1 BEˬTUˆLUˆ

1

1 Yeˬsuˇ Ka li-euˬ g’aˬ k’ehˇ pyeu ̭-eu ngaˇ Beˬtuˆluˆ, Aˬ cawˬ miˇ k’ahˬ doe ni bi teh byaˆ jiˇ-awˇ, Boˬtuˆ miˇ k’ahˬ, Gaˬlaˬtiˆ miˇ k’ahˬ, Gaˬbaˬdawˇciˆ miˇ k’ahˬ, Aˬshaˆ miˇ k’ahˬ, Beˬtuˇniˇ miˇ k’ahˬ, heu deuˬ-ahˇ jawˇ byaˆ taˬ-euˬ Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ jawˇ gaˇ sahˬ bo ̭ bo ̭ ahˇ la ̭-eu ma. 2 Yeˬsuˇ Ka li-euˬ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ geu ̭-awˇ aˬ yaw ̭-euˬ shiˬ neh bi mˇ shawˇ-eu g’aˇ duˬ, Aˬda Miˬyehˇ neh lehˬ hmˬ taˬ-euˬ jaˆ-eu lo ̭-ehˇ naw ma ̭-ahˇ tseˇ doˆ-awˇ, Yaw sahˇ Miˬyehˇ-ahˇ g’oe-eu la ̭ k’oeˇ muiˬ-eu shawˇ-eu tsawˇ haˬ bi pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. 3 Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ Ka li-euˬ Aˬda pyeu ̭-eu Miˬyehˇ-euˬ guiˬ lahˬ-ahˇ ja ceuˬ kaˇ-euˇ. Aˬ yaw ̭-euˬ huiˬ dui dui-eu g’awˬ shaˬ gaˬ-eu jeˬ baˬ da neh, Yeˬsuˇ Ka li-ahˇ shiˇ-euˬ gaˇ bi g’o ̭ deh ̭ laˇ-eu la ̭ k’oeˇ aˬ dui-ahˇ yaw shui ̭ bi deh ̭ paˇ la ̭-euˬ meh. K’oeˇ-aˬ, aˬ dui-euˬ la ̭ k’oeˇ deh ̭ lu ̭-eu noeˬ tmˬ duˬ bi byah laˇ-euˬ meh. 4 K’oeˇ baˬ da neh, Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ g’aˇ duˬ bi jaˆ-euˬ muiˬ dui byah dui dui-eu guiˬ lahˬ-ahˇ za-eu yaw duˬ baw-eu ma. Maˬ bu ̭ maˬ cehˇ-iˇ nya-eu, maˬ muiˬ maˬ shawˇ-eu jeˬ maˬ pyeu ̭-iˇ nya-eu uˬ ta ̭, maˬ byoˆ maˬ laˆ-iˇ nya-eu guiˬ lahˬ k’oeˇ, naw ma ̭ g’aˇ duˬ mˬ k’oeˇ taˆ aˬ yaw ̭ bi jaˆ-euˬ meh. 5 La ̭ sawˬ k’oeˇ-aˬ, naw ma ̭-euˬ g’aˇ duˬ pyeu ̭-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ Ka li-ahˇ jah-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu miˇ neh, aˇ saˬ saˬ-eu aˇ nah aˇ yamˬ-ahˇ pah mehˬ-eu lehˇ lehˬ hmˬ taˬ-euˬ ka k’o ̭-eu jeˬ-ahˇ za nya ni, Miˬyehˇ-euˬ baoˬ neh haw lahˇ taˬ-euˬ tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu meh. 6 Lawˬ haw-eu g’awˬ mya jeˬ-ahˇ ya daˬ-eu baˬ da neh nymˬ-mˇ tiˬ k’ehˬ la ̭ k’oeˇ naw ma ̭ ya noeˬ shaˬ k’aw ̭, Miˬyehˇ neh lehˬ hmˬ taˬ-euˬ k’oeˇ-ahˇ laˬ k’aˬ cehˇ-awˬ. 7 Lawˬ haw-eu k’oeˇ-aˬ, naw ma ̭-euˬ jah-eu jeˬ maˇ jawˆ ni g’eh-eu gaˇ kawˆ bi siˬ duˬ laˇ-eu g’aˇ duˬ meh. Laˆ piˬ laˆ byoˆ nya-eu jeˬ pyeu ̭-eu shuiˇ-ahˇ k’aw ̭ miˬ dzaˬ neh ya lawˬ haw-eu-aˬ, shuiˇ naˆ maˬ tseˇ poeˬ dui lawˬ dui dui-eu naw ma ̭-euˬ jah-eu jeˬ-ahˇ k’aw ̭ ya bi lawˬ haw teh ̭-a. K’oeˇ naˇ, Yeˬsuˇ Ka li-ahˇ bya cehˆ ni ya mawˇ ngeh nah Miˬyehˇ naw ma ̭-ahˇ ja ceuˬ nehˬ la ̭-awˇ, yaw sheh ̭ k’ahˬ sehˇ bi za-eu uˬ ta ̭, ciˬ huiˬ ciˬ mahˇ nehˬ la ̭ teh ̭-a. 8 Aˬ yaw ̭-ahˇ naw ma ̭ maˬ mawˇ haw-euˬ k’aw ̭, naw ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ gaˬ-awˇ, nymˬ-mˇ aˬ yaw ̭-ahˇ naw ma ̭ maˬ ya mawˇ k’aw ̭, naw ma ̭ aˬ yaw ̭-ahˇ jah-eu meh. K’oeˇ miˇ neh, maˬ ehˇ jiˇ coeˇ gaˇ keuˆ ni laˬ k’aˬ cehˇ-awˬ. 9 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ jah-eu la ̭ k’oeˇ noeˬ tmˬ taˬ-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu sa ̭ laˇ ka k’o ̭-eu jeˬ-ahˇ naw ma ̭ za lu ̭-eu meh. 10 Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngehˬ dah-eu deuˬ neh ka k’o ̭-eu jeˬ heu-ahˇ yaw muiˬ paˬ-ehˇ pyehˆ tseˇ duˬ-awˇ, Miˬyehˇ naw ma ̭-ahˇ bi ̭-eu lehˇ g’eh-eu la ̭ sawˬ heu-euˬ gaˇ kawˆ ngehˬ dah ya ̭-euˬ meh. 11 Ka k’o ̭-eu jeˬ heu aˬ geu ngeh yamˬ-ahˇ keuˆ le-awˇ, aˬ joˆ-ehˇ keuˆ le-eu gaˇ kawˆ aˬ yaw ̭ ma ̭ poˆ tseˇ-euˬ meh. Ka li ya daˬ-euˬ shaˬ zahˬ hawˇ-eu, k’oeˇ sawˇ miˇ tsa yaw sheh ̭ k’ahˬ sehˇ doˆ laˇ-euˬ gaˇ kawˆ, aˇ hu ba neh ngehˬ dah taˬ-euˬ jaˆ-eu meh. K’oeˇ lo ̭-ehˇ ngehˬ dah ngeh, Ka liˬ-euˬ Yaw sahˇ neh aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ la ̭ k’oeˇ jawˇ-awˇ toeˬ mehˬ nehˬ-euˬ aˇ nah aˇ yamˬ k’oeˇ-aˬ, aˇ nah aˇ yamˬ heu yamˬ meh. 12 Aˇ hu Miˬyehˇ g’aˇ duˬ ngeh dah-eu k’oeˇ deuˬ neh mˇ-euˬ gaˇ-aˬ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ g’aˇ duˬ maˬ ngeuˇ-ehˇ, naw ma ̭-euˬ g’aˇ duˬ pyeu ̭-eu gaˇ kawˆ aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ Miˬyehˇ pah mehˬ nehˬ-euˬ meh. Aˇ hu aˬ yaw ̭ ma ̭ neh ngehˬ dah-euˬ gaˇ kawˆ k’oeˇ deuˬ-aˬ, nymˬ-mˇ mˬ k’oeˇ taˆ neh bi oe-euˬ Muiˬ-eu Shawˇ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ-euˬ baoˬ-ahˇ g’oe-awˇ Laˬ k’aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ mehˬ-eu deuˬ mehˬ lu ̭-eu, naw ma ̭ ya gaˬ lu ̭-eu gaˇ kawˆ heu deuˬ meh. Gaˇ kawˆ heu-aˬ, mˬ taˆ g’aˬ k’ehˇ deuˬ-ahˇ keuˆ ni siˬ maw ̭ dui dui-eu gaˇ kawˆ meh. 13 K’oeˇ miˇ neh, naw ma ̭-euˬ nui ma lehˬ hmˬ dah taˬ-awˬ. Yaw beuˇ beuˇ-ehˇ deh ̭-awˇ, Yeˬsuˇ Ka li-ahˇ bya cehˆ ni ya mawˇ ngeh nah naw ma ̭-ahˇ bi ̭-eu lehˇ lehˬ hmˬ taˬ-euˬ guiˬ lahˬ yaw dzahˇ-ahˇ teh ̭-ehˇ noeˬ tsoˆ taˬ-awˬ. 14 Miˬyehˇ-euˬ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ geu ̭-awˬ. Aˇ hu naw ma ̭ Miˬyehˇ-ahˇ maˬ siˬ nya ngeh yawˬ ha-euˬ nui noeˬ nui loˆ geu ̭-euˬ lo ̭-ehˇ taˬ g’eh. 15 Naw ma ̭-ahˇ kuˇ-eu g’aˬ pyeu ̭-eu Miˬyehˇ muiˬ-eu shawˇ-eu lo ̭-ehˇ, naw ma ̭ k’aˇ mˇ k’aˇ shaˇ-eu jeˬ bi muiˬ bi shawˇ-awˬ. 16 "Ngaˇ yaw muiˬ yaw shawˇ miˇ neh, naw ma ̭ k’aw ̭ ya bi muiˬ ya bi shawˇ meh" lehˇ, Jaˇli ̭ la ̭ k’oeˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. 17 Tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ myaˆ pyawˬ huiˬ nyiˇ maˬ tseˇ ni, aˬ yaw ̭ g’aˬ yaw ̭ neh k’aˇ mˇ k’aˇ shaˇ taˬ-euˬ gaˇ haw-awˇ yaˇ k’aˬ daˇ-eu g’aˬ pyeu ̭-eu Miˬyehˇ-ahˇ naw ma ̭ guiˬ lahˬ shaˇ ngeh, ’Aˬda-oˇ’ lehˇ kuˇ-awˇ shaˇ-eu meh. K’oeˇ miˇ neh, naw ma ̭ miˇ tsaˬ heu k’oeˇ taˆ ya deh ̭ ya jawˇ daˆ le ̭-eu aˇ nah aˇ yamˬ dawˬ tawˆ lu ̭, aˬ yaw ̭-ahˇ yaw zeu baw-awˇ deh ̭-awˬ. 18 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭-euˬ aˬ poeˬ aˬ bawˇ deuˬ-euˬ ziˇ-ahˇ neh deh ̭ ka le ̭-euˬ poeˬ sawˇ lawˬ maˬ baw-eu yaw deh ̭ deh ̭-eu jeˬ la ̭ k’oeˇ naw ma ̭-ahˇ bi buˬ bi law-iˇ-eu g’aˇ duˬ, aˬ geu jeˬ aˇ poeˬ bi ̭-awˇ zeuˇ k’o ̭ taˬ-euˬ naw ma ̭ siˬ nya meh. Pyuˇ hawˇ-eu shuiˇ lo ̭-ehˇ g’eh-eu piˬ-iˇ byoˆ-iˇ nya-eu jeˬ bi ̭-awˇ zeuˇ k’o ̭ taˬ-euˬ maˬ ngeuˇ-a. 19 Maˇ byaw ̭ maˇ naˇ tiˬ paw ̭-iˬ maˬ baw-eu yawˇ zaˬ-ahˇ duˇ-eu Ka li aˬ yaw ̭-euˬ shiˬ lawˇ dah-euˬ miˇ neh, aˇ poeˬ k’aˆ dui dui-eu jeˬ neh naw ma ̭-ahˇ zeuˇ k’o ̭ taˬ-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu meh. 20 Miˇ tsaˬ tahˬ k’awˇ heu maˬ beh mi naˆ-ehˇ Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ tseˇ doˆ taˬ-awˇ, aˇ nah aˇ yamˬ heu la ̭ k’oeˇ naw ma ̭-euˬ g’aˇ duˬ aˬ yaw ̭-ahˇ Miˬyehˇ bi doˆ le-euˬ meh. 21 Aˬ yaw ̭-ahˇ shiˇ-euˬ gaˇ bi g’o ̭ deh ̭ laˇ-awˇ yaw sheh ̭ k’ahˬ sehˇ bi ̭ nehˬ-euˬ g’aˬ pyeu ̭-eu Miˬyehˇ-ahˇ, aˬ yaw ̭ baˬ da neh naw ma ̭ jah laˇ-euˬ meh. K’oeˇ miˇ neh, naw ma ̭ jah-awˇ noeˬ tmˬ-eu jeˬ-aˬ, Miˬyehˇ tiˬ g’aˬ teh ̭ meh. 22 Nymˬ-mˇ naw ma ̭ yaw tsaˬ yaw dawˇ dawˬ-ahˇ naˇ haˬ geu ̭-eu la ̭ k’oeˇ yawˬ haˇ yawˬ ha bi muiˬ bi shawˇ laˇ-awˇ, Ka li-ahˇ jah-eu tsawˇ haˬ cawˬ cawˬ g’oeˇ nya gaˬ nya-eu aˇ tiˆ-ahˇ deh ̭ keuˆ la ̭-euˬ-aˬ, tiˬ g’aˬ tiˇ g’aˬ nui ma la ̭ k’oeˇ keuˆ ni zi ̭ dah ni gaˬ-awˬ. 23 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭-aˬ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ zi ̭-eu deh ̭ lu ̭-eu Miˬyehˇ-euˬ dawˬ kawˬ baˬ da neh tiˬ jawˇ-iˬ maˬ shiˇ ni deh ̭-eu g’aˬ-euˬ zaˬ pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. Shiˇ nya-eu tsawˇ haˬ-euˬ zaˬ pyeu ̭ laˇ-euˬ maˬ ngeuˇ-a. 24 Jaˇ li ̭ la ̭ k’oeˇ ehˇ taˬ-euˬ, "Tsawˇ haˬ dawˬ tawˆ yaˇ moˬ pyeu ̭-awˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ yaw sheh ̭ k’ahˬ sehˇ, bawˇ tsahˬ aˇ yehˆ lo ̭-ehˇ teh ̭ meh. Yaˇ mo ̭ nyoeˬ-iˇ koˆ-iˇ jiˇ-awˇ, aˇ yehˆ juˬ-iˇ ga-iˇ-eu meh. 25 Ehˇ k’aw ̭, Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ dawˬ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ zi ̭ meh." Sahˬpaˬ Miˬyehˇ-euˬ dawˬ lehˇ ehˇ-eu k’oeˇ-aˬ, naw ma ̭-ahˇ mehˬ laˇ-euˬ Laˬ k’aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ-ahˇ ehˇ-eu meh.

2

1 K’oeˇ miˇ neh, yaw haiˬ jeˬ dawˬ tawˆ lu ̭-ahˇ byehˇ dzeh-awˬ. Jaˬ myaw ̭ myaw ̭-eu maˬ ehˇ, aw ̭-a ̭ tahˬ k’oˬ lo ̭-ehˇ yaw muiˬ jahˇ geu ̭-eu maˬ ehˇ, aˬ cawˬ-ahˇ myaˆ naˆ-eu maˬ ehˇ, aˬ cawˬ-ahˇ ja bu ja doeˇ-eu maˬ ehˇ, taˬ paˇ mˇ. 2 Zaˬ nahˬ aˬ coeˇ meh ̭-eu lo ̭-ehˇ, aˬ myah lu ̭ maˇ jawˆ ni g’eh-eu sa ̭ laˇ aˬ coeˇ meh ̭-awˬ. Aˬ coeˇ k’oeˇ dawˇ-eu ba da neh naw ma ̭ sa ̭ laˇ paw huiˬ laˇ mahˇ laˇ-awˇ, ka k’o ̭-eu jeˬ za teh ̭-a. 3 Jaˇli ̭ la ̭ k’oeˇ ehˇ taˬ-euˬ lo ̭-ehˇ, "Sahˬpaˬ Miˬyehˇ aˇ naˆ ni g’awˬ shaˬ gaˬ nya-eu gaˇ kawˆ naw ma ̭ siˬ duˬ mawˇ duˬ g’aˬ-euˬ meh." 4 Tsawˇ haˬ zaˬ neh maˬ poeˬ maˬ lawˬ-a lehˇ sawˇ-awˇ ba ̭ dzeh-euˬ k’aw ̭, Miˬyehˇ neh poeˬ dui lawˬ dui dui meh lehˇ sawˇ-awˇ tseˇ doˆ taˬ-euˬ deh ̭ lu ̭-eu k’aˬ lo pyeu ̭-eu Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ jawˇ gaˇ laˇ-awˬ. 5 Naw ma ̭ k’aw ̭, deh ̭ lu ̭-eu k’aˬ lo lo ̭-ehˇ laˇ-awˇ, sa ̭ laˇ uˬ duˬ tahˬ nymˇ tsoˆ gaˇ bi zmˬ-awˬ. Uˬ duˬ tahˬ nymˇ k’oeˇ-euˬ la ̭ k’oeˇ naw ma ̭ muiˬ-eu shawˇ-eu piˇ ma ya geu ̭-awˇ, Yeˬsuˇ ka li-ahˇ g’oe-eu la ̭ k’oeˇ Miˬyehˇ ha geu ̭ nehˬ la ̭ nya-eu sa ̭ laˇ paw ta ̭ leˇ-eu lawˇ-eu jeˬ ya lawˇ teh ̭-a. 6 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ,Jaˇli ̭ la ̭ k’oeˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. "Poeˬ-eu k’aˬ lo ngaˇ tseˇ doˆ-awˇ, Ziˇoˬ meuˬ-ahˇ gawˬ-eu la ̭ k’oeˇ, la ̭ coeˇ lo zi ̭ bi geu ̭-euˬ ma. Aˬ yaw ̭-ahˇ k’aˇ jah-eu tsawˇ haˬ, daˬ ga-awˇ maˬ ya sha ̭ dawˇ-aˇ." 7 K’aˬ lo heu-aˬ, jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ pyeu ̭-eu naw ma ̭ g’aˇ duˬ poeˬ dui lawˬ dui dui-eu meh. Ehˇ k’aw ̭, maˬ jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ g’aˇ duˬ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. "Nymˇ tsoˆ-eu deuˬ maˬ geu ̭ nahˇ-ehˇ, byehˇ dzeh taˬ-euˬ k’aˬ lo k’oeˇ siˬ, dawˬ tawˆ lu ̭ naˆ maˬ tseˇ poeˬ-eu, laˬ coeˇ lo zi ̭ pyeu ̭ laˇ-euˬ meh." 8 Jaˇli ̭ la ̭ k’oeˇ heu lo ̭-ehˇ paˇ ehˇ taˬ-euˬ jaˆ-eu meh. "Tsawˇ haˬ zaˬ sahˬ ti ̭ bi ti ̭-awˇ, bi coˬ dzeh-iˇ-eu k’aˬ lo meh." Miˬyehˇ dawˬ kawˬ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ maˬ jah-eu baˬ da neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ sahˬ tiˬ ti ̭-eu meh. A yaw ̭ ma ̭ sahˬ ti ̭ ti ̭-eu k’oeˇ-aˬ, Miˬyehˇ aˇ hu ba neh lehˬ hmˬ taˬ-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu meh. 9 Ehˇ k’aw ̭, naw ma ̭-aˬ, tseˇ doˆ-euˬ tsawˇ haˬ pyeu ̭-awˇ, Sahˬpaˬ-euˬ piˇ ma deuˬ pyeu ̭-eu meh. Muiˬ-eu shawˇ-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-awˇ, Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu meh. Miˬyehˇ neh mˇ-euˬ zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g’eh-eu gaˇ deuˬ aˬ cawˬ-ahˇ bi ja mehˬ-eu g’aˇ duˬ, naw ma ̭-ahˇ Miˬyehˇ tseˇ doˆ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭-aˬ, yaw zahˇ la ̭ k’oeˇ naw ma ̭-ahˇ kuˇ doˆ-awˇ, zahˬ leˇ paˬ-ehˇ g’eh-eu aˬ yaw ̭-euˬ yaw sheh ̭ la ̭ k’oeˇ sheuˬ uˇ nehˬ la ̭-euˬ meh. 10 Yaw beh-aˬ, naw ma ̭ Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ haˬ maˬ ngeuˇ-a. Ehˇ k’aw ̭, nymˬ-mˇ aˬ yaw ̭-euˬ tsawˇ haˬ pyeu ̭ laˇ-euˬ meh. Yaw beh Miˬyehˇ g’awˬ shaˬ gaˬ-eu jeˬ-ahˇ naw ma ̭ maˬ siˬ nya-aˬ. Ehˇ k’aw ̭, nymˬ-mˇ aˬ yaw ̭-euˬ g’awˬ shaˬ gaˬ-eu jeˬ-ahˇ naw ma ̭ za-euˬ meh. 11 Gaˬ-eu aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ Ka li zaˬ deuˬ-oˇ, yawˬ k’ahˬ yawˬ miˇ yawˬ-ahˇ cehˆ byaˆ taˬ-euˬ naw ma ̭-ahˇ ngaˇ heu lo ̭-ehˇ shaˇ-eu ma. Shiˬ shaˬ jiˇ-euˬ nui k’ahˇ naw ma ̭-ahˇ taˬ bi g’aˬ leˇ. Shiˬ shaˬ jiˇ-euˬ nui k’ahˇ k’oeˇ-aˬ, aˬ myah lu ̭ sa ̭ laˇ-ahˇ deuˆ ceh ceh lu ̭-eu jeˬ pyeu ̭-eu meh. 12 Miˬyehˇ-ahˇ maˬ jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ-euˬ mehˬ shi naw ma ̭ deh ̭-eu jawˇ-eu gaˇ kawˆ muiˬ dui bi dui-awˬ. K’oeˇ lo ̭-ehˇ deh ̭ naˇ, naw ma ̭-ahˇ yaw haiˬ jeˬ mˇ-eu tsawˇ haˬ lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ja doeˇ k’aw ̭, naw ma ̭ yaw muiˬ jeˬ mˇ-euˬ meh lehˇ aˬ yaw ̭ ma ̭ ya ha geu ̭-awˇ, Miˬyehˇ yaˇ k’aˬ daˇ le ngeh Nah, aˬ yaw ̭ ma ̭ Miˬyehˇ-ahˇ ja ceuˬ teh ̭-a. 13 Sahˬpaˬ Yeˬsuˇ-euˬ myaˆ pyawˬ-ahˇ haw-awˇ, miˇ k’ahˬ sahˬpaˬ sahˬ ma dawˬ tawˆ lu ̭-euˬ la ̭ oˆ deh ̭-awˬ. Miˇ k’ahˬ sahˬ paˬ dawˬ tawˆ lu ̭ k’oeˇ taˆ huiˬ dzehˬ-eu g’aˬ pyeu ̭-eu Gehˇsaˬ sahˬ paˬ-euˬ ehˇ dawˬ-ahˇ maˬ ehˇ, 14 yaw haiˬ jeˬ mˇ-eu tsawˇ ha deuˬ-ahˇ k’ehˬ nehˬ k’aˆ nehˬ-awˇ yaw muiˬ jeˬ mˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ ja ceuˬ nehˬ-eu g’aˇ duˬ Gehˇsaˬ sahˬ paˬ neh k’ehˇ-awˇ bi uˆ lahˇ lu ̭-eu sahˬ paˬ sahˬ ma deuˬ-euˬ ehˇ dawˬ-ahˇ maˬ ehˇ, naˇ haˬ geu ̭-awˬ. 15 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ neh mˇ-euˬ yaw muiˬ jeˬ baˬ da neh, aˬ dzawˬ aˇ gah deuˬ maˬ siˬ nya-ehˇ ngehˬ lu ̭-eu gaˇ dahˇ maˬ tsoeˬ-eu dawˬ deuˬ ciˬ cuˇ ni bi pyeu ̭-iˇ-eu g’aˇ duˬ, Miˬyehˇ maw ̭-eu meh. 16 Zaˬ k’aˆ maˬ paˇ ya geu ̭ ni buˬ-iˇ-euˬ tsawˇ haˬ lo ̭-ehˇ deh ̭-awˬ. Ehˇ k’aw ̭, k’oeˇ lo ̭-ehˇ ya buˬ-iˇ-euˬ miˇ neh, yaw haiˬ jeˬ-ahˇ aˇ dzehˬ taˬ paˇ mˇ. Miˬyehˇ-euˬ zaˬ k’aˆ lo ̭-ehˇ deh ̭-awˬ. 17 Yawˬ g’aˬ na lu ̭-ahˇ yaw zeu baw-awˬ. Ka li-ahˇ jah-eu tsawˇ haˬ cawˬ cawˬ gaˬ-awˬ g’oeˇ-awˬ. Miˬyehˇ-ahˇ taˬ huiˬ taˬ mahˇ-awˬ. Gehˇsaˬ sahˬ paˬ-ahˇ yaw zeu baw-awˬ. 18 Zaˬ k’aˆ deuˬ-oˇ, yawˬ ha-euˬ baw leˬ ehˇ dawˬ naˇ haˬ-awˇ yaw zeu baw nehˬ-awˬ. G’awˬ shaˬ gaˬ-eu siˬ nya-awˇ naw ma ̭ shaˇ noeˬ nehˬ la ̭ nya-eu baw leˬ deuˬ-ahˇ teh ̭-ehˇ maˬ ngeuˇ ni, g’awˬ shaˬ gaˬ-eu maˬ siˬ nya-eu baw leˬ deuˬ-ahˇ k’aw ̭ yaw zeu baw-awˬ. 19 Naw ma ̭ Miˬyehˇ-euˬ nui k’ahˇ siˬ nya-eu la ̭ k’oeˇ maˬ ngeuˇ gaˇ keuˆ ni k’ehˬ nehˬ k’aˆ nehˬ la ̭ gaˇ daˬ dzeuˇ oˇ dzeuˇ naˇ, k’oeˇ-euˬ g’aˇ duˬ Miˬyehˇ naw ma ̭-ahˇ guiˬ lahˬ bi ̭ la ̭ teh ̭-a. 20 Naw ma ̭ yaw lehˬ mˇ-euˬ baˬ da neh aˬ cawˬ diˬ laˇ gaˇ ya daˬ-eu k’oeˇ-aˬ, aˬ jeˬ guiˬ lah baw nmˇ. Ehˇ k’aw ̭, naw ma ̭ tsaˬ-eu jeˬ-ahˇ mˇ-euˬ baˬ da neh aˬ cawˬ k’ehˬ laˇ k’aˆ laˇ gaˇ daˬ dzeuˇ oˇ dzeuˇ naˇ, naw ma ̭-ahˇ Miˬyehˇ guiˬ lahˬ bi ̭ la ̭ teh ̭-a. 21 Naw ma ̭ k’oeˇ lo ̭-ehˇ deh ̭-eu g’aˇ duˬ Miˬyehˇ naw ma ̭-ahˇ kuˇ-euˬ meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, naw ma ̭ Ka li-euˬ pehˬ zaˇ-ahˇ caw teh nya ni, aˬ yaw ̭-ahˇ bi dzaw geu ̭-eu lehˇ, naw ma ̭ g’aˇ duˬ aˬ yaw ̭ daˬ dzeuˇ ya ̭-euˬ meh. 22 Aˬ yaw ̭ iˬ baˇ tiˬ paw ̭-iˬ maˬ mˇ haw-aˬ. Aˬ yaw ̭-euˬ k’aˬ meh-ahˇ ja ̭ myaw ̭ myaw ̭-eu dawˬ tiˬ dawˬ-iˬ ma ngehˬ doˆ le ̭ haw-aˬ. 23 Aˬ cawˬ aˬ yaw ̭-ahˇ dawˬ doeˇ ngehˬ daˆ nehˬ-euˬ k’aw ̭, aˬ yaw ̭ yaw doeˇ maˬ ehˇ k’o ̭ nehˬ haw-aˬ. Aˬ cawˬ k’ehˬ nehˬ k’aˆ nehˬ gaˇ aˬ yaw ̭ ya daˬ ngeh, aˬ cawˬ-ahˇ guˆ tsiˬ nyeh ̭-eu dawˬ aˬ yaw ̭ maˬ ngehˬ-ehˇ, dawˇ coe ni yaˇ k’aˬ daˇ-eu g’aˬ pyeu ̭-eu Miˬyehˇ-euˬ aˬ la ̭ la ̭ k’oeˇ aˬ yaw ̭-euˬ g’awˇ mawˇ a nehˬ-euˬ meh. 24 Iˬ baˇ la ̭ k’oeˇ aˬ dui maˬ paˇ deh ̭ ni shiˇ tsehˆ ya ̭-awˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ jeˬ g’aˇ duˬ yaw dehˬ deh ̭ nya ni aˬ dui-euˬ iˬ baˇ-ahˇ Ka li aˬ yaw ̭-euˬ g’awˇ mawˇ la ̭ k’oeˇ pi-awˇ, la ̭ ya ̭ k’oeˇ taˆ kamˇ shiˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ya daˬ-euˬ maˇ k’ehˬ maˇ naˇ baˬ da neh naw ma ̭-euˬ naˇ gawˇ taˬ leˇ-euˬ meh. 25 Yaw beh, naw ma ̭-aˬ, gaˇ ma byoˆ-iˇ-awˇ shaˬ lu ̭-eu yawˇ deuˬ-ahˇ duˇ-eu meh. Ehˇ k’aw ̭, nymˬ-mˇ-aˬ, naw ma ̭-ahˇ Bo saˆ haw piˇ-eu g’aˬ pyeu ̭-eu Yawˇ bo-eu yaw sahˇ-euˬ mehˬ nah bi caw teh-eu g’aˇ duˬ, naw ma ̭-ahˇ sheuˬ k’o ̭ doˆ nehˬ la ̭-euˬ meh.

3

1 K’oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, miˬ zaˬ deuˬ k’aw ̭, yawˬ ha-euˬ k’aˬ dzeˇ zaˬ ehˇ dawˬ naˇ haˬ-awˬ. K’oeˇ lo ̭-ehˇ naˇ haˬ naˇ, k’aˬ dzeˇ zaˬ g’aˬ Miˬyehˇ dawˬ kawˬ-ahˇ maˬ jah-eu k’aw ̭, naw ma ̭ deh ̭ gaˇ jawˇ gaˇ haw-awˇ jah laˇ teh ̭-a. Aˬ yaw ̭ ma ̭ jah laˇ ni naw ma ̭ k’aˬ meh mehˬ boeˬ neh ja mehˬ-eu maˬ loˬ-aˇ. 2 Naw ma ̭-euˬ nui ma aˇ naˆ ni shawˇ-awˇ k’aˬ dzeˇ zaˬ-ahˇ yaw zeu aˇ naˆ ni baw-eu gaˇ kawˆ, aˬ yaw ̭ ma ̭ ya mawˇ teh ̭-a. 3 Uˬ duˬ tsehˇ kahˇ aˇ dzehˬ dzeuˇ ni laˆ muiˬ-eu la ̭ k’oeˇ maˬ ehˇ, shuiˇ la ̭ du ̭ du ̭, shuiˇ lahˇ dah dah-eu la ̭ k’oeˇ maˬ ehˇ, mehˬ tsoeˬ yaw poeˬ dm-eu la ̭ k’oeˇ maˬ ehˇ, la ̭ nyiˇ g’awˇ mawˇ aˇ g’ehˇ laˆ muiˬ-eu maˬ tsaˬ-a. 4 K’oeˇ lo ̭-ehˇ maˬ ngeuˇ ni, naw ma ̭ aˇ g’ehˇ muiˬ-eu jeˬ-aˬ, la ̭ k’oeˇ g’awˇ mawˇ pyeu ̭-eu nui ma aˇ g’ehˇ muiˬ-eu jeˬ ya bi ahˇ meh. Miˬyehˇ mehˬ shi dawˬ tawˆ lu ̭ naˆ maˬ tseˇ poeˬ-eu aˇ g’ehˇ muiˬ-eu jeˬ-aˬ, nui ma nahˬ yu ni taˬ-awˇ ciˬ cuˇ ni deh ̭-eu jeˬ pyeu ̭-eu meh. K’oeˇ-aˬ, tiˬ ziˇ jiˇ tiˬ yehˆ juˬ ni maˬ poˆ maˬ paˇ laˇ nya-eu aˇ g’ehˇ muiˬ-eu jeˬ pyeu ̭-eu meh. 5 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˇ hu ba Miˬyehˇ-ahˇ noeˬ tmˬ-awˇ deh ̭ ya ̭-euˬ muiˬ-eu shawˇ-eu zaˬ miˬ zaˬ deuˬ-aˬ, yawˬ ha-euˬ k’aˬ dzeˇ zaˬ ehˇ dawˬ naˇ haˬ geu ̭-eu jeˬ neh aˇ g’ehˇ bi muiˬ-euˬ meh. 6 Saˬlaˇ k’aw ̭, k’oeˇ lo ̭-ehˇ deh ̭ ya ̭-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ Aˬhyaˬhaˬ-euˬ ehˇ dawˬ naˇ haˬ-awˇ, Aˬbyaˬhaˬ-ahˇ sahˬ paˬ lehˇ kuˇ-euˬ meh. Naw ma ̭ k’aw ̭, yaw muiˬ jeˬ-ahˇ mˇ-awˇ guˆ-eu nui ma maˬ ahˇ naˇ, Saˬlaˇ-euˬ aˬ buˇ deuˬ pyeu ̭-eu meh. 7 K’oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, k’aˬ dzeˇ zaˬ deuˬ k’aw ̭, zaˬ miˬ zaˬ-aˬ k’aˬ dzeˇ zaˬ naˆ maˬ tseˇ g’aˬ baˬ-eu meh lehˇ siˬ nya-eu la ̭ k’oeˇ, yawˬ ha-euˬ miˬ zaˬ nehˬ-ehˇ deh ̭-awˬ. Aˬ yaw ̭ ma ̭-ahˇ yaw zeu baw-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ ma ̭ g’eh naw ma ̭ nehˬ-ehˇ tiˬ kawˆ lo ̭-ehˇ Miˬyehˇ neh bi ̭ la ̭-euˬ yaw deh ̭ deh ̭-eu guiˬ lahˬ yaw dzahˇ jeˬ biˇ za teh ̭-a. K’oeˇ lo ̭-ehˇ yaw zeu baw naˇ, naw ma ̭ guiˬ lahˬ shaˇ gaˇ laˆ tsoeˬ-eu tiˬ jeˬ-iˬ ma jaˆ-aˇ. 8 Aˇ saˬ saˬ-eu dawˬ-aˬ, heu lo ̭-ehˇ ma. Naw ma ̭ nui noeˬ ta ̭-awˇ, nui ma gm-awˬ. Ti g’aˬ tiˇ g’aˬ aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ lo ̭-ehˇ gaˬ-awˬ. Tiˬ g’aˬ tiˇ g’aˬ g’awˬ shaˬ gaˬ-awˇ nui nahˬ nui yu ahˇ-awˬ. 9 Aˬ cawˬ yaw doeˇ jahˇ laˇ gaˇ yaw doeˇ taˬ jahˇ k’o ̭ nehˬ. Aˬ cawˬ yaˬ k’ehˇ yaˬ laˇ gaˇ yaˬ k’ehˇ maˬ yaˬ k’o ̭ nehˬ-ehˇ, Miˬyehˇ guiˬ lahˬ bi ̭ nehˬ ni dawˬ ngehˬ g’eh nehˬ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, Miˬyehˇ naw ma ̭-ahˇ kuˇ ngeh, guiˬ lahˬ bi ̭ ma lehˇ saˇ jaˬ dzaˬ-awˇ kuˇ-euˬ meh. 10 Jaˇ li ̭ la ̭ k’oeˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. "Yaw deh ̭ deh ̭-eu jeˬ-ahˇ maw ̭-awˇ, nah muiˬ nah saˇ poˆ-eu tsawˇ haˬ, mehˬ laˇ dawˬ doeˇ maˬ ya ngehˬ-ehˇ, mehˬ luˬ jaˬ myaw ̭ maˬ ya myaw ̭-a. 11 Yaw haiˬ jeˬ mˇ-eu byehˇ dzeh-awˇ, yaw muiˬ jeˬ ya mˇ daˆ le ̭ meh. Aˬ cawˬ-ahˇ tsaˬ leˇ dzoeˇ leˇ ni, nui ma keuˆ-awˇ ya leh jeh meh. 12 Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇnaˇ, yaw tsaˬ yaw dawˇ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, Sahˬpaˬ Miyehˇ haw piˇ nehˬ-awˇ, shaˇ dawˬ naˇ haˬ geu ̭ nehˬ-eu meh. Ehˇ k’aw ̭ yaw haiˬ mˇ-eu deuˬ-ahˇ, aˬ yaw ̭ myaˆ haw maˬ cawˬ nahˇ-a." 13 Naw ma ̭ yaw muiˬ jeˬ mˇ gaˇ leh jeh naˇ, naw ma ̭-ahˇ laˆ coeˬ laˆ ciˆ laˇ-eu aˬ suˇ g’aˬ jawˇ nmˇ. 14 Ehˇ k’aw ̭, yaw muiˬ jeˬ mˇ-eu baˬ da neh k’ehˬ-eu k’aˆ-eu jeˬ-ahˇ naw ma ̭ ya daˬ-eu ngeuˇ naˇ, guiˬ lahˬ aˇ naˆ ni huiˬ-eu nga. Naw ma ̭-ahˇ k’ehˬ laˇ k’aˆ laˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ taˬ guˆ. Taˬ noeˬ shaˬ. 15 Ehˇ k’aw ̭, naw ma ̭-euˬ nui ma la ̭ k’oeˇ Ka li-ahˇ yaw zeu baw-awˇ, aˬ yaw ̭-ahˇ Sahˬpaˬ lo ̭-ehˇ taˬ huiˬ taˬ mahˇ-awˬ. Naw ma ̭-euˬ la ̭ k’oeˇ ahˇ-eu noeˬ tmˬ taˬ-euˬ gaˇ kawˆ k’aˇ naˇ haˬ laˇ-eu tsawˇ haˬ-ahˇ yaw muiˬ paˬ-ehˇ ja mehˬ nehˬ nya ni, aˬ myah lu ̭ lehˬ hmˬ taˬ-awˬ. 16 Ehˇ k’aw ̭, k’oeˇ lo ̭-ehˇ ja mehˬ nehˬ ngeh, nui ma nahˬ yu ni taˬ-awˇ yaw zeu baw-eu la ̭ k’oeˇ ja mehˬ nehˬ-awˬ. Aˬ cawˬ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ laˇ gaˇ naw ma ̭ ya daˬ ngeh, Ka li la ̭ k’oeˇ naw ma ̭ yaw muiˬ jeˬ mˇ lu ̭ gaˇ ja doeˇ-eu tsawˇ haˬ deuˬ yawˬ ha-euˬ dawˬ-ahˇ yawˬ ha ya sha ̭ dawˇ-iˇ ni, naw ma ̭-euˬ siˬ nya-eu nui ma shawˇ jehˆ ni taˬ-awˬ. 17 K’ehˬ-eu k’aˆ-eu jeˬ-ahˇ naw ma ̭ ya daˬ-eu-aˬ, Miˬyehˇ nui ma tsaˬ-eu jeˬ pyeu ̭-eu ngeuˇ naˇ, maˬ muiˬ-eu jeˬ mˇ-awˇ ya daˬ-eu naˆ maˬ tseˇ, yaw muiˬ jeˬ mˇ-awˇ yaˬ daˬ-eu tsaˬ dzehˬ meh. 18 Tsawˇ haˬ zaˬ-euˬ iˬ baˇ g’aˇ duˬ Ka li tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ kamˇ shiˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ kamˇ shiˇ-euˬ k’oeˇ-aˬ, iˬ baˇ zaˬ deuˬ-ahˇ Miˬyehˇ jawˇ gaˇ sheuˬ g’eh-eu g’aˇ duˬ, iˬ baˇ maˬ ahˇ-eu tsawˇ haˬ tiˬ g’aˬ iˬ baˇ zaˬ deuˬ-euˬ dah zaˇ kamˇ shiˇ-euˬ jeˬ pyeu ̭-awˇ, mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ g’aˇ duˬ tiˬ poˆ teh ̭-ehˇ kamˇ shiˇ-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu meh. Shiˬ shaˬ jiˇ paw ta ̭ leˇ-awˇ aˬ yaw ̭-ahˇ seh ̭-euˬ k’aw ̭, sa ̭ laˇ paw ta ̭ leˇ-awˇ Miˬyehˇ neh aˬ yaw ̭-ahˇ bi deh ̭-euˬ meh. 19 Sa ̭ laˇ la ̭ k’oeˇ aˬ yaw ̭ iˇ-awˇ, bi ka lahˇ taˬ-euˬ sa ̭ laˇ deuˬ-ahˇ dawˬ mehˬ mehˬ-iˇ-euˬ meh. 20 Bi ka lahˇ taˬ-euˬ sa ̭ laˇ k’oeˇ deuˬ-aˬ, Noˇaˬ saˇ baoˬ jahˇ-euˬ ziˇ k’oeˇ ziˇ-ahˇ Miˬyehˇ nui ma g’awˬ mahˇ ni taˬ-awˇ dawˬ-euˬ k’aw ̭, Miˬyehˇ-euˬ ehˇ dawˬ maˬ naˇ haˬ-euˬ tsawˇ haˬ k’oeˇ deuˬ-euˬ sa ̭ laˇ deuˬ meh. Saˇ baoˬ la ̭ k’oeˇ uˇ leˇ-euˬ tsawˇ haˬ yeh ̭ g’aˬ teh ̭-ehˇ Miˬyehˇ neh iˇ cu ̭-ahˇ bi buˬ-iˇ-euˬ meh. 21 Iˇ cu ̭-ahˇ bi buˬ-iˇ-euˬ gaˇ kawˆ k’oeˇ-aˬ, nymˬ-mˇ naw ma ̭ ka k’o ̭-eu jeˬ za nya ni iˇ cu ̭ shawˇ-euˬ gaˇ kawˆ-ahˇ ta ̭ leˇ-eu meh. Iˇ cu ̭ shawˇ-eu k’oeˇ-aˬ, g’awˇ mawˇ yaw yehˆ dzui ̭ shawˇ-eu jeˬ maˬ ngeuˇ-a. Siˬ nya-eu nui ma la ̭ k’oeˇ Miˬyehˇ-ahˇ saˇ jaˇ dzaˬ-eu jeˬ pyeu ̭-eu meh. Iˇ cu ̭ shawˇ-eu k’oeˇ-aˬ, Yeˬsuˇ Ka li-ahˇ Miˬyehˇ neh bi g’o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ gaˇ g’oe-awˇ naw ma ̭-ahˇ ka k’o ̭-eu jeˬ pyeu ̭-eu meh. 22 G’o ̭ deh ̭ laˇ-euˬ Ka li-aˬ, mˬ k’oeˇ taˆ daˆ g’o ̭ leˇ-awˇ Miˬyehˇ-euˬ aˇ maˇ paw nuiˇ-eu la ̭ k’oeˇ, mˬ taˆ g’aˬ k’ehˇ dawˬ tawˆ lu ̭ k’oeˇ taˆ maˬ ehˇ, mˬ taˆ-euˬ sahˬ paˬ sahˬ ma deuˬ hawˇ-eu baoˬ ahˇ-eu deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ k’oeˇ taˆ maˬ ehˇ, uˆ lahˇ lu ̭-eu meh.

4

1 Ka li-euˬ shiˬ shaˬ jiˇ g’awˇ mawˇ k’ehˬ-eu k’aˆ-eu jeˬ-ahˇ ya daˬ-euˬ-aˬ, naw ma ̭ k’aw ̭ aˬ yaw ̭ noeˬ-eu lo ̭-ehˇ noeˬ nya ni lehˬ hmˬ taˬ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, shiˬ shaˬ jiˇ g’awˇ mawˇ k’ehˬ-eu k’aˆ-eu jeˬ-ahˇ ya daˬ-euˬ tsawˇ haˬ-aˬ, iˬ baˇ-ahˇ ziˇ tsehˆ-euˬ meh. 2 Naw ma ̭ mehˬ hu paw deh ̭ daˆ le ̭-eu tiˬ ziˇ, shiˬ shaˬ jiˇ-euˬ nui loˆ maˬ geu ̭-ehˇ Miˬyehˇ-euˬ nui k’ahˇ geu ̭-awˬ. 3 Miˬyehˇ-ahˇ maˬ siˬ nya-eu tsawˇ haˬ deuˬ mˇ-eu jeˬ-ahˇ, dzeuˇ laˇ ngeh naw ma ̭ mˇ dehˆ shaˇ dehˆ g’aˬ-euˬ meh. K’aˬ miˬ sheu-eu, shiˬ shaˬ jiˇ nui loˆ geu ̭-eu, jiˇ baˬ yeh ̭-eu, byawˬ g’aˬ mo g’a-eu, dzaˬ yeh ̭ dawˇ yeh ̭ dzaˬ boˆ dawˇ boˆ boˆ-eu, tahˬ pahˬ aˬ ma mawˇ kawˇ-ahˇ uˬ duˬ tahˬ-eu, heu deuˬ la ̭ k’oeˇ naw ma ̭ deh ̭ dzeuˇ jawˇ dzeuˇ ya ̭-euˬ meh. 4 Ehˇ k’aw ̭, Miˬyehˇ-ahˇ maˬ siˬ nya-eu tsawˇ haˬ k’oeˇ deuˬ k’aˇ deh ̭ maw ̭-eu deh ̭ gaˇ nymˬ-mˇ naw ma ̭ maˬ keuˬ leˇ-eu miˇ neh, aˬ yaw ̭ ma ̭ zahˬ leˇ-awˇ naw ma ̭-ahˇ yehˬ bawˬ sehˇ lu-ehˇ ehˇ-eu meh. 5 Ehˇ k’aw ̭, deh ̭ lu ̭-eu deuˬ-ahˇ maˬ ehˇ, shiˇ dzeuˇ-euˬ deuˬ-ahˇ maˬ ehˇ, yaˇ k’aˬ daˇ nehˬ-eu lehˇ lehˬ hmˬ taˬ-euˬ g’aˬ pyeu ̭-eu Miˬyehˇ mehˬ shi, yawˬ ha neh k’aˇ mˇ k’aˇ shaˇ-euˬ gaˇ kawˆ deuˬ aˬ yaw ̭ ma ̭ ya dzawˇ mehˬ teh ̭-a. 6 K’oeˇ miˇ neh, deh ̭ lu ̭ ngeh aˬ cawˬ-ahˇ yaˇ k’aˬ k’aˇ daˇ nehˬ-euˬ lo ̭-ehˇ bi daˇ nehˬ-euˬ deuˬ pyeu ̭-eu shiˇ dzeuˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ, Ka li aˬ yaw ̭ Laˬ k’aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ mehˬ-iˇ-euˬ meh. Aˬ yaw ̭ ma ̭ sa ̭ laˇ la ̭ k’oeˇ deh ̭ lu ̭ ngeh, Miˬyehˇ k’aˇ deh ̭-eu lo ̭-ehˇ deh ̭ nya ni mehˬ nehˬ-iˇ-euˬ jeˬ pyeu ̭-eu meh. 7 Yawˬ jeˬ na lu ̭ la ̭ k’oeˇ aˇ saˬ saˬ-eu aˇ yamˬ peh le-euˬ meh. K’oeˇ miˇ neh, naw ma ̭ guiˬ lahˬ shaˇ nya-eu g’aˇ duˬ yawˬ ha-euˬ nui ma-ahˇ g’aˬ leˇ ni nyeh ̭ tehˬ-awˇ, yaw beuˇ beuˇ-ehˇ deh ̭-awˬ. 8 Dawˬ tawˆ lu ̭ k’oeˇ taˆ huiˬ dzehˬ-eu jeˬ-aˬ, naw ma ̭ tiˬ g’aˬ tiˇ g’aˬ zi ̭ dah ni gaˬ-eu jeˬ pyeu ̭-eu meh. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, g’oeˇ-eu gaˬ-eu jeˬ-aˬ, myaˬ dui dui-eu iˬ baˇ-ahˇ dehˬ kaˬ za ̭ nya-eu meh. 9 Tiˬ g’aˬ tiˇ g’aˬ iˇ kahˇ-ahˇ ha ahˇ-awˬ. Dawˬ g’o ̭ maˬ doˆ ni ha ahˇ-awˬ. 10 Tiˬ g’aˬ tiˇ g’aˬ za taˬ-euˬ Miˬyehˇ neh bi ̭ la ̭-euˬ la ̭ sawˬ deuˬ-ahˇ yaw muiˬ paˬ-ehˇ jeˬ hmˬ-awˇ, aˬ cawˬ g’aˇ duˬ gaˇ dahˇ tsoeˬ ni zmˬ-awˬ. 11 Mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ yaw sheh ̭ k’ahˬ sehˇ hawˇ-eu baoˬ ahˇ-eu g’aˬ pyeu ̭-eu Miˬyehˇ-ahˇ, yawˬ jeˬ na lu ̭ la ̭ k’oeˇ Yeˬsuˇ Ka li-ahˇg’oe-awˇ aˬ cawˬ ja ceuˬ ni, dawˬ mehˬ mehˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ Miˬyehˇ dawˬ kawˬ mehˬ-awˇ, aˬ cawˬ-ahˇ caw ba-eu tsawˇ haˬ deuˬ k’aw ̭, Miˬyehˇ neh bi ̭-euˬ baoˬ-ahˇ g’oe-awˇ caw ba-awˬ. Aˬ miˬ 12 Gaˬ-eu aˬ yui ̭ aˬ nyiˇ Ka li zaˬ deuˬ-oˇ, naw ma ̭-ahˇ lawˬ haw-eu shaˬ-eu zahˬ-eu jeˬ keuˆ le ngeh, tiˬ jawˇ-iˬ maˬ puˬ maˬ mawˇ haw-euˬ jeˬ keuˆ le-euˬ lo ̭-ehˇ taˬ zahˬ leˇ. 13 Ka li ya shaˬ ya zahˬ gaˇ duˇ ni naw ma ̭ k’aw ̭ ya shaˬ ya zahˬ-eu miˇ neh laˬ k’aˬ cehˇ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ yaw sheh ̭ k’ahˬ sehˇ la ̭ k’oeˇ za ̭ le ngeh, naw ma ̭ la ̭ k’aˬ ya cehˇ teh ̭-a. 14 Naw ma ̭ Ka li-euˬ mehˬ nah caw teh-eu baˬ da neh aˬ cawˬ naw ma ̭-ahˇ ja bu ja doeˇ naˇ, naw ma ̭ guiˬ lahˬ huiˬ-eu meh. Aˬ cawˬ k’oeˇ lo ̭-ehˇ ehˇ laˇ-eu k’oeˇ-aˬ, Miˬyehˇ-euˬ Yaw sahˇ pyeu ̭-eu yaw sheh ̭ k’ahˬ sehˇ huiˬ-eu Yaw sahˇ Miˬyehˇ naw ma ̭ k’oeˇ taˆ jawˇ lu ̭-eu saˇ kiˇ meh. 15 Naw ma ̭ tiˬ g’aˬ na k’ehˬ-eu k’aˆ-eu jeˬ-ahˇ ya daˬ-eu jeˬ-aˬ, aˬ cawˬ-ahˇ seh ̭-eu, smˇ k’oeˬ k’oeˬ-eu, bahˬ dui dui-eu jeˬ mˇ-eu, aˬ cawˬ gaˇ mˇ gaˇ teh kawˆ-eu, heu lo ̭-ehˇ g’eh-eu jeˬ-ahˇ mˇ-awˇ ya daˬ-eu jeˬ taˬ bi pyeu ̭. 16 Ehˇ k’aw ̭, Ka li zaˬ pyeu ̭-eu miˇ neh k’ehˬ-eu k’aˆ-eu jeˬ-ahˇ ya daˬ-euˬ jeˬ ngeuˇ naˇ, k’oeˇ lo ̭-ehˇ ya daˬ-eu baˬ da neh maˬ sha ̭ dawˇ ni, naw ma ̭ Ka li-euˬ tsawˇ myahˇ ya pi lu ̭-eu baˬ da neh Miˬyehˇ-ahˇ ja ceuˬ-awˬ. 17 Yaˇ k’aˬ daˇ-eu aˇ yamˬ peh le-euˬ meh. Miˬyehˇ-euˬ tsawˇ haˬ deuˬ-ahˇ jeˬ huˬ daˇ-eu lehˇ g’eh-eu meh. Aˬ dui-ahˇ jeˬ huˬ daˇ dahˬ beh naˇ, Miˬyehˇ jawˇ gaˇ neh oe-euˬ Laˬ k’aˬ cehˇ-eu Guiˬ lahˬ dawˬ-ahˇ maˬ jah-eu tsawˇ haˬ deuˬ g’aˇ duˬ aˬ joˆ-ehˇ aˇ saˬ saˬ nmˇ. 18 Jaˇli ̭ la ̭ k’oeˇ heu lo ̭-ehˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. "Ka k’o ̭-eu jeˬ-ahˇ za nya ni, tsawˇ muiˬ deuˬ k’aw ̭ maˬ awˬ-eu-aˬ, Miˬyehˇ ehˇ dawˬ maˬ naˇ haˬ-eu, iˬ baˇ zaˬ deuˬ aˇ naˆ shaˬ nmˇ." 19 K’oeˇ miˇ neh, Miˬyehˇ nui ma tsaˬ-eu la ̭ k’oeˇ k’ehˬ-eu k’aˆ-eu jeˬ-ahˇ ya daˬ-eu tsawˇ haˬ deuˬ-aˬ, yawˬ ha neh mˇ-euˬ yaw muiˬ jeˬ-ahˇ g’oe-eu la ̭ k’oeˇ, saˇ jaˇ zi ̭-eu Beh-euˬ Yaw sahˇ-ahˇ aˬ yaw ̭ ma ̭-euˬ sa ̭ laˇ a nehˬ taˬ-eu tsaˬ meh.

5

1 Ka li zaˬ aˇ muˇ-euˬ tsawˇ mawˬ tsawˇ k’aˆ tiˬ g’aˬ pyeu ̭-eu ngaˇ, naw ma ̭-euˬ Ka li zaˬ aˇ muˇ la ̭ k’oeˇ jawˇ-eu tsawˇ mawˬ tsawˇ k’aˆ deuˬ-ahˇ heu lo ̭-ehˇ shaˇ-eu ma. Ngaˇ-aˬ, k’ehˬ-eu k’aˆ-eu jeˬ-ahˇ Ka li ya daˬ-euˬ gaˇ kawˆ saˇ kiˇ kamˬ-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu lo ̭-ehˇ, Miˬyehˇ tsawˇ haˬ zaˬ-ahˇ Ka li-euˬ yaw sheh ̭ k’ahˬ sehˇ pah mehˬ le ngeh, ngaˇ k’aw ̭ yaw sheh ̭ k’ahˬ sehˇ k’oeˇ za ma. Ngaˇ naw ma ̭-ahˇ heu lo ̭-ehˇ shaˇ-eu ma. 2 Miˬyehˇ neh naw ma ̭-ahˇ a nehˬ taˬ-euˬ yawˇ yawˇ ma ̭-ahˇ bo saˆ-awˬ. Miˬyehˇ geu ̭ maw ̭-eu lo ̭-ehˇ laˬ k’aˬ cehˇ-eu la ̭ k’oeˇ bo saˆ-awˬ. Aˬ cawˬ k’ehˇ-eu miˇ neh bo saˆ-eu jeˬ taˬ bi pyeu ̭. Aˇ poeˬ za ni teh ̭-ehˇ mˇ-eu jeˬ k’aw ̭ taˬ bi pyeu ̭. Nui ma keuˆ-eu la ̭ k’oeˇ mˇ-eu jeˬ bi pyeu ̭-awˬ. 3 Miˬyehˇ neh nawˬ-ahˇ a nehˬ-awˇ bi bo saˆ-euˬ yawˇ yawˇ ma ̭ k’oeˇ taˆ zuiˆ g’aˬ-eu taˬ leh jeh. Yawˇ yawˇ ma ̭ nawˬ-ahˇ haw-awˇ dzaw geu ̭ pa ̭-ehˇ mˇ mehˬ shaˇ mehˬ mehˬ-awˬ. 4 Yawˇ bo-eu deuˬ dawˬ tawˆ lu ̭ k’oeˇ taˆ uˆ lahˇ-eu Huiˬ-eu Yawˇ bo-eu g’aˬ oe ngeh, tiˬ jawˇ-iˬ maˬ cehˇ-iˇ nya-eu yaw sheh ̭ k’ahˬ sehˇ huiˬ-eu shuiˇ uˬ k’oˆ-ahˇ naw ma ̭ za teh ̭-a. 5 K’oeˇ lo ̭-ehˇ duˇ ni, zaˬ guˬ deuˬ g’eh tsawˇ mawˬ deuˬ-euˬ ehˇ dawˬ naˇ haˬ-awˬ. Naw ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ nui nahˬ nui yu ahˇ-eu la ̭ k’oeˇ tiˬ g’aˬ tiˇ g’aˬ caw ba-awˬ. A jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, "Nui ma huiˬ-eu mahˇ-eu deuˬ-ahˇ Miˬyehˇ muiˇ-awˇ, nui nahˬ nui yu ahˇ-eu deuˬ-ahˇ g’awˬ shaˬ gaˬ nehˬ-eu meh" lehˇ, Jaˇli ̭ la ̭ k’oeˇ ehˇ taˬ-euˬ meh. 6 Miˬyehˇ neh noeˬ taˬ-euˬ aˇ yamˬ tsaˬ laˇ ngeh, aˬ cawˬ k’oeˇ taˆ naw ma ̭-ahˇ ciˬ huiˬ ciˬ mahˇ nehˬ la ̭ ni, Miˬyehˇ-euˬ baoˬ huiˬ-eu aˬ la ̭ uˬ moˆ naw ma ̭ nui ma nahˬ yu ni taˬ-awˬ. 7 Naw ma ̭ noeˬ shaˬ noeˬ zahˬ-eu dawˬ tawˆ lu ̭ Miˬyehˇ-ahˇ a nehˬ-awˬ. Aˬ jeˬ miˇ neh ehˇ naˇ, aˬ yaw ̭ naw ma ̭-ahˇ ngehˬ g’eh bo saˆ lu ̭-eu meh. 8 Yaw beuˇ beuˇ-ehˇ deh ̭-awˇ, yaw zoˇ zoˇ-ehˇ haw tsoˆ taˬ-awˬ. Naw ma ̭-ahˇmuiˇ-eu Neh ̭ sahˬ paˬ-aˬ, tsawˇ haˬ-ahˇ kaw ̭ seh ̭ dzaˬ-eu lehˇ joeˬ joeˬ-ehˇ cah-eu aˇ laˬ jaˬ shiˇ lo ̭-ehˇ naw ma ̭-ahˇ shahˇ lu ̭ meh. 9 Miˇ tsaˬ k’oeˇ taˆ k’aˇ jawˇ-eu Ka li-ahˇ jah-eu naw ma ̭-euˬ cawˬ dawˬ tawˆ lu ̭, k’oeˇ lo ̭-ehˇ ya daˬ lu ̭ meh lehˇ siˬ nya-awˇ, jah-eu nui ma zi ̭ dah ni taˬ-eu la ̭ k’oeˇ, Neh ̭ sahˬ paˬ neh maˬ bi ju lahˇ ni leh jeh-awˬ. 10 Ehˇ k’aw ̭, naw ma ̭ ti k’ehˬ tiˬ yamˬ k’oeˇ lo ̭-ehˇ ya daˬ g’aˬ ngeh jawˇ, Ka li la ̭ koeˇ aˬ yaw ̭-euˬ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ zi ̭-eu yaw sheh ̭ k’ahˬ sehˇ bi za-eu g’aˇ duˬ naw ma ̭-ahˇ kuˇ-euˬ g’aˬ pyeu ̭-eu aˬ dui-ahˇ gaˬ dui dui-eu Miˬyehˇ-aˬ, naw ma ̭-ahˇ bi byah laˇ teh ̭-a. Aˬ yaw ̭ naw ma ̭-ahˇ bi zi ̭ laˇ, bi k’aˆ laˇ-eu uˬ ta ̭, Ka li-ahˇ jah-eu dawˬ pehˬ zi ̭ dah ni bi pyeu ̭ laˇ teh ̭-a. 11 Uˆ lahˇ-eu baoˬ, Miˬyehˇ-ahˇ mˬ maˬ maˬ byaˆ zaˇ ziˇ jaˆ lu ̭-uˇ. Aˬ miˬ. 12 Ngaˇ jah coeˇ-eu aˬ nyiˇ Siˬlaˆ-ahˇ g’oe-awˇ, naw ma ̭-ahˇ sahˬ bo ̭ heu ta ̭ yaw nymˇ nymˇ-ehˇ bo ̭ ahˇ la ̭-eu ma. Naw ma ̭-ahˇ g’aˬ bi ̭ maw ̭-eu miˇ neh sahˬbo ̭ heu ta ̭ ngaˇ bo ̭-euˬ ma. Sahˬ bo ̭ heu ta ̭-aˬ, maˇ maˇ ni Miˬyehˇ-euˬ guiˬ lahˬ yaw dzahˇ pyeu ̭-eu ma. Guiˬ lahˬ yaw dzahˇ heu-euˬ la ̭ k’oeˇ zi ̭ dah ni jawˇ-awˬ. 13 Naw ma ̭ lo ̭-ehˇ Miˬyehˇ neh tseˇ doˆ taˬ-euˬ Ka li zaˬ aˇ muˇ pyeu ̭-eu Baˬbuˇloˬ meuˬ-ahˇ jawˇ-eu Ka li zaˬ aˇ muˇ k’oeˇ muˇ, naw ma ̭-ahˇ dawˬ cawˬ puˬ ahˇ la ̭-euˬ meh. Ngaˬ li lehˇ ehˇ nya-eu Maˬkuˆ g’eh naw ma ̭-ahˇ dawˬ cawˬ puˬ ahˇ la ̭-euˬ meh. 14 Ka li zaˬ cawˬ cawˬ g’oeˇ-eu gaˬ-eu jeˬ-ahˇ ta ̭-eu shawˇ jehˆ ni g’eh-eu mehˬ cuˇ cuˇ-eu jeˬ la ̭ k’oeˇ, tiˬ g’aˬ tiˇ g’aˬ dawˬ cawˬ puˬ-awˇ ha-awˬ. Ka li-ahˇ ta ̭-eu tsawˇ haˬ pyeu ̭-eu naw ma ̭ dawˬ tawˆ lu ̭ k’oeˇ taˆ nui saˇ o ̭-eu jeˬ jaˆ lu ̭-uˇ.