Mark ecʼAmani Mamn eke nↄn

Ów ekʼit eke wɛl kʼuw any

Mark elm Jesu eci jam ɛsɛl lɛw yony ab ɛm ecʼɛgŋ. Ob Kok e lɛl ab ɛm a, wɛl bʼɛsŋʼn Jan Mark. Li kok juma ɛrm ɛsɛl ekʼel Pↄl lele Piɛr ab (Ob Kok 12.12; 13.4-13; 1 Piɛr 5.13). Jesu eci lís e low eke lʼiri Piɛr dad a anake ni nↄn a.

Mark am yɛgm ɛy eke Jesu el Nyam ecʼIy eke Nyam erur tasi. Eke Jesu ↄb juma kok nuŋ a, lʼerurm eke wɛl kʼuwʼr any fafa ɛsɛ Mesi af, ɛsɛ ɛb ebu af, aŋke lʼerur eke usu kʼirm es ke lʼↄ́tu li yɛgm in e jam ɛsɛl a low. Ow it eke li kʼotar akr li yɛgm wɛl ɛb ebu yecʼeke lʼel a. Na sosiɛm anake lʼɛdŋn agŋ a eke lʼewlm a eke ki dad in e low ok agŋ ɛjecʼa (Mark 1.34,44; 3.12; 5.43; 7.36-37; 8.26,30; 9.9). Eke dedeku a iri eke lʼel Mesi a, ow ibnm ɛtŋ Jwifɛl eci nuŋ af ɛsɛl a ibiʼr nyamn ɛyr eke -nʼↄnyn ow ecʼa sosiɛm.

Mark nↄn Amani Mamn na agŋ a ekʼelm Jwifɛl a eci. Lɛgŋ sig ɛm a, -lʼigŋ sisɛkp nuŋ, kↄ yɛfɛnyna ɛm a, -lʼub Jesu nawrɛ, ɛtŋ wɛl am ijr ɛl gbre ↄmn eke nʼↄnyn a sosiɛm. Mark am nↄn lɛl na atr ɛl sos es yecʼɛtŋ ke -nʼↄny ↄmn Jesu eci abusu a eke ↄny ab ɛm. Nʼam ɛlu ↄkm li yɛgm Jesu eci lɛc eke ij akm abŋ eŋuŋ a e low. Nʼam ɛlu ↄkm li dad eke Jesu in bʼewlm ↄ́l fɛŋ, owʼn ↄny abusu eke owʼn ki kok sakrowa. Nʼam yɛgm wɛl yɛjʼeke Jesu eci jam us a in elm akrowa owi cɛ, aŋke Jesu in ɛkn gbre lele luw ab. Eke -lʼↄkn eke Jesu igb luw ɛm, in eci gbre ij a ↄtu eke kʼatr ɛl sos es -nʼinym es kikri ɛl eci gbre ij ɛm.

1

Jan mij ok nuŋ ɛs e Nyam odad eke dad

Matie 3.1-12; Luk 3.1-18; Jan 1.19-28

1Aŋa anake Jesu Krist [Nyam Jim] 1.1 Nyam Jim:Mark eci silɛl esig oglog ɛm a, wɛl ɛ́ŋnm odad ikŋ na. ecʼAmani Mamn a ↄb nuŋ a, 2ɛsɛ elel eke Nyam eci kokoba ↄb ɛs Esayi nↄn ab af:

Ɛm Nyam, mʼow mʼↄŋ ɛm ecʼɛrm ɛs ikŋ

anym kok ŋ ecʼejagb a. 1.2 Malaki 3.1; bɛ̀bmn Matie 11.10.

3Ɛgŋ nyam anŋ loj am ɛlu lebl dad ɛsɛ:

«Kòkr Ɛs Kↄtↄkↄ ecʼejagb a,

kòkr in e sebr a ínym nyim nyim!» 1.3 Esayi 40.3.

4Kin elel eke Jan mij ok nuŋ ɛs ɛy ↄkm loj, ke am ɛlu lebl dad: «Ìtŋnin ɛrm ɛm, òkr mij nuŋ, ke Nyam bʼow oc ↄny e sikpl a ap ↄny.» 5Jude wus a nimum ecʼagŋ a fɛŋ lele Jerusalɛm ecʼab ab am ow Jan ogŋ. -Nʼam ɛgŋ ɛl e sikpl a -lʼeb agŋ a fɛŋ ecʼany af, ɛtŋ Jan am ok ɛl mij nuŋ Jurdɛn erŋ. 6Jan sus mob eke wɛl kok gbaŋkↄ kedebnam e suw ɛm, ɛtŋ lʼɛgŋ ndey lɛl ɛm e meb er ɛm. In ecʼob eke li bʼij a el tɛtɛ gbaŋgban lele mow mun ab. 1.6 Ɛ̀kn 2 Ɛ́b Ebu 1.8.7Nʼam dad agŋ a fɛŋ lʼɛsɛ: «Ɛgŋ a ekʼanŋʼm jam bʼow a, ↄny abusu nↄnↄ akm im, mʼitm yɛji eke mi kʼis es bake mʼↄny in e cↄkrukpↄ meb a mi mↄmu es. 1.7 Ɛ̀kn Jan 1.27 ecʼakr otar a.8Ɛm ecʼa, mʼam ok ↄny mij nuŋ mij ɛm, kↄ in li bʼow lʼok ↄny mij nuŋ Abŋ Lala ɛm.» 1.8 Ɛ̀kn Ob Kok 2.1-4.

Jesu e mij ok nuŋ lele ɛbm ɛkn owi ab

Matie 3.13–4.11; Luk 3.21-22; 4.1-13

9Lɛgŋ ab ɛm, Jesu anŋ Nasarɛt Galile wus af ow, ɛtŋ Jan okʼr mij nuŋ Jurdɛn erŋ. 10Eke nʼanŋ mij ab ɛm nʼam ɛy ↄkm a, lʼɛkn afr agbr ɛm ɛtŋ Abŋ usʼr es nuŋ af ɛsɛ kel af. 11Ɛtŋ lebl nyam anŋ afr ikŋ am dad ɛsɛ: «Ŋ el ɛm ecʼIy eke mʼerur tasi; mʼoc ɛm eci sos ɛm iŋn fɛŋ mʼɛluʼŋ ɛm.» 1.11 Bɛ̀bmn Selu 2.7 lele Esayi 42.1 ab.

12Kpɛkŋ eke ow bʼuwr a, Abŋ Lala oc imʼn loj. 13Nʼanŋ yogŋ lʼij sɛgŋ ekŋ yony eke Satan ɛjuʼr. Lʼir yogŋ akp ɛm e mindey ab, ɛtŋ afr ɛrm ɛsɛl ow am kok in e lís e low.

Jesu e jam ɛsɛl krɛkrɛ ekʼɛsŋ

Matie 4.12-22; Luk 4.14-15; 5.1-11

14Lɛgŋ ab ɛm eke wɛl ɛlu Jan mij ok nuŋ ɛs sobel ɛm a, Jesu im Galile wus af ɛtŋ nʼam ↄb Nyam ecʼAmani Mamn a eci kokoba li dad lʼɛsɛ: 15«Lɛgŋ a eke Nyam ɛwar a ow ŋ̂, aŋke Nyam ecʼes ɛw a ow titm. Ìtŋnin ɛrm ɛm ke ébr Amani Mamn a.»

16Eke Jesu am ɛcr Galile eci mij lekpl a e saw saw a, lʼɛkn ↄcn ibi ɛsɛl agŋ yony, Simↄ lele lisijim Andre ab ekʼam ok muw mij lekpl ab ɛm. 17Jesu dad ɛl ninɛ: «Ùsrʼm jam, mʼow mi kok ↄny éel agŋ eb ɛsɛl.» 18Kpɛkŋ -li digŋ ɛl e muw a -lʼok es, ɛtŋ -lʼus ow jam. 19Jesu bʼimn anym eci tɛl a, lʼɛkn Sebede jimɛl a, Jak lele lisijim Jan ab. -Nʼanŋ ɛl eci mijɛtŋ ab ɛm -nʼam kok ɛl eci muw a. 20Kpɛkŋ Jesu ɛsŋ ɛl; -li digŋ ɛl ɛs Sebede lele ɛl e juma kok ɛsɛl ab ab -lʼɛlu es lɛtŋ ab ɛm, ɛtŋ -lʼus ow jam.

Jesu ewlm abŋ ŋuŋ ɛs a

Luk 4.31-37

21Jesu lel in e jam ɛsɛl ab ab im Kapɛrnayum ecʼɛb ab ɛm. Nɛnɛgŋ e lɛgŋ a, Jesu ɛy Nyam nuŋ igŋ usu a ɛtŋ am yɛgm agŋ low. 22Agŋ a ekʼam iri in e low yɛgm a, low am iti any in ecʼelel eke nʼam yɛgmn agŋ low a sosiɛm, aŋke nʼanm ɛsɛ ɛl ecʼol e low yɛgm ɛsɛl ab af, kↄ nʼam yɛgm wɛl low abusu ↄny ɛm. 23Ke Nyam nuŋ igŋ usu yogŋ ɛgŋ nyam ekʼabŋ ŋuŋ anŋ ɛm a, am ↄg dad ɛsɛ: 24«Oy! Nasarɛt e Jesu, bla am erur eke ki kok ɛy ee? Kↄ ekʼow eke ki ŋuŋn ɛy ee? Ɛm, mʼuw ɛgŋ ekʼelʼŋ ab any: Nyam ecʼɛrm ɛs lala.» 25Jesu dad abŋ ŋuŋ a odad lebl tuↄtuↄ ɛm ninɛ: «Yèwal, ke ɛ́y ↄkm ɛgŋ na ɛm!» 26Abŋ ŋuŋ a mumu ɛgŋ a lɛc ɛm, ɛtŋ am ↄg ɛy ↄkm in ɛm. 1.26 Ɛ̀kn Mark 9.26.27Agŋ a fɛŋ low iti any afŋn es toŋ batŋ -nʼam bibrmnin ɛl ↄfr -lʼɛsɛ: «Kↄ na bla lowi ana ee? Bogŋ ecʼabusu ↄny ɛm e low yɛgm owr ana ee? Ɛgŋ ikŋ na ɛw abŋ eŋuŋ yɛjʼes, ɛtŋ -li bʼɛlum ow!» 28Ɛtŋ kpɛkŋ agŋ am dad Jesu e lís e low Galile wus nimum af.

Jesu ewlm ↄ́lu nↄnↄ

Matie 8.14-17; Luk 4.38-41

29Eke -nʼanŋn Nyam nuŋ igŋ usu a -lʼokr ↄkm a, Jesu, Jak lele Jan ab im Simↄ lele lisijim Andre ab ogŋ a. 30Simↄ ɛy lis eke sos am ɛtu es a, ɛru es. Ɛtŋ kpɛkŋ wɛl dad in ecʼↄl owi ok Jesu. 31Jesu im ɛŋn yↄw a, lʼucu abu nʼↄny lʼigbm ow, ɛtŋ kpɛkŋ in ecʼↄl a ocʼr es lís. Ɛtŋ yↄw a am kok ɛl e lís e low.

32Ncebles ɛm a, eke ligbn im ɛru es a, 1.32 Ncebles ɛm a, eke ligbn im ɛru es a:ke nɛnɛgŋ e lɛgŋ uwr ŋ̂; eke mílɛ́l krɛkrɛ bʼok ↄkm a, ke lɛgŋ ɛjeci ↄb nuŋ ŋ̂. Jwifɛl ecʼol ɛm a, wɛl ↄtu eke sica wɛl kʼot ↄ́lu is Jesu. agŋ ot ɛl ecʼↄ́lu a fɛŋ is Jesu; abŋ eŋuŋ ɛsɛl yɛji anŋ ɛm. 33Ɛb ab ɛm ecʼagŋ a fɛŋ as luku Simↄ eci lisany a. 34Jesu ewlm ↄ́lu a lel ɛl ecʼↄl ɛrŋ ɛrŋ a fɛŋ ab. Nʼam ogŋ abŋ eŋuŋ a, ɛtŋ lʼɛ́lum wɛl abusu es eke wɛl ki dad odad, aŋke -lʼuw ɛgŋ a ekʼel Jesu ab any. 1.34 Bɛ̀bmn Ob Kok 16.16-17.

Jesu am ŋgboŋ Kapɛrnayum

Luk 4.42-44

35Lɛgŋ ɛny ow ɛm a, eke usu kʼotm es a, Jesu igb ɛy gbeŋ ɛtŋ im usu saw ɛm. Yogŋ, nʼam ŋↄŋn Nyam. 36Simↄ lele lawlɛl a ekʼanŋ in ab ab ok ↄkm im in ecʼↄl ɛm. 37Eke nʼɛŋan ow a, -li dad ow ninɛ: «Agŋ a fɛŋ am ↄlʼŋ.» 38Jesu dad ɛl ninɛ: «Sʼŋ́gboŋn aŋa, sʼímn baŋn saw saw a, aŋke yogŋ yɛji ow it eke mi ki dad ɛl Amani Mamn a ecʼodad. Na sosiɛm eci mʼow wus na af.» 39Ɛtŋ Jesu am ɛc Galile wus ab af nimum. Nʼam ↄb Amani Mamn a e kokoba Nyam nuŋ igŋ usu a fɛŋ, ɛtŋ nʼam ogŋ abŋ eŋuŋ yɛji.

Jesu ewlm kokobe ɛs nyam

Matie 8.1-4; Luk 5.12-16

40Lɛgŋ nyam kokobe ɛs nyam ow am kok sↄrŋ ibrm Jesu abu ɛlum; lʼok ↄwrↄkp wus Jesu ecʼany af, ɛtŋ nʼam dad lʼɛsɛ: «Eke ŋ erur, ↄtu eke kʼayalʼm41In e low ↄny Jesu sↄrŋ; 1.41 In e low ↄny Jesu sↄrŋ:Mark eci silɛl esig oglog ɛm a Jesu ebl ɛrm okʼr af. lʼɛgŋm abu es lʼitŋn ow ɛtŋ li dad ninɛ: «Mʼerur, àyl!» 42Kpɛkŋ kokobe a ocʼr es lís, ɛtŋ lʼayl. 43Jesu ɛlu ↄlu a eke lʼewlm a abusu es eke kʼim, ɛtŋ lʼɛwar ow lebl tuↄtuↄ ɛm ninɛ: 44«Ìri sɛnyn sɛnyn, kì dad low na kʼok ɛgŋ kaka! Gbɛkↄ ìm yɛgm egb waw ɛs a sos, ke wáw egb ɛsɛ elel eke Mois ecʼol a ibrm ab af, ke ow íj daŋku.» 1.44 Ɛ̀kn Matie 8.4 ecʼakr otar a.45Ɔlu a im, ɛtŋ usu a fɛŋ nʼam dad low a eke ɛŋnʼn a ecʼodad. Na sosiɛm Jesu ↄ́tum ilam sos any ɛb ɛm, kↄ li bʼanŋ usu saw ɛm ke agŋ am anŋ susu a fɛŋ ow in ogŋ.

2

Jesu ewlm sos es wɛw ɛs nyam

Matie 9.1-8; Luk 5.17-26

1Eke sɛgŋ bɛb ɛc a, Jesu ɛwl ow Kapɛrnayum, ɛtŋ dedeku a iri eke lʼɛc akŋ. 2.1 akŋ:Mark 1.29 ɛm a, ke wɛl tutr ekʼow el Simↄ Piɛr lele Andre ab ecʼakŋ.2Ɛtŋ kpɛkŋ agŋ nↄnↄ ow as luku gbugŋ a eb usu a fɛŋ; usu kaka anm, lisany a bↄbↄ yɛji usu anm. Nʼam dad wɛl Nyam ecʼodad, 3ɛtŋ agŋ yar abu sos es wɛw ɛs nyam am is Jesu. 4Gbɛkↄ eke -li kʼↄtumn -lʼokmn yogŋ a eke Jesu sig es agŋ a sosiɛm a, -li fig usu nyam êl luw af a, ɛtŋ -lʼoc ↄlu a ekʼanŋ in eci faja ɛm a -lʼusm es Jesu ecʼany af. 5Eke Jesu bʼɛkn agŋ a ecʼↄmn a, li dad sos es wɛw ɛs a ninɛ: «Ɛm jim, mʼoc ŋ e sikpl a mʼapʼŋ.»

6Ol eci low any uw ɛsɛl bɛb sig es yogŋ, ɛtŋ am tutr ɛl ecʼɛrm ɛm dad ɛsɛ: 7«Kↄ bla ɛtŋ ɛgŋ na am dad odad nɛnɛ ee? Nʼam ↄbr Nyam any! Bwo ecʼɛgŋ ↄtu eke kʼóc sikpl ap ekʼow elm Nyam sↄny coco ee?» 2.7 Bɛ̀bmn Ob Ap 24.16; Selu 103.3; Esayi 43.25.8Eke Jesu uw ɛl e sow tutr ab any a, li dad wɛl ninɛ: «Kↄ bla ɛtŋ am tutar ów amua na ↄny ecʼɛrm ɛm ee? 9Kↄ bogŋ ecʼanake ɛw fuɛfuɛ eke wɛl ki dad sos es wɛw ɛs ab ee? “Mʼoc ŋ e sikpl a mʼapʼŋ”, oglog ke wɛl dádʼr ɛsɛ: “Ìgb oc ŋ eci faja a ke án es ee”? 10Gbɛkↄ mʼerur eke kʼuwr low na any: wus na af, ɛgŋ ecʼIy ↄny abusu eke kʼoc sikpl ap.» Ɛtŋ sica li dad sos es wɛw ɛs a ninɛ: 11«Mʼam dadʼŋ, ìgb oc ŋ eci faja a eb ejagb ím gbugŋ!» 12Kpɛkŋ ɛgŋ a igb agŋ a fɛŋ ecʼany af, lʼoc in eci faja a, ɛtŋ lʼɛy ↄkm nʼam an es nʼim. Ow e low a iti dedeku ab any, ɛtŋ -nʼam kↄklm Nyam -li dad -lʼɛsɛ: «Lɛgŋ kaka sʼɛknm low akpasu na.»

Jesu ɛsŋ Levi eke kʼusʼr jam

Matie 9.9-13; Luk 5.27-32

13Ɛmɛny Jesu ɛwl im Galile eci mij nɛny a. Agŋ nↄnↄ am ow in ogŋ, ɛtŋ nʼam yɛgm wɛl low. 14In ecʼɛc ɛm a, lʼɛkn Alfe jim Levi, eke sig es wus labm eb usu. Jesu dadʼr ninɛ: «Ùsʼm jam!» Levi igb ɛtŋ usʼr jam.

15Ow e jam a, Jesu im Levi ecʼakŋ a, ɛtŋ am ij ob. Wus labm eb ɛsɛl nↄnↄ lele sikpl ɛsɛl ab am ij ob Jesu lele in eci jam ɛsɛl ab ab, aŋke agŋ amua e nↄnↄ anake am usʼr jam a. 16Ɛtŋ ol e low yɛgm ɛsɛl ekʼel Farisiɛl ecʼogog ecʼagŋ a, ɛkn eke Jesu am ij ob agŋ amua fɛŋ ab; ɛtŋ -li dad in eci jam ɛsɛl a ninɛ: «Kↄ bla ɛtŋ nʼam ij ob wus labm eb ɛsɛl amua lele sikpl ɛsɛl 2.16 Ɛ̀kn Luk 15.2 eci akr otar a. amua ab ee?» 17Jesu iri odad a eke -nʼam dad a, ɛtŋ dad ɛl ninɛ: «Agŋ a ekʼanŋ sos tuↄtuↄ ɛm a, íbram sos kok ɛs, kↄ ↄ́lu anake bʼibrm sos kok ɛs a. Mʼowm eke mi kʼɛsŋ agŋ eke bʼubr ɛl sosi nɛnyɛmbri nyam ɛsɛl a, kↄ mʼow eke mi kʼɛsŋ “sikpl ɛsɛl”.»

Ob owr lele ob sig ab ókrm af

Matie 9.14-17; Luk 5.33-39

18Lɛgŋ nyam, Jan mij ok nuŋ ɛs eci jam ɛsɛl a lele Farisiɛl ab am ɛnŋ nɛny. Agŋ ow am ibrm Jesu ɛsɛ: «Kↄ bla sosiɛm ɛtŋ Jan mij ok nuŋ ɛs eci jam ɛsɛl a lele Farisiɛl ecʼab ab bʼɛnŋ nɛny ɛtŋ ŋ e jam ɛsɛl a ɛ́nŋm nɛny ee?» 19Jesu dad ɛl ninɛ: «Kↄ am tutar ekʼagŋ lawlɛl eke wɛl ɛsŋ mɛbi eci es gbɛgbl ɛm a ↄtu eke kʼɛ́nŋ nɛny eke yↄw ɛc a anŋ ɛl ab ee? Njaŋ! Sɛgŋ a fɛŋ eke yↄw ɛc a bʼow anŋ ɛl ab a, -li bʼow -lʼij ɛtŋ -li bʼow -lʼɛgŋ. 20Gbɛkↄ lɛgŋ am ow eke wɛl bʼow ↄny yↄw ɛc a oc es ɛl ecʼaraŋn, ke sica -nʼɛnŋ nɛny gↄŋ.»

21Ɛtŋ Jesu ub ɛl nyandrɛ ninɛ: «Ɛgŋ ócm gbad owr lele gbad sig ab ↄbarm gigŋm. Eke kok ɛbɛn, ke gbad owr a bʼow ↄny gbad sig a agbr ɛm; ɛtŋ gbad a ecʼɛm agbr a bʼow agb nↄnↄ. 22Ɛtŋ ɛmɛny ɛgŋ ócm mar owr okm marel sig ɛm. Eke kok ɛbɛn a, mar owr a bʼow inŋ toŋ ba ke ↄ́ny marel sig a ↄb es. Ɛtŋ wɛl bʼow irmn mar a lele marel ab ab. Tasi ɛm a, mar owr, marel owr ɛm wɛl kʼok.» 2.22 Ɛ̀kn Matie 9.17 ecʼakr otar a.

Ɛgŋ ecʼIy el nɛnɛgŋ ecʼes ɛw ɛs

Matie 12.1-8; Luk 6.1-5

23Nɛnɛgŋ e lɛgŋ nyam, Jesu lel in eci jam ɛsɛl ab ab am ɛcr segb ↄgm eci. Ɛl ecʼejagb us ɛm a, jam ɛsɛl a am bubm egbey a. 24Farisiɛl ow ɛtŋ am ibrm Jesu ɛsɛ: «Ìs any ɛkn, kↄ bla sosiɛm ɛtŋ ŋ e jam ɛsɛl a am kok low ekʼɛy ecʼol a ↄↄm abusu eke wɛl ki kok nɛnɛgŋ e lɛgŋ ee?» 2.24 Ɛ̀kn Matie 12.2 eci akr otar a.25Jesu ↄdu eb dad ɛl ninɛ: «Awlmn low eke ɛb ebu David in obi in obi lele in ecʼagŋ ab ab kok lɛgŋ nyam eke namn am ↄny ɛl ab ee? 26Lʼɛy Nyamel ɛm, ɛtŋ in eci agŋ ab ab -lʼij egb waw eci futufutu a. Low na ɛy egb waw ɛs ligbɛl Abiatar e lɛgŋ ab ɛm. Ɛy ecʼol a ↄŋ abusu eke egb waw ɛsɛl sↄny coco kʼij egb waw e futufutu na.» 2.26 Ɛ̀kn 1 Samiɛl 21.2-7; 2 Samiɛl 15.35; Ob Ap 24.5-9.27Jesu igŋ af dad ninɛ: «Nyam kok nɛnɛgŋ ɛgŋ e nimamn sosiɛm kↄ ow elm nɛnɛgŋ sosiɛm Nyam kokm ɛgŋ. 28Na sosiɛm anake ɛgŋ ecʼIy el nɛnɛgŋ yɛji ecʼes ɛw ɛs a.»

3

Jesu ewlm ɛgŋ ekʼabu wɛw es nɛnɛgŋ e lɛgŋ

Matie 12.9-14; Luk 6.6-11

1Ɛmɛny Jesu ɛwl ow Nyam nuŋ igŋ usu a. Yogŋ, lʼɛkn ɛgŋ nyam ekʼabu wɛw es. 2Agŋ a fɛŋ ekʼanŋ Nyam nuŋ igŋ usu a okʼr anyamn af am lɛr gbiy ɛkn, eke li bʼow lʼewlm ɛgŋ na nɛnɛgŋ e lɛgŋ na, aŋke -nʼam ↄl low nyam eke -li kʼebr ow af -lʼok ow ów af. 3.2 Ɛ̀kn Matie 12.10 eci akr otar a.3Jesu ɛsŋ ɛgŋ a ekʼabu wɛw es a, ɛtŋ li dad ow ninɛ: «Ìgb ow aŋa inym es agŋ a fɛŋ ecʼany af!» 4Ɛtŋ nʼam ibrm agŋ a ekʼanŋ yogŋ a lʼɛsɛ: «Nɛnɛgŋ e lɛgŋ a bla lowi ɛy ecʼol a ↄŋ abusu eke wɛl ki kok ee? Low nimamn kↄ low ŋuŋ ee? Wɛl ↄtu eke ki sↄg ɛgŋ oglog wɛl ɛgbʼr es luw ee?» Kↄ -lʼↄbm kpu. 5Ɛtŋ Jesu am lɛr ɛl ɛrm bebl ɛm; sos yɛji ↄwʼr es aŋke -nʼↄnym sↄrŋ ikŋ kaka. Li dad ↄlu a ninɛ: «Ɛ̀gŋm abu es!» Lʼɛgŋm abu es ɛtŋ lʼewl. 6Kpɛkŋ Farisiɛl a ok ↄkm Nyam nuŋ igŋ usu a, ɛtŋ Erↄd Antipas ecʼogog ecʼagŋ ab ab -nʼim -nʼam as luku, -lʼↄl elel eke -li kʼↄnyn Jesu bake -lʼibi ow.

Agŋ nↄnↄ am ow Jesu ogŋ

Matie 4.25; 12.15-16; Luk 6.17-19

7Jesu lel in e jam ɛsɛl ab ab ocr sos es im Galile e mij saw a, ɛtŋ agŋ nↄnↄ am usʼr jam. Agŋ am anŋ Galile, Jude, 8Jerusalɛm, Idume, Jurdɛn ogog eci wus ab af, Tir lele Sidↄn eci baŋn saw saw a ow. Bieku na am ow eke kʼɛkn Jesu aŋke -lʼiri ów a fɛŋ ekʼow am kok a. 9Jesu dad in e jam ɛsɛl a ninɛ: «Òcr mijɛtŋ nyam owr ɛwr es aŋa, yecʼɛtŋ ke dedeku a kʼátram im sel.» 10Eke Jesu ewlm agŋ nↄnↄ a sosiɛm, agŋ a fɛŋ ekʼↄny ↄl ɛrŋ ɛrŋ a, am itarir eke kʼɛŋn usu itŋn in abu. 11Ekʼagŋ ekʼabŋ eŋuŋ anŋ ɛm a bʼɛkn Jesu a, -li bʼok wus ow ecʼany af -nʼam babarm -lʼɛsɛ: «Ŋ Nyam ecʼIy.» 12Kↄ Jesu am ijl ɛl nɛny kpoŋkpoŋ dad ɛsɛ: «Kʼùlmnʼm es!»

Jesu sↄsum ɛrm ɛsɛl lɛw yony ot

Matie 10.1-4; Luk 6.12-16

13Ca Jesu uyu lafɛny af, lʼɛsŋ agŋ eke lʼerur a ɛtŋ wɛl ow in ogŋ. 14Ɛl ɛm a li sↄsum agŋ lɛw yony lʼot [ɛtŋ nʼↄŋ wɛl nin ɛrm ɛsɛl]. 3.14 Mark eci silɛl esig bɛb ɛm a, wɛl ɛ́ŋnm sodad ekʼanŋ ob na [...] ecʼaraŋn ɛm a. Li sↄsum lʼot wɛl eke wɛl kʼanŋ in ab ke nʼám ɛrm wɛl -nʼim -lʼↄb gbreŋgbi usu a e kokoba. 15Nʼↄŋ wɛl abusu eke wɛl kʼogŋ abŋ eŋuŋ yɛji. 16Kin ɛrm ɛsɛl lɛw yony a ecʼen: Simↄ (Jesu igŋʼn nin af Piɛr), 3.16 Piɛr:ow e nyandrɛ el lebn. Ɛ̀kn Matie 16.16-18; Jan 1.42.17Jak lele lisijim Jan ab, ɛl Sebede ecʼey (Jesu ↄŋ ɛl nin Bwanɛrgɛs 3.17 Bwanɛrgɛs:bɛ̀bmn Luk 9.54. ekʼel nyandrɛ ɛm: “agŋ ekʼɛl e low kok bʼot nyamgbrany es”), 18Andre, Filip, Bartelemi, Matie, Toma, Jak Alfe jim, Tade, 3.18 Ɛ̀kn Matie 10.3 eci akr otar a. Simↄ low dogŋn ɛs, 19lele Judas Iskariↄt ekʼↄl Jesu ij ab ab.

Wɛl am cicr Jesu eke nʼↄny agn ecʼabŋ

Matie 12.22-32; Luk 11.14-23; 12.10

20Ɛmɛny Jesu ɛwl mɛny ow akŋ a. Agŋ nↄnↄ ɛwl mɛny ow as luku yogŋ toŋ Jesu lel in e jam ɛsɛl ab ab ɛ́ŋnm abusu eke kʼij ob yɛji. 21Jesu ecʼakŋ ecʼagŋ am ow eke kʼocʼr ab im aŋke -nʼam iri 3.21 -nʼam iri:odad na Grɛk ɛm a, wɛl ↄtu ekʼitŋn ɛjecʼɛm dad ɛsɛ -nʼam dad. eke Jesu in ki kokm ɛgŋ ɛm owi.

22Ɛtŋ ol e low yɛgm ɛsɛl ekʼanŋ Jerusalɛm ow a am dad ɛsɛ: «Bɛlsebul, abŋ eŋuŋ ecʼes ɛw a, anŋ Jesu ɛm! Ow anake ow bʼↄŋʼn abusu ke li bʼↄtu lʼogŋ abŋ eŋuŋ a.» 23Jesu ɛsŋ ɛl ɛtŋ nʼam dad wɛl sodad nyandrɛ ɛm lʼɛsɛ: «Ayaf Satan ↄtu eke kʼogŋn in sosi ar ee? 24Eke batŋ es ɛw nyam ecʼagŋ bʼogŋ ar ɛl ↄfr ɛm, es ɛw a kʼↄtum anm ij. 25Ɛbɛn nɛnyɛmbri nyam bosu nyam ecʼagŋ ekʼubr ɛm ɛl ↄfr a, kʼↄtum anm ij. 26Eke batŋ Satan bʼogŋn in sosi ar, oglog Satan nɛny ókrm af in obi ab ij a, ke in eci abusu a kʼↄtum ibnm ij; in eci es ɛw a uwr ŋ̂. 27Ɛtŋ ɛmɛny, eke wɛl erur eke kʼim ɛy lɛc ɛs nyam ecʼakŋ iyʼr mil a, ow it ke wɛl íkŋ anym ↄny awŋʼn gbuŋ ke wɛl ↄ́tu ɛy in ecʼakŋ a ot in eci mob a fɛŋ.»

28Ɛtŋ Jesu igŋ af dad ninɛ: «Mʼam dad ↄny nawrɛ ɛm tasi, agŋ ↄtu eke kʼɛŋn sikpl fɛŋ lele sodad eŋuŋ fɛŋ eke -li bʼow -li dad -lʼok Nyam af ab ab ecʼoc ap. 29Gbɛkↄ ekʼɛgŋ nyam dad low ŋuŋ ok Abŋ Lala af a, li kʼow nʼɛŋnm ow ecʼoc ap lɛgŋ kaka, aŋke low ŋuŋ a bʼow anŋʼn af sɛgŋ fɛŋ.» 30Jesu dad odad na ok ol e low yɛgm ɛsɛl ab af, aŋke -li dad ekʼabŋ ŋuŋ in anŋ ow ɛm sosiɛm.

Jesu lis lele lisijimɛl ab

Matie 12.46-50; Luk 8.19-21

31Ɛtŋ Jesu lis lele lisijim jam ɛsɛl ab ab ow. -Nʼinym es gbeŋ a ɛtŋ -nʼↄŋ ɛgŋ ɛy akŋ a eke kʼɛsŋʼn. 32Agŋ nↄnↄ ok es iwr ɛlul Jesu ɛm, ɛtŋ wɛl dadʼr eke: «Kin, esŋ lele esŋ jimɛl ab ekʼow inym es gbeŋ a. -Nʼam erur eke -li kʼɛknʼŋ.» 33Ɛtŋ Jesu dad ninɛ: «Kↄ bwo el ɛm lis ee? Ɛtŋ kↄ bwo ɛl el ɛm lisijimɛl ee?» 34Ɛtŋ eke lʼɛw nyamn li lɛr agŋ a ekʼok es iwr did ɛlul il ɛm a, li dad ninɛ: «Kin ɛm lis lel ɛm lisijimɛl ab ekʼanŋ aŋa, 35aŋke ɛgŋ kaka fɛŋ eke bi kok Nyam ecʼerur a, el ɛm lisijim, ɛm lisijↄw, lel ɛm lis ab.»

4

Wus akpasu akpasu yar e nyandrɛ ɛm odad

Matie 13.1-9; Luk 8.4-8

1Sakp ɛjeci, Jesu ow Galile eci mij nɛny a, ɛtŋ nʼam yɛgm agŋ low. Agŋ nↄnↄ ow ar did ɛlul il ɛm. Na sosiɛm lʼɛy mijɛtŋ nyam ekʼanŋ mij af ab ɛm ɛtŋ li sig es. Bieku a nimum ok es mij nɛny a. 2Jesu am ot nyandrɛ ɛm ecʼów nↄnↄ yɛgmn ɛl low. In eci low yɛgm ab ɛm, nʼam dad lʼɛsɛ: 3«Ìgŋn lↄru es irir! Lɛgŋ nyam, egb ewl ɛs nyam im ↄgm am ewl egb. 4Eke nʼam ufŋ egb ey ab es a, 4.4 Ɛ̀kn Matie 13.4 eci akr otar a. bɛb ok ebr af ɛtŋ ↄr ow sus ij. 5Bɛb ok mebn wus af, usu eke sɛc ɛnym. Kpɛkŋ -lʼɛli sɛc a ekʼɛnym a sosiɛm. 6Kↄ eke ligbn ow afr a, lʼebal egb a eke ɛli ok ↄkm a ɛtŋ li wɛwr ow es aŋke min ↄnym ɛl wus tasi. 7Bɛb ɛjeci ok usu eke mirŋ anŋ. Mirŋ a ɛli ↄny awŋ ɛl es. Na sosiɛm -lʼↄsum ey kaka. 8Gbɛkↄ egb ey a e bɛb ok wus mamn af. -Lʼɛli -lʼok ↄkm, -lʼagb ɛtŋ -lʼↄsu ey. Bɛb ↄsu likŋ lele lɛw ab, bɛb ecʼa ekŋ nyahan ɛtŋ ow e bɛb a ↄsu ekŋ yen.» 9Ɛtŋ Jesu igŋ af dad ninɛ: «Ekʼↄnyn ↄru eke kʼirir, ke írir sɛnyn sɛnyn!»

Low sosiɛm eke Jesu bʼoc nyandrɛ odad yɛgmn agŋ low

Matie 13.10-17; Luk 8.9-10

10Eke Jesu anm bieku ab ab ij a, in e jam ɛsɛl lɛw yony a lel agŋ a eke bʼanŋ in ab a, am ibrmʼn low sodad nyandrɛ ab af. 11Jesu dad ɛl ninɛ: «Ɔny ɛŋan Nyam eci gbreŋgbi usu a ecʼów a eke lↄl es a ecʼany uw. Kↄ ɛl ecʼa, nyandrɛ ɛm cɛ mʼam dad ɛl, 12yecʼɛtŋ ke

-li bi lɛr ke -li kʼɛknmn;

-li bʼiri ke ow kʼokm ɛl es sos ɛm,

aŋke blel ow am ok ɛl es sos ɛm,

blel -lʼɛwl mɛny -lʼow Nyam ogŋ,

ke blel ow áp ɛl low.» 4.12 Esayi 6.9-10, Sɛptant ɛm ocʼodad eke wɛl oc.

Wus akpasu yar a ecʼakr otar

Matie 13.18-23; Luk 8.11-15

13Ɛtŋ Jesu dad agŋ a ekʼanŋ yogŋ a ninɛ: «Ɔny ↄtumn irimn egb ewl ɛs a ecʼodad a e nyandrɛ? Ayaf bʼow ↄtur irir sodad nyandrɛ ɛm a fɛŋ ee? 14Egb ewl ɛs a ewl Nyam odad. 15Ebr ab af a eke egb a ok a, el agŋ eke bʼiri odad a. Kpɛkŋ Satan ow ↄny odad eke wɛl ewl ɛl ecʼɛrm ɛm a oc es. 16Mebn wus a eke egb a ok a, el agŋ eke bʼiri odad a ke kpɛkŋ ebʼr sos ɛm iŋn ɛm. 17Gbɛkↄ, -li yɛbmn odad a okm min ɛl ɛm, -li bʼɛw ɛrm af tɛl cɛ. Eke sica sos es ↄw owi oglog gbre ij owi bʼow Nyam odad a sosiɛm a, -li bʼɛgbr ↄmn a fafa. 18Wus a eke mirŋ nↄnↄ anŋ af ke egb a ok af a, el agŋ eke bʼiri odad a. 19Gbɛkↄ wus aŋa ecʼɛrm mij ebr, ob ↄny e mɛju lele wus ecʼów aw ɛjeci nↄnↄ iy ɛl ɛrm ɛm gbↄŋ, ɛtŋ ↄny odad a awŋ es ɛl ɛm, ke ↄ́tum ↄsum ey kaka. 20Wus mamn a el agŋ eke bʼiri odad a ke ebʼr. Ow ↄsu ey ɛl ɛm. Bɛb ↄsu likŋ lele lɛw ab, likpr ↄsu ekŋ nyahan ɛtŋ bɛb a ↄsu ekŋ yen!»

Kɛniɛ e nyandrɛ ɛm odad

Luk 8.16-18

21Jesu ibrm ɛl ninɛ: «Kↄ kɛniɛ eke wɛl bʼigŋ a, ob ew eke wɛl kʼubur es oglog kofa ew eke wɛl kʼoc ɛw sosiɛm wɛl bʼigŋ ee? Njaŋ! Tasi ɛm a, ob gege af wɛl bʼitmn es. 4.21 Bɛ̀bmn Matie 5.15; Luk 11.33.22Ɛbɛn low fɛŋ eke lↄl es a bʼow ɛy ↄkm, ɛtŋ yecʼekʼanŋ ncebn ɛm a bʼow ilm any usuayl ɛm. 23Ke ɛgŋ ekʼↄny ↄru eke kʼiri a, íri gↄŋ!»

24Ɛtŋ ɛmɛny Jesu dad ɛl ninɛ: «Ɛ̀wr low fɛŋ eke bʼow irir a ɛrm sɛnyn sɛnyn! Aŋke akunda yecʼɛm eke bʼow ocr ɛbmnin ob ↄŋn ɛgŋ ɛjecʼa, ow ɛm cɛ Nyam yɛji bʼow ɛbmn ↄŋ ↄny, ɛtŋ li bʼow li kok lʼakm ↄny ecʼa. 25Tasi ɛm a, ɛgŋ ekʼiri odad a ke ucu ↄny es a, Nyam bʼow obnʼn; kↄ ɛgŋ ekʼirim kaka a, tɛl a eke lʼiri a yɛji, wɛl bʼow ↄny ocʼr es ɛrm af.»

Egb ey eke ɛl obi ɛli ok ↄkm e nyandrɛ ɛm odad

26Ɛmɛny Jesu dad ninɛ: «Nyam e gbreŋgbi usu a otarir es odad na ab: igŋ nyam ewl egb ey in ecʼↄgm a. 27Sica nʼim ɛtŋ nʼam ir ɛb, lʼɛru es lʼigb, ncok lele lɛgŋ owr ab ɛsɛ sɛgŋ fɛŋ ecʼab af. Gbɛkↄ egb ey a ɛli ok ↄkm ɛtŋ am agb ekʼɛgŋ a in obi uwm ow e low kaka any. 28Kↄ wus in obi li bi kok ɛtŋ egb ey a bʼɛli ok ↄkm, agb toŋ usu sel ɛm. 29Ɛtŋ ekʼegb ey a usu a, kpɛkŋ ɛgŋ a ow ɛl ecʼub ɛm, aŋke ow it eke sica wɛl kʼub ɛl gↄŋ.» 4.29 Bɛ̀bmn Joɛl 4.13.

Likŋ e liy ecʼodad nyandrɛ ɛm

Matie 13.31-32, 34; Luk 13.18-19

30Ɛmɛny Jesu dad ninɛ: «Bla lowi wɛl ↄtu eke kʼoc bɛbmn Nyam e gbreŋgbi usu ab ab ee? Ɛtŋ bogŋ ecʼodad wɛl ↄtu eke kʼoc dadr ow e low ee? 31Nyam e gbreŋgbi usu a anŋ ɛsɛ likŋ e liy nyam eke wɛl ewl af. Gbuŋ eke wɛl kʼewlʼl a, lʼel egb ey a fɛŋ ɛm eci likekli tasi. 32Sica eke li bʼɛli lʼɛy ↄkm a, li bʼagb lʼakm wɛl fɛŋ. Li bʼok ál, li faf es toŋ bake ↄ́r ám ow sus mel in ecʼál a eci lↄw ew a.»

33Sodad nyandrɛ amua ɛm anake Jesu bʼoc am dadr ɛl Nyam ecʼodad a, yecʼa cɛ eke -lʼↄtur eke -li kʼoc -lʼɛw es ɛrm ɛm a. 34Sakp sakp fɛŋ Jesu bʼoc sodad nyandrɛ ɛm am dadr ɛl ów. Gbɛkↄ eke li bʼanŋ in e jam ɛsɛl ab ab a, li bʼotar ów a fɛŋ akr lʼok wɛl.

Jesu adar lidgbegb

Matie 8.23-27; Luk 8.22-25

35Lɛgŋ a cɛ eci ncebles a, Jesu dad in e jam ɛsɛl a ninɛ: «Sʼúbar mij jam a.» 4.35 Ɛ̀kn Luk 8.22 eci akr otar a.36Ɛtŋ eke -lʼɛlul bieku ab es a, jam ɛsɛl a ok lɛtŋ a eke Jesu anŋ ɛm ab ɛm, ɛtŋ -nʼim. Mɛtŋ ɛjeci yɛji anŋ ɛl saw. 37Ɛl ecʼubr ɛm a, kpɛkŋ lidgbegb okr ɛl es ɛtŋ mra am ɛlul ɛl, toŋ mij am bubm ok ɛl lɛtŋ ɛm. 38Jesu gbɛ ɛkpn ob, ɛru es lɛtŋ nɛny a am ɛru mɛmn. Jam ɛsɛl a am uwrʼr dadʼr ɛsɛ: «Low yɛgm agŋ ɛs, kↄ ɛy e luw na eke sʼam ow sʼuw a, ow am kokmʼŋ low kaka ee?»

39Jesu ufŋm es ɛtŋ dad lidgbegb a lele mij ab ab ninɛ: «Ìrmn es! Àdar!» Ɛtŋ lidgbegb a ecʼɛlu a ubr es ɛtŋ usu a fɛŋ irm es tiŋ. 40Sica Jesu am dad in e jam ɛsɛl a ɛsɛ: «Kↄ bla ɛtŋ erŋn am ↄny ↄny ee? Kↄ ↄny kʼↄnymn ↄmn cɛ ee?» 41Jam ɛsɛl a erŋn ligbɛl am ↄny ɛtŋ am dad ɛl ↄfr ɛm ɛsɛ: «Kↄ bwo el ɛgŋ ikŋ na eke lidgbegb lele mij ab bʼↄny in ecʼɛlum ab ee?» 4.41 Bɛ̀bmn Selu 65.8; 89.10; 107.23-32.

5

Jesu ewlm abŋ ŋuŋ ɛs nyam

Matie 8.28-34; Luk 8.26-39

1Jesu lel in eci jam ɛsɛl ab ab im ok Galile eci mij jam a, Geraseni 5.1 Geraseni:Ɛ̀kn Luk 8.26 lel in ecʼakr otar ab ab. eyŋ eci wus ab af. 2Eke nʼanŋ mijɛtŋ ab ɛm lʼus es a, kpɛkŋ ɛgŋ nyam anŋ ɛgŋ es oc usu a ɛy ↄkm ow am ↄbrʼr. Ɛgŋ a, abŋ ŋuŋ anŋʼn ɛm. 3Suwↄmu ecʼaraŋn anake li bʼanŋ a. Ɛgŋ kaka ↄ́tum ucurmʼn es, ŋgbraka ɛm bↄbↄ yɛji, 4aŋke sakp nↄnↄ wɛl bʼawŋʼn akr lele sabu ab ŋgbraka ɛm, kↄ li bʼↄny fɛŋ li bubr es. Ɛgŋ kaka ↄnym lɛc eke kʼↄtu ↄnyʼn yɛji. 5Sɛgŋ fɛŋ, ncok lele lɛgŋ owr ab, li bʼanŋ suwↄmu ekʼanŋ mafɛny ɛm a ecʼaraŋn; nʼam babarm ke nʼam ot mebn li kokr in sosi mob.

6Lʼɛkn Jesu akpoj ɛm, lʼuru es lʼow, lʼok ↄwrↄkp wus ow ecʼany af, ɛtŋ nʼam ɛlu lebl tuↄtuↄ li dad lʼɛsɛ: 7«Jesu, Nyam ekʼanŋ afr kpekpe ecʼIy, kↄ bla lowi anŋ ɛy araŋn ee? Nyam e nin ɛm mʼam ŋↄŋnʼŋ, kì kokʼm low ŋuŋ!» 8Abŋ ŋuŋ a ɛw lebl am dad ɛbɛn aŋke Jesu ikŋ anym dadʼr ninɛ: «Abŋ ŋuŋ, ɛ̀y ↄkm ɛgŋ na ɛm!» 9Ca Jesu am ibrmʼn ɛsɛ: «Kↄ ayaf wɛl bʼɛsŋnʼŋ ee?» Li dad ninɛ: «Wɛl bʼɛsŋʼm “Bubutɛ”, aŋke sʼɛny nↄnↄ.» 10Ɛtŋ nʼam at lebl es ni ŋↄŋn Jesu lʼɛsɛ: «Kʼògŋ abŋ eŋuŋ amua kʼŋgboŋ wus ikpr ab af.»

11Yogŋ, gbroko nↄnↄ anŋ ekʼam ij ob lafɛny a saw. 5.11 Eke sigbroko anŋ ɛb ab ɛm, ke ow am yɛgm eke low na am ɛy agŋ ekʼelm Jwifɛl a eci ɛb ɛm, aŋke gbroko el Jwifɛl e criɛ (Ob Ap 11.7; Ol Ɔkn 14.8).12Abŋ eŋuŋ a am ŋↄŋn Jesu dad ɛsɛ: «Ògŋ ɛy sʼim sigbroko amua ogŋ a yecʼɛtŋ ke sʼók ɛl ɛm!» 13Jesu ↄŋ ɛl ow ecʼabusu. Abŋ eŋuŋ a ok ↄkm ɛgŋ ab ɛm, ɛtŋ im ok sigbroko ab ɛm. Gbroko a fɛŋ ekʼanŋ yogŋ a ↄtu eke kʼij fandi yony. Ɛl a fɛŋ -nʼanŋ lafɛny ab af -lʼuru es -lʼok mij lekpl ab ɛm, ɛtŋ -nʼɛmn.

14Es uru ɛm, sigbroko ↄsu ɛsɛl a ɛwl im am ↄb amani ɛb ab ɛm lele sikpukpu ɛm ab. Ɛtŋ agŋ am ow ɛkn low yecʼa ekʼɛy a. 15-Lʼow -nʼɛŋn Jesu, ɛtŋ -lʼɛkn ɛgŋ a eke lɛgŋ sig ɛm abŋ eŋuŋ anŋ ɛm a eke sig es. Sica li sus mob; nuŋ ɛm ayal. Ɛtŋ agŋ a erŋn am ↄny. 16Agŋ a ekʼɛkn ów a fɛŋ ekʼɛŋn ɛgŋ a ekʼↄny abŋ eŋuŋ a, lele low yecʼa ekʼɛŋn sigbroko ab ab a, am awl ow ecʼów ok ɛl. 17Ɛtŋ agŋ a fɛŋ ekʼow a okr af am ŋↄŋn Jesu eke li kʼŋgboŋ ɛl eci wus ab af.

18Eke Jesu am ɛy mijɛtŋ ab ɛm a, ɛgŋ a ekʼↄny abŋ eŋuŋ bake ewl a am dadʼr ɛsɛ: «Ekʼow akplʼŋ sos ɛm, ke mʼam erur eke mi kʼanŋ ŋ ab!» 19Jesu ɛgŋm, gbɛkↄ li dad ow ninɛ: «Ɛ̀wl im ŋ ecʼagŋ a ogŋ a, ke áwl ów a fɛŋ eke Ɛs Kↄtↄkↄ kok ↄŋʼŋ a, lele sↄrŋ ikŋ e nʼↄny ŋ ecʼab ab a ok ɛl.» 20Ɛgŋ a im, ɛtŋ lʼↄb nuŋ Ɛb Lɛw 5.20 Ɛ̀kn Matie 4.25 eci akr otar a. ab ɛm, nʼam dad ów a fɛŋ eke Jesu kok ↄŋʼn a lʼok agŋ. Ɛtŋ agŋ a fɛŋ low iti any.

Jesu ewlm yↄw nyam ɛtŋ igbm Jayirus jↄw a luw ɛm

Matie 9.18-26; Luk 8.40-56

21Eke Jesu anŋ mij jam a owr mijɛtŋ ɛm ecʼa, agŋ nↄnↄ gbɛl ow iwr did ɛlul il ɛm mij nɛny yogŋ. 22Ɛgŋ nyam eke wɛl bʼɛsŋ Jayirus, Nyam nuŋ igŋ usu a ecʼes ɛw ɛs anŋ ow ɛtŋ eke lʼɛkn Jesu a, lʼok ↄwrↄkp wus ow ecʼany af. 23Nʼam at lebl es ni ŋↄŋn Jesu li dad lʼɛsɛ: «Ɛm jↄwli am uw. Òw ke átʼr abu nuŋ, yecʼɛtŋ ke li kʼúwm kↄ ke nʼánŋ owr.» 24Jesu ab -nʼim, ɛtŋ agŋ nↄnↄ a ekʼaam ɛwlʼl a am itarir -lʼul il.

25Bieku na ɛm, yↄw nyam eke bʼub abu ke mebl a ɛdŋm es toŋ ij akpo lɛw yony anŋ. 26Lʼij gbre nↄnↄ gbɛl sos kok ɛsɛl nↄnↄ ecʼabu ɛm. Ni ŋuŋn in ecʼos fɛŋ, kↄ lʼewlm, gbɛkↄ catŋ anake ↄl a am ↄtu yɛjʼa. 27Ɛtŋ eke lʼiri Jesu e lís e lʼow a, lʼow lʼɛy dedeku ab ɛm, lʼɛc Jesu jam, ɛtŋ lʼitŋn ow eci mob sus ɛm a abu. 5.27 Ɛ̀kn Matie 9.20 ecʼakr otar a.28Ke li dad in ecʼɛrm ɛm ninɛ: «Blel mi kʼitŋn in e mob sus ɛm a abu cɛ, ke mʼewl ŋ̂.» 29Kpɛkŋ lʼɛkn eke mebl a ekʼam okʼr a ɛdŋ es, ɛtŋ lʼɛkan in sosi ɛm eke lʼewl in ecʼↄl ab ɛm. 30Akr af yogŋ cɛ Jesu uw any eke lɛc nyam ɛy ↄkm in ɛm. Lʼɛdŋ mɛny bieku ab ɛm ɛtŋ nʼam ibrm wɛl li dad lʼɛsɛ: «Kↄ bwo ecʼɛgŋ itŋn ɛm eci mob sus ɛm a abu ee?» 31In e jam ɛsɛl a am dadʼr ɛsɛ: «Ám ɛkn agŋ nↄnↄ na ekʼam itarir -lʼulʼŋ a, ke ám ibrm ɛgŋ ekʼitŋnʼŋ abu ee?» 32Ɛtŋ Jesu am ɛw nyamn in e saw saw a, yecʼɛtŋ ke lʼɛ́kn ɛgŋ a eke kok low na a. 33Yↄw a erŋn am ↄny, nʼam ufŋ, aŋke lʼuw low a ekʼɛŋnʼn ab any. Na sosiɛm lʼow lʼok ↄwrↄkp wus Jesu ecʼany af, ɛtŋ lʼɛgŋ low a lʼeb. 34Jesu dadʼr ninɛ: «Ɛm jↄw, ŋ ecʼↄmn a ewlmʼŋ! 5.34 ŋ ecʼↄmn a ewlmʼŋ:odad na Grɛk ɛm a, wɛl ↄtu ekʼitŋn ɛjecʼɛm dad ɛsɛ ŋ ecʼↄmn a sↄgʼŋ. Ìm ɛrm es ɛy ɛm, ke éwl ŋ ecʼↄl ab ɛm gↄŋ.»

35Jesu odad anŋ nɛnym am dad ɛtŋ agŋ anŋ Jayirus ogŋ a ow. -Nʼam dad ow -lʼɛsɛ: «Ejↄŋ uw! Kʼìjr low yɛgm agŋ ɛs gbre ↄfr ↄfr.» 36Jesu usm ɛl e sodad ebl a jam 5.36 Jesu usm ɛl e sodad ebl a jam:odad na Grɛk ɛm a, wɛl ↄtu eke itŋn ɛjecʼɛm dad ɛsɛ: marɛm, Jesu iri ɛl e sodad a. kↄ li dad Jayirus ninɛ: «Kʼùru erŋn, kↄ ↄny ↄmn sↄny coco cɛ.» 37Nʼↄↄm ɛgŋ kaka abusu eke kʼim ɛwlʼl ekʼow elm Piɛr, Jak lele Jan ekʼel Jak lisijim ab cɛ. 38-Nʼim -lʼok Jayirus ecʼakŋ a; yogŋ, sↄ́g ↄnym nuŋ. Jesu ɛkn ekʼagŋ am ikŋ ↄŋn babarm. 39Lʼɛy akŋ a, ɛtŋ nʼam ibrm wɛl lʼɛsɛ: «Kↄ bla sosiɛm ɛtŋ am ikŋn ↄŋn ↄgr ee? Dedyↄwli a, lʼuwm kↄ mɛmn nʼam ɛru.» 40Ɛtŋ dedeku a am kokr Jesu miyɛr. Ow sosiɛm lʼogŋ agŋ a fɛŋ ok ↄkm. Gbɛkↄ lʼɛsŋ iy ɛs a, iy lis a, lel in eci jam ɛsɛl agŋ nyahan ab ab, ɛtŋ -lʼok akŋ a eke dedyↄwli a anŋ a. 41Nʼↄny ow abu, ɛtŋ li dad ow ninɛ: «Talita, kum!»5.41 Talita, kum:Sɛbr a eke -li bʼɛbr ab ɛm e nyam ekʼel Arame a, Jesu oc dadr odad. (Ow e nyandrɛ el: “Dedyↄwli, mʼam dadʼŋ, ìgb!”) 42Kpɛkŋ dedyↄwli a igb ɛtŋ nʼam an es. Ke dedyↄwli a, nʼↄny akpo lɛw yony. Agŋ a fɛŋ ekʼanŋ yogŋ a, low iti any. 43Jesu am dad ɛl lebl tuↄtuↄ ɛm ɛsɛ: «Kì dadr kʼokr ɛgŋ kaka.» Ɛtŋ ɛmɛny lʼigŋ af li dad ninɛ: «Ɔ̀ŋan in ob tɛl lʼij.»

6

Nasarɛt baŋn eyŋ ubm Jesu nawrɛ

Matie 13.53-58; Luk 4.16-30

1Jesu ŋgboŋ yogŋ, ɛtŋ nʼim Nasarɛt baŋn a eke lʼagb a. In eci jam ɛsɛl a im ɛwlʼl. 2Nɛnɛgŋ e lɛgŋ a Jesu am yɛgm agŋ low Nyam nuŋ igŋ usu a. Yogŋ, agŋ nↄnↄ anŋ. Eke -nʼam iri Jesu eci low yɛgm a, low am iti ɛl any ɛtŋ -nʼam dad -lʼɛsɛ: «Kↄ bogŋ low na anŋ owʼr ee? Ɛtŋ bogŋ eci nuŋ ɛm ↄny anake nʼɛŋn ab ee? Ayaf li bʼↄtu li kok sakrowa amua yɛjʼee? 3Kↄ ɛgŋ na ow elm ↄgↄg es ↄdu ɛs ab ee? Mari jim 6.3 Ɛ̀kn Jan 6.42. ab ee? Jak, Jose, Jud lele Simↄ ab ecʼɛl lisijim ee? Ɛtŋ kↄ lisijↄwɛl gbɛ irm ɛy ab aŋa ee?» Ów amua fɛŋ ↄ́ↄm Nasarɛt eyŋ abusu eke kʼↄny ↄmn Jesu ɛm. 4Ow sosiɛm li dad wɛl ninɛ: «Usu a fɛŋ wɛl bʼↄny kokoba ↄb ɛs ecʼɛlum, ekʼow elm in ecʼɛb a, in ecʼagŋ ɛm, lel in ecʼakŋ ab cɛ eke wɛl ↄ́nym in ecʼɛlum.» 6.4 Bɛ̀bmn Luk 4.24 lele Jan 4.44 ab.5Jesu ↄtum kokm akrowa kaka Nasarɛt yogŋ, ekʼow elm ↄ́lu bɛb eke lʼat abu nuŋ ke ewl a. 6Ɛtŋ ɛb eyŋ a ecʼↄmn ↄnym a e low am atʼr sel.

Jesu ɛrm in e jam ɛsɛl lɛw yony a

Matie 10.5-15; Luk 9.1-6

Ɛmɛny Jesu am ɛc baŋn baŋn a ekʼanŋ saw saw yogŋ a, ɛtŋ nʼam yɛgm agŋ low. 7Lʼɛsŋ jam ɛsɛl lɛw yony a, ɛtŋ lʼↄb nuŋ nʼam ɛrm wɛl agŋ yony yony. Nʼↄŋ wɛl abusu abŋ eŋuŋ fɛŋ eci nuŋ af. 8Ɛtŋ nʼam ijl wɛl nɛny li dad lʼɛsɛ: «Ɔny ecʼejagb us ɛm a, kʼòcr ob kaka ekʼow elm kpama cɛ. Kʼòcr futufutu, kʼòcr ekpr, kʼòcr os kʼánŋ ↄny ekpr ɛm. 9Òkr cↄkrukpↄ gbɛ, ke ɛ́wal mob sus ɛm nyam cɛ. 10Eke batŋ okr akŋ nyam ɛtŋ agŋ a eb ↄny a, ke ánŋn yogŋ toŋ ↄny eci lɛgŋ a eke kʼimn a ow. 11Eke batŋ usu nyam ecʼagŋ ɛgŋm ebm ↄny, oglog ɛgŋm eke kʼiri ↄny e nɛny ɛm ecʼodad, ke ókr ↄkm yogŋ, cícr ↄny ecʼakr sɛc a okr ɛl es, 6.11 Ɛ̀kn Matie 10.14 ecʼakr otar ab. ke ow íj low ŋuŋ a eke -li kokr a eci daŋku.» 12Jam ɛsɛl a im ɛtŋ -nʼam ↄb ɛrm ɛm itŋn eci kokoba. 13-Nʼam ogŋ abŋ eŋuŋ nↄnↄ, ɛtŋ -nʼam udu ↄ́lu a mun nuŋ -lʼewlm wɛl. 6.13 Bɛ̀bmn Jak 5.14.

Jan mij ok nuŋ ɛs e luw owi

Matie 14.1-12; Luk 9.7-9

14Eke Jesu e nin a eb es usu a fɛŋ a, ɛb ebu Erↄd Antipas yɛji iri in e lebl. Wɛl am dad ɛsɛ: «Jan mij ok nuŋ ɛs igb luw ɛm; na sosiɛm anake nʼam ↄny abusu li kok sakrowa a.» 15Bɛb am dad ɛsɛ: «Eli.» Oglog am dad ɛsɛ: «Ɛgŋ na anŋ ɛsɛ kokoba ↄb ɛsɛl esig ab af.» 16Ekʼów amua na ok Erↄd ↄru ɛm a, li dad ninɛ: «Jan mij ok nuŋ ɛs a eke mʼↄŋ abusu wɛl ubr nuŋ es a, anake igb luw ɛm a!»

17-18Kin elel eke Jan mij ok nuŋ ɛs e luw owi a ɛcr. Erↄd Antipas oc lisijim Filip e yↄw Erodiad. Jan im dad Erↄd ninɛ: «Ow itm eke kʼoc esŋ jim e yↄw.» 6.18 Ɛ̀kn Matie 14.4 ecʼakr otar a. Ɛtŋ ow sosiɛm Erↄd ↄŋ abusu wɛl ↄny Jan ok ŋgbraka ɛlu sobel ɛm. 19Erodiad ↄny Jan e sifn; nʼam erur eke li kʼibi ow kↄ nʼɛ́ŋnm ow ecʼabusu, 20aŋke Erↄd bʼↄny Jan eci muru. Tasi ɛm a, li bʼoc ow ɛsɛ ɛgŋ lala af, ɛsɛ low nɛny nyam ɛs af, ɛtŋ li bʼɛw ow ɛrm. Eke batŋ lʼiri Jan ecʼodad, ke ow ám ɛwʼr sel at sos ɛm. Gbɛkↄ li bʼerur eke li kʼiri ow ecʼodad.

21Sica lɛgŋ nyam Erodiad ɛŋn abusu eke kʼibi Jan mij ok nuŋ ɛs a. Ow el Erↄd e mew ecʼes gbɛgbl e lɛgŋ. Erↄd ɛsŋ in eci saw saw e nyimn ɛsɛl a fɛŋ, srↄda eyŋ fandi eci anym ɛsɛl a, lele Galile ecʼagŋ ɛgbɛl ab ab ob ij ɛm. 22Yogŋ anake Erodiad jↄw ow ɛy ob ij usu a, ke am ub ɛj a. Erↄd lel agŋ a eke lʼɛsŋ ob ij ɛm ab ab erur dedyↄwli a e low. Ɛtŋ Erↄd am dad dedyↄwli a ɛsɛ: «Kↄ bla ob iy am ibrm eke mi kʼↄŋ ee?» 23Nʼam ij nɛny li dad lʼɛsɛ: «Ìbrm im ob fɛŋ ekʼam erur a, mʼow mʼↄŋ. Ekʼow el ɛm ecʼes ɛw a eci likpr bↄbↄ yɛji, mʼow mʼↄŋ.» 24Kpɛkŋ yↄwli a uru es im dad ok lis ninɛ: «Ɛm lis, kↄ bla ob iy mi kʼibrm ee?» Lis dadʼr ninɛ: «Ìbrm Jan mij ok nuŋ ɛs e nuŋ a.» 25Kpɛkŋ dedyↄwli a ogŋ es im ɛb ebu a ogŋ a, ɛtŋ li dad ow ninɛ: «Ìsʼm sicaca Jan mij ok nuŋ ɛs a eci nuŋ a wayas ɛm!» 26Ɛb ebu a sos ↄw es amani a eke lʼiri a eci, gbɛkↄ li kʼↄtum lʼↄwrm sar ij, nɛny a eke lʼij lele agŋ a eke ok es ab ab sosiɛm. 27Kpɛkŋ nʼↄŋ usu ↄsu ɛsɛl ab ɛm ecʼɛgŋ nyam abusu eke kʼim ubr Jan nuŋ es. Nʼim sobel ɛm yogŋ, ɛtŋ lʼubr ow nuŋ es. 28Lʼoc lʼow nʼↄŋ dedyↄwli a, ɛtŋ ow oc im ↄŋ lis. 29Eke Jan eci jam ɛsɛl a bʼiri low na a, -lʼow, ɛtŋ -lʼoc ow eci sos megl a -nʼim -lʼoc es.

Jesu iyr agŋ ekʼafŋ fandi yen es lok

Matie 14.13-21; Luk 9.10-17; Jan 6.1-14

30-31Ɛrm ɛsɛl a eke Jesu ɛrm a, ɛwl ow ɛtŋ eke -lʼokr es Jesu ab a, -nʼam ↄb juma a fɛŋ eke -li kokr a lele low a eke -li yɛgmn agŋ ab ab a ecʼamani -lʼok ow. Eke -nʼam dad ow odad a, agŋ nↄnↄ am ow ɛtŋ am ɛwl toŋ -nʼↄnymn abusu kaka fɛŋ eke -li kʼij ob; ɛtŋ Jesu dad in e jam ɛsɛl a ninɛ: «Òwr sʼímn saw ɛm aŋa, bake ébr sel tɛl.»

32Ɛl sↄny -lʼok mijɛtŋ ɛm -nʼaam usu saw ɛm ekʼirm es. 33Ɛl ecʼim ɛm a, agŋ ɛkn ɛl, ɛtŋ lʼuw any ekʼow el Jesu lele in eci jam ɛsɛl ab ab anake aam a. Kpɛkŋ agŋ amua anŋ baŋn a ogŋ es ikŋ anym im ok usu a eke -nʼaam a. 34Mijɛtŋ a bʼitr es eke Jesu bʼus es a, lʼɛkn agŋ nↄnↄ ekʼok es ɛsɛ mɛcɛb ekʼↄnym ↄsu ɛs af, 6.34 ↄsu ɛs:bɛ̀bmn Awl 27.16,17; 1 Ɛ́b Ebu 22.17. ɛtŋ ɛl owi ↄnyʼn sↄrŋ. Ow sosiɛm, nʼam yɛgm wɛl ów nↄnↄ.

35Eke lɛgŋ ɛc a, jam ɛsɛl a ow ɛŋn Jesu ɛtŋ am dadʼr ɛsɛ: «Lɛgŋ ɛc, ɛtŋ usu na yɛji ɛw usu saw ɛm. 36Òk agŋ ab es ím sikpukpu a lele baŋn baŋn ekʼanŋ saw saw aŋa ab ab ɛm yecʼɛtŋ ke -lʼↄl ob ij.» 37Jesu dad ɛl ninɛ: «Ɔny obi, ↄŋn ɛl ob -lʼij!» -Li dad ow ninɛ: «Kↄ futufutu os ekŋ lɛw 6.37 Os nyam el ↄgm juma kok ɛs nyam eci lɛgŋ nyam e labm sↄg. si kʼim sʼↄl sʼow sʼↄŋ ɛl -lʼij ee?» 38Li dad wɛl ninɛ: «Ìmn ɛkan! Kↄ futufutu abi anŋ ↄny ee?» -Nʼim -lʼibrm ɛtŋ -lʼɛwl mɛny -lʼow -li dad ninɛ: «Futufutu yen lele ↄcn yony ab cɛ anŋ.» 39Li dad jam ɛsɛl a eke kʼↄŋ agŋ a ok es eku ɛm eku ɛm suw owr ab af. 40-Nʼↄŋ agŋ a ok es sɛrŋ ɛm sɛrŋ ɛm. Bɛb ok es ekŋ yen yen, oglog ok es ekŋ yony lele lɛw lɛw ab. 41Jesu oc futufutu yen a lele ↄcn yony ab ab, lʼigbl any ogŋ afr, ɛtŋ lʼɛlu Nyam bia. Li bubr ɛm nʼↄŋ in e jam ɛsɛl a eke ki cɛc ↄŋ agŋ a. Li cɛc wɛl ↄcn yony a yɛji. 42Agŋ a fɛŋ ij ob a lok iy. 43Jam ɛsɛl a ot ekpr a eke wal es a as luku ɛtŋ ow iy mulu lɛw yony. 6.43 Bɛ̀bmn 2 Ɛ́b Ebu 4.42-44.44Agŋ a fɛŋ ekʼij ob a, egŋ fandi yen anŋ ɛm.

Jesu am an es mij lekpl ab af

Matie 14.22-33; Jan 6.15-21

45Kpɛkŋ eke low na ɛy oc es a, Jesu ↄŋ in e jam ɛsɛl a ok mijɛtŋ ab ɛm eke kʼikŋ anym im mij lekpl a e jam a, Bɛtsayida ɛb ogog a, ke nʼánŋ in obi lʼafl bieku ab es. 46Eke lʼɛlu wɛl es a, lʼuyu lafɛny ab af eke li ki ŋↄŋn Nyam.

47Eke lɛgŋ am uk a, jam ɛsɛl a anŋ mijɛtŋ ab ɛm, mij araŋn yogŋ, ɛtŋ Jesu anŋ ákpaf a. 48Jesu ɛkn eke jam ɛsɛl a am ij gbre mij ↄr ab ɛm, aŋke lɛf am ɛlu ↄbr ɛl. Eke lɛgŋ am ɛny ow a, Jesu am an es mij ab af im ɛŋn ɛl, nʼam ↄl eke li kʼafŋ wɛl es. 49-Lʼɛkn ow ekʼow am an es mij ab af ow; -li tutr ekʼow el ↄŋnabŋ, ɛtŋ -nʼam babarm. 50Ɛl fɛŋ -lʼɛkn ow ɛtŋ -li kpikprm es. Kpɛkŋ Jesu dad ɛl ninɛ: «Ɛrm úsu ↄny lokm! Erŋn kʼↄ́ny ↄny! Kↄ ɛm!» 51Lʼɛy mijɛtŋ ab ɛm li sig wɛl es ɛm, ɛtŋ lɛf a irm es. Jam ɛsɛl a low iti any toŋ afŋn es, 52aŋke akrowa a ekʼɛy futufutu a eci cɛc ɛm a, -lʼirim ow okm ɛl es sos ɛm, ɛl ecʼɛrm tuↄtuↄ a sosiɛm.

Jesu ewlm ↄ́lu Genesarɛt wus af

Matie 14.34-36

53Eke Jesu lel in eci jam ɛsɛl ab ab ubr mij lekpl a e jam a, -nʼim -lʼok Genesarɛt ɛb ɛm. -Lʼitr mijɛtŋ ab es, ɛtŋ -lʼus es. 54Ɛl ecʼes us ɛm a, kpɛkŋ agŋ uw Jesu any, 55-lʼɛwl amani a wus ikpr a nimum af ɛtŋ agŋ ot ɛl ecʼↄ́lu ogo af am ow yogŋ a eke -lʼirir eke Jesu anŋ a. 56Usu a fɛŋ eke Jesu am ɛy a, ke ow el baŋn gbɛl ɛm o, ke ow el baŋn likekli ɛm o, ke ow el kpukpu ɛm o, agŋ am ot ↄ́lu ow ɛjɛm araŋn. -Nʼam ŋↄŋn ow eke ow ki yɛb wɛl itŋn in e mob sus ɛm a ecʼɛnyɛmbri a cɛ abu, ɛtŋ agŋ a fɛŋ ekʼam itŋn mob sus ɛm a abu a, am ewl.

7

Ɛy lagŋɛl ecʼɛb ir owi

Matie 15.1-9

1Ca Farisiɛl lel ol e low yɛgm ɛsɛl bɛb ekʼanŋ Jerusalɛm ow ab ab, iwr did ɛlul Jesu ɛm. 2-Lʼɛbmn nyamn eke Jesu e jam ɛsɛl ab ɛm ecʼagŋ bɛb yↄgm sabu ɛsɛ elel eke ɛl ecʼɛb ir a am ibrm ab af, ɛtŋ -nʼam ij ob.

3Ke tasi ɛm a, Farisiɛl lele Jwifɛl bɛb ab ogŋ a, eke yↄgm abu, kʼↄtum ijm ob; aŋke -li bʼucu ɛl agŋiyɛl ecʼɛb ir owi amua -nʼↄny es. 7.3 Luk 11.38.4Na sosiɛm, eke -nʼanŋ an ↄl usu batŋ -lʼow gbugŋ, -lʼijmn ob eke -lʼakprm mij sos. 7.4 -lʼijmn ob eke -lʼakprm mij sos:odad na Grɛk ɛm a, wɛl ↄtu eke itŋn ɛjecʼɛm dad ɛsɛ: -lʼijmn ob kaka fɛŋ eke bʼanŋ ob an ɛw usu ow a eke -li yↄyↄgm es. Ɛtŋ ɛmɛny -nʼↄny agŋ ɛm ecʼɛb ir owi nↄnↄ yɛjʼeke -li bʼↄsu ɛsɛ mij kpↄk, ob ijr kpokpo lele sijↄwrɛ ab ecʼelel eke wɛl kʼɛtŋn es ab af.

5Ow sosiɛm Farisiɛl a lel ol e low yɛgm ɛsɛl ab ab am ibrm Jesu ɛsɛ: «Kↄ bla ɛtŋ ɛy lagŋɛl ecʼɛb ir owi a ekʼↄŋ ɛy a, ŋ e jam ɛsɛl a ɛ́luam ee? -Li bʼot sabu ekʼaylm -nʼam ijr ob.» 7.5 Ɛ̀kn Matie 15.2 ecʼakr otar a.6Jesu am dad ɛl ɛsɛ: «Ɔny, agŋ ɛnyɛmbri yony yony ɛsɛl! Nawrɛ tasi, Esayi dad ↄny e lís e low in e kokoba ↄb ab ɛm:

Nyam dad eke agŋ amua na nɛny ɛm ↄfr ↄfr

-nʼam kↄklm im,

kↄ ɛl ecʼɛrm a kpab es ɛm e lís.

7Nuŋ ↄfr ↄfr agŋ amua am igŋʼm,

aŋke agŋ ɛm ecʼów anake -li bʼoc

-nʼam yɛgmn agŋ low a.»7.6-7 Esayi 29.13, Sɛptant ɛm ecʼodad eke wɛl oc.

8Ɛtŋ ɛmɛny Jesu usr af dad ninɛ: «Ɔny bi waal Nyam ecʼol a ecʼów a ɛlul es, ɛtŋ bʼucur agŋ ɛm ecʼa ↄnyn es.» 9Ɛtŋ ɛmɛny lʼigŋ af ninɛ: «Ɔny, ↄnyn nyandrɛ nↄnↄ ekʼow ɛm bʼigŋn Nyam e sol a okr es, ke bʼucur ↄny ecʼagŋ ɛm ecʼa ↄnyn es! 10Tasi ɛm a, Mois dad ninɛ: “Ɛ̀lum asŋ lel esŋ ab.”7.10 Ɔkm Ok 20.12; Ol Ɔkn 5.16. Ɛtŋ lʼusr af ninɛ: “Ɛgŋ eke yayr ɛs lele lis ab a, lʼit eke wɛl kʼibiʼr.”7.10 Ɔkm Ok 21.17; Ob Ap 20.9.11Ɛtŋ ↄny, ↄny e low yɛgm ab ɛm bi dadr ɛsrɛ, ekʼɛgŋ nyam in dad ow ɛs oglog ow lis in ɛsɛ: “Ob a eke mi kʼↄŋʼŋ ŋ eci abu ɛlum ecʼa, ob a el Kↄrban” (ow e nyandrɛ el, ob eke wɛl oc ɛw es Nyam ecʼegb wawr ↄŋ eci), 7.11 Ɛ̀kn Matie 15.6 ecʼakr otar a.12ↄny bʼɛlul abusu es ekʼɛgŋ ikŋ na, kí kokm low kaka ↄↄm ɛs lele lis ab ij. 13Ɛbɛn anake ↄny, bʼↄnyn Nyam ecʼów ekʼɛlu abusu es eke wɛl ki kok a otr es, ke bʼucur ↄny ecʼagŋ ɛm ecʼa ekʼirir a ↄnyn es a. Ɛtŋ ↄnyn ów bubutɛ gbɛl e bi kokr ɛsɛ low ikŋ na af.»

Ów eke bʼↄŋ ke ɛgŋ úwm anŋ

Matie 15.10-20

14Ɛmɛny Jesu ɛsŋ agŋ a ɛtŋ am dad ɛl ɛsɛ: «Ìgŋn lↄru es ↄny fɛŋ kʼírir. 15Ow elm ob ekʼɛgŋ bʼij ok lokm a, ↄↄmʼn lʼuwm anŋ, kↄ ów tutr eke bʼanŋ in ecʼɛrm ɛm ɛy ↄkm a anake bʼↄŋʼn lʼuwm anŋ a. 16[Ke ɛgŋ fɛŋ ekʼↄny ↄru eke kʼiri a, íri gↄŋ!]» 7.16 Mark eci silɛl esig oglog a, wɛl ɛ́ŋnm sodad ekʼanŋ ob na [...] ecʼaraŋn ɛm a.

17Eke Jesu ɛlu agŋ ab es im ɛy akŋ a, in e jam ɛsɛl a im ɛŋnʼn ɛtŋ am ibrmʼn ɛsɛ: «Òtar nyandrɛ a ekʼub a e low akr òk ɛy!» 18Ɛtŋ nʼam dad wɛl lʼɛsɛ: «Kↄ ↄny yɛji kʼↄtumn kʼirimn low na eci nyandrɛ ee? Uwmn any ekʼow elm ob ekʼɛgŋ bʼij ok lokm a, kʼↄtum ↄↄmʼn lʼuwm anŋ, 19kↄ ów tutr eke bʼanŋ in ecʼɛrm ɛm ɛy ↄkm a anake bʼↄŋʼn ke lʼuwm anŋ ab ee? Aŋke ob e li bʼij lʼok sos ɛm a, lokm ow bʼokʼr kↄ ow elm ɛrm ɛm, ɛtŋ li bʼiny lʼok es.» (Odad ebl na ɛm a, Jesu am yɛgm ekʼob fɛŋ akpl iju.) 7.19 Bɛ̀bmn Ob Kok 10.9-16.20Ɛtŋ ɛmɛny Jesu dad ninɛ: «Ów tutr eke bʼanŋ ɛgŋ ɛm ɛy ↄkm a bʼↄŋ ɛtŋ lʼuwm anŋ. 21Tasi ɛm a, ɛgŋ ecʼɛrm ɛm anake sow tutr eŋuŋ a fɛŋ bʼanŋ, ke bʼↄŋʼn lʼij nfaci, lʼiy mil, lʼibi ɛgŋ, 22lʼɛrum yↄw ɛjecʼab, lʼerur lawl ecʼob; li kok low ŋuŋ, lʼɛju ɛgŋ, li wuwlm ów ab, nʼↄnyn ɛgŋ nyamn ɛyr, li cak cak ɛgŋ, nʼↄny tutre, ke lʼij nyamb a. 23Ów amua fɛŋ eke bʼanŋ ɛgŋ ecʼɛrm ɛm ok ↄkm a, anake bʼↄŋ ke lʼuwm anŋ a.»

Utuyↄw nyam ↄny ↄmn Jesu ɛm

Matie 15.21-28

24Jesu ŋgboŋ yogŋ a e nʼanŋ a, ɛtŋ nʼim lʼɛy wus ikpr a eke titm Tir ab af. Eke lʼɛy akŋ nyam a, lʼerurm eke wɛl kʼuw any eke lʼow nʼanŋ yogŋ, gbɛkↄ ow ibnm ɛtŋ amani a eb es eke Jesu in ow aŋa. 25Yↄw nyam ekʼin ecʼiy yↄwli ↄny abŋ ŋuŋ a, iri eke Jesu ow anŋ ɛb ab ɛm. Lʼow nʼɛŋn ow ɛtŋ lʼok ↄwrↄkp wus ow ecʼany af. 26Yↄw a elm Jwif, wɛl ewʼr Fenisi ɛb ɛm, Siri wus af. 7.26 Yↄw a, Israɛl ecʼefnu esig ab ɛm ecʼɛgŋ. Nʼam ŋↄŋn Jesu eke kʼogŋ abŋ ŋuŋ ekʼanŋ jↄwli ab ɛm a ɛlu ↄkm. 27Kↄ Jesu dadʼr ninɛ: «Yɛ̀b, wɛl ↄ́ŋ etuey ob ij yɛ aŋke ow itm eke wɛl kʼoc ɛl ecʼob ij a ↄŋ mↄwr ey.» 7.27 mↄwr ey:ɛ̀kn Matie 15.26 ecʼakr otar a.28Yↄw a ↄdu eb ɛtŋ dad ninɛ: «Ɛgŋ gbɛl, nawrɛ tasi dad. Gbɛkↄ mↄwr ey eke bʼanŋ tabl ew a, bʼij etuey ecʼob eke bʼakm ɛl ok wus a.» 29Jesu dadʼr ninɛ: «Low na eke dad a sosiɛm, ↄtu eke kʼim gbugŋ. Abŋ ŋuŋ a ɛy ↄkm ŋ ecʼiy ab ɛm.» 30Yↄw a im gbugŋ ɛtŋ ɛŋn in ecʼiy a ekʼɛru es ob ɛrur ob af, ɛtŋ lʼɛkn yɛji eke abŋ ŋuŋ a ɛy ↄkm ow ɛm.

Ɔru ablu ɛbrm nyam ecʼewlm owi

31Sica Jesu ŋgboŋ Tir eci wus ab af, ɛcr Sidↄn eci, ubr Ɛb Lɛw a e wus ab af, im ok Galile e mij a ogŋ a. 32Agŋ oc ɛgŋ nyam ekʼↄru abl ke ↄ́tum dadm odad okm es a is Jesu, ɛtŋ am ŋↄŋnʼn eke li kʼat ow abu nuŋ. 33Jesu ɛlu bieku ab es, oc ↄlu a im saw ɛm. Lʼot sabu ey lʼok ow ↄru ɛm, ɛtŋ lʼoc in e sar nɛnym a lʼudu ow anm. 34Sica Jesu igbl any ogŋ afr, bubm sel ok ɛtŋ dad ɛgŋ a ninɛ: «Efata!»7.34 Efata:Arame ɛbr ɛm Jesu dad. (Ow e nyandrɛ el “Fìg!”) 35Kpɛkŋ ɛgŋ a am iri ów, anm kpabʼr es nɛnym ɛtŋ lʼↄb nuŋ nʼam dad odad sɛnyn sɛnyn. 36Jesu ijl agŋ a nɛny dad ninɛ: «Kì dadr low na kʼòkr ɛgŋ kaka!» Sica eke li bʼijl wɛl nɛny eke wɛl kí dadm a, yogŋ anake agŋ a yɛji, bʼim am ↄb low a ecʼamani a. 37Agŋ a fɛŋ anŋ low any iti ligbɛl ɛm toŋ am dad ɛsɛ: «Fɛŋ eke li bi kok a bʼel ów amamn ↄfr. Li bi kok ↄ́ru ablu am iri ów ɛtŋ ɛl a ekʼↄ́tum dadm odad a, yɛji bi dad ów.»

8

Jesu iyr agŋ fandi yar lok

Matie 15.32-39

1Lɛgŋ ab ɛm, ɛmɛny agŋ nↄnↄ gbɛl ow iwr did ɛlul Jesu ɛm. Eke -nʼↄnym ob kaka eke -li kʼij a, Jesu ɛsŋ in e jam ɛsɛl a, ɛtŋ dad ɛl ninɛ: 2«Agŋ amua e low am ↄnyʼm sↄrŋ, aŋke kin sɛgŋ emum nyahan ɛtŋ eke -nʼanŋn ɛm ab ke -nʼↄnym ob kaka eke -li kʼij. 3Eke mʼam ɛlu ɛl es -nʼim namn, -li kʼow -nʼↄnymn lɛc ɛl ecʼejagb us ɛm, aŋke ɛl ɛm ecʼagŋ nyam nyam anŋ susu kpekpe ow.» 4In e jam ɛsɛl a am dadʼr ɛsɛ: «Ɛtŋ sica bogŋ si kʼɛŋn ob ij sʼↄŋ ɛl usu saw ɛm na ekʼɛgŋ irm ab ee?» 5Jesu ibrm ɛl ninɛ: «Kↄ futufutu abi ↄnymn ab ee?» Ɛtŋ jam ɛsɛl a dad ninɛ: «Lↄbŋ.» 6Sica Jesu ↄŋ abusu eke dedeku a kʼok es wus. Lʼot futufutu lↄbŋ a, lʼɛlu Nyam bia, li bubr ɛm, ɛtŋ nʼↄŋ in e jam ɛsɛl a eke ki cɛc dedeku a. Ɛtŋ jam ɛsɛl a cɛc ↄŋ ɛl fɛŋ. 7-Nʼↄnym ↄcn abi ka ab. Jesu oc yeci yɛji ɛlu Nyam bia ɛtŋ ↄŋ jam ɛsɛl a eke ki cɛc ↄŋ ɛl. 8Agŋ a ij ob molok iy ɛl toŋ ob wawal es. Jam ɛsɛl a ɛc ot ob a fɛŋ eke wal es a ɛtŋ ow ij mulu ɛgbɛl lↄbŋ. 9Agŋ a fɛŋ ekʼij ob a, ↄtu eke kʼij agŋ fandi yar. Sica Jesu ↄŋ ɛl abusu eke -li kʼim, 10ɛtŋ kpɛkŋ in lel in e jam ɛsɛl ab ab -lʼok mijɛtŋ ab ɛm -nʼim Dalmanuta 8.10 Dalmanuta:ɛ̀kn Matie 15.39. Yɛfɛnyna ɛm a, wɛl uwm Dalmanuta lele Magadan ab eci yogŋ ekʼanŋ ab any. Ow ↄtu eke kʼel ɛb nyam cɛ eci en yony oglog ɛb yony ekʼↄb okr af eci nin. eci wus ab af.

Farisiɛl am ibrm eke Jesu ki kok mɛny ɛwr nyam

Matie 16.1-4

11Farisiɛl ow ɛŋn Jesu ɛtŋ am atar ów es in ab. Eke -lʼerurir eke -li kʼuk ow meb a sosiɛm, -li dad ow ninɛ: «Kòk mɛny ɛwr nyam ↄŋ ɛy yecʼɛtŋ ke sʼúw any tasi ekʼow el Nyam ɛrmʼŋ ow.» 12Jesu bubm sel ok ɛtŋ dad ninɛ: «Bla sosiɛm ɛtŋ yɛfɛnyna ecʼagŋ amua am ibrm eke kʼɛkn mɛny ɛwr ee? Mʼam dad ↄny nawrɛ ɛm tasi: wɛl kʼow kokm mɛny ɛwr kaka ↄↄm ↄny.» 13Ɛtŋ lʼɛlu wɛl es, lʼɛy mijɛtŋ ab ɛm lʼubr mij jam a.

Jam ɛsɛl a low a kʼokm es sos ɛm kaka

Matie 16.5-12; Luk 12.1

14Eke -nʼim a, jam ɛsɛl a ijl es eke kʼeb futufutu, ekʼow elm futufutu nyam a cɛ eke -nʼↄnymn ab mijɛtŋ ab ɛm a. 15Jesu am ijl ɛl nɛny dad ɛsɛ: «Ɛ̀wr ɛrm! Ke ↄ́sur sos Farisiɛl lele Erↄd ab e lijru a e lís.» 16Jam ɛsɛl a ekʼiri low na a am dadarir ɛl ↄfr ɛm ɛsɛ: «Eke sʼebm futufutu a sosiɛm anake nʼam dad ɛy ów amua a.»

17Eke Jesu iri ów a eke -nʼam dadarir ɛl ↄfr ɛm a, nʼam dad wɛl lʼɛsɛ: «Kↄ bla sosiɛm ɛtŋ am dadr ɛsrɛ: “Eke sʼebm futufutu a sosiɛm ee?” Kↄ kʼirimn cɛ ee? Kↄ ow kʼokm ↄny es sos ɛm cɛ ee? Kↄ ↄny ecʼɛrm tuↄtuↄ a sosiɛm ee? 18-19Ɔny ɛlil anyamn ɛtŋ ɛ́knmn es ee? Ɛlil ↄru ɛtŋ írimn ów ee?8.18 Jeremi 5.21; Ezekiɛl 12.2. Kʼↄknmn lɛgŋ a eke mʼubr futufutu yen ɛm mʼↄŋ agŋ fandi yen a ij a, ow a ekʼakm ɛl a, mulu abi anake ɛcr otr ab ee?» -Li dad ninɛ: «Lɛw yony.»8.19 Ɛ̀kn Mark 6.35-44.20Ɛmɛny lʼibrm wɛl ninɛ: «Lɛgŋ a eke mʼubr futufutu lↄbŋ ab ɛm mʼↄŋ agŋ fandi yar a ij a, ow a ekʼakm ɛl a, mulu abi anake ɛc otr ab ee?» -Li dad ninɛ: «Lↄbŋ.» 8.20 Ɛ̀kn Mark 8.1-9.21Ɛtŋ Jesu usr af dad ɛl ninɛ: «Ɛtŋ ɛmɛny sica kʼirimn ow kʼokm ↄny es sos ɛm cɛ ee?»

Jesu ewlm any eflu nyam Bɛtsayida

22Jesu lel in e jam ɛsɛl ab ab im ok Bɛtsayida. Yogŋ agŋ oc any eflu nyam ow ɛtŋ am ŋↄŋnʼn eke li kʼitŋn ow abu. 23Jesu ucu any eflu a abu ↄny ɛtŋ ocʼr ab im baŋn saw a. Yogŋ lʼoc sar lʼubr ow anyamn ɛm, lʼok ow sabu any ɛtŋ lʼibrm ow ninɛ: «Kↄ am ɛkn es ee?» 24Any eflu a fifig anyamn ɛtŋ dad ninɛ: «Mʼam ɛkn agŋ ekʼam an es, gbɛkↄ mʼam ɛkn ɛl ɛsɛ ekŋ af.» 25Ɛmɛny Jesu okʼr sabu any ɛtŋ nʼam ɛkn es sɛnyn sɛnyn. Sica lʼewl tasi ɛtŋ nʼam ɛkn ob fɛŋ ɛsɛ elel ekʼow it ab af. 26Ɛtŋ Jesu dadʼr ninɛ: «Èb ejagb im gbugŋ; kↄ kʼↄ̀kŋ any kpɛkŋ kpɛkŋ kʼim kʼɛy agŋ ab ɛm.»

Piɛr dad eke Jesu in el Mesi

Matie 16.13-20; Luk 9.18-21

27Ow e jam a, Jesu lel in e jam ɛsɛl ab ab us ejagb aam baŋn baŋn a ekʼanŋ Sesare Filip eci wus ab af a. Eke -nʼanŋn ejagb -nʼaam a, Jesu ibrm in e jam ɛsɛl a ninɛ: «Kↄ ayaf agŋ bi dadr ɛm e lís ee?» 28-Li dad ow ninɛ: «Agŋ bɛb bi dad ɛsɛ ŋ Jan mij ok nuŋ ɛs, bɛb bi dad ɛsɛ ŋ Eli, ɛtŋ agŋ likpr ecʼa, -li bʼocʼŋ ɛsɛ kokoba ↄb ɛsɛl ab ɛm e nyam af.» 29Ɛtŋ Jesu ibrm ɛl ninɛ: «Kↄ ↄny obi ↄny obi a, ayaf bʼocarʼm ee?» Piɛr ↄdu eb dad ninɛ: «Ŋ el Mesi a.» 30Jesu ijl ɛl nɛny kpoŋ kpoŋ eke -li ki dadmn in e lís e low -lʼokmn ɛgŋ kaka.

Jesu am ɛwar in e luw lel in e luw ɛm anŋ igb ab

Matie 16.21-28; Luk 9.22-27

31Jesu am yɛgm in e jam ɛsɛl a low dad ɛl ɛsɛ: «Ow it ekʼɛgŋ ecʼIy kʼij gbre nↄnↄ; ke agŋ ekpekp, egb waw ɛsɛl ɛgbɛl lel ol e low yɛgm ɛsɛl ab ígŋ ɛluʼl es, ↄ́ŋ wɛl ibiʼr ke sɛgŋ nyahan, lʼígb agŋ ekʼuw ab ɛm.» 32Nʼam dad wɛl sodad amua lʼɛrum mar. Na sosiɛm Piɛr ocʼr ab im saw ɛm ɛtŋ am ɛnymʼn abr dadʼr ɛsɛ: «Kì dad odad nɛnɛ.» 33Eke Jesu ɛwl mɛny lɛr in e jam ɛsɛl a, li dad Piɛr lebl tuↄtuↄ ɛm ninɛ: «Satan, kpàbʼm es lís, aŋke ŋ e tutr a elm Nyam e tutr, kↄ na agŋ ɛm e tutr.»

Elel eke wɛl kʼusr Jesu jam

34Eke Jesu ɛsŋ dedeku a lel in e jam ɛsɛl ab ab a, nʼam dad wɛl lʼɛsɛ: «Ekʼɛgŋ nyam am erur eke kʼusʼm jam a, ow it ke li kí tutrm in e lís owi, lʼábu in obi ecʼolikŋ a 8.34 ábu in obi ecʼolikŋ a:ɛ̀kn Matie 10.38 eci akr otar a. ke lʼúsʼm jam. 35Tasi ɛm a, ɛgŋ yecʼeke bʼow erur eke ki dogŋn in e sel a, bʼow irmn. Gbɛkↄ ɛgŋ yecʼeke bʼow irmn in e sel a Amani Mamn a lel ɛm sosiɛm ab a, bʼow ɛŋn. 36Eke batŋ ɛgŋ nyam ↄny wus ecʼob fɛŋ ɛtŋ lʼirmn in e sel a, ke bla ow bʼow eel il ab ee? 37Ɛtŋ bla ob iy ɛgŋ ↄtu eke kʼoc sↄgr in e sel ab ee? 38Yɛfɛnyna ecʼagŋ amua el sikpl ɛsɛl lel ɛnyɛmbri yony yony ɛsɛl ab Nyam ecʼany af. Ekʼɛgŋ nyam ɛ́s am ↄny ɛm lel ɛm e sodad ebl ab ab sosiɛm agŋ amua ecʼaraŋn, ɛbɛn cɛ ɛgŋ ecʼIy yɛji ɛ́s bʼow ↄny, lɛgŋ eke li bʼow lʼow Ɛs ecʼanygbɛl ɛm, afr ɛrm ɛsɛl lala ab ab a.»

9

Jesu itŋn sos

Matie 17.1-13; Luk 9.28-36

1Ɛmɛny Jesu dad ɛl ninɛ: «Low nawrɛ mʼam dad ↄny: agŋ amua ekʼanŋ aŋa a e bɛb bʼow ɛkn Nyam ecʼes ɛw a ow abusu ↄny ɛm gbuŋ ke -lʼuw.»

2Eke sɛgŋ nↄhↄn ɛc a, Jesu ɛsŋ Piɛr, Jak lele Jan ab ɛtŋ -li kpab es -nʼim saw ɛm ɛl sↄny lafɛny gege nyam af. Yogŋ, Jesu itŋn sos ɛl ecʼany af. 3In eci mob sus ɛm a e jɛjn a afŋn es; wus af aŋa, ɛgŋ kaka anm eke kʼↄŋ in eci mob sus ɛm a jɛjn ɛbɛn. 9.3 Bɛ̀bmn 2 Piɛr 1.16-18.4Ɛtŋ kpɛkŋ Eli lele Mois ab okm sos ↄkm ɛtŋ am dad ów Jesu ab. 5Eke Piɛr bʼɛkn ɛbɛn a, li dad Jesu ninɛ: «Low yɛgm agŋ ɛs, ow akpl eke si kʼanŋ aŋa! Sʼús nuŋ igŋ usu nyahan: ŋ e nyam, Mois e nyam lel Eli e nyam ab.» 6Tasi ɛm a, Piɛr ɛknm odad eke ki dad aŋke ɛl nyahan mum erŋn am ↄny ɛl. 7Kpɛkŋ jru ɛy ɛtŋ ubur ɛl es. Ɛtŋ lebl nyam anŋ jru ab ɛm am ikŋ dad ɛsɛ: «Ɛgŋ na el ɛm ecʼIy eke mʼerur tasi; ìrir in e low.» 9.7 Bɛ̀bmn Mark 1.11; Selu 2.7; Esayi 42.1.8Kpɛkŋ jam ɛsɛl a am ↄl saw saw, gbɛkↄ -lʼɛknm ɛgŋ kaka ekʼow elm Jesu sↄny cɛ ekʼanŋ ɛl ab a.

9Eke -nʼanŋn lafɛny ab af -nʼam us es a, Jesu ijl ɛl nɛny dad ninɛ: «Low na ekʼɛkan a, kì dadr kʼokr ɛgŋ kaka, toŋ bake ɛgŋ ecʼIy ígb agŋ ekʼuw ab ɛm.» 10-Lʼɛgŋ low a -lʼeb, gbɛkↄ -nʼam ibrmnin ɛl ↄfr -lʼɛsɛ: «Ke ɛgŋ ecʼIy ígb agŋ ekʼuw ab ɛm e nyandrɛ el ayaf ee?» 11Ɛmɛny jam ɛsɛl a am ibrm Jesu ɛsɛ: «Dàd ɛy, kↄ bla sosiɛm ɛtŋ ol e low yɛgm ɛsɛl a bi dad ekʼEli in kʼow gbuŋ ke Mesi a in ów ee?» 9.11 Ɛ̀kn Matie 11.14 lele ow eci akr otar ab ab.12Jesu dad ɛl ninɛ: «Ɛɛ, Eli eke li kʼow ke ni nyímn ów a fɛŋ. Gbɛkↄ bla sosiɛm Nyam Lɛl ɛm wɛl nↄn ekʼɛgŋ ecʼIy bʼow ij gbre nↄnↄ ke wɛl kʼúbmʼn ee? 9.12 Esayi 53.3; Selu 22.1-18.13Mʼam dad ↄny ekʼEli ecʼa, lʼow lɛgŋ a ɛtŋ, ɛtŋ agŋ kokʼr low yecʼa eke -lʼerurir a ɛsɛ elel eke wɛl nↄn ab af.»

Jesu ewlm iy nyam ekʼabŋ ŋuŋ bʼijr gbre

Matie 17.14-21; Luk 9.37-43a

14Eke -lʼowr -nʼɛŋan jam ɛsɛl likpr a, -lʼɛkn dedeku ekʼɛlul wɛl ɛm, ɛtŋ wɛl am atar ów es ol e low yɛgm ɛsɛl ab ab. 15Eke dedeku a bʼɛkn Jesu a, low iti ɛl any ɛtŋ kpɛkŋ -nʼam uru es -nʼim -lʼɛsŋn ow. 16Jesu ibrm jam ɛsɛl a ninɛ: «Kↄ bla owi am atarir es ee?» 17Dedeku ab ɛm a, ɛgŋ nyam ↄdu eb dad ninɛ: «Low yɛgm agŋ ɛs, mʼoc ɛm jim ekʼↄny abŋ ŋuŋ ke ↄↄmʼn li dadm odad a mʼisʼŋ. 18Usu kaka fɛŋ ekʼabŋ na bʼɛyʼr af a, ow bʼↄny ɛluʼl ow wus, sar ufu ám iflʼl nɛny, nʼám sasagr an ɛm, ke nʼám ɛcan es. Mi dad ŋ e jam ɛsɛl a eke kʼogŋ abŋ ikŋ na in ɛm, ɛtŋ -lʼↄtum -nʼↄnym ow ecʼabusu.» 19Jesu dad in e jam ɛsɛl a ninɛ: «Ɔny tasi, eel agŋ eke ↄmn anm ɛm! Ɛmɛny sɛgŋ abi mʼit eke mi kʼanŋ ↄny ab ee? Ɛtŋ ɛmɛny sakp abi ow it eke mi kʼɛgŋ low na mʼeb ee? Òcr iy a isrʼm aŋa!»

20Wɛl oc iy a isʼr. Ekʼabŋ ŋuŋ a bʼɛkn Jesu a, lʼufŋ iy a lɛc ɛm, nʼↄny lʼɛlu ow wus. Iy a am wuwl wus yogŋ ɛtŋ sar ufu am iflʼl nɛny. 21Jesu ibrm iy ɛs a ninɛ: «Kↄ ow ij sɛgŋ abi ekʼabŋ ŋuŋ na anŋʼn af ee?» Iy ɛs a dad ninɛ: «In e likekli ɛm ɛtŋ. 22Sakp oglog abŋ a bʼↄny ɛluʼl alm, oglog mij ɛm eke kʼibiʼr. Ekʼↄtu e ki kok, ìkŋ ɛy sↄrŋ ke ɛ́lum ɛy abu!» 23Jesu am dadʼr ɛsɛ: «Kↄ bla ɛtŋ am dad ɛsɛ: “Ekʼↄtu e ki kok ee?” Wɛl ↄtu eke ki kok low low fɛŋ ɛgŋ eke bʼↄny ↄmn a eci.» 24Kpɛkŋ iy ɛs a igbl lebl ogŋ ɛtŋ am dad ɛsɛ: «Mʼub nawrɛ! Ɛ̀lum im abu ke ɛm ecʼↄmn ↄnym a óc es ɛm ɛm.»

25Eke Jesu ɛkn agŋ a ekʼam uru ow a, lʼoc lebl tuↄtuↄ ɛm nʼam dad abŋ ŋuŋ a lʼɛsɛ: «Abŋ eke bʼↄŋ ɛgŋ el ɛbrm lel ↄru ablu ab, mʼam dadʼŋ: ɛ̀y ↄkm iy na ɛm, kʼɛ̀wl mɛny kʼow in ɛm ij!» 26Abŋ ŋuŋ a babarm, ufŋ iy a lɛc ɛm ɛtŋ lʼɛy ↄkm. Iy a ɛw ɛsɛ ekʼowʼn uw cɛ af, toŋ agŋ ekʼanŋ yogŋ a am dad ɛsɛ: «Iy a, lʼuw.» 27Gbɛkↄ Jesu ↄny iy a abu ɛtŋ ow ↄŋ lʼigb nʼinym es.

28Eke Jesu im gbugŋ, ke in eci jam ɛsɛl ab ab -nʼanŋn ɛl sↄny a, -nʼam ibrm ow -lʼɛsɛ: «Kↄ bla ɛtŋ ɛy sʼↄtum sʼↄnym abusu sʼogŋm abŋ na ee?» 29Jesu am dad ɛl ɛsɛ: «Abŋ akpasu na, Nyam ŋↄŋn ɛm cɛ wɛl bʼogŋʼn lʼɛy ↄkm.»

Ɛmɛny Jesu am ɛwar in e luw lele in e luw ɛm anŋ igb ab

Matie 17.22-23; Luk 9.43b-45

30Sica -nʼŋgboŋ usu a eke -nʼanŋn a, ɛtŋ -lʼubr Galile ogog a. Jesu e tutr ɛm a, kʼɛgŋ kʼúwm yogŋ a eke nʼanŋ ab any. 31Nʼam yɛgm in e jam ɛsɛl a low li dad wɛl lʼɛsɛ: «Wɛl bʼow ↄny ɛgŋ ecʼIy ɛlu agŋ abu ɛm, ke -lʼibi ow. Eke ow bʼow kok sɛgŋ nyahan a, li bʼow lʼigb luw ɛm.» 32Gbɛkↄ low yɛgm ikŋ na, jam ɛsɛl a kʼirim ow eci nyandrɛ a, ɛtŋ -nʼam uru eke -li kʼibrm Jesu low na ecʼakr otar a.

Ɛgŋ ligbɛl ecʼel owi

Matie 18.1-5; Luk 9.46-48

33-Nʼim -lʼɛy Kapɛrnayum; eke -nʼimn -lʼokr akŋ a, Jesu am ibrm in e jam ɛsɛl a ɛsɛ: «Kↄ ejagb us ɛm a, bla owi anake am atarir es ab ee?» 34Ɛl a fɛŋ -li yewal, aŋke ejagb af a, -lʼatar ów es, -nʼam dadarir ɛl ↄfr ɛm -lʼɛsɛ: «Kↄ bwo el ɛy ecʼanymu ee?» 35Sica Jesu sig es, ɛtŋ lʼɛsŋ jam ɛsɛl lɛw yony a fɛŋ, ɛtŋ nʼam dad wɛl lʼɛsɛ: «Eke ɛgŋ nyam erur eke kʼel ↄny ecʼanymu, ke lʼél ↄny a fɛŋ eci jam ablu, lʼél ↄny fɛŋ eci ob oc ↄŋ ɛs.» 36Ɛtŋ Jesu ↄny iyli nyam abu ow araŋn yogŋ ɛl ecʼany af, lʼoc ow ɛtŋ nʼam dad wɛl lʼɛsɛ: 37«Ekʼɛgŋ eb ey amua ɛm e nyam ɛm sosiɛm a, ke ɛm anake lʼebʼm a. Ɛtŋ ɛgŋ a ekʼebʼm a, ow elm ɛm obi lʼebm im, kↄ ɛgŋ a ekʼɛrmʼm a anake lʼeb ɛbɛn a.»

Ɛgŋ ekʼelm ɛy ecʼifnu a el ɛy ecʼɛgŋ

Luk 9.49-50

38Jan dad Jesu ninɛ: «Low yɛgm agŋ ɛs, sʼɛkn ɛgŋ nyam eke oc ŋ e nin a am kokr juma ogŋn abŋ eŋuŋ. Sʼɛdŋn in, eke lʼelm ɛy ecʼɛgŋ a sosiɛm.» 39Jesu dad ninɛ: «Ɛgŋ kʼɛ́dŋn in, aŋke ɛgŋ kaka anm eke bʼow oc ɛm e nin a kokr sakrowa, ke kpɛkŋ ow e jam a, ↄ́tu dad ɛm e nin ŋuŋ ecʼodad. 40Tasi ɛm a, ɛgŋ ekʼifnm ɛy a, el ɛy ecʼɛgŋ. 41Low nawrɛ mʼam dad ↄny: ɛgŋ kaka fɛŋ ekʼↄŋ ↄny mij kpↄk ɛm ɛgŋn, Krist ecʼagŋ ekʼeel a sosiɛm a, ɛgŋ ikŋ na, li bʼow nʼɛŋn in e labm sↄg.»

Ɛ̀w ɛrm ke kʼɛ́ym sikpl ɛm

Matie 18.6-9; Luk 17.1-2

42Ɛmɛny Jesu usr af dad ninɛ: «Ɛgŋ eke bʼow ↄny ɛgŋ ekʼↄny ↄmn ɛm ɛm ɛsɛ iy na af ɛlu wus a, low ŋuŋ a eke li kʼɛŋn a agb nↄnↄ. Eke wɛl oc meb ucur lob ligbɛl ucuʼr ɛmn, ɛtŋ ↄny ɛman in okij a, ow akpl akm low ŋuŋ a eke wɛl ki kokʼr a. 43Eke batŋ ow el ŋ ecʼabu a anake bʼↄŋ ɛy sikpl owi ɛm a, ke ùbrʼr es, aŋke ow akpl ŋ eci eke kʼɛy sel ɛŋn tasi ab ɛm abu nyam coco ab, ow a eke kʼɛli sabu yony ke ím anŋ gbre ij usu, yogŋ a eke al ekʼiram es anŋ a. [ 44Yogŋ, sisŋ a eke bʼij sos megl a, -lʼuwmn, ɛtŋ al a ekʼanŋ yogŋ a yɛji iram es kaka.]9.44, 46 Mark eci silɛl esig nↄnↄ ɛm a, wɛl ɛ́ŋnm akr 44 lele 46 ab. Ɛ̀kn akr 48.45Ɛtŋ ekʼow el ŋ e lakr a anake bʼↄŋ ɛy sikpl owi ɛm a, ke ùbrʼr es, aŋke ow akpl ŋ eci eke kʼɛy sel ɛŋn tasi ab ɛm lakr nyam coco ab, ow a eke kʼɛli akr yony ke ím gbre ij usu a. [ 46Yogŋ, sisŋ a eke bʼij sos megl a, -lʼuwmn, ɛtŋ al a ekʼanŋ yogŋ a yɛji iram es kaka.] 47Eke batŋ ow el ŋ e nyamn a anake bʼↄŋ ɛy sikpl owi ɛm a, ↄkr ↄny ocʼr es, ow akpl ŋ eci eke kʼoc nyamn nyam ab ɛy Nyam eci gbreŋgbi usu ab ɛm, ow a eke kʼɛli anyamn yony ke wɛl ↄny ↄwlʼŋ gbre ij usu a. 48Yogŋ, sisŋ a eke bʼij sos megl a, -lʼuwmn, ɛtŋ al a ekʼanŋ yogŋ a yɛji iram es kaka.9.48 Esayi 66.24.49Tasi ɛm a, ɛgŋ ɛgŋ bʼow ɛcr al eci gbre ijr ab ɛm, yecʼɛtŋ ke ɛbm ɛkn na áyal il ɛsɛ egb waw eke wɛl bʼok mok af ab af. 9.49 ɛgŋ ɛgŋ bʼow ɛcr al eci gbre ijr ab ɛm... wɛl bʼok mok af ab af:Grɛk ɛm odad eci iri tasi a el ɛgŋ ɛgŋ mok al bʼow ↄb ɛm. Gbɛkↄ odad ebl na ɛm, Jesu am otar akr yɛgm eke ɛgŋ fɛŋ eke ub nawrɛ a, ↄtu ekʼuw any eke gbre ij el low eke ow ɛm wɛl bɛbm ɛknʼn ɛsɛ elel eke al bʼɛlu sika eci sayl ↄkm ab af (ɛ̀kn 1 Piɛr 1.7). Sica Amani Sig ɛm a, wɛl bʼoc mok ok segb waw af ayal ɛl (ɛ̀kn Ob Ap 2.13).50Mok el ob mamn. Eke batŋ lʼirmn in e ded a, 9.50 Ɛ̀kn Matie 5.13 ecʼakr otar a. ayaf wɛl ki kokr ke lʼɛ́wl mɛny li ded ee? Ow akpl ekʼↄny ɛm a, mok e ded ikŋ na kʼanŋ, yecʼɛtŋ ke ↄny ↄfr ɛm a, ír ɛrm es ɛy ecʼɛb.»

10

Igŋnin owi

Matie 19.1-12; Luk 16.18

1Jesu igb yogŋ im Jude wus af, ɛtŋ lʼubr Jurdɛn jam a. Ɛmɛny agŋ nↄnↄ ow as luku ɛlul il ɛm; ɛsɛ sɛgŋ fɛŋ ecʼa eke li bi kok ab af, nʼam yɛgm agŋ a low. 2Eke Farisiɛl kʼɛbm Jesu a sosiɛm, -lʼow -nʼɛŋn ow ɛtŋ -nʼam ibrm ow -lʼɛsɛ: «Kↄ ɛy ecʼol ab ɛm abusu ɛru es eke igŋ kʼɛlu in e yↄw es ee?» 3Jesu ibrm ɛl ninɛ: «Kↄ low yɛgm eke Mois ↄŋ ↄny a el bogŋ ecʼee?» 4-Li dad ninɛ: «Mois ↄŋ abusu eke wɛl ki nↄn igŋnin e lɛl gbuŋ ke igŋ ógŋ in e yↄw.»10.4 Ol Ɔkn 24.1. Ɛ̀kn Matie 5.31 eci akr otar a.5Ow sosiɛm Jesu dad ɛl ninɛ: «Mois nↄn ol ikŋ na aŋke ↄny, eel agŋ ɛrm tuↄtuↄ ɛsɛl. 6Gbɛkↄ wus e nuŋ ↄb ɛm a, eke Nyam kok ów a fɛŋ a, li kok wɛl igŋ lele yↄw ab.10.6 Nuŋ Ɔb 1.27; 5.2.7Na sosiɛm anake igŋ bʼow ŋgboŋ ɛs lele lis ab ecʼakŋ,8ke lʼókr af in e yↄw ab ab -lʼel sos megl nyam a.10.7-8 Nuŋ Ɔb 2.24. Ca -lʼelm agŋ yony ij, kↄ sos megl nyam. 9Ke ɛgŋ kʼↄ́nym yecʼeke Nyam ↄny okr af a, kpabm es.»

10Sica eke Jesu lele in e jam ɛsɛl ab ab im ok akŋ a, ɛmɛny jam ɛsɛl a am ibrmʼn ów, odad a eke li dad ab af. 11Jesu dad ɛl ninɛ: «Igŋ fɛŋ eke ɛlu in e yↄw es, ke im ɛbi yↄw ɛjecʼa, lʼij nfaci krɛkrɛ e yↄw a ecʼany af ŋ̂. 12Ɛtŋ eke yↄw nyam ɛlu in ecʼigŋ es ɛtŋ im oc igŋ ɛjecʼa, in yɛji lʼij nfaci ŋ̂.»

Jesu ɛdŋ etuey ↄwrↄ

Matie 19.13-15; Luk 18.15-17

13Agŋ ot etuey aam Jesu ogŋ eke li kʼat wɛl abu nuŋ, gbɛkↄ jam ɛsɛl a am ɛnym ɛl abr. 14Eke Jesu bʼɛkn ɛbɛn a, ow e low eblʼl ɛrm ɛtŋ li dad in e jam ɛsɛl a ninɛ: «Yɛ̀br etuey ow ɛm ogŋ! Ɛgŋ kʼɛ́dŋn ɛl, aŋke tasi ɛm a Nyam e gbreŋgbi usu a, agŋ a ekʼanŋ ɛsɛ ɛl af a eci. 15Low nawrɛ mʼam dad ↄny, ɛgŋ kaka fɛŋ ekʼɛgŋm Nyam e gbreŋgbi usu a ebm ɛsɛ iyli af a, ɛgŋ ikŋ na, lɛgŋ kaka li kʼow lʼↄtum lʼɛym ɛm.» 16Ɛtŋ Jesu am ot ey a, at ɛl abu nuŋ ɛdŋ ɛl ↄwrↄ.

Ígŋ fɛŋ ɛlu es ke ús Jesu jam

Matie 19.16-30; Luk 18.18-30

17Ejagb cɛ eke Jesu us eke kʼim a, kpɛkŋ ɛgŋ nyam uru es ɛcʼr anym ok ↄwrↄkp wus ɛtŋ am ibrmʼn ɛsɛ: «Low yɛgm agŋ ɛs mamn, kↄ ayaf mi ki kokr ke mʼíj sel ɛŋn ekʼↄnym uwr ecʼaja ee?» 18Jesu dadʼr ninɛ: «Kↄ bla ɛtŋ am ɛsŋʼm ɛgŋ mamn ee? Ɛgŋ kaka elm ɛgŋ mamn, ekʼow elm Nyam sↄny coco cɛ. 19Kↄ uw sol ab any ee? Kʼíbim ɛgŋ, kʼíjm nfaci, kʼíym mil, kʼíjm daŋku yadŋ ɛm ɛgŋ e nuŋ af, kí kokm lɛyr owi ɛgŋ e lís, ɛ́lum asŋ lele esŋ ab.»10.19 Ɔkm Ok 20.12-16; Ol Ɔkn 5.16-20. kí kokm lɛyr owi ɛgŋ e lís: sodad amua anm ol lɛw ab ɛm. Matie lele Luk ab ɛm yɛji ow anm.20Ɛgŋ a dadʼr ninɛ: «Low yɛgm agŋ ɛs, likekli ɛm ɛtŋ mi bʼɛlum sol amua fɛŋ.» 21Jesu lɛrʼr, ↄny in ecʼerur ɛtŋ dadʼr ninɛ: «Ow anŋʼŋ low nyam cɛ. Ìm ↄl ŋ ecʼob ekʼↄny a ij, òc ow ecʼos a ↄŋ ↄgbↄru, 10.21 Ɛ̀kn Matie 19.21 eci akr otar a. ke bʼow ɛŋn ob ↄny afr, ca ɛ́wl mɛny ow usʼm jam.» 22Ekʼɛgŋ a iri odad na a, ow e low ɛdŋʼn ɛrmni es, ɛtŋ nʼaam sos es ↄw ɛm, aŋke nʼↄny ob nↄnↄ.

23Eke Jesu lɛr in e jam ɛsɛl a ekʼanŋʼn saw saw a, li dad wɛl ninɛ: «Nyam e gbreŋgbi usu a ecʼɛm ɛy a ɛw tuↄtuↄ agŋ a ekʼↄny ob nↄnↄ a eci gbɛ!» 24Jam ɛsɛl a low iti any low na eke -lʼirir a sosiɛm; ɛtŋ Jesu ɛwl am dad ɛl ɛsɛ: «Ɛm jimɛl, Nyam eci gbreŋgbi usu a ecʼɛm ɛy a ɛw tuↄtuↄ. 10.24 Mark e silɛl esig oglog bʼigŋ af ɛsɛ: agŋ a eke bʼocr ɛl sosi ɛlu ob ↄny ɛm a eci.25Kin, gbaŋkↄ kedebnam eci fɛfn ↄmu ɛm eke kʼɛcr a, ɛw fuɛfuɛ akm gbreŋgbi eci Nyam e gbreŋgbi usu ecʼɛm ɛy a.» 26Ow ↄŋ jam ɛsɛl a eci low any iti a am afŋn es, ɛtŋ -nʼam dadarir ɛl ↄfr ɛm -lʼɛsɛ: «Kↄ sica bwo ecʼɛgŋ ↄtu ekʼɛŋn sel ee?» 27Jesu ok ɛl anyamn af, ɛtŋ dad ɛl ninɛ: «Agŋ ecʼany af a, ow ɛw tuↄtuↄ, kↄ ow elm Nyam ecʼany af a gbɛ, aŋke Nyam ecʼa, fɛŋ ɛw fuɛfuɛ!»

28Af yogŋ Piɛr dadʼr ninɛ: «Ŋ obi yɛji ɛ̀kn! Ɛy, sʼigŋ fɛŋ sʼok es ɛtŋ sʼusʼŋ jam.» 29Jesu dadʼr ninɛ: «Low nawrɛ mʼam dad ↄny: eke ɛm lele Amani Mamn ab ab sosiɛm ɛgŋ nyam igŋ in ecʼakŋ, lisijimɛl, lisijↄwɛl, lis, ɛs, in ecʼey, in e sↄgm ɛlu es a, 30sɛgŋ amua eke sʼanŋ ɛm ab ɛm, li bʼow nʼɛŋn ów amua e sakp ekŋ yen ok af: akŋ, lisijimɛl, lisijↄwɛl, lisɛl, ey lele sↄgm ab. Ɛtŋ li bʼow lʼↄbr gbre ijr yɛji. Ke sica sɛgŋ a eke anŋ anym am ow ab ɛm a, nʼɛ́ŋn sel ekʼↄnym uwr. 31Gbɛkↄ ánymu ab ɛm eci nↄnↄ bʼow ɛwl el ajamu, ɛtŋ ajamu ab ɛm e nↄnↄ, bʼow ɛwl el ánymu.»

Jesu ɛwar sakp nyahan ɛm in e luw lele in e luw ɛm anŋ igb ab

Matie 20.17-19; Luk 18.31-34

32Jesu us ejagb agŋ a ekʼam usʼr jam ab ab, lʼikŋ wɛl anym -nʼam uyu -nʼim Jerusalɛm. Jam ɛsɛl a ɛrmni ɛdŋ es, ɛtŋ agŋ a ekʼam usʼr jam a erŋn ow sos. Jesu ɛsŋ lɛw yony a saw ɛm eke ki dad ɛl low yecʼa eke bʼow ɛŋnʼn a. 33-34Li dad ninɛ: «Ìsr any ɛ̀kan, kin Jerusalɛm anake sʼam uyu sʼim a; yogŋ ɛgŋ ecʼIy bʼow ɛy egb waw ɛsɛl ɛgbɛl lel ol e low yɛgm ɛsɛl ab ab ecʼabu ɛm. -Li bʼow -lʼↄb ow low luw eci, ɛtŋ -li bʼow -lʼoc ow -nʼↄŋ Nyam any uwm ɛsɛl kokrʼr miyɛr, aflʼl sar any, ↄrʼr say ɛm, ke -lʼibi ow. Gbɛkↄ eke sɛgŋ nyahan bʼow ɛc a, li bʼow lʼigb luw ɛm.»

Jak lele Jan ab e low ekʼibrm

Matie 20.20-28; Luk 22.24-27

35Sica Sebede jimɛl a, Jak lele Jan ab, ow ɛŋn Jesu ɛtŋ am dadʼr ɛsɛ: «Low yɛgm agŋ ɛs, sʼam erur eke low yecʼeke si bʼow sʼibrmʼŋ a, kók ↄŋ ɛy.» 36Jesu ibrm ɛl ninɛ: «Kↄ bla lowi am erurir eke mi ki kok mʼↄŋ ↄny ee?» 37-Li dad ow ninɛ: «Lɛgŋ eke bʼow anŋ ŋ ecʼanygbɛl ɛm a, ɛ̀gŋ ↄŋ ɛy abusu ke sʼók es ŋ ab: ɛgŋ nyam sígʼŋ es lidr ogog ke nyam sígʼŋ es nɛmn ogog.» 38Gbɛkↄ Jesu dad ɛl ninɛ: «Low yecʼa ekʼam ibrmn a, kʼuwmn any. Kↄ ↄtur eke bʼow ɛgŋn gbre e mij kpↄk a 10.38 gbre e mij kpↄk:Amani Sig ɛm a, ow el odad usu eke am yɛgm gbre ij owi. Selu 75.9; Esayi 51.17-22; Jeremi 25.15; Ezekiɛl 23. 31-34. eke mʼow mʼɛgŋ a, oglog wɛl ok ↄny gbre e mij nuŋ a eke wɛl bʼow okʼm ab ee?» 39-Li dad ow ninɛ: «Ɛɛ, sʼↄtu.» Ɛtŋ Jesu dad ɛl ninɛ: «Bʼow ɛgŋn mij kpↄk a eke mʼow mʼɛgŋ a, ɛtŋ wɛl bʼow ok ↄny mij nuŋ a eke wɛl bʼow okʼm a, 10.39 Bɛ̀bmn Ob Kok 12.2.40gbɛkↄ ɛm e lidr abu af ecʼes sig a lele nɛmn abu af ecʼab ab a, ow elm ɛm mʼↄↄm ɛgŋ. Susu amua el agŋ a eke ɛl sosiɛm Nyam kok ɛw es a eci.»

41Eke jam ɛsɛl agŋ lɛw a iri low na a, -nʼam ebl ɛrm -lʼok Jak lele Jan ab af. 42Ow sosiɛm Jesu ɛsŋ ɛl fɛŋ ɛtŋ am dad ɛl ɛsɛ: «Ɛ̀kan ekʼagŋ a e si bʼoc ɛsɛ ɛb ecʼes ɛw ɛsɛl af a, bʼɛw ɛb ab es abusu ↄny ɛm, ke ɛl ɛm ecʼagŋ any ɛsɛl ekʼanŋ a, bʼɛlu ɛl ecʼabusu ↄny a ↄkm dedeku a e nuŋ af a. 43Gbɛkↄ ↄny eci araŋn ecʼa, ow kʼɛ́cr ɛbɛn. Eke batŋ ↄny ɛm ecʼɛgŋ kaka fɛŋ am erur eke kʼel ↄny ecʼes ɛw ɛs a, ke lʼél ↄny a fɛŋ ecʼob oc ↄŋ ɛs; 44ɛtŋ ɛmɛny ekʼↄny ɛm ecʼɛgŋ kaka fɛŋ am erur eke kʼel ↄny ecʼanymu, ke lʼél agŋ a fɛŋ ecʼadu. 45Ɛbɛn nyam coco ɛgŋ ecʼIy yɛji owm ekʼagŋ ki kok in e lís e low, kↄ lʼow eke li ki kok agŋ e lís e low, ke lʼóc in e sel a lʼɛw awoba li sↄgr agŋ nↄnↄ.» 10.45 Bɛ̀bmn Mark 14.24; 1 Timote 2.6.

Jesu ewlm any eflu Bartime

Matie 20.29-34; Luk 18.35-43

46Jesu lel in e jam ɛsɛl ab ab ow ok Jeriko ɛb ɛm. Sica eke Jesu, in e jam ɛsɛl a lel agŋ dedeku ab ab am ok ↄkm baŋn a, -lʼuyum any eflu nyam eke wɛl bʼɛsŋ Bartime, Time jim ab, eke sig es ejagb saw ob sasm eci. 47Eke lʼiri ekʼow el Nasarɛt iy Jesu a, nʼam ɛlu lebl li dad lʼɛsɛ: «Jesu, David eci lilaw, ìkŋʼm sↄrŋ!» 48Agŋ nↄnↄ gbɛl erurm ɛtŋ am ɛnymʼn abr eke li ki yewal, gbɛkↄ nʼam at lebl es lʼↄg li dad lʼɛsɛ: «David eci lilaw, ìkŋʼm sↄrŋ!» 49Jesu inym es ɛtŋ dad eke wɛl kʼɛsŋʼn any eflu a. -Lʼɛsŋ ow ɛtŋ -li dad ow ninɛ: «Àtr sos es igb! Nʼam ɛsŋʼŋ.» 50Any eflu a wↄg in e mob sus ɛm a ɛlu es, ɛtŋ lʼigb kpɛkŋ nʼim nʼɛŋn ow. 51Jesu ibrmʼn ninɛ: «Kↄ bla lowi am erur eke mi ki kok mʼↄŋʼŋ ee?» Any eflu a dadʼr ninɛ: «Low yɛgm agŋ ɛs, mʼam erur eke mi kʼɛwl mʼɛkn es.» 52Jesu dadʼr ninɛ: «Ìm! Ŋ ecʼↄmn a ewlmʼŋ.» 10.52 Ŋ ecʼↄmn a ewlmʼŋ:Odad na Grɛk ɛm a, wɛl ↄtu ekʼitŋn ɛjeci ɛm dad ɛsɛ Ŋ ecʼↄmn a sↄgʼŋ. Kpɛkŋ nʼam ɛkn es, ɛtŋ nʼam us Jesu jam.

11

Jesu am ɛy Jerusalɛm

Matie 21.1-11; Luk 19.28-40; Jan 12.12-19

1Eke -nʼimn bake -nʼam titm Jerusalɛm, ke -nʼanŋn Bɛtfaje baŋn lele Betani baŋn ab eci nɛny nɛny a, Olivie lafɛny 11.1 Bɛtfajeel baŋn nyam ekʼanŋ Olivie lafɛny a e lidr ogog a, ke ibnm Jerusalɛm ab. Betani el baŋn ekʼin anŋ Bɛtfaje saw. Olivie lafɛny el ligigl nyam ekʼanŋ Jerusalɛm e lidr ogog; Sedrↄn eci mij ɛwl mij a anŋ ɛl araŋn. a ogŋ a, Jesu ɛrm in e jam ɛsɛl ab ɛm ecʼagŋ yony 2ɛtŋ li dad wɛl ninɛ: «Ìmn baŋn a ekʼanŋ ↄny anym ab ɛm, kpɛkŋ eke bʼow okr ɛm a, bʼow ɛŋan gbaŋkↄ kpɛtɛŋ eke wɛl ucur es, ke lɛgŋ kaka ɛgŋ sigm af. Mↄmun in es kʼócr isrʼm aŋa. 3Eke batŋ ɛgŋ bʼibrm ↄny low a sosiɛm eke am mↄmun gbaŋkↄ kpɛtɛŋ na es a, dádr ɛsrɛ: “Ɛgŋ gbɛl ↄny ow ecʼes abur. Gbɛkↄ kpɛkŋ cɛ li bʼow lʼɛwl mɛny lʼɛlu es ow ow ɛŋnʼŋ.” »

4-Nʼim ɛtŋ -nʼɛŋn gbaŋkↄ kpɛtɛŋ nyam ekʼucur es gbeŋ lisany saw, ejagb nɛny, ɛtŋ -ni mↄmu ow es. 5Agŋ nyam nyam ekʼanŋ yogŋ a am ibrm ɛl ɛsɛ: «Kↄ bla anake am kokr ab ee? Bla sosiɛm am mↄmun gbaŋkↄ kpɛtɛŋ na es ee?» 6Jam ɛsɛl a dad agŋ a yecʼa eke Jesu dad ɛl a, ɛtŋ kpɛkŋ wɛl ɛlu ɛl es -lʼeb ejagb -nʼim. 7-Lʼoc gbaŋkↄ kpɛtɛŋ a -lʼis Jesu, -lʼot ɛl e sigbad a -lʼok ow af ɛtŋ Jesu sig es af. 8Agŋ nↄnↄ am ot ɛl e sigbad a ok ejagb, ɛtŋ bɛb ecʼa, ow el ekŋ al eke -lʼubr ↄgm ↄgm a. 11.8 Ɛ̀kn Matie 21.8 eci akr otar a.9Agŋ a ekʼikŋ Jesu anym lel ɛl a ekʼanŋʼn jam ab ab a, am ↄg dad ɛsɛ: «Hosana! Anygbɛl él Nyam eci! Ke Nyam ɛ́dŋ ɛgŋ ekʼam ow Ɛs Kↄtↄkↄ e nin ɛm a ↄwrↄ!10Ke Nyam ɛ́dŋ gbreŋgbi usu a ecʼes ɛw a ekʼam ow a ↄwrↄ! Ɛy lagŋ David eci gbreŋgbi usu a ecʼes ɛw a! Anygbɛl él Nyam ekʼanŋ afr kpekpe a eci!»11.9-10 Ɛ̀kn Matie 21.9 eci akr otar a.

11Jesu ɛy Jerusalɛm ɛtŋ nʼim toŋ lʼɛy Nyamel gbɛl ab ɛm. Eke lʼɛw mob a fɛŋ nyamn af uwr a, in lel in e jam ɛsɛl ab ab, -lʼeb ejagb -nʼim Betani, aŋke lɛgŋ am uk.

Jesu ofn babm ikŋ nyam

Matie 21.18-19

12Eke lɛgŋ ɛny ke Jesu lel in e jam ɛsɛl ab ab ok ↄkm Betani a, Jesu namn ow sos. 13Akpoj ɛm a, lʼɛkn babm ikŋ nyam ekʼebu sɛnyn sɛnyn. Ɛtŋ nʼaam lʼɛkn eke li bʼow nʼɛŋn ey ow ɛm. Kↄ eke nʼim li titm likŋ a, lʼɛkn eke ow el suw ↄfr, 11.13 Ɛ̀kn Matie 21.19 eci akr otar a. aŋke ow elm lakpo ekʼow it ekʼow kʼↄsu ey a. 14Ɛtŋ Jesu dad ninɛ: «Ke lɛgŋ kaka ɛgŋ kʼɛ́ŋnm ŋ ɛm e liy ijm.» Jam ɛsɛl a iri odad a eke li dad a.

Jesu anŋ Nyamel gbɛl a e gbugŋ a

Matie 21.12-17; Luk 19.45-48; Jan 2.13-22

15Sica -nʼim -lʼok Jerusalɛm. Eke Jesu ɛy Nyamel gbɛl a eci gbugŋ a, nʼam ogŋ án ↄlu a lel agŋ ekʼam ↄl mob ab ab lʼok ↄkm. Ɛtŋ nʼↄny jɛtɛ titŋn ɛsɛl e sitabl a lele prɛndrɛ ↄl ij ɛsɛl e mɛkpn ab ab lʼok wus. 11.15 Ɛ̀kn Matie 21.12 eci akr otar a.16Ɛtŋ lʼɛ́gbm ɛgŋ kaka es eke kʼoc ob ubr Nyamel ab ɛm. 17Ɛtŋ sica nʼam yɛgm wɛl low li dad lʼɛsɛ: «Nyam Lɛl ɛm Nyam dad ninɛ: Wɛl bʼow ɛsŋ ɛm ecʼêl a Nyam ŋↄŋn ecʼêl, ɛbr ɛbr fɛŋ eci. Kↄ ↄny, am ocr kokr elu eci ɛŋanin usu.» 11.17 Bɛ̀bmn Esayi 56.7; Jeremi 7.11.

18Ekʼegb waw ɛsɛl ɛgbɛl lel ol e low yɛgm ɛsɛl ab ab iri low ikŋ na a, -nʼam ↄl akunda yecʼɛm eke -li kʼibi Jesu. Ke tasi ɛm a, -li bʼↄny ow e muru aŋke dedeku a bʼerur in e low yɛgm a. 19Eke lɛgŋ ew es a, Jesu lel in e jam ɛsɛl ab ab ok ↄkm ɛb ab ɛm.

Ɔ́ny ↄmn Nyam ɛm

Matie 21.20-22

20Ibribr ɛm a, eke Jesu lel in e jam ɛsɛl ab ab am ɛc ebr ab af a, -lʼɛkn babm ikŋ a e wɛw es toŋ ok min ɛm. 21Piɛr ↄkn low a ekʼɛc a, ɛtŋ li dad Jesu ninɛ: «Low yɛgm agŋ ɛs, lɛ̀r! Babm ikŋ a ekʼofn ok af a wɛw es fɛŋ.» 22Jesu am dad in e jam ɛsɛl a ɛsɛ: «Low nawrɛ mʼam dad ↄny: ↄnyn ↄmn Nyam ɛm! 23Ekʼɛgŋ dad ligigl na eke kʼŋgboŋ aŋa im ɛy okij ɛm, ɛtŋ bɛbar anmʼn ɛrm ɛm, ɛtŋ lʼub nawrɛ eke low a e li dad a bʼow el a, tasi ow bʼow el. 24Na sosiɛm mʼam dad ↄny, ob fɛŋ eke bʼow ibrmn Nyam ŋↄŋn ɛm a, ùbr nawrɛ eke ɛŋan ɛtŋ Nyam bʼow ↄŋ ↄny. 25Sica, eke am ŋↄŋn Nyam ɛtŋ ↄkan eke ↄnyn low ↄny lawl nyam ab a, òcr apr ir, yecʼɛtŋ ke ↄny Ɛs ekʼanŋ afr a yɛji áp ↄny e sikpl a. [ 26Gbɛkↄ eke kʼow apmn ↄny lawlɛl a, ↄny Ɛs ekʼanŋ afr a yɛji kʼow apm ↄny ↄny e sikpl a.]» 11.26 Mark eci silɛl esig oglog ɛm a, wɛl ɛ́ŋnm sodad eke anŋ ob na [...] eci lokm a. Ɛ̀kn Matie 6.15.

Jesu ecʼabusu ↄny owi

Matie 21.23-27; Luk 20.1-8

27Ɛmɛny eke Jesu lel in e jam ɛsɛl ab ab ow Jerusalɛm a, nʼanŋ Nyamel gbɛl a eci gbugŋ a nʼam nyinymn es. Egb waw ɛsɛl, ol e low yɛgm ɛsɛl lel agŋ ekpekp ab ab ow ɛŋnʼn, 28ɛtŋ -nʼam ibrm ow -lʼɛsɛ: «Kↄ bogŋ ecʼabusu ɛm bi kok ów amua ee? Ɛtŋ kↄ bwo bʼↄŋʼŋ ow e kok ecʼabusu ee?» 29Jesu dad ɛl ninɛ: «Mʼaam mʼibrm ↄny low nyam cɛ. Sica eke dadrʼm a, ɛm yɛji mi bʼow mi dad ↄny abusu yecʼɛm eke mi bi kok ów amua a. 30Kↄ bwo ↄŋ Jan abusu ow ok agŋ mij nuŋ ee? Kↄ Nyam oglog agŋ ee? Dàdrʼm mʼiri.» 31Ow ɛw ɛl ów es atar ɛl ↄfr ɛm ɛtŋ -nʼam dad -lʼɛsɛ: «Eke si dad eke Nyam ↄŋʼn abusu lʼow, li bʼow lʼibrm ɛy lʼɛsɛ: “Kↄ bla sosiɛm ɛtŋ ubmn in nawrɛ ee?” 32Ɛtŋ eke si dad eke agŋ ↄŋʼn abusu lʼow, yeci yɛji es abur.» (-Nʼↄny dedeku a e muru, aŋke ɛl fɛŋ -li bʼoc Jan kokoba ↄb ɛs tasi.) 33Ɛtŋ sica -li dad Jesu ninɛ: «Sʼuwm any.» Ɛtŋ Jesu yɛji dad ɛl ninɛ: «Eke ow el ɛbɛn a, ɛm yɛji mi kʼow mi dadm ↄny abusu yecʼɛm eke mi bi kok ów amua fɛŋ a.»

12

Viny ↄgm e juma kok ɛsɛl eŋuŋ ecʼodad nyandrɛ ɛm

Matie 21.33-46; Luk 20.9-19

1Ow e jam a, ɛmɛny Jesu am dad ɛl odad nyandrɛ ɛm ɛsɛ: «Lɛgŋ nyam ↄgm ɛs nyam ewl viny in ecʼegb ↄgm a. Nʼawŋ lakp lʼɛlul ɛm, li kok usu eke wɛl kʼifi egb ey ab es, ɛtŋ li kok usu gege eke wɛl kʼanŋ ↄsu ↄgm a. 12.1 Ɛ̀kn Esayi 5.1-4. Ɛm yogŋ, viny a el Israɛl ekʼↄsum ey a eke Nyam am eku a. Ɛm aŋa ecʼa, ow el juma kok ɛsɛl ab anake wɛl am ok ów af a. Ɛl -lʼel egb waw ɛsɛl ɛgbɛl, ol e low yɛgm ɛsɛl ɛgbɛl lel agŋ ekpekp ab. Ɛtŋ lʼoc egb ↄgm a lʼabul ↄgm juma kok ɛsɛl, ɛtŋ lʼeb ejagb nʼim usu. 2Ekʼegb ub e lakpo ow a, egb ↄgm ɛs a ɛrm in ecʼabu ɛlum ɛs nyam im eke juma kok ɛsɛl a kʼↄŋʼn in ecʼegb a eke kʼɛbmʼn a. 3Juma kok ɛsɛl a ↄny abu ɛlum ɛs a, -lʼↄr ow ɛtŋ -lʼɛwlm ow mɛny ow im abu ↄfr. 4Ɛmɛny egb ↄgm ɛs a ɛrm abu ɛlum ɛs nyam im. In ecʼa, -li kok ow ob nuŋ ɛtŋ -li kok ow sos keskes. 5Ɛmɛny egb ↄgm ɛs a ɛrm abu ɛlum ɛs ɛjeci nyam im. In ecʼa, -nʼↄny ow ɛtŋ -lʼibi ow. Lʼɛrm abu ɛlum ɛsɛl ɛjecʼim, kↄ -li kok wɛl low nɛnyɛmbri nyam a cɛ: -lʼↄr bɛb ɛtŋ -lʼibi likpr. 6Sica in ecʼiy eke lʼerur tasi a cɛ el ɛgŋ ekʼanŋʼn abu ɛm. Ow anake lʼabal es lʼɛrm ow ekʼow kʼim ɛkn wɛl a, aŋke in e tutr ɛm a, ekʼow el in ecʼiy a, wɛl bʼow ↄny ow ecʼɛlum. 7Gbɛkↄ eke juma kok ɛsɛl a ɛkn iy a, -nʼam dadarir ɛl ↄfr ɛm -lʼɛsɛ: “Kin ɛgŋ a eke godo godo bʼow el aja ij ɛs a. Sʼímn, sʼíbir ir, ke egb ↄgm a él ɛy eci.” 8-Nʼↄny iy a, -lʼibi ow, ɛtŋ -lʼoc ow e sos megl a -lʼↄwl ↄgm a e jam a.»

9Sica Jesu ibrm ninɛ: «Egb ↄgm ɛs a, bla li bʼow li kok ab ee? Li bʼow lʼow, lʼibi juma kok ɛsɛl a, ke lʼóc egb ↄgm a lʼɛlul agŋ ɛjecʼabu ɛm. 10Kↄ ↄny awlmn odad na eke wɛl nↄn Nyam Lɛl ɛm ab ee?

Lebn a eke êl us ɛsɛl a oc ↄwl a,

ɛwl el êl lↄy ɛm e lebn tasi.

11Na low eke anŋ Nyam ogŋ ow

ke el low sↄbↄ ɛy ecʼany af.» 12.11 Selu 118.22-23.

12Sica Jwifɛl ecʼes ɛwɛl a am ↄl akunda yecʼɛm eke kʼɛw Jesu abu af, aŋke -lʼuw any eke ɛl ow dad odad nyandrɛ ɛm na ok ɛl af. Gbɛkↄ dedeku a e muru sosiɛm a, -lʼɛgb ow es ɛtŋ -lʼeb ejagb -nʼim.

Kↄ wɛl sↄ́g wus labm ee?

Matie 22.15-22; Luk 20.20-26

13Jwifɛl ecʼes ɛwɛl a ɛrm Farisiɛl ecʼagŋ nyam nyam lele Erↄd ecʼogog ecʼagŋ nyam nyam ab ow eke kʼuk Jesu meb ke -nʼↄny ów ow ecʼodad ebl ab ɛm. 14-Lʼow -nʼɛŋn Jesu ɛtŋ -li dad ow ninɛ: «Low yɛgm agŋ ɛs, sʼuw any eke ŋ bi dad low nɛnyɛmbri nyam, ↄ́nym ɛgŋ kaka e muru; ŋ ecʼa, agŋ a fɛŋ el agŋ nɛnyɛmbri nyam, ɛtŋ Nyam ecʼelel eke am ibrm eke si kʼiir ɛb a, bi yɛgm ow ecʼejagb a kpɛŋ. Dàd ɛy ↄ! Kↄ ɛy ecʼol ab ɛm, abusu ɛru es eke si ki sↄg wus labm sʼↄŋ Sesar es ee? Ow it eke si ki sↄg ee?» 12.14 Ɛ̀kn Matie 22.17 eci akr otar a.15Gbɛkↄ Jesu ekʼuw ɛl e kprakpr ab any a dad ɛl ninɛ: «Bla sosiɛm ɛtŋ am ukrʼm meb ee? Òcr os a isrʼm ke mʼɛ́kn.» 16-Lʼoc os a -lʼis ow, ɛtŋ Jesu ibrm ɛl ninɛ: «Mɛny ɛwr na lele nin na eke wɛl nↄn os na af a, bwo ecʼɛgŋ ecʼow el ee?» -Li dad ninɛ: «Sesar eci.» 17Ɛtŋ Jesu dad ɛl ninɛ: «Eke ow el ɛbɛn a, ↄŋn Sesar yecʼekʼel Sesar ecʼa, ke ↄ́ŋn Nyam yecʼekʼel Nyam ecʼa.» Ɛtŋ Jesu eci low ikŋ na e dad ɛl a ɛw ɛl any iti.

Luw ɛm anŋ igb

Matie 22.23-33; Luk 20.27-40

18Lɛgŋ nyam, Sadusiɛl ɛm ecʼagŋ likpr ow ɛŋn Jesu. (Ke Sadusiɛl anake bi dad ɛsɛ luw ɛm anŋ igb in anm a.) -Nʼam ibrm Jesu low na -lʼɛsɛ: 19«Low yɛgm agŋ ɛs, Mois nↄn ol na ↄŋ ɛy dad ninɛ: Eke igŋ nyam ɛbi yↄw ɛtŋ lʼewm iy kaka toŋ lʼuw, ow akpl ke lisijim éb iŋnyↄw a ɛbi, éw ey in ab ɛw lisijim nin es.12.19 Ol Ɔkn 25.5-6.20Kin agŋ lisijimɛl lↄbŋ e low ekʼɛŋn: likpekp a ɛbi yↄw, lʼewm iy kaka ow ab ɛtŋ lʼuw. 21Yony ɛm ecʼa eb iŋnyↄw a ɛbi, lʼewm iy kaka ow ab ɛtŋ in yɛji lʼuw. Low nɛnyɛmbri nyam a, ɛŋn nyahan ɛm ecʼa yɛji; 22agŋ a lↄbŋ mum, ɛgŋ ɛgŋ ɛbi yↄw a kↄ lʼewm iy kaka, ɛtŋ ɛl fɛŋ -lʼuw. Ekʼɛl fɛŋ -lʼuwr a, yↄw a yɛji uw. 23Sica lɛgŋ a ekʼagŋ ekʼuw a bʼow igb luw ɛm a, bwo ecʼɛgŋ e yↄw tasi li bʼow lʼel ab ee? Aŋke ɛl a fɛŋ ɛgŋ ɛgŋ ɛbiʼr ow el in e yↄw.»

24Jesu dad ɛl ninɛ: «Njɛ, ↄny na irm anake am irmn a! Ɛtŋ uwr low nuŋ af ekʼam irmn ab any ee? Ɔny uwmn Nyam Lɛl a eke wɛl nↄn ab any, ɛtŋ Nyam ecʼabusu a yɛji uwmn any. 25Tasi ɛm a, lɛgŋ ekʼagŋ bʼow anŋ luw ɛm igb a, egŋ lele ↄyↄw ab kʼow ɛbirm okm es ij, kↄ -li bʼow -lʼir ɛb ɛsɛ elel eke afr ɛrm ɛsɛl anŋn afr ab af. 26Sica yecʼekʼel uwↄmu ɛm anŋ igb ecʼa, awlmn Mois e lɛl e nↄn ab ɛm, yogŋ a eke wɛl dad kati ekʼam iri ke ɛ́tum es a ecʼodad ab ee? Wɛl nↄn dad eke Nyam dad Mois ninɛ: Ɛm mʼel Abraham e Nyam, Isak e Nyam, lele Jakↄb e Nyam ab.»12.26 Ɔkm Ok 3.6. Ɛ̀kn Matie 22.32 eci akr otar a.27Ɛtŋ Jesu usr af dad ninɛ: «Kↄ agŋ eke uw a e Nyam li kʼel ee? Njaŋ, lʼel agŋ ekʼuw ke anŋ owr a e Nyam. Njɛ, ↄny na irm anake am irmn a!»

Ol ab ɛm eci ligbɛl tasi a

Matie 22.34-40; Luk 10.25-28

28Ol e low yɛgm ɛs nyam iri ɛl ecʼów es atar a, ɛtŋ lʼɛkn eke Jesu ecʼodad a e dad Sadusiɛl a el low tasi. Lʼɛri lʼow li titm ow ɛtŋ nʼam ibrm ow lʼɛsɛ: «Ol a fɛŋ ɛm e ligbɛl el bogŋ ecʼee?» 29Jesu dadʼr ninɛ: «Kin ol a fɛŋ ɛm e ligbɛl: O Israɛl, ìgŋ lↄru es! Ɛs Kↄtↄkↄ ɛy e Nyam el Nyam nyam coco.12.29 Ɛs Kↄtↄkↄ ɛy e Nyam el Nyam nyam coco:odad na Grɛk ɛm a, wɛl ↄtu ekʼitŋn ɛjecʼɛm dad ɛsɛ Ɛs Kↄtↄkↄ el ɛy e Nyam, Ɛs Kↄtↄkↄ sↄny coco.30Bʼow erur Asŋ Kↄtↄkↄ ŋ e Nyam ŋ ecʼɛrm fɛŋ ɛm, ŋ ecʼabŋ fɛŋ ɛm, ŋ e tutr fɛŋ ɛm lele ŋ e lɛc pupukpaŋ ab.12.30 Ol Ɔkn 6.4-5.31Ɛtŋ kin ol a e yony ɛm ekʼot krɛkrɛ ecʼab es: Bʼow erur ɛgŋ kaka fɛŋ ɛsɛ ŋ obi af.12.31 Ob Ap 19.18. Ol a fɛŋ ɛm, kaka anm agbm akam ol yony na.»

32Ol e low yɛgm ɛs a dad Jesu ninɛ: «Low yɛgm agŋ ɛs, ow akpl! Low nawrɛ tasi anake dad a: Ɛs Kↄtↄkↄ el Nyam nyam coco, ɛtŋ Nyam kaka anm ekʼow elm in sↄny cɛ.12.32 Ol Ɔkn 4.35.33Njɛ ekʼɛgŋ erur Nyam in ecʼɛrm fɛŋ ɛm, in e tutr fɛŋ ɛm, lele in e lɛc pupukpaŋ ab, ɛtŋ lʼerur ɛgŋ kaka fɛŋ ɛsɛ in obi af a, na akpl akm mindey eke li kʼim Nyam ecʼany af lʼofŋ, lel egb waw ɛrŋ ɛrŋ eke li ki kok nʼↄŋ ow ab ab.» 12.33 Bɛ̀bmn Ose 6.6.34Jesu ɛkn ekʼol e low yɛgm ɛs a dad low a nuŋ ɛm ↄny ɛm, ɛtŋ li dad ow ninɛ: «Ŋ, titm Nyam e gbreŋgbi usu a.» Ow e jam a, ɛgŋ kaka úsm ibram Jesu low ij.

Mesi a lele David ab

Matie 22.41-46; Luk 20.41-44

35Eke Jesu anŋ Nyamel gbɛl ab ɛm am yɛgm agŋ low a, lʼibrm ninɛ: «Ayaf ɛtŋ ol e low yɛgm ɛsɛl ↄtu e ki dad ɛsɛ: Mesi el David e lilaw ee? 36David, ekʼAbŋ Lala owʼr af a, in obi li dad ninɛ:

Ɛs Kↄtↄkↄ Nyam dad ɛm Ɛs Kↄtↄkↄ ninɛ:

Òw sig es ɛm e lidr abu af

toŋ bake mʼót ŋ ecʼefnu a mʼok ŋ ecʼakr ew. 12.36 Ɛ̀kn Selu 110.1.

37Eke sica David bʼɛsŋʼn “Ɛs Kↄtↄkↄ”, ke ayaf Mesi a ↄtu eke kʼel David e lilaw ee?» 12.37 Ɛ̀kn Matie 22.45 eci akr otar a. Agŋ nↄnↄ gbɛl am erur Jesu ecʼodad ekʼam dad a.

Kì kokr ɛsɛ ol e low yɛgm ɛsɛl ecʼab af

Matie 23.1-36; Luk 20.45-47

38Jesu in e low yɛgm ab ɛm am dad ɛl ɛsɛ: «Ɛ̀wr sos ɛrm ol e low yɛgm ɛsɛl amua eke bi sus mob akpakp am ok ↄkm ɛc a e lís. -Li bʼerur eke dedeku ɛm wɛl kʼɛsŋn ɛl ɛlum ɛm, 39ɛtŋ Nyam nuŋ igŋ e susu a, -li bi dogŋn mɛkpn anym es; es gbɛgbl ecʼob ij owi ɛm yɛji, -li bʼerur susu amamn. 40-Li bʼufŋ eŋnyↄw ɛb es, ɛtŋ -li bi kok nyandrɛ -lʼↄfur Nyam ŋↄŋn yecʼɛtŋ ke wɛl ót ɛl agŋ amamn. Na sosiɛm anake ɛl e jɛj ok a bʼow ɛw tuↄtuↄ a.»

Iŋnyↄw gbↄr yↄw a ecʼob ap a

Luk 21.1-4

41Sica Jesu sig es ↄbr usu a eke wɛl kok Nyamel gbɛl ab ɛm ob ap ecʼab any, ɛtŋ nʼam lɛr elel eke agŋ a am apr ob a. Egbreŋgbi nↄnↄ am ok os nↄnↄ kↄprↄ ebr mob ab ɛm. 42Iŋnyↄw gbↄr yↄw nyam ow ɛtŋ ɛlu os ekekey yony ekʼusm any yɛji kↄprↄ ebr ob ab ɛm. 43Jesu am dad in e jam ɛsɛl a ɛsɛ: «Low nawrɛ mʼam dad ↄny, iŋnyↄw gbↄr yↄw na ap ob akm agŋ likpr a fɛŋ, 44aŋke ɛl ecʼa -nʼↄŋ ɛl ecʼob e -nʼↄnyn a ecʼow ekʼigŋ af a; kↄ iŋnyↄw a ecʼa, nʼↄŋ in e gbↄr ɛm ecʼa eke nʼↄny a, ow a fɛŋ a eke li kʼiir ɛb af a.»

13

Nyamel gbɛl a e ŋuŋn

Matie 24.1-2; Luk 21.5-6

1Eke Jesu anŋ Nyamel gbɛl ab ɛm ɛy ↄkm a, in e jam ɛsɛl ab ɛm ecʼɛgŋ nyam dadʼr ninɛ: «Low yɛgm agŋ ɛs, ìs any ɛkn mebn ɛgbɛl amua lele mel ɛgbɛl amua ab ↄ!» 2Jesu dadʼr ninɛ: «Mel ɛgbɛl amua ekʼam ɛkn a, kaka kʼow anm; fɛŋ bʼow ɛr ok wus. Lebn kaka kʼow anm lawl af ij.»

Lɛgŋ es abal el e gbre owi

Matie 24.3-14; Luk 21.7-19

3Sica eke Jesu sig es Olivie lafɛny af ↄbr Nyamel gbɛl ab any a, Piɛr, Jak, Jan lele Andre ab ekʼanŋ in ab ɛl sↄny a, am ibrmʼn low saw ɛm ɛsɛ: 4«Dàd ɛy ↄ! Kↄ bogŋ lɛgŋ iy low na bʼow ɛy, ɛtŋ ów amua fɛŋ eke bʼow ɛy a e mɛny ɛwr el bogŋ ecʼee?» 5Jesu am dad ɛl ɛsɛ: «Ɛ̀wr ɛrm! Kì yɛbr ɛgŋ kʼirmn ↄny. 6Tasi ɛm a, agŋ nↄnↄ bʼow ow ɛm e nin ɛm dad ɛsɛ: “Ɛm Mesi a,” ɛtŋ -li bʼow -lʼirmn agŋ bubutɛ. 7Eke batŋ am irir ar ekʼam ɛy aŋa e likekr lel ar owi eke bʼow ɛy akpoj a ecʼamani ab a, erŋn kʼↄ́ny ↄny. Ow it eke ów amua kʼɛy, kↄ ow elm wus e nuŋ ɛdŋ. 8Tasi ɛm a, ɛbr nyam ecʼagŋ bʼow im ɛŋn ɛbr ɛjeci nyam ogŋ ar; es ɛw nyam bʼow im ɛŋn es ɛw ɛjeci ar ogŋ eci. Susu nↄnↄ wus bʼow umu ɛtŋ lek yɛji bʼow ɛy. Ów amua fɛŋ bʼow ɛw ɛsɛ iy ↄnyn eci dudu krɛkrɛ ab af.

9Gbɛkↄ ↄny, ↄny obi ↄny obi a, ɛ̀wr ɛrm. Agŋ bʼow ot im ↄny jɛj ok ecʼany af. Wɛl bʼow ↄr ↄny Nyam ŋuŋ igŋ susu. Ɛm e nin a eci daŋku ij sosiɛm, wɛl bʼow ot im ↄny es ɛw ɛsɛl lele ɛ́b ebu ab ecʼany af. 10Ow it eke krɛkrɛ ɛm a, wɛl kʼↄb Amani Mamn a e kokoba ok ɛbr ɛbr a fɛŋ. 11Ɛtŋ eke wɛl bʼow ot im ↄny jɛj ok ecʼany af a, ɛrmij kʼíkŋ anym kʼok ↄny ow a eke bʼow dadr a eci. Dàdr wanci ab af ecʼa cɛ eke Nyam bʼow ↄŋ ↄny a, aŋke sodad a kʼow anm ↄny ɛm owm, kↄ Abŋ Lala a bʼow dad odad a ↄŋ ↄny. 12Agŋ lisijimɛl bʼow ot ɛl lisijimɛl lokm ow ibi eci; ey ɛsɛl yɛji bʼow kok ɛbɛn ɛl ecʼey e lís, ey yɛji bʼow ↄbr ɛl ɛsɛl any, ↄŋ wɛl ibi ɛl. 13.12 Bɛ̀bmn Mise 7.6.13Ɛm sosiɛm, agŋ a fɛŋ bʼow ifn ↄny; gbɛkↄ ɛgŋ eke bʼow inym es kikri toŋ ow e nuŋ ɛdŋ ɛm a, bʼow ɛŋn sel.»

Musue ob iy

Matie 24.15-28; Luk 21.20-24

14«Ke sica bʼow ɛkan “Musue ob iy” anŋ yogŋ ekʼitm eke li kʼanŋ a. 13.14 yogŋ ekʼitm eke li kʼanŋ a:ke usu a, Nyamel gbɛl ab ɛm. Daniɛl 9.27; 11.31; 12.11. (Ke ɛgŋ eke bʼow awl ów amua a, íri sɛnyn sɛnyn.) Ke kpɛkŋ agŋ a eke bʼow anŋ Jude wus af a, ow akpl ke -lʼuru es -nʼim mafɛny ɛm. 15Ɛgŋ eke bʼow anŋ in ecʼêl afr e lɛf eb usu a, 13.15 Ɛ̀kn Matie 24.17 ecʼakr otar a. kʼúsm es ɛym akŋ ocm ob; 16ɛtŋ ɛgŋ eke bʼow anŋ ↄgm a, kʼɛ́wlm iim jam ocm in e mob af ɛw a ij. 17Sɛgŋ amua bʼow ɛw tuↄtuↄ molok ab lisɛl lel ɛl ekʼam ↄŋ ey mɛny ab ab eci. 18Nyam ŋↄŋn a át es yecʼɛtŋ ke low na kʼɛ́ym nyam es us ɛm, 19aŋke sɛgŋ na ɛm a, gbre ij a bʼow ɛw tuↄtuↄ afŋn es. Ow bʼow akm gbre ij fɛŋ ekʼanŋ lɛgŋ a ɛtŋ eke Nyam kok ów a fɛŋ toŋ kʼít yɛfɛnyna ecʼa.13.19 Daniɛl 12.1. Lɛgŋ kaka gbre ij na kʼow anm ij. 20Ɛtŋ blel Ɛs Kↄtↄkↄ isrm sɛgŋ amua ɛm, ke ɛgŋ kaka blel ↄtum anm owr. Lʼisr sɛgŋ amua ɛm agŋ a eke li sↄsum lʼot a sosiɛm eci. 21Eke batŋ ɛgŋ nyam bi dad ↄny ɛsɛ: “Ɛ̀kan, Mesi a anŋ aŋa!” oglog: “Nʼanŋ yogŋ a!” kʼùbr ɛgŋ a nawrɛ. 22Tasi ɛm a, mesiɛl ayadŋu lele kokoba ↄb ɛsɛl ayadŋu ab bʼow ok ↄkm. -Li bʼow -li kok mɛny ɛwr lele ów any iti owi ab agŋ ecʼirmn eci, ke ekʼow it yɛji, -lʼↄtu -lʼirmn agŋ a eke Nyam sↄsum ot a. 23Ɔny ecʼa, ɛ̀wr ɛrm! Mʼikŋ anym mʼɛwar ↄny ów amua fɛŋ eke bʼow ɛy a eci.»

Ɛgŋ ecʼIy eci mowrer

Matie 24.29-31; Luk 21.25-28

24Ɛmɛny Jesu igŋ af ninɛ: «Gbɛkↄ sɛgŋ ab ɛm, eke gbre ij owi na fɛŋ bʼow ɛc ok es a, ligbn bʼow irm es ɛtŋ awl yɛji kʼow afŋm ij.25Mílɛ́l bʼow ok wus ɛtŋ afr ecʼabusu owi fɛŋ bʼow wuwal.13.24-25 Bɛ̀bmn Esayi 13.10; 34.4; Ezekiɛl 32.7; Joɛl 2.10; 3.4.26Sica yogŋ anake wɛl bʼow ɛkn ɛgŋ ecʼIy eke bʼow anŋ afr e jru ɛm am ow, abusu fɛŋ lele anygbɛl ab a. 13.26 Daniɛl 7.13.27Li bʼow lʼism afr ɛrm ɛsɛl ab, ɛtŋ li bʼow lʼas agŋ a eke li sↄsum lʼot a luku, wus na ecʼↄy yar ab ɛm, toŋ lʼok afr e nuŋ.»13.27 Bɛ̀bmn Ol Ɔkn 30.4; Zakari 2.10; Nehemi 1.9.

Low yɛgm eke babm e likŋ a am ɛlu ↄkm

Matie 24.32-35; Luk 21.29-33

28Sica Jesu dad ninɛ: «Kin low yɛgm ekʼel babm e likŋ a eci eke kʼirir: kpɛkŋ eke in ecʼál a bʼɛw wrↄwrↄ, ke nʼam gigŋ ↄdↄdↄ a, kpɛkŋ bʼuwr any eke mewij ow titm ŋ̂. 29Ɛbɛn nyam coco eke bʼɛkan ów amua am ow a, ke kpɛkŋ úwr any eke low a titm, ɛtŋ ow bʼow ɛy. 13.29 Low na titm, ɛtŋ ow bʼow ɛy:odad na Grɛk ɛm a, wɛl ↄtu eke itŋn ɛjecʼɛm dad ɛsɛ ɛgŋ ecʼIy titm, li bʼow lʼow.30Low nawrɛ mʼam dad ↄny: yɛfɛnyna ecʼagŋ fɛŋ kʼow uwm uwrm ɛtŋ ów amua bʼow ɛy. 31Afr lele wus ab bʼow ɛc, gbɛkↄ lɛgŋ kaka ɛm e sodad a kʼow ɛcm.

Nyam sↄny coco uw lɛgŋ a e nuŋ ɛdŋ ab any

Matie 24.36-44

32Gbɛkↄ ów a e lɛgŋ lele wanci ab ab eke bʼow ɛy a, ɛgŋ kaka uwm any, afr ɛrm ɛsɛl yɛji uwm any, ɛgŋ ecʼIy bↄbↄ yɛji uwm any, ekʼow elm ɛm Ɛs sↄny coco. 33Ɛ̀wr ɛrm! Mɛmn kʼíbi ↄny, aŋke uwmn lɛgŋ ab any. 34Ow anŋ ɛsɛ ɛgŋ nyam ekʼaam usu, ke oc in ecʼakŋ a abul in eci juma kok ɛsɛl a ke ↄŋ ɛl ów fɛŋ ecʼabusu af. Nʼↄŋ ɛgŋ nyam nyam eci juma eke ki kok ɛtŋ li dad usu ↄsu ɛs a eke kʼanŋ any owr ke ám ↄsu usu a. 35Ɔ̀sur, aŋke uwmn wanci a ekʼakŋ ɛs a bʼow ɛwl mɛny ow ab any. Ow kʼↄdm ke lʼów ncebles ɛm, ncok eci lɛgŋ uyu nuŋ ɛm, ŋgↄs ikŋ ɛm, oglog ibribr. 36Eke lʼow lʼokr ↄny es kpru, li kʼɛ́ŋn ↄny mɛmn ɛru ɛm. 37Odad na eke mʼam dad ↄny a, agŋ a fɛŋ anake mʼam dad a: Ànŋn any owr!»

14

Es ɛw ɛsɛl am ut Jesu ecʼibi a ecʼasre

Matie 26.1-5; Luk 22.1-2; Jan 11.45-53

1Ow anŋ sɛgŋ yony ke Pak lele Futufutu ekʼejru ánm ɛm ecʼes gbɛgbl a e lɛgŋ ɛy. 14.1 Ɔkm Ok 12.1-27.Egb waw ɛsɛl ɛgbɛl lele ol e low yɛgm ɛsɛl ab ab am as luku ↄl elel eke kʼↄnyn Jesu ew ew ɛm ke -lʼibi ow a. 2Gbɛkↄ -nʼam dad ɛl ↄfr ɛm -lʼɛsɛ: «Ow itm eke si kʼↄnyʼn es gbɛgbl na ɛm; ekʼow el ɛbɛn, bↄbar a owi bʼow ɛy bieku ab ɛm.»

Yↄw nyam ok Jesu mijey nuŋ

Matie 26.6-13; Jan 12.1-8

3Jesu im Betani baŋn, Simↄ a eke lɛgŋ anym ɛm kokobe ok a ecʼakŋ. Eke Jesu anŋ ob ij lↄfu lís a, yↄw nyam ow titmʼn. Nʼↄnym án gbɛl e mijey kↄk nyam eke wɛl kok lebn ɛm ab; lebn na, wɛl bʼɛsŋʼn albatr, ke mijey a el nar 14.3 nar:likŋ mum nyam eke wɛl bʼoc in e mij a kokr án tuↄtuↄ e mijey. Mijey a ecʼán a el juma kok ɛs nyam e labm sↄg lakpo mum eci. Low ikŋ na, low yɛgm ɛsɛl ekʼↄny any a anake sakp oglog wɛl bi kok ↄŋ any gbeŋ a. tasi ɛm. Nʼↄny lʼↄb es ɛtŋ lʼɛwl lʼok Jesu nuŋ. 4Agŋ a ekʼanŋ yogŋ a eci bɛb erurm ɛtŋ am ɛny abr dad ɛl ↄfr ɛm ɛsɛ: «Kↄ na, ow elm ob ŋuŋn ana ee? 5Ow itm eke mijey ikŋ na, wɛl kʼↄl ij os ekŋ yen yen sakp nyahan, oc ow ecʼos a ↄŋ ↄgbↄru ee?» Ɛtŋ -nʼam cak cak yↄw a ɛrm bebl ɛm. 6Gbɛkↄ Jesu dad ninɛ: «Ɛ̀gbr yↄw ab es tiŋ! Kↄ bla ɛtŋ am ijar ir gbre ee? Low na eke li kok ɛm e lís a el low nimamn. 7Tasi ɛm a, ↄgbↄru ecʼa, -nʼanŋ ↄny ab sɛgŋ a fɛŋ, 14.7 Ɛ̀kn Ol Ɔkn 15.11. lɛgŋ kaka fɛŋ ekʼerurir a, ↄtur eke ki kokr ɛl ów amamn; kↄ ɛm, sɛgŋ a fɛŋ mi kʼow mʼanm ↄny ab. 8Yↄw na kok low yecʼa eke lʼↄtu eke li ki kok a. Lʼikŋ anym lʼokʼm mijey na sos, ɛm ecʼuwↄmu ɛm anŋ a eci. 14.8 Jwifɛl ogŋ a, eke ɛgŋ uw a, wɛl bʼuduʼr sɛkp sŋↄsŋↄ ɛtŋ wɛl bʼokʼr mijey yɛji; na e low anake Jesu am dad a. Ɛ̀kn Matie 26.12 ecʼakr otar a.9Low nawrɛ mʼam dad ↄny, wus na nimum af ecʼusu kaka fɛŋ eke wɛl bʼow ↄb Amani Mamn a eci kokoba a, wɛl bʼow ↄkn yↄw na e low, ke wɛl dád low a eke li kok a yɛji.»

Judas am bɛbm eke bʼow ↄl Jesu ij

Matie 26.14-16; Luk 22.3-6

10Sica, jam ɛsɛl lɛw yony ab ɛm ecʼɛgŋ nyam eke wɛl bʼɛsŋ Judas Iskariↄt, im ɛŋn egb waw ɛsɛl ɛgbɛl a, ɛtŋ dad ɛl eke kʼↄny Jesu ↄŋ ɛl. 11Eke -lʼirir odad na a, sos ɛm iŋn ɛl toŋ -lʼɛgŋ -lʼeb eke -li kʼↄŋ ow os. Ow ↄŋ Judas am ↄl akunda sɛnyn yecʼɛm eke li kʼↄny Jesu nʼↄŋ wɛl.

Pak ecʼob ij a eci sos bɛbm

Matie 26.17-25; Luk 22.7-14, 21-23; Jan 13.21-30

12Futufutu ekʼejru ánm ɛm e lɛgŋ krɛkrɛ eke wɛl bʼibi mɛcɛb Pak ecʼes gbɛgbl ecʼob ij ecʼa, jam ɛsɛl a ibrm Jesu ninɛ: «Kↄ bogŋ am erur eke si kʼim si bɛbm Pak ecʼob ij a e sos ee?» 13Ɛtŋ Jesu dad in e jam ɛsɛl ab ɛm ecʼagŋ yony ninɛ: «Ìmn baŋn a, bʼow ↄbar ɛgŋ nyam ekʼuyu mijel. Ùsr ɛgŋ ikŋ na jam, 14ke akŋ yecʼeke li bʼow lʼɛy a, dádr akŋ ɛs a eke low yɛgm agŋ ɛs am ibrm usu a ekʼin eci jam ɛsɛl ab ab ɛl kʼij Pak ecʼob a. 15Li bʼow li yɛgm ↄny êl afr yogŋ, oj gbɛl nyam eke akŋ e mob a fɛŋ iy nɛny ɛm. Yogŋ anake bʼow kokr Pak ecʼob ij a.» 16Jam ɛsɛl a im ok baŋn a, ɛŋn fɛŋ a ɛsɛ elel eke Ɛs Kↄtↄkↄ dadr ɛl ab af, ɛtŋ -li bɛbm Pak ecʼob ij a eci sos.

17Lɛgŋ es ew ɛm a, Jesu lele jam ɛsɛl lɛw yony ab ab im yogŋ. 18Eke -nʼanŋ ob ij usu ke -nʼam ij ob a, Jesu dad ɛl ninɛ: «Low nawrɛ mʼam dad ↄny: ↄny ɛm ecʼɛgŋ nyam ekʼam ij ob ɛm ab a, bʼow ↄl ijʼm.» 14.18 Bɛ̀bmn Selu 41.10.19Jam ɛsɛl a fɛŋ sos ↄw es ɛtŋ ɛgŋ ɛgŋ am ibrmʼn ɛsɛ: «Kↄ ow ↄtu eke kʼel ɛm ee?» 20Li dad wɛl ninɛ: «Ɔny lɛw yony ab ɛm ecʼɛgŋ nyam, in a ekʼam us abu ɛm ab lↄfu nyam ɛm a. 21Ɛɛ, tasi, ɛgŋ ecʼIy bʼow uw ɛsɛ elel eke Nyam Lɛl ɛwar in e lís ab af; 14.21 Selu 22.2-19; Esayi 53. gbɛkↄ gbre él ɛgŋ a ekʼam ↄl ijʼr a eci! Ɛgŋ ikŋ na, blel wɛl ewmʼn bↄbↄ yɛji.»

Ob ij lala

Matie 26.26-30; Luk 22.15-20; 1 Korɛnt 11.23-25

22Eke -nʼam ij ob a, Jesu oc futufutu, lʼɛlu Nyam bia, lʼubr ɛm, nʼↄŋ in e jam ɛsɛl a ɛtŋ li dad ninɛ: «Èbr, na el ɛm e sos megl.» 23Ɛmɛny lʼoc mij kpↄk eke mar anŋ ɛm, lʼɛlu Nyam bia, nʼↄŋ in e jam ɛsɛl a; ɛtŋ ɛl fɛŋ -lʼɛgŋ. 24Sica Jesu dad ɛl ninɛ: «Na el ɛm e mebl, Nyam e sinm a 14.24 sinm:bɛ̀bmn Ɔkm Ok 24.8; Jeremi 31.31-34. e mebl ekʼam ow ok es agŋ nↄnↄ eci. 25Low nawrɛ mʼam dad ↄny: mi kʼow mʼɛgŋm mar na sakp ɛjeci toŋ ke ow él Nyam e gbreŋgbi usu a eci mar owr eke mi kʼɛgŋ.» 26Sica -lʼɛgŋ es gbɛgbl a ecʼɛj 14.26 Ɛ̀kn Matie 26.30 eci akr otar a. ba ow bʼuwr, ɛtŋ -nʼim Olivie lafɛny af.

Piɛr bʼow ɛgbr Jesu

Matie 26.31-35; Luk 22.31-34; Jan 13.36-38

27Jesu am dad in e jam ɛsɛl a ɛsɛ: «Low a eke bʼow ɛŋnʼm a bʼow ok ↄny wus ↄny eci ↄmn ab ɛm. Tasi ɛm a, Nyam Lɛl ab ɛm wɛl nↄn eke mʼow mʼibi mɛcɛb ↄsu ɛs a ɛtŋ mɛcɛb a fɛŋ bʼow ↄmu es.14.27 Zakari 13.7.28Gbɛkↄ ɛm eci uwↄmu ɛm anŋ igb ɛm a, mʼow mʼikŋ anym mʼim Galile mʼeku ↄny.» 29Piɛr dadʼr ninɛ: «Ekʼagŋ a fɛŋ bʼow igŋ ɛlu ŋ es yɛji, ow kʼow elm ɛm gbɛ!» 30Jesu dadʼr ninɛ: «Low nawrɛ mʼam dadʼŋ: ncok na cɛ, gbuŋ ke ŋgↄs íkŋ sakp yony a, bʼow ɛgbrʼm sakp nyahan dad eke uwm im any.» 31Kↄ Piɛr am dad lebl tuↄtuↄ ɛm ɛsɛ: «Eke ow it ŋ ab eci luw bↄbↄ yɛji, mi kʼow mʼↄtum mi dadm mʼɛsmɛ mʼuwmʼŋ any.» Ɛtŋ jam ɛsɛl ɛjecʼa yɛji dad ɛbɛn.

Jesu am ŋↄŋn Nyam Jɛsemane

Matie 26.36-46; Luk 22.39-46

32Jesu lele in e jam ɛsɛl ab ab im ok usu nyam eke wɛl bʼɛsŋ Jɛsemane. 14.32 Jɛsemane:nin eke Arame ɛm ow e nyandrɛ el “mun es ifir ob”. Jesu dad in e jam ɛsɛl a ninɛ: «Eke mʼaam mi ŋↄŋn Nyam a, òkr es aŋa.»

33Ɛtŋ lʼɛsŋ Piɛr, Jak lele Jan ab eke kʼim in ab. Sos ↄb nuŋ am ↄwʼr es ɛtŋ ɛrm mij yɛji am okʼr afŋn in es. 34Li dad wɛl ninɛ: «Sos es ↄw ekʼel luw eci afŋn ɛm ecʼabŋ ab es; òkr es aŋa ke ↄ́sur.»

35Lʼɛri nʼim kpekpe tɛl, lʼok ↄwrↄkp wus, lʼubu any es, ɛtŋ nʼam ŋↄŋn Nyam ekʼow it ke gbre ij eci wanci ikŋ na kpábʼr es lís. 36Nʼam dad lʼɛsɛ: «Aba, ɛm Ɛs, 14.36 Aba:ke Arame ɛm ana. Ow e nyandrɛ el “ɛm Ɛs”. ŋ ɛm ów fɛŋ ecʼabusu a anŋ; ↄny gbre e mij kpↄk na kpabʼm es lís. Ke fɛŋ ɛm a, ow kʼél yecʼa eke mʼam erur a, kↄ yecʼa eke ŋ am erur a.»

37Ɛtŋ lʼow nʼɛŋn jam ɛsɛl nyahan a eke mɛmn ibi. Li dad Piɛr ninɛ: «Simↄ, am ɛru mɛmn! Kↄ wanci nyam bↄbↄ yɛji ↄtum ↄsum ee? 38Ànŋn any owr ↄsur ke ŋↄ́ŋan, yecʼɛtŋ ke kʼɛ́ymn ɛbm ɛkn owi ɛm. Ɔny ecʼabŋ a gbɛ inym es low fɛŋ e kok eci, kↄ ↄny e sos megl a gbɛ ijm lɛc ij.»

39Ɛmɛny lʼɛwl mɛny nʼim ɛtŋ Nyam ŋↄŋn a el nɛnyɛmbri nyam a cɛ. 40Eke ɛmɛny lʼɛwl mɛny lʼow in e jam ɛsɛl ogŋ a, nʼɛŋan wɛl mɛmn ɛru ɛm. Mɛmn am bↄbm ɛl anyamn; ow ↄŋ -lʼuwmn low yecʼeke -li ki dad Jesu ab any. 41Sakp nyahan ɛm ecʼa eke Jesu ɛwl ow a, nʼam dad in e jam ɛsɛl a lʼɛsɛ: «Am ɛrur mɛmn cɛ ebr sel ee? Sica ow bɛbmn ab ŋ̂! Wanci a eke wɛl bʼow ↄl ɛgŋ ecʼIy ij sikpl ɛsɛl ecʼabu ɛm a, ow ŋ̂. 42Ìgbr, sʼímn! Kin, ɛgŋ a eke am ↄl ijʼm a ow titm ŋ̂!»

Jesu ecʼↄny

Matie 26.47-56; Luk 22.47-53; Jan 18.3-12

43Jesu odad anŋ nɛnym kʼuwrm ɛtŋ kpɛkŋ Judas, jam ɛsɛl lɛw yony ab ɛm ecʼɛgŋ nyam ilm any. Agŋ a ekʼow in ab a, ↄnym ekŋ ekpr lele mab ler ɛm ab. Egb waw ɛsɛl ɛgbɛl, ol e low yɛgm ɛsɛl lel agŋ ekpekp ab ab anake ɛrm ɛl a. 44Judas eke bʼow ↄl Jesu ij a, ikŋ anym yɛgm dedeku a akunda yecʼɛm eke -li kʼↄnyn ow a. Li dad ninɛ: «Ɛgŋ a eke mʼow mi joj nɛny a, in ana; ↄnyn in, òcr imn in, ke ↄ́sur ir sɛnyn sɛnyn gↄŋ.» 45Kpɛkŋ eke Judas im titm Jesu a, li dad ninɛ: «Low yɛgm agŋ ɛs!» Ɛtŋ li joj ow nɛny. 46Kpɛkŋ agŋ a okʼr af ↄnyʼn. 47Jam ɛsɛl ab ɛm ecʼɛgŋ nyam ↄdu in e lab ler ɛm a eb, lʼiyr egb waw ɛs ligbɛl a ecʼabu ɛlum ɛs a ɛtŋ lʼubr ow lↄru es. 14.47 Bɛ̀bmn Jan 18.26.

48Jesu ↄdu odad eb ɛtŋ am dad dedeku a ɛsɛ: «Kↄ ɛm eci ↄny a, ibrm eke kʼotr ekŋ ekpr lele mab ler ɛm ab owr, ɛsɛ low ŋuŋ kok ɛs ɛm el af ee? 49Ɔny ab cɛ mʼanŋ sɛgŋ a fɛŋ. Mi bi yɛgm agŋ low Nyamel gbɛl a e gbugŋ ɛtŋ ↄnymnʼm. Gbɛkↄ ow ɛy, yecʼɛtŋ ke Nyam Lɛl ɛm ecʼów a eke wɛl nↄn a íy nɛny.» 50Kpɛkŋ jam ɛsɛl a fɛŋ igŋ Jesu ɛlu es, uru es im. 14.50 Bɛ̀bmn Mark 14.27.51Ŋgbafrɛ nyam eke gbad ikpr nyam cɛ anŋ sos, am us Jesu jam. Wɛl kʼↄnyʼn, 52gbɛkↄ lʼigŋ in e gbad a lʼɛlu es, lʼuru es sos ↄfr nʼim.

Jesu im Sanedrɛn ecʼagŋ a ecʼany af

Matie 26.57-68; Luk 22.54-55, 63-71; Jan 18.13-14, 19-24

53Agŋ a oc Jesu im egb waw ɛs ligbɛl a eci gbugŋ a; yogŋ egb waw ɛsɛl ɛgbɛl a fɛŋ, agŋ ekpekp a, lel ol e low yɛgm ɛsɛl ab ab as luku. 54Piɛr anŋ akpoj ɛm am us Jesu jam. Nʼim toŋ lʼɛy egb waw ɛs ligbɛl a eci gbugŋ a. Nʼim nʼɛŋn usu ↄsu ɛsɛl a ɛtŋ li sig es al saw nʼam ↄgbu al. 55Egb waw ɛsɛl ɛgbɛl a lele Sanedrɛn ecʼagŋ ɛjecʼa fɛŋ ab am ↄl daŋku ij nyam eke kʼↄbr Jesu low yecʼɛtŋ ke -lʼibi ow, 14.55 Ɛ̀kn Matie 26.59 ecʼakr otar a. kↄ -nʼɛŋnmn low kaka. 56Tasi ɛm a, agŋ nↄnↄ am ij daŋku yadŋ ɛm Jesu e nuŋ af, 14.56 Bɛ̀bmn Selu 27.12; 35.11. kↄ ɛl ↄfr eci daŋku ij ab ɛm yɛji, nɛny ókrm ɛl af. 57Agŋ bɛb igb ɛtŋ am ij daŋku yadŋ ɛm in e nuŋ af dad ɛsɛ: 58«Sʼirir nɛnym li dad ninɛ: “Nyamel gbɛl na ekʼagŋ ecʼabu in us a, in bʼow in ↄny in ɛr in ok; eke owʼn bʼow in ij sɛgŋ nyahan a, in bʼow in us ɛjeci nyam ekʼin elm agŋ ecʼabu ɛm ecʼekʼin us.” » 14.58 Ɛ̀kn Jan 2.19.59Odad na af bↄbↄ yɛji nɛny okrm ɛl af ɛl e daŋku ij ab ɛm.

60Kpɛkŋ egb waw ɛs ligbɛl a igb agŋ a fɛŋ ecʼany af, ɛtŋ am ibrm Jesu ɛsɛ: «Kↄ wɛl ám dad sodad amua okʼŋ af, ke kʼↄ́bm kpu ee?» 61Kↄ Jesu yewal tiŋ; li cicm sar lʼokm ow es. Ɛmɛny egb waw ɛs ligbɛl a am ibrmʼn sakp yony ɛm ɛsɛ: «Kↄ ŋ Mesi, Nyam a eke si bʼigŋ nuŋ a ecʼIy ee?» 62Jesu ɛgŋ dad ninɛ: «Ɛɛ, mʼel; ɛtŋ ↄny fɛŋ, bʼow ɛkan ɛgŋ ecʼIy eke sig es Nyam abusu Ɛs eci lidr abu af, ke bʼow anŋ afr eci jru ɛm ám ow.» 14.62 Selu 110.1; Daniɛl 7.1363Odad na sosiɛm, egb waw ɛs ligbɛl a ↄny in eci simob sus ɛm a gbagbrm ɛm, 14.63 Ɛ̀kn Matie 26.65 eci akr otar a. ɛtŋ dad ninɛ: «Ɛy, sʼibram adaŋku ij! 64Ɔny obi yɛji irir eke li dad low ↄbr any owi Nyam e lís. Kↄ ↄny e tutr el bogŋ ecʼee?» Agŋ a fɛŋ ↄb Jesu low ekʼel in ecʼibi eci. 14.64 Ɛ̀kn Ob Ap 24.16.65Ɛtŋ ɛm yogŋ ecʼagŋ bɛb am aflʼl sar any. -Nʼawŋ ow any es, -nʼam ↄr ow kukuta ɛm, ɛtŋ -nʼam ibrm ow -lʼɛsɛ: «Tùtr ke úlm ɛgŋ a es!» Ɔbↄwi a ebʼr abu ɛm ɛtŋ am dɛdŋʼn any af. 14.65 Bɛ̀bmn Esayi 50.6.

Piɛr ɛgbr Jesu

Matie 26.69-75; Luk 22.56-62; Jan 18.15-18, 25-27

66Ɛtŋ eke Piɛr anŋ wus a gbugŋ yogŋ cɛ a, egb waw ɛs ligbɛl a eci ob oc ↄŋ lisɛl ab e nyam ow, 67ɛtŋ ɛknʼn eke nʼam ↄgbu al. Lʼok any es li lɛr ow sɛnyn sɛnyn ɛtŋ li dad ow ninɛ: «Ŋ yɛji anŋ Nasarɛt e Jesu ab.» 68Kↄ lʼɛgbr li dad ninɛ: «Mi kʼirim sɛnyn sɛnyn; low yecʼa ekʼam ↄl eke ki dad a, mi kʼuwm any.» Nʼimn gbeŋ lisany a eci [ɛtŋ ŋgↄs ikŋ]. 14.68 Mark eci silɛl esig bɛb ɛm a, wɛl ɛ́ŋnm sodad ekʼanŋ ob na [...] eci araŋn a.69Ob oc ↄŋ lis a ɛknʼn, ɛtŋ ɛmɛny am dad agŋ a ekʼanŋ yogŋ a ɛsɛ: «Ɛgŋ na, jam ɛsɛl ab ɛm ecʼɛgŋ nyam!» 70Kↄ Piɛr ɛgbr sakp yony ɛm dad ninɛ: «Njaŋ! Kaka!» Ekʼow ibn tɛl a, agŋ a ekʼanŋ yogŋ a, am dad Piɛr ɛsɛ: «Tasi, ŋ jam ɛsɛl ab ɛm ecʼɛgŋ nyam, aŋke ŋ Galile wus af ecʼɛgŋ!» 71Gbɛkↄ Piɛr ↄdu eb dad ninɛ: «Ekʼow el yadŋ mʼam ↄny, ke Nyam kókʼm low ŋuŋ! Mʼam ofn mi dad ekʼɛgŋ na ekʼam dadr in e low a mʼuwmʼn any.» 72Odad na anŋʼn nɛnym nʼam dad ɛtŋ kpɛkŋ, ŋgↄs ikŋ sakp yony ɛm. Ow ↄŋ Piɛr ↄkn low a eke Jesu dadʼr a: «Gbuŋ ke ŋgↄs íkŋ sakp yony a, bʼow dad sakp nyahan eke uwm im any.» Ow sosiɛm, nʼam ikŋ ↄŋn. 14.72 Ɛ̀kn Mark 14.30. Nʼam ikŋ ↄŋn: odad na Grɛk ɛm a, wɛl ↄtu eke itŋn ɛjecʼɛm dad ɛsɛ: lʼogŋ es lʼɛy ↄkm ɛtŋ nʼam ikŋ ↄŋn, oglog li bʼↄkn ow e low ɛtŋ nʼam ikŋ ↄŋn.

15

Wɛl oc Jesu im Pilat ecʼany af

Matie 27.1-2, 11-14; Luk 23.1-5; Jan 18.28-38

1Ibribr fafa ɛm a, egb waw ɛsɛl ɛgbɛl a, agŋ ekpekp a, ol e low yɛgm ɛsɛl a, lel agŋ a fɛŋ ekʼel ɛl e Sanedrɛn ecʼagŋ a, ɛc ok usu nyam eke ki bɛbm low a ucu es. -Nʼↄŋ wɛl ↄny Jesu awŋ ɛtŋ -lʼoc -nʼim -nʼↄŋ ow Pilat. 15.1 Ɛ̀kn Matie 27.2 ecʼakr otar a.2Pilat ibrm Jesu ninɛ: «Kↄ ŋ Jwifɛl ecʼɛb ebu ee?» Jesu ↄdu eb ninɛ: «Ŋ obi dad.» 3Egb waw ɛsɛl ɛgbɛl a am dad ów eŋuŋ nↄnↄ ok Jesu af. 4Ow ↄŋ ɛmɛny Pilat am ibrm Jesu ɛsɛ: «Kↄ ŋ ↄ́tum dadm low kaka ee? Ɛtŋ kↄ am iri ów amua fɛŋ eke -nʼam dad -lʼokʼŋ af ab ee?» 5Kↄ Jesu dadm low kaka ij, 15.5 Ɛ̀kn Esayi 53.7. ɛtŋ ow e low iti Pilat any afŋn es.

Wɛl ↄb Jesu low luw eci

Matie 27.15-26; Luk 23.13-25; Jan 18.39–19.16

6Eke sakp sakp fɛŋ Pak ecʼes gbɛgbl e lɛgŋ bʼow a, Pilat bʼɛlu sobel ɛm ɛs nyam eke dedeku a bʼibrm ab es. 7Kↄ ɛgŋ nyam eke wɛl bʼɛsŋ Barabas lele lawlɛl ab ab ekʼɛ́gŋm Rom ecʼes ɛw e low ebm a, anŋ sobel ɛm. -Lʼel agŋ ekʼɛl ecʼɛrm bebl ɛm ibi ɛgŋ. 8Dedeku a uyu im ɛŋn Pilat, ɛtŋ am ibrmʼn ɛsɛ: «Kòk low a eke lakpo lakpo fɛŋ bi kok a ↄŋ ɛy.» 9Pilat ɛwl am ibrm ɛl ɛsɛ: «Kↄ am erurir eke mi kʼɛlu Jwifɛl ecʼɛb ebu ab es mʼↄŋ ↄny ee?» 10Tasi ɛm a, lʼuw any eke nyamn ɛyr ɛm egb waw ɛsɛl ɛgbɛl a oc Jesu isʼr. 11Egb waw ɛsɛl ɛgbɛl a am ok dedeku a al ɛm dad ekʼow kʼɛlu Barabas es ↄŋ ɛl. 12Pilat ɛmɛny am ibrm dedeku a ɛsɛ: «Sica bla lowi mi ki kok ɛgŋ a eke bʼɛsŋn Jwifɛl ecʼɛb ebu ab ee?» 13-Nʼam ↄg -li dad ow -lʼɛsɛ: «Ɛ̀wʼr olikŋ af!» 14Pilat ibrm ɛl ninɛ: «Kↄ bla low ↄbr iy li kok ee?» Kↄ -nʼam ↄg lebl tuↄtuↄ ɛm -lʼɛsɛ: «Ɛ̀wʼr olikŋ af!» 15Pilat erur eke ki kok dedeku a sos ɛm iŋn; na sosiɛm lʼɛlu Barabas es nʼↄŋ wɛl, ɛtŋ nʼↄŋ wɛl ↄr Jesu say ɛm gbuŋ ɛtŋ lʼɛlu abusu es eke wɛl kʼoc im ɛw ow olikŋ af.

Srↄda eyŋ a am kokr Jesu miyɛr

Matie 27.27-31; Jan 19.2-3

16Srↄda eyŋ a ↄny Jesu ɛlu lakp lokm a ekʼel Pilat e gbugŋ a, ɛtŋ -lʼɛsŋ ɛl lawlɛl likpr a fɛŋ ow. 17-Li sus ow mob sus ɛm ebl kondoŋ nyam, 15.17 Ɛ̀kn Matie 27.29 eci akr otar a. -li kok mirŋ ɛm tufɛ ɛtŋ -lʼoc -lʼus ow. 18Ɛtŋ -nʼam kokr ow miyɛr -lʼibrm ow -lʼɛsɛ: «Sʼam ɛsŋnʼŋ o, Jwifɛl ecʼɛb ebu!» 19-Lʼoc likŋni -nʼam ↄr ow nuŋ nuŋ, -nʼam fafl ow sar any, ɛtŋ -nʼam kok nyandrɛ -lʼok ↄwrↄkp wus ow ecʼany af. 20Eke -li kokar ow miyɛr bake ow uwr a, -nʼↄny mob sus ɛm ebl kondoŋ a -lʼoc ow es, ɛtŋ -lʼɛwl mɛny -lʼot ow e mob tasi a -li sus ow. Ɛtŋ sica -nʼↄny -lʼɛlu ow gbeŋ -nʼam oc -nʼim -lʼɛw ow olikŋ af.

Jesu ecʼolikŋ af ɛw owi

Matie 27.32-44; Luk 23.26-43; Jan 19.17-27

21Sica eke -nʼanŋn ejagb af -nʼaam a, -lʼↄbr Simↄ, Sirɛn baŋn iy nyam ekʼel Alesandr lele Rufus 15.21 Rufus:Bɛ̀bmn Rom 16.13. ab ecʼɛl ɛs ekʼanŋ akp ɛm am ow, ɛtŋ srↄda eyŋ a ↄnyʼn lɛc ɛm eke li kʼabum Jesu olikŋ.15.21 Ɛ̀kn Matie 5.41 ecʼakr otar a.22-Nʼↄny Jesu -nʼim usu nyam eke wɛl bʼɛsŋ Gↄlgota ekʼel nyandrɛ ɛm “Nuŋ kpↄk ecʼusu”. 23Yogŋ srↄda eyŋ a wuwlm mar lele kpey ab ↄŋ Jesu eke kʼɛgŋ, kↄ lʼɛgŋm lʼebm. 24-Lʼɛw Jesu olikŋ af ɛtŋ -li cɛc ow eci mob sus ɛm a sↄsum oc kok ɛm,15.24 Selu 22.19. -lʼuw ɛgŋ ɛgŋ ecʼekʼɛbm ab any. 25Ibribr e wanci libarm af anake -lʼɛwr ow olikŋ af a. 26Ɛtŋ ligↄg log nyam eke wɛl nↄn aru in ecʼolikŋ a, am yɛgm low a nuŋ af eke wɛl ↄbʼr low luw ecʼa. Odad a el: “Ɛgŋ na el Jwifɛl ecʼɛb ebu.” 27Yogŋ cɛ -lʼok ów eŋuŋ kok ɛsɛl yony yɛji olikŋ af; nyam anŋ Jesu lidr abu af, ɛtŋ nyam anŋʼn nɛmn abu af. [ 28Nɛnɛ anake Nyam Lɛl ecʼa e dad a iy nɛny a: Wɛl awlʼl ów eŋuŋ kok ɛsɛl ecʼaraŋn.] 15.28 Mark eci silɛl esig oglog ɛm a, wɛl ɛ́ŋnm sodad ekʼanŋ ob na [...] ecʼaraŋn a. Ɛ̀kn Luk 22.37 lel Esayi 53.12 ab.

29Agŋ ekʼam ɛcr yogŋ ecʼa, am ɛgŋn nuŋ ɛm wɛwrʼr ɛtŋ am dadʼr ɛsɛ: «Ŋ ekʼam erur eke kʼufŋ Nyamel ab es ke sɛgŋ nyahan kpɛŋ ús ɛjecʼa, 15.29 Selu 22.7-8. Bɛ̀bmn Mark 14.58; Jan 2.19.30èbr ŋ sosi, ànŋ olikŋ af yogŋ us es!» 31Ɛtŋ egb waw ɛsɛl ɛgbɛl a, lel ol e low yɛgm ɛsɛl ab ab yɛji am kokrʼr miyɛr dadarir ɛl ↄfr ɛm ɛsɛ: «Lʼeb agŋ ɛjeci lʼɛlu es, ɛtŋ lʼↄ́tum eke li kʼebr in sosi! 32Ke Mesi ikŋ na ekʼel Israɛl ecʼɛb ebu a, ánŋ olikŋ af aŋa us es, ke sʼɛ́kn, ke sʼúbʼr nawrɛ tasi.» Ɛtŋ ów eŋuŋ kok ɛsɛl eke wɛl ɛw olikŋ af in ab a yɛji am wɛwrʼr.

Jesu e luw a

Matie 27.45-56; Luk 23.44-49; Jan 19.28-30

33Sica lɛgŋ uyu nuŋ ɛm a, ncebn ɛy wus a nimum af toŋ ok ncebles e wanci nyahan ɛm. 34Ncebles e wanci nyahan ɛm a, Jesu barm lebl tuↄtuↄ ɛm ninɛ: «Eloi, Eloi, lama sabaktani?» (ekʼel nyandrɛ ɛm: “Ɛm e Nyam, ɛm e Nyam, kↄ bla ɛtŋ digŋ ɛluʼm es ee?”) 15.34 Selu 22.2.35Agŋ nyam nyam ekʼanŋ yogŋ a iri odad na ɛtŋ dad ninɛ: «Ìrir, nʼam ɛsŋ Eli!» 15.35 Ɛ̀kn Matie 27.47 ecʼakr otar a.36Ɛtŋ ɛl ɛm ecʼɛgŋ nyam uru es im oc mbra 15.36 mbra:ow elm mij okr mbra kↄ okij ɛm ecʼob mum eke bʼeb mij nↄnↄ ↄnym ab. usm ɛl eci mar ab ɛm, oc ujr likŋni nyam ɛm ɛtŋ oc am ↄkŋ Jesu ekʼɛgŋ.15.36 Selu 69.22. Ɛtŋ li dad ninɛ: «Sʼɛ́wr nyamn es sʼɛkan ekʼEli bʼow ↄny usmʼn es olikŋ na af!» 37Ɛtŋ eke Jesu barm lebl ligbɛl nyam a, lʼok sel es. 38Wanci ab af cɛ Nyamel ab ɛm eci gbad gbɛl gbada a eke wɛl ɛw ɛdŋn usu lala ab any a, 15.38 Ɛ̀kn Ɔkm Ok 26.31-33. igŋ afr ɛm a ɛtŋ agbr ɛm araŋn didi toŋ ok esr ɛm a. 39Rom e srↄda eyŋ a eci anym ɛs a ekʼↄbr Jesu any a, ɛkn luw a ecʼelel eke ɛcr ɛtŋ li dad ninɛ: «Njɛ tasi ɛgŋ na Nyam ecʼIy!»

40Ɔyↄw bɛb yɛji anŋ yogŋ ɛtŋ am lɛr low a akpoj ɛm. 15.40 Bɛ̀bmn Selu 38.12. Ɛl ɛm a, Mari, Magdala baŋn yↄwi a, Salome lele Mari, Jak likekli lele Jose ecʼɛl lis ab anŋ. 41Ɔyↄw amua na, Galile ɛtŋ -li bʼus Jesu jam ɛtŋ -li bi kok ow e lís e low fɛŋ. 15.41 ↄyↄw a:ɛ̀kn Luk 8.2-3. Ɔyↄw nↄnↄ bɛb yɛji eke us Jesu jam ow Jerusalɛm a, anŋ yogŋ.

Jesu ecʼes oc owi

Matie 27.57-61; Luk 23.50-56; Jan 19.38-42

42-43Sica eke lɛgŋ ew es a, Josɛf, Arimate baŋn iy a, am ow. Lʼel Jwifɛl e Sanedrɛn ab ɛm ecʼany ɛs nyam ekʼin yɛji am eku ↄmn ɛm, Nyam e gbreŋgbi usu a e mowrer e low. Ow el nɛnɛgŋ e sos bɛbm e lɛgŋ, ekʼel lɛgŋ e wɛl bʼɛŋn gbuŋ ke nɛnɛgŋ bʼɛy wus a. Na sosiɛm lʼoc lokm susu ɛm, nʼim nʼɛŋn Pilat ɛtŋ lʼibrm ekʼow kʼoc Jesu e sos megl a ↄŋʼn. 15.43 Ɛ̀kn Matie 27.58 eci akr otar a.44Pilat low iti any eke Jesu kʼuw fafa. Na sosiɛm lʼɛsŋ Rom e srↄda eyŋ eci nyimn ɛs ligbɛl a ow ɛtŋ lʼibrm ow eke Jesu uw ow ibn. 45Sica eke Pilat iri ɛgŋ ligbɛl a nɛnym a, nʼↄŋ Josɛf abusu eke kʼim oc Jesu e sos megl a. 46Josɛf im ↄl gbad ufu nimamn nyam, lʼow nʼↄny Jesu e sos megl a lʼusm es olikŋ ab af, lʼoc gbad ufu a li wiwrm ow ab ɛtŋ lʼoc nʼim lʼoc ow es uwↄmu lob nyam eke wɛl nʼↄŋ ur ab ɛm. Ɛtŋ li wuwl lebn ligbɛl nyam lʼow lʼabl ow ecʼɛm ɛy usu ab es. 47Mari, Magdala baŋn yↄwi a, lele Mari, Jose lis ab, am lɛr yogŋ a eke wɛl am ɛw Jesu a.

16

Jesu eci luw ɛm anŋ igb a

Matie 28.1-8; Luk 24.1-12; Jan 20.1-10

1Eke nɛnɛgŋ e lɛgŋ a ɛcʼa, Mari, Magdala baŋn yↄwi a, Salome lele Mari, Jak lis ab, ↄl mun sŋↄsŋↄ eke kʼim ok Jesu e sos megl ab af. 2Dimas eci ibribr fafa eke ligbn am ɛy ↄkm a, -lʼigb -nʼaam uwↄmu ab af. 3-Nʼam dadarir ɛl ↄfr ɛm -lʼɛsɛ: «Kↄ bwo ecʼɛgŋ bʼow wuwl lebn na ekʼanŋ uwↄmu a ecʼɛm ɛy usu a oc es ↄŋ ɛy ee?»

4Gbɛkↄ eke -li bʼigbl any ogŋ -li lɛr a, -lʼɛkn eke lob a oc es anŋ saw ɛm. 5-Nʼim -lʼok uwↄmu ab ɛm, ɛtŋ -lʼɛkn ŋgbafrɛ nyam eke sig es lidr ogog a, sus mob ufu kpaakp, ɛtŋ ↄyↄw a erŋn ligbɛl am ↄny. 6Gbɛkↄ ŋgbafrɛ a dad ɛl ninɛ: «Erŋn kʼↄ́ny ↄny; am ↄↄl Nasarɛt e Jesu a eke wɛl ɛw olikŋ af a; lʼigb agŋ ekʼuw ab ɛm, nʼanm aŋa. Lɛ̀ɛr yogŋ a eke wɛl ɛwʼr a. 7Sica ìmn ke dádr jam ɛsɛl likpr a lele Piɛr ab eke in am ikŋ ↄny anym in im in eku ↄny Galile; yogŋ anake ↄny bʼow ↄny ɛkan in ɛsɛ elel eke in dad ↄny ab af a.» 16.7 Ɛ̀kn Mark 14.28.

8Ɔyↄw a ok ↄkm uwↄmu ab ɛm ɛtŋ es uru ɛm eb ejagb aam, aŋke sos am ufŋ ɛl, ɛtŋ erŋn am ↄny ɛl. -Li dadm ɛgŋ kaka low a, aŋke erŋn a afŋn ɛl es.

Jesu e sos e yɛgm Mari, Magdala yↄwi a lel ɛl ɛm ecʼagŋ yony ab

Matie 28.9-10; Luk 24.13-35; Jan 20.11-18

[ 9Eke sica Jesu igb luw ɛm a, nɛnɛgŋ e lɛgŋ krɛkrɛ a eci ibribr fafa a, lʼikŋ anym li yɛgm Mari, Magdala yↄwi a ekʼow ɛm lʼogŋ abŋ eŋuŋ lↄbŋ a sos. 10Kpɛkŋ Mari im ɛŋn jam ɛsɛl likpr a ekʼanŋ sos es ↄw ɛm ke am ikŋ ↄŋn a, ɛtŋ li dad wɛl low a fɛŋ eke lʼɛkn a. 11Li dad agŋ a ninɛ: «Jesu anŋ owr, mʼɛknʼn!» Kↄ eke -lʼirir odad na a, -lʼubm ow nawrɛ.

12Ow e jam a, Jesu ɛlu sos ↄkm akunda ɛjecʼɛm, yɛgm jam ɛsɛl yony ekʼus ejagb aam kpukpu ɛm a. 13-Lʼɛwl mɛny -lʼow, ɛtŋ -lʼotar ow e low akr -lʼok jam ɛsɛl likpr a, kↄ ɛl yɛji wɛl ubm ɛl nawrɛ.

Jesu ɛlu sos ↄkm yɛgm jam ɛsɛl lɛw nyam a

Matie 28.16-20; Luk 24.36-53; Jan 20.19-23; Ob Kok 1.6-11

14Sica eke jam ɛsɛl lɛw nyam a am ij ob a, Jesu ɛlu sos ↄkm yɛgm ɛl; ɛtŋ nʼam ɛnym wɛl abr ɛl ecʼↄmn eke -nʼↄnym a lele ɛl ecʼɛrm tuↄtuↄ ab ab sosiɛm, aŋke wɛl ɛgŋm ubm agŋ a ekʼɛkn in ecʼowr anŋ a e low a nawrɛ. 15Ɛtŋ li dad wɛl ninɛ: «Ìmn wus na nimum af ke ↄ́br Amani Mamn a e kokoba okr agŋ fɛŋ. 16.15 Bɛ̀bmn Ob Kok 1.8.16Ɛgŋ yecʼeke bʼow ↄny ↄmn ke wɛl bʼow ok mij nuŋ a, li bʼow nʼɛŋn sel; gbɛkↄ ɛgŋ yecʼeke kʼow ↄnym ↄmn a, Nyam bʼow ↄbʼr low luw eci. 17Agŋ a eke bʼow ↄny ↄmn a, kin mɛny ɛwr eke bʼow ok ↄkm: -li bʼow -lʼogŋ abŋ eŋuŋ ɛm e nin ɛm; -li bʼow -lʼɛbr sɛbr ɛjeci; 18eke -nʼↄny lorŋn abu ɛm, ɛtŋ -lʼɛgŋ ob kaka fɛŋ eke wɛl ok ob ŋuŋ ɛm yɛji, ow kʼow kokm ɛl low kaka; -li bʼow -lʼat ↄ́lu abu nuŋ ɛtŋ wɛl bʼow ewl.»

19Sica eke Ɛs Kↄtↄkↄ Jesu dad ɛl odad bake ow uwr a, nʼim afr ɛtŋ li sig es Nyam e lidr abu af. 16.19 Bɛ̀bmn Ob Kok 1.9-11.20Jam ɛsɛl a im ɛtŋ am ↄb Amani Mamn a e kokoba susu a fɛŋ. Ɛs Kↄtↄkↄ am ɛlum ɛl abu ɛl e juma kok ab ɛm, ɛtŋ mɛny ɛwr fɛŋ eke -nʼam ɛlu ↄkm a, am yɛgm ekʼɛl ecʼodad a el nawrɛ tasi.]16.9-20 Mark e silɛl esig nↄnↄ ɛm, wɛl ɛ́ŋnm akr 9-20.