awˇ, iˇ jeuˬ jeuˬ le-eu uˬ ta ̭, jaˬ lehˇ lehˇ ma ciˬ tahˬ ciˬ tuˆ laˇ ngeh, nymˇ k’oeˇ nymˇ coˬ dzeh-iˇ-eu meh. Coˬ dzeh-iˇ-eu k’oeˇ-aˬ, coˬ pyaˆ coˬ shaˆ jiˇ-eu meh." 28 Yeˬsuˇ dawˬ k’oeˇ deuˬ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ g’aˬ ngeh, aˬ yaw ̭ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ gaˇ ya gaˬ-euˬ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k’oeˇ deuˬ zahˬ dui dui leˇ-euˬ meh. 29 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ mehˬ-eu tsoˆ-eu k’oeˇ-aˬ, Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ gaˇ maˬ duˇ-ehˇ, baoˬ tiˬ byah ni ahˇ-eu la ̭ k’oeˇ mehˬ-eu tsoˆ-eu jeˬ pyeu ̭-eu meh.

8

1 Yeˬsuˇ gawˬ jawˬ k’oeˇ taˆ neh za ̭ ka le ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma caw teh-euˬ meh. 2 K’oeˇ ngeh, coiˬ doi naˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ, pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ dmˬ-awˇ, "Sahˬ paˬ-oˇ, nawˇ mˇ maw ̭ naˇ, ngaˇ muiˬ laˇ shawˇ laˇ ni mˇ nya meh" lehˇ ehˇ-eu meh. 3 Yeˬsuˇ aˬ la ̭ cawˬ ja-awˇ, tsawˇ haˬ k’oeˇ g’aˬ-ahˇ toeˬ ciˆ-awˇ, "Ngaˇ mˇ maw ̭ ma. Muiˬ laˇ shawˇ laˇ-awˬ" lehˇ ehˇ ngeh, tsawˇ haˬ k’oeˇ g’aˬ-euˬ coiˬ doi naˇ gawˇ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ taˬ tsehˆ leˇ-euˬ meh. 4 K’oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Gaˇ kawˆ heu tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ-ahˇ-iˬ maˬ ja mehˬ ni yahˇ-awˬ. Ehˇ k’aw ̭, piˇ ma jawˇ gaˇ iˇ-awˇ, nawˬ-euˬ g’awˇ mawˇ-ahˇ bi pyehˆ tseˇ duˬ-awˬ. K’oeˇ naˇ, nawˬ-euˬ naˇ gawˇ taˬ leˇ-euˬ gaˇ kawˆ aˬ cawˬ bi siˬ duˬ-eu g’aˇ duˬ, Moˇseˬ-euˬ Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ la ̭ k’oeˇ ehˇ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ lawˇ-eu shehˇ-eu jeˬ mˇ-iˇ-awˬ." 5 Gaˬbeˬneˬoˬ meuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ le-awˇ, meuˬ la ̭ k’oeˇ uˇ leˇ ngeh, Loˇmaˆ yehˇ tiˬ yaˇ g’aˬ k’oeˇ taˆ uˆ lahˇ-eu yaw huiˬ yaw mahˇ tiˬ g’aˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ oe-awˇ, 6 "Sahˬ paˬ-oˇ, ngaˬ-euˬ zaˬ k’aˆ naˇ dui dui-eu miˇ neh, maˬ luˆ maˬ laˆ nya ni iˇ kahˇ la ̭ k’oeˇ yu ̭ lu ̭ meh" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 7 "Ngaˇ oe-awˇ laˆ taˬ nehˬ ma" lehˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ k’o ̭ nehˬ-euˬ meh. 8 Ehˇ k’aw ̭, yehˇ tiˬ yaˇ g’aˬ k’oeˇ taˆ uˆ lahˇ-eu yaw huiˬ yaw mahˇ k’oeˇ g’aˬ ehˇ-eu, "Sahˬ paˬ-oˇ, nawˇ-aˬ, huiˬ dui mahˇ dui dui-eu miˇ neh, ngaˬ-euˬ nymˇ-ahˇ bi uˇ laˇ-eu maˬ geuˇ nya. Nawˬ neh dawˬ tiˬ dawˬ teh ̭-ehˇ ngehˬ ahˇ le ̭-euˬ k’aw ̭, ngaˬ-euˬ zaˬ k’aˆ taˬ leˇ teh ̭-a. 9 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˇ k’aw ̭, ngaˇ naˆ maˬ tseˇ huiˬ-eu yaw huiˬ yaw mahˇ deuˬ-euˬ la ̭ oˆ gaˇ ya mˇ lu ̭-eu lo ̭-ehˇ, ngaˬ-euˬ la ̭ oˆ gaˇ mˇ-eu yehˇ deuˬ k’aw ̭ jawˇ ma. Ngaˬ neh ’Iˇ-awˬ’ lehˇ k’aˇ ehˇ nehˬ-euˬ g’aˬ ya iˇ-awˇ, ’Laˇ-awˬ’ lehˇ k’aˇ ehˇ nehˬ-euˬ g’aˬ ya laˇ meh. ’Heu jeˬ mˇ sheˇ’ lehˇ ngaˬ-euˬ zaˬ k’aˆ-ahˇ ngaˇ k’ehˇ naˇ, ngaˬ neh k’aˇ k’ehˇ-euˬ jeˬ ya mˇ meh." 10 Yaw huiˬ yaw mahˇ k’oeˇ g’aˬ k’oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ Yeˬsuˇ ya gaˬ ngeh, zahˬ leˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ la ̭ k’oeˇ k’aw ̭, heu naˆ naˆ-ehˇ jah-eu tsawˇ haˬ ngaˇ maˬ mawˇ haw-aˬ. 11 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Nahˇ ma doˆ k’ehˬ ga k’ehˬ paw jawˇ-eu tsawˇ haˬ g’awˬ mya ni uiˬ laˇ-awˇ, mˬ taˆ Miˇ k’ahˬ la ̭ k’oeˇ, Aˬbyaˬhaˬ, Iˇtsaˆ, Yaˬkoˆ aˬ ha ma ̭ nehˬ-ehˇ hawˬ jawˬ jawˬ ta ̭ teh ̭-a. 12 Ehˇ k’aw ̭, miˇ k’ahˬ k’oeˇ k’ahˬ-ahˇ ya jawˇ leˇ ma lehˇ noeˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, zahˇ tsui ni g’eh-eu g’oˆ baˬ la ̭ nyiˇ miˇ k’ahˬ-ahˇ bi biˬ ahˇ teh ̭-a. K’oeˇ gaˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ ngoeˇ ngoeˇ-ehˇ, shaˬ zahˬ mˇ-eu seuˬ teu ̭ dui dui teh ̭-a." 13 K’oeˇ naˇ, yaw huiˬ yaw mahˇ k’oeˇ g’aˬ-ahˇ, "G’o ̭-iˇ-awˬ. Nawˬ neh k’aˇ jah-euˬ jeˬ keuˆ le lu ̭-uˇ" lehˇ, Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. K’oeˇ ngeh, zaˬ k’aˆ k’oeˇ g’aˬ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ jawˇ saˇ doˆ laˇ-euˬ meh. 14 Beˬtuˆluˆ-euˬ nymˇ-ahˇ Yeˬsuˇ iˇ ngeh, Beˬtuˆluˆ-euˬ aˬ mawˬ zaˬ miˬ zaˬ g’aˬ pyaˬ-awˇ ga lu ̭ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 15 Aˬ yaw ̭-euˬ aˬ la ̭-ahˇ Yeˬsuˇ toeˬ ciˆ ngeh, pyaˬ-eu taˬ leˇ-awˇ, tuˇ laˇ-awˇ, Yeˬsuˇ g’aˇ duˬ dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ laˆ dawˆ nehˬ-euˬ meh. 16 K’oeˇ ngeh nah uˬ ci ̭ ci ̭ le ngeh, neh ̭ uˇ-eu tsawˇ haˬ g’awˬ mya ni Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ sheuˬ la ̭-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ dawˬ teh ̭-ehˇ ngehˬ-awˇ, neh ̭ k’oeˇ deuˬ-ahˇ teh doˆ nehˬ jiˇ-euˬ meh. Naˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ k’aw ̭, aˬ yaw ̭ laˆ taˬ nehˬ-euˬ meh. 17 Aˬ yaw ̭ k’oeˇ lo ̭-ehˇ mˇ-euˬ-aˬ, "Aˬ dui jawˇ saˇ maˬ doˆ-eu jeˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ yuˇ dzeh-awˇ, aˬ dui-euˬ naˇ gawˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ pi dzeh-euˬ meh" lehˇ, Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Iˇsaˬyaˇ neh ehˇ taˬ-euˬ dawˬ k’oeˇ dawˬ bi byah laˇ-eu g’aˇ duˬ pyeu ̭-eu meh. 18 Yeˬsuˇ jawˇ-eu tiˬ jawˬ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma uiˬ laˇ taˬ-eu gaˇ Yeˬsuˇ ya mawˇ ngeh, "Lah-euˬ nui baˬ paw tsehˆ-iˇ kaˇ-euˇ" lehˇ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 19 K’oeˇ ngeh, Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ tiˬ g’aˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ oe-awˇ, "Saˬ laˬ-oˇ, nawˇ k’aˇ iˇ gaˇ ngaˇ caw teh le ma" lehˇ ehˇ-eu meh. 20 Tsawˇ haˬ k’oeˇ g’aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Byaˬ hiˇ-aˬ bahˬ baw meh. Aˇ jiˇ k’aw ̭ bahˬ baw meh. Ehˇ k’aw ̭, Tsawˇ haˬ-euˬ Zaˬmaˇ a -aˬ, uˬ duˬ ba ̭ daˇ-awˇ naˬ k’aˇ tiˬ gaˇ-iˬ maˬ za-a." 21 Yeˬsuˇ-euˬ zaˬ lahˇ tiˬ g’aˬ paˇ ehˇ-eu, "Sahˬ paˬ-oˇ, ngaˬ da shiˇ-euˬ jeˬ huˬ bi ba ̭ pahˬ-iˇ la ̭-awˬ." 22 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh laˇ-awˬ. Shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ shiˇ-euˬ deuˬ neh bi ba ̭ pahˬ lu ̭-uˇ." 23 Yeˬsuˇ lawˬ-ahˇ dziˬ leˇ-awˇ iˇ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ k’aw ̭, aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ lawˬ dziˬ-awˇ iˇ g’eh-euˬ meh. 24 K’oeˇ ngeh, lah k’oeˇ taˆ jaˬ lehˇ lehˇ ma baw laˇ-awˇ, iˇ luˆ dzeh dui dui-eu miˇ neh, lawˬ ga nui ̭-iˇ paˬ-ehˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. Ehˇ k’aw ̭, Yeˬsuˇ yu ̭ k’aˆ taˬ-euˬ meh. 25 Zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ laˆ noeˬ-awˇ ehˇ-eu, "Sahˬ paˬ-oˇ, nga ma ̭-ahˇ ka k’o ̭ nehˬ la ̭-awˬ. Ga nui ̭ seh ̭ jiˇ shaw-iˬ miˇ-a." 26 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Jah-eu g’aˬ baˬ dui dui-eu tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, Aˬ jeˬ miˇ neh teu naˆ naˆ-ehˇ guˆ te." K’oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ tuˇ-awˇ, jaˬ lehˇ hawˇ-eu lah-ahˇ dehˬ ngeh, ciˬ cuˇ ni pyeu ̭-iˇ-euˬ meh. 27 Tsawˇ haˬ k’oeˇ deuˬ zahˬ dui dui leˇ-awˇ, tiˬ g’aˬ tiˇ g’aˬ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ teu g’aˬ aˬ joˆ-ehˇ g’eh-eu tsawˇ haˬ nga. Jaˬ lehˇ hawˇ-eu iˇ cu ̭-ahˇ keuˆ ni aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ-eu nga." 28 Lah k’oeˇ paw baˬ-ahˇ jaˆ-eu Gaˬliˬlehˇ miˇ k’ahˬ-ahˇ Yeˬsuˇ iˇ keuˆ ngeh, neh ̭ uˇ-eu tsawˇ haˬ nyiˬ g’aˬ lmˬ bymˇ lo k’ahˬ-ahˇ neh doˇ le-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ tahˬ puˬ le-euˬ meh. Tsawˇ haˬ k’oeˇ nyiˬ g’aˬ k’aˬ-eu miˇ neh, gaˇ ma k’oeˇ kahˇ-ahˇ tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ-iˬ maˬ cah tsehˆ peuˬ-a. 29 Aˬ yaw ̭ nya ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ ya mawˇ-eu nehˬ-ehˇ, "Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ-oˇ, nawˇ nga nya ̭-ahˇ a jeˬ ta ̭ te. Aˇ yamˬ maˬ keuˆ laˇ mi naˆ-ehˇ nga nya ̭-ahˇ k’ehˬ nehˬ k’aˆ nehˬ le-eu lehˇ oe teˬ loˇ" lehˇ, guˇ guˇ-ehˇ ehˇ-eu meh. 30 Aˬ yaw ̭ ma ̭ jawˇ gaˇ neh yaw k’aˆ-ehˇ maˬ kaˬ gaˇ, aˬ za ̭ tiˬ ma ̭ gaˆ dzaˬ lu ̭-eu meh. 31 "Nawˇ nga ma ̭-ahˇ teh dzeh ma lehˇ ngeuˇ naˇ, aˬ za ̭ k’oeˇ ma ̭ la ̭ k’oeˇ bi uˇ-iˇ la ̭" lehˇ, neh ̭ k’oeˇ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ shaˇ-eu meh. 32 "Doˆ-iˇ-awˬ" lehˇ, neh ̭ k’oeˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ dawˬ bi ̭ ngeh, neh ̭ k’oeˇ deuˬ doˆ-iˇ-awˇ, aˬ za ̭ k’oeˇ ma ̭ la ̭ k’oeˇ uˇ-iˇ-euˬ meh. Aˬ za ̭ k’oeˇ ma ̭ ma ̭ lah-ehˇ, baˬ g’a yaw shaˬ paw coeˬ ka g’eh-awˇ, lah-ahˇ ga pu ̭ seh ̭ jiˇ-euˬ meh. 33 Aˬ za ̭ bo lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ meuˬ-ahˇ cehˆ coeˬ coeˬ k’o ̭ g’eh-awˇ, k’aˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ yawˬ jeˬ naˬ lu ̭ hawˇ-eu, neh ̭ uˇ-eu tsawˇ haˬ k’oeˇ nyiˬ g’aˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ nehˬ-euˬ gaˇ kawˆ deuˬ dzawˇ mehˬ nehˬ leˇ-euˬ meh. 34 K’oeˇ ngeh meuˬ la ̭ k’oeˇ k’aˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ doˆ le-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ya mawˇ ngeh, "Nga ma ̭-eu miˇ k’ahˬ la ̭ k’oeˇ neh doˆ-iˇ nehˬ la ̭" lehˇ shaˇ-euˬ meh.

9

1 K’oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ lawˬ k’oeˇ laˇ-ahˇ paˇ dziˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ jawˇ-eu meuˬ-ahˇ g’o ̭ tsehˆ-iˇ-euˬ meh. 2 K’oeˇ ngeh, maˬ luˆ nya-ehˇ yu ̭ zaˇ k’oeˇ taˆ bi yu ̭ taˬ-euˬ kuiˇ shiˇ la ̭ shiˇ shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ ba ̭ ha le-euˬ meh. Ba ̭ ha le-euˬ tsawˇ haˬ k’oeˇ deuˬ-euˬ jah-eu nui ma-ahˇ Yeˬsuˇ ya mawˇ ngeh, kuiˇ shiˇ la ̭ shiˇ shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ k’oeˇ g’aˬ-ahˇ, "Aˬ li-oˇ, tiˬjeˬ-iˬ taˬ noeˬ shaˬ. Nawˬ-euˬ iˬ baˇ-ahˇ Miˬyehˇ pyehˬ nehˬ g’aˬ-euˬ meh lehˇ ngaˇ ehˇ-eu ma" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 3 K’oeˇ ngeh, Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, "Tsawˇ haˬ heu g’aˬ Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ myahˇ ahˬ dzaˬ-eu ngaˇ" lehˇ, nui ma la ̭ k’oeˇ noeˬ k’oeˬ-euˬ meh. 4 Ehˇ k’aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ nui ma la ̭ k’oeˇ noeˬ lu ̭-eu jeˬ-ahˇ Yeˬsuˇ siˬ nya-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Aˬ jeˬ miˇ neh naw ma ̭-euˬ nui ma la ̭ k’oeˇ maˬ muiˬ-eu jeˬ shaˇ noeˬ lu ̭ te. 5 ’Nawˬ-euˬ iˬ baˇ-ahˇ Miˬyehˇ pyehˬ nehˬ g’aˬ-euˬ meh’ lehˇ ehˇ-eu hawˇ-eu, ’Tuˇ laˇ-awˇ, gaˇ ma cah-awˬ’ lehˇ ehˇ-eu dawˬ heu nyiˬ dawˬ aˬ geu dawˬ awˬ dzehˬ ta. 6 Tsawˇ haˬ-euˬ Zaˬmaˇ -aˬ, miˇ tsaˬ heu k’oeˇ taˆ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ nya-eu baoˬ ahˇ-eu gaˇ kawˆ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ bi mawˇ duˬ nyaˇ." K’oeˇ naˇ, kuiˇ shiˇ la ̭ shiˇ shiˇ-eu tsawˇ haˬ k’oeˇ g’aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Tuˇ-awˇ, nawˬ-euˬ yu ̭ zaˇ ba ̭-awˇ g’o ̭-iˇ-awˬ." 7 K’oeˇ ngeh, tsawˇ haˬ k’oeˇ g’aˬ tuˇ laˇ-awˇ, g’o ̭-iˇ-euˬ meh. 8 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k’oeˇ deuˬ k’oeˇ gaˇ ya mawˇ ngeh, guˆ-iˇ-awˇ, tsawˇ haˬ zaˬ-ahˇ k’oeˇ naˆ ni g’eh-eu baoˬ bi ̭-euˬ Miˬyehˇ-ahˇ ja ceuˬ-euˬ meh. 9 Jawˇ duˬ k’oeˇ tsahˇ-ahˇ neh Yeˬsuˇ luˆ-iˇ-awˇ mehˬ hu paw iˇ lu ̭ ngeh, kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu Ma ̭tehˬ lehˇ myahˇ-euˬ g’aˬ, kawˬ ta ̭-eu nymˇ-ahˇ nuiˇ lu ̭ gaˇ aˬ yaw ̭ ya mawˇ-euˬ meh. "Ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh laˇ-awˇ ngaˬ-euˬ zaˬ lahˇ geu ̭ laˇ-awˬ" lehˇ Yeˬsuˇ ehˇ ngeh, Ma ̭tehˬ tsawˬ tuˇ laˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ nah caw teh g’eh-euˬ meh. 10 Yeˬsuˇ iˇ kahˇ la ̭ k’oeˇ hawˬ jeh-ahˇ hawˬ jawˬ jawˬ leˇ ngeh, kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu iˬ baˇ zaˬ g’awˬ mya ni laˇ-awˇ, Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ nehˬ-ehˇ hawˬ jawˬ jawˬ-euˬ meh. 11 Paˬliˬsehˇ deuˬ k’oeˇ gaˇ ya mawˇ ngeh Yeˬsuˇ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭-euˬ saˬ laˬ aˬ jeˬ miˇ neh k’oeˇ lo ̭-ehˇ g’eh-eu tsawˇ haˬ deuˬ nehˬ-ehˇ dzaˬ ta ̭ dawˇ ta ̭ ta." 12 K’oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ Yeˬsuˇ ya gaˬ ngeh, heu lo ̭-ehˇ ehˇ k’o ̭ nehˬ-euˬ meh. "Jawˇ saˇ doˆ lu ̭-eu deuˬ naˇ gawˇ laˆ saˆ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ maˬ loˬ-a. Jawˇ saˇ maˬ doˆ-eu deuˬ teh ̭-ehˇ naˇ gawˇ laˆ saˆ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ loˬ-eu meh. 13 ’Lawˇ-eu shehˇ-eu jeˬ-ahˇ ngaˇ geu ̭ maw ̭-eu maˬ ngeuˇ. G’awˬ shaˬ gaˬ nya-eu jeˬ-ahˇ ngaˇ geu ̭ maw ̭-eu ma’ lehˇ, Miˬyehˇ neh ehˇ-euˬ dawˬ k’oeˇ dawˬ-euˬ dawˬ tsui ̭ naw ma ̭ dzaw duˬ-iˇ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ kuˇ-eu lehˇ ngaˇ oe-euˬ maˬ ngeuˇ. Iˬ baˇ zaˬ deuˬ-ahˇ kuˇ-eu lehˇ ngaˇ oe-euˬ ma." 14 K’oeˇ naˇ, Iˇcu ̭shawˇ-eu Yoˇhaˬ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Nga ma ̭ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ-aˬ, tiˬ k’ehˬ maˬ taˬ ni maˬ dzaˬ-eu zahˇ jahˇ lu ̭ ma. Nawˬ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ aˬ jeˬ miˇ neh k’oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ jahˇ ta." 15 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Oeˇ mˇ baˇ gaˇ laˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ, miˬ zaˬ sheuˬ daˆ-eu g’aˬ aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ k’aˇ jawˇ k’oeˇ keuˆ ni noeˬ shaˬ teh ̭-a loˇ. Miˬ zaˬ sheuˬ daˆ-eu tsawˇ haˬ k’oeˇ g’aˬ aˬ yaw ̭ ma ̭ nehˬ-ehˇ maˬ ya jawˇ ni bi sheuˬ byoˆ g’eh-eu tiˬ nah keuˆ le teh ̭-a. K’oeˇ ngeh jawˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ dzaˬ-eu zahˇ jahˇ teh ̭-a. 16 "Tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ-iˬ mehˬ tsoeˬ yaw cehˇ-ahˇ saˬ paˇ yaw shui ̭ neh pehˇ tsahˇ maˬ do ̭-aˇ. K’oeˇ lo ̭-ehˇ do ̭ naˇ, pehˇ tsahˇ yaw shui ̭ k’oeˇ, mehˬ tsoeˬ yaw cehˇ k’oeˇ kahˇ-ahˇ yaw beh naˆ maˬ tseˇ paˇ bi pyaˬ-iˇ teh ̭-a. 17 K’oeˇ gaˇ duˇ ni, aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ shehˆ ahˇ-eu shaˬ k’oˆ iˇ puˬ yaw oeˇ-ahˇ, aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ yaw shui ̭ maˬ shehˆ ahˇ-aˇ. K’oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ naˇ, shaˬ k’oˆ iˇ puˬ k’oeˇ puˬ peh ̭-iˇ-awˇ, aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ yoeˇ k’aˇ-eu miˇ neh, shaˬ k’oˆ iˇ puˬ k’oeˇ cawˆ-iˇ jiˇ teh ̭-a. Aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ yaw shui ̭-ahˇ shaˬ k’oˆ iˇ puˬ yaw shui ̭ la ̭ k’oeˇ ya shehˆ ahˇ-eu meh. K’oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ naˇ, nyiˬ jeˬ lu ̭ maˬ cawˆ-iˇ ni ya geu ̭-eu meh." 18 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ k’oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ lu ̭ ngeh, yaw huiˬ yaw mahˇ tiˬ g’aˬ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ oe-euˬ meh. Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ shi aˬ yaw ̭ ga byaˆ-awˇ, "Ngaˬ buˇ uˬ soe shiˇ tsehˆ-euˬ meh. Ehˇ k’aw ̭, nawˇ oe-awˇ aˬ la ̭ tiˬ poˆ ba ̭ daˆ nehˬ la ̭ naˇ, aˬ yaw ̭ paˇ deh ̭ poˆ laˇ teh ̭-a" lehˇ ehˇ-eu meh. 19 Yeˬsuˇ tuˇ laˇ-awˇ, tsawˇ haˬ k’oeˇ g’aˬ-euˬ mehˬ nah caw teh g’eh-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ k’aw ̭, aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ iˇ-euˬ meh. 20 K’oeˇ ngeh, tseˇ nyi ̭ k’o ̭ keuˆ ni shiˬ doˆ-eu naˇ gawˇ-ahˇ maˬ tsehˆ leˇ ni ya daˬ lu ̭-eu zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g’aˬ, Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ nah miˇ ni caw teh le-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ pehˇ k’ahˬ pehˇ dahˬ-ahˇ toeˬ ciˆ-euˬ meh. 21 "Aˬ yaw ̭-euˬ pehˇ k’ahˬ pehˇ dahˬ-ahˇ teh ̭-ehˇ ya toeˬ ciˆ-euˬ k’aw ̭, ngaˬ-euˬ naˇ gawˇ taˬ leˇ ma" lehˇ, zaˬ miˬ zaˬ k’oeˇ g’aˬ nui ma la ̭ k’oeˇ yawˬ haˇ yawˬ ha ehˇ-eu meh. 22 Yeˬsuˇ nahˇ g’o ̭ g’o ̭ haw ngeh, aˬ yaw ̭-ahˇ mawˇ-awˇ, "Aˬ buˇ-oˇ, tiˬ jeˬ-iˬ taˬ noeˬ shaˬ. Nawˬ-euˬ jah-eu nui ma neh nawˬ-ahˇ bi taˬ leˇ-euˬ meh" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. K’oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g’aˬ-eu maˬ dah ni, zaˬ miˬ zaˬ k’oeˇ g’aˬ-euˬ naˇ gawˇ taˬ tsehˆ leˇ-euˬ meh. 23 Yaw huiˬ yaw mahˇ k’oeˇ g’aˬ-euˬ nymˇ-ahˇ Yeˬsuˇ le keuˆ ngeh, tsawˇ shiˇ bawˬ law baw-eu deuˬ k’aw ̭ k’oeˇ gaˇ jawˇ-awˇ, tsawˇ haˬ g’awˬ mya ni law ̭ g’a lu ̭ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 24 "Yawˬ g’aˬ na lu ̭ doˆ-iˇ jiˇ-awˬ. Aˬ buˇ heu g’aˬ shiˇ-euˬ maˬ ngeuˇ-a. Yu ̭ k’aˆ lu ̭-eu teh ̭ meh" lehˇ Yeˬsuˇ ehˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ uiˇ-eu meh. 25 Tsawˇ haˬ k’oeˇ deuˬ-ahˇ la ̭ nyiˇ bi doˆ-iˇ jiˇ ngeh jawˇ, aˬ buˇ k’oeˇ g’aˬ-euˬ kuˆ lawˆ-ahˇ aˬ yaw ̭ uˇ leˇ-awˇ, aˬ la ̭-ahˇ nyeh ̭ tehˬ nehˬ ngeh, aˬ buˇ k’oeˇ g’aˬ tuˇ laˇ-euˬ meh. 26 Gaˇ kawˆ k’oeˇ miˇ k’ahˬ k’oeˇ coeˇ coeˇ lah-ehˇ gaˬ doe-iˇ-euˬ meh. 27 Jawˇ duˬ k’oeˇ tsahˇ-ahˇ neh Yeˬsuˇ luˆ-iˇ-awˇ, mehˬ hu paw iˇ lu ̭ ngeh, myaˆ beh ̭ nyiˬ g’aˬ aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh g’eh-awˇ, "Daˬbiˇ-euˬ Zaˬmaˇ-oˇ, nga nya ̭-ahˇ g’awˬ shaˬ gaˬ nehˬ la ̭-awˬ" lehˇ guˇ-eu meh. 28 Yeˬsuˇ iˇ kahˇ la ̭ k’oeˇ uˇ leˇ ngeh, myaˆ beh ̭ k’oeˇ nyiˬ g’aˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-euˬ meh. "Naw nya ̭-ahˇ ngaˇ laˆ taˬ nehˬ nya meh lehˇ naw nya ̭ jah ma loˇ" lehˇ Yeˬsuˇ naˇ haˬ ngeh, "Sahˬ paˬ-oˇ, nga nya ̭ jah ma" lehˇ ehˇ-eu meh. 29 K’oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭-euˬ myaˆ nuiˆ-ahˇ Yeˬsuˇ toeˬ ciˆ-awˇ, "Naw nya ̭ jah-eu lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ lu ̭-uˇ" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 30 K’oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ nya ̭ myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˬ neh naw nya ̭-ahˇ myaˆ nuiˆ bi mawˇ laˇ-euˬ gaˇ kawˆ heu, aˬ cawˬ tiˬ g’aˬ-ahˇ-iˬ maˬ bi siˬ ni yaw k’aˆ k’aˆ-ehˇ yahˇ-awˬ." 31 Ehˇ k’aw ̭, aˬ yaw ̭ nya ̭ g’o ̭-iˇ-awˇ, Yeˬsuˇ neh mˇ-euˬ gaˇ kawˆ k’oeˇ miˇ k’ahˬ k’oeˇ coeˇ coeˇ lah ni ja byah jiˇ-euˬ meh. 32 Myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ-euˬ myaˆ beh ̭ k’oeˇ nyiˬ g’aˬ g’o ̭ dzeuˇ-euˬ nehˬ-ehˇ, neh ̭ uˇ-eu miˇ neh dawˬ maˬ ngehˬ nya-eu aˬ dzawˬ tiˬ g’aˬ-ahˇ, Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ sheuˬ la ̭-euˬ meh. 33 Ehˇ k’aw ̭, neh ̭ teh doˆ nehˬ-euˬ nehˬ-ehˇ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ, tsawˇ haˬ k’oeˇ g’aˬ dawˬ ngehˬ nya laˇ-euˬ meh. K’oeˇ ngeh, tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ zahˬ leˇ-awˇ, "Iˇsaˬleˬlaˆ miˇ k’ahˬ la ̭ k’oeˇ heu lo ̭-ehˇ mˇ-eu jeˬ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ mawˇ haw-aˬ" lehˇ ehˇ-eu meh. 34 Ehˇ k’aw ̭, Paˬliˬsehˇ deuˬ ehˇ-eu, "Neh ̭ Sahˬpaˬ-euˬ baoˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ g’oe-awˇ neh ̭ teh doˆ-eu ngaˇ." 35 Meuˬ doe ni, pu doe ni Yeˬsuˇ iˇ-awˇ, uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k’oeˇ dawˬ mehˬ dawˬ tsoˆ tsoˆ-euˬ meh. Miˬyehˇ Miˇk’ahˬ gaˇ kawˆ laˬ k’aˬ cehˇ-eu guiˬ lahˬ dawˬ mehˬ-awˇ, naˇ gawˇ yawˬ jeˬ na lu ̭-ahˇ laˆ taˬ nehˬ-euˬ meh. 36 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ ya mawˇ ngeh, g’awˬ shaˬ haw gaˬ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, yawˇ bo-eu yaw sahˇ maˬ baw-eu yawˇ deuˬ lo ̭-ehˇ, guˆ-awˇ g’aˬ baˬ lu ̭-eu meh. 37 K’oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Cehˇ myah laˇ taˬ-euˬ g’awˬ mya ni jaˆ k’aw ̭, yehˬ-eu tsawˇ haˬ ui cuiˆ teh ̭ meh. 38 K’oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭-euˬ cehˇ yehˬ duˬ-ahˇ cehˇ yehˬ zaˬ deuˬ g’awˬ mya ni bi oe-eu g’aˇ duˬ, Yaw sahˇ g’aˬ-ahˇ guiˬ lahˬ shaˇ-awˬ."

10

1 K’oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ tseˇ nyi ̭ g’aˬ-ahˇ kuˇ uiˬ-awˇ, neh ̭ yaw jaw ̭ deuˬ-ahˇ teh doˆ-eu baoˬ hawˇ-eu, naˇ gawˇ yawˬ jeˬ na lu ̭-ahˇ laˆ taˬ nya-eu baoˬ bi ̭ nehˬ-euˬ meh. 2 G’aˬ k’ehˇ tseˇ nyi ̭ g’aˬ-euˬ tsawˇ myahˇ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ meh. Beˬtuˆluˆ lehˇ kuˇ-eu Siˇmoˬ hawˇ-eu Aˬdehˬlehˬ aˬ nya ̭ mehˇ nmˇ, Zeˬbeˬdehˇ-euˬ aˬ li Yaˬkoˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ aˬ nya ̭ mehˇ nmˇ, 3 Piˇluˇpuˆ hawˇ-eu Baˬtawˇlaˬmehˇ, Toˇmaˆ hawˇ-eu kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu Ma ̭tehˬ, Aˬlaˬpehˇ-euˬ aˬ li Yaˬkoˆ hawˇ-eu Taˬdehˇ, 4 Kaˬnaˬniˇ aˇ muˇ -ahˇ ta ̭-eu Siˇmoˬ hawˇ-eu, aˇ nah Yeˬsuˇ-ahˇ ahˬ dzaˬ-euˬ g’aˬ pyeu ̭-eu YuˇdaˆIˇsaˬgaˬliˬoˆ heu deuˬ meh. 5 G’aˬ k’ehˇ tseˇ nyi ̭ g’aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ dawˬ bi ̭-awˇ k’ehˇ g’eh-euˬ meh. "Yuˇdaˆ tsawˇ jeuˬ maˬ ngeuˇ-eu aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ deuˬ jawˇ gaˇ naw ma ̭ taˬ iˇ. Saˬmaˬliˆ tsawˇ haˬ-euˬ meuˬ deuˬ-ahˇ k’aw ̭ taˬ iˇ. 6 Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ jeuˬ la ̭ k’oeˇ, byoˆ-iˇ taˬ-euˬ yawˇ deuˬ-ahˇ duˇ-eu deuˬ jawˇ gaˇ naw ma ̭ iˇ-awˬ. 7 Miˬyehˇ Miˇk’ahˬ keuˆ le shaw-iˬ-eu gaˇ kawˆ dawˬ mehˬ mehˬ-iˇ-awˬ. 8 Naˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ laˆ taˬ nehˬ-awˇ, shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ laˆ deh ̭ nehˬ-awˬ. Coiˬ doi naˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ bi shawˇ laˇ-awˇ, neh ̭ uˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ neh ̭ teh doˆ nehˬ-awˬ. K’oeˇ lo ̭-ehˇ mˇ nya-eu baoˬ naw ma ̭ aˇ poeˬ maˬ bi ̭ ni za-euˬ lo ̭-ehˇ, aˇ poeˬ maˬ yuˇ ni yaw ̭ ngeh ̭-ehˇ caw ba nehˬ-awˬ. 9 Shuiˇ maˇ byaˆ, pyuˇ maˇ byaˆ, guiˬ shuiˇ maˇ byaˆ deuˬ, naw ma ̭-euˬ jo ̭ pa ̭-ahˇ dawˆ ahˇ-awˇ yuˇ g’eh-eu maˬ loˬ-a. 10 Pehˇ tahˬ maˬ ehˇ, pehˇ k’ahˬ hawˇ-eu sehˬ nawˆ aˇ dzehˬ maˬ ehˇ, gawˬ yoeˬ maˬ ehˇ, yuˇ g’eh-eu maˬ loˬ-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, gaˇ mˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, yawˬ ha k’aˇ loˬ-eu jeˬ za geuˇ-eu meh. 11 "Naw ma ̭ meuˬ tiˬ meuˬ na-ahˇ iˇ keuˆ ngeh maˬ ehˇ, pu tiˬ pu na-ahˇ iˇ keuˆ ngeh maˬ ehˇ, naw ma ̭-ahˇ ha geu ̭ maw ̭-eu tsawˇ haˬ poˆ mawˇ-awˇ, k’oeˇ gaˇ k’aˇ jawˇ k’oeˇ keuˆ ni, tsawˇ haˬ k’oeˇ g’aˬ-euˬ nymˇ-ahˇ jawˇ-awˬ. 12 Nymˇ tiˬ nymˇ-ahˇ naw ma ̭ uˇ leˇ ngeh, ’Nui saˇ o ̭ lu ̭-uˇ’ lehˇ dawˬ cawˬ puˬ nehˬ-awˬ. 13 Nymˇ k’oeˇ nymˇ la ̭ k’oeˇ jawˇ-eu nymˇ k’ahˬ zaˬ deuˬ naw ma ̭-ahˇ ha geu ̭ nehˬ la ̭ naˇ, naw ma ̭ neh dawˬ cawˬ puˬ nehˬ-euˬ nui saˇ o ̭-eu jeˬ, k’oeˇ gaˇ jaˆ ya ̭ lu ̭-uˇ. Ehˇ k’aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ naw ma ̭-ahˇ maˬ ha geu ̭ nehˬ la ̭ naˇ, naw ma ̭ neh dawˬ cawˬ puˬ nehˬ-euˬ nui saˇ o ̭-eu jeˬ, naw ma ̭-ahˇ paˇ g’o ̭ k’o ̭ le lu ̭-uˇ. 14 Nymˇ k’oeˇ nymˇ-euˬ nymˇ k’ahˬ zaˬ deuˬ maˬ ehˇ, meuˬ k’oeˇ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ maˬ ehˇ, tiˬ g’aˬ-iˬ naw ma ̭-ahˇ maˬ ha geu ̭ nehˬ la ̭-ehˇ, naw ma ̭ dawˬ mehˬ mehˬ gaˇ maˬ naˇ haˬ nehˬ la ̭ naˇ, k’oeˇ gaˇ neh doˆ-iˇ ngeh, aˬ kuiˇ pehˬ zaˬ-ahˇ leh ̭-eu k’aˬ lehˇ sawˆ k’aˇ nehˬ ya ̭-awˬ. 15 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Yaˇ k’aˬ daˇ-eu aˇ nah keuˆ le ngeh, Sawˇdoˬ meuˬ hawˇ-eu Gawˇmawˇlaˆ meuˬ -ahˇ k’ehˬ nehˬ-euˬ naˆ maˬ tseˇ, meuˬ k’oeˇ meuˬ-ahˇ Miˬyehˇ k’ehˬ nehˬ teh ̭-a." 16 "Naˇ haˬ sheˇ. K’aˬ yehˇ yehˇ ma ̭ jawˇ gaˇ yawˇ-ahˇ pyehˬ uˇ g’eh-eu lo ̭-ehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ pyehˬ g’eh-eu ma. Aˇ lawˇ lo ̭-ehˇ yaw gahˇ gahˇ-ehˇ deh ̭-awˇ, k’aˬ k’oeˬ lo ̭-ehˇ aˬ cawˬ-ahˇ maˬ coeˬ maˬ ciˆ ni yahˇ yahˇ-ehˇ jawˇ-awˬ. 17 Yaw k’aˆ k’aˆ-ehˇ yahˇ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭-ahˇ pa ̭-awˇ, yaˇ k’aˬ daˇ-eu nymˇ-ahˇ tsahˇ g’eh-eu tsawˇ haˬ jawˇ teh ̭-a. Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k’oeˇ, naw ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ yahˬ caˆ neh jui ̭ teh ̭-a. 18 Naw ma ̭ ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh-eu baˬ da neh, aˬ cawˬ naw ma ̭-ahˇ pa ̭-awˇ, uˆ lahˇ-eu sahˬ paˬ sahˬ ma deuˬ jawˇ gaˇ g’eu g’eh teh ̭-a. K’oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ-eu la ̭ k’oeˇ, sahˬ paˬ sahˬ ma k’oeˇ deuˬ hawˇ-eu, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ maˬ ngeuˇ-eu deuˬ-ahˇ naw ma ̭ laˬ k’aˬ cehˇ-eu guiˬ lahˬ dawˬ ya mehˬ teh ̭-a. 19 Aˬ cawˬ naw ma ̭-ahˇ yaˇ k’aˬ bi daˇ-eu lehˇ a nehˬ ngeh, naw ma ̭ dawˬ aˬ geu dawˬ ya ngehˬ-awˇ, aˬ joˆ-ehˇ ya ehˇ nehˬ-eu gaˇ kawˆ k’ahˬ taˬ lahˇ. Aˇ yamˬ tsaˬ laˇ ngeh, naw ma ̭ ya ngehˬ-eu dawˬ deuˬ, naw ma ̭-ahˇ bi ̭ nehˬ la ̭ teh ̭-a. 20 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ ya ngehˬ ya tmˇ-eu dawˬ deuˬ-aˬ, naw ma ̭-euˬ dawˬ maˬ ngeuˇ-a. Naw ma ̭-euˬ Aˬda neh k’ehˇ g’eh le ̭-euˬ Yaw sahˇ Miˬyehˇ naw ma ̭ la ̭ k’oeˇ jawˇ-awˇ ngehˬ-eu dawˬ pyeu ̭-eu meh. 21 "Mehˇ nmˇ yaw kaˬ tiˬ g’aˬ tiˇ g’aˬ bi shiˇ ni ahˬ dzaˬ-awˇ, aˬ da deuˬ k’aw ̭ zaˬ deuˬ-ahˇ k’oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ nehˬ-eu jeˬ keuˆ le teh ̭-a. Zaˬ deuˬ yawˬ ha-euˬ aˬ da aˬ ma bi shiˇ-eu jeˬ toˆ teh ̭-a. 22 Naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ g’oe-eu baˬ da neh, tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ naw ma ̭-ahˇ muiˇ teh ̭-a. Ehˇ k’aw ̭, aˇ saˬ saˬ ngeh keuˆ ni zi ̭-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ka k’o ̭-eu jeˬ za teh ̭-a. 23 Meuˬ tiˬ meuˬ la ̭ k’oeˇ, aˬ caw naw ma ̭-ahˇ k’ehˬ laˇ naˇ, yawˬ meuˬ yawˬ-ahˇ cehˆ-awˬ. Iˇsaˬleˬlaˆ miˇ k’ahˬ la ̭ k’oeˇ jaˆ-eu meuˬ yawˬ meuˬ na lu ̭-ahˇ naw ma ̭ gaˇ maˬ mˇ jiˇ mi naˆ-ehˇ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ oe keuˆ teh ̭-a lehˇ, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma. 24 "Mehˬ-eu saˬ laˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu g’aˬ zaˬ g’aˬ k’ehˇ maˬ jawˇ-a. Baw leˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu zaˬ k’aˆ k’aw ̭ maˬ jawˇ-a. 25 K’oeˇ miˇ neh, g’aˬ k’ehˇ g’aˬ yawˬ ha-euˬ saˬ laˬ hui ni huiˬ keuˆ leˇ nya naˇ, nui k’ahˇ shiˇ-eu tsaˬ-awˇ, zaˬ k’aˆ g’aˬ yawˬ ha-euˬ baw leˬ hui ni huiˬ keuˆ leˇ nya naˇ, nui k’ahˇ shiˇ-eu tsaˬ teh ̭-a. Nymˇ sahˇ aˬ da g’aˬ-ahˇ Beˬlaˇzeˬbuˇlaˆ lehˇ kuˇ naˇ, nymˇ k’ahˬ zaˬ deuˬ-ahˇ k’oeˇ naˆ maˬ tseˇ doeˇ-eu tsawˇ myahˇ kuˇ-eu tsaˬ teh ̭-a. 26 "K’oeˇ miˇ neh, tsawˇ haˬ k’oeˇ deuˬ-ahˇ taˬ guˆ. Nymˬ-mˇ k’aˇ dehˬ kaˬ taˬ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭ pah dzeh-awˇ, k’aˇ za ̭ taˬ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭ siˬ duˬ laˇ teh ̭-a. 27 Ngaˬ neh naw ma ̭-ahˇ zahˇ tsui ni g’eh gaˇ ehˇ nehˬ-euˬ dawˬ heu deuˬ, nah g’ahˇ paw bya cehˆ ni g’eh gaˇ naw ma ̭ paˇ ya ehˇ poˆ-awˇ, ngaˬ neh naw ma ̭-ahˇ k’oeˬ saˆ nehˬ-euˬ dawˬ heu deuˬ, naw ma ̭ nymˇ mˬ k’oeˇ taˆ daˆ leˇ-awˇ ya guˇ gaˬ teh ̭-a. 28 G’awˇ mawˇ-ahˇ seh ̭ nya k’aw ̭, sa ̭ laˇ-ahˇ maˬ seh ̭ nya-eu tsawˇ haˬ-ahˇ taˬ guˆ. Ehˇ k’aw ̭, g’awˇ mawˇ hawˇ-eu sa ̭ laˇ heu nyiˬ jeˬ lu ̭-ahˇ, shiˬ buiˇ lah ma la ̭ k’oeˇ laˆ cawˆ nya-eu g’aˬ pyeu ̭-eu Miˬyehˇ-ahˇ guˆ-awˬ. 29 Jaˆ tseuˆ nyiˬ mawˇ-euˬ pehˆ saˬ tiˬ pehˆ ta ̭-ehˇ maˬ poeˬ k’aw ̭, naw ma ̭-euˬ Aˬda pyeu ̭-eu Miˬyehˇ nui ma maˬ tsaˬ naˇ, jaˇ tseuˆ k’oeˇ tiˬ mawˇ-iˬ miˇ tsa ga le-awˇ shiˇ gaˇ maˬ keuˆ-a. 30 Naw ma ̭-euˬ uˬ duˬ tsehˇ kahˇ-ahˇ keuˆ ni aˬ yaw ̭ gui duˬ taˬ jiˇ-euˬ meh. 31 K’oeˇ miˇ neh, naw ma ̭ taˬ guˆ. Myaˬ dui dui-eu jaˇ tseuˆ baˬ ma ̭ naˆ maˬ tseˇ, Miˬyehˇ mehˬ shi naw ma ̭ poeˬ dzehˬ-eu meh. 32 "Tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ na ngaˬ-ahˇ ha geu ̭-eu ma lehˇ tsawˇ haˬ zaˬ deuˬ-euˬ mehˬ shi ehˇ naˇ, tsawˇ haˬ k’oeˇ g’aˬ ngaˬ-ahˇ ha geu ̭-euˬ meh lehˇ, mˬ k’oeˇ taˆ ngaˬ Da-euˬ mehˬ shi ngaˇ ehˇ ma. 33 Ehˇ k’aw ̭, tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ na ngaˬ-ahˇ maˬ ha geu ̭ lehˇ tsawˇ haˬ zaˬ deuˬ mehˬ shi ehˇ naˇ, tsawˇ haˬ k’oeˇ g’aˬ ngaˬ-ahˇ maˬ ha geu ̭-aˬ lehˇ, mˬ k’oeˇ taˆ ngaˬ Da-euˬ mehˬ shi ngaˇ ehˇ ma. 34 "Miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ nui saˇ o ̭-eu jeˬ hehˇ le ̭-eu g’aˇ duˬ ngaˇ oe-euˬ meh lehˇ taˬ noeˬ. Nui saˇ o ̭-eu jeˬ hehˇ le ̭-eu lehˇ oe-euˬ maˬ ngeuˇ. Mi cehˇ yuˇ le ̭-eu lehˇ ngaˇ oe-euˬ ma. 35 Aˬ li deuˬ aˬ da-ahˇ muiˇ ni maˬ ehˇ, aˬ buˇ deuˬ aˬ ma-ahˇ muiˇ ni maˬ ehˇ, kuiˬ ma deuˬ boeˇ miˬ aˬ ma-ahˇ muiˇ ni maˬ ehˇ, ngaˇ oe-euˬ ma. 36 Aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ yawˬ ha-euˬ nymˇ k’ahˬ zaˬ deuˬ yawˬ ha-ahˇ muiˇ laˇ teh ̭-a. 37 "Ngaˬ-ahˇ gaˬ-eu naˆ maˬ tseˇ, yawˬ ha-euˬ aˬ da aˬ ma-ahˇ gaˬ dzehˬ-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g’aˬ maˬ kaˬ, ngaˬ-euˬ g’aˬ k’ehˇ geu ̭-eu maˬ geuˇ-a. Ngaˬ-ahˇ gaˬ-eu naˆ maˬ tseˇ, yawˬ ha-euˬ aˬ buˇ aˬ li-ahˇ gaˬ-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g’aˬ maˬ kaˬ, ngaˬ-euˬ g’aˬ k’ehˇ geu ̭-eu maˬ geuˇ-a. 38 Yawˬ ha-euˬ la ̭ ya ̭ ba ̭-awˇ ngaˬ-euˬ mehˬ nah maˬ caw teh laˇ-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g’aˬ maˬ kaˬ, ngaˬ-euˬ g’aˬ k’ehˇ geu ̭-eu maˬ geuˇ-a. 39 Yawˬ ha-euˬ sa ̭ laˇ deh ̭-eu jeˬ za nya ni leh jeh-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g’aˬ maˬ kaˬ, sa ̭ laˇ deh ̭-eu jeˬ-ahˇ smˬ-iˇ-awˇ, ngaˬ-euˬ g’aˇ duˬ yawˬ ha-euˬ sa ̭ laˇ deh ̭-eu jeˬ smˬ-iˇ-euˬ tsawˇ haˬ aˬ geu g’aˬ maˬ kaˬ, sa ̭ laˇ deh ̭-eu jeˬ za teh ̭-a. 40 "Naw ma ̭-ahˇ k’aˇ ha geu ̭-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ-ahˇ ha geu ̭ gaˇ duˇ-awˇ, ngaˬ-ahˇ k’aˇ ha geu ̭-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ-ahˇ k’ehˇ g’eh le ̭-euˬ g’aˬ-ahˇ ha geu ̭ gaˇ duˇ-eu meh. 41 Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ-ahˇ, Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu miˇ neh ha geu ̭-eu ma lehˇ noeˬ siˬ nya-awˇ ha-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g’aˬ maˬ kaˬ, Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu k’oeˇ g’aˬ lo ̭-ehˇ guiˬ lahˬ za teh ̭-a. Yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ-ahˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu miˇ neh ha geu ̭-eu ma lehˇ noeˬ siˬ nya-awˇ ha-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g’aˬ maˬ kaˬ, yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ k’oeˇ g’aˬ lo ̭-ehˇ guiˬ lahˬ za teh ̭-a. 42 Ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh-eu tsawˇ haˬ deuˬ la ̭ k’oeˇ, aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ nyiˇ teˬ dzehˬ-eu tiˬ g’aˬ-ahˇ k’aw ̭, ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu miˇ neh bi dawˇ-eu ma lehˇ noeˬ siˬ nya-awˇ, iˇ cu ̭ iˇ tseh ̭ tiˬ k’mˬ teh ̭-ehˇ bi dawˇ-euˬ k’aw ̭, k’oeˇ lo ̭-ehˇ k’aˇ bi dawˇ-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g’aˬ maˬ kaˬ, aˬ diˇ aˬ maˇ guiˬ lahˬ za teh ̭-a lehˇ, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma."

11

1 Yeˬsuˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ tseˇ nyi ̭ g’aˬ-ahˇ gaˇ kawˆ k’oeˇ deuˬ mehˬ nehˬ g’aˬ ngeh, dawˬ peh jaˆ-eu meuˬ deuˬ-ahˇ dawˬ mehˬ mehˬ-awˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-eu g’aˇ duˬ, k’oeˇ gaˇ neh doˆ-iˇ-euˬ meh. 2 Ka li mˇ lu ̭ shaˇ lu ̭-eu gaˇ kawˆ k’oeˇ deuˬ-ahˇ, tawˬ-ahˇ uˇ lu ̭-eu Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ ya gaˬ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ tiˬ paˆ na deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ k’ehˇ g’eh-euˬ meh. 3 Aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ naˇ haˬ-eu, "Oe teh ̭-a lehˇ Yoˇhaˬ ehˇ-eu k’oeˇ g’aˬ nawˇ ma loˇ. Maˬ ngeuˇ naˇ, yawˬ g’aˬ yawˬ-ahˇ nga ma ̭ paˇ ya dawˬ ta loˇ." 4 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ g’o ̭-iˇ-awˇ, naw ma ̭ neh k’aˇ ya gaˬ k’aˇ ya mawˇ-euˬ jeˬ Yoˇhaˬ-ahˇ dzawˇ nehˬ-iˇ-awˬ. 5 Myaˆ beh ̭ mawˇ nya laˇ-euˬ, kuiˇ kuˆ cah nya laˇ-euˬ, coiˬ doi shawˇ laˇ-euˬ naˬ bawˬ gaˬ nya laˇ-euˬ, tsawˇ shiˇ g’o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ, shaˬ zaˬ zahˬ zaˬ deuˬ Laˬ k’aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ ya gaˬ-euˬ, gaˇ kawˆ heu deuˬ dzawˇ nehˬ-iˇ-awˬ. 6 Ngaˬ-ahˇ jah-eu nui ma poˆ poˆ laˆ laˆ-ehˇ maˬ g’eh-eu tsawˇ haˬ deuˬ guiˬ lahˬ huiˬ teh ̭-a." 7 Yoˇhaˬ-euˬ zaˬ lahˇ k’oeˇ deuˬ g’o ̭ dzeuˇ ngeh, Yeˬsuˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k’oeˇ deuˬ-ahˇ, Yoˇhaˬ-euˬ gaˇ kawˆ heu lo ̭-ehˇ ja mehˬ nehˬ-euˬ meh. "Bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ-ahˇ Yoˇhaˬ jawˇ gaˇ naw ma ̭ iˇ ngeh, aˬ jeˬ-ahˇ ya mawˇ ni noeˬ tmˬ-awˇ iˇ teˬ. Aˇ to ̭ aˇ bawˬ-ahˇ jaˬ lehˇ baw nyeh gaˇ haw-iˇ teˬ loˇ. 8 Maˬ ngeuˇ naˇ, aˬ jeˬ-ahˇ haw-iˇ-eu lehˇ iˇ teˬ. Muiˬ dui dui-eu mehˬ tsoeˬ dm lu ̭-eu tsawˇ haˬ-ahˇ haw-iˇ teˬ loˇ. K’oeˇ lo ̭-ehˇ g’eh-eu mehˬ tsoeˬ dm-eu tsawˇ haˬ-aˬ, sahˬ paˬ-euˬ hawˇ nymˇ-ahˇ jawˇ-eu maˬ ngeuˇ-a loˇ. 9 Naw ma ̭ aˬ jeˬ-ahˇ haw-iˇ teˬ lehˇ ehˇ sheˇ. Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu g’aˬ-ahˇ haw-iˇ-euˬ maˬ ngeuˇ loˇ. Ngeuˇ meh, maˇ maˇ ni Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu k’oeˇ g’aˬ-ahˇ naw ma ̭ haw-iˇ-euˬ meh. Ehˇ k’aw ̭, Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ la ̭ k’oeˇ, aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu g’aˬ-ahˇ naw ma ̭ ya mawˇ-euˬ meh. 10 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Yoˇhaˬ-euˬ gaˇ kawˆ Jaˇli ̭ la ̭ k’oeˇ heu lo ̭-ehˇ bo ̭ taˬ-euˬ meh. ’Ngaˬ-euˬ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu g’aˬ, nawˬ-euˬ mehˬ hu ngaˇ pyehˬ g’eh-awˇ, nawˬ-euˬ gaˇ ma bi shaˇ dahˇ ma.’ 11 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Zaˬ miˬ zaˬ-euˬ uˬ maˆ la ̭ k’oeˇ neh k’aˇ deh ̭ doˆ le-euˬ tsawˇ haˬ zaˬ dawˬ tawˆ lu ̭ la ̭ k’oeˇ, Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ mahˇ dzehˬ-eu tiˬ g’aˬ-iˬ maˬ jawˇ-a. Ehˇ k’aw ̭, mˬ taˆ Miˇk’ahˬ la ̭ k’oeˇ aˬ cawˬ ta ̭-ehˇ teˬ dui dui-eu g’aˬ k’aw ̭, Yoˇhaˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ mahˇ dzehˬ-eu meh. 12 Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ dawˬ mehˬ mehˬ-euˬ aˇ yamˬ k’oeˇ yamˬ-ahˇ neh iˬ nah keuˆ ni, mˬ taˆ Miˇk’ahˬ-aˬ, yaw doeˇ jahˇ nehˬ-euˬ g’awˬ mya jeˬ-ahˇ daˬ dzeuˇ la ̭-euˬ meh. Haiˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ, miˇ k’ahˬ k’oeˇ k’ahˬ-ahˇ deuˆ g’aˬ-eu lehˇ leh jeh-eu meh. 13 Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ maˬ ehˇ, Moˇseˬ-euˬ Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ la ̭ k’oeˇ maˬ ehˇ, Yoˇhaˬ-euˬ ziˇ-ahˇ keuˆ ni Miˇk’ahˬ k’oeˇ k’ahˬ gaˇ kawˆ ngehˬ ka tmˇ ka le ̭-euˬ meh. 14 Ngehˬ ka tmˇ ka le ̭-euˬ gaˇ kawˆ k’oeˇ deuˬ-ahˇ naw ma ̭ jah-eu nui ma ahˇ naˇ, Eˇliˇyaˆ oe meh lehˇ ehˇ taˬ-euˬ k’oeˇ-aˬ, Yoˇhaˬ oe gaˇ ehˇ-eu meh. 15 Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, naˬ bawˇ k’aˇ tso ̭-eu tsawˇ haˬ naˇ haˬ geu ̭-awˬ. 16 "Heu ziˇ-euˬ tsawˇ haˬ heu deuˬ aˬ geu jeˬ-ahˇ shaˇ cehˆ haw paˬ nga. Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, lehˆ lehˆ kawˆ-ahˇ nuiˇ-awˇ tiˬ ma ̭ tiˇ ma ̭ heu lo ̭-ehˇ guˇ cawˬ lu ̭-eu zaˬ deuˬ-ahˇ duˇ-eu meh. 17 ’Nga ma ̭ tahˬ diˬ-awˇ bawˬ law baw k’aw ̭, naw ma ̭ gaˇ nyeh maˬ nyeh nga tawˇ. Nga ma ̭ kuiˇ deuˇ gui k’aw ̭, naw ma ̭ tsawˇ ngoeˇ maˬ ngoeˇ nga tawˇ.’ 18 Yoˇhaˬ oe ngeh, hawˬ maˬ dzaˬ ni dzahˬ-awˇ aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ maˬ dawˇ-eu miˇ neh, ’Tsawˇ haˬ heu g’aˬ neh ̭ uˇ-eu tsawˇ haˬ ngaˇ’ lehˇ, yawˬ g’aˬ na lu ̭ ehˇ-eu meh. 19 Tsawˇ haˬ-euˬ Zaˬmaˇ oe ngeh jawˇ, dzaˬ-eu dawˇ-eu miˇ neh, ’Tsawˇ haˬ heu g’aˬ-ahˇ haw sheˇ. Aˇ dzehˬ dzaˬ dzeuˇ-awˇ aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ aˇ dzehˬ dawˇ dzeuˇ-eu uˬ ta ̭, kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu, iˬ baˇ zaˬ lehˇ sawˇ dzeh taˬ-euˬ deuˬ nehˬ-ehˇ cawˬ cawˬ-eu nga’ lehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu meh. Ehˇ k’aw ̭, Miˬyehˇ-euˬ zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ tsaˬ-eu gaˇ kawˆ, aˬ yawˆ yaw ̭ bya cehˆ ni doˆ laˇ teh ̭-a." 20 Yeˬsuˇ neh zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g’eh-eu gaˇ deuˬ aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ mˇ mehˬ nehˬ-euˬ meuˬ deuˬ la ̭ k’oeˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, yawˬ ha-euˬ iˬ baˇ maˬ noeˬ poˆ-eu miˇ neh, meuˬ k’oeˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ dehˬ-euˬ meh. 21 "Kawˇlaˬseˬ meuˬ-oˇ, nawˇ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. Behˬdzeˇdaˬ meuˬ-oˇ, nawˇ jiˇ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. Naw nya ̭-ahˇ mˇ mehˬ nehˬ-euˬ zahˬ dui dui leˇ paˬ-ehˇ g’eh-eu gaˇ k’oeˇ deuˬ, Duˇlu meuˬ hawˇ-eu Siˇdoˬ meuˬ-ahˇ mˇ mehˬ nehˬ-euˬ law nmˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ myah ba neh iˬ baˇ noeˬ poˆ-awˇ, guˬ daˇ pehˇ zeuˇ mehˬ tsoeˬ dm-awˇ, uˬ duˬ-ahˇ k’aˬ lehˇ tawˆ daˆ tawˆ daˆ-ehˇ jawˇ-euˬ maˬ siˬ. 22 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Yaˇ k’aˬ daˇ-eu Aˇ nah keuˆ le ngeh, Duˇlu meuˬ hawˇ-eu Siˇdoˬ meuˬ naˆ maˬ tseˇ, naw nya ̭-ahˇ Miˬyehˇ k’ehˬ nehˬ la ̭ teh ̭-a. 23 Gaˬbeˬneˬoˬ meuˬ-oˇ, nawˇ toe. Mˬ-ahˇ tuˆ ni bi ciˬ huiˬ bi ciˬ mahˇ maw ̭-eu nya loˇ. Nawˬ-ahˇ shiˬ buiˇ lah ma-ahˇ biˬ ahˇ nehˬ la ̭ teh ̭-a. Nawˬ-ahˇ mˇ mehˬ nehˬ-euˬ zahˬ dui dui leˇ paˬ-ehˇ g’eh-eu gaˇ k’oeˇ deuˬ, Sawˇdoˬ meuˬ-ahˇ mˇ mehˬ-euˬ law nmˇ-aˬ, meuˬ k’oeˇ meuˬ iˬ nah keuˆ ni maˬ cawˆ-iˇ ni jaˆ teh ̭-a. 24 Yaˇ k’aˬ daˇ-eu Aˇ nah keuˆ le ngeh, Sawˇdoˬ meuˬ-ahˇ k’ehˬ nehˬ k’aˆ nehˬ-euˬ naˆ maˬ tseˇ, Miˬyehˇ nawˬ-ahˇ k’ehˬ nehˬ k’aˆ nehˬ la ̭ teh ̭-a lehˇ, nawˇ siˬ duˬ taˬ-awˬ." 25 K’oeˇ ngeh, Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Mˬ hawˇ-eu miˇ-ahˇ uˆ lahˇ-eu Sahˬpaˬ pyeu ̭-eu Aˬda-oˇ, zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ ahˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu siˬ-eu nya-eu tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ mehˬ shi neh za ̭ taˬ-euˬ jeˬ, maˬ siˬ maˬ nya-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ nawˇ pah mehˬ-euˬ miˇ neh, nawˬ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ngaˇ ja ceuˬ-eu ma. 26 Aˬda-oˇ, k’oeˇ lo ̭-ehˇ bi pyeu ̭ laˇ-eu g’aˇ duˬ, nawˇ nui ma tsaˬ-eu meh. 27 "Yawˬ jeˬ na lu ̭, ngaˬ Da neh ngaˬ-ahˇ a nehˬ jiˇ la ̭-euˬ meh. Aˬda maˬ ngeuˇ naˇ, Zaˬmaˇ-ahˇ siˬ nya-eu tiˬ g’aˬ-iˬ maˬ jawˇ-a. Zaˬmaˇ hawˇ-eu Zaˬmaˇ neh tseˇ doˆ-awˇ pah mehˬ nehˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ maˬ ngeuˇ naˇ, Aˬda-ahˇ siˬ nya-eu tiˬ g’aˬ-iˬ maˬ jawˇ-a. 28 "K’aˆ behˆ yaw kah pi-awˇ g’aˬ doeˇ doeˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ ngaˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˬ. Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ g’aˬ naˬ bi naˬ ma. 29 Ngaˬ-euˬ k’aˆ ba ̭ ba ̭-awˇ ngaˬ-ahˇ dzaw geu ̭-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˇ-aˬ, nui nahˬ nui yu ahˇ-awˇ, naw ma ̭-euˬ sa ̭ laˇ g’aˬ doeˇ dah k’aˇ za ma. 30 Ngaˬ-euˬ k’aˆ ba ̭ ba ̭ muiˬ-awˇ, ngaˬ-euˬ k’aˆ behˆ yaw pyaˇ ma."

12

1 G’awˬ myahˇ maˬ g’eh-ehˇ, Jawˇ nah ngeh nah, Yeˬsuˇ cehˇ yaˇ-ahˇ iˇ paˆ g’eh-eu meh. Aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ hawˬ meh ̭ laˇ-awˇ, cehˇ nmˇ tseuˆ dzaˬ-euˬ meh. 2 Paˬliˬsehˇ deuˬ k’oeˇ gaˇ mawˇ ngeh, Yeˬsuˇ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Haw sheˇ. Nawˬ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ Jawˇ nah-ahˇ maˬ mˇ k’mˬ-eu jeˬ mˇ lu ̭ ngaˇ." 3 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Daˬbiˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˬ meh ̭ laˇ ngeh, Daˬbiˇ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ-euˬ gaˇ kawˆ naw ma ̭ maˬ ya gui haw-aˬ loˇ. 4 Miˬyehˇ-euˬ nymˇ la ̭ k’oeˇ aˬ yaw ̭ uˇ leˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ, Miˬyehˇ-ahˇ lawˇ nehˬ taˬ-euˬ kaˬ muˇ dzaˬ-euˬ meh. Dzaˇ k’oeˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ dzaˬ k’mˬ-eu dzaˇ maˬ ngeuˇ-a. Piˇ ma deuˬ teh ̭-ehˇ dzaˬ k’mˬ-eu jeˬ meh. 5 Jawˇ nah aˬ yaw ̭ nah yaw ̭, piˇ ma deuˬ Jawˇ nah-ahˇ maˬ mˇ k’mˬ-eu jeˬ mˇ-euˬ gaˇ kawˆ, Moˇseˬ-euˬ Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ la ̭ k’oeˇ naw ma ̭ maˬ ya gui haw-aˬ loˇ. Piˇ ma k’oeˇ deuˬ k’oeˇ taˆ iˬ baˇ maˬ keuˆ le-euˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ. 6 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu g’aˬ heu gaˇ jawˇ lu ̭ ma. 7 ’Jeˬ zaˬ lawˇ nehˬ la ̭-eu jeˬ-ahˇ ngaˇ geu ̭ maw ̭-eu maˬ ngeuˇ. G’awˬ shaˬ gaˬ nya-eu nui ma-ahˇ ngaˇ geu ̭ maw ̭-eu ma’ lehˇ, Jaˇli ̭ la ̭ k’oeˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. Dawˬ tsui ̭ k’oeˇ naw ma ̭ g’oˆ shaw nya law nmˇ-aˬ, maˬ bahˬ maˬ muˆ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ naw ma ̭ iˬ baˇ maˬ taˬ-aˇ. 8 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-aˬ, Jawˇ nah-ahˇ uˆ lahˇ-eu Sahˬpaˬ meh." 9 Yeˬsuˇ k’oeˇ gaˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ uˬ duˬ tahˬ nymˇ-ahˇ le-euˬ meh. 10 Aˬ la ̭ tiˬ pyawˬ shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ k’oeˇ gaˇ jawˇ-eu meh. Yeˬsuˇ-ahˇ yaw lehˬ poˆ maw ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Jawˇ nah-ahˇ naˇ gawˇ laˆ taˬ nehˬ-eu Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ-ahˇ maˬ bahˬ-a loˇ." 11 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭ tiˬ g’aˬ na, yawˇ tiˬ mawˇ jawˇ-awˇ, yawˇ k’oeˇ mawˇ Jawˇ nah ngeh nah duˬ k’ahˬ-ahˇ ga ahˇ naˇ, aˬ joˆ-ehˇ jahˇ nmˇ. Yawˇ k’oeˇ mawˇ-ahˇ maˬ g’eu doˆ nehˬ ni byehˇ teh ̭-a loˇ. 12 Yawˇ naˆ maˬ tseˇ tsawˇ haˬ zaˬ aˇ naˆ ni poeˬ dzehˬ-eu nga. K’oeˇ miˇ neh, Jawˇ nah ngeh nah aˬ cawˬ-ahˇ caw ba nehˬ-eu-aˬ, Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ-ahˇ maˬ bahˬ-aˇ." 13 K’oeˇ naˇ, aˬ la ̭ tiˬ pyawˬ shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ k’oeˇ g’aˬ-ahˇ, "Aˬ la ̭ caw ja-awˬ" lehˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. Tsawˇ haˬ k’oeˇ g’aˬ aˬ la ̭ cawˬ ja ngeh, aˬ la ̭ yawˬ pyawˬ yawˬ lo ̭-ehˇ paˇ muiˬ k’o ̭ laˇ-euˬ meh. 14 K’oeˇ ngeh, Paˬliˬsehˇ deuˬ doˆ-iˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ seh ̭-eu g’aˇ duˬ bawˬ k’oeˬ-euˬ meh. 15 Aˬ cawˬ aˬ yaw ̭-ahˇ seh ̭-eu lehˇ bawˬ k’oeˬ lu ̭-eu gaˇ kawˆ Yeˬsuˇ ya siˬ ngeh, jawˇ duˬ k’oeˇ tsahˇ-ahˇ neh yahˇ doˆ-euˬ meh. Tsawˇ haˬ g’awˬ mya ni aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh-awˇ, naˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ laˆ taˬ nehˬ-euˬ meh. 16 Aˬ yaw ̭-euˬ gaˇ kawˆ aˬ cawˬ-ahˇ maˬ ja nehˬ ni yahˇ-eu g’aˇ duˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ dawˬ bi ̭ nehˬ-euˬ meh. 17 Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Iˇsaˬyaˇ-ahˇ g’oe-awˇ Miˬyehˇ neh ehˇ taˬ-euˬ dawˬ heu deuˬ byah laˇ ni, aˬ yaw ̭ k’oeˇ lo ̭-ehˇ mˇ-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu meh. 18 "Ngaˇ nui k’ahˇ shiˇ-awˇ tseˇ doˆ-euˬ, ngaˇ gaˬ-eu zaˬ k’aˆ-ahˇ haw sheˇ. Ngaˬ-euˬ Yaw sahˇ ngaˇ k’ehˇ le ̭-awˇ, aˬ yaw ̭ k’oeˇ taˆ bi jawˇ le-awˇ, ngaˇ yaˇ k’aˬ daˇ-eu gaˇ kawˆ-ahˇ, miˇ k’ahˬ tsawˇ jeuˬ siˬ nya jiˇ ni, aˬ yaw ̭ tsa ̭ gaˬ doe-iˇ teh ̭-a. 19 Tsawˇ pyehˇ pyehˇ-awˇ guˇ g’aˬ-eu jeˬ, gaˇ ma doe ni law ̭ g’a-eu jeˬ, aˬ yaw ̭ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ jahˇ-aˇ. 20 G’aˬ byehˆ byehˆ-eu tsawˇ haˬ k’oeˇ taˆ, aˬ yaw ̭ nui nahˬ nui yu ahˇ-awˇ, shaˬ zahˬ na ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭ g’awˬ shaˬ gaˬ nehˬ teh ̭-a. Yaw tsaˬ yaw dawˇ g’aˬ leˇ ngeh keuˆ, aˬ yaw ̭ leh jeh g’aˬ maˬ byehˆ-aˇ. 21 Miˇ tsaˬ tsawˇ haˬ k’aˇ jawˇ k’aˇ deuˬ, yaw ̭-ahˇ noeˬ tmˬ dui dui teh ̭-a." 22 K’oeˇ naˇ, neh ̭ uˇ-eu miˇ neh dawˬ maˬ ngehˬ doˆ nya-eu myaˆ beh ̭ tiˬ g’aˬ-ahˇ, Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ sheuˬ la ̭-euˬ meh. Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ laˆ taˬ nehˬ ngeh, myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ-awˇ, dawˬ k’aw ̭ ngehˬ doˆ nya laˇ-euˬ meh. 23 K’oeˇ lo ̭-ehˇ mˇ-euˬ gaˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ zahˬ leˇ-awˇ, "Tsawˇ haˬ teu g’aˬ Daˬbiˇ-euˬ Zaˬmaˇ maˬ ngeuˇ nga loˇ" lehˇ ehˇ-eu meh. 24 K’oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ Paˬliˬsehˇ deuˬ ya gaˬ ngeh, "Tsawˇ haˬ teu g’aˬ neh ̭ sahˬ paˬ Beˬlaˇzeuˬbuˇlaˆ-euˬ baoˬ-ahˇ g’oe-awˇ neh ̭ teh doˆ-eu nga" lehˇ ehˇ-eu meh. 25 Aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ nui ma la ̭ k’oeˇ aˬ joˆ-ehˇ noeˬ lu ̭-eu gaˇ kawˆ Yeˬsuˇ siˬ nya-eu miˇ neh, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Miˇ k’ahˬ aˬ geu k’ahˬ maˬ kaˬ, yawˬ ha yaw kaˬ aˇ muˇ muˇ paˆ-awˇ guiˇ deuˆ naˇ, g’awˬ myahˇ ni maˬ zi ̭-aˇ. Meuˬ maˬ ehˇ, nymˇ jiˇ maˬ ehˇ, yawˬ ha yaw kaˬ aˇ muˇ muˇ paˆ-awˇ ceh naˇ, pyaˆ-iˇ shaˆ-iˇ teh ̭-a. 26 K’oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, Saˬdaˬ-euˬ miˇ k’ahˬ la ̭ k’oeˇ tiˬ muˇ tiˇ muˇ deuˆ ceh ceh naˇ, aˇ muˇ paˆ-iˇ shaw-euˬ miˇ neh, miˇ k’ahˬ k’oeˇ k’ahˬ g’awˬ myahˇ ni maˬ paˇ zi ̭-aˇ. 27 Beˬlaˇzeˬbuˇlaˆ-euˬ baoˬ-ahˇ g’oe-awˇ ngaˇ neh ̭ teh doˆ-eu ngeuˇ naˇ, naw ma ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ aˬ suˇ g’aˬ-euˬ baoˬ-ahˇ g’oe-awˇ neh ̭ teh doˆ ta. Naw ma ̭ ngehˬ-euˬ dawˬ maˬ tsaˬ-eu gaˇ kawˆ, naw ma ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ neh mˇ-euˬ gaˇ k’oeˇ deuˬ, saˇ kiˇ kamˬ lu ̭ meh. 28 Miˬyehˇ-euˬ Yaw sahˇ-ahˇ g’oe-awˇ ngaˇ neh ̭ teh doˆ-eu ma. Heu-aˬ, Miˬyehˇ Miˇk’ahˬ naw ma ̭ k’oeˇ taˆ keuˆ le-euˬ gaˇ kawˆ saˇ kiˇ pyeu ̭-eu meh. 29 "Tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ-iˬ g’aˬ k’aˆ aˬ da-euˬ nymˇ-ahˇ uˇ leˇ-awˇ, myawˬ gahˬ maˬ yuˇ geu ̭ leˇ nya-a. G’aˬ k’aˆ aˬ da k’oeˇ g’aˬ-ahˇ pa ̭ cu ̭ g’aˬ miˇ tsa teh ̭-ehˇ, aˬ yaw ̭-euˬ nymˇ la ̭ k’oeˇ jaˆ-eu myawˬ gahˬ yuˇ geu ̭ nya-eu meh. 30 "Ngaˇ jawˇ paw maˬ pyawˬ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ-ahˇ muiˇ-eu tsawˇ haˬ meh. Ngaˬ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ maˬ g’oˆ uiˬ maˬ g’oˆ bymˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, byaˆ dzeh-eu tsawˇ haˬ meh. 31 K’oeˇ miˇ neh, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Tsawˇ haˬ zaˬ neh k’aˇ mˇ bahˬ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭ hawˇ-eu, yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ k’aˇ ehˇ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭-ahˇ, Miˬ yehˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ nya teh ̭-a. Ehˇ k’aw ̭, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ-euˬ jeˬ-ahˇ, iˬ baˇ maˬ pyehˬ nehˬ nya-a. 32 Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ ngehˬ bahˬ tmˇ bahˬ-euˬ tsawˇ haˬ-ahˇ, Miˬ yehˇ iˬ baˇ pyehˬ nehˬ nya teh ̭-a. Ehˇ k’aw ̭, Muiˬ-eu shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ-ahˇ ngehˬ bahˬ tmˇ bahˬ-euˬ tsawˇ haˬ-ahˇ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ iˬ baˇ maˬ pyehˬ nehˬ nya-a. 33 "Aˇ siˬ yaw muiˬ geu ̭ maw ̭ naˇ, aˇ bawˇ-ahˇ ya laˆ saˆ nehˬ meh. Aˇ bawˇ yaw doeˇ-ahˇ aˇ siˬ yaw muiˬ maˬ siˬ le-a. Aˇ siˬ-ahˇ haw-awˇ, aˇ bawˇ-ahˇ siˬ duˬ nya-eu meh. 34 Aˇ lawˇ uiˇ naˆ-euˬ zaˬ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ haiˬ dui dui-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu-aˬ, dawˬ yaw muiˬ aˬ joˆ-ehˇ ngehˬ doˆ la ̭ nya nmˇ. K’aˬ meh-aˬ, nui ma la ̭ k’oeˇ tiˬ byah ni shaˇ dawˆ taˬ-euˬ jeˬ ngehˬ doˆ la ̭-eu meh. 35 Tsawˇ muiˬ-aˬ, yawˬ ha neh jeˬ hmˬ taˬ-euˬ yaw muiˬ jeˬ beuˬ doˆ la ̭-awˇ, tsawˇ doeˇ-aˬ, yawˬ ha neh jeˬ hmˬ taˬ-euˬ yaw doeˇ jeˬ beuˬ doˆ la ̭ teh ̭-a. 36 "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Yaˇ k’aˬ daˇ-eu Aˇ nah keuˆ le ngeh, tsawˇ haˬ yawˬ g’aˬ na lu ̭, yawˬ ha neh k’aˇ ngehˬ dzeuˇ-euˬ gaˇ dahˇ maˬ tsoeˬ-eu dawˬ yawˬ dawˬ na lu ̭ paˇ ya dzawˇ poˆ teh ̭-a. 37 Nawˇ iˬ baˇ ahˇ ngaˇ loˇ, maˬ ahˇ nga loˇ lehˇ, nawˬ-euˬ dawˬ-ahˇ haw-awˇ yaˇ k’aˬ daˇ teh ̭-a." 38 K’oeˇ naˇ, Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, nawˇ k’aˆ jeˬ-ehˇ g’eh-eu jeˬ mˇ gaˇ nga ma ̭ mawˇ maw ̭ nya." 39 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ziˇ heu ziˇ-ahˇ deh ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ aˇ naˆ ni haiˬ-awˇ deh ̭ cawˆ taˬ-euˬ nga. K’aˆ jeˬ-ehˇ g’eh-eu jeˬ mˇ mehˬ la ̭ lehˇ, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ ehˇ te loˇ. Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Yawˇnaˆ-euˬ gaˇ kawˆ k’oeˇ hmˬ maˬ ngeuˇ naˇ, k’aˆ jeˬ-ehˇ g’eh-eu yawˬ hmˬ yawˬ naw ma ̭-ahˇ ngaˇ maˬ mehˬ nehˬ. 40 Ngaˬ shaˬ shaˬ ma-euˬ uˬ maˆ la ̭ k’oeˇ Yawˇnaˆ smˬ nah smˬ miˇ uˇ-euˬ lo ̭-ehˇ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ k’aw ̭, miˇ tsaˬ dawˬ dah smˬ nah smˬ miˇ ya uˇ teh ̭-a. 41 Yaˇ k’aˬ daˇ-eu Aˇ nah keuˆ le ngeh, Niˇnaˬbeˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ tuˇ laˇ-awˇ, naw ma ̭-ahˇ iˬ baˇ taˬ teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yawˇnaˆ dawˬ mehˬ mehˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ iˬ baˇ noeˬ poˆ-euˬ meh. Yawˇnaˆ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu g’aˬ nymˬ-mˇ heu gaˇ jawˇ lu ̭ ma lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ-eu ma. 42 Yaˇ k’aˬ daˇ-eu Aˇ nah keuˆ le ngeh, Sheˬba sahˬ paˬ ma tuˇ laˇ-awˇ, naw ma ̭-ahˇ iˬ baˇ taˬ teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, sahˬ paˬ Sawˇlaˬmoˬ-euˬ zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ byah-eu dawˬ mehˬ dawˬ tsoˆ-ahˇ naˇ haˬ geu ̭ laˇ-eu lehˇ, gaˇ mahˇ kaˬ-eu aˬ yaw ̭-euˬ miˇ k’ahˇ-ahˇ neh a yaw ̭ laˇ keuˆ-euˬ meh. Sawˇlaˬmoˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu g’aˬ, nymˬ-mˇ heu gaˇ jawˇ lu ̭ ma lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ duˬ-eu ma. 43 "Tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ la ̭ k’oeˇ jawˇ-eu neh ̭ yaw jaw ̭ tiˬ mawˇ doˆ-iˇ-awˇ, gui coˇ ni g’eh-eu miˇ k’ahˬ-ahˇ g’aˬ naˬ naˬ duˬ poˆ-iˇ ngeh, maˬ poˆ mawˇ nya-a. 44 K’oeˇ naˇ, ’Ngaˬ-euˬ nymˇ-ahˇ paˇ g’o ̭ jawˇ leˇ ma’ lehˇ ehˇ-awˇ g’o ̭ leˇ ngeh, nymˇ k’oeˇ nymˇ juˇ tsui ni laˆ saˆ taˬ-awˇ, tiˬ g’aˬ-iˬ maˬ jawˇ ni ngeh ̭ lu ̭ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 45 Neh ̭ k’oeˇ mawˇ paˇ iˇ doˆ-awˇ, aˬ yaw ̭ naˆ maˬ tseˇ haiˬ-eu neh ̭ shi ̭ mawˇ paˇ kuˇ ahˇ laˬ-iˇ-awˇ bi jawˇ-euˬ meh. K’oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ g’aˬ ngeh jawˇ, tsawˇ haˬ k’oeˇ g’aˬ yaw beh naˆ maˬ tseˇ paˇ doeˇ dzehˬ laˇ teh ̭-a. Heu ziˇ-ahˇ deh ̭-eu haiˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ k’oeˇ taˆ, k’oeˇ lo ̭-ehˇ keuˆ le teh ̭-a." 46 Yeˬsuˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ lu ̭ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ ma hawˇ-eu mehˇ nmˇ deuˬ oe keuˆ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ la ̭ nyiˇ yaw ̭-awˇ, "Yeˬsuˇ-ahˇ dawˬ ngehˬ cawˬ maw ̭ nya" lehˇ ehˇ-eu meh. 47 "Nawˬ ma hawˇ-eu nawˬ-euˬ mehˇ nmˇ deuˬ nawˬ-ahˇ dawˬ ngehˬ cawˬ maw ̭ nya lehˇ, la ̭ nyiˇ yaw ̭ lu ̭ meh" lehˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ gaˬ leˇ-euˬ meh. 48 "Ngaˬ ma aˬ suˇ g’aˬ-a. Ngaˬ-euˬ mehˇ nmˇ aˬ suˇ g’aˬ-a" lehˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ gaˬ laˇ-euˬ tsawˇ haˬ k’oeˇ g’aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 49 K’oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ la ̭ noeˇ toeˬ ceh-awˇ ehˇ-eu, "Haw-awˬ. Heu deuˬ-aˬ, ngaˬ ma hawˇ-eu ngaˬ-euˬ mehˇ nmˇ deuˬ ma. 50 Mˬ k’oeˇ taˆ jawˇ-eu ngaˬ Da bi mˇ maw ̭-eu jeˬ k’aˇ mˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ-euˬ mehˇ nmˇ, ngaˬ-euˬ dmˇ ma, ngaˬ-euˬ aˬ ma pyeu ̭-eu ma."

13

1 K’oeˇ ngeh nah Yeˬsuˇ iˇ kahˇ-ahˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, lah lah dzeˇ nuiˇ-euˬ meh. 2 Aˬ yaw ̭ dawˬ peh uiˬ laˇ-euˬ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ myaˬ dui dui-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭ lawˬ la ̭ k’oeˇ nuiˇ-iˇ-awˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ lah lah dzeˇ yaw ̭-euˬ meh. 3 Aˬ yaw ̭ yaw jeˬ ma jeˬ ja ja-ehˇ, g’awˬ mya jeˬ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ meh. "Siˬ yoeˬ sehˬ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ siˬ yoeˬ sehˬ-iˇ-euˬ meh. 4 Aˬ yaw ̭ siˬ yoeˬ sehˬ ngeh, siˬ yoeˬ tiˬ paˆ na deuˬ gaˇ ma-ahˇ ga-iˇ-awˇ, aˇ jiˇ neh bi g’oˆ dzaˬ jiˇ-euˬ meh. 5 Siˬ yoeˬ tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, miˇ tsaˬ baˬ-eu k’aˬ lo lo yaˇ-ahˇ ga-iˇ-euˬ meh. Miˇ tsaˬ maˬ na ̭-eu miˇ neh, aˇ ji ji doˆ laˇ-eu yaw kawˇ meh. 6 Ehˇ k’aw ̭, nahˇ tsaˇ k’aˆ laˇ-awˇ, aˇ ji k’oeˇ deuˬ-ahˇ law ̭ zaw ngeh, ciˇ ka maˬ na ̭-eu miˇ neh, nyoeˬ-iˇ koˆ-iˇ-eu meh. 7 Siˬ yoeˬ tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, aˬ gah gah yaˇ-ahˇ ga-iˇ-awˇ, aˬ gah baw duˆ neh bi uˆ tehˬ-euˬ meh. 8 Ehˇ k’aw ̭, siˬ yoeˬ tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, miˇ tsaˬ miˇ muiˬ muiˬ gaˇ ga-iˇ-awˇ, siˬ le loˆ le-euˬ meh. Tiˬ paˆ na deuˬ tiˬ yaˇ bymˇ, tiˬ paˆ na deuˬ ko ̭ tseˇ bymˇ, tiˬ paˆ na deuˬ smˬ tseˇ bymˇ za le-euˬ meh. 9 Naˬ bawˇ k’aˇ tso ̭-eu deuˬ naˇ haˬ-awˬ." 10 K’oeˇ naˇ, zaˬ lahˇ deuˬ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Nawˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ ngeh, aˬ jeˬ miˇ neh yaw jeˬ ma jeˬ ja ja-ehˇ mehˬ nehˬ te." 11 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Mˬtaˆ Miˇk’ahˬ gaˇ kawˆ aˬ cawˬ maˬ g’oˆ shaw nya-eu za ̭ taˬ-euˬ jeˬ-ahˇ g’oˆ shaw nya-eu tsawˇ gahˇ deuˬ, naw ma ̭-ahˇ bi ̭ taˬ g’aˬ-euˬ meh. Ehˇ k’aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ maˬ bi ̭ taˬ-aˬ. 12 Jaˆ-eu tsawˇ haˬ deuˬ bi jaˆ dzehˬ laˇ ni paˇ bi ̭ lahˬ nehˬ teh ̭-a. Ehˇ k’aw ̭, maˬ jaˆ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ-aˬ, k’aˇ jaˆ-eu dawˬ tawˆ lu ̭ yuˇ jiˇ nehˬ teh ̭-a. 13 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ngaˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ ngeh, yaw jeˬ ma jeˬ ja ja-ehˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-eu-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ myaˆ nuiˆ tso ̭ k’aw ̭ maˬ mawˇ nya gaˇ duˇ-awˇ, naˬ bawˇ tso ̭ k’aw ̭ maˬ gaˬ nya gaˇ duˇ-eu miˇ neh meh. 14 Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Iˇsaˬyaˇ neh ehˇ taˬ-euˬ dawˬ heu deuˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ lo ̭-ehˇ g’eh gaˇ ehˇ taˬ-euˬ dawˬ meh. ’Tsawˇ haˬ heu deuˬ gaˬ dehˆ-euˬ k’aw ̭, tiˬ paw ̭-iˬ maˬ g’oˆ shaw nya-a. Tsawˇ haˬ heu deuˬ mawˇ dehˆ-euˬ k’aw ̭, tiˬ paw ̭-iˬ maˬ siˬ duˬ leˇ-a. 15 Nui ma aˬ dzawˬ dzawˬ-iˇ jiˇ-awˇ, naˬ bawˇ pa ̭ tsoeˬ tsoeˬ taˬ jiˇ-awˇ, myaˆ nuiˆ miˆ tehˬ jiˇ taˬ-euˬ meh. K’oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ ngeuˇ law nmˇ-aˬ, myaˆ nuiˆ-ahˇ mawˇ leˇ-awˇ, naˬ bawˇ-ahˇ gaˬ leˇ-awˇ, noeˬ siˬ noeˬ mawˇ nya-awˇ, naˇ gawˇ bi laˆ saˆ-eu g’aˇ duˬ, ngaˇ jawˇ paw ciˬ pyawˇ teh ̭-a lehˇ, Miˬyehˇ ehˇ lu ̭-eu meh.’ 16 "Naw ma ̭-euˬ myaˆ nuiˆ mawˇ nya-awˇ, naˬ bawˇ gaˬ nya-eu miˇ neh, aˇ naˆ ni guiˬ lahˬ huiˬ-eu nga. 17 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ hawˇ-eu Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ, naw ma ̭ ya mawˇ-euˬ jeˬ-ahˇ mawˇ maw ̭ dui dui-euˬ k’aw ̭, ma ya mawˇ haw-ehˇ, naw ma ̭ ya gaˬ-euˬ jeˬ-ahˇ gaˬ maw ̭ dui dui-euˬ k’aw ̭, maˬ ya gaˬ haw-aˬ. 18 "Siˬ yoeˬ sehˬ-eu gaˇ kawˆ yaw jeˬ ma jeˬ-euˬ dawˬ tsui ̭-ahˇ naˇ haˬ sheˇ. 19 Gaˇ ma-ahˇ ga-iˇ-euˬ siˬ yoeˬ lehˇ ehˇ-eu-aˬ, Miˬyehˇ Miˇk’ahˬ gaˇ kawˆ mehˬ gaˇ ya gaˬ-euˬ k’aw ̭, maˬ g’oˆ shaw nya-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ ehˇ maw ̭-eu meh. Haiˬ-eu yaw sahˇ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ nui ma la ̭ k’oeˇ sehˬ ahˇ taˬ-euˬ jeˬ-ahˇ ja tawˆ ni yuˇ byoˆ g’eh-eu meh. 20 K’aˬ lo lo yaˇ-ahˇ ga-iˇ-euˬ siˬ yoeˬ lehˇ ehˇ-eu-aˬ, Miˬyehˇ Miˇk’ahˬ gaˇ kawˆ mehˬ gaˇ ya gaˬ ngeh, maˬ nyi naˬ ni tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ laˬ k’aˬ tiˬ cehˇ ha geu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ ehˇ maw ̭-eu meh. 21 Ehˇ k’aw ̭, duˬ ciˇ maˬ toeˬ zi ̭ nya-eu miˇ neh, g’awˬ myahˇ ni maˬ gmˬ-a. Dawˬ k’oeˇ deuˬ-ahˇ ha geu ̭-euˬ baˬ da neh shaˬ-eu zahˬ-eu jeˬ hawˇ-eu k’ehˬ-eu k’aˆ-eu jeˬ-ahˇ ya daˬ ngeh, tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ coˬ-iˇ-eu meh. 22 Aˬ gah gah yaˇ-ahˇ ga-iˇ-euˬ siˬ yoeˬ lehˇ ehˇ-eu-aˬ, dawˬ k’oeˇ deuˬ-ahˇ ya gaˬ-euˬ k’aw ̭, shiˬ shaˬ jiˇ gaˇ kawˆ k’ahˬ lahˇ-eu jeˬ hawˇ-eu, pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ-ahˇ gaˬ-eu nui ma neh bi uˆ tehˬ-awˇ, aˇ siˬ maˬ siˬ le nya-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ ehˇ maw ̭-eu meh. 23 Miˇ tsaˬ miˇ muiˬ muiˬ gaˇ ga-iˇ-euˬ siˬ yoeˬ lehˇ ehˇ-eu-aˬ, dawˬ k’oeˇ deuˬ-ahˇ ya gaˬ-awˇ g’oˆ shaw-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ ehˇ maw ̭-eu meh. K’oeˇ lo ̭-ehˇ g’eh-eu tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, aˬ diˇ aˬ maˇ aˇ siˬ siˬ le-eu meh. Tiˬ paˆ na deuˬ tiˬ yaˇ bymˇ, tiˬ paˆ na deuˬ ko ̭ tseˇ bymˇ, tiˬ paˆ na deuˬ smˬ tseˇ bymˇ siˬ le-eu meh." 24 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ yaw jeˬ ma jeˬ tiˬ hmˬ heu lo ̭-ehˇ paˇ ja mehˬ nehˬ-euˬ meh. "Miˬyehˇ Miˇk’ahˬ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ duˇ-eu meh. 25 Tiˬ miˇ-aˬ, aˬ cawˬ yu ̭ tsiˇ jiˇ-euˬ yamˬ-ahˇ, muiˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ oe-awˇ, cehˇ siˬ yoeˬ sehˬ taˬ-euˬ gaˇ shmˇ ma sehˬ k’oeˬ-awˇ cah-euˬ meh. 26 Cehˇ muiˬ laˇ-awˇ, g’o bymˬ g’o doˆ doˆ yamˬ tsaˬ laˇ ngeh, shmˇ ma nawˆ laˇ taˬ-euˬ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 27 Zaˬ k’aˆ deuˬ deh yaˇ yaw sahˇ g’aˬ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, ’Baw leˬ-oˇ, nawˇ siˬ yoeˬ yaw muiˬ sehˬ-euˬ maˬ ngeuˇ te loˇ. Shmˇ ma k’oeˇ deuˬ aˬ gaˇ neh doˆ laˇ-euˬ ta.’ 28 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, ’Muiˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ na neh jahˇ-euˬ teh ̭-a.’ Zaˬ k’aˆ deuˬ ehˇ-eu, ’Shmˇ ma k’oeˇ deuˬ mo ̭ dzeh jiˇ-awˬ loˇ.’ 29 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, ’Taˬ mo ̭ dzeh-iˇ siˬ. aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ shmˇ ma mo ̭ dzeh ngeh, cehˇ cehˇ bawˬ tiˬ bawˬ na g’awˇ dzeh-iˬ-eu baw le. 30 Cehˇ laˆ luiˆ yamˬ tsaˬ laˇ ngeh keuˆ ni, cehˇ hawˇ-eu shmˇ ma tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ deh ̭ tawˬ lu ̭-uˇ. Shmˇ ma deuˬ jeˬ huˬ g’awˇ uiˬ-awˇ, aˇ dzahˬ dzahˬ uiˬ-awˇ miˬ dzaˬ-ahˇ ba ̭ puiˆ g’aˬ miˇ tsa, cehˇ yehˬ cehˇ diˬ luiˆ-awˇ cehˇ jiˇ-ahˇ pi ahˇ-awˬ lehˇ, cehˇ yehˬ cehˇ diˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ ngaˇ ehˇ nehˬ ma.’ " 31 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ yaw jeˬ ma jeˬ tiˬ hmˬ heu lo ̭-ehˇ paˇ ja mehˬ nehˬ-euˬ meh. "Mˬtaˆ Miˇk’ahˬ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ duˇ-eu meh. Tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ g’awˬ paˆ aˇ nuiˆ tiˬ nuiˆ yuˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ yaˇ-ahˇ sehˬ taˬ-euˬ meh. 32 G’awˬ paˆ aˇ nuiˆ -aˬ, aˇ nuiˆ dawˬ tawˆ lu ̭ k’oeˇ taˆ aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ nyiˇ teˬ dzehˬ-eu aˇ nuiˆ pyeu ̭ k’aw ̭, deh ̭ laˇ mehˇ laˇ ngeh, sahˬ lahˬ dawˬ tawˆ lu ̭ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-awˇ, aˇ bawˬ bawˬ ma ma-iˇ-eu miˇ neh, k’oeˇ taˆ zaw-eu aˇ jiˇ deuˬ uˬ la ̭-ahˇ bahˬ bahˬ le-eu meh." 33 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ yaw jeˬ ma jeˬ tiˬ hmˬ heu lo ̭-ehˇ paˇ ja mehˬ nehˬ-euˬ meh. "Mˬtaˆ Miˇk’ahˬ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ duˇ-eu meh. Zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g’aˬ dehˬ tseˬ ui cuiˆ yuˇ-awˇ, cehˇ meu smˇ puˬ-ahˇ keuˬ-awˇ, dawˬ tawˆ lu ̭ bi poˬ laˇ jiˇ gaˇ duˇ-eu meh." 34 Gaˇ kawˆ k’oeˇ deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭, yaw jeˬ ma jeˬ ja ja-ehˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ mehˬ nehˬ-euˬ meh. Yaw jeˬ ma jeˬ maˬ ja-ehˇ mehˬ nehˬ-euˬ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ jaˆ-a. 35 Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ neh ehˇ taˬ-euˬ dawˬ heu deuˬ byah laˇ ni, aˬ yaw ̭ k’oeˇ lo ̭-ehˇ mehˬ nehˬ-euˬ meh. "Ngaˬ-euˬ k’aˬ meh ngaˇ mˇ nga-awˇ, yaw jeˬ ma jeˬ ja mehˬ nehˬ-awˇ, Miˇ beh ngeh neh za ̭ taˬ-euˬ jeˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ dzawˇ duˬ nehˬ ma." 36 Yeˬsuˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma jawˇ gaˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, iˇ kahˇ la ̭ k’oeˇ uˇ leˇ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Deh yaˇ-ahˇ deh ̭-eu shmˇ ma gaˇ kawˆ yaw jeˬ ma jeˬ k’oeˇ hmˬ-euˬ dawˬ tsui ̭ tiˬ poˆ ja mehˬ la ̭ sheˇ." 37 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Siˬ yoeˬ yaw muiˬ sehˬ-eu g’aˬ lehˇ ehˇ-eu-aˬ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ ehˇ-eu meh. 38 Deh yaˇ lehˇ ehˇ-eu-aˬ, miˇ tsaˬ heu-ahˇ ehˇ-eu meh. Siˬ yoeˬ yaw muiˬ lehˇ ehˇ-eu-aˬ, Miˬyehˇ Miˇk’ahˬ-ahˇ ta ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ ehˇ-eu meh. 39 Shmˇ ma sehˬ k’oeˬ-eu muiˇ-eu g’aˬ lehˇ ehˇ-eu-aˬ, Neh ̭ sahˬ paˬ-ahˇ ehˇ-eu meh. Cehˇ laˆ luiˆ-eu aˇ yamˬ lehˇ ehˇ-eu-aˬ, miˇ tsaˬ heu aˇ saˬ saˬ-eu aˇ yamˬ-ahˇ ehˇ-eu meh. Cehˇ yehˬ cehˇ diˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ lehˇ ehˇ-eu-aˬ, mˬ taˆ g’aˬ k’ehˇ deuˬ-ahˇ ehˇ-eu meh. 40 Shmˇ ma-ahˇ g’oˆ uiˬ-awˇ, miˬ dzaˬ-ahˇ ba ̭ puiˆ-eu lo ̭-ehˇ, miˇ tsaˬ heu aˇ saˬ saˬ ngeh nah k’oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ teh ̭-a. 41 Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ mˬ taˆ g’aˬ k’ehˇ deuˬ-ahˇ pyehˬ g’eh le ̭-awˇ, aˬ cawˬ iˬ baˇ mˇ ni jahˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ hawˇ-eu, yaw haiˬ jeˬ k’aˇ mˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ, aˬ yaw ̭-euˬ Miˇ k’ahˬ la ̭ k’oeˇ neh bi sheuˬ doˆ uiˬ teh ̭-a. 42 K’oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ guˆ dui dui laˇ paˬ-ehˇ g’eh-eu miˬ dzaˬ jehˆ bymˇ-ahˇ bi ba ̭ puiˆ-awˇ, k’oeˇ gaˇ ngoeˇ ngoeˇ-ehˇ, seuˬ teu ̭ teu ̭-ehˇ ya shaˬ teh ̭-a. 43 K’oeˇ ngeh, Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ Aˬda-euˬ Miˇk’ahˬ la ̭ k’oeˇ, nahˇ ma lo ̭-ehˇ yaw sheh ̭ bya teh ̭-a. Naˬ bawˇ k’aˇ tso ̭-eu deuˬ naˇ haˬ-awˬ. 44 "Mˬtaˆ Miˇk’ahˬ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ duˇ-eu meh. Tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ deh ma tiˬ kawˬ-ahˇ pyuˇ pahˬ mawˇ-awˇ, yaˆ pymˬ taˬ ya ̭-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ laˬ k’aˬ cehˇ dui dui-eu la ̭ k’oeˇ, k’aˇ jaˆ-eu jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭ ahˬ jiˇ-awˇ, deh ma k’oeˇ kawˬ zeuˇ tsehˆ-euˬ meh. 45 "Tiˬ poˆ paˇ ya ehˇ naˇ, Mˬtaˆ Miˇk’ahˬ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ duˇ-eu meh. Tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ muiˬ dui dui-eu aˇ caˇ caˇ k’aw ̭ sehˇ shaˇ poˆ lu ̭-eu meh. 46 Aˇ dzehˬ dzeuˇ ni muiˬ-eu aˇ caˇ caˇ k’aw ̭ sehˇ tiˬ siˬ aˬ yaw ̭ mawˇ ngeh, aˬ yaw ̭ k’aˇ jaˆ-eu jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭ ahˬ-iˇ-awˇ, sehˇ k’oeˇ siˬ zeuˇ tsehˆ-euˬ meh. 47 "Tiˬ poˆ paˇ ya ehˇ naˇ, Mˬtaˆ Miˇk’ahˬ-aˬ, za dzeh gaˇ duˇ-eu meh. Iˬ ma laˆ shaˆ la ̭ k’oeˇ za dzeh ahˇ g’eh ngeh, ngaˬ shaˬ ngaˬ deˇ yawˬ jeˬ na lu ̭-ahˇ dzeh pymˬ-eu meh. 48 Ngaˬ shaˬ tiˬ byah ni dzeh pa ̭ g’aˬ ngeh, lawˇ dzeˇ g’eu doˆ-eu meh. K’oeˇ naˇ nuiˇ-awˇ, ngaˬ shaˬ yaw muiˬ deuˬ k’aˆ puˬ-ahˇ tseˇ ahˇ-awˇ, maˬ muiˬ-eu deuˬ tseˇ dzeh-eu meh. 49 Miˇ tsaˬ heu aˇ saˬ saˬ-eu aˇ nah keuˆ le ngeh, k’oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ teh ̭-a. Mˬ taˆ g’aˬ k’ehˇ deuˬ doˆ le-awˇ, haiˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ tseˇ paˆ le teh ̭-a. 50 Haiˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, guˆ dui dui laˇ paˬ-ehˇ g’eh-eu miˬ dzaˬ jehˆ bymˇ-ahˇ bi biˬ ahˇ-awˇ, ngoeˇ ngoeˇ-ehˇ, seuˬ teu ̭ teu ̭-ehˇ ya shaˬ teh ̭-a. 51 "Gaˇ kawˆ heu deuˬ naw ma ̭ g’oˆ shaw-euˬ ma loˇ" lehˇ Yeˬsuˇ naˇ haˬ ngeh, "G’oˆ shaw-euˬ ma" lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu meh. 52 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Dawˬ tsui ̭-aˬ, heu lo ̭-ehˇ meh. Mˬtaˆ Miˇk’ahˬ-euˬ zaˬ lahˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ aˬ geu g’aˬ maˬ kaˬ, kuˆ lawˆ la ̭ k’oeˇ jeˬ hmˬ taˬ-euˬ myawˬ yaw shui ̭ hawˇ-eu yaw oeˇ yuˇ doˆ la ̭-eu nymˇ sahˇ aˬ da tiˬ g’aˬ-ahˇ duˇ-eu meh." 53 Yeˬsuˇ yaw jeˬ ma jeˬ k’oeˇ deuˬ ja mehˬ g’aˬ ngeh, jawˇ duˬ k’oeˇ tsahˇ-ahˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, 54 aˬ yaw ̭ jawˇ-eu meuˬ-ahˇ g’o ̭ leˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k’oeˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ g’aˬ ngeh, ya gaˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ zahˬ leˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Heu lo ̭-ehˇ g’eh-eu zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ deuˬ aˬ yaw ̭ aˬ gaˇ neh za-euˬ nga. Zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g’eh-eu gaˇ heu deuˬ aˬ yaw ̭ aˬ joˆ-ehˇ mˇ nya-eu nga. 55 Aˬ yaw ̭ la ̭ saˇ maˇ-euˬ aˬ li maˬ ngeuˇ-a loˇ. Maˬliˇ-euˬ aˬ li k’oeˇ g’aˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ. Yaˬkoˆ, Yoˇsehˆ, Siˇmoˬ, Yuˇdaˆ, aˬ ha mehˇ nmˇ-euˬ aˇ doˆ k’oeˇ g’aˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ. 56 Aˬ yaw ̭-euˬ dmˇ ma dawˬ tawˆ lu ̭ heu gaˇ jawˇ jiˇ-eu maˬ ngeuˇ-a loˇ. Teu lo ̭-ehˇ g’eh-eu zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ deuˬ aˬ yaw ̭ aˬ gaˇ za-euˬ nga." 57 K’oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ ha geu ̭-a. Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ-ahˇ, yawˬ gaˇ na lu ̭ aˬ cawˬ taˬ huiˬ nehˬ-eu meh. Ehˇ k’aw ̭, aˬ yaw ̭ jawˇ-eu meuˬ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ iˇ kahˇ la ̭ k’oeˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ taˬ huiˬ nehˬ-a." 58 Aˬ yaw ̭ ma ̭ nui jah maˬ ahˇ-eu miˇ neh, zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g’eh-eu g’awˬ mya jeˬ, k’oeˇ gaˇ aˬ yaw ̭ maˬ mˇ mehˬ nehˬ-a.

14

1 Aˇ yamˬ k’oeˇ yamˬ-ahˇ, Yeˬsuˇ tsawˇ myahˇ doˆ-eu gaˇ kawˆ, Gaˬliˬlehˇ miˇ k’ahˬ-ahˇ uˆ lahˇ-eu sahˬ paˬ Heˬloˆ ya gaˬ-awˇ, 2 aˬ yaw ̭-euˬ gaˇ mˇ-eu yaw huiˬ yaw mahˇ deuˬ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Tsawˇ haˬ k’oeˇ g’aˬ maˇ maˇ ni Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ g’o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ ngaˇ. K’oeˇ miˇ neh, zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g’eh-eu jeˬ mˇ nya-eu baoˬ ahˇ-eu ngaˇ." 3 Heˬloˆ-aˬ, Yoˇhaˬ-ahˇ nyeh ̭-eu g’aˇ duˬ dawˬ bi ̭-awˇ, tawˬ-ahˇ bi dawˆ taˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-euˬ mehˇ nmˇ Piˇliˇpuˆ-euˬ miˬ zaˬ Heˬloˇdiˇ baˬ da neh, aˬ yaw ̭ k’oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ-euˬ meh. 4 "Nawˇ Heˬloˇdiˇ-ahˇ maˬ sheuˬ k’mˬ-a" lehˇ, Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ neh Heˬloˆ-ahˇ ehˇ nehˬ-euˬ miˇ neh, k’oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ-euˬ meh. 5 Yoˇhaˬ-ahˇ Heˬloˆ seh ̭ maw ̭-eu meh. Ehˇ k’aw ̭, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ yahˇ-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ k’oeˇ deuˬ Yoˇhaˬ-ahˇ Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ lehˇ sawˇ taˬ-euˬ meh. 6 Heˬloˆ deh ̭ le-euˬ aˇ nah-ahˇ noeˬ keuˆ-eu bawˬ-iˬ g’eh lu ̭ ngeh, tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭-euˬ mehˬ shi Heˬloˇdiˇ-euˬ aˬ buˇ gaˇ nyeh nyeh mehˬ gaˇ, Heˬloˆ nui ma tsaˬ dui dui-euˬ meh. 7 K’oeˇ miˇ neh, "Nawˇ k’aˇ shaˇ-eu jeˬ bi ̭ ma lehˇ ngaˇ saˇ jaˇ dzaˬ-eu ma" lehˇ, aˬ buˇ k’oeˇ buˇ-ahˇ Heˬloˆ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 8 Aˬ ma g’aˬ neh mehˬ gahˇ nehˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, "Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ-euˬ uˬ duˬ, k’mˬ maˬ sehˇ byehˇ-ahˇ dawˆ ahˇ-awˇ, nymˬ-mˇ heu gaˇ bi ciˬ ha laˇ-awˬ" lehˇ, aˬ buˇ k’oeˇ buˇ shaˇ-eu meh. 9 Sahˬ paˬ Heˬloˆ noeˬ shaˬ dui dui-eu meh. Ehˇ k’aw ̭, daˬ yah k’oeˇ myaˆ ni g’eh-eu mehˬ shi aˬ yaw ̭ saˇ jaˇ dzaˬ dzeuˇ-euˬ miˇ neh, aˬ buˇ k’oeˇ buˇ k’aˇ ehˇ-eu lo ̭-ehˇ jahˇ nehˬ-eu g’aˇ duˬ, aˬ yaw ̭ dawˬ bi ̭-euˬ meh. 10 Aˬ yaw ̭ tsawˇ haˬ k’ehˇ g’eh-awˇ, tawˬ la ̭ k’oeˇ uˇ lu ̭-eu Yoˇhaˬ-euˬ uˬ duˬ bi deuˆ tsehˆ laˬ-iˇ-euˬ meh. 11 Uˬ duˬ k’oeˇ siˬ k’mˬ maˬ sehˇ byehˇ-ahˇ dawˆ ahˇ-awˇ, aˬ buˇ k’oeˇ buˇ-ahˇ ciˬ ha nehˬ laˇ-awˇ, aˬ buˇ k’oeˇ buˇ neh aˬ yaw ̭-euˬ aˬ ma-ahˇ ciˬ nehˬ-euˬ meh. 12 Yoˇhaˬ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ laˇ-awˇ, Yoˇhaˬ-euˬ g’awˇ mawˇ-ahˇ ba ̭ pahˬ-iˇ-euˬ meh. K’oeˇ naˇ, gaˇ kawˆ k’oeˇ Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ dzawˇ nehˬ-iˇ-euˬ meh. 13 Yoˇhaˬ-euˬ gaˇ kawˆ Yeˬsuˇ ya gaˬ ngeh, jawˇ duˬ k’oeˇ tsahˇ-ahˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, ciˬ cuˇ ni g’eh-eu jawˇ duˬ-ahˇ tiˬ g’aˬ teh ̭-ehˇ iˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ iˇ-euˬ gaˇ kawˆ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ya siˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ jawˇ-eu meuˬ deuˬ-ahˇ neh doˆ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah kuiˇ zoˬ caw teh-iˇ-euˬ meh. 14 Yeˬsuˇ lawˬ la ̭ k’oeˇ neh doˆ laˇ-awˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma-ahˇ ya mawˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ g’awˬ shaˬ haw gaˬ dui dui-awˇ, naˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ laˆ taˬ nehˬ-euˬ meh. 15 K’oeˇ ngeh nah uˬ ci ̭ uˬ taw paw, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Iˬ nah uˬ ci ̭ ci ̭ le shaw-iˬ miˇ-a. Jawˇ duˬ heu tsahˇ pu-ahˇ gaˇ mahˇ kaˬ-eu miˇ neh, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ heu deuˬ-ahˇ pyehˬ nehˬ-awˇ, pu doe ni dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ bi poˆ dzaˬ-iˇ-eu maˬ tsaˬ-a loˇ." 16 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ bi iˇ-eu maˬ loˬ-aˇ. Naw ma ̭ dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ bi ̭ nehˬ-awˇ bi dzaˬ-awˬ." 17 Zaˬ lahˇ deuˬ ehˇ-eu, "Nga ma ̭ kaˬ muˇ ngaˬ yaˆ hawˇ-eu ngaˬ shaˬ nyiˬ mawˇ ahˇ-eu teh ̭ ma." 18 K’oeˇ ngeh, "Ngaˇ jawˇ gaˇ yuˇ la ̭-awˬ" lehˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 19 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ, daˬ zawˬ deh k’oeˇ taˆ nuiˇ-eu g’aˇ duˬ, Yeˬsuˇ dawˬ bi ̭-euˬ meh. K’oeˇ naˇ, kaˬ muˇ k’oeˇ ngaˬ yaˆ hawˇ-eu ngaˬ shaˬ k’oeˇ nyiˬ mawˇ aˬ yaw ̭ yuˇ-awˇ, mˬ paw g’awˇ leuˇ-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ja ceuˬ-euˬ meh. K’oeˇ naˇ, kaˬ muˇ k’oeˇ deuˬ aˬ yaw ̭ ngawˬ pyehˬ-awˇ, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ bi ̭ nehˬ-awˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ bi biˇ nehˬ-euˬ meh. 20 Aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ tiˬ dehˆ dzaˬ g’aˬ-awˇ, maˬ dzaˬ jiˇ-ehˇ dzeˇ laˇ-euˬ deuˬ-ahˇ zaˬ lahˇ deuˬ paˇ g’oˆ uiˬ ngeh, k’aˆ puˬ tseˇ nyi ̭ puˬ byah laˇ-euˬ meh. 21 K’aˇ dzaˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ,zaˬ miˬ zaˬ hawˇ-eu zaˬ deuˬ maˬ sawˇ-ehˇ, k’aˬ dzeˇ zaˬ teh ̭-ehˇ ngaˬ heˇ g’aˬ dawˬ peh byah-eu meh. 22 K’oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma-ahˇ bi g’o ̭-iˇ-awˇ, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ lawˬ la ̭ k’oeˇ bi uˇ-iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ hu lah nui baˬ paw bi iˇ tsehˆ tawˬ-euˬ meh. 23 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ bi g’o ̭-iˇ g’aˬ ngeh, gawˬ duˇ-ahˇ guiˬ lahˬ shaˇ leˇ-eu lehˇ, aˬ yaw ̭ teh ̭-ehˇ daˆ leˇ-euˬ meh. Uˬ ci ̭ ci ̭ le ngeh, Yeˬsuˇ tiˬ g’aˬ teh ̭-ehˇ k’oeˇ gaˇ jawˇ lu ̭-eu meh. 24 K’oeˇ ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ dziˬ lu ̭-eu lawˬ k’oeˇ laˇ-aˬ, lah g’ahˇ ceh gaˇ mahˇ kaˬ gaˇ iˇ keuˆ-awˇ, jaˬ lehˇ lehˇ ma baw tehˬ le ̭-euˬ miˇ neh, iˇ luˆ dzeh laˇ-awˇ, lawˬ-ahˇ yaw k’aˆ-ehˇ ciˬ tahˬ ciˬ tuˆ-eu meh. 25 Ya poeˇ doeˇ taw paw Yeˬsuˇ iˇ cu ̭ k’oeˇ taˆ cah-awˇ, zaˬ lahˇ deuˬ jawˇ gaˇ oe-euˬ meh. 26 Aˬ yaw ̭ iˇ cu ̭ k’oeˇ taˆ cah gaˇ zaˬ lahˇ deuˬ ya mawˇ ngeh, guˆ dui dui-eu miˇ neh, " Shaˆ shiˇ yaw sahˇ ngaˇ" lehˇ ehˇ-awˇ guˇ-eu meh. 27 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Taˬ guˆ. Nui ma taˬ baˬ. Ngaˇ ma. 28 Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Sahˬ paˬ-oˇ, nawˇ jeˬ maˇ-iˬ ngaˇ iˇ cu ̭ k’oeˇ taˆ cah-awˇ nawˇ jawˇ gaˇ oe nya ni dawˬ bi ̭-awˬ." 29 K’oeˇ naˇ, "Oe-awˬ tawˇ" lehˇ Yeˬsuˇ ehˇ ngeh, Beˬtuˆluˆ lawˬ la ̭ nyiˇ doˆ-iˇ-awˇ, iˇ cu ̭ k’oeˇ taˆ cah cah-ehˇ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ iˇ-euˬ meh. 30 Ehˇ k’aw ̭, jaˬ lehˇ yaw k’aˆ-ehˇ baw gaˇ aˬ yaw ̭ mawˇ ngeh, guˆ-eu nui ma ahˇ laˇ-awˇ, iˇ cu ̭-ahˇ ga nui ̭-iˇ-euˬ meh. K’oeˇ ngeh, "Sahˬ paˬ-oˇ, ngaˬ-ahˇ ka k’o ̭ nehˬ la ̭-awˬ" lehˇ aˬ yaw ̭ guˇ-euˬ meh. 31 Tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ Yeˬsuˇ aˬ la ̭ cawˬ ja-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ nyeh ̭ tehˬ-awˇ, "Jah-eu g’aˬ baˬ-eu tsawˇ haˬ-oˇ, aˬ jeˬ miˇ neh poˆ poˆ laˆ laˆ-ehˇ noeˬ te" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 32 Aˬ yaw ̭ nya ̭ nyiˬ g’aˬ lu ̭ lawˬ la ̭ k’oeˇ uˇ-iˇ ngeh, jaˬ lehˇ baw-eu naˬ leˇ-euˬ meh. 33 K’oeˇ naˇ, lawˬ la ̭ k’oeˇ uˇ lu ̭-eu zaˬ lahˇ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Nawˇ-aˬ, maˇ maˇ ni Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ ngaˇ." 34 Aˬ yaw ̭ ma ̭ lah tsehˆ doˆ-awˇ, Geˬneˬsaˬlehˇ miˇ k’ahˬ-ahˇ le-euˬ meh. 35 K’oeˇ gaˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ haw siˬ-awˇ, miˇ k’ahˬ k’oeˇ k’ahˬ doe ni tsawˇ haˬ pyehˬ g’eh-awˇ, naˇ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ bi sheuˬ uiˬ la ̭-euˬ meh. 36 Aˬ yaw ̭-euˬ pehˇ k’ahˬ pehˇ dahˬ-ahˇ teh ̭-ehˇ k’aw ̭ bi toeˬ ciˆ la ̭ lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ shaˇ-awˇ, k’aˇ ya toeˬ ciˆ-euˬ deuˬ naˇ gawˇ taˬ leˇ jiˇ-euˬ meh.

15

1 K’oeˇ naˇ, Paˬliˬsehˇ deuˬ hawˇ-eu Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. 2 "Aˬ poeˬ aˬ piˬ deuˬ neh mehˬ ka le ̭-euˬ jeˬ-ahˇ, nawˬ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ aˬ jeˬ miˇ neh maˬ naˇ haˬ geu ̭ ta. Aˬ yaw ̭ ma ̭ hawˬ dzaˬ ngeh, zahˇ sahˇ k’o ̭ jaˆ-eu lo ̭-ehˇ aˬ la ̭ maˬ dzui ̭ nga." 3 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Aˬ jeˬ miˇ neh Miˬyehˇ neh bi ̭ taˬ-euˬ dawˬ deuˬ-ahˇ naw ma ̭ maˬ naˇ haˬ geu ̭ ni, aˇ hu ba neh tawˬ ka le ̭-euˬ zahˇ oeˇ-ahˇ teh ̭-ehˇ leh jeh te. 4 ’Nawˬ da nawˬ ma-ahˇ yaw zeu ya baw meh’ lehˇ hawˇ-eu, ’Yawˬ ha-euˬ aˬ da aˬ ma-ahˇ yaˬ k’ehˇ yaˬ-eu tsawˇ haˬ, seh ̭ gaˇ ya daˬ teh ̭-a’ lehˇ, Miˬyehˇ neh ehˇ taˬ-euˬ jaˆ-eu meh. 5 Ehˇ k’aw ̭, ’Naw ma ̭-ahˇ bi ̭ paˬ-ehˇ g’eh-eu jeˬ Miˬyehˇ-ahˇ bi ̭ dzeuˇ-euˬ ma lehˇ, yawˬ ha-euˬ aˬ da aˬ ma-ahˇ ehˇ nehˬ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, aˬ da aˬ ma-ahˇ yaw zeu baw-eu maˬ loˬ-a’ lehˇ, naw ma ̭ mehˬ-eu tsoˆ-eu meh. 6 Naw ma ̭ k’oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-eu la ̭ k’oeˇ, aˇ hu ba neh tawˬ ka le ̭-euˬ zahˇ oeˇ-ahˇ teh ̭-ehˇ leh jeh-awˇ, Miˬyehˇ neh bi ̭ taˬ-euˬ dawˬ deuˬ-ahˇ naw ma ̭ yaw zeu maˬ baw-a. 7 Aw ̭-a ̭ tahˬ k’oˬ-ahˇ duˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Iˇsaˬyaˇ neh naw ma ̭ gaˇ kawˆ ehˇ taˬ-euˬ aˇ naˆ ni tsaˬ-eu nga. 8 ’Tsawˇ haˬ heu deuˬ-euˬ mehˬ boeˬ neh, ngaˬ-ahˇ taˬ huiˬ taˬ mahˇ-eu k’aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ nui ma la ̭ k’oeˇ, ngaˬ-ahˇ gaˇ mahˇ kaˬ dui dui meh. 9 Yaw ̭ ma ̭ ngaˬ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ-eu, tiˬ jeˬ-iˬ gaˇ dahˇ maˬ tsoeˬ-a. Yaw ̭ ma ̭ mehˬ-eu zahˇ sahˇ k’o ̭ deuˬ, tsawˇ haˬ neh beh-euˬ zahˇ meh lehˇ, Miˬyehˇ ehˇ taˬ-euˬ jaˆ-eu meh.’ " 10 K’oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ kuˇ uiˬ-awˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naˇ haˬ-awˇ g’oˆ shaw geu ̭-awˬ. 11 Tsawˇ haˬ zaˬ-ahˇ maˬ shawˇ ni bi pyeu ̭-iˇ-eu jeˬ-aˬ, k’aˬ meh la ̭ k’oeˇ ahˇ-iˇ-eu jeˬ maˬ ngeuˇ-a. K’aˬ meh la ̭ k’oeˇ neh doˆ le-euˬ jeˬ meh." 12 K’oeˇ ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Nawˬ neh ngehˬ-euˬ dawˬ teu dawˬ Paˬliˬsehˇ deuˬ-ahˇ zaw leˇ-eu nawˇ siˬ nya ma loˇ." 13 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Mˬ k’oeˇ taˆ jawˇ-eu ngaˬ Da neh maˬ ka taˬ-euˬ aˇ bawˇ yawˬ bawˇ na lu ̭, g’awˇ lehˆ dzeh gaˇ ya daˬ teh ̭-a. 14 Aˬ yaw ̭ ma ̭ g’aˇ duˬ k’ahˬ taˬ lahˇ. Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, myaˆ beh ̭ deuˬ-ahˇ sheuˬ g’eh-eu myaˆ beh ̭ beh ̭-eu aˬ yui ̭ aˬ tsu meh. Myaˆ beh ̭ neh myaˆ beh ̭-ahˇ sheuˬ g’eh naˇ, nyiˬ g’aˬ lu ̭ duˬ k’ahˬ-ahˇ ga ahˇ teh ̭-a." 15 Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Dawˬ teu dawˬ-euˬ dawˬ tsui ̭ nga ma ̭ g’oˆ shaw nya ni tiˬ poˆ ehˇ mehˬ la ̭ sheˇ." 16 K’oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Naw ma ̭ g’eh iˬ nah keuˆ ni maˬ g’oˆ shaw nya laˇ teˬ siˬ loˇ. 17 K’aˬ meh la ̭ k’oeˇ k’aˇ ahˇ-iˇ-eu jeˬ baw ma la ̭ k’oeˇ ahˇ-iˇ-awˇ, k’oeˇ gaˇ neh tiˬ tiˇ saˇ-iˬ tiˬ tiˆ, la ̭ nyiˇ iˇ doˆ g’eh-eu naw ma ̭ maˬ siˬ nya te loˇ. 18 Ehˇ k’aw ̭, k’aˬ meh-ahˇ k’aˇ doˆ le-eu jeˬ-aˬ, nui ma la ̭ k’oeˇ neh doˆ laˇ-awˇ, tsawˇ haˬ zaˬ-ahˇ maˬ shawˇ ni bi pyeu ̭-iˇ-eu meh. 19 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, nui ma la ̭ k’oeˇ neh doˆ laˇ-euˬ jeˬ-aˬ, aˬ cawˬ-ahˇ seh ̭-eu, aˬ cawˬ-euˬ miˬ zaˬ yo zaˬ-ahˇ bahˬ-eu, heu lo ̭-ehˇ g’eh-eu maˬ muiˬ maˬ jaˬ-eu nui noeˬ deuˬ hawˇ-eu, tahˇ joe joe-eu, jaˬ myaw ̭ myaw ̭-eu, aˬ cawˬ-ahˇ maˬ ngeuˇ-eu jeˬ dehˬ leh ̭-eu, heu lo ̭-ehˇ g’eh-eu maˬ tsaˬ maˬ dawˇ-eu nui noeˬ nui loˆ deuˬ meh. 20 Gaˇ kawˆ heu deuˬ-aˬ, tsawˇ haˬ zaˬ-ahˇ maˬ tsaˬ maˬ dawˇ ni bi pyeu ̭-iˇ-eu gaˇ kawˆ deuˬ meh. Ehˇ k’aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ naw ma ̭-ahˇ ehˇ-eu lo ̭-ehˇ, a la ̭ maˬ dzui ̭-ehˇ hawˬ dzaˬ-eu jeˬ-aˬ, tsawˇ haˬ zaˬ-ahˇ maˬ shawˇ ni maˬ bi pyeu ̭-iˇ nya-a." 21 Yeˬsuˇ jawˇ duˬ k’oeˇ tsahˇ-ahˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, Duˇlu meuˬ hawˇ-eu Siˇdoˬ meuˬ-euˬ gahˬ kaˬ-ahˇ iˇ-euˬ meh. 22 Miˇ k’ahˬ k’oeˇ k’ahˬ-ahˇ jawˇ-eu Kaˬnaˬ tsawˇ jeuˬ zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g’aˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ, "Daˬbiˇ-euˬ Zaˬmaˇ-oˇ, ngaˬ-ahˇ g’awˬ shaˬ gaˬ nehˬ la ̭ sheˇ. Ngaˬ buˇ-ahˇ neh ̭ uˇ leˇ taˬ-awˇ, uˇ gawˇ laˇ paˬ-ehˇ shaˬ dui dui lu ̭ meh" lehˇ guˇ-awˇ ehˇ-eu meh. 23 Ehˇ k’aw ̭, Yeˬsuˇ dawˬ tiˬ dawˬ-iˬ maˬ ngehˬ cawˬ nehˬ-a. K’oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭ jawˬ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ teu g’aˬ-ahˇ tiˬ poˆ teh dzeh sheˇ. Aˬ yaw ̭ aˬ dui ma ̭-euˬ mehˬ nah caw teh caw teh-ehˇ, maˬ naˬ leˇ ni toˆ-ehˇ guˇ guˇ-ehˇ cah lu ̭-eu meh." 24 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˬ-ahˇ k’ehˇ g’eh le ̭-euˬ-aˬ, byoˆ-iˇ-euˬ yawˇ deuˬ pyeu ̭-eu Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ jeuˬ g’aˇ duˬ teh ̭ meh." 25 K’oeˇ ngeh jawˇ, zaˬ miˬ zaˬ k’oeˇ g’aˬ aˬ yaw ̭-euˬ aˬ kuiˇ dawˬ peh pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ dmˬ-awˇ, "Sahˬ paˬ-oˇ, ngaˬ-ahˇ ngehˬ g’eh nehˬ la ̭-awˬ" lehˇ ehˇ-eu meh. 26 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Zaˬ dzaˬ lu ̭-eu kaˬ muˇ yuˇ doˆ-awˇ, aˬ kuiˬ-ahˇ bi ̭-eu maˬ tsaˬ-a." 27 Zaˬ miˬ zaˬ k’oeˇ g’aˬ ehˇ-eu, "Sahˬ paˬ-oˇ, nawˇ ehˇ-eu tsaˬ meh. Ehˇ k’aw ̭, aˬ kuiˬ-aˬ, yaw sahˇ g’aˬ-euˬ hawˬ jeh-ahˇ neh ga le-euˬ dzaˬ ngehˬ dawˇ dzeh deuˬ-ahˇ ya g’oˆ dzaˬ-eu teh ̭-ehˇ k’aw ̭, nui k’ahˇ shiˇ meh." 28 K’oeˇ ngeh jawˇ, zaˬ miˬ zaˬ k’oeˇ g’aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nawˇ-aˬ, jah-eu g’aˬ k’aˆ dui dui-eu zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g’aˬ law hawˇ nga. Nawˇ k’aˇ bi pyeu ̭ maw ̭-eu lo ̭-ehˇ nawˬ-euˬ g’aˇ duˬ pyeu ̭ laˇ lu ̭-uˇ." K’oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g’aˬ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ buˇ k’oeˇ g’aˬ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ taˬ leˇ-euˬ meh. 29 Jawˇ duˬ k’oeˇ tsahˇ-ahˇ neh Yeˬsuˇ doˆ-iˇ-awˇ, Gaˬliˬlehˇ lah lah dzeˇ caw caw-ehˇ iˇ g’eh-euˬ meh. K’oeˇ naˇ, gawˬ duˇ tiˬ duˇ-ahˇ daˆ leˇ-awˇ nuiˇ-euˬ meh 30 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ uiˬ laˇ-euˬ meh. Kuiˇ shiˇ la ̭ shiˇ shiˇ-eu deuˬ, myaˆ beh ̭ deuˬ, kuiˇ kuˆ deuˬ, a dzawˬ deuˬ hawˇ-eu, naˇ-eu tsawˇ haˬ g’awˬ mya ni aˬ yaw ̭ ma ̭ sheuˬ la ̭-awˇ, Yeˬsuˇ mehˬ shi sheuˬ uiˬ taˬ-euˬ meh. K’oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ naˇ gawˇ laˆ taˬ nehˬ-euˬ meh. 31 Aˬ dzawˬ deuˬ dawˬ ngehˬ nya laˇ-awˇ, kuiˇ kuˆ la ̭ kuˆ kuˆ-eu deuˬ muiˬ laˇ-awˇ, kuiˇ shiˇ la ̭ shiˇ shiˇ-eu deuˬ cah nya laˇ-awˇ, myaˆ beh ̭ deuˬ myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ-euˬ gaˇ ya mawˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ zahˬ dui dui leˇ-euˬ meh. K’oeˇ ngeh, Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ jeuˬ-euˬ Miˬyehˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ja ceuˬ-euˬ meh. 32 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ kuˇ uiˬ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Tsawˇ haˬ heu deuˬ-ahˇ ngaˇ g’awˬ shaˬ gaˬ miˇ-a. Aˬ yaw ̭ ma ̭ ngaˬ nehˬ-ehˇ jawˇ lu ̭-eu smˬ nah byah laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ dzaˬ-eu tiˬ jeˬ-iˬ maˬ paˇ jaˆ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ dzaˬ-ehˇ maˬ bi g’o ̭-iˇ maw ̭ nya. Gaˇ pehˇ-ahˇ g’aˬ juˬ dui dui-iˇ gaˇ k’ahˬ laˇ nya." 33 Zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ-eu, "Heu lo ̭-ehˇ g’eh-eu bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ k’aˇ shui ̭ deh yaˇ la ̭ k’oeˇ, tsawˇ haˬ heu myaˆ ni-ahˇ bi dzaˬ bi dawˇ lo ̭-eu g’aˇ duˬ, dzaˬ dzaˬ dawˇ dawˇ aˬ gaˇ laˬ-iˇ nmˇ." 34 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ kaˬ muˇ aˇ myaˆ ni ahˇ te." Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Kaˬ muˇ shi ̭ yaˆ hawˇ-eu ngaˬ shaˬ ui cuiˆ ahˇ-eu teh ̭ ma." 35 K’oeˇ ngeh, Yeˬsuˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma-ahˇ dawˬ bi ̭-awˇ, miˇ tsa bi nuiˇ-euˬ meh. 36 K’oeˇ naˇ, kaˬ muˇ k’oeˇ shi ̭ yaˆ hawˇ-eu ngaˬ shaˬ k’oeˇ deuˬ aˬ yaw ̭ yuˇ-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ja ceuˬ g’aˬ miˇ tsa, ngawˬ pyehˬ-awˇ, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ bi ̭-awˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ bi biˇ nehˬ-euˬ meh. 37 Tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ tiˬ dehˆ dzaˬ-euˬ uˬ ta ̭, dzehˬ laˇ-euˬ deuˬ-ahˇ zaˬ lahˇ deuˬ paˇ g’oˆ uiˬ ngeh, k’aˆ puˬ shi ̭ puˬ byah laˇ-euˬ meh. 38 Zaˬ miˬ zaˬ hawˇ-eu zaˬ deuˬ maˬ gui ahˇ-ehˇ, k’aˇ dzaˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ oeˬ heˇ g’aˬ byah-eu meh. 39 K’oeˇ naˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k’oeˇ deuˬ-ahˇ bi g’o ̭-iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-aˬ lawˬ dziˬ-awˇ, Maˬgaˬdaˬ miˇ k’ahˬ-ahˇ iˇ g’eh-euˬ meh.

16

1 Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-euˬ Paˬliˬ sehˇ hawˇ-eu Saˬduˬgehˇ tiˬ paˆ na deuˬ, Yeˬsuˇ-ahˇ lahˇ ju k’mˇ maw ̭-eu nui ma ahˇ-eu meh. K’oeˇ miˇ neh, mˬ k’oeˇ taˆ-euˬ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g’eh-eu jeˬ mˇ mehˬ nehˬ la ̭ lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 2 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Uˬ ci ̭ ci ̭ le ngeh, mˬ yaw neˇ naˇ, mˬ muiˬ ngaˇ lehˇ naw ma ̭ ehˇ-eu meh. 3 Uˬ shawˬ yaw na ̭-ehˇ mˬ neˇ naˆ naˆ naˇ, uˬ yehˇ yehˇ le ngaˇ lehˇ naw ma ̭ ehˇ-eu meh. Naw ma ̭ mˬ-ahˇ haw haw-ehˇ, uˬ yehˇ uˬ tsaˇ to ̭ nya-eu meh. Ehˇ k’aw ̭, aˇ yamˬ aˇ law-ahˇ ta ̭-eu bi siˬ bi mawˇ-eu jeˬ-ahˇ naw ma ̭ dawˬ tsui ̭ maˬ yuˇ doˆ nya-a. 4 Iˬ nah aˇ yamˬ-ahˇ deh ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ, zahˇ sahˇ k’o ̭ maˬ baw ni aˇ naˆ ni haiˬ-eu nga. K’aˆ jeˬ-ehˇ g’eh-eu jeˬ mˇ mehˬ nehˬ la ̭ lehˇ, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ ehˇ-eu meh. Yawˇnaˆ-euˬ gaˇ kawˆ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g’eh-eu k’oeˇ maˬ ngeuˇ naˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ nui jeˬ maˬ mehˬ nehˬ." K’oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ jawˇ gaˇ neh aˬ yaw ̭ doˆ-iˇ-euˬ meh. 5 Zaˬ lahˇ deuˬ lah nui baˬ tsehˆ doˆ ngeh, dzaˬ-eu g’aˇ duˬ kaˬ muˇ maˬ yuˇ g’eh ni ngehˇ-euˬ meh. 6 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Paˬliˬsehˇ hawˇ-eu Saˬduˬgehˇ deuˬ-euˬ dehˬ tseˬ-ahˇ yaw k’aˆ k’aˆ-ehˇ yahˇ-awˬ." 7 Aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw kaˬ ja-eu, "Aˬ dui ma ̭ kaˬ muˇ maˬ hehˇ le ̭-euˬ miˇ neh, aˬ yaw ̭ teu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ngaˇ." 8 Aˬ yaw ̭ ma ̭ k’oeˇ lo ̭-ehˇ ja lu ̭-eu Yeˬsuˇ siˬ nya-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. "Jah-eu g’aˬ baˬ dui dui-eu tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, aˬ jeˬ miˇ neh kaˬ muˇ maˬ ahˇ-eu gaˇ kawˆ ja ja-ehˇ jawˇ te. 9 Naw ma ̭ iˬ nah keuˆ ni maˬ g’oˆ shaw-ehˇ jawˇ te siˬ loˇ. Tsawˇ haˬ ngaˬ heˇ g’aˬ g’aˇ duˬ ngaˬ neh kaˬ muˇ ngaˬ yaˆ ngawˬ pyehˬ-awˇ, naw ma ̭ k’aˆ puˬ aˇ myaˆ puˬ g’oˆ byah-euˬ gaˇ kawˆ ngehˇ jiˇ maˬ loˇ. 10 Tsawˇ haˬ oeˬ heˇ g’aˬ g’aˇ duˬ ngaˬ neh kaˬ muˇ shi ̭ yaˆ ngawˬ pyehˬ-awˇ, naw ma ̭ neh k’aˆ puˬ aˇ myaˆ puˬ g’oˆ byah-euˬ gaˇ kawˆ g’eh ngehˇ jiˇ teˬ loˇ. 11 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ kaˬ muˇ gaˇ kawˆ ehˇ lu ̭-eu maˬ ngeuˇ-a lehˇ, aˬ joˆ-ehˇ maˬ siˬ nya-eu nya. Paˬliˬsehˇ hawˇ-eu Saˬduˬgehˇ deuˬ-euˬ dehˬ tseˬ-ahˇ yaw k’aˆ k’aˆ-ehˇ yahˇ-awˬ." 12 K’oeˇ ngeh jawˇ, kaˬ muˇ jahˇ gaˇ dawˆ-eu dehˬ tseˬ-ahˇ yahˇ-eu g’aˇ duˬ, Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ maw ̭-eu maˬ ngeuˇ-ehˇ, Paˬliˬsehˇ deuˬ hawˇ-eu Saˬduˬgehˇ deuˬ neh mehˬ-euˬ tsoˆ-euˬ dawˬ deuˬ-ahˇ yahˇ-awˬ lehˇ ehˇ maw ̭-eu gaˇ kawˆ, zaˬ lahˇ deuˬ g’oˆ shaw-euˬ meh. 13 Piˇliˇpiˆ Gehˇsaˬliˇ meuˬ dawˬ peh Yeˬsuˇ iˇ keuˆ ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ naˇ haˬ-eu, "Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ aˬ suˇ g’aˬ nga lehˇ aˬ cawˬ ehˇ lu ̭ ta." 14 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Tiˬ paˆ na deuˬ Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ nga lehˇ ehˇ-awˇ, tiˬ paˆ na deuˬ Eˇliˇyaˆ nga lehˇ ehˇ-eu meh. Tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, Yeˬlaˬmiˇ maˬ ngeuˇ naˇ, Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ na ngaˇ lehˇ ehˇ-eu meh." 15 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, "Naw maˬ toe. Ngaˇ aˬ suˇ g’aˬ nga lehˇ ehˇ nmˇ." 16 Siˇmoˬ Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Nawˇ-aˬ, Deh ̭ lu ̭-eu Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ pyeu ̭-eu Meˬsiˇya meh." 17 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Yawˇnaˆ-euˬ aˬ li Siˇmoˬ-oˇ, nawˇ-aˬ guiˬ lahˬ zawˇ huiˬ-eu tsawˇ haˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, gaˇ kawˆ heu tsawˇ haˬ zaˬ neh nawˬ-ahˇ pah mehˬ-euˬ maˬ ngeuˇ-a. Mˬ k’oeˇ taˆ jawˇ-eu ngaˬ Da neh nawˬ-ahˇ pah mehˬ nehˬ-euˬ meh. 18 K’oeˇ miˇ neh, ngaˇ nawˬ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Beˬtuˆluˆ nawˇ-aˬ, k’aˬ lo meh. K’aˬ lo heu k’oeˇ taˆ dawˬ pehˬ taˬ-awˇ, ngaˬ-euˬ aˇ muˇ ngaˇ gawˇ daˆ le ̭ ma. Shiˇ-eu jeˬ-euˬ baoˬ, aˇ muˇ heu muˇ-ahˇ maˬ g’a leˇ-a. 19 Mˬtaˆ Miˇk’ahˬ laˇ g’oˆ-euˬ mawˬ taw ̭ kahˬ nawˬ-ahˇ ngaˇ bi ̭ ma. Miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ nawˬ neh k’aˇ laˆ tsoeˬ-euˬ jeˬ, mˬ k’oeˇ taˆ k’aw ̭ laˆ tsoeˬ-awˇ, miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ nawˬ neh k’aˇ bi mˇ-euˬ jeˬ, mˬ k’oeˇ taˆ k’aw ̭ bi mˇ teh ̭-a." 20 K’oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ Meˬsiˇya pyeu ̭-eu gaˇ kawˆ aˬ cawˬ tiˬ g’aˬ-ahˇ-iˬ maˬ bi ja mehˬ-eu g’aˇ duˬ, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ dawˬ bi ̭-euˬ meh. 21 K’oeˇ ngeh nah neh aˇ dahˬ beh-awˇ, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ bya cehˆ ni ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ ngaˇ le-awˇ, aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu, Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ, ngaˬ-ahˇ g’awˬ mya jeˬ jahˇ nehˬ la ̭ gaˇ ya daˬ dui dui-eu yaw duˬ baw meh. Aˬ cawˬ ngaˬ-ahˇ seh ̭ teh ̭-a. Ehˇ k’aw ̭, smˬ nah byah laˇ naˇ, Miˬyehˇ ngaˬ-ahˇ paˇ bi g’o ̭ deh ̭ laˇ teh ̭-a." 22 Beˬtuˆluˆ neh Yeˬsuˇ-ahˇ gaˇ dzeˇ paw sheuˬ doˆ g’eh-awˇ ehˇ-eu, "Sahˬ paˬ-oˇ, Miˬyehˇ nawˬ-euˬ k’oeˇ taˆ k’oeˇ lo ̭-ehˇ g’eh-eu jeˬ maˬ bi keuˆ le k’mˬ-aˇ." 23 Yeˬsuˇ Beˬtuˆluˇ jawˇ paw ciˬ pyawˇ-awˇ ehˇ nehˬ-eu, "Saˬdaˬ-oˇ, ngaˇ jawˇ gaˇ neh doˆ-iˇ-awˬ. Nawˇ-aˬ, ngaˬ-ahˇ laˆ tsoeˬ-eu g’aˬ meh. Nawˇ teu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu teu, Miˬyehˇ neh bi noeˬ doˆ-euˬ jeˬ maˬ ngeuˇ-a. Tsawˇ haˬ neh bi noeˬ doˆ-euˬ jeˬ meh." 24 K’oeˇ naˇ, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Tsawˇ haˬ aˬ geu g’aˬ maˬ kaˬ, ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh laˇ maw ̭ naˇ, yawˬ ha-euˬ nui k’ahˇ ya byehˇ dzeh-eu uˬ ta ̭, yawˬ ha-euˬ la ̭ ya ̭ ba ̭-awˇ, ngaˬ-euˬ mehˬ nah ya laˇ meh. 25 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, yawˬ ha-euˬ deh ̭-eu jeˬ-ahˇ ka k’o ̭-eu lehˇ leh jeh-eu tsawˇ haˬ aˬ geu g’aˬ maˬ kaˬ, deh ̭-eu jeˬ-ahˇ ya smˬ-iˇ teh ̭-a. Ehˇ k’aw ̭, ngaˬ-euˬ g’aˇ duˬ yawˬ ha-euˬ deh ̭-eu jeˬ smˬ-euˬ tsawˇ haˬ aˬ geu g’aˬ maˬ kaˬ, deh ̭-eu jeˬ za teh ̭-a. 26 Tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ miˇ tsaˬ tahˬ k’awˇ heu dawˬ tawˆ lu ̭ za jiˇ-euˬ k’aw ̭, sa ̭ laˆ deh ̭-eu jeˬ smˬ naˇ, aˬ yaw ̭ g’aˇ duˬ aˬ jeˬ jiˇ jeuˬ paˇ ahˇ ta. Aˬ geu jeˬ bi ̭-awˇ zeuˇ k’o ̭ k’aw ̭, sa ̭ laˇ deh ̭-eu jeˬ-ahˇ maˬ paˇ zeuˇ k’o ̭ geu ̭ nya meh. 27 Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ Aˬda-euˬ yaw sheh ̭ k’ahˬ sehˇ dm-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mˬ taˆ g’aˬ k’ehˇ deuˬ nehˬ-ehˇ za ̭ le-awˇ, tsawˇ haˬ yawˬ g’aˬ yawˬ na lu ̭-ahˇ, yawˬ ha neh k’aˇ mˇ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ tsoeˬ k’o ̭ nehˬ le teh ̭-a. 28 Heu gaˇ jawˇ lu ̭-eu tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ maˬ shiˇ dzeuˇ mi naˆ-ehˇ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ sahˬ paˬ geu ̭-awˇ oe gaˇ ya mawˇ teh ̭-a lehˇ, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma."

17

1 Ko ̭ nah dzeuˇ-iˇ ngeh, Beˬtuˆluˆ hawˇ-eu, Yaˬkoˆ hawˇ-eu Yoˇhaˬ aˬ nya ̭ nmˇ-ahˇ Yeˬsuˇ sheuˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ teh ̭-ehˇ gawˬ jawˬ yaw goˇ-ahˇ daˆ leˇ-euˬ meh. 2 A ha smˇ g’aˬ-euˬ mehˬ shi, Yeˬsuˇ g’awˇ mawˇ paˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-euˬ myaˆ pyawˬ nahˇ ma lo ̭-ehˇ yaw sheh ̭ bya-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ tsoeˬ pyuˇ deuˬ ni g’eh-awˇ naˇ guiˇ guiˇ laˇ-eu meh. 3 K’oeˇ naˇ, Moˇseˬ hawˇ-eu Eˇliˇyaˆ aˬ nya ̭ Yeˬsuˇ nehˬ-ehˇ dawˬ ngehˬ cawˬ lu ̭ gaˇ, aˬ ha smˇ g’aˬ ya mawˇ-euˬ meh. 4 K’oeˇ ngeh, Beˬtuˆluˆ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Saˬlaˬ-oˇ, aˬ dui ma ̭ heu gaˇ jawˇ-eu aˇ naˆ ni muiˬ-eu nga. Nawˇ nui maˬ tsaˬ naˇ, ngaˇ sehˬ g’awˆ smˬ g’awˆ g’awˆ ma. Nawˬ-euˬ g’aˇ duˬ tiˬ g’awˆ, Moˇseˬ g’aˇ duˬ tiˬ g’awˆ, Eˇliˇyaˆ g’aˇ duˬ tiˬ g’awˆ g’awˆ ma." 5 Beˬtuˆluˆ k’oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ lu ̭ ngeh, yaw sheh ̭ bya-eu mˬ dmˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ k’oeˇ taˆ za ̭ le-awˇ, "Heu-aˬ, ngaˇ gaˬ dui dui-awˇ nui k’ahˇ shiˇ dui dui-eu ngaˬ-euˬ zaˬ maˇ ma. Aˬ yaw ̭-euˬ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ geu ̭-awˬ" lehˇ, mˬ dmˇ la ̭ k’oeˇ dawˬ ngehˬ doˆ laˇ-euˬ meh. 6 Teˇ saˇ k’oeˇ-ahˇ zaˬ lahˇ deuˬ ya gaˬ ngeh, guˆ dui dui-iˇ-awˇ, miˇ tsa awˆ byaˆ-euˬ meh. 7 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ toeˬ ciˆ le-awˇ, "Tuˇ-awˬ. Taˬ guˆ" lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 8 Aˬ yaw ̭ ma ̭ g’awˇ leuˇ haw ngeh, Yeˬsuˇ uˬ ta ̭ nui g’aˬ maˬ paˇ jawˇ-euˬ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. 9 Aˬ yaw ̭ ma ̭ gawˬ jawˬ-ahˇ neh za ̭ ka le lu ̭ ngeh, aˬ ha smˇ g’aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ shiˇ-awˇ, Miˬyehˇ neh maˬ bi g’o ̭ deh ̭ laˇ k’oeˇ keuˆ ni, naw ma ̭ neh yaw sahˇ la ̭ k’oeˇ ya mawˇ-euˬ gaˇ kawˆ heu, aˬ cawˬ tiˬ g’ahˬ-ahˇ-iˬ taˬ ja nehˬ." 10 K’oeˇ naˇ, zaˬ lahˇ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ naˇ haˬ-eu, "Eˇliˇyaˆ jeˬ huˬ oe meh lehˇ, Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ ta." 11 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Aˬ diˇ aˬ maˇ Eˇliˇyaˆ jeˬ huˬ oe-awˇ, yawˬ jeˬ na lu ̭ lehˬ hmˬ laˆ saˆ dah le teh ̭-a. 12 Eˇliˇyaˆ aˬ diˇ oe keuˆ g’aˬ-euˬ meh lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ-eu ma. Ehˇ k’aw ̭, aˬ cawˬ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ siˬ nya-ehˇ, k’aˇ jahˇ maw ̭-eu jahˇ nehˬ-euˬ meh. K’oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ k’aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ jahˇ nehˬ-eu lehˇ g’eh-eu meh." 13 K’oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ Iˇ cu ̭ shawˇ-eu Yoˇhaˬ gaˇ kawˆ ehˇ lu ̭-eu meh lehˇ, zaˬ lahˇ deuˬ g’oˆ shaw-euˬ meh. 14 Aˬ yaw ̭ ma ̭ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ jawˇ gaˇ g’o ̭ keuˆ le ngeh, tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ Yeˬsuˇ mehˬ shi pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ dmˬ le-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. 15 "Sahˬ paˬ-oˇ, ngaˬ li-ahˇ g’awˬ shaˬ tiˬ poˆ gaˬ nehˬ la ̭-awˬ. Aˬ yaw ̭ mawˇ bawˬ coˬ dui dui-eu baˬ da neh, tiˬ k’ehˬ maˬ taˬ ni miˬ dzaˬ hawˇ-eu iˇ cu ̭-ahˇ coˬ ahˇ-eu meh. 16 Nawˬ-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ jawˇ gaˇ sheu ha laˇ k’aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ laˆ taˬ nehˬ nya-a." 17 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Jah-eu nui ma maˬ ahˇ-eu naˬ lehˬ lehˬ-eu ziˇ heu ziˇ-ahˇ deh ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ nehˬ-ehˇ aˇ myah keuˆ ni ngaˇ pa ya jawˇ ta. Aˇ myah keuˆ ni paˇ ya oˇ ta. Aˬ li k’oeˇ li-ahˇ heu gaˇ sheuˬ la ̭-awˬ." 18 Neh ̭ k’oeˇ mawˇ-ahˇ Yeˬsuˇ dehˬ ngeh, aˬ li k’oeˇ li-euˬ g’awˇ mawˇ la ̭ k’oeˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, aˬ li k’oeˇ li tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ taˬ leˇ-euˬ meh. 19 K’oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ teh ̭-ehˇ jawˇ lu ̭ gaˇ zaˬ lahˇ deuˬ oe-awˇ ciˬ cuˇ ni naˇ haˬ-eu, "Nga ma ̭ aˬ jeˬ miˇ neh neh ̭ maˬ teh doˆ nya ta." 20 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ jah-eu maˬ lo ̭-eu miˇ neh meh. Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Naw ma ̭ jah-eu jeˬ g’awˬ pa ̭ aˇ nuiˆ hui ni ahˇ naˇ, gawˬ jawˬ heu jawˬ-ahˇ k’oeˇ paw dzeˇ jiˆ-iˇ-awˬ lehˇ ehˇ nehˬ ngeh, jiˆ-iˇ teh ̭-a. Naw ma ̭ maˬ jahˇ nya-eu tiˬ jeˬ-iˬ maˬ baw-aˇ." 22 Zaˬ lahˇ deuˬ Gaˬliˬlehˇ miˇ k’ahˬ-ahˇ uiˬ laˇ-awˇ jawˇ ngeh,Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ aˬ cawˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k’oeˇ a nehˬ-eu aˇ yamˬ keuˆ laˇ-euˬ meh. 23 Aˬ cawˬ aˬ yaw ̭-ahˇ seh ̭ teh ̭-a. Ehˇ k’aw ̭, smˬ nah keuˆ laˇ naˇ, Miˬ yehˇ aˬ yaw ̭ paˇ bi g’o ̭ deh ̭ laˇ teh ̭-a." K’oeˇ ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ nui ma cawˆ dui dui-eu meh. 24 Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ Gaˬbeˬneˬoˬ meuˬ-ahˇ oe keuˆ ngeh, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-euˬ kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ Beˬtuˆluˆ jawˇ gaˇ oe-awˇ, "Naw ma ̭-euˬ saˬ laˬ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-euˬ kawˬ maˬ doˆ-a loˇ" lehˇ naˇ haˬ ngeh, 25 "Doˆ meh" lehˇ, Beˬtuˆluˆ ehˇ k’o ̭ nehˬ-euˬ meh. Beˬtuˆluˆ iˇ kahˇ la ̭ k’oeˇ uˇ leˇ ngeh, aˬ yaw ̭-ahˇ Yeˬsuˇ jeˬ huˬ ngehˬ cawˬ-awˇ ehˇ-eu, "Siˇmoˬ-oˇ, nawˇ aˬ joˆ-ehˇ noeˬ-eu nya. Sahˬ paˬ geu ̭-awˇ miˇ k’ahˬ-ahˇ uˆ lahˇ-eu deuˬ aˬ suˇ g’aˬ-ahˇ kawˬ ta ̭ ta. Yawˬ ha-euˬ miˇ k’ahˬ zaˬ deuˬ-ahˇ ta ̭ ta loˇ. Aˬ cawˬ miˇ k’ahˬ-ahˇ neh jawˇ le-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ ta ̭ ta loˇ." 26 Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Aˬ cawˬ miˇ k’ahˬ-ahˇ neh jawˇ le-euˬ tsaawˇ haˬ deuˬ-ahˇ ta ̭-eu meh." Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Toˆ-ehˇ maˇ-iˬ, miˇ k’ahˬ zaˬ deuˬ kawˬ doˆ-eu maˬ loˬ-a lehˇ nawˇ ehˇ maw ̭-eu nga ehˇ lawˬ. 27 Ehˇ k’aw ̭, tsawˇ haˬ heu deuˬ-ahˇ coeˬ leˇ ni aˇ nya ̭ maˬ jahˇ maw ̭ nya. K’oeˇ miˇ neh, lah-ahˇ iˇ-awˇ ngaˬ jui ̭ jui ̭-iˇ-awˬ. Jui ̭ pa ̭ beh beh-euˬ ngaˬ shaˬ k’oeˇ mawˇ g’eu doˆ-awˬ. Aˇ nya ̭ g’aˇ duˬ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-euˬ kawˬ doˆ tsehˆ nya ni poeˬ-eu pyuˇ maˇ byaˆ tiˬ byaˆ, ngaˬ shaˬ k’oeˇ mawˇ-euˬ k’aˬ meh-ahˇ tsmˬ gaˇ nawˇ ya mawˇ teh ̭-a. Maˇ byaˆ k’oeˇ byaˆ yuˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ kawˬ doˆ nehˬ-awˬ."

18

1 K’oeˇ ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Mˬtaˆ Miˇk’ahˬ la ̭ k’oeˇ dawˬ tawˆ lu ̭ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu aˬ suˇ g’aˬ-a." 2 Zaˬ yaw nyiˇ tiˬ g’aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ kuˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ g’ahˇ ceh bi yaw ̭-euˬ meh. 3 K’oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Naw ma ̭ nui ma paˇ-awˇ, zaˬ yaw nyiˇ tiˬ g’aˬ lo ̭-ehˇ maˬ pyeu ̭ laˇ k’oeˇ keuˆ ni, Mˬtaˆ Miˇk’ahˬ la ̭ k’oeˇ naw ma ̭ maˬ ya uˇ leˇ-a. 4 Yawˬ haˇ yawˬ ha nui ma nahˬ yu ni taˬ-awˇ, zaˬ yaw nyiˇ heu g’aˬ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ tsawˇ haˬ-aˬ, Mˬtaˆ Miˇk’ahˬ la ̭ k’oeˇ dawˬ tawˆ lu ̭ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu g’aˬ meh. 5 Ngaˬ-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ heu lo ̭-ehˇ g’eh-eu zaˬ yaw nyiˇ tiˬ g’aˬ-ahˇ ha-eu tsawˇ haˬ-aˬ, ngaˬ-ahˇ ha gaˇ duˇ-eu meh. 6 "Tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ na, heu lo ̭-ehˇ g’eh-eu tsawˇ haˬ yaw nyiˇ tiˬ g’aˬ ngaˬ-ahˇ jah-eu nui ma byoˆ-iˇ ni jahˇ nehˬ naˇ, tsawˇ haˬ k’oeˇ g’aˬ-euˬ kawˬ lahˇ-ahˇ lo lehˬ lehˬ ma pa ̭ taw ̭-awˇ, iˬ ma laˆ shaˆ yaw na ̭ tsahˇ-ahˇ bi ba ̭ pu ̭ seh ̭-eu zaˬ dzehˬ meh. 7 Tsawˇ haˬ zaˬ-euˬ jah-eu nui ma byoˆ-iˇ ni jahˇ-eu g’awˬ mya jeˬ jaˆ-eu baˬ da neh, miˇ tsaˬ tahˬ k’awˇ heu aˇ naˆ ni guˆ laˇ paˬ-ehˇ g’eh-eu nga. K’oeˇ lo ̭-ehˇ g’eh-eu jeˬ aˬ myah lu ̭ jaˆ lu ̭ meh. Ehˇ k’aw ̭, k’oeˇ lo ̭-ehˇ g’eh-eu jeˬ bi doˆ laˇ ni mˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. 8 "Nawˇ jah-eu nui ma byoˆ-iˇ ni, nawˬ-euˬ aˬ la ̭ neh maˬ ehˇ, aˬ kuiˇ neh maˬ ehˇ, jahˇ-euˬ ngeuˇ naˇ, deuˆ tsehˆ-awˇ biˬ dzeh-awˬ. Aˬ kuiˇ aˬ la ̭ aˇ sehˇ byah-awˇ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ do ̭ lu ̭-eu miˬ dzaˬ la ̭ k’oeˇ bi ba ̭ puiˆ-eu naˆ maˬ tseˇ, aˬ kuiˇ aˬ la ̭ aˇ sehˇ dahˬ-iˇ-awˇ deh ̭-eu jeˬ za-eu-aˬ muiˬ dzehˬ teh ̭-a. 9 Nawˬ-euˬ myaˆ nuiˆ baˬ da neh nawˬ-euˬ jah-eu nui ma byoˆ-iˇ-euˬ ngeuˇ naˇ, k’eu ̭ doˆ-awˇ biˬ dzeh-awˬ. Myaˆ nuiˆ nyiˬ nuiˆ lu ̭ tso ̭-awˇ shiˬ buiˇ lah ma-ahˇ bi biˬ ahˇ-eu naˆ maˬ tseˇ, myaˆ nuiˆ tiˬ nuiˆ teh ̭-ehˇ tso ̭-awˇ, deh ̭-eu jeˬ za-eu-aˬ muiˬ dzehˬ teh ̭-a. 10 "Tsawˇ haˬ yaw nyiˇ heu lo ̭-ehˇ g’eh-eu tiˬ g’aˬ na-ahˇ naw ma ̭ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ maˬ ya g’eh ni yahˇ-awˬ. Mˬ k’oeˇ taˆ ngaˬ Da-euˬ mehˬ shi, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ mˬ taˆ g’aˬ k’ehˇ deuˬ aˬ myah lu ̭ jawˇ-eu meh lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ-eu ma. 12 "Yawˇ tiˬ yaˇ mawˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ, yawˇ tiˬ mawˇ byoˆ naˇ, aˬ joˆ-ehˇ jahˇ nmˇ lehˇ naw ma ̭ noeˬ-eu nya. G’oeˬ tseˇ g’oeˬ mawˇ-ahˇ gawˬ jawˬ-ahˇ bi gaˆ tawˬ ya ̭-awˇ, byoˆ-iˇ-euˬ yawˇ k’oeˇ mawˇ-ahˇ poˆ-iˇ teh ̭-a. 13 Aˬ yaw ̭ yawˇ k’oeˇ mawˇ poˆ mawˇ ngeh, maˬ byoˆ-euˬ yawˇ g’oeˬ tseˇ g’oeˬ mawˇ-ahˇ naˆ maˬ tseˇ, poˆ mawˇ k’o ̭-euˬ yawˇ k’oeˆ mawˇ-ahˇ laˬ k’aˬ cehˇ dzehˬ teh ̭-a lehˇ ngaˇ ehˇ-eu ma. 14 K’oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, mˬ k’oeˇ taˆ jawˇ-eu naw ma ̭-euˬ Aˬda-aˬ, tsawˇ haˬ yaw nyiˇ heu deuˬ tiˬ g’aˬ-iˬ maˬ bi byoˆ-iˇ maw ̭-a. 15 Nawˬ-euˬ mehˇ nmˇ nawˬ-ahˇ mˇ lehˬ la ̭ naˇ, aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ yaw lehˬ toeˬ mehˬ nehˬ-awˬ. K’oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ ngeh, yawˬ ha mehˇ nmˇ yaw kaˬ teh ̭-ehˇ ciˬ cuˇ ni jahˇ-awˬ. Nawˬ-euˬ ehˇ dawˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ naˇ haˬ nehˬ la ̭ naˇ, nawˬ-euˬ mehˇ nmˇ-ahˇ nawˇ paˇ za k’o ̭-euˬ gaˇ duˇ-eu meh. 16 Ehˇ k’aw ̭, nawˬ neh ehˇ-euˬ gaˇ aˬ yaw ̭ maˬ geu ̭ nehˬ la ̭ naˇ, Jaˇ li ̭ la ̭ k’oeˇ ehˇ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, k’aˇ ngehˬ-euˬ yawˬ dawˬ na lu ̭-ahˇ gaˬ-eu tsawˇ kaˬ nyiˬ g’aˬ smˇ g’aˬ byah ni bi jawˇ-eu g’aˇ duˬ, nawˬ nehˬ-ehˇ tsawˇ kaˬ tiˬ g’aˬ nyiˬ g’aˬ sheuˬ caw g’eh-awˬ. 17 Aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ ehˇ dawˬ-ahˇ k’aw ̭ aˬ yaw ̭ maˬ naˇ haˬ naˇ, gaˇ kawˆ k’oeˇ dawˬ tawˆ lu ̭ Ka li zaˬ aˇ muˇ-ahˇ dzawˇ nehˬ-awˬ. Yaw li uˬ duˬ, Ka li zaˬ aˇ muˇ neh mehˬ nehˬ-euˬ gaˇ k’aw ̭ aˬ yaw ̭ maˬ geu ̭ naˇ, lawˇ ci ̭ zaˬ deuˬ hawˇ-eu kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ sawˇ dzeh-eu lo ̭-ehˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ k’aw ̭ sawˇ dzeh nehˬ-awˬ. 18 "Naw ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ ngaˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ naw ma ̭ neh k’aˇ laˆ tsoeˬ-euˬ jeˬ, mˬ k’oeˇ taˆ k’aw ̭ laˆ tsoeˬ-awˇ, miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ naw ma ̭ neh k’aˇ bi mˇ-euˬ jeˬ, mˬ k’oeˇ taˆ k’aw ̭ bi mˇ teh ̭-a. 19 "K’oeˇ uˬ ta ̭, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ heu lo ̭-ehˇ paˇ ehˇ-eu ma. Naw ma ̭ la ̭ k’oeˇ tsawˇ haˬ nyiˬ g’aˬ nui ma gm-awˇ, miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ guiˬ lahˬ shaˇ naˇ, naw ma ̭ neh k’aˇ shaˇ-euˬ jeˬ, mˬ k’oeˇ taˆ jawˇ-eu ngaˬ Da jahˇ nehˬ la ̭ teh ̭-a. 20 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ngaˬ-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ tsawˇ haˬ nyiˬ g’aˬ smˇ g’aˬ k’aˇ uiˬ leˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ g’ahˇ ceh ngaˇ jawˇ ma." 21 K’oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ Beˬtuˆluˆ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Sahˬ paˬ-oˇ, ngaˬ-euˬ mehˇ nmˇ tiˬ g’aˬ ngaˬ-ahˇ tiˬ poˆ saˇ-iˬ tiˬ poˆ mˇ lehˬ la ̭ naˇ, aˇ myaˆ poˆ keuˆ ni ngaˇ iˬ baˇ ya pyehˬ nehˬ ta. Shi ̭ poˆ keuˆ ni loˇ." 22 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Shi ̭ poˆ keuˆ ni teh ̭-ehˇ maˬ ngeuˇ-a. Shi ̭ tseˇ poˆ shi ̭ dmˇ keuˆ ni meh. 23 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, mˬ taˆ miˇ k’ahˬ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ meh. Tiˬ poˆ-aˬ, sahˬ paˬ tiˬ g’aˬ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ k’aˆ deuˬ nehˬ-ehˇ dziˇ dzoˆ sawˇ tsaˬ-eu lehˇ noeˬ tsehˆ-euˬ meh. 24 Aˬ yaw ̭ dziˇ dzoˆ sawˇ dahˬ beh ngeh, aˬ yaw ̭-ahˇ pyuˇ aˇ lam daˆ-eu zaˬ k’aˆ tiˬ g’aˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ sheuˬ uˇ la ̭-euˬ meh. 25 Zaˬ k’aˆ k’oeˇ g’aˬ dziˇ dzoˆ maˬ tsoeˬ tsehˆ nya-a. K’oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭-euˬ g’awˇ mawˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ miˬ sawˇ zaˬ dawˬ tawˆ lu ̭ maˬ ehˇ, a yaw ̭ k’aˇ jaˆ-eu jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭ maˬ ehˇ, ahˬ dzeh jiˇ-awˇ, dziˇ dzoˆ bi tsoeˬ tsehˆ-eu g’aˇ duˬ sahˬ paˬ neh dawˬ bi ̭-euˬ meh. 26 K’oeˇ ngeh, zaˬ k’aˆ k’oeˇ g’aˬ sahˬ paˬ-euˬ mehˬ shi pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ dmˬ-awˇ, ’Sahˬ paˬ-oˇ, ngaˬ-ahˇ g’awˬ shaˬ gaˬ-awˇ tiˬ k’ehˬ oˇ nehˬ la ̭ siˬ. Ngaˇ dziˇ dzoˆ dawˬ tawˆ lu ̭ tsoeˬ tsehˆ jiˇ ma’ lehˇ shaˇ-eu meh. 27 K’oeˇ ngeh, sahˬ paˬ g’awˬ shaˬ haw gaˬ-awˇ, dziˇ dzoˆ byehˇ nehˬ-awˇ bi g’o ̭-iˇ-euˬ meh. 28 "K’oeˇ naˇ, zaˬ k’aˆ k’oeˇ g’aˬ g’o ̭-iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ pyuˇ tiˬ yaˇ byaˆ teh ̭-ehˇ daˆ-eu aˬ yaw ̭-euˬ cawˬ zaˬ k’aˆ tiˬ g’aˬ-ahˇ tahˬ puˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-euˬ cawˬ k’oeˇ g’aˬ-euˬ kuˬ byahˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ tsuˆ-awˇ, ’Ngaˬ-euˬ dziˇ dzoˆ tsoeˬ nehˬ la ̭’ lehˇ k’aˬ nehˬ-euˬ meh. 29 Aˬ yaw ̭-euˬ cawˬ zaˬ k’aˆ k’oeˇ g’aˬ pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ dmˬ-awˇ, ’Ngaˬ-ahˇ g’awˬ shaˬ gaˬ-awˇ tiˬ k’ehˬ dawˬ neh la ̭ siˬ. Ngaˇ nawˬ-ahˇ dziˇ dzoˆ tsoeˬ tsehˆ nehˬ ma’ lehˇ shaˇ-eu meh. 30 Ehˇ k’aw ̭, k’oeˇ lo ̭-ehˇ shaˇ gaˇ maˬ naˇ haˬ nehˬ-ehˇ, dziˇ dzoˆ maˬ tsoeˬ tsehˆ k’oeˇ keuˆ ni, tawˬ-ahˇ nyeh ̭ uˇ-awˇ bi jawˇ-euˬ meh. 31 K’oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ-euˬ gaˇ zaˬ k’aˆ nui deuˬ ya mawˇ ngeh, nui ma tiˬ paw ̭-iˬ maˬ saˇ-ehˇ, sahˬ paˬ jawˇ gaˇ le-awˇ, gaˇ kawˆ dawˬ tawˆ lu ̭ dzawˇ nehˬ leˇ-euˬ meh. 32 K’oeˇ ngeh jawˇ, zaˬ k’aˆ k’oeˇ g’aˬ-ahˇ sahˬ paˬ kuˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. ’Doeˇ dui dui-eu zaˬ k’aˆ-oˇ, g’awˬ shaˬ gaˬ nehˬ la ̭ lehˇ nawˇ shaˇ-eu miˇ neh, nawˇ ngaˬ-ahˇ k’oeˇ myaˆ myaˆ-ehˇ daˆ-eu dziˇ dzoˆ k’oeˇ deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭, ngaˇ byehˇ nehˬ jiˇ-euˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ. 33 Ngaˬ neh nawˬ-ahˇ g’awˬ shaˬ gaˬ nehˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, nawˬ-euˬ cawˬ zaˬ k’aˆ k’oeˇ g’aˬ-ahˇ nawˇ g’awˬ shaˬ gaˬ nehˬ-eu maˬ tsaˬ-a loˇ.’ 34 Sahˬ paˬ k’oeˇ g’aˬ aˬ yaw ̭-ahˇ nui ma pehˇ dui dui laˇ-awˇ, dziˇ dzoˆ maˬ tsoeˬ tsehˆ jiˇ k’oeˇ keuˆ ni bi k’ehˬ bi k’aˆ-eu g’aˇ duˬ, tawˬ-ahˇ bi nyeh ̭ uˇ-euˬ meh. 35 K’oeˇ gaˇ duˇ ni, naw ma ̭ yawˬ ha-euˬ mehˇ nmˇ-ahˇ nui ma la ̭ k’oeˇ keuˆ ni iˬ baˇ maˬ pyehˬ nehˬ naˇ, mˬ k’oeˇ taˆ jawˇ-eu ngaˬ Da naw ma ̭-ahˇ k’oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ nehˬ la ̭ teh ̭-a."

19

1 Gaˇ kawˆ k’oeˇ deuˬ Yeˬsuˇ mehˬ nehˬ g’aˬ ngeh, Gaˬliˬlehˇ miˇ k’ahˬ-ahˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, Yawˇdaˬ lawˇ baˬ nui baˬ paw jaˆ-eu Yuˇdaˆ miˇ k’ahˇ-ahˇ iˇ-euˬ meh. 2 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ g’awˬ mya ni aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh-awˇ, k’oeˇ gaˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ naˇ gawˇ laˆ taˬ nehˬ-euˬ meh. 3 Paˬliˬsehˇ tiˬ paˆ na deuˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ lahˇ ju k’mˇ maw ̭-eu miˇ neh heu lo ̭-ehˇ naˇ haˬ-euˬ meh. "Aˬ jeˬ gaˇ kawˆ baˬ da neh maˬ kaˬ, k’aˬ dzeˇ zaˬ tiˬ g’aˬ yawˬ ha-euˬ miˬ zaˬ-ahˇ k’o ̭ naˇ, Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ-ahˇ tsaˬ meh loˇ." 4 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Aˇ dahˬ beh ngeh, Beh-euˬ yaw sahˇ g’aˬ tsawˇ haˬ zaˬ-ahˇ beh ngeh neh, k’aˬ dzeˇ zaˬ hawˇ-eu zaˬ miˬ zaˬ lehˇ beh-euˬ gaˇ kawˆ, Jaˇli ̭ la ̭ k’oeˇ naw ma ̭ maˬ gui mawˇ-aˬ loˇ. 5 K’oeˇ baˬ da neh, k’aˬ dzeˇ zaˬ-aˬ, yawˬ ha-euˬ aˬ da aˬ ma-ahˇ g’awˬ-iˇ-awˇ, yawˬ ha-euˬ miˬ zaˬ nehˬ-ehˇ deh ̭ ta ̭-eu la ̭ k’oeˇ, nyiˬ g’aˬ-euˬ tiˬ shiˬ tiˬ shaˬ teh ̭-ehˇ ya pyeu ̭ laˇ meh lehˇ, Miˬyehˇ neh ehˇ taˬ-euˬ-meh. 6 K’oeˇ miˇ neh, aˬ nya ̭-aˬ, nyiˬ g’aˬ maˬ paˇ ngeuˇ meh. Tiˬ shiˬ tiˬ shaˬ teh ̭ meh. Miˬyehˇ neh yuˇ dzoeˇ taˬ-euˬ gaˇ tsawˇ haˬ zaˬ maˬ ya laˆ g’awˬ-a." 7 Paˬliˬsehˇ deuˬ ehˇ-eu, "Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, k’aˬ dzeˇ zaˬ tiˬ g’aˬ miˬ zaˬ k’o ̭-eu sahˬ bo ̭ tiˬ dzeh bi ̭-awˇ, yawˬ ha-euˬ miˬ zaˬ-ahˇ teh g’o ̭ nya meh lehˇ, Moˇseˬ-euˬ zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ la ̭ k’oeˇ aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ taˬ ta." 8 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ nui ma g’ahˇ-awˇ naˬ bawˇ tuˇ-eu miˇ neh, Moˇseˬ naw ma ̭-ahˇ miˬ zaˬ k’o ̭-eu aˬ kawˬ-aˬ bi ̭-euˬ meh. Ehˇ k’aw ̭, mˬ beh miˇ beh ngeh maˇ diˇ-aˬ, k’oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ ngeuˇ-a. 9 Naw ma ̭-ahˇ ngaˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ na, yawˬ ha-euˬ miˬ zaˬ aˬ cawˬ nehˬ-ehˇ maˬ bahˬ-euˬ gaˇ k’o ̭ dzeh-awˇ, miˬ zaˬ yawˬ g’aˬ yawˬ sheuˬ paˇ naˇ, zaˬ miˬ zaˬ k’oeˇ g’aˬ-ahˇ bahˬ-euˬ meh." 10 Zaˬ lahˇ deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Sheuˬ dahˬ dzaˬ-eu jeˬ teu naˆ naˆ-ehˇ shaˬ-eu ngeuˇ naˇ, maˬ sheuˬ dahˬ dzaˬ ni jawˇ-eu zaˬ dzehˬ ngaˇ." 11 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Heu lo ̭-ehˇ mehˬ taˬ tsoˆ taˬ-euˬ gaˇ kawˆ heu-aˬ, yawˬ g’aˬ na lu ̭ g’aˇ duˬ maˬ ngeuˇ-a. Miˬ yehˇ neh gaˇ kawˆ heu-ahˇ noeˬ mawˇ nya-eu jeˬ bi ̭ taˬ-euˬ deuˬ g’aˇ duˬ teh ̭ meh. 12 Miˬ zaˬ maˬ sheuˬ-eu gaˇ kawˆ, tiˬ g’aˬ tiˇ g’aˬ maˬ duˇ-a. Tiˬ paˆ na deuˬ deh ̭ le ngeh neh k’oeˇ lo ̭-ehˇ seu le-euˬ meh. Tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, tsawˇ haˬ zaˬ neh jahˇ-euˬ gaˇ kawˆ baˬ da neh maˬ sheuˬ ni jawˇ-eu meh. Tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, Mˬtaˆ Miˇk’ahˬ g’aˇ duˬ miˬ zaˬ maˬ sheuˬ ni jawˇ-eu meh. Mehˬ taˬ tsoˆ taˬ-euˬ gaˇ kawˆ heu deuˬ-ahˇ ha geu ̭ nya-eu deuˬ ha geu ̭ lu ̭-uˇ." 13 K’oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ neh aˬ la ̭ ba ̭ daˆ-awˇ guiˬ lahˬ bi bi ̭-eu g’aˇ duˬ, zaˬ yaw nyiˇ tiˬ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ sheuˬ la ̭-euˬ meh. Zaˬ sheuˬ ha laˇ-euˬ tsawˇ haˬ k’oeˇ deuˬ-ahˇ zaˬ lahˇ deuˬ neh dehˬ-euˬ meh. 14 K’oeˇ ngeh, Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Zaˬ deuˬ-ahˇ maˬ laˆ tsoeˬ ni ngaˇ jawˇ gaˇ bi laˇ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Mˬtaˆ Miˇk’ahˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ lo ̭-ehˇ g’eh-eu deuˬ-ahˇ o ̭- eu meh." 15 Zaˬ k’oeˇ deuˬ-euˬ k’oeˇ taˆ Yeˬsuˇ aˬ la ̭ ba ̭ daˆ nehˬ ya ̭-awˇ, k’oeˇ gaˇ neh doˆ-iˇ-euˬ meh. 16 Tiˬ poˆ-aˬ, tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ-ahˇ za nya ni, gaˇ yaw muiˬ aˬ geu jeˬ ngaˇ ya mˇ ta." 17 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Yaw muiˬ jeˬ-euˬ gaˇ kawˆ, aˬ jeˬ miˇ neh nawˇ ngaˬ-ahˇ naˇ haˬ te. Muiˬ-eu-aˬ, Miˬyehˇ tiˬ g’aˬ teh ̭ meh. Deh ̭-eu jeˬ la ̭ k’oeˇ nawˇ uˇ leˇ maw ̭ naˇ, zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ-ahˇ caw teh-awˬ." 18 A yaw ̭ ehˇ-eu, "Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ aˬ geu deuˬ-ahˇ ya caw teh ta." Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ taˬ seh ̭. Aˬ cawˬ-euˬ miˬ zaˬ-ahˇ taˬ bahˬ taˬ muˆ. Smˇ k’oeˬ taˬ k’oeˬ. Aˬ cawˬ gaˇ kawˆ maˬ ngeuˇ gaˇ keuˆ ni saˇ kiˇ taˬ kamˬ. 19 Yawˬ ha-euˬ aˬ da aˬ ma-ahˇ yaw zeu baw-awˬ. Yawˬ haˇ yawˬ ha gaˬ-eu lo ̭-ehˇ, yawˬ ha-ahˇ ta ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ gaˬ-awˬ lehˇ ehˇ-eu zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ heu deuˬ-ahˇ caw teh-awˬ." 20 Zaˬ guˬ k’oeˇ g’aˬ ehˇ-eu, "Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ ngaˇ caw teh lu ̭-eu ma. Ngaˇ aˬ geu jeˬ paˇ ya mˇ ta siˬ." 21 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Nawˇ ehˇ k’aˇ maˬ za ni byah-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭ maw ̭ naˇ, nawˇ k’aˇ jaˆ-eu jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭ ahˬ-iˇ-awˇ, ahˬ za-euˬ pyuˇ k’oeˇ yuˇ-awˇ shaˬ zaˬ zahˬ zaˬ deuˬ-ahˇ biˇ nehˬ-awˬ. Mˬ k’oeˇ taˆ nawˬ-euˬ pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ jaˆ laˇ teh ̭-a. K’oeˇ naˇ, paˇ g’o ̭ poˆ laˇ-awˇ ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh laˇ-awˬ." 22 Dawˬ k’oeˇ dawˬ-ahˇ ya gaˬ ngeh, zaˬ guˬ k’oeˇ g’aˬ nui ma cawˆ dui dui-awˇ g’o ̭-iˇ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ smˇ muiˬ muiˬ dui dui-eu meh. 23 K’oeˇ ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma. Smˇ muiˬ smˇ baw deuˬ Mˬtaˆ Miˇk’ahˬ-ahˇ uˇ leˇ-eu shaˬ dui dui meh. 24 Ngaˇ tiˬ poˆ paˇ ehˇ duˬ nehˬ nyaˇ. Smˇ muiˬ smˇ baw tiˬ g’aˬ Miˬyehˇ Miˇk’ahˬ-ahˇ uˇ leˇ-eu-aˬ, law taw tiˬ mawˇ aˬ g’aw ̭ g’aw ̭ naˬ-ahˇ uˇ leˇ-eu naˆ maˬ tseˇ k’aˆ dzehˬ-eu meh." 25 Dawˬ k’oeˇ dawˬ-ahˇ zaˬ lahˇ deuˬ ya gaˬ ngeh, zahˬ dui dui leˇ-awˇ ehˇ-eu, "Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, ka k’o ̭-eu jeˬ-ahˇ za nya-eu tsawˇ haˬ aˬ suˇ g’aˬ jawˇ nmˇ." 26 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ haw tsoˆ-awˇ ehˇ-eu, "Heu-aˬ, tsawˇ haˬ zaˬ jahˇ nya-eu jeˬ maˬ ngeuˇ-a. Ehˇ k’aw ̭, Miˬyehˇ maˬ jahˇ nya-eu tiˬ jeˬ-iˬ maˬ jaˆ-a." 27 K’oeˇ ngeh, Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Haw sheˇ. Nga ma ̭ k’aˇ jaˆ-eu yawˬ jeˬ na lu ̭ byehˇ dzeh ya ̭ jiˇ-awˇ, nawˬ-euˬ mehˬ nah caw teh laˇ-euˬ maˬ ngeuˇ nga loˇ. Nga ma ̭ aˬ jeˬ za nmˇ." 28 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Miˇ tsaˬ tahˬ k’awˇ yaw shui ̭ paˇ laˇ-awˇ, yaw sheh ̭ k’ahˬ sehˇ huiˬ-eu dzoeˬ dzaˬ nuiˇ mahˬ k’oeˇ taˆ Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ nuiˇ le ngeh, ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh-eu naw ma ̭ tseˇ nyi ̭ g’aˬ k’aw ̭, dzoeˬ dzaˬ nuiˇ mahˬ k’oeˇ taˆ nuiˇ-awˇ, Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ jeuˬ tseˇ nyi ̭ jeuˬ k’oeˇ taˆ ya uˆ lahˇ teh ̭-a. 29 Ngaˬ-euˬ mehˬ nah caw teh laˇ-eu g’aˇ duˬ, yawˬ ha-euˬ nymˇ, mehˇ nmˇ, dmˇ ma, aˬ da, aˬ ma, aˬ buˇ aˬ li, myawˬ dahˬ yaˇ dahˬ, heu deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ byehˇ dzeh ya ̭-euˬ tsawˇ haˬ aˬ geu g’aˬ maˬ kaˬ, yawˬ ha neh k’aˇ byehˇ ya ̭-euˬ jeˬ tiˬ yaˇ bymˇ paˇ za dzehˬ-eu uˬ ta ̭, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ za teh ̭-a. 30 Ehˇ k’aw ̭, heu ziˇ-ahˇ aˬ cawˬ mehˬ hu jawˇ lu ̭-eu tsawˇ haˬ g’awˬ mya ni, aˬ kaˇ kaˇ ziˇ-ahˇ aˬ cawˬ mehˬ nah ya jawˇ-awˇ, heu ziˇ-ahˇ aˬ cawˬ mehˬ nah jawˇ lu ̭-eu tsawˇ haˬ g’awˬ mya ni, aˬ kaˇ kaˇ ziˇ-ahˇ aˬ cawˬ mehˬ hu ya jawˇ teh ̭-a.

20

1 "Mˬtaˆ Miˇk’ahˬ-aˬ, heu gaˇ duˇ leˇ-eu meh. Tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ uˬ shawˬ yaw na ̭-ehˇ doˆ-iˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ la ̭ k’oeˇ gaˇ bi mˇ-eu tsawˇ haˬ poˆ-iˇ-euˬ meh. 2 Tiˬ nah mˇ-euˬ g’aˬ gaˇ poeˬ pyuˇ maˇ byaˆ tiˬ byaˆ bi ̭ ma lehˇ ja tsaˬ-awˇ, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ la ̭ k’oeˇ gaˇ bi mˇ-iˇ-euˬ meh. 3 Aˬ cawˬ yaˇ smˇ iˇ tsiˇ jiˇ ngeh yamˬ-ahˇ, lehˆ lehˆ kawˆ paw aˬ yaw ̭ paˇ iˇ haw ngeh, gaˇ mˇ-eu maˬ jaˆ-ehˇ yaw ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ tiˬ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ mawˇ-euˬ meh. 4 ’Naw ma ̭ g’eh ngaˬ-euˬ aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ la ̭ k’oeˇ gaˇ mˇ-iˇ-awˬ. G’aˬ gaˇ poeˬ haw tsaˬ nehˬ ma’ lehˇ, tsawˇ haˬ k’oeˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ iˇ-awˇ gaˇ mˇ-iˇ-euˬ meh. 5 Nah loˆ ceh laˇ ngeh tiˬ poˆ hawˇ-eu, nahˇ ma ga k’aˇ-iˇ ngeh tiˬ poˆ aˬ yaw ̭ paˇ iˇ-awˇ, tsawˇ haˬ paˇ k’ehˇ lahˬ-iˇ-awˇ, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ-ahˇ gaˇ bi mˇ-iˇ-euˬ meh. 6 Uˬ ci ̭ paw kuiˬ dzaˇ za ̭ dzaˇ bi ̭ yamˬ keuˆ laˇ ngeh, lehˆ lehˆ kawˆ-ahˇ aˬ yaw ̭ tiˬ poˆ paˇ iˇ-awˇ, tsawˇ haˬ tiˬ deuˬ gaˇ mˇ-eu maˬ jaˆ-ehˇ yaw ̭ lu ̭ gaˇ paˇ ya mawˇ-euˬ meh. ’Aˬ jeˬ miˇ neh naw ma ̭ nah ga-ehˇ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ mˇ ni jawˇ te’ lehˇ aˬ yaw ̭ naˇ haˬ-euˬ meh. 7 ’Tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ-iˬ nga ma ̭-ahˇ gaˇ bi mˇ-eu lehˇ maˬ poˆ le-euˬ miˇ neh, heu lo ̭-ehˇ jawˇ lu ̭-eu ma’ lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu meh. ’Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, naw ma ̭ jiˇ ngaˬ-euˬ aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ-ahˇ iˇ-awˇ gaˇ mˇ-iˇ-awˬ’ lehˇ, tsawˇ haˬ k’oeˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 8 "Uˬ ci ̭ ci ̭ le ngeh, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ-euˬ yaw sahˇ g’aˬ, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ la ̭ k’oeˇ gaˇ mˇ gaˇ aˬ yui ̭ geu ̭-awˇ bi haw bi pyaˆ-euˬ g’aˬ-ahˇ kuˇ-awˇ ehˇ nehˬ-eu, ’Gaˇ mˇ le-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ kuˇ-awˇ g’aˬ gaˇ poeˬ bi ̭ nehˬ-awˬ. Jeˬ nah nah saˬ mˇ le-euˬ deuˬ-ahˇ jeˬ huˬ bi ̭-awˇ, jeˬ hu hu saˬ mˇ le-euˬ deuˬ-ahˇ bi ̭ saˬ saˬ-awˬ.’ 9 Uˬ ci ̭ paw kuiˬ dzaˇ za ̭ dzaˇ bi ̭ ngeh yamˬ-ahˇ hawˇ-eu mˇ le-euˬ deuˬ-ahˇ, tiˬ g’aˬ-ahˇ pyuˇ maˇ byaˆ tiˬ byaˆ bi ̭-euˬ meh. 10 Aˬ cawˬ jeˬ hu mˇ le-euˬ deuˬ g’aˬ gaˇ poeˬ yuˇ-eu lehˇ laˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ cawˬ myaˆ maˬ tseˇ za dzehˬ teh ̭-a lehˇ noeˬ-euˬ meh. Ehˇ k’aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ g’eh, tiˬ g’aˬ-euˬ pyuˇ maˇ byaˆ tiˬ byaˆ za-euˬ teh ̭ meh. 11 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ g’aˬ gaˇ poeˬ bi ̭ nehˬ ngeh, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ yaw sahˇ g’aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ g’awˬ mya jeˬ toˇ-eu meh. 12 ’Jeˬ nah nah saˬ oe-awˇ mˇ le-euˬ deuˬ naˬ liˬ tiˬ la ̭ mˇ-euˬ teh ̭ meh. Nga ma ̭-aˬ, nah ga-ehˇ nahˇ tsaˇ law ̭ law ̭-ehˇ mˇ-euˬ ma. Ehˇ k’aw ̭, nawˇ g’aˬ gaˇ poeˬ bi ̭ la ̭ ngeh, tiˬ kawˆ myaˆ ni teh ̭-ehˇ bi ̭ la ̭-eu nga’ lehˇ ehˇ-eu meh. 13 "Tsawˇ haˬ k’oeˇ deuˬ la ̭ k’oeˇ tiˬ g’aˬ-ahˇ, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ yaw sahˇ g’aˬ heu lo ̭-ehˇ ehˇ k’o ̭ nehˬ-euˬ meh. ’Naw ma ̭-ahˇ ngaˇ mehˇ shuiˇ shuiˇ-euˬ maˬ ngeuˇ. Tiˬ nah-euˬ g’aˬ gaˇ poeˬ pyuˇ maˇ byaˆ tiˬ byaˆ sawˇ-awˇ mˇ-eu g’aˇ duˬ naw ma ̭ nui ma tsaˬ-euˬ meh. 14 Nymˬ-mˇ naw ma ̭-euˬ g’aˬ gaˇ poeˬ yuˇ-awˇ g’o ̭-iˇ-awˬ. Mˇ saˬ saˬ le-euˬ tsawˇ haˬ heu deuˬ-ahˇ k’aw ̭, naw ma ̭-ahˇ bi ̭-euˬ myaˆ ni ngaˇ bi ̭ maw ̭-eu nui ma ahˇ-eu ma. 15 Ngaˬ-euˬ pyuˇ ngaˇ noeˬ-euˬ lo ̭-ehˇ maˬ bi ̭ k’mˬ ta loˇ. Ngaˇ aˬ cawˬ-ahˇ g’awˬ mya ni bi ̭ maw ̭-eu nui ma ahˇ gaˇ naw ma ̭ myaˆ naˆ-eu nya loˇ’ lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 16 "K’oeˇ gaˇ duˇ ni, heu ziˇ-ahˇ aˬ cawˬ mehˬ hu jawˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, aˬ kaˇ kaˇ ziˇ-ahˇ aˬ cawˬ mehˬ nah ya jawˇ-awˇ, heu ziˇ-ahˇ aˬ cawˬ mehˬ nah jawˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, aˬ kaˇ kaˇ ziˇ-ahˇ aˬ cawˬ mehˬ hu ya jawˇ teh ̭-a." 17 Yeˬsuˇ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ le lu ̭ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ sheuˬ ceuˆ-awˇ cah-eu la ̭ k’oeˇ, aˬ cawˬ maˬ bi gaˬ ni heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 18 "Naˇ haˬ sheˇ. Aˬ dui ma ̭ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ le lu ̭-eu ma. K’oeˇ gaˇ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k’oeˇ aˬ cawˬ a nehˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ ya shiˇ ni aˬ cawˬ yaˇ k’aˬ daˇ teh ̭-a. 19 K’oeˇ naˇ, Miˬyehˇ-ahˇ maˬ siˬ nya-eu aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k’oeˇ a nehˬ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ bi ehˇ niˇ g’a-awˇ, yahˬ caˆ neh bi jui ̭-awˇ, la ̭ ya ̭ k’oeˇ taˆ bi ta ̭ seh ̭ teh ̭-a. Ehˇ k’aw ̭, smˬ nah byah laˇ naˇ, Miˬyehˇ aˬ yaw ̭-ahˇ paˇ bi g’o ̭ deh ̭ laˇ teh ̭-a." 20 K’oeˇ naˇ, Zeˬbeˬdehˇ-euˬ miˬ zaˬ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ li nyiˬ li sheuˬ-awˇ, aˬ nya ̭ nmˇ g’aˇ duˬ tiˬ jeˬ paˬ shaˇ-eu lehˇ, Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ shi pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ dmˬ-euˬ meh. 21 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nawˇ aˬ jeˬ shaˇ maw ̭ te." Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Nawˇ sahˬ paˬ keuˆ leˇ ngeh, ngaˬ li heu nyiˬ li-ahˇ, nawˬ-euˬ aˇ maˇ paw tiˬ g’aˬ bi nuiˇ-awˇ, aˇ caˇ paw tiˬ g’aˬ bi nuiˇ ma lehˇ, ngaˬ-ahˇ tiˬ poˆ ehˇ tsehˆ nehˬ la ̭-awˬ." 22 Aˬ nya ̭ nmˇ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw nya ̭ nmˇ shaˇ-eu jeˬ-ahˇ naw nya ̭ nmˇ maˬ siˬ nya-a. Ngaˇ dawˇ-eu lehˇ g’eh-eu shaˬ zahˬ na ̭-eu k’mˬ maˬ-ahˇ naw nya ̭ nmˇ dawˇ coeˇ ma loˇ." Aˬ nya ̭ nmˇ ehˇ-eu, "Dawˇ coeˇ ma." 23 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Naw nya ̭ nmˇ ngaˬ-euˬ k’mˬ maˬ-ahˇ aˬ diˇ aˬ maˇ dawˇ teh ̭-a. Ehˇ k’aw ̭, ngaˬ-euˬ aˇ maˇ paw hawˇ-eu aˇ caˇ paw bi nuiˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ ngaˇ tseˇ geu ̭-eu aˬ kawˬ-aˬ maˬ jaˆ. Nuiˇ duˬ k’oeˇ deuˬ-aˬ, ngaˬ Da neh lehˬ hmˬ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ g’aˇ duˬ meh." 24 K’oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ zaˬ lahˇ nui deuˬ tseˇ g’aˬ ya gaˬ ngeh, aˬ nya ̭ nmˇ-ahˇ nui ma pehˇ-eu meh. 25 K’oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ Yeˬsuˇ kuˇ uiˬ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Aˬ cawˬ tsawˇ jeuˬ-euˬ sahˬ paˬ sahˬ ma deuˬ-aˬ, miˇ k’ahˬ zaˬ deuˬ k’oeˇ taˆ zuiˆ-eu baoˬ jaˆ-awˇ, aˬ yui ̭ aˬ tsu geu ̭-awˇ uˆ lahˇ-eu deuˬ k’aw ̭, yawˬ ha k’aˇ noeˬ-euˬ lo ̭-ehˇ uˆ lahˇ-eu baoˬ tiˬ byah ni jaˆ meh. 26 Ehˇ k’aw ̭, naw ma ̭ k’oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ ya geu ̭-a. Naw ma ̭ la ̭ k’oeˇ, aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ maw ̭ mahˇ maw ̭-eu g’aˬ-aˬ, aˬ cawˬ-euˬ myawˬ k’ehˇ ya g’oˆ teh ̭-a. 27 Naw ma ̭ la ̭ k’oeˇ aˬ cawˬ k’oeˇ taˆ aˬ yui ̭ aˬ tsu geu ̭ maw ̭-eu g’aˬ-aˬ, aˬ cawˬ-euˬ zaˬ k’aˆ ya geu ̭ teh ̭-a. 28 Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ k’aw ̭, aˬ cawˬ neh bi mˇ cu-eu g’aˇ duˬ oe-euˬ maˬ ngeuˇ-a. Aˬ cawˬ g’aˇ duˬ mˇ le-euˬ uˬ ta ̭, tsawˇ haˬ g’awˬ mya ni-ahˇ ka k’o ̭-eu g’aˇ duˬ shiˇ dah le-eu lehˇ oe-euˬ meh." 29 Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ Yeˬliˇkoˇ meuˬ-ahˇ neh doˆ-iˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ mehˬ nah tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma caw teh lu ̭-eu meh. 30 Gaˇ ma gaˇ dzeˇ nuiˇ lu ̭-eu myaˆ beh ̭ nyiˬ g’aˬ, Yeˬsuˇ iˇ lu ̭-eu teˇ saˇ gaˬ-awˇ, "Daˬbiˇ-euˬ Zaˬmaˇ-oˇ, nga nya ̭-ahˇ g’awˬ shaˬ gaˬ nehˬ la ̭-awˬ" lehˇ guˇ-eu meh. 31 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma k’oeˇ deuˬ aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ dehˬ-awˇ, ciˬ cuˇ ni jawˇ-awˬ lehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. Ehˇ k’aw ̭, aˬ yaw ̭ nya ̭ maˬ naˇ haˬ-ehˇ, "Daˬbiˇ-euˬ Zaˬmaˇ-oˇ, nga nya ̭-ahˇ g’awˬ shaˬ gaˬ nehˬ la ̭-awˬ" lehˇ, yaw beh poˆ naˇ maˬ tseˇ guˇ k’aˆ laˇ-euˬ meh. 32 Yeˬsuˇ naˬ leˇ-awˇ, aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ kuˇ-awˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw nya ̭ g’aˇ duˬ ngaˇ aˬ jeˬ bi jahˇ nehˬ maw ̭-eu nya." 33 Aˬ yaw ̭ nya ̭ ehˇ-eu, "Sahˬpaˬ-oˇ, nga nya ̭-euˬ myaˆ nuiˆ mawˇ laˇ ni bi jahˇ nehˬ maw ̭ miˇ-a." 34 Aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ Yeˬsuˇ g’awˬ shaˬ haw gaˬ-awˇ, myaˆ nuiˆ-ahˇ toeˬ ciˆ nehˬ ngeh, aˬ yaw ̭ nya ̭-euˬ myaˆ nuiˆ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ mawˇ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ nah caw teh g’eh-euˬ meh.

21

1 Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ dawˬ peh cah keuˆ la ̭-awˇ, Saˬloˬ gawˬ jawˬ-ahˇ jaˆ-eu Behˬpaˇgeˬ pu-ahˇ laˇ keuˆ lu ̭ ngeh, zaˬ lahˇ nyiˬ g’aˬ-ahˇ Yeˬsuˇ k’ehˇ-awˇ, mehˬ hu paw bi le-euˬ meh. 2 Zaˬ lahˇ k’oeˇ nyiˬ g’aˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Naw nya ̭-euˬ mehˬ hu jaˆ-eu pu k’oeˇ pu-ahˇ le-awˬ. Mahˬ tahˬ laˆ tiˬ ma pa ̭ taw ̭ taˬ-awˇ, mahˬ tahˬ laˆ zaˬ dawˬ peh jawˇ lu ̭ gaˇ ya mawˇ teh ̭-a. Aˇ caˆ puiˇ-awˇ, ngaˇ jawˇ gaˇ tsahˇ la ̭-awˬ. 3 Tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ na tiˬ jeˬ paˬ ehˇ laˇ naˇ, ’Sahˬpaˬ loˬ-eu meh’ lehˇ ehˇ nehˬ-awˬ. K’oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ naˇ, dawˬ poˆ maˬ poˆ ni yaw kawˇ-ehˇ bi tsahˇ la ̭ teh ̭-a." 4 Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ neh ehˇ taˬ-euˬ dawˬ heu deuˬ byah laˇ ni, k’oeˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. 5 "Haw yawˬ, nawˬ-euˬ sahˬ paˬ, nawˇ jawˇ gaˇ oe meh lehˇ, Ziˇoˬ-ahˇ ehˇ gaˬ-awˬ. Aˬ yaw ̭ nui nahˬ nui yu ahˇ-awˇ, mahˬ tahˬ laˆ-ahˇ dziˬ-awˇ oe meh. Tahˬ laˆ mahˬ ma-euˬ zaˬ pyeu ̭-eu, tahˬ laˆ zaˬ-ahˇ dziˬ le ̭-euˬ meh." 6 Zaˬ lahˇ k’oeˇ nyiˬ g’aˬ le-awˇ, Yeˬsuˇ neh ehˇ nehˬ-euˬ lo ̭-ehˇ jahˇ leˇ-euˬ meh. 7 Mahˬ tahˬ laˆ k’oeˇ nyiˬ ma zaˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ tsahˇ le ̭-awˇ, nyiˬ mawˬ lu ̭ k’oeˇ taˆ mehˬ tsoeˬ lehˆ k’awˬ daˆ nehˬ-awˇ, Yeˬsuˇ bi dziˬ-euˬ meh. 8 Tsawˇ haˬ g’awˬ mya ni gaˇ ma-ahˇ mehˬ tsoeˬ lehˆ k’awˬ-awˇ, tiˬ paˆ na deuˬ aˇ bawˇ uˬ pyaˬ ngawˬ k’eh ̭-awˇ, gaˇ ma-ahˇ k’awˬ nehˬ-euˬ meh. 9 Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ hu paw hawˇ-eu, mehˬ nah paw cah lu ̭-eu tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k’oeˇ deuˬ, heu lo ̭-ehˇ guˇ-eu meh. "Daˬbiˇ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ ja ceuˬ-awˬ. SahˬpaˬMiˬyehˇ-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ oe-euˬ g’aˬ-ahˇ, Miˬyehˇ guiˬ lahˬ bi ̭ lu ̭-uˇ. Miˬyehˇ-ahˇ jaˬ ceuˬ-awˬ." 10 Yeˬsuˇ Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ uˇ leˇ ngeh, meuˬ meuˬ lah-ehˇ law ̭ g’a-awˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ teu g’aˬ aˬ suˇ g’aˬ-a." 11 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k’oeˇ ma ̭ ehˇ k’o ̭ nehˬ-eu, "Tsawˇ haˬ heu g’aˬ-aˬ, Yeˬsuˇ lehˇ kuˇ-eu, Gaˬliˬlehˇ miˇ k’ahˬ Naˬzaˬlehˇ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu g’aˬ meh." 12 Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k’oeˇ Yeˬsuˇ uˇ leˇ-awˇ, ahˬ ta ̭ zeuˇ ta ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ teh doˆ-euˬ meh. Pyuˇ dawˬ paˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ hawˬ jeh hawˇ-eu, lawˇ-eu shehˇ-eu yaˇ miˇ k’aˬ k’oeˬ ahˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ nuiˇ mahˬ deuˬ, aˬ yaw ̭ ngawˬ dzeh nehˬ-euˬ meh. 13 Tsawˇ haˬ k’oeˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, "’Ngaˬ-euˬ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ guiˬ lahˬ shaˇ-eu nymˇ lehˇ kuˇ teh ̭-a’ lehˇ, Miˬyehˇ neh ehˇ taˬ-euˬ gaˇ kawˆ Jaˇli ̭ la ̭ k’oeˇ bo ̭ taˬ-euˬ meh. Ehˇ k’aw ̭, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma heu smˇ k’oeˬ tahˇ joe-euˬ baˇ shmˇ duˬ pyeu ̭-iˇ ni naw ma ̭ jahˇ lu ̭-eu ngaˇ." 14 Myaˆ beh ̭ hawˇ-eu kuiˇ shiˇ la ̭ shiˇ deuˬ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ bi laˆ taˬ-euˬ meh. 15 Yeˬsuˇ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g’eh-eu jeˬ mˇ-awˇ, "Daˬbiˇ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ ja ceuˬ-awˬ" lehˇ zaˬ deuˬ guˇ lu ̭ gaˇ, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ ya mawˇ ngeh, nui ma pehˇ laˇ-euˬ meh. 16 K’oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Zaˬ teu deuˬ aˬ jeˬ guˇ lu ̭-eu nawˬ-ahˇ maˬ gaˬ laˇ nya loˇ." Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ gaˬ lu ̭ ma. ’Zaˬ yaw nyiˇ deuˬ hawˇ-eu zaˬ nahˬ deuˬ tiˬ byah tiˬ lo ̭ ja ceuˬ nya laˇ ni, nawˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-euˬ meh’ lehˇ ehˇ taˬ-euˬ jaˇ li ̭ dawˬ kawˬ-ahˇ naw ma ̭ tiˬ poˆ-iˬ maˬ gui haw-aˬ loˇ." 17 K’oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ jawˇ gaˇ neh Yeˬsuˇ doˆ-iˇ-awˇ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ neh Beˬtaˬniˇ pu-ahˇ iˇ-awˇ, k’oeˇ gaˇ uˬ ci ̭ ya ̭-euˬ meh. 18 Yawˬ nah yawˬ uˬ shawˬ yaw na ̭-ehˇ, Yeˬluˇsaˬlehˬ meuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ g’o ̭ leˇ ngeh, hawˬ meh ̭ meh ̭ laˇ-euˬ meh. 19 Gaˇ ma gaˇ dzeˇ deh ̭-eu siˬ guˬ aˇ bawˇ tiˬ bawˇ mawˇ-awˇ haw-iˇ ngeh, aˇ siˬ maˬ siˬ ni aˇ pa ̭ teh ̭-ehˇ mehˇ lu ̭ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. "Aˬ kaˇ naˇ, nawˇ aˇ siˬ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ paˇ siˬ le-aˇ" lehˇ, siˬ guˬ aˇ bawˇ k’oeˇ bawˇ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ ngeh, aˇ bawˇ k’oeˇ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ nyoeˬ-iˇ koˆ-iˇ-euˬ meh. 20 Zaˬ lahˇ deuˬ k’oeˇ gaˇ ya mawˇ ngeh, zahˬ dui dui leˇ-awˇ ehˇ-eu, "Siˬ guˬ aˇ bawˇ teu bawˇ nyoeˬ-iˇ k’oˆ-iˇ-eu aˇ naˆ naˆ-ehˇ kawˇ-eu nga." 21 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Naw ma ̭ jah-eu nui ma ahˇ-awˇ, poˆ poˆ laˆ laˆ-ehˇ maˬ noeˬ naˇ, ngaˬ neh siˬ guˬ aˇ bawˇ heu bawˇ-ahˇ jahˇ nehˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, naw ma ̭ k’aw ̭ jahˇ nya teh ̭-a. K’oeˇ naˆ teh ̭-ehˇ maˬ ngeuˇ-a siˬ. Gawˬ jawˬ heu jawˬ-ahˇ ’Teuˆ diˇ laˇ-awˇ iˬ ma laˆ shaˆ-ahˇ ga pu ̭-iˇ-awˬ’ lehˇ naw ma ̭ ehˇ nehˬ ngeh, gawˬ jawˬ heu jawˬ iˬ ma laˆ shaˆ-ahˇ ga pu ̭-iˇ teh ̭-a. 22 Naw ma ̭ jah-eu nui ma ahˇ naˇ, naw ma ̭ guiˬ lahˬ k’aˇ shaˇ-eu jeˬ za teh ̭-a." 23 Yeˬsuˇ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ g’o ̭ uˇ leˇ-awˇ mehˬ lu ̭ tsoˆ lu ̭ ngeh, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Nawˇ aˬ gaˇ-euˬ baoˬ-ahˇ g’oe-awˇ teu lo ̭-ehˇ mˇ te. Aˬ suˇ g’aˬ neh nawˬ-ahˇ baoˬ bi ̭ la ̭ taˬ." 24 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˇ g’eh naw ma ̭-ahˇ tiˬ dawˬ naˇ haˬ la. Ngaˬ neh naˇ haˬ-euˬ dawˬ-ahˇ naw ma ̭ ehˇ k’o ̭ nehˬ la ̭ naˇ, ngaˇ aˬ gaˇ-euˬ baoˬ-ahˇ g’oe-awˇ heu lo ̭-ehˇ mˇ lu ̭-eu gaˇ kawˆ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ nehˬ ma. 25 Yoˇhaˬ iˇ cu ̭ shawˇ-eu k’oeˇ, aˬ gaˇ-euˬ baoˬ za-awˇ shawˇ ta. Miˬyehˇ neh bi shawˇ taˬ loˇ. Tsawˇ haˬ neh bi shawˇ taˬ loˇ." K’oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw kaˬ heu lo ̭-ehˇ ja-eu meh. "Aˬ dui ma ̭ aˬ joˆ-ehˇ ehˇ paˬ nga. ’Miˬyehˇ neh bi shawˇ-euˬ meh’ lehˇ ehˇ naˇ, ’Toˆ-ehˇ maˇ-iˬ, naw ma ̭ aˬ jeˬ miˇ neh Yoˇhaˬ-ahˇ maˬ jah te’ lehˇ aˬ yaw ̭ ehˇ laˇ teh ̭-a. 26 ’Tsawˇ haˬ neh bi shawˇ-euˬ meh’ lehˇ paˇ ehˇ lawˬ naˇ k’aw ̭, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k’oeˇ deuˬ-ahˇ aˬ dui guˆ paˬ-ehˇ paˇ g’eh-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Yoˇhaˬ-aˬ, Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ meh lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ jah duˬ taˬ-euˬ meh." 27 K’oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ k’o ̭ nehˬ-eu, "Nga ma ̭ maˬ siˬ nya nya." Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, ngaˇ aˬ gaˇ-euˬ baoˬ-ahˇ g’oe-awˇ heu lo ̭-ehˇ mˇ lu ̭-eu gaˇ kawˆ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ maˬ ehˇ nehˬ." 28 Yeˬsuˇ paˇ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ aˬ joˆ-ehˇ noeˬ-eu nya. Tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ aˬ li nyiˬ li jawˇ-eu meh. Aˬ li aˬ yui ̭ g’aˬ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭ iˇ-awˇ, ’Aˬ li-oˇ, iˬ nah aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ-ahˇ gaˇ mˇ-iˇ de’ lehˇ k’ehˇ-euˬ meh. 29 Aˬ li k’oeˇ li, ’Ngaˇ maˬ iˇ’ lehˇ ehˇ-eu meh. Ehˇ k’aw ̭, aˬ yaw ̭ noeˬ paˇ-awˇ, mˇ-iˇ-euˬ meh. 30 K’oeˇ naˇ, aˬ li aˬ nyiˇ g’aˬ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭ paˇ iˇ-awˇ, aˬ yui ̭ g’aˬ-ahˇ k’ehˇ-euˬ lo ̭-ehˇ k’ehˇ-iˇ ngeh, ’Ngaˇ iˇ ma da-oˇ’ lehˇ ehˇ-eu meh. Ehˇ k’aw ̭, maˬ iˇ ni jawˇ-euˬ meh. 31 Aˬ li k’oeˇ nyiˬ li, aˬ geuˬ g’aˬ aˬ da-euˬ nui k’ahˇ mˇ-euˬ nga." Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Aˬ yui ̭ g’aˬ meh." Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu meh maˬ laˇ deuˬ, naw ma ̭-euˬ aˬ hu Miˬyehˇ Miˇk’ahˬ-ahˇ ya uˇ leˇ meh. 32 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Yoˇhaˬ naw ma ̭ jawˇ gaˇ oe-awˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ gaˇ ma mehˬ nehˬ le-euˬ k’aw ̭, naw ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ jah-a. Ehˇ k’aw ̭, kawˬ ta ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ hawˇ-eu meh maˬ laˇ deuˬ, aˬ yaw ̭-ahˇ jah-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ k’oeˇ lo ̭-ehˇ jah gaˇ naw ma ̭ ya mawˇ k’aw ̭, naw ma ̭ nui ma maˬ paˇ-ehˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ jah-a. 33 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Yaw jeˬ ma jeˬ yawˬ hmˬ yawˬ-ahˇ paˇ naˇ haˬ sheˇ. Baw leˬ tiˬ g’aˬ jawˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭ aˬ ga ̭ ga ̭ yaˇ tiˬ yaˇ yaˇ-awˇ, yaˇ kmˇ mˇ jawˬ-awˇ, aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ nawˬ-eu duˬ k’ahˬ k’ahˬ-awˇ, lo ̭-eu nymˇ goˇ tiˬ nymˇ tsoˆ taˬ-euˬ meh. K’oeˇ naˇ, yaˬ kmˇ mˇ-eu deuˬ-ahˇ mˇ paˆ bi paˆ ya ̭-awˇ, yawˬ k’ahˬ yawˬ miˇ yawˬ-ahˇ iˇ-euˬ meh. 34 Aˬ ga ̭ aˇ siˬ pyaˆ yamˬ tsaˬ laˇ ngeh, yaˇ kmˇ mˇ paˆ paˆ-eu deuˬ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ k’aˆ deuˬ-ahˇ k’ehˇ g’eh-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ o ̭-eu aˬ ga ̭ aˇ siˬ bi pi laˬ-iˇ-euˬ meh. 35 Aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ mˇ paˆ paˆ-eu deuˬ neh aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ k’aˆ k’oeˇ deuˬ-ahˇ nyeh ̭-awˇ, tiˬ g’aˬ-ahˇ diˬ-awˇ, tiˬ g’aˬ-ahˇ seh ̭-awˇ, tiˬ g’aˬ-ahˇ k’aˬ lo neh biˬ-euˬ meh. 36 Aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ-euˬ yaw sahˇ k’oeˇ g’aˬ, yaw beh poˆ myaˆ maˬ tseˇ zaˬ k’aˆ paˇ k’ehˇ g’eh-euˬ meh. K’oeˇ ngeh poˆ k’aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ neh yaw beh poˆ lo ̭-ehˇ paˇ bi jahˇ-euˬ meh. 37 Aˇ saˬ saˬ ngeh poˆ jawˇ, ’Ngaˬ li-ahˇ maˇ diˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw zeu baw-eu yaw duˬ baw teh ̭-a’ lehˇ ehˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ li-ahˇ k’ehˇ g’eh-euˬ meh. 38 Ehˇ k’aw ̭, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ mˇ paˇ paˆ-eu deuˬ aˬ li k’oeˇ g’aˬ-ahˇ ya mawˇ ngeh, heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. ’Heu g’aˬ-aˬ, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ yaw sahˇ-euˬ aˬ li ngaˇ. Oe-awˬ, aˬ yaw ̭-ahˇ seh ̭ kaˇ-euˇ. Aˬ yaw ̭-ahˇ o ̭-eu jeˬ biˇ deuˬ aˬ dui ma ̭ za teh ̭-a.’ 39 K’oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ nyeh ̭-awˇ, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ la ̭ nyiˇ biˬ doˆ-awˇ seh ̭-euˬ meh. 40 Aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ-euˬ yaw sahˇ k’oeˇ g’aˬ oe ngeh jawˇ, yaˇ kmˇ mˇ-eu k’oeˇ deuˬ-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ nehˬ nmˇ." 41 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Haiˬ-eu tsawˇ haˬ k’oeˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ seh ̭-eu yaw duˬ baw teh ̭-a. K’oeˇ naˇ, aˇ yamˬ tsaˬ laˇ ngeh yaw sahˇ g’aˬ-ahˇ o ̭-eu shaˬ bymˇ bi ̭ k’o ̭-eu siˬ nya-eu aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ mˇ paˆ paˆ-eu tsawˇ haˬ yawˬ deuˬ yawˬ-ahˇ, aˬ ga ̭ yaˇ kmˇ paˇ bi mˇ paˆ teh ̭-a." 42 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Jaˇli ̭ la ̭ k’oeˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ taˬ-euˬ naw ma ̭ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ gui haw-aˬ loˇ. ’Nymˇ gawˬ-eu deuˬ maˬ geu ̭ nahˇ-ehˇ, ba ̭ dzeh taˬ-euˬ k’aˬ lo k’oeˇ siˬ, k’aˬ lo dawˬ tawˆ maˬ tseˇ poeˬ-eu, la ̭ coeˇ lo zi ̭ pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. SahˬpaˬMiˬyehˇ neh jahˇ-euˬ k’oeˇ, aˇ naˆ ni zahˬ leˇ duˬ jaˆ nga.’ 43 "K’oeˇ miˇ neh, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Miˬyehˇ Miˇk’ahˬ naw ma ̭-euˬ la ̭-ahˇ neh yuˇ doˆ-awˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ mˇ-eu tsawˇ jeuˬ tiˬ jeuˬ-ahˇ a nehˬ teh ̭-a." 45 Piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ, Yeˬsuˇ yaw jeˬ ma jeˬ ja gaˇ gaˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ gaˇ kawˆ ehˇ-eu nya lehˇ noeˬ siˬ-euˬ meh. 46 K’oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ nyeh ̭-eu lehˇ leh jeh-euˬ meh. Ehˇ k’aw ̭, Yeˬsuˇ-ahˇ Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ meh lehˇ jah lu ̭-eu tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k’oeˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ guˆ-eu meh.

22

1 Yeˬsuˇ yaw jeˬ ma jeˬ ja-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ paˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 2 "Mˬtaˆ Miˇk’ahˬ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ duˇ-eu meh. Sahˬ paˬ tiˬ g’aˬ aˬ yaw ̭-euˬ aˬ li oeˇ mˇ baˇ-eu bawˬ-iˬ g’eh-eu g’aˇ duˬ, lehˬ hmˬ-euˬ meh. 3 Aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ k’aˆ deuˬ-ahˇ pyehˬ g’eh-awˇ, oeˇ mˇ baˇ-eu bawˬ-iˬ-ahˇ bi laˇ-eu g’aˇ duˬ kuˇ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ bi kuˇ laˬ-iˇ-euˬ meh. Ehˇ k’aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ laˇ-a. 4 Zaˬ k’aˆ yawˬ deuˬ yawˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ paˇ pyehˬ g’eh-awˇ, ’Dzaˬ byawˇ lehˬ hmˬ dah taˬ-euˬ ma. Mawˇ neˇ mawˇ gaw deuˬ hawˇ-eu, cu tsuˇ taˬ-euˬ jeˬ zaˬ deuˬ seh ̭-awˇ, yawˬ jeˬ na lu ̭ laˆ dah jiˇ taˬ-euˬ ma. Oeˇ mˇ baˇ-eu bawˬ-iˬ-ahˇ laˇ-awˬ’ lehˇ paˇ bi kuˇ-iˇ-euˬ meh. 5 Ehˇ k’aw ̭, kuˇ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ k’oeˇ deuˬ kuˇ-euˬ gaˇ tiˬ paw ̭-iˬ maˬ taˬ huiˬ ni, tiˬ paˆ na deuˬ yaˇ ngeh iˇ-awˇ, tiˬ paˆ na deuˬ jeˬ ga ̭ ga ̭-iˇ-euˬ meh. 6 Tiˬ paˆ na deuˬ-aˬ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ k’aˆ k’oeˇ deuˬ-ahˇ nyeh ̭-awˇ, yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ jahˇ-awˇ seh ̭-euˬ meh. 7 K’oeˇ ngeh jawˇ, sahˬ paˬ k’oeˇ g’aˬ nui ma pehˇ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ guiˇ ma ̭ pyehˬ g’eh-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ k’aˆ deuˬ-ahˇ seh ̭-euˬ tsawˇ haˬ k’oeˇ deuˬ-ahˇ bi seh ̭-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ meuˬ-ahˇ miˬ dzaˬ bi keuˬ dzeh-euˬ meh. 8 K’oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ k’aˆ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, ’Oeˇ mˇ baˇ-eu dah laˇ-euˬ meh. Ehˇ k’aw ̭, kuˇ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ oeˇ mˇ baˇ-eu bawˬ-iˬ heu-ahˇ laˇ-eu maˬ geuˇ nga. 9 K’oeˇ miˇ neh, gaˇ jawˬ doe ni iˇ-awˇ, k’aˇ mawˇ le-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, oeˇ mˇ baˇ-eu bawˬ-iˬ g’eh gaˇ laˇ-awˬ lehˇ kuˇ laˬ-iˇ-awˬ.’ 10 K’oeˇ ngeh, zaˬ k’aˆ deuˬ gaˇ jawˬ doe ni iˇ-awˇ, k’aˇ tahˬ puˬ le-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, tsawˇ muiˬ tsawˇ doeˇ maˬ tseˇ ni, oeˇ mˇ baˇ-eu sehˬ g’awˆ tiˬ byah ni kuˇ uiˬ la ̭-euˬ meh. 11 "Sahˬ paˬ k’oeˇ g’aˬ uˇ le-awˇ, daˬ yah deuˬ-ahˇ haw le ngeh, oeˇ mˇ baˇ gaˇ laˇ ngeh ya dm-eu mehˬ tsoeˬ maˬ dm taˬ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ-ahˇ haw mawˇ-euˬ meh. 12 ’Cawˬ-oˇ, oeˇ mˇ baˇ gaˇ k’aˇ laˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ ya dm-eu mehˬ tsoeˬ maˬ dm ni, nawˇ heu gaˇ aˬ joˆ-ehˇ laˇ uˇ-awˇ jawˇ te’ lehˇ sahˬ paˬ aˬ yaw ̭-ahˇ naˇ haˬ k’aw ̭, tsawˇ haˬ k’oeˇ g’aˬ dawˬ maˬ tmˇ-a. 13 ’Aˬ yaw ̭-ahˇ kuiˇ cu ̭ la ̭ cuˬ cu ̭-awˇ, la ̭ nyiˇ paw yaw zahˇ-ahˇ ba ̭ dzeh-awˬ. K’oeˇ gaˇ aˬ yaw ̭ ngoeˇ ngoeˇ-ehˇ, seuˬ teu ̭ teu ̭-ehˇ shaˬ lu ̭-uˇ.’ lehˇ, zaˬ k’aˆ k’oeˇ deuˬ-ahˇ sahˬ paˬ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 14 "Kuˇ-euˬ tsawˇ haˬ yaw myaˬ k’aw ̭, tseˇ doˆ-euˬ tsawˇ haˬ ui cuiˆ teh ̭ meh." 15 K’oeˇ naˇ, Paˬliˬsehˇ deuˬ doˆ-iˇ-awˇ, Yeˬsuˇ dawˬ bi ngehˬ bahˬ ni, dawˬ lahˇ ju k’mˇ-eu g’aˇ duˬ bawˬ dzaˬ-euˬ meh. 16 Aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ zaˬ lahˇ tiˬ paˆ na deuˬ hawˇ-eu, Heˬloˆ aˇ muˇ-ahˇ uˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ-ahˇ, Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ pyehˬ g’eh-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, nawˇ-aˬ, dawˇ coe ni ehˇ-eu tsawˇ haˬ meh lehˇ nga ma ̭ siˬ nya ma. Tsawˇ haˬ zaˬ-euˬ myaˆ pyawˬ-ahˇ nawˇ maˬ haw-eu uˬ ta ̭, aˬ cawˬ noeˬ doeˇ laˇ gaˇ nawˇ maˬ yahˇ ni, tsawˇ haˬ zaˬ g’aˇ duˬ Miˬyehˇ-euˬ nui k’ahˇ aˬ joˆ-ehˇ jaˆ-eu gaˇ kawˆ, dawˇ coe ni mehˬ-eu meh. 17 Teu miˇ neh, nawˇ aˬ joˆ-ehˇ noeˬ-eu gaˇ kawˆ nga ma ̭-ahˇ tiˬ poˆ ehˇ nehˬ la ̭ sheˇ. Loˇmaˆ sahˬ paˬ-ahˇ kawˬ doˆ nehˬ-eu k’oeˇ, aˬ dui-euˬ Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ-ahˇ bahˬ meh loˇ, maˬ bahˬ-a loˇ." 18 Ehˇ k’aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw doeˇ jahˇ maw ̭-eu nui ma la ̭ g’o ̭ ahˇ gaˇ Yeˬsuˇ siˬ nya-awˇ ehˇ-eu, "Aw ̭-a ̭ tahˬ k’oˬ-ahˇ duˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, aˬ jeˬ miˇ neh naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ lahˇ ju k’mˇ pa ̭-eu lehˇ leh jeh te. 19 Kawˬ ta ̭ gaˇ bi ̭-eu pyuˇ maˇ byaˆ tiˬ byaˆ hehˇ la ̭ haw sheˇ." K’oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ pyuˇ maˇ byaˆ tiˬ byaˆ bi ̭ nehˬ-euˬ meh. 20 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Heu gaˇ ahˇ-eu heu aˬ suˇ g’aˬ-euˬ aˇ baˇ nga. Heu gaˇ bo ̭ taˬ-euˬ heu aˬ suˇ g’aˬ-euˬ tsawˇ myahˇ nga." 21 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Loˇmaˆ sahˬ paˬ-euˬ aˇ baˇ hawˇ-eu tsawˇ myahˇ nga." Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, Loˇmaˆ sahˬ paˬ-euˬ myawˬ Loˇmaˆ sahˬ paˬ-ahˇ bi ̭-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ myawˬ Miˬyehˇ-ahˇ bi ̭-awˬ." 22 Dawˬ k’oeˇ dawˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ya gaˬ ngeh, zahˬ leˇ jiˇ-awˇ, Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ neh doˆ-iˇ-euˬ meh. 23 K’oeˇ ngeh nah, shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ maˬ g’o ̭ deh ̭ laˇ nya-aˇ lehˇ ehˇ-eu Saˬduˬgehˇ deuˬ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ naˇ haˬ-euˬ meh. 24 "Saˬ laˬ-oˇ, Moˇseˬ neh ehˇ taˬ-euˬ heu lo ̭-ehˇ jaˆ-eu meh. ’Tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ zaˬ maˬ jawˇ le mi naˆ-ehˇ shiˇ naˇ, aˬ yaw ̭-euˬ tsui ̭ maˬ ya bi dahˬ-iˇ-eu g’aˇ duˬ, aˬ yaw ̭-euˬ miˬ zaˬ-ahˇ aˬ yaw ̭-euˬ aˬ nyiˇ paˇ ya bi sheuˬ meh’ lehˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. 25 Nga ma ̭ nehˬ-ehˇ mehˇ nmˇ shi ̭ g’aˬ jawˇ-eu meh. Aˬ yui ̭ yui ̭ saˬ g’aˬ miˬ zaˬ sheuˬ-awˇ, zaˬ maˬ jawˇ le mi naˆ-ehˇ shiˇ-euˬ meh. K’oeˇ naˇ, aˬ nyiˇ g’aˬ aˬ yaw ̭-euˬ miˬ zaˬ-ahˇ paˇ sheuˬ-euˬ meh. 26 K’oeˇ g’aˬ k’aw ̭, zaˬ maˬ jawˇ le mi naˆ-ehˇ paˇ shiˇ-euˬ meh. Mehˇ nmˇ tiˬ g’aˬ saˇ-iˬ tiˬ g’aˬ, shi ̭ g’aˬ-ahˇ keuˆ ni k’oeˇ lo ̭-ehˇ shiˇ jiˇ-euˬ meh. 27 Aˇ saˬ saˬ laˇ ngeh, zaˬ miˬ zaˬ k’oeˇ g’aˬ k’aw ̭ shiˇ-euˬ meh. 28 Shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ g’o ̭ deh ̭ laˇ ngeh nah, shi ̭ mehˇ nmˇ lu ̭-ahˇ dahˬ dzaˬ-iˇ-euˬ zaˬ miˬ zaˬ k’oeˇ g’aˬ, aˬ geu g’aˬ-euˬ miˬ zaˬ geu ̭ nmˇ." 29 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭ lehˬ dui dui meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ Jaˇli ̭ maˬ siˬ nya-a. 30 Shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ g’o ̭ deh ̭ laˇ ngeh nah, mˬ taˆ g’aˬ k’ehˇ lo ̭-ehˇ pyeu ̭-awˇ, sheuˬ dahˬ dzaˬ-eu maˬ paˇ baw meh. 31 Shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ g’o ̭ deh ̭ laˇ-eu gaˇ kawˆ-ahˇ ta ̭ leˇ-awˇ, Miˬyehˇ neh naw ma ̭-ahˇ ehˇ taˬ-euˬ dawˬ, naw ma ̭ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ gui haw-aˬ loˇ. 32 ’Ngaˇ-aˬ, Aˬbyaˬhaˬ-euˬ Miˬyehˇ, Iˇtsaˆ-euˬ Miˬyehˇ, Yaˬkoˆ-euˬ Miˬyehˇ ma’ lehˇ, aˬ yaw ̭ ehˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, deh ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ Miˬyehˇ meh. Shiˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ Miˬyehˇ maˬ ngeuˇ-a." 33 Yeˬsuˇ k’oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ gaˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma ya gaˬ ngeh, aˬ yaw ̭ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ gaˇ zahˬ dui dui leˇ-euˬ meh. 34 Yeˬsuˇ-euˬ mehˬ shi Saˬduˬgehˇ deuˬ dawˬ maˬ ngehˬ doˆ nya-ehˇ ciˬ cuˇ ni pyeu ̭-iˇ jiˇ-euˬ gaˇ kawˆ Paˬliˬsehˇ deuˬ ya gaˬ ngeh, cawˬ gm-awˇ oe-euˬ meh. 35 Aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ aˇ muˇ la ̭ k’oeˇ ahˇ-eu Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ tiˬ g’aˬ, Yeˬsuˇ dawˬ bi ngehˬ bahˬ ni, dawˬ lahˇ ju k’mˇ-eu lehˇ leh jeh-eu meh. 36 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ dawˬ tawˆ lu ̭ la ̭ k’oeˇ, aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu aˬ geu dawˬ-a." 37 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "’Nawˬ-euˬ nui ma dawˬ tawˆ lu ̭, nawˬ-euˬ sa ̭ laˇ dawˬ tawˆ lu ̭, nawˬ-euˬ nui noeˬ nui duˇ dawˬ tawˆ lu ̭, nawˬ-euˬ Miˬyehˇ pyeu ̭-eu SahˬpaˬMiˬyehˇ-ahˇ gaˬ-awˬ.’ 38 Dawˬ heu dawˬ-aˬ, aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ-eu zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ yaw beh dawˬ meh. 39 Aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ-eu nyiˬ dawˬ tiˬ dawˬ-aˬ, ’Yawˬ haˇ yawˬ ha gaˬ-eu lo ̭-ehˇ, yawˬ ha dawˬ peh jawˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ gaˬ-awˬ’ lehˇ ehˇ-eu k’oeˇ dawˬ meh. 40 Moˇseˬ-euˬ Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ dawˬ tawˆ lu ̭ hawˇ-eu, Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ neh k’aˇ mehˬ k’aˇ tsoˆ-euˬ dawˬ tawˆ lu ̭, zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ heu nyiˬ dawˬ la ̭ k’oeˇ ahˇ leˇ jiˇ-euˬ meh." 41 Paˬliˬsehˇ deuˬ uiˬ leˇ-awˇ jawˇ gaˇ, Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ naˇ haˬ-euˬ meh. 42 "Ka li gaˇ kawˆ naw ma ̭ aˬ joˆ-ehˇ noeˬ te. Aˬ suˇ g’aˬ-euˬ zaˬ nga lehˇ noeˬ te." Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Daˬbiˇ-euˬ aˬ li meh." 43 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ ’Sahˬpaˬ’ lehˇ kuˇ-eu g’aˇ duˬ, aˬ jeˬ miˇ neh Yaw sahˇ Miˬyehˇ neh Daˬbiˇ-ahˇ bi noeˬ doˆ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ bi ehˇ-euˬ ta. 44 ’Nawˬ-ahˇ muiˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, nawˬ-euˬ aˬ kuiˇ pehˬ zaˬ uˬ moˆ, ngaˇ maˬ nyeh ̭ uiˬ jiˇ k’oeˇ keuˆ ni, ngaˬ-euˬ aˇ maˇ paw nuiˇ-awˬ lehˇ, Ngaˬ-euˬ Sahˬ paˬ kuˇ hawˇ kamˇ-ahˇ, Sahˬ paˬ Miˬyehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh.’ 45 K’oeˇ miˇ neh, Daˬbiˇ-euˬ mawˇ do aˬ yaw ̭-ahˇ ’Sahˬpaˬ’ lehˇ kuˇ-euˬ ngeuˇ naˇ, Daˬbiˇ-euˬ zaˬ aˬ joˆ-ehˇ pyeu ̭ nya ta." 46 K’oeˇ ngeh, tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ-iˬ Yeˬsuˇ-ahˇ dawˬ maˬ ngehˬ k’o ̭ nya ni tsoˆ leˇ jiˇ-euˬ meh. K’oeˇ ngeh nah neh naˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ-iˬ aˬ yaw ̭-ahˇ dawˬ tiˬ dawˬ-iˬ maˬ paˇ naˇ haˬ leˇ peuˬ ni pyeu ̭-iˇ-euˬ meh.

23

1 K’oeˇ naˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma hawˇ-eu a ̭ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 2 "Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ-aˬ, Moˇseˬ-euˬ Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ-ahˇ dawˬ tsui ̭ yuˇ doˆ-eu aˬ kawˬ-aˬ za taˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ meh. 3 K’oeˇ miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ k’aˇ ehˇ-eu yawˬ jeˬ na lu ̭-ahˇ, naw ma ̭ naˇ haˬ-awˇ ya caw teh meh. Ehˇ k’aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ mˇ gaˇ shaˇ gaˇ naw ma ̭ taˬ dzaw geu ̭. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ mehˬ-eu tsoˆ-eu lo ̭-ehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ mˇ maˬ shaˇ-a. 4 Maˬ pi coeˇ-eu k’aˆ behˆ, aˬ cawˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ciˬ pi-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, la ̭ noeˇ tiˬ noeˇ neh teh ̭-ehˇ k’aw ̭, caw dehˬ caw toˆ nehˬ maw ̭-eu nui ma maˬ ahˇ-a. 5 Aˬ yaw ̭ ma ̭ k’aˇ mˇ k’aˇ shaˇ-eu yawˬ jeˬ na lu ̭, aˬ cawˬ haw mawˇ ni mˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ naˇ k’awˇ hawˇ-eu la ̭ du-ahˇ pa ̭ taw ̭ taˬ-euˬ, Jaˇli ̭ aˇ deuˆ bo ̭ myahˬ taˬ-euˬ shaˬ k’oˆ pawˬ behˆ k’oeˇ deuˬ aˇ naˆ ni gu ̭ huiˬ taˬ-euˬ nga lehˇ haw sheˇ. Aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ pehˇ k’ahˬ pehˇ dahˬ-ahˇ tso ̭-eu dawˬ sheuˇ aˇ mah ni ahˇ nga lehˇ haw sheˇ. 6 Bawˬ-iˬ g’eh ngeh, aˬ cawˬ taˬ huiˬ-eu nuiˇ duˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ nuiˇ maw ̭-awˇ, uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k’oeˇ aˬ cawˬ taˬ huiˬ-eu nuiˇ mahˬ-ahˇ nuiˇ maw ̭-eu meh. 7 Lehˆ lehˆ kawˆ doe ni cah ngeh, aˬ cawˬ yaw zeu baw-eu la ̭ k’oeˇ dawˬ ngehˬ cawˬ nehˬ gaˇ geu ̭ maw ̭-awˇ, ’saˬ laˬ’ lehˇ bi kuˇ maw ̭-eu meh. 8 Naw ma ̭-ahˇ ’saˬ laˬ’ lehˇ taˬ bi kuˇ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ mehˇ nmˇ lo ̭-ehˇ g’eh-awˇ, sa laˬ tiˬ g’aˬ jawˇ-eu teh ̭ meh. 9 Miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ jawˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ-ahˇ-iˬ, ’Aˬ da’ lehˇ maˬ ya kuˇ-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭-euˬ Aˬ da tiˬ g’aˬ jawˇ-eu teh ̭ meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, mˬ k’oeˇ taˆ jawˇ-eu Aˬ da meh. Naw ma ̭-ahˇ ’Aˬ yui ̭ aˬ tsu’ lehˇ maˬ ya bi kuˇ-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭-euˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu tiˬ g’aˬ jawˇ-eu teh ̭ meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, Ka li meh. 10 Naw ma ̭-ahˇ ’Aˬ yui ̭ aˬ tsu’ lehˇ maˬ ya bi kuˇ-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭-euˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu tiˬ g’aˬ jawˇ-eu teh ̭ meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, Ka li meh. 11 Naw ma ̭ la ̭ k’oeˇ aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ huiˬ dzehˬ-eu g’aˬ-aˬ, aˬ cawˬ-euˬ zaˬ k’aˆ ya geu ̭ teh ̭-a. 12 Yawˬ haˇ yawˬ ha taˬ huiˬ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, taˬ nyiˇ nehˬ gaˇ ya daˬ-awˇ, yaw haˇ yawˬ ha taˬ nyiˇ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, taˬ huiˬ nehˬ-eu jeˬ-ahˇ za teh ̭-a. 13 "Aw ̭-a ̭ tahˬ k’oˬ-ahˇ duˇ-eu Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, tsawˇ haˬ zaˬ-euˬ mehˬ shi, Mˬtaˆ Miˇk’ahˬ-ahˇ uˇ leˇ-eu laˇ g’oˆ-ahˇ naw ma ̭ g’oˆ sehˬ sehˬ taˬ-awˇ, yawˬ ha maˬ uˇ leˇ-eu uˬ ta ̭, uˇ leˇ-eu lehˇ leh jeh-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ k’aw ̭, naw ma ̭ maˬ bi uˇ leˇ-a. 15 Aw ̭-a ̭ tahˬ k’oˬ-ahˇ duˇ-eu Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭-euˬ uˬ duˬ tahˬ-eu zahˇ sahˇ k’o ̭ la ̭ k’oeˇ tsawˇ haˬ yaw shui ̭ tiˬ g’aˬ bi uˇ laˇ-eu g’aˇ duˬ, miˇ k’ahˬ poˆ laˆ cah paˇ-awˇ, laˆ shaˆ nui baˬ iˇ tsehˆ iˇ tsehˆ-ehˇ naw ma ̭ leh jeh-eu meh. Ehˇ k’aw ̭, tsawˇ haˬ k’oeˇ g’aˬ-ahˇ naw ma ̭ mehˬ paˇ nehˬ g’aˬ ngeh jawˇ, naw ma ̭ lo ̭-ehˇ shiˬ buiˇ lah ma-ahˇ uˇ leˇ-eu paw, g’aˬ nyiˬ bymˇ paˇ k’aˆ dzehˬ laˇ ni jahˇ nehˬ gaˇ duˇ-eu meh. 16 Aˬ cawˬ-ahˇ gaˇ ma mehˬ-eu myaˆ beh ̭ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. ’Tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ na, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ g’oe-awˇ kamˬ naˇ, aˬ yaw ̭ neh kamˬ-euˬ lo ̭-ehˇ maˬ mˇ k’aw ̭, tiˬ jeˬ-iˬ maˬ ngeuˇ-a. Ehˇ k’aw ̭, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k’oeˇ jaˆ-eu shuiˇ-ahˇ g’oe-awˇ kamˬ naˇ, aˬ yaw ̭ neh k’aˇ kamˬ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ maˬ mˇ-ehˇ maˬ g’eh nya-a’ lehˇ naw ma ̭ mehˬ-eu meh. 17 Myaˆ beh ̭ beh ̭-eu aˬ dzawˬ aˇ gah deuˬ-oˇ, aˬ geu jeˬ huiˬ dzehˬ ta. Shuiˇ huiˬ dzehˬ ta loˇ. Shuiˇ-ahˇ Miˬyehˇ g’aˇ duˬ bi muiˬ bi shawˇ laˇ-euˬ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma huiˬ dzehˬ ta loˇ. 18 ’Tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ na, lawˇ duˬ-ahˇ g’oe-awˇ kamˬ naˇ, aˬ yaw ̭ neh kamˬ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ maˬ mˇ k’aw ̭ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ ngeuˇ-a. Ehˇ k’aw ̭, lawˇ duˬ k’oeˇ taˆ lawˇ-euˬ jeˬ-ahˇ g’oe-awˇ kamˬ naˇ, aˬ yaw ̭ neh kamˬ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ maˬ mˇ-ehˇ maˬ g’eh nya-a’ lehˇ, naw ma ̭ paˇ mehˬ-eu meh. 19 Naw ma ̭ aˇ naˆ naˆ-ehˇ myaˆ beh ̭ beh ̭ te. Aˬ geu jeˬ huiˬ dzehˬ ta. Lawˇ-euˬ jeˬ huiˬ dzehˬ ta loˇ. Lawˇ-euˬ jeˬ-ahˇ Miˬyehˇ g’aˇ duˬ bi muiˬ bi shawˇ laˇ-eu lawˇ duˬ k’oeˇ hmˬ huiˬ dzehˬ ta loˇ. 20 K’oeˇ miˇ neh, tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ lawˇ duˬ-ahˇ g’oe-awˇ kamˬ naˇ, lawˇ duˬ hawˇ-eu lawˇ duˬ k’oeˇ taˆ k’aˇ lawˇ taˬ-euˬ jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ g’oe-awˇ kamˬ-eu meh. 21 Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ g’oe-awˇ kamˬ naˇ, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma hawˇ-eu k’oeˇ-euˬ la ̭ k’oeˇ jawˇ-eu Miˬyehˇ-ahˇ g’oe-awˇ kamˬ-eu meh. 22 Tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ na mˬ-ahˇ g’oe-awˇ kamˬ naˇ, Miˬyehˇ-euˬ nuiˇ mahˬ hawˇ-eu, nuiˇ mahˬ k’oeˇ-euˬ k’oeˇ taˆ nuiˇ-eu g’aˬ-ahˇ g’oe-awˇ kamˬ-eu jeˬ pyeu ̭-eu meh. 23 "Aw ̭-a ̭ tahˬ k’oˬ-ahˇ duˇ-eu Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭-aˬ, deh ma yaˇ sawˇ, jaˬ gu lu myahˬ, yaˇ sawˇ, heu deuˬ-ahˇ keuˆ ni Miˬyehˇ-ahˇ tseˇ bymˇ tiˬ bymˇ damˬ-eu meh. Ehˇ k’aw ̭, Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ la ̭ k’oeˇ mehˬ taˬ-euˬ huiˬ dui dui-eu dawˬ deuˬ pyeu ̭-eu, yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ, g’awˬ shaˬ gaˬ-eu jeˬ, yaw sui yaw dawˇ jeˬ, heu deuˬ-ahˇ naw ma ̭ maˬ caw teh-a. Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ k’oeˇ deuˬ-ahˇ naw ma ̭ naˇ haˬ geu ̭-eu uˬ ta ̭, nui deuˬ-ahˇ k’aw ̭ maˬ ngehˇ ni caw teh paˬ-ehˇ g’eh-eu meh. 24 Gaˇ ma mehˬ-eu myaˆ beh ̭ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ dawˇ ngeh, puˬ teˇ muˆ tiˬ mawˇ-iˬ maˬ bi ahˇ ni dzeˇ dzeh-awˇ dawˇ k’aw ̭, law taw mawˇ lah-ehˇ myo ̭ ahˇ gaˇ duˇ-eu meh. 25 Aw ̭-a ̭ tahˬ k’oˬ-ahˇ duˇ-eu Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭-euˬ k’mˬ maˬ hawˇ-eu hawˬ g’awˆ deuˬ, la ̭ nyiˇ paw yaw muiˬ paˬ-ehˇ joˆ shawˇ taˬ-euˬ k’aw ̭, la ̭ k’oeˇ paw-aˬ, nawˬ dzaˬ k’aˆ dzaˬ-eu jeˬ hawˇ-eu, nui k’ahˇ huiˬ-eu la ̭ k’oeˇ laˆ za taˬ-euˬ jeˬ tiˬ byah ni ahˇ-eu meh. 26 Myaˆ beh ̭-ahˇ duˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ-oˇ, k’mˬ maˬ-euˬ la ̭ k’oeˇ paw leh ̭-eu jeˬ-ahˇ jeˬ huˬ joˆ shawˇ-awˬ. K’oeˇ sawˇ miˇ tsa la ̭ nyiˇ paw k’aw ̭ shawˇ laˇ teh ̭-a. 27 Aw ̭-a ̭ tahˬ k’oˬ-ahˇ duˇ-eu Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭-aˬ, la ̭ nyiˇ paw haw muiˬ-awˇ, la ̭ k’oeˇ paw shaˬ yoeˬ hawˇ-eu yaw bu ̭ teh ̭-ehˇ ahˇ-eu lu boe leh ̭ pyuˇ taˬ-euˬ lmˬ bymˇ-ahˇ duˇ-eu meh. 28 K’oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, aˬ cawˬ mehˬ shi naw ma ̭ la ̭ nyiˇ paw yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ pyeu ̭ k’aw ̭, la ̭ k’oeˇ paw jaˬ myaw ̭ mehˇ shuiˇ hawˇ-eu iˬ baˇ tiˬ byah ni ahˇ-eu meh. 29 "Aw ̭-a ̭ tahˬ k’oˬ-ahˇ duˇ-eu Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ-oˇ, naw ma ̭ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ ba ̭ pahˬ taˬ-euˬ lmˬ bymˇ-ahˇ naw ma ̭ gawˬ muiˬ-awˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ dawˇ-ehˇ deh ̭ ya ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ lmˬ bymˇ-ahˇ, haw muiˬ ni naw ma ̭ la ̭ saˆ-eu meh. 30 Naw ma ̭-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ deuˬ deh ̭-euˬ ziˇ-ahˇ naw ma ̭ ya deh ̭-euˬ law nmˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ lo ̭-ehˇ maˬ deh ̭ ni, Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ maˬ seh ̭ lehˇ naw ma ̭ ehˇ-eu meh. 31 K’oeˇ miˇ neh, naw ma ̭-aˬ, Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ-ahˇ seh ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ zaˬ deuˬ uˆ deuˬ ma lehˇ, yawˬ haˇ yawˬ ha saˇ kiˇ kamˬ gaˇ duˇ-eu meh. 32 Toˆ-ehˇ ngeuˇ naˇ, naw ma ̭-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ deuˬ neh mˇ bahˬ ya ̭-euˬ jeˬ-ahˇ, naw ma ̭ mˇ saˬ mˇ li li-awˬ. 33 Aˇ lawˇ uiˇ naˆ-euˬ zaˬ deuˬ-oˇ, shiˬ buiˇ lah ma-ahˇ maˬ ya uˇ-iˇ ni ya dzeuˇ-iˇ ma lehˇ naw ma ̭ noeˬ te loˇ. 34 Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ, zaˬ siˬ tsawˇ gahˇ ahˇ-eu deuˬ hawˇ-eu, saˬ laˬ deuˬ-ahˇ naw ma ̭ jawˇ gaˇ bi oe ma lehˇ ngaˇ ehˇ-eu ma. Aˬ yaw ̭ ma ̭ tiˬ paˆ na deuˬ-ahˇ naw ma ̭ seh ̭ teh ̭-a. Tiˬ paˆ na deuˬ-ahˇ la ̭ ya ̭ k’oeˇ taˆ ta ̭ seh ̭-awˇ, tiˬ paˆ na deuˬ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ nymˇ la ̭ k’oeˇ yahˬ caˆ neh jui ̭ teh ̭-a. Meuˬ tiˬ meuˬ saˇ-iˬ tiˬ meuˬ doe ni, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ naw ma ̭ teh teh ̭-a. 35 Aˇ saˬ saˬ laˇ ngeh jawˇ, maˬ bahˬ maˬ muˆ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ seh ̭-euˬ baˬ da neh, naw ma ̭ k’oeˇ taˆ k’ehˬ-eu k’aˆ-eu jeˬ keuˆ le teh ̭-a. Iˬ baˇ maˬ ahˇ-eu Aˬbeˬlaˆ-ahˇ seh ̭-euˬ gaˇ neh aˇ dahˬ beh-awˇ, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma hawˇ-eu lawˇ duˬ yaw kaˬ-ahˇ naw ma ̭ neh seh ̭-euˬ Beˬleˬkiˇ-euˬ aˬ li Zaˬkaˬliˇ-ahˇ keuˆ ni, naw ma ̭ neh k’aˇ seh ̭-euˬ maˬ bahˬ maˬ muˆ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ shiˬ baˬ da neh, naw ma ̭ k’oeˇ taˆ k’ehˬ-eu k’aˆ-eu jeˬ keuˆ le teh ̭-a. 36 Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Tsawˇ haˬ k’oeˇ deuˬ-ahˇ seh ̭-euˬ iˬ baˇ baˬ da neh k’ehˬ-eu k’aˆ-eu k’oeˇ, heu ziˇ-ahˇ keuˆ le teh ̭-a. 37 "Yeˬluˇsaˬlehˬ-oˇ, Yeˬluˇsaˬlehˬ-oˇ, Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ nawˇ seh ̭-awˇ, Miˬyehˇ neh k’ehˇ g’eh le ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ nawˇ k’aˬ lo neh biˬ-euˬ meh. Ya ciˆ ya ma-euˬ aˬ dahˇ uˬ moˆ ya ciˆ ya zaˬ deuˬ-ahˇ uˆ kaˬ nehˬ-eu lo ̭-ehˇ, nawˬ-euˬ zaˬ deuˬ-ahˇ ngaˇ aˇ myaˆ poˆ uˆ kaˬ nehˬ maw ̭-eu nga. Ehˇ k’aw ̭, nawˇ ngaˬ-ahˇ k’oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ bi uˆ kaˬ nehˬ la ̭-a. 38 Haw taˬ-awˬ. Nawˬ-euˬ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ Miˬyehˇ byehˇ dzeh nehˬ la ̭-awˇ, yaw ̭ ngeh ̭ yaw ̭ kuˬ-ehˇ bi jaˆ teh ̭ -a. 39 ’SahˬpaˬMiˬyehˇ-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ oe-euˬ g’aˬ guiˬ lahˬ huiˬ lu ̭-uˇ’ lehˇ, naw ma ̭ ya ehˇ-eu aˇ yamˬ maˬ keuˆ laˇ k’oeˇ keuˆ ni, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ maˬ paˇ ya mawˇ meh."

24

1 Yeˬsuˇ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ neh doˆ-iˇ lu ̭ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-euˬ lahˇ la ̭ k’oeˇ jaˆ-eu nymˇ deuˬ-ahˇ toeˬ mehˬ-euˬ meh. 2 Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nymˇ heu deuˬ-ahˇ naw ma ̭ mawˇ lu ̭ meh. Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ nehˬ nyaˇ. Nymˇ k’aˇ gawˬ taˬ-euˬ k’aˬ lo heu deuˬ tiˬ siˬ k’oeˇ taˆ tiˬ siˬ maˬ jaˆ zi ̭ nya ni byaˆ-iˇ jiˇ gaˇ keuˆ teh ̭-a." 3 Saˬloˬ gawˬ jawˬ-ahˇ Yeˬsuˇ nuiˇ lu ̭ ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ teh ̭-ehˇ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma cawˆ-iˇ-eu aˇ yamˬ k’oeˇ aˬ myah keuˆ le ta lehˇ ehˇ nehˬ la ̭ sheˇ. Miˇ tsaˬ heu aˇ saˬ saˬ-eu dawˬ peh peh laˇ-awˇ, nawˇ za ̭ le-eu aˇ yamˬ keuˆ le-euˬ nga lehˇ, aˬ jeˬ-ahˇ haw-awˇ ya siˬ nmˇ." 4 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ-iˬ naw ma ̭-ahˇ gaˇ ma maˬ bi sheuˬ bahˬ ni, yaw gahˇ gahˇ-ehˇ deh ̭-awˬ. 5 Ngaˬ-euˬ g’aˇ duˬ ngehˬ dah le-euˬ ma lehˇ ehˇ-eu tsawˇ haˬ g’awˬ mya ni doˆ le-awˇ, ’Ngaˇ Ka li ma’ lehˇ yawˬ haˇ yawˬ ha ehˇ-eu la ̭ k’oeˇ, tsawˇ haˬ g’awˬ mya ni-ahˇ gaˇ ma sheu bahˬ g’eh teh ̭-a. 6 Dawˬ peh guiˇ deuˆ lu ̭-eu teˇ saˇ hawˇ-eu, gaˇ mahˇ kaˬ gaˇ guiˇ deuˆ-eu gaˇ kawˆ naw ma ̭-ahˇ gaˬ laˇ teh ̭-a. Ehˇ k’aw ̭, naw ma ̭ taˬ tsawˬ guˆ-iˇ. K’oeˇ lo ̭-ehˇ g’eh-eu jeˬ yaw beh keuˆ le teh ̭-a. Ehˇ k’aw ̭, aˇ saˬ saˬ-eu aˇ yamˬ keuˆ le-euˬ maˬ ngeuˇ-a siˬ. 7 Miˇ k’ahˬ tiˬ k’ahˬ tiˇ k’ahˬ guiˇ deuˆ-awˇ, tsawˇ jeuˬ tiˬ jeuˬ tiˇ jeuˬ ceh teh ̭-a. Meh ̭-eu shu ̭-eu jeˬ hawˇ-eu miˇ luˆ luˆ-eu jeˬ, yawˬ gaˇ na lu ̭ keuˆ le teh ̭-a. 8 Heu deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭, zaˬ baw-eu lehˇ g’eh ngeh, uˬ maˆ naˇ dahˬ beh laˇ-eu lo ̭-ehˇ teh ̭-a siˬ. 9 K’oeˇ naˇ, naw ma ̭-ahˇ pa ̭-awˇ, bi k’ehˬ bi k’aˆ-eu g’aˇ duˬ hawˇ-eu, bi seh ̭-eu g’aˇ duˬ a nehˬ gaˇ ya daˬ teh ̭-a. Naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ jah-eu baˬ ba neh, tsawˇ jeuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ naw maˬ-ahˇ muiˇ teh ̭-a. 10 Tsawˇ haˬ g’awˬ mya ni, yawˬ ha-euˬ jah-eu jeˬ-ahˇ byehˇ dzeh teh ̭-a. Aˬ yaw ̭ ma ̭ tiˬ g’aˬ tiˇ g’aˬ saˇ jaˇ puiˬ-awˇ, tiˬ g’aˬ tiˇ g’aˬ muiˇ teh ̭-a. 11 Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu jaˬ myaw ̭ deuˬ g’awˬ mya ni doˆ le-awˇ, tsawˇ haˬ g’awˬ mya ni-ahˇ gaˇ ma sheuˬ bahˬ g’eh teh ̭-a. 12 Yaw haiˬ jeˬ k’oeˇ lo ̭-ehˇ myaˬ laˇ-awˇ, tsawˇ haˬ zaˬ-euˬ g’oeˇ-eu gaˬ-eu jeˬ co ̭-iˇ teh ̭-a. 13 Ehˇ k’aw ̭, aˇ saˬ saˬ ngeh keuˆ ni kamˬ coeˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ ka k’o ̭-eu jeˬ za teh ̭-a. 14 K’oeˇ naˇ, miˇ tsaˬ tahˬ k’awˇ heu doe ni, Miˬyehˇ Miˇk’ahˬ gaˇ kawˆ laˬ k’aˬ cehˇ-eu guiˬ lahˬ dawˬ mehˬ doe teh ̭-a. K’oeˇ dzeuˇ ngeh, aˇ saˬ saˬ-eu aˇ yamˬ keuˆ le teh ̭-a. 15 "Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Daˬyeˬlaˆ neh ehˇ taˬ-euˬ ’Guˆ dui dui laˇ paˬ-ahˇ g’eh-eu yaw jaw ̭ jeˬ’ -ahˇ naw ma ̭ ya mawˇ teh ̭-a. Yaw jaw ̭ jeˬ k’oeˇ, muiˬ-eu shawˇ-eu jawˇ duˬ-ahˇ ka tuˇ taˬ-awˇ jaˆ teh ̭-a." (Jaˇli ̭ gui-eu deuˬ dawˬ heu dawˬ-euˬ dawˬ tsui ̭ g’oˆ shaw lu ̭-uˇ.) 16 "K’oeˇ ngeh, Yuˇdaˆ miˇ k’ahˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ gawˬ jawˬ paw ya cehˆ daˆ meh. 17 Nymˇ mˬ k’oeˇ taˆ jawˇ lu ̭-eu tsawˇ haˬ, nymˇ la ̭ k’oeˇ za ̭ uˇ-iˇ-awˇ myawˬ laˬ doˆ laˬ-iˇ-eu maˬ dah-aˇ. 18 Yaˇ ngeh jawˇ-eu tsawˇ haˬ iˇ kahˇ-ahˇ mehˬ tsoeˬ cehˆ laˬ-iˇ-eu maˬ dah-aˇ. 19 Aˇ nah aˇ yamˬ k’oeˇ keuˆ le ngeh, aˬ nyiˇ pi lu ̭-eu zaˬ miˬ zaˬ deuˬ hawˇ-eu, zaˬ nahˬ aˬ ma deuˬ shaˬ zahˬ na ̭ dui dui teh ̭-a. 20 Naw ma ̭ ya cehˆ-eu aˇ nah aˇ yamˬ k’oeˇ, tsahˬ gaˆ yamˬ hawˇ-eu Jawˇ nah-ahˇ maˬ bi tsaˬ laˇ-eu g’aˇ duˬ, Miˬyehˇ-ahˇ guiˬ lahˬ shaˇ-awˬ. 21 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, k’oeˇ ngeh poˆ keuˆ le-eu guˆ-eu gaˆ-eu jeˬ k’oeˇ-aˬ, miˇ tsaˬ tahˬ k’awˇ heu aˇ dahˬ beh ngeh neh k’aˇ keuˆ le dzeuˇ ya ̭-euˬ jeˬ hawˇ-eu, aˬ kaˇ k’aˇ keuˆ le-eu jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭ naˆ maˬ tseˇ, guˆ dui dui laˇ paˬ-ehˇ g’eh-eu meh. 22 Ehˇ k’aw ̭, aˇ nah aˇ yamˬ k’oeˇ Miˬyehˇ neh laˆ nymˇ taˬ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ neh k’oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ laˆ nymˇ law nmˇ-aˬ, tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ-iˬ maˬ dzeuˇ-iˇ nya-aˇ. Aˬ yaw ̭ neh tseˇ doˆ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ g’aˇ duˬ shaˇ noeˬ-awˇ, aˇ nah aˇ yamˬ k’oeˇ nymˇ le ni aˬ yaw ̭ jahˇ-euˬ meh. 23 "’Haw-awˬ. Ka li heu gaˇ jawˇ ngaˇ. K’oeˇ gaˇ jawˇ ngaˇ’ lehˇ, tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ na ehˇ laˇ gaˇ naw ma ̭ taˬ jah. 24 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Ka li jaˬ myaw ̭ deuˬ hawˇ-eu, Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu jaˬ myaw ̭ deuˬ doˆ le teh ̭-a. Aˬ yaw ̭ ma ̭ zahˬ dui dui leˇ paˬ-ehˇ g’eh-eu jeˬ hawˇ-eu, k’aˆ jeˬ-ehˇ g’eh-eu jeˬ mˇ mehˬ-eu la ̭ k’oeˇ, g’eh nya naˇ, Miˬyehˇ neh tseˇ doˆ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ k’aw ̭ mehˇ shuiˇ shuiˇ tawˆ-awˇ, gaˇ ma sheuˬ bahˬ g’eh teh ̭-a. 25 Naˇ haˬ-awˬ. Aˇ yamˬ maˬ keuˆ laˇ mi naˇ-ehˇ, gaˇ kawˆ heu deuˬ naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ nehˬ taˬ-eu ma. 26 "’Haw le-awˬ. Aˬ yaw ̭ bawˇ tsahˬ bawˇ dahˇ-ahˇ jawˇ lu ̭ meh’ lehˇ, naw ma ̭-ahˇ aˬ cawˬ ehˇ laˇ ngeh, naw ma ̭ taˬ iˇ. ’Haw laˇ-awˬ. Aˬ yaw ̭ kuˆ lawˆ la ̭ k’oeˇ dzuˇ za ̭ lu ̭ meh’ lehˇ, aˬ cawˬ ehˇ gaˇ naw ma ̭ taˬ jah. 27 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ oe ngeh, nahˇ ma doˆ k’ehˬ paw mˬ myaw ̭ myaw ̭-eu nahˇ ma ga k’ehˬ paw bya keuˆ-iˇ gaˇ duˇ teh ̭-a. 28 "Tsawˇ shiˇ k’aˇ ga gaˇ k’aˬ dzeˇ jeˬ shiˇ uiˬ le teh ̭-a. 29 "Guˆ-eu gaˆ-eu aˇ nah aˇ yamˬ k’oeˇ keuˆ le g’aˬ-euˬ nehˬ-ehˇ, nahˇ ma zahˇ tsui ni pyeu ̭-iˇ-awˇ, ba la yaw sheh ̭ maˬ paˇ bya-ehˇ, aˬ guiˇ deuˬ mˬ k’oeˇ taˆ neh ga ka le-awˇ, mˬ k’oeˇ taˆ-euˬ baoˬ dawˬ tawˆ lu ̭ nyeh laˇ yaˇ laˇ jiˇ teh ̭-a. 30 K’oeˇ ngeh, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ oe lu ̭-eu gaˇ kawˆ mˬ k’oeˇ taˆ bi siˬ bi mawˇ teh ̭-a. Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ mˬ dmˇ dziˬ-awˇ, baoˬ hawˇ-eu yaw sheh ̭ k’ahˬ sehˇ tiˬ byah ni oe lu ̭ gaˇ ya mawˇ ngeh, miˇ tsaˬ zaˬ deuˬ ngoeˇ teh ̭-a. 31 Daˇ heh baw-eu teˇ saˇ yaw k’aˆ-ehˇ mahˇ doˆ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mˬ taˆ g’aˬ k’ehˇ deuˬ-ahˇ miˇ ma oeˬ coeˇ oeˬ pyawˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ pyehˬ g’eh-awˇ, mˬ dzeˇ miˇ dzeˇ heu coeˇ k’oeˇ coeˇ doˆ ni jawˇ lu ̭-eu aˬ yaw ̭ neh tseˇ doˆ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ bi sheuˬ uiˬ la ̭ teh ̭-a. 32 "Siˬ guˬ aˇ bawˇ-ahˇ haw-awˇ, yamˬ law to ̭-awˬ. La ̭ myaˆ myaˆ laˇ-awˇ baw nmˬ nmˬ doˆ laˇ naˇ, jawˇ la doˆ le meh lehˇ naw ma ̭ siˬ nya meh. 33 K’oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, gaˇ kawˆ k’oeˇ deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ naw ma ̭ ya mawˇ ngeh, aˇ yamˬ peh le lu ̭-awˇ, laˇ g’oˆ dawˬ peh tah tehˬ le taˬ-euˬ gaˇ kawˆ naw ma ̭ siˬ nya-awˬ. 34 Nymˬ-mˇ deh ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ heu deuˬ maˬ shiˇ jiˇ mi naˆ-ehˇ, k’oeˇ deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ keuˆ le teh ̭-a lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma. 35 Mˬ hawˇ-eu miˇ tsaˬ maˬ jaˆ coeˇ ni ya byoˆ-iˇ teh ̭-a. Ehˇ k’aw ̭, ngaˬ-euˬ dawˬ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ byoˆ-iˇ-aˇ. 36 Aˇ nah aˇ yamˬ k’oeˇ aˬ myah keuˆ le-eu tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ-iˬ maˬ siˬ nya-a. Mˬ taˆ g’aˬ k’ehˇ deuˬ maˬ ehˇ, Zaˬmaˇ maˬ ehˇ, maˬ siˬ nya-a. Aˬda Miˬyehˇ tiˬ g’aˬ teh ̭-ehˇ siˬ nya-eu meh. 37 Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ za ̭ le-eu-aˬ, Noˇaˬ-euˬ ziˇ-ahˇ keuˆ le-euˬ jeˬ-ahˇ duˇ teh ̭-a. 38 Iˇ cu ̭ maˬ dahˬ pymˬ dah-euˬ jeˬ hu heu myaˆ nah la ̭ k’oeˇ, Noˇaˬ lawˬ la ̭ k’oeˇ daˆ uˇ leˇ ngeh nah keuˆ ni, tsawˇ haˬ zaˬ deuˬ dzaˬ byawˬ dawˇ byawˬ-awˇ, sheuˬ dahˬ dzaˬ ta ̭-eu maˬ tsehˆ leˇ-a. 39 Iˇ cu ̭ huiˬ le-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ dehˬ dzaˬ g’eh ngeh keuˆ ni, aˬ jeˬ keuˆ le-euˬ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ maˬ siˬ leˇ-a. Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ oe ngeh k’aw ̭, k’oeˇ gaˇ duˇ teh ̭-a. 40 K’oeˇ ngeh, tsawˇ haˬ nyiˬ g’aˬ yaˇ mˬ lu ̭ gaˇ, tiˬ g’aˬ-ahˇ Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ neh sheuˬ g’eh-awˇ, tiˬ g’aˬ-ahˇ byehˇ ya ̭ teh ̭-a. 41 Zaˬ miˬ zaˬ nyiˬ g’aˬ cehˇ tahˬ tahˬ lu ̭ gaˇ, tiˬ g’aˬ-ahˇ sheuˬ g’eh-awˇ, tiˬ g’aˬ-ahˇ byehˇ ya ̭ teh ̭-a. 42 "Naw ma ̭-euˬ Sahˬpaˬ aˬ geu ngeh nah oe-eu naw ma ̭ maˬ siˬ nya-eu miˇ neh, yaw beuˇ beuˇ-ehˇ jawˇ-awˬ. 43 Smˇ k’oeˬ k’oeˬ laˇ-eu aˇ yamˬ-ahˇ nymˇ sahˇ g’aˬ siˬ nya law nmˇ-aˬ, smˇ k’oeˬ-ahˇ iˇ kahˇ la ̭ k’oeˇ maˬ bi uˇ keuˆ laˇ ni, yaw beuˇ beuˇ-ehˇ jawˇ-awˇ lo ̭ k’mˬ taˬ-eu yaw duˬ baw teh ̭-a lehˇ naw ma ̭ siˬ nya meh. 44 K’oeˇ miˇ neh, naw ma ̭ aˬ myah lu ̭ lehˬ hmˬ dah taˬ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ maˬ noeˬ maˬ duˬ-ehˇ jawˇ lu ̭ ngeh, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ oe teh ̭-a. 45 "Saˇ jaˇ zi ̭-awˇ noeˬ dahˇ doe-eu zaˬ k’aˆ aˬ geu g’aˬ-a. Aˬ yaw ̭-aˬ, zaˬ k’aˆ nui deuˬ-ahˇ aˇ yamˬ tsaˬ tsaˬ ni bi dzaˬ bi dawˇ-awˇ bi haw bi pyaˆ-eu g’aˇ duˬ, baw leˬ neh k’ehˇ taˬ-euˬ zaˬ k’aˆ k’oeˇ g’aˬ meh. 46 Baw leˬ g’aˬ g’o ̭ le ngeh, zaˬ k’aˆ k’oeˇ g’aˬ k’oeˇ lo ̭-ehˇ mˇ mˇ-ehˇ jawˇ-eu ya mawˇ naˇ, zaˬ k’aˆ k’oeˇ g’aˬ aˇ naˆ ni guiˬ lahˬ huiˬ nmˇ. 47 Baw leˬ k’oeˇ g’aˬ zaˬ k’aˆ k’oeˇ g’aˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭-euˬ pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ dawˬ tawˆ lu ̭ k’oeˇ taˆ haw-eu pyaˆ-eu g’aˬ bi geu ̭-eu yaw duˬ baw teh ̭-a lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ-eu ma. 48 Ehˇ k’aw ̭, aˬ yaw ̭ maˬ muiˬ-eu zaˬ k’aˆ pyeu ̭ lawˬ naˇ, ’Ngaˬ-euˬ baw leˬ yaw awˬ awˬ-ehˇ maˬ g’o ̭ le-aˇ’ lehˇ, yawˬ haˇ yawˬ ha ehˇ teh ̭-a. 49 K’oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭-euˬ cawˬ zaˬ k’aˆ k’oeˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ diˬ-awˇ, dzaˬ yeh ̭ dawˇ yeh ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ nehˬ-ehˇ dzaˬ byawˬ dawˇ byawˬ byawˬ byawˬ-ehˇ jawˇ naˇ, 50 tiˬ nah keuˆ laˇ ngeh, zaˬ k’aˆ k’oeˇ g’aˬ maˬ noeˬ maˬ duˇ-ehˇ jawˇ gaˇ, baw leˬ g’aˬ g’o ̭ keuˆ le teh ̭-a. 51 K’oeˇ ngeh jawˇ, baw leˬ g’aˬ neh zaˬ k’aˆ k’oeˇ g’aˬ-ahˇ shiˇ taw tehˬ ni diˬ-awˇ, aw ̭-aˬ tahˬ k’oˬ-ahˇ duˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ ya mˇ-eu shaˬ zahˬ aˬ yaw ̭-ahˇ bi mˇ teh ̭-a. K’oeˇ gaˇ, aˬ yaw ̭ ngoeˇ-awˇ seuˬ teu ̭ teu ̭-ehˇ ya jawˇ teh ̭-a.

25

1 "Aˇ nah aˇ yamˬ k’oeˇ yamˬ keuˆ le ngeh, Mˬtaˆ Miˇk’ahˬ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ duˇ teh ̭-a. Miˬ zaˬ sheuˬ le-eu k’aˬ dzeˇ zaˬ-ahˇ ha laˬ leˇ-eu g’aˇ duˬ, aˬ buˇ zaˬ guˬ tseˇ g’aˬ yawˬ ha-euˬ tsiˇ k’mˬ ciˬ-awˇ le-euˬ meh. 2 Aˬ buˇ zaˬ guˬ k’oeˇ deuˬ-aˬ, yaw lai ̭ ngaˬ g’aˬ hawˇ-eu noeˬ dahˇ doe-eu ngaˬ g’aˬ meh. 3 Yaw lai ̭ k’oeˇ ngaˬ g’aˬ-aˬ, tsiˇ k’mˬ ciˬ g’eh-euˬ k’aw ̭, tsiˇ aˇ dzehˬ maˬ yuˇ g’eh-a. 4 Noeˬ dahˇ doe-eu k’oeˇ ngaˬ g’aˬ-aˬ, tsiˇ k’mˬ ciˬ g’eh-awˇ, tsiˇ maˇ tsa ̭ k’aw ̭ ciˬ g’eh-euˬ meh. 5 Miˬ zaˬ sheuˬ le-eu k’aˬ dzeˇ zaˬ k’oeˇ g’aˬ yaw kawˇ-ehˇ maˬ oe keuˆ-eu miˇ neh, aˬ buˇ zaˬ guˬ k’oeˇ deuˬ yu ̭ yoeˇ ngeuˇ laˇ-awˇ, yu ̭ k’aˆ-euˬ meh. 6 "’Miˬ zaˬ sheuˬ le-eu g’aˬ oe keuˆ-euˬ meh. Ha laˬ laˇ-awˬ’ lehˇ guˇ doˆ laˇ ngeh, sehˇ g’ahˇ ceh laˇ-euˬ meh. 7 Aˬ buˇ zaˬ guˬ k’oeˇ tseˇ g’aˬ noeˬ laˇ-awˇ, yawˬ ha-euˬ tsiˇ k’mˬ yawˬ ha laˆ nyehˆ-euˬ meh. 8 Yaw lai ̭ deuˬ noeˬ dahˇ doe-eu deuˬ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, ’Nga ma ̭-ahˇ tsiˇ ui cuiˆ bi ̭ la ̭ sheˇ. Nga ma ̭-euˬ tsiˇ k’mˬ miˆ-iˇ shaw-iˬ meh.’ 9 Noeˬ dahˇ doe-eu k’oeˇ ngaˬ g’aˬ ehˇ-eu, ’Nga ma ̭ g’aˇ duˬ maˬ ngeuˇ naˇ maˬ lo ̭ leˇ-eu paˬ. Tsiˇ ahˬ gaˇ iˇ-awˇ zeuˇ laˬ-iˇ-awˬ.’ 10 K’oeˇ ngeh, aˬ buˇ zaˬ guˬ yaw lai ̭ k’oeˇ deuˬ tsiˇ zeuˇ-eu lehˇ doˆ-iˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ iˇ dzeuˇ ngeh, miˬ zaˬ sheuˬ le-eu g’aˬ oe keuˆ-euˬ meh. Lehˬ hmˬ dah taˬ-euˬ aˬ buˇ zaˬ guˬ k’oeˇ ngaˬ g’aˬ-aˬ, aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ oeˇ mˇ baˇ-eu bawˬ-iˬ g’eh gaˇ uˇ leˇ-euˬ meh. K’oeˇ naˇ, laˇ g’oˆ piˬ tehˬ-euˬ meh. 11 "K’oeˇ ngeh, aˬ buˇ zaˬ guˬ yaw lai ̭ k’oeˇ ngaˬ g’aˬ g’o ̭ keuˆ laˇ-awˇ guˇ-eu, ’Sahˬpaˬ-oˇ, Sahˬpaˬ-oˇ, nga ma ̭-ahˇ laˇ g’oˆ tiˬ poˆ pah nehˬ la ̭ sheˇ.’ 12 Oeˇ mˇ baˇ le-euˬ g’aˬ ehˇ k’o ̭ nehˬ-eu, ’Ngaˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma. Naw ma ̭-ahˇ ngaˇ maˬ siˬ’ 13 "Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ za ̭ ka le-eu aˇ nah aˇ yamˬ naw ma ̭ maˬ siˬ duˬ nya-eu miˇ neh, yaw beuˇ beuˇ-ehˇ deh ̭-awˬ. 14 "Aˇ nah aˇ yamˬ k’oeˇ yamˬ keuˆ le ngeh. Mˬtaˆ Miˇk’ahˬ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ duˇ teh ̭-a. Tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ gaˇ ma doˆ-iˇ-eu lehˇ g’eh-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ k’aˆ deuˬ-ahˇ kuˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ pyuˇ shuiˇ myawˬ gahˬ deuˬ-ahˇ bi haw bi pyaˆ ya ̭-euˬ meh. 15 Yawˬ g’aˬ na lu ̭-ahˇ, yawˬ ha-ahˇ k’aˇ geuˇ-eu myaˆ ni a nehˬ ya ̭-awˇ bi haw-euˬ meh. Tiˬ g’aˬ-ahˇ-aˬ, shuiˇ maˇ byaˆ ngaˬ heˇ byaˆ, tiˬ g’aˬ-ahˇ-aˬ, nyiˬ heˇ byaˆ, tiˬ g’aˬ-ahˇ-aˬ, tiˬ heˇ byaˆ lehˇ a nehˬ ya ̭-awˇ, gaˇ ma doˆ-iˇ-euˬ meh. 16 Shuiˇ maˇ byaˆ ngaˬ heˇ byaˆ ha geu ̭ taˬ-euˬ g’aˬ-aˬ, tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ jeˬ ga ̭ ga ̭-iˇ-awˇ, ngaˬ heˇ byaˆ paˇ ga ̭ jeuˬ-euˬ meh. 17 K’oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, nyiˬ heˇ byaˆ ha geu ̭ taˬ-euˬ g’aˬ k’aw ̭, nyiˬ heˇ byaˆ paˇ ga ̭ jeuˬ-euˬ meh. 18 Ehˇ k’aw ̭, tiˬ heˇ byaˆ ha geu ̭ taˬ-euˬ g’aˬ-aˬ, miˇ tsaˬ-ahˇ duˬ k’ahˬ k’ahˬ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ baw leˬ neh a nehˬ ya ̭-euˬ shuiˇ maˇ byaˆ k’oeˇ deuˬ duˬ pahˬ-awˇ bi jaˆ-euˬ meh. 19 "Aˇ nah aˇ yamˬ myahˇ laˇ ngeh, zaˬ k’aˆ k’oeˇ deuˬ-euˬ baw leˬ g’aˬ g’o ̭ keuˆ laˇ-awˇ, zaˬ k’aˆ k’oeˇ deuˬ nehˬ-ehˇ pyuˇ sawˇ tsaˬ-euˬ meh. 20 Shuiˇ maˇ byaˆ ngaˬ heˇ byaˆ ha geu ̭ taˬ-euˬ zaˬ k’aˆ k’oeˇ g’aˬ-aˬ, jiˇ jeuˬ ngaˬ heˇ byaˆ jiˇ yuˇ la ̭-awˇ, baw leˬ-ahˇ a nehˬ-awˇ ehˇ-eu, ’Baw leˬ-oˇ, nawˇ ngaˬ-ahˇ shuiˇ maˇ byaˆ ngaˬ heˇ byaˆ bi ̭ taˬ ya ̭-euˬ meh. Haw sheˇ. Ngaˇ ngaˬ heˇ byaˆ paˇ ga ̭ jeuˬ taˬ-euˬ ma.’ 21 Baw leˬ ehˇ-eu, ’Saˇ jaˇ zi ̭-eu muiˬ-eu zaˬ k’aˆ-oˇ. Nawˇ gaˇ mˇ-euˬ muiˬ dui dui ngaˇ. Nawˇ gaˇ yaw nyiˇ mˇ-euˬ saˇ jaˇ zi ̭-eu miˇ neh, nawˬ-ahˇ ngaˇ gaˇ yaw huiˬ bi mˇ ma. Nawˬ-euˬ baw leˬ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ laˬ k’aˬ cehˇ laˇ-awˬ.’ 22 K’oeˇ naˇ, shuiˇ maˇ byaˆ nyiˬ heˇ byaˆ ha geu ̭ taˬ-euˬ zaˬ k’aˆ k’oeˇ g’aˬ oe-awˇ, ’Baw leˬ-oˇ, nawˇ ngaˬ-ahˇ shuiˇ mehˇ byaˆ nyiˬ heˇ byaˆ bi ̭ taˬ ya ̭-euˬ meh. Haw sheˇ. Ngaˇ nyiˬ heˇ byaˆ paˇ ga ̭ jeuˬ taˬ-euˬ ma.’ 23 Baw leˬ ehˇ-eu, ’Saˇ jaˇ zi ̭-eu, muiˬ-eu zaˬ k’aˆ-oˇ. Nawˇ gaˇ mˇ-euˬ muiˬ dui dui ngaˇ. Nawˇ gaˇ yaw nyiˇ mˇ-euˬ saˇ jaˇ zi ̭-eu miˇ neh, nawˬ-ahˇ ngaˇ gaˇ yaw huiˬ bi mˇ ma. Nawˬ-euˬ baw leˬ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ laˬ k’aˬ cehˇ laˇ-awˬ.’ 24 "K’oeˇ naˇ, shuiˇ maˇ byaˆ tiˬ heˇ byaˆ ha geu ̭ taˬ-euˬ zaˬ k’aˆ k’oeˇ g’aˬ oe-awˇ ehˇ-eu, ’Baw leˬ-oˇ, nawˇ yaw ya ̭ meh lehˇ ngaˇ siˬ nya ma. Nawˬ neh maˬ ka-euˬ gaˇ nawˇ yehˬ dzaˬ-awˇ, nawˬ neh maˬ baw shawˇ-euˬ cehˇ-ahˇ nawˇ tawˆ geu ̭-eu meh. 25 Nawˬ-ahˇ ngaˇ guˆ-eu miˇ neh, nawˬ-euˬ pyuˇ miˇ tsaˬ-ahˇ duˬ pahˬ taˬ-euˬ ma. Hehˬ. Nawˬ-euˬ myawˬ nawˇ yuˇ k’o ̭-awˬ.’ 26 "Baw leˬ g’aˬ ehˇ-eu, ’Haiˬ dui dui-awˇ yaw doeˇ doeˇ dui dui-eu zaˬ k’aˆ-oˇ, ngaˬ neh maˬ ka-euˬ gaˇ ngaˇ yehˬ dzaˬ-awˇ, ngaˬ neh maˬ baw shawˇ-euˬ cehˇ-ahˇ ngaˇ tawˆ geu ̭-eu nawˇ siˬ duˬ-eu nga laˬ. 27 Toˆ-ehˇ ngeuˇ-eu jeˬ maˇ-iˬ, ngaˬ-euˬ pyuˇ teu deuˬ yuˇ-awˇ, pyuˇ cehˇ jiˇ la ̭ k’oeˇ nawˇ dawˆ ahˇ-iˇ law nmˇ-aˬ, ngaˇ g’o ̭ keuˆ laˇ ngeh, ngaˬ-euˬ pyuˇ uˬ ta ̭ jiˇ jeuˬ k’aw ̭ za k’o ̭ teh ̭-a. 28 Tsawˇ haˬ teu g’aˬ jawˇ gaˇ jaˆ-eu pyuˇ teu deuˬ yuˇ-awˇ, tiˬ muiˇ byaˆ ahˇ-eu g’aˬ-ahˇ bi ̭-awˬ. 29 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, jaˆ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ paˇ bi ̭ lahˬ nehˬ-awˇ, paˇ bi jaˆ dzehˬ laˇ teh ̭-a. Maˬ jaˆ-eu tsawˇ haˬ-aˬ, maˬ jaˆ k’aˇ jaˆ-eu dawˬ tawˆ lu ̭ bi yuˇ jiˇ teh ̭-a. 30 Gaˇ dahˇ maˬ tsoeˬ-eu zaˬ k’aˆ heu g’aˬ-ahˇ-aˬ, la ̭ nyiˇ paw zahˇ tsui ni g’eh gaˇ ba ̭ dzeh-awˬ. K’oeˇ gaˇ, aˬ yaw ̭ ngoeˇ ngoeˇ-ehˇ seuˬ teu ̭ teu ̭-ehˇ shaˬ lu ̭-uˇ.’ 31 "Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ mˬ taˆ g’aˬ k’ehˇ deuˬ sheuˬ-awˇ, Sahˬ paˬ lo ̭-ehˇ za ̭ le ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ dzoeˬ dzaˬ nuiˇ mahˬ k’oeˇ taˆ nuiˇ le teh ̭-a. 32 Miˇ tsaˬ tsawˇ jeuˬ tsawˇ ca dawˬ tawˆ lu ̭ aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ shi uiˬ laˇ teh ̭-a. Yawˇ bo-eu tsawˇ haˬ yawˇ hawˇ-eu ci ̭ myeh ̭ biˇ paˆ-eu lo ̭-ehˇ, tsawˇ haˬ k’oeˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ nyiˬ muˇ biˇ paˆ teh ̭-a. 33 Yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭-euˬ aˇ maˇ paw bi jawˇ-awˇ, maˬ tsaˬ maˬ dawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭-euˬ aˇ caˇ paw bi jawˇ teh ̭-a. 34 K’oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭-euˬ aˇ maˇ paw jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ Sahˬ paˬ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ teh ̭-a. ’Ngaˬ Da neh guiˬ lahˬ bi ̭ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, laˇ-awˬ. Mˬ beh miˇ beh ngeh neh naw ma ̭ g’aˇ duˬ lehˬ hmˬ taˬ-euˬ miˇ k’ahˬ-ahˇ jawˇ laˇ-awˬ. 35 Ngaˇ hawˬ meh ̭ ngeh naw ma ̭ bi dzaˬ la ̭-awˇ, ngaˇ iˇ cu ̭ meh ̭ ngeh naw ma ̭ bi dawˇ la ̭-euˬ meh. Ngaˇ daˬ yah pyeu ̭ ngeh naw ma ̭ ha nehˬ la ̭-euˬ meh. 36 Ngaˇ mehˬ tsoeˬ maˬ ahˇ ngeh, naw ma ̭ bi dm la ̭-euˬ meh. Ngaˇ jawˇ saˇ maˬ doˆ ngeh, naw ma ̭ bo saˆ la ̭-euˬ meh. Ngaˇ pa ̭ kuˆ-ahˇ uˇ ngeh, naw ma ̭ haw le-euˬ meh.’ 37 "K’oeˇ ngeh, yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ k’oeˇ deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ teh ̭-a. ’Sahˬ paˬ-oˇ, nawˇ hawˬ meh ̭ ngeh nga ma ̭ mawˇ-awˇ bi dzaˬ-euˬ aˬ myah jaˆ ta. Nawˇ iˇ cu ̭ meh ̭ ngeh nga ma ̭ mawˇ-awˇ bi dawˇ-euˬ aˬ myah jaˆ ta. 38 Nawˇ daˬ yah lo ̭-ehˇ cah lu ̭ gaˇ nga ma ̭ mawˇ-awˇ, iˇ kahˇ la ̭ k’oeˇ ha ahˇ-euˬ aˬ myah jaˆ ta. Nawˇ mehˬ tsoeˬ maˬ ahˇ-eu nga ma ̭ mawˇ-awˇ, mehˬ tsoeˬ bi dm-euˬ aˬ myah jaˆ ta. 39 Nawˇ naˇ gaˇ maˬ ehˇ, pa ̭ kuˆ-ahˇ uˇ gaˇ maˬ ehˇ, nga ma ̭ mawˇ-awˇ haw le-euˬ aˬ myah jaˆ ta.’ 40 K’oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Sahˬ paˬ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ teh ̭-a. ’Ngaˬ-euˬ aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ heu deuˬ la ̭ k’oeˇ, aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ nyiˇ teˬ-eu g’aˬ-ahˇ naw ma ̭ neh ngehˬ g’eh nehˬ-euˬ jeˬ-aˬ, ngaˬ-ahˇ ngehˬ g’eh nehˬ la ̭ gaˇ duˇ-eu meh lehˇ, ngaˇ naw ma ̭-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma.’ 41 "K’oeˇ naˇ, Sahˬ paˬ-euˬ aˇ caˇ paw jawˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, Sahˬ paˬ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ teh ̭-a. ’Miˬyehˇ neh yaˬ k’ehˇ bi yaˬ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-oˇ, ngaˇ jawˇ gaˇ neh doˆ-iˇ-awˇ, Neh ̭ sahˬ paˬ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ mˬ taˆ g’aˬ k’ehˇ deuˬ g’aˇ duˬ lehˬ hmˬ taˬ-euˬ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ do ̭ lu ̭-eu miˬ dzaˬ la ̭ k’oeˇ uˇ-iˇ-awˬ. 42 Ngaˇ hawˬ meh ̭ ngeh, naw ma ̭ maˬ bi dzaˬ la ̭-aˬ. Ngaˇ iˇ cu ̭ meh ̭ ngeh, naw ma ̭ maˬ bi dawˇ la ̭-aˬ. 43 Ngaˇ daˬ yah pyeu ̭ ngeh, naw ma ̭ maˬ ha nehˬ la ̭-aˬ. Ngaˇ mehˬ tsoeˬ maˬ ahˇ ngeh, naw ma ̭ maˬ bi dm la ̭-aˬ. Ngaˇ jawˇ saˇ maˬ doˆ ngeh maˬ ehˇ, pa ̭ kuˆ-ahˇ uˇ ngeh maˬ ehˇ, naw ma ̭ maˬ haw le-aˬ.’ 44 K’oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ teh ̭-a. ’Sahˬ paˬ-oˇ, hawˬ meh ̭-eu, iˇ cu ̭ meh ̭-eu, daˬ yah pyeu ̭-eu, mehˬ tsoeˬ maˬ ahˇ-eu, jawˇ saˇ maˬ doˆ-eu, pa ̭ kuˆ-ahˇ uˇ-eu, heu lo ̭-ehˇ g’eh-eu deuˬ-ahˇ nawˇ ya daˬ lu ̭ gaˇ nga ma ̭ mawˇ-awˇ, nawˬ-ahˇ maˬ caw ba ni byehˇ-euˬ aˬ myah jaˆ ta.’ 45 "Sahˬ paˬ ehˇ-eu, ’Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ nyaˇ. Tsawˇ haˬ heu deuˬ la ̭ k’oeˇ aˬ cawˬ naˆ maˬ tseˇ nyiˇ teˬ-eu g’aˬ-ahˇ naw ma ̭ ngehˬ maˬ g’eh nehˬ ni byehˇ naˇ, ngaˬ-ahˇ ngehˬ maˬ g’eh nehˬ la ̭ gaˇ duˇ-eu meh.’ 46 Aˬ yaw ̭ ma ̭-aˬ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ k’ehˬ-eu k’aˆ-eu jeˬ-ahˇ ya daˬ-awˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ deh ̭-eu jeˬ za teh ̭-a."

26

1 Yeˬsuˇ gaˇ kawˆ k’oeˇ deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ g’aˬ ngeh, zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 2 "Nyiˬ nah dzeuˇ naˇ, Baˬsaˬkaˬ Bawˬ-iˬ g’eh-eu aˇ yamˬ keuˆ le-euˬ naw ma ̭ siˬ nya meh. K’oeˇ ngeh, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ la ̭ ya ̭ k’oeˇ taˆ bi ta ̭ seh ̭-eu g’aˇ duˬ a nehˬ teh ̭-a." 3 K’oeˇ naˇ, piˇ ma aˬ yui ̭ g’aˬ hawˇ-eu miˇ k’ahˬ zaˬ-euˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ, Piˇ ma Yaw huiˬ g’aˬ pyeu ̭-eu Gaˬyaˬpaˇ-euˬ nymˇ-ahˇ uiˬ leˇ-euˬ meh. 4 Yeˬsuˇ-ahˇ ciˬ cuˇ ni pa ̭-awˇ seh ̭-eu g’aˇ duˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭ bawˬ k’oeˬ-euˬ meh. 5 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Bawˬ-iˬ g’eh lu ̭ ngeh, aˬ dui ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ maˬ nyeh ̭ nya nga siˬ. K’oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ naˇ, miˇ k’ahˬ zaˬ luiˬ g’a laˇ gaˇ ya guˆ nga." 6 Beˬtaˬniˇ pu-ahˇ jawˇ-eu Siˇmoˬ lehˇ myahˇ-euˬ coiˬ doi tiˬ g’aˬ-euˬ nymˇ-ahˇ Yeˬsuˇ jawˇ lu ̭-eu meh. 7 Yeˬsuˇ hawˬ jawˬ jawˬ lu ̭ ngeh, zaˬ miˬ zaˬ tiˬ g’aˬ aˇ poeˬ k’aˆ dui dui-eu tsiˇ yaw saw jeˬ dahˬ-eu lo pyuˇ maˇ tsa ̭ ciˬ la ̭-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ uˬ duˬ-ahˇ shehˆ daˆ nehˬ-euˬ meh. 8 Zaˬ lahˇ deuˬ k’oeˇ gaˇ mawˇ ngeh, nui ma la ̭ k’oeˇ maˬ jawˇ tehˬ coeˇ-ehˇ ehˇ-eu, "Aˬ jeˬ miˇ neh aˇ poeˬ teu naˆ naˆ-ehˇ k’aˆ-eu jeˬ-ahˇ teu lo ̭-ehˇ shehˆ cawˆ te. 9 Tsiˇ teu ahˬ law nmˇ-aˬ, pyuˇ g’awˬ mya ni za teh ̭-a. Pyuˇ k’oeˇ yuˇ-awˇ shaˬ zaˬ zahˬ zaˬ deuˬ-ahˇ caw ba nehˬ law nmˇ-aˬ, aˇ naˆ ni gaˇ dahˇ tsoeˬ leˇnmˇ." 10 Aˬ yaw ̭ ma ̭ k’oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ lu ̭-eu Yeˬsuˇ siˬ nya-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Aˬ jeˬ miˇ neh zaˬ miˬ zaˬ teu g’aˬ-ahˇ naw ma ̭ laˆ bahˬ te. Aˬ yaw ̭ ngaˬ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ jahˇ nehˬ la ̭-euˬ heu-aˬ, muiˬ dui dui meh. 11 Shaˬ-eu zahˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ naw ma ̭ nehˬ-ehˇ aˬ myah lu ̭ jawˇ teh ̭-a. Ehˇ k’aw ̭, ngaˇ naw ma ̭ nehˬ-ehˇ aˬ myah lu ̭ jawˇ-eu maˬ ngeuˇ. 12 Aˬ yaw ̭ heu lo ̭-ehˇ jahˇ-eu-aˬ, ngaˬ-euˬ g’awˇ mawˇ-ahˇ lmˬ bymˇ la ̭ k’oeˇ bi ba ̭ pahˬ-eu g’aˇ duˬ, tsiˇ yaw saw jeˬ shehˆ daˆ-awˇ laˆ saˆ nehˬ la ̭-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu meh. 13 Miˇ tsaˬ tahˬ k’awˇ heu doe ni, Laˬ k’aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ heu k’aˇ mehˬ keuˆ gaˇ, zaˬ miˬ zaˬ heu g’aˬ neh mˇ-euˬ gaˇ kawˆ heu-ahˇ aˬ cawˬ ja-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ noeˬ keuˆ teh ̭-a lehˇ, naw ma ̭-ehˇ ngaˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma." 14 K’oeˇ naˇ, zaˬ lahˇ tseˇ nyi ̭ g’aˬ la ̭ k’oeˇ, Yuˇdaˆ Iˇsaˬgaˬliˬoˆ lehˇ myahˇ-euˬ g’aˬ, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ jawˇ gaˇ le-euˬ meh. 15 "Yeˬsuˇ-ahˇ naw ma ̭-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k’oeˇ a nehˬ naˇ, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ aˬ jeˬ bi ̭ te" lehˇ, piˇ ma aˬ yui ̭ k’oeˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ naˇ haˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ pyuˇ maˇ byaˆ smˬ tseˇ byaˆ bi ̭ nehˬ-euˬ meh. 16 K’oeˇ ngeh nah neh naˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k’oeˇ a nehˬ-eu g’aˇ duˬ aˬ myah yeh ̭ laˇ nga lehˇ, Yuˇdaˆ jawˬ lu ̭-eu meh. 17 Dehˬ tseˬ maˬ ahˇ-eu Kaˬ muˇ dzaˬ-eu Bawˬ-iˬ aˇ dahˬ beh ngeh nah, zaˬ lahˇ deuˬ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Nawˇ nga ma ̭-ahˇ Baˬsaˬkaˬ dzaˬ byawˇ aˬ gaˇ bi lehˬ hmˬ maw ̭-eu nya." 18 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Meuˬ-ahˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ jawˇ gaˇ iˇ-awˇ, ’Saˬ laˬ nyaˇ-eu nawˬ-euˬ nymˇ-ahˇ Baˬsaˬkaˬ Bawˬ-iˬ g’eh maw ̭ nya jeˇ’ lehˇ ehˇ nehˬ-iˇ-awˬ." 19 Yeˬsuˇ neh ehˇ nehˬ-euˬ lo ̭-ehˇ zaˬ lahˇ deuˬ mˇ-awˇ, Baˬsaˬkaˬ dzaˬ byawˇ laˆ dawˆ-euˬ meh. 20 Uˬ ci ̭ uˬ taw taw le ngeh, Yeˬsuˇ hawˇ-eu zaˬ lahˇ tseˇ nyi ̭ g’aˬ hawˬ jawˬ jawˬ leˇ-euˬ meh. 21 Aˬ yaw ̭ ma ̭ dzaˬ lu ̭ dawˇ lu ̭ ngeh Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ la ̭ k’oeˇ tiˬ g’aˬ ngaˬ-ahˇ ahˬ dzaˬ teh ̭-a lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma." 22 Zaˬ lahˇ deuˬ noeˬ shaˬ-eu la ̭ k’oeˇ, "Sahˬpaˬ-oˇ, ngaˬ-ahˇ ehˇ te loˇ" lehˇ, tiˬ g’aˬ saˇ-iˬ tiˬ g’aˬ aˬ yaw ̭-ahˇ naˇ haˬ-eu meh. 23 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Ngaˬ nehˬ-ehˇ g’awˬ nyoeˇ k’mˬ maˬ ta ̭-eu g’aˬ, ngaˬ-ahˇ aˬ cawˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k’oeˇ a nehˬ teh ̭-a. 24 Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-aˬ, Jaˇli ̭ la ̭ k’oeˇ ehˇ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ ya shiˇ teh ̭-a. Ehˇ k’aw ̭, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ ahˬ dzaˬ-euˬ k’oeˇ g’aˬ ya noeˬ shaˬ dui dui teh ̭-a. Aˬ yaw ̭ maˬ deh ̭ le-euˬ law nmˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ g’aˇ duˬ muiˬ dzehˬ teh ̭-a." 25 Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ cawˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k’oeˇ a nehˬ-euˬ g’aˬ pyeu ̭-eu Yuˇdaˆ ehˇ-eu, "Saˬ laˬ-oˇ, ngaˇ-a loˇ." Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Nawˇ ehˇ ngaˇ tawˇ." 26 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ci ̭ hawˬ dzaˬ lu ̭ ngeh, Yeˬsuˇ kaˬ muˇ yuˇ-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ja ceuˬ-euˬ meh. K’oeˇ naˇ, kaˬ muˇ k’oeˇ ngawˬ pyehˬ-awˇ, "Heu-aˬ, ngaˬ-euˬ g’awˇ mawˇ ma. Yuˇ-awˇ dzaˬ-awˬ" lehˇ ehˇ-awˇ biˇ nehˬ-euˬ meh. 27 K’oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ k’mˬ maˬ ciˬ-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ja ceuˬ-euˬ meh. K’oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ ciˬ nehˬ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Yawˬ g’aˬ na lu ̭ ciˬ-awˇ dawˇ-awˬ. 28 Heu-aˬ, tsawˇ haˬ g’awˬ mya ni-euˬ iˬ baˇ bi buˬ bi law-iˇ-eu g’aˇ duˬ yoeˇ le-euˬ, Miˬyehˇ-euˬ dawˬ ma saˇ jaˇ-ahˇ ta ̭-eu ngaˬ-euˬ shiˬ ma. 29 Ngaˬ Da-euˬ Miˇk’ahˬ la ̭ k’oeˇ, naw ma ̭ nehˬ-ehˇ aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ yaw shui ̭ ya dawˇ ta ̭-eu aˇ nah maˬ keuˆ laˇ k’oeˇ keuˆ ni, aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ heu ngaˇ maˬ paˇ dawˇ ma lehˇ, naw ma ̭-ahˇ ngaˇ ehˇ-eu ma." 30 K’oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ ja ceuˬ-eu caˇ dawˬ tiˬ bymˇ caˇ g’aˬ-awˇ, Saˬloˬ gawˬ jawˬ-ahˇ le-euˬ meh. 31 K’oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Nymˇ ci ̭ naw ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ ngaˬ-ahˇ byehˇ dzeh-awˇ cehˆ teh ̭-a. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, ’Yawˇ bo-eu yaw sahˇ-ahˇ Miˬyehˇ seh ̭-awˇ, yawˇ yawˇ ma ̭ cehˆ byaˆ jiˇ teh ̭-a’ lehˇ, Jaˇli ̭ la ̭ k’oeˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. 32 Ehˇ k’aw ̭, ngaˇ shiˇ-euˬ k’aw ̭, Miˬyehˇ ngaˬ-ahˇ paˇ bi g’o ̭ deh ̭ laˇ-awˇ, naw ma ̭-euˬ mehˬ hu Gaˬliˬlehˇ miˇ k’ahˬ-ahˇ ngaˇ iˇ tawˬ ma." 33 Beˬtuˆluˆ Yeˬsuˇ-ahˇ ehˇ-eu, "Aˬ cawˬ nawˬ-ahˇ byehˇ dzeh-awˇ cehˆ jiˇ k’aw ̭, ngaˇ nawˬ-ahˇ maˬ byehˇ dzeh." 34 Yeˬsuˇ Beˬtuˆluˆ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nymˇ ci ̭ ya poeˇ maˬ doeˇ laˇ mi naˆ-ehˇ, nawˇ ngaˬ-ahˇ maˬ siˬ lehˇ smˬ poˆ keuˆ ni pyehˇ teh ̭-a lehˇ, ngaˇ nawˬ-ahˇ maˇ jawˆ ni ehˇ-eu ma." 35 Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Ngaˇ nawˬ nehˬ-ehˇ ya shiˇ paˬ-ehˇ tsaˬ laˇ k’aw ̭, ’Nawˬ-ahˇ ngaˇ maˬ siˬ’ lehˇ tiˬ jawˇ-iˬ maˬ ehˇ." Zaˬ lahˇ dawˬ tawˆ lu ̭ k’aw ̭, k’oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ-eu meh. 36 K’oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ hawˇ-eu aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ, Geˬseˬmaˬniˇ lehˇ kuˇ-eu jawˇ duˬ-ahˇ iˇ-awˇ, Zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ Yeˬsuˇ ehˇ nehˬ-eu, "Naw ma ̭ heu gaˇ nuiˇ tawˬ-awˬ. Ngaˇ k’oeˇ paw dzeˇ guiˬ lahˬ shaˇ-iˇ la." 37 Beˬtuˆluˆ hawˇ-eu Zeˬbeˬdehˇ-euˬ aˬ li nyiˬ g’aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ sheuˬ-awˇ iˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ noeˬ shaˬ dui dui-awˇ, nui ma la ̭ k’oeˇ shaˬ zahˬ mˇ dui dui lu ̭-eu meh. 38 Aˬ ha smˇ g’aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ehˇ nehˬ-eu, "Ngaˬ-euˬ nui ma shaˬ zahˬ mˇ-eu shiˇ taw tehˬ ni miˇ-a. Heu gaˇ jawˇ-awˇ, ngaˬ nehˬ-ehˇ lo ̭ tawˬ-awˬ." 39 Aˬ yaw ̭ ui cuiˆ iˇ jiˆ-awˇ, baˬ ba miˇ tsa tuˆ ni awˆ byaˆ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ guiˬ lahˬ shaˇ-euˬ meh. "Ngaˬ Da-oˇ, shaˬ zahˬ na ̭ dui dui-eu k’mˬ maˬ heu-ahˇ dzeuˇ-iˇ nya naˇ, bi dzeuˇ-iˇ la ̭. Ehˇ k’aw ̭, ngaˬ-euˬ nui noeˬ taˬ bi pyeu ̭. Nawˬ-euˬ nui noeˬ bi pyeu ̭-awˬ." 40 K’oeˇ naˇ, zaˬ lahˇ k’oeˇ smˇ g’aˬ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭ g’o ̭-iˇ ngeh, yu ̭ k’aˆ taˬ-euˬ gaˇ ya mawˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ Beˬtuˆluˆ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Nawˬ ha smˇ g’aˬ naˬ liˬ tiˬ la ̭ byah ni teh ̭-ehˇ k’aw ̭ ngaˬ nehˬ-ehˇ maˬ lo ̭ caw nya ni aˬ joˆ-ehˇ g’eh ta. 41 Muˇ juˇ juˇ-eu mehˬ nah naw ma ̭ maˬ ya caw teh g’eh ni, guiˬ lahˬ shaˇ-awˇ yaw beuˇ beuˇ-ehˇ jawˇ-awˬ. Nui ma keuˆ k’aw ̭, g’awˇ mawˇ g’aˬ baˬ meh." 42 Yeˬsuˇ tiˬ poˆ paˇ iˇ-awˇ, "Ngaˬ Da-oˇ, shaˬ zahˬ na ̭ dui dui-eu k’mˬ maˬ heu-ahˇ ngaˇ maˬ dawˇ-ehˇ maˬ bi dzeuˇ-iˇ nya naˇ, nawˇ nui ma tsaˬ-eu lo ̭-ehˇ bi pyeu ̭-awˬ" lehˇ guiˬ lahˬ paˇ shaˇ poˆ-iˇ-euˬ meh. 43 Aˬ yaw ̭ tiˬ poˆ paˇ g’o ̭ le ngeh, zaˬ lahˇ k’oeˇ smˇ g’aˬ myaˆ nuiˆ maˬ byeh diˇ coeˇ-ehˇ yu ̭ k’aˆ taˬ-euˬ gaˇ paˇ ya mawˇ-euˬ meh. 44 Aˬ yaw ̭ ma ̭ jawˇ gaˇ neh Yeˬsuˇ paˇ doˆ-iˇ-awˇ, smˬ poˆ tiˬ poˆ guiˬ lahˬ paˇ shaˇ-iˇ-euˬ meh. 45 K’oeˇ naˇ, zaˬ lahˇ deuˬ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭ paˇ g’o ̭ le-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Naw ma ̭ nymˬ-mˇ keuˆ ni yu ̭ k’aˆ-awˇ g’aˬ naˬ naˬ lu ̭ te siˬ loˇ. Haw yawˬ. Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-ahˇ iˬ baˇ zaˬ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k’oeˇ a nehˬ-eu aˇ yamˬ keuˆ le-euˬ meh. 46 Tuˇ-awˬ. Iˇ kaˇ-euˇ. Haw sheˇ. Ngaˬ-ahˇ ahˬ dzaˬ-eu lehˇ g’eh-eu g’aˬ heu gaˇ oe keuˆ taˬ-euˬ ngaˇ." 47 Yeˬsuˇ dawˬ ngehˬ g’aˬ-eu maˬ dah ni, zaˬ lahˇ tseˇ nyi ̭ g’aˬ la ̭ k’oeˇ ahˇ-eu Yuˇdaˆ lehˇ myahˇ-euˬ g’aˬ oe keuˆ-euˬ meh. Mi cehˇ hawˇ-eu daˇ kawˬ ba ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma tiˬ ma ̭, aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ oe-euˬ meh. Piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu aˬ yui ̭ aˬ tsu geu ̭-eu deuˬ neh aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ k’ehˇ g’eh le ̭-euˬ meh. 48 "Ngaˇ mehˬ cuˇ cuˇ nehˬ-eu g’aˬ-aˬ, naw ma ̭ poˆ lu ̭-eu k’oeˇ g’aˬ meh de. K’oeˇ g’aˬ-ahˇ nyeh ̭-awˬ" lehˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ ahˬ dzaˬ taˬ-euˬ zaˬ lahˇ k’oeˇ g’aˬ neh, tsawˇ haˬ k’oeˇ ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ taˬ-euˬ meh. 49 Yuˇdaˆ-aˬ, Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ dawˇ coe ni iˇ-awˇ, "Saˬ laˬ-oˇ, nawˬ-ahˇ nui saˇ o ̭ lu ̭-uˇ" lehˇ ehˇ-awˇ, mehˬ cuˇ cuˇ nehˬ-euˬ meh. 50 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Cawˬ-oˇ, nawˇ mˇ lu ̭-eu jeˬ yaw kawˇ-ehˇ mˇ-awˬ." K’oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ oe-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ nyeh ̭-awˇ, deuˇ geuˆ ni daw ̭ cu ̭ taˬ-euˬ meh. 51 Yeˬsuˇ nehˬ-ehˇ jawˇ lu ̭-eu tiˬ g’aˬ mi cehˇ g’awˇ doˆ-awˇ, Piˇ ma Yaw huiˬ g’aˬ-euˬ zaˬ k’aˆ-ahˇ coeˇ-awˇ, naˬ pa ̭ coeˇ tsehˆ-euˬ meh. 52 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Nawˬ-euˬ mi cehˇ-ahˇ tawˆ k’awˆ la ̭ k’oeˇ soeˬ ahˇ k’o ̭-awˬ. Mi cehˇ-ahˇ nui ma huiˬ-eu tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭, mi cehˇ la ̭-ahˇ ya shiˇ teh ̭-a. 53 Ngaˬ-ahˇ bi caw ba le-eu g’aˇ duˬ, ngaˬ Da-ahˇ ngaˇ kuˇ gaˬ nya-awˇ, mˬ taˆ g’aˬ k’ehˇ guiˇ ma ̭ tseˇ nyi ̭ ma ̭ dzehˬ ni, ngaˇ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ pyehˬ le ̭ nya meh lehˇ, nawˇ maˬ siˬ nya te loˇ. 54 Ehˇ k’aw ̭, k’oeˇ lo ̭-ehˇ jahˇ naˇ, heu lo ̭-ehˇ pyeu ̭ laˇ meh ehˇ taˬ-euˬ Jaˇli ̭ dawˬ kawˬ k’oeˇ aˬ joˆ-ehˇ byah laˇ nya nmˇ." 55 K’oeˇ naˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ k’oeˇ ma ̭-ahˇ Yeˬsuˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Smˇ k’oeˬ tahˇ joe-ahˇ nyeh ̭-eu lo ̭-ehˇ, naw ma ̭ mi cehˇ hawˇ-eu daˇ kawˬ ba ̭-awˇ ngaˬ-ahˇ ya nyeh ̭ le ta loˇ. Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k’oeˇ ngaˇ yawˬ nah na lu ̭ nuiˇ-awˇ mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ lu ̭ k’aw ̭, naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ maˬ nyeh ̭ le-a. 56 Ehˇ k’aw ̭, Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ neh Jaˇli ̭ la ̭ k’oeˇ k’aˇ bo ̭ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ byah laˇ ni, heu lo ̭-ehˇ bi pyeu ̭ laˇ-euˬ meh." K’oeˇ ngeh, zaˬ lahˇ dawˬ tawˆ lu ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ byehˇ dzeh ya ̭-awˇ cehˆ jiˇ-euˬ meh. 57 Yeˬsuˇ-ahˇ nyeh ̭-euˬ tsawˇ haˬ k’oeˇ deuˬ, Yeˬsuˇ-ahˇ Piˇ ma Yaw huiˬ g’aˬ pyeu ̭-eu Gaˬyaˬpaˇ-euˬ nymˇ-ahˇ sheuˬ g’eh-euˬ meh. Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu aˬ yui ̭ aˬ tsu geu ̭ lu ̭-eu deuˬ, k’oeˇ gaˇ uiˬ leˇ taˬ-euˬ meh. 58 Beˬtuˆluˆ-aˬ, naˇ k’ah paw ui cuiˆ gaˇ mahˇ kaˬ gaˇ cah-awˇ, Piˇ ma Yaw huiˬ g’aˬ-euˬ nymˇ-ahˇ gawˬ lahˇ taˬ-euˬ la ̭ k’oeˇ paw keuˆ ni caw teh keuˆ g’eh-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ lahˇ la ̭ k’oeˇ uˇ leˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ aˬ cawˬ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ nehˬ-eu tiˬ saˬ tiˬ li haw-eu g’aˇ duˬ, k’oeˇ gaˇ lo ̭ piˇ-eu yehˇ deuˬ nehˬ-ehˇ ga dzuˇ leˇ-euˬ meh. 59 Piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu, Ba ̭ dzah aˇ muˇ muˇ lah-ehˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ yaw lehˬ poˆ doˆ-awˇ seh ̭-eu lehˇ leh jeh-eu meh. 60 Ehˇ k’aw ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ Yeˬsuˇ-euˬ yaw lehˬ maˬ poˆ doˆ nya-a. Tsawˇ haˬ g’awˬ mya ni mehˬ shi paw doˆ laˇ-awˇ, jaˬ myaw ̭ myaw ̭-ehˇ ja laˇ k’aw ̭, aˬ yaw ̭-euˬ yaw lehˬ maˬ poˆ doˆ nya-a. Aˇ saˬ saˬ laˇ jawˬ-ehˇ, tsawˇ haˬ nyiˬ g’aˬ mehˬ shi paw doˆ laˇ-euˬ meh. 61 Aˬ yaw ̭ nya ̭ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ teu g’aˬ, Miˬyehˇ-euˬ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ deh pyaˆ dzeh jiˇ-awˇ, smˬ nah la ̭ k’oeˇ paˇ tsoˆ k’o ̭ nya ma lehˇ ehˇ-eu meh." 62 K’oeˇ ngeh, Piˇ ma Yaw huiˬ g’aˬ tuˇ laˇ-awˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ teu nyiˬ g’aˬ nawˬ-ahˇ teu lo ̭-ehˇ ehˇ laˇ gaˇ, nawˇ ehˇ k’o ̭ nehˬ-eu dawˬ maˬ jaˆ loˇ." 63 Ehˇ k’aw ̭, Yeˬsuˇ dawˬ maˬ ngehˬ ni ciˬ cuˇ ni jawˇ-eu meh. Piˇ ma Yaw huiˬ g’aˬ dawˬ tiˬ poˆ paˇ ehˇ-eu, "Deh ̭ lu ̭-eu Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ, ngaˇ nawˬ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ bi kamˬ-eu ma. Nawˇ, Ka li lehˇ ehˇ-eu Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ ngeuˇ ma loˇ." 64 Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Nawˇ ehˇ lu ̭ ngaˇ tawˇ. Ehˇ k’aw ̭, naw ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ ngaˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-eu ma. Aˬ kaˇ naˇ, Tsawˇhaˬ-euˬ Zaˬmaˇ-aˬ, Baoˬ huiˬ-eu Miˬyehˇ-euˬ aˇ maˇ paw nuiˇ lu ̭ gaˇ maˬ ehˇ, mˬ taˆ mˬ dmˇ dziˬ-awˇ oe gaˇ maˬ ehˇ, naw ma ̭ ya mawˇ teh ̭-a." 65 Dawˬ k’oeˇ dawˬ-ahˇ ya gaˬ ngeh, Piˇ ma Yaw huiˬ g’aˬ yawˬ ha dm lu ̭-eu mehˬ tsoeˬ g’eu pyaˬ-awˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ heu g’aˬ Miˬyehˇ-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ-euˬ meh. Saˇ kiˇ yawˬ jeˬ yawˬ maˬ paˇ loˬ meh. Aˬ yaw ̭ Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ myahˇ-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ-euˬ naw ma ̭ ya gaˬ-euˬ meh. 66 Naw ma ̭-ahˇ aˬ joˆ-ehˇ noeˬ-eu nya." Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Aˬ yaw ̭ lehˬ dui dui-awˇ, shiˇ-eu geuˇ meh." 67 K’oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-euˬ myaˆ pyawˬ-ahˇ duˬ k’aˬ k’a daˆ-awˇ diˬ-euˬ meh. Tiˬ paˆ na deuˬ aˬ yaw ̭-euˬ baˬ ba-ahˇ tehˆ-awˇ heu lo ̭-ehˇ naˬ g’a nehˬ-euˬ meh. 68 "Ka li-oˇ, Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah nya-eu jeˬ maˇ-iˬ, nawˬ-ahˇ naˬ tehˆ tehˆ nehˬ la ̭-euˬ aˬ suˇ g’aˬ nga lehˇ tsaˬ haw sheˇ." 69 Nymˇ tiˬ jawˬ lahˇ gawˬ taˬ-euˬ la ̭ k’oeˇ, gaˇ dzeˇ paw Beˬtuˆluˆ nuiˇ lu ̭ ngeh, zaˬ miˬ zaˬ zaˬ k’aˆ tiˬ g’aˬ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ oe-awˇ ehˇ-eu, "Nawˇ jiˇ, Gaˬliˬlehˇ tsawˇ haˬ Yeˬsuˇ nehˬ-ehˇ jawˇ-euˬ tsawˇ haˬ meh." 70 Aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭-euˬ mehˬ shi Beˬtuˆluˆ tsawˇ pyehˇ pyehˇ-awˇ ehˇ-eu, "Nawˇ ehˇ-eu gaˇ kawˆ teu ngaˇ maˬ siˬ nya nya." 71 K’oeˇ naˇ, lahˇ la ̭ k’oeˇ uˇ leˇ-eu g’oˆ k’ehˬ dawˬ peh aˬ yaw ̭ cehˆ jiˆ-iˇ-awˇ jawˇ-euˬ meh. Zaˬ miˬ zaˬ zaˬ k’aˆ tiˬ g’aˬ aˬ yaw ̭-ahˇ paˇ mawˇ-awˇ, k’oeˇ gaˇ jawˇ-eu tsawˇ haˬ k’oeˇ deuˬ-ahˇ ehˇ-eu, "Teu g’aˬ Naˬzaˬlehˇ tsawˇ haˬ Yeˬsuˇ nehˬ-ehˇ jawˇ-euˬ tsawˇ haˬ meh." 72 Beˬtuˆluˆ tsawˇ pyehˇ pyehˇ-awˇ paˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ k’oeˇ g’aˬ-ahˇ ngaˇ maˬ siˬ lehˇ kamˬ peuˬ ma." 73 Tiˬ k’ehˬ paˇ kaˇ-iˇ ngeh, k’oeˇ gaˇ yaw ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ deuˬ Beˬtuˆluˆ jawˇ gaˇ oe-awˇ ehˇ-eu, "Ngeuˇ ngaˇ. Nawˇ jiˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ la ̭ k’oeˇ uˇ-eu tsawˇ haˬ ngaˇ. Nawˇ dawˬ ngehˬ gaˇ naˇ haˬ k’aw ̭ siˬ laˇ miˇ-a." 74 K’oeˇ ngeh jawˇ, Beˬtuˆluˆ ehˇ-eu, "Ngaˇ jaˬ myaw ̭ maˬ myaw ̭ lehˇ kamˬ peuˬ ma. Ngaˇ jaˬ myaw ̭ myaw ̭ lawˬ naˇ, Miˬyehˇ ngaˬ-ahˇ k’ehˬ lu ̭-uˇ. Tsawˇ haˬ k’oeˇ g’aˬ-ahˇ ngaˇ maˇ maˇ ni maˬ siˬ nya nya." K’oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ g’aˬ-eu nehˬ-ehˇ, ya poeˇ doeˇ doˆ laˇ-euˬ meh. 75 K’oeˇ ngeh jawˇ, "Ya poeˇ maˬ doeˇ laˇ mi naˆ-ehˇ, nawˇ ngaˬ-ahˇ maˬ siˬ lehˇ smˬ poˆ keuˆ ni pyehˇ teh ̭-a" lehˇ, Yeˬsuˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-euˬ dawˬ k’oeˇ dawˬ-ahˇ, Beˬtuˆluˆ noeˬ doˆ leˇ-euˬ meh. K’oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ la ̭ nyiˇ iˇ doˆ-awˇ, ngoeˇ dui dui-euˬ meh.

27

1 Uˬ bya bya laˇ ngeh, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭, Yeˬsuˇ-ahˇ bi seh ̭-eu g’aˇ duˬ bawˬ dzaˬ-euˬ meh. 2 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ shmˇ caˆ pa ̭-awˇ tsahˇ doˆ g’eh-awˇ, Loˇmaˆ tsawˇ haˬ sahˬ paˬ Piˇlaˆ jawˇ gaˇ tsahˇ g’eh-euˬ meh. 3 Yeˬsuˇ-ahˇ ahˬ dzaˬ-euˬ Yuˇdaˆ k’oeˇ g’aˬ, Yeˬsuˇ-ahˇ seh ̭-eu g’aˇ duˬ aˬ cawˬ yaˇ k’aˬ daˇ tsehˆ g’aˬ-euˬ gaˇ kawˆ ya siˬ ngeh, yawˬ ha neh mˇ lehˬ-euˬ gaˇ kawˆ noeˬ shaˬ dui dui-awˇ, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ jawˇ gaˇ pyuˇ maˇ byaˆ k’oeˇ smˬ tseˇ byaˆ bi ̭ k’o ̭ ha-iˇ-euˬ meh. 4 Aˬ yaw ̭ ehˇ-eu, "Iˬ baˇ maˬ ahˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ bi seh ̭-eu lehˇ ahˬ dzaˬ-euˬ ngaˬ-euˬ yaw lehˬ heu, iˬ baˇ huiˬ dui dui nya." Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Gaˇ kawˆ teu nga ma ̭-ahˇ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ ta ̭. Nawˬ-euˬ gaˇ kawˆ nawˇ teh ̭ meh." 5 Yuˇdaˆ-aˬ, pyuˇ maˇ byaˆ k’oeˇ deuˬ Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k’oeˇ biˬ ahˇ ya ̭-awˇ doˆ-iˇ-euˬ meh. K’oeˇ naˇ, yawˬ haˇ yawˬ ya pa ̭ g’eu seh ̭-iˇ-euˬ meh. 6 Piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ pyuˇ k’oeˇ deuˬ g’oˆ k’o ̭-awˇ ehˇ-eu, "Pyuˇ heu deuˬ-aˬ, shiˬ-euˬ aˇ poeˬ bi ̭-euˬ pyuˇ pyeu ̭-eu miˇ neh, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-euˬ pyuˇ nehˬ-ehˇ maˬ dawˆ ahˇ taˬ k’mˬ-a." 7 K’oeˇ naˇ, daˬ yah deuˬ shiˇ ngeh duˬ pahˬ-eu lmˬ bymˇ geu ̭-eu g’aˇ duˬ, pyuˇ k’oeˇ neh Oeˬ lahˬ tehˆ-eu tsawˇ haˬ-euˬ Miˇ tsaˬ lehˇ kuˇ-eu miˇ tsaˬ tiˬ tsahˇ zeuˇ-euˬ meh. 8 K’oeˇ miˇ neh, jawˇ duˬ k’oeˇ tsahˇ-ahˇ iˬ nah keuˆ ni "Shiˬ-euˬ Miˇ tsaˬ" lehˇ kuˇ-eu meh. 9 Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu Yeˬlaˬmiˇ neh ehˇ taˬ-euˬ dawˬ, k’oeˇ gaˇ byah laˇ-euˬ meh. "Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇ haˬ deuˬ neh aˬ yaw ̭-euˬ aˇ poeˬ daˇ tsehˆ-euˬ lo ̭-ehˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ pyuˇ mehˇ byaˆ smˬ tseˇ byaˆ yuˇ-euˬ meh. 10 SahˬpaˬMiˬyehˇ neh ngaˬ-ahˇ dawˬ bi ̭ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, pyuˇ k’oeˇ neh oeˬ lahˬ tehˆ-eu tsawˇ haˬ-euˬ miˇ tsaˬ zeuˇ-euˬ meh" lehˇ ehˇ taˬ-euˬ jaˆ-eu meh. 11 Loˇmaˆ sahˬ paˬ mehˬ shi Yeˬsuˇ-ahˇ bi yaw ̭-euˬ meh. Loˇmaˆ sahˬ paˬ k’oeˇ g’aˬ Yeˬsuˇ-ahˇ naˬ haˬ-eu, "Nawˇ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ sahˬ paˬ ma loˇ." Yeˬsuˇ ehˇ-eu, "Nawˇ ehˇ ngaˇ tawˇ." 12 Ehˇ k’aw ̭, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ aˬ yaw ̭-ahˇ yaw lehˬ poˆ-awˇ ehˇ laˇ gaˇ, aˬ yaw ̭ dawˬ maˬ tmˇ ni ciˬ cuˇ ni jawˇ-euˬ meh. 13 "Aˬ yaw ̭ ma ̭ nawˬ-ahˇ teu naˆ naˆ-ehˇ ehˇ lu ̭-eu nawˇ maˬ gaˬ te loˇ" lehˇ, sahˬ paˬ Piˇlaˆ aˬ yaw ̭-ahˇ naˇ haˬ-euˬ meh. 14 Ehˇ k’aw ̭, Yeˬsuˇ dawˬ tiˬ dawˬ-iˬ maˬ tmˇ gaˇ sahˬ paˬ k’oeˇ g’aˬ zahˬ dui dui leˇ-euˬ meh. 15 Baˬsaˬkaˬ Bawˬ-iˬ k’aˇ g’eh ngeh, tawˬ-ahˇ uˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ la ̭ k’oeˇ, tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ neh bi pyehˬ doˆ maw ̭-eu tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ-ahˇ, Loˇmaˆ sahˬ paˬ pyehˬ doˆ nehˬ-eu meh. 16 K’oeˇ ngeh, Yeˬsuˇ Baˬlaˬbaˇ lehˇ myahˇ-euˬ yaw haiˬ mˇ-eu tsawˇ myahˇ doˆ dui dui-eu tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ tawˬ-ahˇ uˇ-eu meh. 17 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma uiˬ laˇ-awˇ jawˇ ngeh, sahˬ paˬ Piˇlaˆ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ ngaˬ-ahˇ tsawˇ haˬ aˬ geu g’aˬ bi pyehˬ nehˬ maw ̭-eu nya. Yeˬsuˇ Baˬlaˬbaˇ lehˇ kuˇ-eu k’oeˇ g’aˬ loˇ. Maˬ ngeuˇ naˇ, Ka li lehˇ kuˇ-eu Yeˬsuˇ k’oeˇ g’aˬ loˇ." 18 Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ Yeˬsuˇ-ahˇ myaˆ naˆ-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ nyeh ̭ ha laˇ-euˬ gaˇ kawˆ sahˬ paˬ Piˇlaˆ siˬ duˬ taˬ-euˬ meh. 19 Yaˇ k’aˬ daˇ-eu nuiˇ mahˬ k’oeˇ taˆ sahˬ paˬ Piˇlaˆ nuiˇ lu ̭ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ nymˇ dahˬ heu lo ̭-ehˇ dawˬ tsa ̭ tsa ̭ ahˇ le ̭-euˬ meh. "Iˬ baˇ maˬ ahˇ-eu tsawˇ haˬ k’oeˇ g’aˬ-ahˇ tiˬ jeˬ-iˬ taˬ jahˇ. Miˇ ci ̭ ngaˇ yu ̭ maˆ maˆ-eu la ̭ k’oeˇ, aˬ yaw ̭ baˬ da neh shaˬ zahˬ mˇ dui dui-euˬ ma." 20 Baˬlaˬbaˇ-ahˇ pyehˬ-awˇ Yeˬsuˇ-ahˇ seh ̭ ni sahˬ paˬ Piˇlaˆ-ahˇ shaˇ-eu g’aˇ duˬ, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ neh tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ mehˬ gahˇ taˬ-euˬ meh. 21 Tsawˇ haˬ aˇ ma ̭-ahˇ sahˬ paˬ Piˇlaˆ ehˇ nehˬ-eu, "Tsawˇ haˬ heu nyiˬ g’aˬ la ̭ k’oeˇ, aˬ geu g’aˬ-ahˇ bi pyehˬ maw ̭-eu nya." Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Baˬlaˬbaˇ-ahˇ pyehˬ-awˬ." 22 Sahˬ paˬ Piˇlaˆ ehˇ-eu, "Toˆ-ehˇ jeˬ maˇ-iˬ, Ka li lehˇ kuˇ-eu Yeˬsuˇ-ahˇ ngaˇ aˬ joˆ-ehˇ jahˇ nmˇ." Aˬ yaw ̭ ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ ehˇ-eu, "La ̭ ya ̭ k’oeˇ taˆ ta ̭ seh ̭-awˬ." 23 Sahˬ paˬ Piˇlaˆ ehˇ-eu, "Aˬ jeˬ miˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ seh ̭ maw ̭-eu nya. Aˬ yaw ̭ mˇ lehˬ taˬ-euˬ aˬ jeˬ jaˆ ta." Aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw k’aˆ-ehˇ guˇ-awˇ ehˇ-eu, "Aˬ yaw ̭-ahˇ la ̭ ya ̭ k’oeˇ taˆ ta ̭ seh ̭-awˬ." 24 Aˬ yaw ̭ neh ehˇ-euˬ dawˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ naˇ haˬ geu ̭-eu u ̭ ta ̭, miˇ k’ahˬ zaˬ deuˬ luiˬ g’a laˇ-awˇ suˬ saˬ laˇ-eu gaˇ ma dahˇ gaˇ sahˬ paˬ Piˇlaˆ haw mawˇ ngeh, iˇ cu ̭ ciˬ-awˇ tsawˇ haˬ aˇ ma ̭ ma ̭ ma mehˬ shi aˬ la ̭ dzuiˬ dzeh-awˇ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ heu g’aˬ ya shiˇ-eu gaˇ kawˆ heu ngaˬ-ahˇ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ ta ̭. Naw ma ̭ neh mˇ-euˬ gaˇ meh." 25 K’oeˇ ngeh, tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭ ehˇ-eu, "Tsawˇ haˬ teu g’aˬ-ahˇ seh ̭-eu iˬ baˇ k’oeˇ, nga ma ̭ k’oeˇ taˆ hawˇ-eu nga ma ̭-euˬ zaˬ deuˬ k’oeˇ taˆ keuˆ le lu ̭-uˇ." 26 K’oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ g’aˇ duˬ, sahˬ paˬ Piˇlaˆ neh Baˬlaˬbaˇ-ahˇ pyehˬ doˆ nehˬ-euˬ meh. K’oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ yahˬ caˆ neh bi jui ̭ g’aˬ ngeh, la ̭ ya ̭ k’oeˇ taˆ bi ta ̭ seh ̭-eu g’aˇ duˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k’oeˇ a nehˬ-euˬ meh. 27 K’oeˇ naˇ, sahˬ paˬ Piˇlaˆ-euˬ yehˇ deuˬ neh Yeˬsuˇ-ahˇ sahˬ paˬ-euˬ hawˇ nymˇ la ̭ k’oeˇ sheuˬ g’eh-awˇ, yehˇ tiˬ ma ̭ ma ̭ lah ni, aˬ yaw ̭-euˬ tiˬ jawˬ uiˬ le-euˬ meh. 28 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ tsoeˬ lehˆ doˆ-awˇ, neˇ tseuˆ ni g’eh-eu pehˇ k’ahˬ pehˇ mahˇ sheu dm nehˬ-euˬ meh. 29 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ gah ciˇ ni neh sahˬ paˬ k’oˆ-eu shuiˇ uˬ k’oˆ lo ̭-ehˇ jahˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ bi k’oˆ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-euˬ aˇ maˇ la ̭-ahˇ aˇ to ̭ tiˬ kahˬ bi yuˇ-euˬ meh. K’oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ shi pawˬ tsui ̭ pawˬ dmˬ dmˬ-awˇ, "Yuˇdaˆ sahˬ paˬ ziˇ baw ziˇ za lu ̭-uˇ" lehˇ naˬ g’a-eu meh. 30 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ duˬ k’aˬ k’a daˆ-awˇ, aˇ to ̭ aˇ kahˬ k’oeˇ kahˬ neh uˬ duˬ-ahˇ diˬ-euˬ meh. 31 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ niˇ g’a dehˆ g’aˬ ngeh, pehˇ k’ahˬ pehˇ mahˇ nyeh ̭ lehˆ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ la ̭ ya ̭ k’oeˇ taˆ ta ̭ seh ̭-eu g’aˇ duˬ sheuˬ doˆ g’eh-euˬ meh. 32 Aˬ yaw ̭ ma ̭ doˆ-iˇ lu ̭ ngeh, Kuˇleˬniˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu Siˇmoˬ lehˇ myahˇ-euˬ tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ya mawˇ-awˇ, yehˇ k’oeˇ deuˬ neh aˬ yaw ̭-ahˇ nyeh ̭ tehˬ-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ la ̭ ya ̭ bi ba ̭-euˬ meh. 33 Gawˇlaˆgawˇtaˆ lehˇ ehˇ-eu jawˇ duˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ le keuˆ-euˬ meh. Gawˇlaˆgawˇtaˆ lehˇ ehˇ-eu dawˬ tsui ̭-aˬ, "Uˬ duˬ k’mˬ lehˇ kuˇ-eu jawˇ duˬ" lehˇ ehˇ maw ̭-eu meh. 34 K’oeˇ gaˇ le keuˆ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ yaw k’aˬ jeˬ keuˬ taˬ-euˬ aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ ciˬ nehˬ-awˇ bi dawˇ-euˬ meh. Ehˇ k’aw ̭, aˬ yaw ̭ ui cuiˆ myeu ̭ haw-awˇ, maˬ dawˇ ni byehˇ-euˬ meh. 35 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ la ̭ ya ̭ k’oeˇ taˆ ta ̭ tehˬ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ tsoeˬ deuˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ yaw kaˬ shehˆ tsaˬ tsaˬ-awˇ biˇ geu ̭-euˬ meh. 36 K’oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ k’oeˇ gaˇ nuiˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ lo ̭-euˬ meh. 37 "Tsawˇ haˬ heu g’aˬ Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ-euˬ sahˬ paˬ pyeu ̭-eu Yeˬsuˇ meh" lehˇ bo ̭ taˬ-euˬ, aˬ yaw ̭-ahˇ yaw lehˬ no-euˬ dawˬ k’oeˇ dawˬ, aˬ yaw ̭-euˬ uˬ duˬ k’oeˇ taˆ paw dzeˇ ta ̭ myahˬ taˬ-euˬ meh. 38 K’oeˇ naˇ, tahˇ joe nyiˬ g’aˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ, aˬ yaw ̭-euˬ aˇ maˇ paw tiˬ g’aˬ, aˇ caˇ paw tiˬ g’aˬ lehˇ, la ̭ ya ̭ k’oeˇ taˆ ta ̭ tehˬ taˬ-euˬ meh. 39 Iˇ tsehˆ laˇ tsehˆ-eu deuˬ uˬ duˬ jui ̭-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ-eu meh. 40 Aˬ yaw ̭ ma ̭ ehˇ-eu, "Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma-ahˇ deh pyaˆ deh shaˆ jiˇ-awˇ, smˬ nah la ̭ k’oeˇ tsoˆ k’o ̭ nya-eu g’aˬ-oˇ, yawˬ haˇ yawˬ ha ka k’o ̭-awˬ tawˇ. Nawˇ Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ ngeuˇ-eu jeˬ maˇ-iˬ, la ̭ ya ̭ k’oeˇ taˆ neh za ̭ ka le-awˬ tawˇ." 41 Piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ, Zahˇ dawˬ k’o ̭ dawˬ mehˬ-eu saˬ laˬ deuˬ hawˇ-eu, aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ k’aw ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ naˬ g’a-eu meh. 42 "Aˬ yaw ̭ aˬ cawˬ-ahˇ ka k’o ̭ nya-euˬ k’aw ̭, yawˬ haˇ yawˬ ha maˬ ka k’o ̭ nya law hawˇ ngaˬ laˬ. Aˬ yaw ̭ Iˇsaˬleˬlaˆ tsawˇjeuˬ-euˬ sahˬ paˬ maˬ ngeuˇ-a loˇ. Nymˬ-mˇ aˬ yaw ̭ la ̭ ya ̭ k’oeˇ taˆ neh za ̭ ka le nya law nmˇ-aˬ, aˬ dui ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ jah teh ̭-a tawˇ. 43 Aˬ yaw ̭ Miˬyehˇ-ahˇ jah-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ ma lehˇ yawˬ haˇ yawˬ ha ehˇ-eu meh. Miˬyehˇ aˬ yaw ̭-ahˇ ka k’o ̭ nehˬ maw ̭ ngaˇ-a loˇ lehˇ haw kaˇ-euˇ." 44 Aˬ yaw ̭ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ la ̭ ya ̭ k’oeˇ taˆ bi ta ̭ tehˬ taˬ-euˬ tahˇ joe k’oeˇ nyiˬ g’aˬ k’aw ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ k’oeˇ lo ̭-ehˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ-eu meh. 45 Nah loˆ ceh laˇ ngeh, miˇ k’ahˬ k’oeˇ k’ahˬ k’ahˬ lah-ehˇ zahˇ tsui ni pyeu ̭-iˇ-awˇ, yaw zahˇ k’oeˇ naˬ liˬ smˇ la ̭ byah ni jaˆ-euˬ meh. 46 Uˬ ci ̭ uˬ taw naˬ liˬ smˇ la ̭ byah laˇ ngeh, Yeˬsuˇ yaw k’aˆ-ehˇ guˇ-awˇ, "Eˇliˇ, Eˇliˇ, laˬ maˬ saˬ baˬ taˬ niˬ" lehˇ ehˇ-eu meh. Dawˬ tsui ̭-aˬ, "Ngaˬ-euˬ Miˬyehˇ-oˇ, ngaˬ-euˬ Miˬyehˇ-oˇ, aˬ jeˬ miˇ neh ngaˬ-ahˇ byehˇ dzeh nehˬ la ̭ te" lehˇ ehˇ maw ̭-eu meh. 47 K’oeˇ gaˇ yaw ̭ lu ̭-eu tsawˇ haˬ tiˬ paˆ na deuˬ aˬ yaw ̭ guˇ gaˇ ya gaˬ ngeh, "Eˇliˇyaˆ-ahˇ kuˇ-eu nya" lehˇ ehˇ-eu meh. 48 Aˬ yaw ̭ ma ̭ tiˬ g’aˬ coeˬ daˆ g’eh-awˇ, behˇ baˆ la ̭ daˬ-ahˇ duˇ-eu laˆ shaˆ iˇ jaˬ caˆ luˆ tiˬ luˆ yuˇ-awˇ, aˬ ga ̭ dzaˇ uiˇ uiˇ cehˇ-ahˇ laˆ duiˆ-awˇ, aˇ to ̭ aˇ kahˬ mehˬ dzaˬ-ahˇ g’oˆ tehˬ-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ cawˬ miˇ nehˬ-awˇ bi cuˆ dawˇ-eu lehˇ g’eh-eu meh. 49 Ehˇ k’aw ̭, "Taˬ tehˬ lawˬ siˬ. Eˇliˇyaˆ aˬ yaw ̭-ahˇ ka k’o ̭ le ngaˇ-a loˇ lehˇ tiˬ k’ehˬ haw kaˇ-euˇ" lehˇ, aˬ cawˬ aˬ yaw ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. 50 Yeˬsuˇ tiˬ teˇ paˇ guˇ doˆ laˇ-awˇ, sa ̭ tsehˆ leˇ-euˬ meh. 51 K’oeˇ ngeh, Uˬ duˬ tahˬ nymˇ nymˇ ma la ̭ k’oeˇ taw taˬ-euˬ saˬ paˇ lawˆ kaˬ k’oeˇ, uˬ duˬ-ahˇ neh dawˬ dahˬ-ahˇ doˆ ni, nyiˬ paˆ paˆ-iˇ-euˬ meh. Miˇ tsaˬ tahˬ k’awˇ luˆ laˇ nyeh laˇ-awˇ, lo guˇ deuˬ tsawˬ paˆ-iˇ-euˬ meh. 52 Lmˬ bymˇ deuˬ pah laˇ-awˇ, shiˇ dzeuˇ-euˬ Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ haˬ g’awˬ mya g’aˬ paˇ g’o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ meh. 53 Aˬ yaw ̭ ma ̭ lmˬ bymˇ la ̭ k’oeˇ neh doˆ laˇ-awˇ, Yeˬsuˇ shiˇ-euˬ paˇ g’o ̭ deh ̭ laˇ g’aˬ ngeh, aˬ yaw ̭ ma ̭ Muiˬ-eu shawˇ-eu Meuˬ-ahˇ uˇ laˇ gaˇ, aˬ cawˬ g’awˬ mya ni mawˇ-euˬ meh. 54 Yeˬsuˇ-ahˇ lo ̭ lu ̭-eu yehˇ k’oeˇ deuˬ hawˇ-eu yehˇ k’oeˇ deuˬ-ahˇ uˆ lahˇ-eu yaw huiˬ g’aˬ, miˇ luˆ luˆ-eu hawˇ-eu k’aˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭-ahˇ ya mawˇ ngeh, guˆ dui dui laˇ-awˇ, "Tsawˇ haˬ heu g’aˬ maˇ maˇ ni Miˬyehˇ-euˬ Zaˬmaˇ ngaˇ" lehˇ ehˇ-eu meh. 55 Gaˬliˬlehˇ miˇ k’ahˬ-ahˇ neh Yeˬsuˇ mehˬ nah caw teh la ̭-awˇ, Yeˬsuˇ-ahˇ caw ba lu ̭-eu zaˬ miˬ zaˬ g’awˬ mya g’aˬ, ui cuiˆ gaˇ mahˇ kaˬ gaˇ jawˇ-awˇ haw lu ̭-eu meh. 56 Maˬliˇ Maˬgaˬdaˬlaˇ maˬ ehˇ, Yaˬkoˆ hawˇ-eu Yoˇsehˆ aˬ nya ̭ nmˇ-euˬ aˬ ma Maˬliˇ maˬ ehˇ, Zeˬbeˬdehˇ-euˬ miˬ zaˬ maˬ ehˇ, k’oeˇ deuˬ nehˬ-ehˇ jawˇ-awˇ haw lu ̭-eu meh. 57 Uˬ ci ̭ ci ̭ le ngeh, Aˬliˇma ̭tehˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu smˇ muiˬ muiˬ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ oe keuˆ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, Yoˇsehˆ lehˇ myahˇ-euˬ Yeˬsuˇ-euˬ zaˬ lahˇ meh. 58 Sahˬ paˬ Piˇlaˆ jawˇ gaˇ aˬ yaw ̭ le uˇ-awˇ, Yeˬsuˇ-euˬ g’awˇ mawˇ shaˇ leˇ-euˬ meh. K’oeˇ ngeh, Yeˬsuˇ-euˬ g’awˇ mawˇ aˬ yaw ̭-ahˇ a nehˬ-eu g’aˇ duˬ, sahˬ paˬ Piˇlaˆ dawˬ bi ̭-euˬ meh. 59 Yeˬsuˇ-euˬ g’awˇ mawˇ-ahˇ Yoˇsehˆ ba ̭ g’eh-awˇ, shawˇ jehˆ ni g’eh-eu saˬ paˇ paˇ pyuˇ neh mawˇ tawˆ tawˆ nehˬ-euˬ meh. 60 K’oeˇ naˇ, shui ̭ teˇ poˬ ni g’eh-eu aˬ yaw ̭-euˬ lmˬ bymˇ lo k’ahˬ-ahˇ ba ̭ ahˇ-awˇ, lmˬ bymˇ mehˬ k’ehˬ-ahˇ k’aˬ lo lo ma ngawˬ tsoeˬ ya ̭-awˇ g’o ̭ leˇ-euˬ meh. Lmˬ bymˇ k’oeˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ neh lo guˇ-ahˇ ta ̭ byoe-awˇ jahˇ taˬ-euˬ meh. 61 Maˬliˇ Maˬgaˬdaˬlaˇ hawˇ-eu, Maˬliˇ lehˇ myahˇ-euˬ zaˬ miˬ zaˬ yawˬ g’aˬ yawˬ, lmˬ bymˇ paw mehˬ shiˬ ciˬ pyawˇ-awˇ nuiˇ lu ̭-eu meh. 62 Yawˬ nah yawˬ-aˬ, Jawˇ nah meh. K’oeˇ ngeh nah, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ hawˇ-eu Paˬliˬsehˇ deuˬ, sahˬ paˬ Piˇlaˆ jawˇ gaˇ le-euˬ meh. 63 Aˬ yaw ̭ ma ̭ sahˬ paˬ Piˇlaˆ-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Sahˬ paˬ-oˇ, ja ̭ myaw ̭ aˬ da k’oeˇ g’aˬ maˬ shiˇ mi naˆ-ehˇ, smˬ nah byah laˇ naˇ Miˬyehˇ aˬ yaw ̭-ahˇ paˇ bi g’o ̭ deh ̭ laˇ meh lehˇ aˬ yaw ̭ ehˇ-eu nga ma ̭ ya gaˬ taˬ-euˬ ma. 64 Aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ aˬ yaw ̭-euˬ g’awˇ mawˇ k’oeˬ doˆ laˬ-iˇ-awˇ, Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ paˇ bi g’o ̭ deh ̭ laˇ g’aˬ-euˬ meh lehˇ aˬ cawˬ-ahˇ maˬ ya bi ehˇ ni, smˬ nah keuˆ ni aˬ yaw ̭-euˬ lmˬ bymˇ-ahˇ yaw muiˬ paˬ-ehˇ bi lo ̭ piˇ-eu g’aˇ duˬ dawˬ bi ̭-awˬ. Aˇ saˬ saˬ-eu heu poˆ k’oeˇ lo ̭-ehˇ paˇ myaw ̭ naˇ, yaw beh poˆ myaw ̭-euˬ naˆ maˬ tseˇ doeˇ dui dui teh ̭-a." 65 Sahˬ paˬ Piˇlaˆ ehˇ-eu, "Naw ma ̭ lo ̭ piˇ-eu yehˇ jawˇ-eu maˬ ngeuˇ loˇ. G’o ̭-iˇ-awˇ, k’aˇ g’eh nya-eu lo ̭-ehˇ bi lo ̭ piˇ-awˬ." 66 K’oeˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ g’o ̭-iˇ-awˇ, lmˬ bymˇ-ahˇ ngawˬ tsoeˬ taˬ-euˬ k’aˬ lo lo ma-ahˇ jmˬ diˬ-awˇ, yaw muiˬ-ehˇ bi lo ̭ piˇ-euˬ meh.

28

1 Jawˇ nah dzeuˇ-awˇ, tiˬ jaw la ̭ k’oeˇ aˇ dahˬ beh-eu nah uˬ bya bya taw paw, Maˬliˇ Maˬgaˬdaˬlaˇ hawˇ-eu Maˬliˇ yawˬ g’aˬ yawˬ lmˬ bymˇ-ahˇ haw-iˇ-euˬ meh. 2 Ja pyuˬ ni miˇ luˆ yaw k’aˆ-ehˇ luˆ laˇ-awˇ, SahˬpaˬMiˬyehˇ-euˬ mˬ taˆ g’aˬ k’ehˇ tiˬ g’aˬ mˬ k’oeˇ taˆ neh za ̭ le-awˇ, k’aˬ lo lo ma k’oeˇ siˬ ngawˬ dzeh-awˇ, k’aˬ lo k’oeˇ siˬ k’oeˇ taˆ nuiˇ le-euˬ meh. 3 Aˬ yaw ̭-euˬ g’awˇ mawˇ-aˬ, mˬ myaw ̭ myaw ̭-eu lo ̭-ehˇ yaw sheh ̭ bya-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ mehˬ tsoeˬ-aˬ, ngehˇ lo ̭-ehˇ pyuˇ deuˬ ni g’eh-eu meh. 4 Lmˬ bymˇ-ahˇ lo ̭-eu deuˬ guˆ dui dui-eu miˇ neh, yaw dzuˬ dzuˬ dui dui-awˇ, shiˇ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ lo ̭-ehˇ pyeu ̭-iˇ-euˬ meh. 5 Mˬ taˆ g’aˬ k’ehˇ k’oeˇ g’aˬ zaˬ miˬ zaˬ k’oeˇ nyiˬ g’aˬ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Naw nya ̭ taˬ guˆ. La ̭ ya ̭ k’oeˇ taˆ bi ta ̭ seh ̭-euˬ Yeˬsuˇ k’oeˇ g’aˬ-ahˇ naw nya ̭ poˆ lu ̭-eu ngaˇ siˬ nya ma. 6 Aˬ yaw ̭ heu gaˇ maˬ paˇ jawˇ meh. Aˬ yaw ̭ neh ehˇ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ paˇ bi g’o ̭ deh ̭ laˇ g’aˬ-euˬ meh. Heu gaˇ laˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ ba ̭ taˬ-euˬ tsahˇ-ahˇ haw laˇ sheˇ. 7 Nymˬ-mˇ aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ jawˇ gaˇ yaw kawˇ-ehˇ iˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-iˇ-awˬ. ’Aˬ yaw ̭ shiˇ-euˬ g’o ̭ deh ̭ laˇ-awˇ, nymˬ-mˇ naw ma ̭-euˬ mehˬ hu Gaˬliˬlehˇ miˇ k’ahˬ-ahˇ iˇ dzeuˇ-euˬ meh. Naw ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ k’oeˇ gaˇ ya mawˇ teh ̭-a’ lehˇ ehˇ nehˬ-iˇ-awˬ. Ngaˬ neh naw ma ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-euˬ dawˬ heu deuˬ yaw duˬ duˬ-ehˇ noeˬ taˬ-awˬ." 8 K’oeˇ ngeh, aˬ yaw ̭ nya ̭ guˆ k’aw ̭ guˆ, laˬ k’aˬ k’aw ̭ cehˇ-eu la ̭ k’oeˇ, nyi naˬ nyi naˬ-ehˇ maˬ jawˇ ni, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ-ahˇ dzawˇ nehˬ-iˇ-eu g’aˇ duˬ cehˆ coeˬ coeˬ k’o ̭ g’eh-euˬ meh. 9 Ja pyuˬ ni, aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ Yeˬsuˇ tahˬ puˬ-awˇ, "Naw nya ̭ k’oeˇ taˆ nui saˇ o ̭-eu jeˬ jaˆ lu ̭-uˇ" lehˇ ehˇ-eu meh. Aˬ yaw ̭ nya ̭ aˬ yaw ̭ jawˇ gaˇ jiˆ leˇ-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ aˬ kuiˇ-ahˇ byaˇ cu ̭-awˇ uˬ duˬ tahˬ-euˬ meh. 10 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ nya ̭-ahˇ ehˇ nehˬ-eu, "Taˬ guˆ. Ngaˬ-euˬ mehˇ nmˇ lo ̭-ehˇ g’eh-eu deuˬ jawˇ gaˇ iˇ-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-iˇ-awˬ. ’Gaˬliˬlehˇ miˇ k’ahˬ-ahˇ iˇ-awˬ. K’oeˇ gaˇ ngaˬ-ahˇ ya mawˇ teh ̭-a’ lehˇ ehˇ nehˬ-iˇ-awˬ." 11 Zaˬ miˬ zaˬ k’oeˇ nyiˬ g’aˬ g’o ̭-iˇ lu ̭ ngeh, lmˬ bymˇ-ahˇ lo ̭ lu ̭-eu yehˇ tiˬ deuˬ meuˬ-ahˇ g’o ̭-iˇ-awˇ, k’aˇ pyeu ̭ laˇ-euˬ jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭, piˇ ma aˬ yui ̭ deuˬ-ahˇ dzawˇ nehˬ-euˬ meh. 12 Piˇ ma aˬ yui ̭ k’oeˇ deuˬ aˬ yui ̭ aˬ tsu deuˬ nehˬ-ehˇ bawˬ k’oeˬ-awˇ, yehˇ k’oeˇ deuˬ-ahˇ pyuˇ g’awˬ mya ni bi ̭-euˬ meh. 13 Yehˇ k’oeˇ deuˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ heu lo ̭-ehˇ mehˬ gahˇ nehˬ-euˬ meh. "Naw ma ̭ heu lo ̭-ehˇ ehˇ-awˬ. Uˬ ci ̭ paw naw ma ̭ yu ̭ k’aˆ lu ̭ ngeh, aˬ yaw ̭-euˬ zaˬ lahˇ deuˬ oe-awˇ, aˬ yaw ̭-euˬ g’awˇ mawˇ-ahˇ ba ̭ k’oeˬ le-euˬ meh lehˇ ehˇ-awˬ. 14 Gaˇ kawˆ heu sahˬ paˬ-ahˇ gaˬ keuˆ leˇ naˇ, naw ma ̭ tiˬ jeˬ-iˬ maˬ lehˬ-a lehˇ, nga ma ̭ ja piˇ nehˬ ma. Naw ma ̭ tiˬ jeˬ-iˬ k’ahˬ maˬ ya lahˇ-aˇ." 15 Lmˬ bymˇ-ahˇ lo ̭ piˇ-euˬ yehˇ k’oeˇ deuˬ pyuˇ yuˇ dzaˬ-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ mehˬ gahˇ nehˬ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ ja byah-euˬ meh. K’oeˇ miˇ neh, iˬ nah keuˆ ni Yuˇdaˆ tsawˇ haˬ deuˬ gaˇ kawˆ k’oeˇ ja byah lu ̭-eu meh. 16 Zaˬ lahˇ tseˇ ti ̭ g’aˬ-aˬ, Yeˬsuˇ neh aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ tsa ̭ dzoeˇ taˬ-euˬ Gaˬliˬlehˇ miˇ k’ahˬ-ahˇ jaˆ-eu gawˬ duˇ tiˬ duˇ-ahˇ le-euˬ meh. 17 Aˬ yaw ̭ ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ mawˇ ngeh, uˬ duˬ tahˬ-euˬ meh. Ehˇ k’aw ̭, tiˬ paˆ na deuˬ yaw muiˬ-ehˇ maˬ jah-a. 18 Yeˬsuˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ dawˬ peh jiˆ le-awˇ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ nehˬ-euˬ meh. "Mˬ hawˇ-eu miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ k’aˇ jaˆ-eu baoˬ dawˬ tawˆ lu ̭, ngaˬ-ahˇ bi ̭ jiˇ la ̭-euˬ meh. 19 K’oeˇ miˇ neh, miˇ tsaˬ tsawˇ jeuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ jawˇ gaˇ iˇ doe-awˇ, ngaˬ-euˬ zaˬ lahˇ pyeu ̭ laˇ ni mˇ-iˇ-awˬ. Aˬda Miˬyehˇ, Zaˬmaˇ Miˬyehˇ hawˇ-eu, Muiˬ-eu Shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ myahˇ uˬ moˆ, aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ iˇ cu ̭ shawˇ nehˬ-awˬ. 20 Ngaˬ neh naw ma ̭-ahˇ dawˬ k’aˇ bi ̭ taˬ-euˬ yawˬ jeˬ na lu ̭, aˬ yaw ̭ ma ̭ naˇ haˬ-awˇ caw teh ni mehˬ nehˬ tsoˆ nehˬ-awˬ. Miˇ tsaˬ heu aˇ saˬ saˬ ngeh keuˆ ni, naw ma ̭ nehˬ-ehˇ aˬ myah lu ̭ ngaˇ jawˇ ma."