Ɛrm ɛsɛl ecʼob kok e lɛl

Ów ekʼit eke wɛl kʼuw any

Ob Kok e lɛl na el Luk eci lɛl yony ɛm eke nↄn ↄŋ in iwl Teofil. Luk in obi a sɛkp kok ɛs, gbɛkↄ li bʼim Pↄl ab -lʼↄb Amani Mamn e kokoba. Jesu Krist ecʼAmani Mamn a eke Luk nↄn ab ɛm a, lʼotar “fɛŋ eke Jesu kok, ke yɛgm nuŋ ↄb ɛm ɛtŋ toŋ igŋ lɛgŋ a eke Nyam oc imʼn afr a” e low akr (Ob Kok 1.1-2). Ob Kok e lɛl ab ɛm, Luk am dad jam ɛsɛl a eci juma eke kok lele elel eke -lʼocr Amani Mamn -nʼimn -lʼokr wus na e nuŋ a ecʼodad ab (Ob Kok 1.8). Wɛl bʼɛkn Jesu eci juma kok a Luk ecʼAmani Mamn a eke nↄn ab ɛm, ɛtŋ wɛl bʼɛkn Abŋ Lala eci juma kok a Ob Kok e lɛl ab ɛm.

Ob Kok e lɛl ab ɛm, Amani Owr a fafŋ ereb fɛŋ es. Ɛrm ɛsɛl a ↄb in ecʼamani Jwifɛl a ecʼaraŋn, ɛb ɛgbɛl ɛm a eke wɛl bʼigŋ sɛkp nuŋ ab ɛm, Grɛkɛl e nuŋ ɛm ↄny ɛsɛl a ecʼaraŋn, -lʼↄb -lʼok Etiopi iy a, toŋ -lʼok Rom bↄbↄ yɛji ekʼel ɛb gbɛl ekʼɛw wus na nimum es ab ɛm. Wɛl ↄb Amani Mamn a e kokoba ok egŋ lele ↄyↄw ab, wɛl ↄb sob êl ɛm, jɛj ok usu, an ↄl usu, ɛb ɛm ecʼów bɛbm usu. Usu a fɛŋ eke Amani Mamn a ɛc a, agŋ bɛb ɛgŋ ow e low eb, kↄ likpr ɛgŋm ebm; sakp nↄnↄ agŋ a eke ɛ́gŋm ebm a bʼijr ɛrm ɛsɛl a gbre.

Ob Kok e lɛl ab ɛm, agŋ nↄnↄ ↄb ɛrm ɛsɛl a low, ɛtŋ ɛrm ɛsɛl a dad ɛl ów nↄnↄ ɛl eci ↄmn a e dogŋn eci. Eke -li bi dad Jwifɛl odad a, -li bʼɛlu ↄkm -li yɛgm eke Jesu el ol a lele kokoba ↄb owi ab ab eci nɛny eke iy, ɛtŋ lʼel Mesi a. Agŋ a eke am igŋ sɛkp nuŋ a, -li bi dad wɛl eke Nyam el ɛgŋ a eke -nʼam ↄl es sɛgŋ a fɛŋ ke -li kʼɛŋnm a. -Nʼam dad ↄ́lu a eke Nyam ↄny abusu eke kʼewlm ke ↄny ɛgŋ oc es agn ecʼabu ɛm.

Kin low ligbɛl a eke wɛl ayal ow e low Ob Kok e lɛl ɛm a: ke él kretiɛn a, ow it ke ɛ́lum Jwifɛl ecʼol ab ee? Nuŋ ↄb ɛm a, ɛrm ɛsɛl a ↄny tutr na, kↄ Abŋ Lala ayal ↄŋ ɛl eke Amani Mamn a agŋ a fɛŋ eci, ɛb ir ɛrŋ ɛrŋ a fɛŋ eci. Eke -nʼↄnyn ów a -lʼɛkan a, ɛrm ɛsɛl a ɛgŋ eb eke agŋ a ekʼelm Jwifɛl ke ub Jesu nawrɛ a eci likr es ubr a elm lɛc ɛm, ow itm eke -li kʼɛlum Jwifɛl eci sol a fɛŋ.

Ɛrm es Pↄl ecʼɛrm a e liy a tasi el: ke lʼↄ́b Amani Mamn e kokoba lʼok agŋ ekʼelm Jwifɛl a. Lɛl na am dad in eci sakp nyahan a ecʼusu im owi a ekʼow ɛm li sigm Nyamel es Azi wus af lele Grɛs wus af ab a e low.

1

Ɛrm ɛsɛl ecʼAbŋ Lala e wɛl ɛwar

1Ɛgŋ gbɛl Teofil, ɛm eci lɛl krɛkrɛ ab ɛm, 1.1 lɛl krɛkrɛ ab ɛm:Luk eci lɛl krɛkrɛ eke nↄn a el Luk ecʼAmani Mamn a. (Ɛ̀kn Luk 1.1-4). Ob Kok ɛsɛl e lɛl na anake el Luk eci lɛl yony ɛm eke nↄn na. mi dad ów a fɛŋ eke Jesu kok, ke yɛgm nuŋ ↄb ɛm ɛtŋ 2toŋ igŋ lɛgŋ a eke Nyam oc imʼn afr a. Gbuŋ ke lʼúyu afr a, agŋ a eke li sↄsum lʼot ɛsɛ ɛrm ɛsɛl af a, nʼↄŋ wɛl sol Abŋ Lala ecʼabusu ɛm. 3Tasi ɛm a, in e luw a e jam a, lʼɛlu sos ↄkm li yɛgm in ecʼɛrm ɛsɛl a sakp ɛrŋ ɛrŋ ɛm eke nʼanŋ owr. Sɛgŋ ekŋ yony ɛtŋ eke lʼɛlu sos ↄkm li yɛgm wɛl, ke li dad wɛl Nyam e gbreŋgbi usu a ecʼodad. 4Lɛgŋ nyam, eke nʼam ij ob wɛl ab a, lʼijl wɛl nɛny ninɛ: «Kì kpabr es Jerusalɛm e lís, kↄ ànŋn low a ekʼɛm Ɛs ɛwar ↄny a, ob ap a eke mi dad ↄny ow e low a ecʼeku ɛm: 1.4 Ɛ̀kn Luk 24.49.5Jan ok agŋ mij nuŋ mij ɛm, kↄ ↄny, lɛgŋ tɛl ɛm, wɛl bʼow ok ↄny mij nuŋ Abŋ Lala ɛm.» 1.5 Ɛ̀kn Matie 3.11; Mark 1.8; Luk 3.16; Jan 1.33.

Jesu am uyu afr

6Ɛrm ɛsɛl a ekʼɛlul Jesu ɛm a ibrmʼn ninɛ: «Ɛs Kↄtↄkↄ, kↄ lɛgŋ na ɛm anake bʼow ɛwl sigm Israɛl ecʼes ɛw ab es ab ee?» 1.6 Ɛsɛ Jwifɛl fɛŋ af, ɛrm ɛsɛl a am eku eke Mesi a ki sↄg ɛl Rom eci gbre ijr ab ɛm, ke lʼɛ́wl li sigm Israɛl ecʼes ɛw ab es ɛsɛ David lele Salomↄ ab e lɛgŋ ɛm ecʼab af.7Jesu dad ɛl ninɛ: «Ow elm ↄny itmn eke kʼuwr sɛgŋ a lele wanci ab ab e low any, kↄ ɛm Ɛs bɛbm ɛw es in obi ecʼabusu ɛm. 8Gbɛkↄ ↄny bʼow ɛŋan lɛc nyam lɛgŋ a ekʼAbŋ Lala bʼow us ↄny es nuŋ af a. Ɛtŋ ↄny bʼow eel ɛm ecʼadaŋku, dadr ɛm ecʼodad Jerusalɛm, Jude e wus a nimum af lele Samari ab, toŋ okr wus e nuŋ.» 1.8 Ɛ́kn Matie 28.19; Mark 16.15; Luk 24.47-48.

9Eke li dad ów amua uwr ke -nʼam lɛr ow a, Jesu am uyu afr, ɛtŋ jru ow ɛdŋn ɛl any. 10Eke ɛrm ɛsɛl a ecʼany a kↄkŋ afr cɛ ke -nʼam lɛr yogŋ a eke Jesu am uyu im a, kpɛkŋ agŋ yony eke sus mob efu anŋ ɛl any af 11ɛtŋ dad ɛl ninɛ: «Galile ecʼagŋ, bla sosiɛm ɛtŋ iymn es aŋa am lɛɛr afr ee? Jesu na eke ŋgboŋ ↄny ecʼaraŋn aam afr a, bʼow ɛwl mɛny ow elel a cɛ eke ɛkan in nʼaam a.»

Matias usr Judas usu

12Sica ɛrm ɛsɛl a anŋ lafɛny eke wɛl bʼɛsŋ Olivie lafɛny a ogŋ, ɛtŋ ɛwl mɛny ow Jerusalɛm. Lafɛny a, baŋn a e saw cɛ ow anŋ: yogŋ lele baŋn ab ab kilo nyam cɛ. 1.12 Kilo nyam cɛ:usu im eci sↄfu eke Jwifɛl ecʼol a ɛdŋ ↄŋ agŋ nɛnɛgŋ eci.13Eke -lʼowr -lʼokr Jerusalɛm a, -lʼuyu -nʼim êl afr a eke -li bʼanŋ sɛgŋ fɛŋ a. Kin ɛrm ɛsɛl a ekʼanŋ yogŋ a ecʼen: Piɛr, Jan, Jak lele Andre ab, Filip lele Toma ab, Bartelemi lele Matie ab, Jak ekʼel Alfe jim, Simↄ ɛb dogŋn ɛs lele Jud ekʼel Jak jim ab. 14Ɛl lele ↄyↄw a lele Jesu lis Mari lele Jesu lisijimɛl ab ab sɛgŋ fɛŋ -li bʼas luku usu nyam -ni ŋↄŋn Nyam.

15Sɛgŋ ab ɛm e nyam ɛm, ↄmn ɛsɛl ekʼↄtu eke kʼij agŋ ekŋ nↄhↄn as luku. Piɛr igb ɛl ecʼaraŋn ɛtŋ dad ɛl ninɛ: 16«Agŋ lisijimɛl, ow it eke yecʼa ekʼAbŋ Lala dad Nyam e Lɛl ɛm a kʼiy nɛny. Lʼikŋ anym lʼɛcr David ɛm, lʼɛwar Judas eke nyimn agŋ a ekʼɛdŋn Jesu a e lís e low. 17Ke Judas yɛji, ɛy ɛrm ɛsɛl ab ɛm e nyam ekʼin yɛji ↄny in eci juma. 18Ɛtŋ in eci low ŋuŋ e li kok a eci labm eke wɛl sↄgʼr ab ɛm, lʼↄl ↄgm nyam, ɛtŋ yogŋ nʼanŋ afr lʼɛy wus nuŋ nuŋ lʼↄb lok es ɛtŋ in e sugŋ a fɛŋ ok ↄkm. 19Jerusalɛm ecʼagŋ a fɛŋ iri low na, ow sosiɛm ɛl ecʼɛbr ab ɛm -lʼɛsŋ ↄgm a “Akɛldama”, ekʼel nyandrɛ ɛm “Mebl ecʼↄgm”. 20Ɛtŋ Selu e lɛl ab ɛm kin yecʼeke wɛl nↄn: Ke in ecʼêl a ɛ́ru es ↄfr, ke ɛgŋ kaka kʼírm ɛm. Ɛtŋ ɛmɛny wɛl nↄn: Ke ɛgŋ ɛjeci úsrʼr usu in eci juma ab ɛm.1.20 Selu 69.25; 109.8.21-22Ow sosiɛm, ow akpl ekʼɛgŋ nyam kʼow akr ɛy af ij Ɛs Kↄtↄkↄ Jesu e luw ɛm anŋ igb a e daŋku. Ke ɛgŋ a él agŋ a eke bʼanŋ ɛy ab sɛgŋ fɛŋ, usu a fɛŋ eke sʼɛc Ɛs Kↄtↄkↄ Jesu ab a ecʼɛgŋ nyam, lɛgŋ a ɛtŋ eke Jan okʼr mij nuŋ a toŋ ke igŋ lɛgŋ a eke nʼŋgboŋ ɛy ecʼaraŋn nʼim afr a.»

23Wɛl ok agŋ yony ↄkm ɛl ecʼaraŋn: Josɛf eke wɛl bʼɛsŋ Barsabas ke wɛl bʼok en es Justus, lele Matias ab. 24Ɛtŋ dedeku a nimum ŋↄŋn Nyam dad ninɛ: «Ɛs Kↄtↄkↄ, ŋ eke uw agŋ fɛŋ ecʼɛrm ab any a, yɛ̀gm ɛy ɛl yony na ɛm ecʼɛgŋ eke sↄsum oc 25eke kʼel ɛrm ɛs, ke ídr juma a eke Judas igŋ ɛlu es im usu a ekʼel in ecʼa.» 26-Li kok sↄsum oc ɛtŋ ow ɛy Matias af; ɛtŋ lʼɛy ɛrm ɛsɛl lɛw nyam a ecʼeb ab ɛm.

2

Ɔmn ɛsɛl a ɛŋn Abŋ Lala

1Eke Pantekↄt ecʼes gbɛgbl e lɛgŋ ow a, ↄmn ɛsɛl a fɛŋ as luku usu nyam. 2Kpru ɛm, likekr ligbɛl nyam anŋ afr ow. Likekr a anŋ ɛsɛ lɛf ligbɛl eke bʼɛlu ab af, ɛtŋ ow eb akŋ a nimum eke -nʼanŋ a. 3Kpɛkŋ -lʼɛkn mob ekʼanŋ ɛsɛ sanm al af eke ok ↄkm; -li kpakpab es ɛtŋ -nʼim -li sisig es ɛgŋ nyam nyam e nuŋ af. 4Kpɛkŋ Abŋ Lala iy ɛl fɛŋ ɛm, ɛtŋ -nʼam dad odad sɛbr ɛjecʼɛm ɛsɛ elel eke Abŋ Lala am ↄŋ ɛl eke -li ki dad ab af.

5Ke Jwifɛl ekʼanŋ susu susu a ow ir Jerusalɛm; -lʼel Nyam nuŋ igŋ ɛsɛl tasi. 6Eke likekr a ikŋ wɛl iri a, -lʼuru es -lʼow -lʼas luku. Ɛl fɛŋ low am at ɛl sel afŋn es, aŋke ɛl ɛm ecʼɛgŋ fɛŋ am iri ↄmn ɛsɛl a dad odad in ecʼɛbr ab ɛm. 7Ɛl fɛŋ low am iti ɛl any ɛtŋ am iŋn ɛl sos ɛm. -Nʼam dad -lʼɛsɛ: «Agŋ amua fɛŋ ekʼam dad sodad a, kↄ -lʼelm Galile ecʼagŋ ee? 8Ɛtŋ sica ayaf ɛtŋ ɛy ɛm ecʼɛgŋ fɛŋ am iri -li dad odad in ecʼɛbr eke wɛl ewʼr ow ɛm ab ee? 2.8 Israɛl ecʼɛb a ɛy wus ar ɛm ow afŋ akpo ekŋ yen yen sakp yen es. Agŋ a ekʼɛy lɛc a ↄny Jwifɛl a lɛc ɛm im ir lutu ɛb. Yogŋ, ɛl ecʼey lele ɛl laɛl ab wewr ɛb ɛjecʼa eci sɛbr a ɛsɛ ɛl ecʼɛbr eke wɛl ew ɛl ow ɛm af. Na sosiɛm anake Jwifɛl bʼɛbr sɛbr ɛrŋ ɛrŋ amua fɛŋ a.9Ɛy ecʼaraŋn a, agŋ anŋ Part, Medi lele Elam wus af ab ow: bɛb anŋ Mesopotami, Jude, Kapadↄs, Pↄŋ lele Azi wus af ab ow; 10bɛb yɛji anŋ Friji, Panfili, Ejipt lele Sirɛn e wus ikpr ekʼanŋ Libi ab ab ow. Ɛtŋ agŋ anŋ Rom yɛji ow, 11(Rom ecʼagŋ eke mew ɛm ɛtŋ el Jwif, lele agŋ ekʼɛgŋ ɛl eci Nyam nuŋ igŋ a e low eb ab ab), Krɛt ecʼagŋ lele Arabi eyŋ ab. Ɛtŋ kin eke sʼam iri -nʼam dad Nyam ecʼów ɛgbɛl eke kok a ɛy e sɛbr ab ɛm!» 12Ɛl fɛŋ -nʼanŋ low any iti ligbɛl ɛm, ɛtŋ -lʼuwmn low eke -li ki tutr any. -Nʼam dadarir ɛl ↄfr ɛm -lʼɛsɛ: «Ke na, ow e nyandrɛ el bogŋ ecʼee?» 13Gbɛkↄ agŋ bɛb am kokr ↄmn ɛsɛl a miyɛr dad ɛsɛ: «-Lʼɛgŋ mar am ↄny ɛl!»

Piɛr ecʼodad eke dad dedeku a

14Sica Piɛr ekʼanŋ ɛrm ɛsɛl lɛw nyam ab ab a, igb inym es ɛtŋ lebl tuↄtuↄ ɛm am dad dedeku a ɛsɛ: «Ɔny Jwifɛl lele agŋ a fɛŋ ekʼir Jerusalɛm ab ab, ow it eke kʼuwr low ekʼam ɛy ab any, ke ígŋn lↄru es irir yecʼa eke mʼow mi dad a. 15Agŋ amua ow elm mar ↄnym ɛl ɛsɛ elel ekʼam tutar ab af, aŋke sʼanŋ ibribr e wanci libarm ɛm. 16Gbɛkↄ sica low a eke kokoba ↄb ɛs Joɛl dad a ɛy tasi ŋ̂. 17Kin low eke Nyam dad eke bʼow ɛy sɛgŋ es abal el ɛm a:

Mi bʼow mʼↄmun ɛm ecʼAbŋ ab es agŋ a fɛŋ af;

ↄny ecʼey egŋ a lel ey ↄyↄw ab ab bʼow ↄb ɛm e kokoba,

ↄny eci ŋgbafrɛ a bʼow ɛkan nuŋ ɛm,

ɛtŋ ↄny ecʼagŋ esu a bʼow ɛkn ów mɛmn ɛrur ɛm.

18Ɛɛ, sɛgŋ amua ɛm, mi bʼow mʼↄmun ɛm ecʼAbŋ ab es

ɛm eci juma kok ɛsɛl a lele juma kok lisɛl ab ab af,

ɛtŋ -li bʼow -lʼↄb ɛm e kokoba.

19Mi bʼow mi kok ów ɛgbɛl nↄnↄ afr,

ɛtŋ mi bʼow mi kok mɛny ɛwr owi nↄnↄ wus aŋa.

Mebl, al, lele mregbn eke anŋ ɛsɛ jru af bʼow anŋ ɛm,

20ligbn bʼow irmn in ecʼafŋ a,

ɛtŋ awl bʼow ebl es kondoŋ ɛsɛ mebl af,

gbuŋ ke Ɛs Kↄtↄkↄ e lɛgŋ a ów, anygbɛl e lɛgŋ ligbɛl a.

21Ɛtŋ ɛgŋ kaka fɛŋ eke bʼow ɛsŋ Ɛs Kↄtↄkↄ e nin a, bʼow ɛŋn sel. 2.21 Joɛl 3.1-5, Sɛptant ɛm ecʼodad eke wɛl oc.

22Israɛl ecʼagŋ, ìgŋn lↄru es irir low a eke mʼam mʼow mi dad a: Nyam yɛgm ↄny eke nʼↄŋ Nasarɛt e Jesu in eci abusu a. Nawrɛ ɛm a, Nyam ɛcr in ɛm kok sakrowa nↄnↄ ↄny ecʼaraŋn, li kok ów ɛgbɛl nↄnↄ eke bʼiti any, lele mɛny ɛwr owi ab; ↄny uwr any yɛji. 23Ɛgŋ ikŋ na, wɛl ɛluʼl es ↄŋ ↄny ɛsɛ elel eke Nyam tutr ke ikŋ anym bɛbm ow e low ɛw es ab af. Ɛtŋ ↄny, ibir ir olikŋ af eke ↄŋn agŋ ekʼuwm Nyam any a ɛwʼr ab ɛm. 2.23 Ɛ̀kn Matie 27.35; Mark 15.24; Luk 23.33; Jan 19.18.24Gbɛkↄ Nyam igbmʼn luw ɛm, nʼↄny lʼoc ow es luw e gbre ijr ab ɛm, aŋke ow itm eke luw ecʼabusu a kʼucu ↄnyʼn es. 2.24 Ɛ̀kn Matie 28.5; Mark 16.6; Luk 24.5.25Tasi ɛm a, kin yecʼeke David dad in e lís:

Sɛgŋ fɛŋ mʼam ɛkn Ɛs Kↄtↄkↄ ɛm ecʼany af,

nʼanŋʼm saw yecʼɛtŋ ke mi kí mumum.

26Na sosiɛm, ɛm ecʼɛrm sos ɛm am iŋn,

ɛtŋ ɛm e nɛny am ɛgŋ ehe ecʼɛj.

Ɛtŋ uwↄmu ɛm yɛji,

ɛm e sos megl a bʼow ɛru es am ↄmn low.

27Nawrɛ tasi, kʼow igŋm ɛlum im es ↄŋnes baŋn,

kʼow yɛbm ŋ e libↄwi mamn e sos

megl a ugŋm es uwↄmu ɛm.

28Ŋ, yɛgmʼm sebr a eke bi nyimn ɛgŋ sel ɛŋn ɛm a,

ɛtŋ ŋ e sos eke bʼow ɛlu ↄkm ɛm ecʼany af a, bʼow ↄŋʼm sos ɛm iŋn. 2.28 Selu 16.8-11, Sɛptant ɛm ecʼodad eke wɛl oc.

29Agŋ lisijimɛl, abusu ɛruʼm es eke mi ki dad ↄny lala ɛm ɛy lagŋ David e lís e low. Lʼuw, wɛl ocʼr es ɛtŋ in ecʼuwↄmu a yɛfɛnyna yɛji anŋ ɛy ogŋ aŋa. 30Gbɛkↄ lʼel kokoba ↄb ɛs ɛtŋ lʼuw any eke Nyam ij nɛny ɛwar ir ekʼin ecʼalaw ab ɛm ɛgŋ nyam bʼow usrʼr usu el ɛb ebu.2.30 Selu 132.11; bɛ̀bmn 2 Samiɛl 7.12-13.31David ikŋ anym ɛkn low a eke bʼow ɛy a, ɛtŋ ow sosiɛm li dad Mesi ecʼuwↄmu ɛm anŋ igb a e low ninɛ: Wɛl igŋm ɛlumʼn es ↄŋnes baŋn, ɛtŋ in e sos megl a ugŋm es uwↄmu ɛm.2.31 Selu 16.10.32Jesu na eke mʼam dad in e low a, Nyam igbmʼn agŋ ekʼuw ab ɛm, ɛtŋ ɛy fɛŋ sʼij ow e daŋku. 33Sica, wɛl igblʼl ogŋ Nyam e lidr abu af, 2.33 wɛl igblʼl ogŋ Nyam e lidr abu af:odad na Grɛk ɛm a, wɛl ↄtu ekʼitŋn ɛjecʼɛm dad ɛsɛ Nyam e lidr abu a ↄny igblʼl ogŋ. ɛtŋ Ɛs ɛm nʼɛŋn Abŋ Lala a eke wɛl ɛwar ow e low a, ɛtŋ nʼↄmun es ɛy af. Ow e low anake am ɛkan, ke am irir a. 34Tasi ɛm a, David in obi lʼuyum afr, gbɛkↄ li dad ninɛ:

Ɛs Kↄtↄkↄ Nyam dad ɛm Ɛs Kↄtↄkↄ ninɛ:

“Òw sig es ɛm e lidr abu af,

35toŋ bake mʼót ŋ ecʼefnu mʼok ŋ ecʼakr ew a.” 2.35 Selu 110.1.

36Sica ow it eke Israɛl ecʼagŋ fɛŋ kʼuw any tasi eke Jesu a ekʼɛwr olikŋ af a cɛ anake Nyam oc ɛw Kↄtↄkↄ lele Mesi ab a.»

Agŋ fandi nyahan obn ↄmn ɛsɛl a

37Eke agŋ a iri sodad amua a, ow ɛy ɛl sos ɛm nↄnↄ. -Lʼibrm Piɛr lele ɛrm ɛsɛl likpr ab ab ninɛ: «Agŋ lisijimɛl, ayaf si ki kokr ab ee?» 38Piɛr ↄdu eb ninɛ: «Ìtŋnin ɛrm ɛm, ke ↄny ɛm ecʼɛgŋ fɛŋ ɛ́gŋ eb wɛl okʼr mij nuŋ Jesu Krist e nin ɛm, yecʼɛtŋ ke Nyam óc ↄny e sikpl a ap ↄny, ke ɛ́ŋan Nyam ecʼob ap a ekʼel Abŋ Lala a, 39aŋke Nyam ecʼob ekʼɛwar a, ↄny lele ↄny eyŋɛl ab eci, ɛtŋ ow el agŋ a ekʼelm Jwifɛl a yɛji eci, agŋ a fɛŋ eke Ɛs Kↄtↄkↄ Nyam bʼow ɛsŋ a.» 40Ɛmɛny Piɛr dad ɛl sodad nↄnↄ, ↄm ɛl ów, atr ɛl sos es ninɛ: «Ɛ̀gŋn sel ɛŋn a e low ebr, yecʼɛtŋ ke kʼↄ́nymn abu ɛyr ɛsɛ agŋ a ekʼirm ab af.» 41Ɛl ɛm ecʼagŋ nↄnↄ ɛgŋ Piɛr e sodad a eb, ɛtŋ wɛl ok ɛl mij nuŋ. Lɛgŋ a, agŋ ekʼↄtu eke kʼij agŋ fandi nyahan ow obn ɛl a ekʼↄny ↄmn a.

Agŋ a ekʼↄny ↄmn a ecʼɛb ir

42Sɛgŋ fɛŋ ari at ɛm, -li bʼas luku -nʼam iri ɛrm ɛsɛl a e low yɛgm a, -lʼir ɛb ɛsɛ agŋ lisijimɛl af, -lʼij ob lↄfu nyam ɛm, -ni ŋↄŋn Nyam usu nyam. 43Agŋ a fɛŋ am ↄny Nyam ecʼɛlum, aŋke Nyam am ɛcr ɛrm ɛsɛl ab ɛm kok mɛny ɛwr nↄnↄ lele sakrowa ab. 44Agŋ a fɛŋ ekʼↄny ↄmn a bʼokr af ɛtŋ ɛl ↄfr -li bi cɛc ob eke -nʼↄnyn a. 45-Li bʼↄl ɛl ecʼob eke -nʼↄnyn a -lʼij ɛtŋ ow ɛm ecʼos eke -li bʼɛŋn a, -li bi cɛc ɛl fɛŋ, ɛgŋ ɛgŋ ecʼes abur ekʼↄny a e kokr eci. 46Lɛgŋ nyam nyam fɛŋ, ow ↄ́pim, -li bʼas luku Nyamel gbɛl ab ɛm, ɛl ecʼakŋ akŋ a -li bʼij ob usu nyam ɛtŋ ob ij a bʼel sos ɛm iŋn ɛm lel ɛrm frↄrↄ ɛm ab. 47-Nʼam kↄklm Nyam ɛtŋ agŋ a fɛŋ am ↄny ɛl ecʼerur. Ɛtŋ lɛgŋ nyam nyam fɛŋ Ɛs Kↄtↄkↄ bʼot agŋ eke nʼam eb lʼɛlu es a, lʼok wɛl ɛm.

3

Piɛr lele Jan ab ewlm ɛgŋ nyam e bubm es

1Lɛgŋ nyam, Piɛr lele Jan ab aam Nyamel gbɛl ab ɛm ncebles e wanci nyahan e Nyam ŋↄŋn ɛm. 2Nyamel gbɛl a e gbugŋ e lisany nyam eke wɛl bʼɛsŋ “Lisany Sↄbↄ” a e saw, ɛgŋ nyam anŋ eke in e mew ɛm ɛtŋ bubm es. Lɛgŋ nyam nyam fɛŋ, wɛl bʼoc owʼr sigmʼn es yogŋ, yecʼɛtŋ ke lʼↄ́tu li sism agŋ a eke bʼok Nyamel gbɛl a e gbugŋ a os. 3Eke ↄlu a bʼɛkn Piɛr lele Jan ab ekʼam ow ok akŋ a, nʼam sism wɛl ob. 4Piɛr lele Jan ab okʼr anyamn af, ɛtŋ Piɛr dadʼr ninɛ: «Lɛ̀r ɛy!» 5Ɛgŋ a am lɛr ɛl gbiy, aŋke nʼam tutr eke wɛl bʼow ↄŋʼn ob. 6Kↄ Piɛr dadʼr ninɛ: «Mʼↄnym jɛtɛ, mʼↄnym sika, kↄ mʼam ↄŋʼŋ yecʼa e mʼↄny a: Nasarɛt e Jesu e nin ɛm, ìgb ke án es.» 7Ɛtŋ Piɛr ucu lidr abu ↄnyʼn, ɛlumʼn abu lʼigb. Kpɛkŋ ↄlu a ecʼakr a lel akr ɛmn ɛm ab ab ok ɛm fɛŋ; 8lʼigb lʼus es, nʼinym es ceŋ ɛtŋ nʼam an es. Lʼigŋ Piɛr lele Jan ab lʼɛy Nyamel gbɛl a e gbugŋ a, nʼam an es, nʼam igb li sus es ɛtŋ nʼam kↄklm Nyam. 3.8 Lɛgŋ krɛkrɛ eke ɛgŋ na kʼɛy Nyamel gbɛl a e gbugŋ ana, aŋke Jwifɛl ecʼol a ɛdŋn eke sos ɛyru kʼɛy Nyamel gbɛl a e gbugŋ a. Ɛ̀kn Matie 21.15 lele akr otar ab ab.9Agŋ a fɛŋ ɛknʼn eke nʼam an es, ke nʼam kↄklm Nyam. 10Sica eke -lʼuwr any eke ow el ↄlu a eke bi sig es Lisany Sↄbↄ a saw sism ob a, ɛl fɛŋ ow ɛw ɛl erŋn ɛtŋ ow am iti ɛl any yɛji, low a ekʼɛŋn ow a sosiɛm.

Piɛr ecʼodad eke dad Nyamel gbɛl a e gbugŋ a

11Sica ekʼɛgŋ a ɛ́lum Piɛr lele Jan ab es a, agŋ a fɛŋ anŋ low any iti ɛm, ɛtŋ -lʼuru es -lʼow -nʼɛŋn wɛl Nyamel gbɛl a eci lɛf eb usu a ekʼij Salomↄ e nin a. 12Eke Piɛr bʼɛkn ɛbɛn a, li dad agŋ a ninɛ: «Israɛl eyŋ, bla sosiɛm ɛgŋ na ecʼewlm a e low am iti ↄny any ee? Kì lɛɛr ɛy ɛbɛn! Ɛgŋ na, ow elm ɛy obi ecʼabusu ɛm, oglog ɛy e Nyam nuŋ igŋ sɛnyn ɛm nʼanm es, 13kↄ Nyam a ekʼel Abraham, Isak lele Jakↄb ab e Nyam, ke el ɛy lagŋɛl e Nyam a, ɛlu in e libↄwi Jesu any ↄkm. Ɔny obi a ↄↄl ijr ir es ɛw ɛsɛl ecʼabu ɛm, ɛtŋ igŋn ɛlul il es Pilat ecʼany af, ke lʼerur eke li kʼɛlu ow es cɛ. 14Ɔny igŋn Ɛgŋ Lala a, Nɛnyɛmbri Nyam Ɛs a ɛlul es ɛtŋ ibrmn eke Pilat kʼɛlu ɛgŋ ibiu ab es ↄŋ ↄny. 15Ɛtŋ ibir Sel Ɛŋn ecʼIdr Ɛs a. Gbɛkↄ Nyam igbmʼn luw ɛm ɛtŋ sʼel ow ecʼadaŋku. 16Ɛgŋ na ekʼam ɛkan a, uwr ir any. Jesu e nin a ecʼabusu a eke ow ɛm sʼↄny ↄmn a anake ewlmʼn a. Jesu ɛm ecʼↄmn a eke sʼↄny a anake ↄŋ ɛgŋ na ewl nimum ↄny fɛŋ ecʼany af a.

17Gbɛkↄ agŋ lisijimɛl, mʼuw any eke ↄny lele ↄny ecʼes ɛw ɛsɛl ab ab, ow el low any uwm ɛm e low eke kokr Jesu e lís. 18Gbɛkↄ Nyam kok yecʼa eke likŋ anym lʼɛwar lɛgŋ ekʼɛc ab ɛm kokoba ↄb ɛsɛl fɛŋ e nɛny ɛm a. Li dad eke Mesi a kʼij gbre. 19Ìtŋnin ɛrm ɛm gↄŋ, ke ɛ́wal -lɛɛr Nyam, yecʼɛtŋ ke li tɛ́tŋ ↄny e sikpl ab es, 20ɛtŋ Nyam bʼow ↄŋ ↄny sel eb mamn e sɛgŋ, ɛtŋ li bʼow lʼis ↄny Mesi a eke lʼikŋ anym li sↄsum lʼoc ↄny ecʼa: ke Jesu ana. 21Gbɛkↄ sicaca ɛm a, ow it eke Jesu Krist kʼanŋ afr, toŋ ow ok lɛgŋ ekʼów a fɛŋ bʼow ɛwl el owr a. Godʼɛtŋ Nyam ɛwar low na in e kokoba ↄb ɛsɛl lala a e nɛny ɛm. 22Tasi ɛm a, Mois dad ninɛ: Ɛs Kↄtↄkↄ ↄny e Nyam bʼow ↄŋ ↄny kokoba ↄb ɛs nyam ɛsɛ ɛm af, eke bʼow el ↄny ɛm ecʼɛgŋ nyam. Bʼow irir ów a fɛŋ eke li bʼow li dad ↄny a.23Ɛtŋ ɛgŋ kaka fɛŋ eke kʼow irim kokoba ↄb ɛs na e low a, wɛl bʼow ogŋʼn Nyam ecʼagŋ a ecʼaraŋn ke wɛl íbiʼr.3.23 Ol Ɔkn 18.15,18,19.24Ɛtŋ kokoba ↄb ɛsɛl a fɛŋ eke Samiɛl e lɛgŋ ɛm ɛtŋ dad ów toŋ ke igŋ yɛfɛnyna a, ɛgŋ ɛgŋ dad ów amua eke am ɛy sɛgŋ amua ɛm a e low. 25Low a eke Nyam ɛcr kokoba ↄb ɛsɛl ɛm ɛwar a el ↄny eci, ɛtŋ ↄny yɛji anŋn sinm a eke Nyam kok ↄny lagŋɛl ab a ɛm, lɛgŋ a eke li dad Abraham ninɛ: Ŋ ecʼalaw ɛm mʼow mʼɛcr mʼɛdŋ eb eb a fɛŋ ekʼanŋ wus na a ↄwrↄ.3.25 Nuŋ Ɔb 22.18.26Ɛtŋ ↄny sosiɛm Nyam sↄsum in e libↄwi oc, ɛtŋ lʼikŋ anym lʼoc nʼↄŋ ↄny. Lʼɛrm ow ow ow eke ow kʼɛdŋ ↄny ↄwrↄ, ɛtŋ li bʼow nʼↄŋ ↄny ɛm ecʼɛgŋ nyam nyam igŋ in ecʼów eŋuŋ kok a ɛlu es.»

4

Wɛl ot Piɛr lele Jan ab im Sanedrɛn ecʼany af

1Eke Piɛr lele Jan ab odad anŋ nɛnym am dad agŋ a, egb waw ɛsɛl, Nyamel gbɛl a ecʼↄsu ɛsɛl ecʼɛgŋ ligbɛl a, lele Sadusiɛl ab ow ɛŋn ɛl. 2Ɛrm am ebl ɛl nↄnↄ eke ɛrm ɛsɛl yony a am yɛgm agŋ a low, ke am dad ɛl Jesu e luw ɛm ekʼigb a e low, ke ow ɛm am ij nɛny eke agŋ eke in bʼuw a yɛji in ↄtu eke in kʼigb luw ɛm. 3-Nʼↄny Piɛr lele Jan ab, ɛtŋ -lʼot -nʼim -lʼok wɛl sobel ɛm toŋ lɛgŋ ɛny, aŋke lɛgŋ ler im nↄnↄ. 4Ɛbɛn yɛji, agŋ a ekʼiri ɛrm ɛsɛl a ecʼamani a e nↄnↄ gbɛl ub nawrɛ, ɛtŋ ow ↄŋ ↄmn ɛsɛl a e nɛny a obn toŋ ↄtu ekʼij agŋ fandi yen.

5Eke lɛgŋ ɛny akr af a, Jwifɛl ecʼes ɛw ɛsɛl, agŋ ekpekp lele ol e low yɛgm ɛsɛl ab ab as luku Jerusalɛm. 6Agŋ a ekʼanŋ ɛl ɛm a el: egb waw ɛs ligbɛl An, Kayif, Jan, Alesandr lel egb waw ɛs ligbɛl a ecʼagŋ a fɛŋ ab. 7-Nʼↄŋ wɛl ↄny Piɛr lele Jan ab ow ɛl ecʼany af ɛtŋ -lʼibrm wɛl ninɛ: «Bwo ecʼɛgŋ ecʼabusu ɛm oglog bwo ecʼɛgŋ e nin ɛm ewlmn ɛgŋ na ee?»

8Ɛtŋ Piɛr ekʼAbŋ Lala iy ɛm a dad ɛl ninɛ: «Ɛb ecʼes ɛw ɛsɛl lele agŋ ekpekp ab, 9yɛfɛnyna wɛl am ibrm ɛy low, low nimamn eke si kok sʼↄŋ ɛgŋ nyam eke bubm es a sosiɛm, ɛtŋ wɛl am ibrm ɛy elel ekʼɛgŋ ikŋ na kʼewl a e low. 10Ɛɛ, ↄny fɛŋ ow it eke kʼuwr any, ke Israɛl eyŋ fɛŋ yɛji úw any: ekʼɛgŋ na inym ↄny es any af sos tuↄtuↄ ab, ke Jesu Krist, Nasarɛt iy a e nin a ecʼabusu ɛm. Ɛwr ir olikŋ af kↄ Nyam igbmʼn agŋ ekʼuw ab ɛm. 11Jesu el ɛgŋ a eke Nyam Lɛl dad in e low ninɛ: Lebn a eke ↄny, êl us ɛsɛl, waal ɛlul es a ɛwl el êl lↄy ɛm e lebn tasi.4.11 Selu 118.22.12In ɛm cɛ anake sʼↄtu eke si kʼɛŋn sel a, aŋke wus na nimum af, Nyam ↄↄm agŋ ɛgŋ ɛjeci kaka ekʼin ɛm si kʼɛŋn sel.»

13Sanedrɛn ecʼagŋ a low am iti any, aŋke -nʼam ɛkn elel eke Piɛr lele Jan ab am dad odad ɛrm susu ɛm a, ɛtŋ ow am ok ɛl es sos ɛm eke ow el agŋ nɛnɛ cɛ eke wewrm low yɛjʼa. Ɛtŋ -lʼuw wɛl any eke wɛl bʼanŋ Jesu ab. 14Gbɛkↄ, eke -nʼam ɛkn ɛgŋ a ekʼewl inym ɛl es saw a, Sanedrɛn ecʼagŋ a ɛknm low eke ki dad. 15Ow sosiɛm, -nʼↄŋ wɛl ok ↄkm luku as usu a ɛtŋ ɛl ↄfr -nʼam bɛbm ów. 16-Nʼam dadarir -lʼɛsɛ: «Ke sica bla lowi si ki kok agŋ amua ab ee? Tasi ɛm a, Jerusalɛm ecʼagŋ a fɛŋ uw any tasi ekʼow el ɛl -li kokr akrowa na; si kʼↄtum sʼɛgbrm kaka. 17Gbɛkↄ, ke low na ecʼamani a kí cɛcrm es dedeku ab ɛm fɛŋ a; sʼók ɛl erŋn lokm sʼɛdŋn ɛl yecʼɛtŋ ke -li ki dadmn ɛgŋ kaka fɛŋ odad Jesu e nin ɛm.»

18Eke -li bɛbmn ów a uwr a, -lʼɛsŋ Piɛr lele Jan ab ɛtŋ -lʼijl wɛl nɛny, -lʼɛdŋn wɛl eke wɛl kí dadm Jesu e nin a ecʼodad, yɛgam agŋ Jesu e lís e low kaka fɛŋ. 19Gbɛkↄ Piɛr lele Jan ab dad ɛl ninɛ: «Jɛ̀jr okr ↄny obi ɛm, eke tasi Nyam ecʼany af ow el ↄny si kʼɛlum ↄny oglog Nyam si kʼɛlum. 20Gbɛkↄ ɛy, si kʼↄtum sʼablm nɛny low yecʼeke sʼɛkn ke sʼiri a eci.»

21Ɛmɛny Sanedrɛn ecʼagŋ a ok ɛl erŋn lokm ɛtŋ wal ok ɛl es. -Lʼɛknm elel eke -li ki kokr wɛl low ŋuŋ, aŋke dedeku a nimum am kↄklm Nyam low a ekʼɛy a eci. 22Ɛgŋ a eke in ecʼewlm a e low ɛw any iti a, ij akpo ekŋ yony afŋ es.

Ɔmn ɛsɛl a e Nyam ŋↄŋn

23Kpɛkŋ eke wɛl ɛlu ɛl es a, Piɛr lele Jan ab im ɛŋn ɛl lawlɛl a, ɛtŋ otar ów a fɛŋ ekʼegb waw ɛsɛl ecʼes ɛw ɛsɛl a lele agŋ ekpekp ab ab dad a e low akr. 24Eke -lʼirir odad na a, nɛny af okr ɛm, ↄmn ɛsɛl a fɛŋ ŋↄŋn Nyam dad ninɛ: «Es Ɛw, ŋ anake kok afr, wus, okij lele ob fɛŋ ekʼanŋ ɛl ɛm ab ab a.4.24 Ɔkm Ok 20.11; Selu 146.6.25Ŋ anake ɛcr Abŋ Lala ɛm ↄŋ ɛy lagŋ David ekʼel ŋ e juma kok ɛs a am dad ɛsɛ:

Kↄ bla sosiɛm ɛb ɛb ecʼagŋ ab ɛm likekr am ɛy ee?

Ɛb eyŋ a ut ɛm ecʼasre kↄ ow el ↄfr ↄfr!

26Wus ecʼɛ́b ebu a bɛbm sos ar ogŋ eci

ɛtŋ es ɛw ɛsɛl okr af sifn ɛm im Nyam lel

in e Mesi ab ab ar. 4.26 Selu 2.1-2, Sɛptant ɛm ecʼodad wɛl oc.

27Nawrɛ tasi, ɛb na ɛm Erↄd Antipas, Pↄns Pilat, etu agŋ lel Israɛl ecʼagŋ ab ab okr af ogŋ Jesu ekʼel ŋ e libↄwi lala a eke sↄsum oc a ar. 4.27 Ɛ̀kn Luk 23.7-11.28Ow ↄŋ -li kok ów a fɛŋ eke ŋ ecʼabusu ɛm lele ŋ ecʼerur ɛm ab ikŋ anym bɛbm ɛw es a iy nɛny. 29Sica Ɛs Kↄtↄkↄ, ɛ̀kn ɛl e gbre e -nʼam ↄl eke -li kʼijr ɛy a, ke ↄ́ŋ ŋ ecʼↄbↄwi a dád ŋ ecʼodad a lokm susu ɛm tasi. 30Ɛ̀lu ŋ ecʼabusu a ↄkm yecʼɛtŋ ke wɛl éwlm agŋ, kók sakrowa lele mɛny ɛwr ab ŋ e libↄwi lala Jesu e nin ɛm.»

31Eke -ni ŋↄŋan Nyam uwr a, yogŋ a eke -lʼasr luku a umu. Ɛl fɛŋ Abŋ Lala iy ɛl ɛm ɛtŋ sica -nʼam dad Nyam ecʼodad a ɛrm susu ɛm.

Ɔmn ɛsɛl a ecʼɛb ir usu nyam

32Ɔmn ɛsɛl a fɛŋ okr af tasi, ɛrm ɛm lele ów tutr ɛm ab. Ɛl ɛm ecʼɛgŋ kaka ɛsmɛ in ecʼob ekʼin ↄny a, in sↄny cɛ eci, kↄ ɛl ↄfr ɛm a, ob fɛŋ eke -nʼↄnyn a el dedeku a fɛŋ ecʼob. 4.32 Bɛ̀bmn Ob Kok 2.44-45.33Abusu ligbɛl ɛm, ɛrm ɛsɛl a am ij Ɛs Kↄtↄkↄ Jesu ecʼuwↄmu ɛm anŋ igb a e daŋku, ɛtŋ ɛl fɛŋ Nyam am ɛdŋ ɛl ↄwrↄ nↄnↄ. 34-35Ɛl ɛm ecʼɛgŋ kaka ↄ́nym ob kaka ecʼes abur. Tasi ɛm a, agŋ a fɛŋ ekʼↄny sↄgm oglog mel a bʼↄl ij, ɛtŋ bʼeb ow ecʼos eke bʼanŋ ɛm ɛy ↄkm a ow ↄŋ ɛrm ɛsɛl a, ɛtŋ wɛl bi cɛc os a ɛgŋ ɛgŋ ecʼes abur ekʼↄny a eci.

36Kin low any ↄkŋn nyam: igŋ nyam anŋ eke wɛl bʼɛsŋ Josɛf, ke ɛrm ɛsɛl a igŋʼn nin af Barnabas. (Ow e nyandrɛ el “ɛgŋ eke bʼatr ɛgŋ sos es”.) Lʼel Levi ecʼeb ɛm ecʼɛgŋ eke wɛl ew Sipr. 37Nʼↄny ↄgm nyam eke lʼↄl lʼij, ɛtŋ lʼoc ow ecʼos a lʼis ɛrm ɛsɛl a.

5

Ananias lele Safira ab

1Gbɛkↄ igŋ nyam eke wɛl bʼɛsŋ Ananias, lele ɛy Safira ab, nɛny af okr ɛm, ↄl ɛl ecʼↄgm nyam ij. 2-Lʼiririr ɛy ab ɛtŋ ↄgm a eke lʼↄl lʼij a, lʼubr ow ecʼos ab es, ɛtŋ lʼoc likpr a nʼim nʼↄŋ ɛrm ɛsɛl a. Li dad wɛl eke os a fɛŋ cɛ ana. 3Kↄ Piɛr dadʼr ninɛ: «Ananias, bla sosiɛm ɛtŋ Satan ↄtu ɛyʼŋ ɛrm ɛm, ↄny yadŋ ↄŋ Abŋ Lala ɛtŋ ɛdŋn ↄgm a ekʼↄl ij a ecʼos a e likpr ɛw es ee? 4Gbuŋ ke ↄ́l ↄgm a ij a, ow el ŋ eci, ɛtŋ ekʼↄl ij a yɛji ow ecʼos a el ŋ eci, kↄ yadŋ ee? Ayaf ɛtŋ ↄny tutr kok low akpasu na ee? Ow elm agŋ ↄnym yadŋ ↄↄm, kↄ Nyam.» 5Eke Ananias iri sodad amua a, lʼɛy wus ɛtŋ lʼuw. Agŋ a fɛŋ ekʼiri low na a erŋn ligbɛl am ↄny. 6Ŋgbafrɛ oto ow oc sos megl a wiwrm gbad ab ɛtŋ im oc es.

7Eke wanci nyahan ɛc a, Ananias e yↄw a ekʼuwm low a ekʼɛy ab any a ow ɛy akŋ. 8Piɛr ibrmʼn ninɛ: «Dàdʼm ↄ! Ɔny ecʼↄgm a ekʼↄↄl ijr a ecʼos a e nɛny a, ow ow el na cɛ ee?» Ɛtŋ lʼↄdu lʼeb ninɛ: «Ɛɛ, ow e nɛny a cɛ ana.» 9Ɛtŋ Piɛr dadʼr ninɛ: «Ayaf tasi ↄtur okar nɛny af ŋ lel acŋ ab ɛbmn Nyam ecʼAbŋ ab ee? Kin, agŋ a ekʼoc acŋ es a ow igŋ lisany, ɛtŋ ŋ yɛji -li bʼow -lʼoc -nʼimʼŋ.» 10Wanci ab af cɛ lʼɛy wus Piɛr ecʼakr esr a ɛtŋ lʼuw. Ŋgbafrɛ oto a ok akŋ ɛtŋ ɛknʼn eke lʼuw; -lʼoc ow -nʼim ɛtŋ -lʼoc ow es ɛc eci saw yogŋ. 11Sica Nyamel nimum lel agŋ a fɛŋ ekʼiri ów amua a erŋn ligbɛl am ↄny.

Ɛrm ɛsɛl a e mɛny ɛwr owi e kok

12Ɛrm ɛsɛl a am kok mɛny ɛwr lele low any iti owi nↄnↄ gbɛl ab bieku a ecʼaraŋn. Ɔmn ɛsɛl a fɛŋ bʼas luku Nyamel gbɛl a e lɛf eb usu a ekʼij Salomↄ e nin a. 13Ɛgŋ ɛjeci kaka ɛ́gŋm owm ɛym ɛl ɛm; ke agŋ a bʼaw ɛl nↄnↄ cɛ. 14Kↄ agŋ nↄnↄ gbɛl, egŋ lel ↄyↄw ab, am ub Ɛs Kↄtↄkↄ nawrɛ ɛtŋ -nʼam ɛny, 15toŋ wɛl am ot ↄ́lu yɛji ow ɛbɛrŋ ɛm, ɛ́rum ɛl es faja ɛm oglog sogo af yecʼɛtŋ ke ba Piɛr bʼubr ɛc a, ke in e lↄw a ɛ́cr ɛl ɛm ecʼagŋ abi ka af. 16Agŋ nↄnↄ am anŋ Jerusalɛm eci baŋn saw saw ab ɛm ow; -li bʼism ↄ́lu lel agŋ ekʼↄny abŋ eŋuŋ ab, ɛtŋ ɛl fɛŋ -li bʼewl.

17Ow sosiɛm, egb waw ɛs ligbɛl a lel agŋ a fɛŋ ekʼanŋ in ab, ke el Sadusiɛl ecʼogog ecʼagŋ a, ɛrm ɛsɛl a e low ↄny ɛl nyamn ɛyr afŋn es toŋ batŋ -lʼɛgŋ -lʼeb eke -li ki kok ow e low. 18-Nʼↄŋ wɛl ↄny ɛrm ɛsɛl a ok dedeku fɛŋ eci sobel ab ɛm. 19Gbɛkↄ ncok ɛm, Ɛs Kↄtↄkↄ ecʼafr ɛrm ɛs nyam ow fifig sobel a e masany a, ↄny ɛrm ɛsɛl a ok ↄkm ɛtŋ dad ɛl ninɛ: 20«Ìmn Nyamel gbɛl a e gbugŋ a, ke ↄ́br sel ɛŋn owr a e kokoba okr bieku a nimum.» 21Ɛrm ɛsɛl a ɛlum ɛtŋ ibribr fafa, igb im Nyamel gbɛl a e gbugŋ a am yɛgm agŋ low.

Eke egb waw ɛs ligbɛl a lel agŋ a fɛŋ ekʼanŋ in ab a ow a, -lʼas Sanedrɛn ekʼel Jwifɛl ecʼów bɛbm ɛsɛl a fɛŋ luku, ɛtŋ -lʼɛrm Nyamel gbɛl a ecʼabu af ɛsɛl a eke kʼim sobel ab ɛm ɛsŋ ɛrm ɛsɛl a ow. 22Kↄ eke -nʼimn -lʼokr sobel ab ɛm a, -nʼɛŋnm ɛrm ɛsɛl a. -Lʼɛwl mɛny -lʼow -nʼↄŋ Sanedrɛn ecʼagŋ a amani; 23-li dad ninɛ: «Eke sʼim a, sʼɛkn sobel a ekʼabl anŋ tiŋ, ke usu ↄsu ɛsɛl a inym es lisany, ɛgŋ ɛgŋ ecʼusu a ekʼit a. Kↄ eke si fifig masany a, sʼɛŋnm ɛgŋ kaka lokm yogŋ.»

24Eke Nyamel gbɛl a eci abu af ɛsɛl a ecʼes ɛw ɛs a lel egb waw ɛsɛl ɛgbɛl a ecʼes ɛw ɛsɛl ab ab iri amani na a, -lʼuwm low yecʼeke -li ki tutr ab any, ɛtŋ -nʼam ibrm low yecʼekʼɛŋn ɛrm ɛsɛl a. 25Kↄ ɛgŋ nyam anŋ ow ɛtŋ dad ɛl ninɛ: «Ìrir ↄ! Agŋ a ekʼↄnyn okr sobel ɛm a anŋ Nyamel gbɛl a e gbugŋ a, ɛtŋ -nʼam yɛgm bieku a low yogŋ.» 26Kpɛkŋ abu af ɛsɛl a ecʼes ɛw ɛs a lele in ecʼagŋ ab ab im ɛtŋ ot ɛrm ɛsɛl a ow. Gbɛkↄ -lʼɛwm lɛc ɛm, aŋke -nʼam uru eke bieku a ki wↄwl ɛl mebn.

Wɛl ↄny ɛrm ɛsɛl a im Sanedrɛn ecʼagŋ a ecʼany af

27Sica eke -lʼotr wɛl -lʼowr a, -lʼot wɛl -nʼim Sanedrɛn ecʼagŋ a ecʼany af, ɛtŋ egb waw ɛs ligbɛl a am bibrm ɛl ów. 28Li dad wɛl ninɛ: «Ɛy, sʼɛdŋn ↄny kpoŋ kpoŋ kpoŋ eke kí yɛgamn agŋ low ɛgŋ na e nin ɛm. Kↄ kin, ↄmunin ↄny e low yɛgm ab es Jerusalɛm ecʼɛb a nimum ɛm ɛtŋ am ocr in e luw a e low ɛwr ɛy af.» 5.28 Ɛ̀kn Matie 27.25.29Kↄ Piɛr lel ɛrm ɛsɛl bɛb ab ab dad ninɛ: «Ow it eke si kʼɛlum Nyam, kↄ ow elm agŋ. 30Ɔny, ɛwr Jesu olikŋ af, ibir ir, kↄ ɛy lagŋɛl e Nyam a igbmʼn luw ɛm. 31Nyam ↄny igblʼl ogŋ in e lidr abu af ɛtŋ ɛwʼr Es Ɛw Ɛs lele Sↄg Ɛs ab, yecʼɛtŋ ke ow ↄ́ŋ Israɛl eyŋ abusu itŋn ɛrm ɛm, ke ɛ́ŋn ɛl e sikpl a ecʼoc ap. 32Ɛy, sʼij ów amua e daŋku, ɛy lel Abŋ Lala a eke Nyam ↄŋ agŋ a eke bʼↄny in ecʼɛlum ab ab.»

33Eke Sanedrɛn ecʼagŋ a iri sodad amua a, ɛrm ebl ɛl afŋn es, ɛtŋ -nʼam erur eke -li kʼibi ɛrm ɛsɛl a. 34Gbɛkↄ ɛl ɛm a, Farisi nyam anŋ eke wɛl bʼɛsŋ Gamaliɛl, 5.34 Gamaliɛl el Jwifɛl ecʼol e low yɛgm ɛsɛl ab ɛm ecʼɛgŋ ligbɛl nyam. Lʼel Sanedrɛn ecʼagŋ ab ɛm e nyam, ɛtŋ in ecʼagŋ eke li yɛgm low ab ɛm e nyam el Pↄl (Ob Kok 22.3). ol e low yɛgm ɛs ligbɛl eke dedeku a bʼɛlum. Lʼigb Sanedrɛn ecʼagŋ a ecʼaraŋn ɛtŋ lʼibrm eke wɛl kʼↄŋ ɛrm ɛsɛl a ok ↄkm tɛl yɛ; 35ɛtŋ li dad wɛl ninɛ: «Israɛl ecʼagŋ, low yecʼeke bʼow kokr agŋ amua na a, ɛ̀wr ow e low ɛrm. 36Ɔ̀kan eke ow ibnm yɛji, ɛtŋ Tedas ɛy ↄkm am ocr in sosi any ɛs ligbɛl, ɛtŋ agŋ eke kʼij agŋ duw im ɛŋnʼn. Kↄ eke wɛl ibiʼr a, agŋ a fɛŋ ekʼusʼr jam a ↄmu es, ɛtŋ ɛl e low a yɛji oc es. 37In e jam a, agŋ awl e lakpo ab af, Judas Galile iy a ɛy ↄkm, ɛtŋ agŋ nↄnↄ usʼr jam. Kↄ in yɛji, eke wɛl ibiʼr a, agŋ a fɛŋ ekʼusʼr jam a ↄmu es. 38Ow sosiɛm a, mʼam dad ↄny, kʼùsr agŋ amua e low jam ij, kↄ ɛ̀lul ɛl es -nʼim. Eke ɛl e low a lel ɛl e juma ab ab el agŋ ɛm eci, ow bʼow oc es. 39Gbɛkↄ ekʼow el Nyam ɛm eci tasi, kʼↄtumn ↄnymn ŋuŋnmn. Ɛ̀wr ɛrm ke ow kʼelm Nyam ogŋmn ar!»

Sanedrɛn ecʼagŋ a ɛgŋ Gamaliɛl ecʼodad a eb. 40-Lʼɛwl -lʼɛsŋ ɛrm ɛsɛl a ow, -nʼↄŋ wɛl ↄr wɛl ɛtŋ -lʼijl wɛl nɛny eke wɛl ki dadm odad Jesu e nin ɛm ij, ɛtŋ -li wal -lʼok wɛl es. 41Ɛrm ɛsɛl a ok ↄkm Sanedrɛn ecʼagŋ a ecʼaraŋn sos ɛm iŋn ɛm, aŋke Nyam ɛkn eke -lʼel agŋ ekʼit eke wɛl kʼijr gbre Jesu e nin a sosiɛm. 42Ɛtŋ sɛgŋ fɛŋ, Nyamel gbɛl a e gbugŋ a lel akŋ akŋ ab, abu anŋ ɛl ɛm -nʼam yɛgm agŋ low ɛtŋ -nʼam ↄb Mesi a ekʼel Jesu a ecʼAmani Mamn a e kokoba.

6

Wɛl sↄsum agŋ lↄbŋ ot eke kʼɛlum ɛrm ɛsɛl a abu

1Lɛgŋ ab ɛm eke jam ɛsɛl a e nɛny a am bobn a, ɛl ɛm eci Jwifɛl eke bʼɛbr Grɛk a am ebl ɛrm ok ɛl a eke bʼɛbr Ebre ab af, dad eke wɛʼn ɛ́wm ɛl ecʼeŋnyↄw a e low any eke owʼn bi sig ob cɛc e wanci a. 6.1 Madu ↄkr ɛm yogŋ ɛtŋ, Jwifɛl a cɛc sakp yony: 1) agŋ eke irm Israɛl wus af ke bʼɛbr Grɛk ekʼel ɛl ecʼɛbr e wɛl ew ɛl ow ɛm a; 2) agŋ ekʼir Israɛl wus af ke bʼɛbr Ebre. Agŋ sakp yony mum eci tutr a lele ɛb ir ab ab ókrm af. Agŋ a eke ir etu ɛb a ɛl eci susu ɛm bʼɛwl ow ir Israɛl aŋke Jwifɛl bʼerur eke wɛl kʼoc im oc ɛl es Israɛl wus af. -Li bʼuw -lʼigŋ ɛl ecʼↄyↄw a -lʼok es. Ow anake Jerusalɛm, eŋnyↄw nↄnↄ anŋ eke bʼɛbr Grɛk a.2Ɛrm ɛsɛl lɛw yony a as jam ɛsɛl a nimum luku ɛtŋ dad ɛl ninɛ: «Ow ɛbam eke si kʼɛw Nyam ecʼodad a e dad es, ke sʼam ɛkn ob ij e cɛc owi. 3Ow sosiɛm agŋ lisijimɛl, sↄsumn ↄny ecʼaraŋn a agŋ amamn lↄbŋ ekʼAbŋ Lala lele sɛwr ab iy ɛm gbↄŋ otr, ke sʼóc juma ikŋ na e low sʼabul ɛl. 4Ow bʼow ↄŋ ɛy abusu ke sʼúcu Nyam ŋↄŋn lele Nyam odad dad ab e low sʼↄny es sʼam kok.»

5Jam ɛsɛl a nimum ɛgŋ low a eb, ɛtŋ kin agŋ a eke -li sↄsumn -lʼotr a ecʼen: Etiɛn ekʼↄmn lel Abŋ Lala ab iy ɛm gbↄŋ, Filip, Prokↄr, Nikanↄr, Timↄ, Parmenas lele Nikola ekʼel Antiↄs ɛb ɛm ecʼɛgŋ, ke lɛgŋ ekʼɛc ab ɛm ɛgŋ Jwifɛl e Nyam nuŋ igŋ a e low eb a. 6Sica -lʼot -li yɛgm wɛl ɛrm ɛsɛl a ɛtŋ -lʼat wɛl abu nuŋ -ni ŋↄŋn Nyam -nʼↄŋ wɛl.

7Nyam ecʼodad a am eb es, jam ɛsɛl a am bobn nↄnↄ Jerusalɛm ɛb ɛm, ɛtŋ egb waw ɛsɛl nↄnↄ am ↄny ↄmn Jesu ɛm.

Etiɛn ecʼↄny owi

8Etiɛn eke Nyam ecʼↄwrↄ lele lɛc ab iy ɛm gbↄŋ a, am kok low any iti owi lele mɛny ɛwr ɛgbɛl ab ɛb eyŋ a ecʼaraŋn. 9Nyam nuŋ igŋ usu a eke wɛl bʼɛsŋ “Madu e wɛl eb ɛlu es” ecʼagŋ nyam nyam am atar ów es Etiɛn ab. -Lʼel Jwifɛl ekʼanŋ Sirɛn ɛb ɛm, Alesandri ɛb ɛm, Silisi wus af lele Azi wus af ab ecʼagŋ ekʼir Jerusalɛm. 10-Lʼↄtumn -lʼakamn ow es ów es atar ab ɛm, aŋke nʼam dad ów Abŋ Lala e sɛwr a ekʼam ↄŋʼn ab ɛm. 11Ow sosiɛm, -lʼub agŋ abu es, yecʼɛtŋ ke agŋ a dád ɛsɛ: «Sʼiri -li dad ów -lʼↄbr Mois lele Nyam ab any!» 6.11 Bɛ̀bmn Matie 26.59-61; Mark 14.55-58.12Nɛnɛ ɛm anake -nʼam ok dedeku a, agŋ ekpekp a lele ol e low yɛgm ɛsɛl ab ab al lokm a. -Lʼokr Etiɛn es, -nʼↄny ow ɛtŋ -lʼoc -nʼim ow Sanedrɛn ecʼagŋ a ecʼany af. 13-Lʼot agŋ ekʼam ij daŋku yadŋ ɛm ok Etiɛn af a yɛji -lʼow, ɛtŋ -nʼam dad -lʼɛsɛ: «Ɛgŋ na, wanci kpaŋ nɛny bʼanŋʼn ɛm nʼam dad ów eŋuŋ lʼok ɛy e Nyamel gbɛl lala na lele Mois ecʼol ab ab af! 14Sʼiri li dad eke Nasarɛt e Jesu in bʼow in bubm ɛy e Nyamel gbɛl na in ok, ke owʼn titŋn ɛb ir a eke Mois in ↄŋ ɛy a.» 15Agŋ a fɛŋ ekʼanŋ Sanedrɛn e luku as ab ɛm a am lɛr Etiɛn gbiy ɛtŋ -lʼɛkn eke ow ecʼany a anŋ ɛsɛ afr ɛrm ɛs ecʼany ab af.

7

Etiɛn ecʼodad e dad

1Egb waw ɛs ligbɛl a ibrm Etiɛn ninɛ: «Ów amua eke wɛl am dad ŋ e lís a, kↄ nawrɛ ee?» 2Etiɛn ↄdu eb dad ninɛ: «Agŋ lisijimɛl lel agŋ ɛsɛl ab, ìgŋn lↄru es irir: eke ɛy lagŋ Abraham anŋ Mesopotami wus af a, gbuŋ eke li kʼim lʼir Aran a, anygbɛl e Nyam ɛlu sos ↄkm yɛgmʼn. 3Li dad ow ninɛ: “Ŋ̀gboŋ ŋ ecʼɛb na lele ŋ ecʼeb na ɛm ab, ke ím ɛb a eke mi bʼow mʼↄkŋʼŋ abu ab ɛm!”7.3 Ɛ̀kn Nuŋ Ɔb 12.1.4Ow sosiɛm Abraham ŋgboŋ Kalde eyŋ ecʼɛb ab ɛm ɛtŋ im ir Aran. Sica eke ɛs uw oc es a, Nyam oc owʼr ɛb na ɛm eke iir lɛgŋ na ɛm a. 5Ɛb na ɛm, Nyam ↄↄm Abraham usu kaka, lʼubrm usu logli yɛji nʼↄↄm ow; gbɛkↄ Nyam ij nɛny eke bʼow oc wus a nimum ↄŋʼn, ke in ecʼalaw a eke bʼow anŋ in ɛm ok ↄkm a, ɛl yɛji idr wus a. Ke lɛgŋ ab ɛm a, Abraham ↄnym iy kaka. 7.5 Akr 4: ɛ̀kn Nuŋ Ɔb 11.31; 12.4. Akr 5: ɛ̀kn Nuŋ Ɔb 17.8.6Kin yecʼeke Nyam dadʼr: “Ŋ ecʼalaw bʼow ir etu ɛb, ɛtŋ yogŋ -li bʼow -lʼel madu wɛl ijr ɛl gbre toŋ akpo duw. 7Gbɛkↄ ɛb a eke ŋ ecʼalaw a bʼow el madu ɛl ecʼabu ɛm a, mi bʼow mi jɛj ɛl e low mʼok. Ow e jam a, -li bʼow -lʼigb yogŋ ke -lʼow -lʼigŋʼm nuŋ aŋa na.”7.7 Nuŋ Ɔb 15.13-14; Ɔkm Ok 3.12.8Ɛtŋ Nyam kok sinm na Abraham ab ekʼow e mɛny ɛwr el likr es ubr. Ow ɛm Abraham ubr jim Isak likr es eke lʼew ow ba ow bʼij sɛgŋ niwn a; ɛbɛn nɛny nyam Isak yɛji bubr Jakↄb likr es, ɛtŋ Jakↄb yɛji bubr jimɛl ekʼel ɛy lagŋɛl lɛw yony a ekr es. 7.8 Ɛ̀kn Nuŋ Ɔb 17.10-14; 21.4.

9Sica ɛy lagŋɛl ↄnyn Josɛf nyamn ɛyr, ɛtŋ -lʼↄl -lʼij ow eke ow kʼel adu Ejipt. Gbɛkↄ Nyam anŋ in ab; 10lʼeb lʼɛlu ow es gbre fɛŋ ɛm. Nʼↄŋ ow nuŋ ɛm ↄny ɛtŋ Faraↄn ekʼel Ejipt ecʼɛb ebu a ecʼany af, lʼakpal ow. Faraↄn ɛw Josɛf Ejipt ɛb a lel in ecʼakŋ a ecʼob fɛŋ ab ecʼes ɛw ɛs. 11Lek ligbɛl ɛy Ejipt ɛb ɛm lele Kana ɛb ɛm ab. Ow ↄŋ gbre am afŋn es, ɛtŋ ɛy lagŋɛl ɛ́ŋnm ob kaka eke kʼij. 12Eke Jakↄb iri ekʼob ij anŋ Ejipt a, lʼɛrm jimɛl ekʼel ɛy lagŋɛl a im akp nyam. 13Sica eke -nʼimn sakp yony ɛm a, Josɛf okm sos ↄkm lisijimɛl a uwʼr any, ɛtŋ ow ↄŋ Faraↄn uw Josɛf ecʼagŋ ab any. 14Ɛtŋ Josɛf ↄŋ wɛl im oc ɛs Jakↄb lel in ecʼagŋ a fɛŋ ekʼij agŋ ekŋ nyahan agŋ lɛw yen a ow. 15Jakↄb ow ir Ejipt toŋ uw yogŋ, ɛy lagŋɛl a yɛji. 16Wɛl ot ɛl e sos megl a im Sikɛm, ɛtŋ uwↄmu a ekʼAbraham ↄl os ɛm Amↄr jimɛl ecʼabu ɛm Sikɛm baŋn a wɛl ot ɛl es. 7.16 Akr 9: ɛ̀kn Nuŋ Ɔb 37.11,28; 39.2,21. Akr 10: ɛ̀kn Nuŋ Ɔb 41.39-41. Akr 11: ɛ̀kn Nuŋ Ɔb 41.57; 42.1-2. Akr 13: ɛ̀kn Nuŋ Ɔb 45.1,16. Akr 14: ɛ̀kn Nuŋ Ɔb 45.9-10, 17-18; agŋ ekŋ nyahan agŋ lɛw yen: Nuŋ Ɔb 46.27, Sɛptant ɛm ecʼodad wɛl oc. Akr 15: ɛ̀kn Nuŋ Ɔb 46.1-7; 49.33. Akr 16: ɛ̀kn Nuŋ Ɔb 23.3-16; 33.19; 50.7-13; Joswe 24.32.

17Sica eke lɛgŋ ow titm eke Nyam ki kok ów a fɛŋ eke lʼɛwar Abraham a, ɛy ecʼagŋ a am ɛny bobn Ejipt ɛb ab ɛm. 18Ɛtŋ ɛb ebu ɛjeci nyam eke uwm Josɛf any a, ɛy ↄkm am nyimn ɛb a. 19Ɛb ebu na ɛju ɛy ecʼagŋ a ɛtŋ ↄnyn ɛy lagŋɛl milↄlu, ↄny ɛl lɛc ɛm -li digŋ ɛl ecʼey mɛny nɛnym -lʼok es eke kʼuw. 7.19 Akr 17-18: Ɔkm Ok 1.7-8; Akr 19: Ɛ̀kn Ɔkm Ok 1.10,11,22.20Lɛgŋ ab ɛm anake wɛl ew Mois a; lʼel iy ekʼakpl ke Nyam erur. Wɛl gbagblʼl ɛs ecʼakŋ a toŋ awl nyahan. 21Sica eke wɛl igŋ ɛluʼl es a, Faraↄn jↄw a ocʼr ɛtŋ gbagblʼl ɛsɛ in ecʼiy lokm af. 7.21 Ɛ̀kn Ɔkm Ok 2.3-10.22Ow ↄŋ Mois uw Ejipt eyŋ e low fɛŋ any, ɛtŋ lʼel ɛgŋ gbawru odad ebl ɛm lel ów kok ɛm ab.

23Eke Mois ↄny akpo ekŋ yony a, lʼerur eke li kʼim lʼɛkn Israɛl eyŋ ekʼel in ecʼɛbr ecʼagŋ a. 24Lʼɛkn Ejipt iy nyam ekʼam ↄnyn Israɛl iy nyam milↄlu; lʼeb ow ecʼusu a eke li ki dogŋn ow, ɛtŋ low a eke li ki kok lʼↄbar any ab ɛm lʼibi Ejipt iy a. 25Li tutr eke lisijimɛl Israɛl eyŋ a bʼow iri eke Nyam am ow ɛcr in ɛm eb ɛlu ɛl es, kↄ -lʼirim ɛbɛn. 26Eke lɛgŋ ɛny a, Mois uyum Israɛl eyŋ yony ekʼam ogŋ mum ab, ɛtŋ lʼerur eke li kʼↄny lʼokr wɛl ɛm. Li dad wɛl ninɛ: “Ɛm lawlɛl, ↄny agŋ lisijimɛl ↄfr eel, bla sosiɛm ɛtŋ am ↄnyanin milↄlu ee?” 27Kↄ ɛgŋ nyam a ekʼam ↄnyn lawl a milↄlu a itr Mois ɛtŋ dadʼr ninɛ: “Kↄ ŋ, bwo ɛwʼŋ ɛsɛ ɛy ecʼes ɛw ɛs af, ɛsɛ ɛy e jɛj ok ɛs af ee?28Am erur eke kʼibiʼm ɛsɛ elel eke efi cɛ, ibi Ejipt iy ab af ee?”29Eke Mois iri sodad amua a, lʼuru es nʼim lʼir Madian ɛtŋ lʼew ey yony yogŋ. 7.29 Akr 23-29: Ɔkm Ok 2.11-15, 21-22; 18.3-4.

30Eke akpo ekŋ yony ɛcʼa, loj a e titm Sinayi lafɛny ab ɛm, afr ɛrm ɛs nyam yɛgm Mois sos, duw luku ekʼam iri al ab ɛm. 31Eke Mois ɛkn ɛbɛn a, ow ɛwʼr any iti. Gbɛkↄ eke lʼerur e li kʼɛri nʼim li titm ke lʼɛ́kn a, lʼiri Ɛs Kↄtↄkↄ e lebl ekʼam dadʼr ɛsɛ: 32“Mʼel alagŋɛl e Nyam, Abraham, Isak lele Jakↄb ab e Nyam.” Mois erŋn am ↄny ufŋ ɛtŋ ↄ́tum igblm any ogŋ. 33Ɛtŋ Ɛs Kↄtↄkↄ dadʼr ninɛ: “Ɔ̀ny ŋ eci cↄkrukpↄ a ot es akr ɛm, aŋke usu a ekʼinym es a, usu lala.34Mʼɛkn ɛm ecʼagŋ a e gbre ekʼam ij Ejipt a, mʼiri ɛl e sↄmu ikŋ a ɛtŋ mʼus es eke mi ki sↄg ɛl. Òw, ke sica mʼɛ́rmʼŋ Ejipt.” 7.34 Akr 30 toŋ 34: Ɔkm Ok 3.1-10.

35Mois nyam a cɛ eke Israɛl eyŋ ogŋ ke dadʼr ninɛ: “Bwo ecʼɛgŋ ɛwʼŋ ɛsɛ ɛy ecʼes ɛw ɛs lele ɛy e jɛj ok ɛs af a,”7.35 Ɔkm Ok 2.14. in cɛ Nyam ɛrmʼn ɛsɛ es ɛw ɛs lele sↄg ɛs af, afr ɛrm ɛs a eke ɛlu sos ↄkm yɛgmʼn duw luku ab ɛm a ecʼabu ɛlum ɛm. 36Mois anake ↄny Israɛl eyŋ ok ↄkm Ejipt, low any iti owi lele mɛny ɛwr owi e li kok ɛb ab ɛm, Okij Ebl a ogŋ a lele loj ab ɛm eke -nʼanŋn toŋ ij akpo ekŋ yony a. 7.36 Akr 35: Ɔkm Ok 2.14. Akr 36: Ɔkm Ok 7.3; 14.21; Awl 14.33.37Ɛmɛny Mois na cɛ anake dad Israɛl eyŋ ninɛ: “Nyam bʼow awŋ ↄnykokobaↄb ɛs nyam ɛsɛ ɛm af7.37 ɛsɛ ɛm af:odad na Grɛk ɛm a, wɛl ↄtu ekʼitŋn ɛjecʼɛm dad ɛsɛ ɛsɛ elel eke lʼɛrm im ab af. Ol Ɔkn 18.15-18.eke bʼow el ↄny ecʼagŋ ab ɛm ecʼɛgŋ nyam.”38Eke Israɛl eyŋ as luku loj a, Mois anake anŋ ɛy lagŋɛl lele afr ɛrm ɛs a eke am dadʼr odad Sinayi lafɛny af a ecʼaraŋn a; ɛtŋ lʼeb sel ɛŋn e sodad Nyam ogŋ lʼow nʼↄŋ ɛy. 7.38 Ɛ̀kn Ɔkm Ok 19.1–20.17; Ol Ɔkn 5.1-33.

39Gbɛkↄ ɛy lagŋɛl ɛgŋm ↄnym in ecʼɛlum; -lʼigŋ ow ɛtŋ -lʼerur eke -li kʼɛwl mɛny -nʼim Ejipt. 40-Li dad Arↄn ninɛ: “Kòk sinyam eke bʼan es ɛy ecʼany af ↄŋ ɛy, kↄ Mois ekʼↄny ok ɛy ↄkm Ejipt a, sʼuwm low yecʼeke ɛŋnʼn ab any.”41-Li kok id ewli ɛsɛ nyàm af ɛtŋ -li waw egb -nʼↄŋ ow, -li gbɛgbl es nyàm na ekʼɛl obi -li kokr a eci. 7.41 Akr 39: ɛ̀kn Awl 14.3; Akr 40: Ɔkm Ok 32.1; Akr 41: Ɔkm Ok 32.2-6.42Nyam ↄny nyamn oc ɛl es af ɛtŋ ɛgb ɛl es -lʼigŋ afr e mílɛ́l nuŋ, ɛsɛ elel eke wɛl nↄn kokoba ↄb ɛsɛl e lɛl ɛm ab af:

Israɛl eyŋ, tasi, ɛm aprʼm mindey lele segb waw ɛjecʼab

loj a eke anŋn toŋ ow ij akpo ekŋ yony ab ee?

43Njaŋ! Gbɛkↄ abur ↄny e nyàm Molↄk eci nuŋ igŋ êl a

lele ↄny e lɛ́l nyàm Refan e mɛny ɛwr ab ab owr,

ekŋ ɛm nyàm amua eke kokr eke kʼigŋn nuŋ a.

Na sosiɛm anake mi bʼow mʼɛwl ↄny madu ↄkr ɛm,

usu eke ibn akm Babilↄn. 7.43 Akr 42 toŋ 43: Amↄs 5.25-27, Sɛptant ɛm ecʼodad wɛl oc. Molↄk: Amori eyŋ e nyàm eke Nyam ifn akm sinyam a fɛŋ. In eci nuŋ igŋ ab ɛm li bʼibrm eke wɛl kʼoc etuey wawr egb ↄŋʼn (Ob Ap 18.21; 20.2-5; 1 Ɛ́b Ebu 11.7; 2 Ɛ́b Ebu 23.10; Jeremi 32.35). Refan: nyàm sig nyam eke wɛl bʼigŋ nuŋ ɛsɛ lɛ́l ligbɛl nyam Saturn ecʼes ɛw ɛs af.

44Gbad ɛm êl a eke sinm a e lɛl anŋ ɛm a, ɛy lagŋɛl ↄnym ab loj a. Wɛl usʼr kpɛ kpɛ kpɛ ɛsɛ elel eke Nyam yɛgmn Mois ab af. 45Gbad ɛm êl ikŋ na wɛl ocʼr ↄŋ ey a ekʼusr ɛy lagŋɛl usu a; -lʼoc ab -nʼim lɛgŋ ab ɛm eke Joswe am nyimn ɛl a. Nyam ogŋ ɛb ɛb a ekʼanŋ ɛl anym a, ɛtŋ -lʼeb sɛb a. Êl a gbɛ anŋ toŋ igŋ David e lɛgŋ ɛm a. 7.45 Ɛ̀kn Ɔkm Ok 25.9,40; Joswe 3.14-17.46David ɛŋn bibm Nyam ecʼany af ɛtŋ lʼibrm ow abusu eke li kʼus êl nyam nʼↄŋ Jakↄb e Nyam a. 7.46 Jakↄb e Nyam:Ob Kok eci silɛl esig oglog ɛm a Jakↄb ecʼalaw. 2 Samiɛl 7.1-16; 1 Ów e Wɛl Nↄn 17.1-14.47Gbɛkↄ, Salomↄ anake us êl a. 7.47 Ɛ̀kn 1 Ɛ́b Ebu 6.1-38; Ów e Wɛl Nↄn 3.1-17.48Ke Afr Kpekpe e Nyam a írm mel ekʼagŋ ecʼabu bʼus ab ɛm, ɛsɛ elel eke kokoba ↄb ɛs a dad ab af:

49Nyam dad ninɛ: “Afr el ɛm ecʼɛb ir usu,

ɛtŋ wus el ɛm ecʼakr es ok usu.

Bogŋ ecʼêl tasi ↄtur eke kʼusr ↄŋnʼm ee?

Bogŋ ogŋ tasi mʼↄtu eke mi kʼir ee?

50Ɛtŋ kↄ ow elm ɛm obi mi kokm mob amua fɛŋ ee?” 7.50 Esayi 66.1-2.

51Ɔny agŋ és ɛfuu ekʼↄny ecʼɛrm lel ↄru ab babl Nyam ecʼɛsŋ a e lís; sɛgŋ fɛŋ am atarir Abŋ Lala ab cɛ! Ɔny anŋn ɛsɛ ↄny lagŋɛl ab af! 52Bogŋ eci kokoba ↄb ɛs ↄny lagŋɛl ijrm gbre ee? -Lʼibi agŋ a ekʼↄb ɛl Nɛny Nyam Ɛs nyam coco a eke kʼow a e kokoba a; ɛtŋ sica in anake ↄny ɛjur ir ke ibir ir a. 7.52 Bɛ̀bmn Esayi 63.10; 2 Ów e Wɛl Kok 36.16; Matie 23.31.53Ɔny eke Nyam ɛcr in ecʼafr ɛrm ɛsɛl ab ɛm ↄŋ ↄny in ecʼol a, 7.53 Amani Sig ɛm a, ow elm afr ɛrm ɛsɛl e low wɛl dadm (Ɔkm Ok 19), kↄ ol e low yɛgm ɛsɛl bɛb e tutr ɛm a, Nyam ecʼol a eke Mois eb Sinayi lafɛny af a, ow el afr ɛrm ɛsɛl ɛm ow ɛcr. Bɛ̀bmn Galat 3.19; Ebre 2.2. ↄny, ɛluamn ol ikŋ na!»

Etiɛn e luw owi

54Sanedrɛn ecʼagŋ a ɛrm ebl afŋn es sodad amua eke -lʼirir a sosiɛm, ɛtŋ -nʼam sasagr an ɛm -lʼok Etiɛn af. 55Kↄ ekʼAbŋ Lala iyʼr ɛm a, nʼam lɛr afr, ɛtŋ lʼɛkn Nyam ecʼanygbɛl a lele Jesu ekʼinym es Nyam e lidr abu af ab. 56Li dad ninɛ: «Ɛ̀kan, mʼam ɛkn afr eke fig lele ɛgŋ ecʼIy ekʼinym es Nyam e lidr abu af ab.»

57Eke -li bʼiri ɛbɛn a, -li babl ↄru es ɛtŋ -nʼam babarm. Ɛl fɛŋ -lʼok Etiɛn af, 58-lʼↄdu -lʼɛlu ow ↄkm baŋn a, ɛtŋ -nʼam ↄr ow mebn ɛm eke -li kʼibi ow. Adaŋku a ok ɛl e mob sus ɛm ab es ŋgbafrɛ nyam eke wɛl bʼɛsŋ Sↄl a ecʼanym eke kʼↄsu. 59Eke wɛl am ↄrʼr mebn ɛm a, Etiɛn am ŋↄŋn Nyam ɛsɛ: «Ɛs Kↄtↄkↄ Jesu, èb ɛm ecʼabŋ a!» 60Ow e jam a, lʼok ↄwrↄkp wus ɛtŋ li barm lebl tuↄtuↄ ɛm ninɛ: «Ɛs Kↄtↄkↄ, kʼↄ̀ŋ ɛl -li kʼebr ɛm e luw na e ligbↄw!» 7.60 Bɛ̀bmn Luk 23.34. Eke li dad sodad amua ba ow bʼuwr a, lʼok sel es.

8

Sↄl am ijr Nyamel gbre

1Sↄl ɛgŋ Etiɛn ecʼibi a e low eb. 8.1 Bɛ̀bmn Ob Kok 22.20.

Lɛgŋ a cɛ gbre ijr ligbɛl ↄbr Nyamel ekʼanŋ Jerusalɛm a. Agŋ a ekʼↄny ↄmn a fɛŋ uru ↄmu es Jude lele Samari ab e wus ab af; ɛrm ɛsɛl a gbɛ urum es. 2Agŋ ekʼↄny Nyam e muru a oc Etiɛn im oc es ɛtŋ ikŋ in e luw a ecʼↄŋn nↄnↄ. 3Kↄ Sↄl ekʼerur eke ki ŋuŋn Nyamel a, aam akŋ akŋ ↄny agŋ a fɛŋ ekʼↄny ↄmn a, egŋ lele ↄyↄw ab ok sobel ɛm. 8.3 Bɛ̀bmn Ob Kok 22.4-5; 26.9-11.

Filip am ↄb Amani Mamn e kokoba Samari ecʼɛb ligbɛl ab ɛm

4Sica agŋ a ekʼↄny ↄmn ke ↄmu es a, am ↄb Amani Mamn e kokoba usu a fɛŋ. 5Filip im Samari ecʼɛb ligbɛl ab ɛm ɛtŋ am dad ɛb eyŋ a Mesi a ecʼodad. 6Dedeku a nɛny af okr ɛm am ɛw Filip ecʼodad a ɛrm af, aŋke -nʼam iri ɛtŋ -nʼam ɛkn mɛny ɛwr a eke nʼam kok a. 7Tasi ɛm a, abŋ eŋuŋ am babarm ok ↄkm ↄ́lu nↄnↄ ɛm, ɛtŋ agŋ e bubm es lel akr kpɛcɛ ɛsɛl nↄnↄ ab yɛji am ewl. 8Ow ↄŋ sos ɛm iŋn ligbɛl ɛy ɛb ab ɛm.

9Igŋ nyam eke wɛl bʼɛsŋ Simↄ ikŋ anym anŋ baŋn a. Li bi kok cam owi ɛtŋ li bʼↄŋ Samari eyŋ nimum anŋ low any iti ligbɛl ɛm. Li bʼocr in sosi any ɛs, 10ɛtŋ agŋ a fɛŋ, igŋ ŋgbafrɛ toŋ agŋ ekpekp a bʼɛw in e low ɛrm af. Wɛl bi dad ɛsɛ: «Ɛgŋ na “Nyam ecʼabusu”, yecʼa eke wɛl bʼɛsŋ “Abusu Ligbɛl a.” » 8.10 Abusu Ligbɛl a:Nyam e nin nyam; agŋ bi tutr eke Simↄ el Nyam in obi eke am ɛy ↄkm.11-Li bʼɛw ow e low ɛrm af nↄnↄ, aŋke lɛgŋ kpekpe ɛtŋ, li kok ów any iti owi nʼↄŋ wɛl in e cam owi ab ɛm. 12Gbɛkↄ sica Filip ↄb ɛl Amani Mamn a, Nyam e gbreŋgbi usu a lele Jesu Krist e nin ab ab e kokoba. Agŋ a fɛŋ ekʼub nawrɛ a, egŋ lele ↄyↄw ab, wɛl ok ɛl mij nuŋ. 13Simↄ in obi yɛji ub nawrɛ ɛtŋ wɛl okʼr mij nuŋ; li bʼanŋ Filip saw ɛtŋ mɛny ɛwr ɛgbɛl a lele sakrowa ab ab eke nʼam ɛkn ow am kok a e low am itiʼr any.

14Eke ɛrm ɛsɛl ekʼanŋ Jerusalɛm a iri eke Samari eyŋ ɛgŋ Nyam ecʼodad a eb a, -lʼɛrm Piɛr lele Jan ab im yogŋ. 15Eke -nʼimn -lʼokr yogŋ a, -ni ŋↄŋn Nyam agŋ a ekʼub nawrɛ a eci, yecʼɛtŋ ke wɛl ɛ́ŋn Abŋ Lala. 16Tasi ɛm a, Abŋ Lala kʼusm es ɛl ɛm ecʼɛgŋ kaka af; kↄ mij nuŋ gbɛ wɛl ok ɛl Ɛs Kↄtↄkↄ Jesu e nin ɛm. 17Ca Piɛr lele Jan ab at ɛl abu nuŋ ɛtŋ -nʼɛŋn Abŋ Lala.

18Eke Simↄ ɛkn eke ɛrm ɛsɛl a am at agŋ a ekʼub nawrɛ a abu nuŋ ke -nʼam ɛŋn Abŋ Lala a, nʼam ↄl eke li kʼↄŋ Piɛr lele Jan ab os. 19Nʼam dad lʼɛsɛ: «Ɛm yɛji, ↄŋnʼm abusu ikŋ na, yecʼɛtŋ ke ɛgŋ yecʼeke mi bʼat abu nuŋ a ɛ́ŋn Abŋ Lala.» 20Kↄ Piɛr dadʼr ninɛ: «Ke ŋ ecʼos a lele ŋ obi ab úgŋn es, aŋke ŋ e tutr ɛm a, wɛl ↄtu eke kʼↄl Nyam ecʼob ap a os ɛm! 21Low na otmʼŋ es ɛtŋ ŋ e low yɛji anm ɛm, aŋke ŋ ecʼɛrm a inyam Nyam ecʼany af. 22Ìgŋ ŋ ecʼów tutr eŋuŋ a ok es, ke ŋↄ́ŋn Ɛs Kↄtↄkↄ yecʼɛtŋ ke ekʼow it, lʼóc tutr na ekʼↄny a lʼapʼŋ. 23Tasi ɛm a, mʼam ɛkn ekʼów tutr lolo iyʼŋ ɛm gbↄŋ ɛtŋ el sikpl ecʼadu.» 24Simↄ dad Piɛr lele Jan ab ninɛ: «Ɔny obi ŋↄŋan Ɛs Kↄtↄkↄ ↄŋnʼm, yecʼɛtŋ ke ów amua fɛŋ eke dadr a kʼɛ́ŋnm im.»

25Sica eke ɛrm ɛsɛl yony a ij daŋku ke dad Ɛs Kↄtↄkↄ ecʼodad a, -lʼɛwl -nʼim Jerusalɛm. Ejagb eke -lʼusr -nʼaam a, -lʼↄb Amani Mamn e kokoba Samari e sɛb nↄnↄ ɛm.

Filip lel Etiopi iy igŋ agbru ab ab

26Sica Ɛs Kↄtↄkↄ ecʼafr ɛrm ɛs nyam dad Filip ninɛ: «Bʼow imn esr ɛm ecʼa, ebr a ekʼam usr mɛny es Jerusalɛm ɛtŋ imn Gaza ecʼab af, yecʼa ekʼɛcr loj a.» 27Kpɛkŋ Filip igb im. Ɛtŋ ebr ab af, nʼɛŋn igŋ nyam; ow el Etiopi iy igŋ agbru nyam, juma ɛs ligbɛl eke bʼↄsu Etiopi ecʼɛb eb yↄw Kandas a ecʼob ↄny a fɛŋ. 8.27 Lɛgŋ ab ɛm, ɛb nↄnↄ ɛm agŋ a eke bʼɛkn ɛ́b ebu a ecʼↄyↄw a e lís e low a, wɛl bʼot ɛl ↄri ey es yecʼɛtŋ ke -li kʼɛruamn ↄyↄw amua ab. Jwifɛl érurm low na. Ol ɛdŋn eke agŋ amua kʼanŋ Jwifɛl e luku as ɛm (Ol Ɔkn 23.2). Gbɛkↄ Nyam e gbreŋgbi usu a ekʼam ow ab ɛm, -li bʼow -nʼɛŋn usu. Ɛ̀kn Esayi 56.3-6. Lʼow Jerusalɛm lʼigŋ Nyam nuŋ 28batŋ nʼam ɛwl mɛny nʼim in ogŋ a. Li sig es in e lɛtŋ a eke gbaŋkↄ bʼↄdu ab ɛm nʼam awl kokoba ↄb ɛs Esayi e lɛl a. 29Abŋ Lala dad Filip ninɛ: «Ìm toŋ ke títm lɛtŋ a.»

30Filip uru es im titm lɛtŋ a ɛtŋ iri Etiopi iy a ekʼam awl kokoba ↄb ɛs Esayi e lɛl a. Lʼibrm ow ninɛ: «Kↄ lɛl a ekʼam awl a ow am okʼŋ es sos ɛm ee?» 31Igŋ a ↄdu eb ninɛ: «Ayaf ow ↄtu eke kʼokʼm es sos ɛm ekʼɛgŋ otarm akr okm im ee?» Ɛtŋ li dad Filip eke kʼɛy lɛtŋ ab ɛm ke sígʼr es saw. 32Lɛl a e nʼam awl a el na:

Ɛsɛ licɛb eke wɛl bʼoc im ibi usu af,

ɛsɛ licɛbli eke baram agŋ a ekʼam iriʼr

suw es a ecʼany af ab af,

li dadm low kaka.

33Nʼɛŋn ɛ́s ɛtŋ ɛmɛny wɛl ɛgŋm in e low ij a ↄↄmʼn.

Kↄ bwo bʼow dad in ecʼey ecʼodad ee?

Tasi ɛm a, in e sel uwr wus na af.8.32-33 Esayi 53.7-8, Sɛptant ɛm ecʼodad eke wɛl oc.

34Igŋ a ibrm Filip ninɛ: «Mʼam ŋↄŋnʼŋ dadʼm, kokoba ↄb ɛs a, bwo ecʼɛgŋ ecʼodad nʼam dad ee? Kↄ in obi e low oglog ɛgŋ ɛjeci e low nʼam dad ee?»

35Filip ↄb nuŋ odad ikpr na af, ɛtŋ am otar Jesu ecʼAmani Mamn a ecʼów akr okʼr. 36Eke -nʼanŋn ejagb ab af -nʼaam a, -lʼok usu nyam eke mij anŋ ɛtŋ igŋ a dad ninɛ: «Kin mij, bla lowi am ɛdŋnʼm eke mi kʼok mij nuŋ ee?» [ 37Filip dadʼr ninɛ: «Eke ↄny ↄmn ŋ ecʼɛrm fɛŋ ɛm, ↄtu eke kʼok mij nuŋ.» Ɛtŋ ɛgŋ a dadʼr ninɛ: «Mʼↄny ↄmn eke Jesu Krist el Nyam ecʼIy.»] 8.37 Ob Kok e silɛl esig nↄnↄ ɛm a, wɛl ɛ́ŋnm sodad ekʼanŋ ob na [...] ecʼaraŋn a.38Ɛtŋ nʼↄŋ lɛtŋ a inym es. Filip lele igŋ ab ab us es mij ab ɛm ɛtŋ Filip okʼr mij nuŋ. 39Eke -nʼanŋn mij ab ɛm -lʼokr ↄkm a, kpɛkŋ Ɛs Kↄtↄkↄ ecʼAbŋ ↄny Filip oc es ɛtŋ igŋ a ɛknmʼn ij; gbɛkↄ sos ɛm iŋn ɛm Etiopi iy a eb ejagb aam. 40Ɛtŋ kpɛkŋ Filip ɛkn eke ow el Asↄt baŋn 8.40 Asↄt el Filisiɛl eci baŋn sig e wɛl bʼɛsŋ Asidↄd. 1 Samiɛl 5.1-7. anake nʼanŋ a, ɛtŋ nʼam ɛc lʼↄb Amani Mamn e kokoba baŋn baŋn a toŋ lʼok Sesare.

9

Sↄl ecʼɛrm ɛm itŋn owi

1Lɛgŋ ab ɛm a, Sↄl ecʼɛrmij ebr a el ke nʼám ↄↄr Ɛs Kↄtↄkↄ e jam ɛsɛl a abr wɛl ecʼibi eci. Nʼim nʼɛŋn egb waw ɛs ligbɛl a 2ɛtŋ lʼibrm ow eke ow kʼↄŋʼn silɛl ekʼow ɛm Damas ɛb ɛm e Nyam nuŋ igŋ susu a wɛl kʼuwrʼr any, yecʼɛtŋ eke nʼɛ́ŋn agŋ, egŋ oglog ↄyↄw ekʼam us Ɛs Kↄtↄkↄ Jesu ecʼejagb a, lʼↄ́tu nʼↄny wɛl ke lʼót wɛl lʼow Jerusalɛm.

3Eke Sↄl us ejagb aam Damas ke nʼam titm yogŋ a, kpru ɛm, usu ayl anŋ afr ɛjn iwr ɛlul il ɛm. 4Lʼɛy wus ɛtŋ lʼiri lebl nyam eke am dadʼr ɛsɛ: «Sↄl, Sↄl, kↄ bla sosiɛm ɛtŋ am ijrʼm gbre ee?» 5Lʼibrm ow ninɛ: «Ɛgŋ gbɛl, kↄ bwo elʼŋ ee?» Ɛtŋ lebl a ↄdu eb dadʼr ninɛ: «Ɛm Jesu ekʼam ijr gbre a. 6Sica ìgb wus, ìm ɛb ab ɛm, yogŋ wɛl bʼow dadʼŋ low yecʼekʼit eke ki kok a.»

7Agŋ a ekʼus ejagb Sↄl ab a uk inym es ɛtŋ -lʼↄtumn -li dadmn low kaka; -nʼam iri lebl a gↄŋ, kↄ -lʼɛknmn ɛgŋ kaka. 8Sↄl anŋ wus igb ɛtŋ pig pig anyamn, kↄ lʼↄtum lʼɛknm low kaka. Wɛl ↄnyʼn abu ocʼr im Damas. 9Sɛgŋ emum nyahan eke lʼↄtum lʼɛknm es, lʼijm ob kaka ke lʼɛgŋm mij yɛji.

10Damas yogŋ jam ɛs nyam anŋ eke wɛl bʼɛsŋ Ananias. Ɛs Kↄtↄkↄ yɛgmʼn sos es ɛkn ɛm ɛtŋ dadʼr ninɛ: «Ananias!» Lʼɛgŋ ninɛ: «Ɛs Kↄtↄkↄ, kin ɛm.» 11Ɛs Kↄtↄkↄ dadʼr ninɛ: «Ìgb caca cɛ im ɛbɛrŋ eke wɛl bʼɛsŋ “Nyim Nyim” ab ɛm, ke Judas ecʼakŋ a, íbrm ɛgŋ nyam eke wɛl bʼɛsŋ Sↄl, Tars iy. Nʼanŋ Nyam ŋↄŋn ɛm wanci na af. 12Ɛtŋ es ɛkn ɛm, lʼɛkn ɛgŋ nyam eke wɛl bʼɛsŋ Ananias ekʼam ɛy akŋ atʼr abu nuŋ yecʼɛtŋ ke ɛmɛny lʼↄ́tu lʼɛkn es.» 13Ananias ↄdu eb dadʼr ninɛ: «Ɛs Kↄtↄkↄ, agŋ nↄnↄ dadʼm ɛgŋ na e low ɛtŋ -li dadʼm ów eŋuŋ fɛŋ eke li kok ŋ ecʼagŋ ekʼanŋ Jerusalɛm a e lís. 14Ɛtŋ lʼow aŋa abusu a ekʼegb waw ɛsɛl ɛgbɛl ↄŋʼn ab ab eke li kʼↄny agŋ a eke bʼɛsŋ ŋ e nin a.» 15Gbɛkↄ Ɛs Kↄtↄkↄ dadʼr ninɛ: «Ìm, aŋke mi sↄsum ɛgŋ na mʼoc ɛtŋ mi bʼow mʼɛcr in ɛm mʼɛlu ɛm e nin a ↄkm ɛbr ɛbr ɛjecʼa ecʼagŋ eci, ɛl eci ɛ́b ebu a lel Israɛl ecʼagŋ ab ab ecʼany af. 16Ɛm obi ɛm obi mi bʼow mi yɛgmʼn gbre fɛŋ eke li bʼow lʼij ɛm e nin a ecʼa.»

17Sica Ananias im ɛtŋ eke lʼɛy akŋ a, lʼat Sↄl abu nuŋ ɛtŋ li dad ow ninɛ: «Ɛm lisijim Sↄl, ejagb a eke ebr am ow a, Ɛs Kↄtↄkↄ ɛlu sos ↄkm yɛgmʼŋ. In anake lʼɛrmʼm mʼow a. Lʼɛrmʼm mʼow yecʼɛtŋ ke ɛmɛny ↄ́tu ɛkn es, ke Abŋ Lala íyʼŋ ɛm gbↄŋ.» 18Kpɛkŋ ob ekʼanŋ ɛsɛ ↄcn sel af a anŋ Sↄl ecʼanyamn ab ɛm ok wus ɛtŋ ɛmɛny lʼↄtu lʼɛkn es. Lʼigb ɛtŋ wɛl okʼr mij nuŋ; 19ɛtŋ eke lʼij ob a, lɛc owʼr ɛm.

Sↄl am ij Krist e daŋku

Sↄl anŋ jam ɛsɛl a ekʼir Damas ab ab sɛgŋ bɛb. 20Kpɛkŋ nʼam ↄb kokoba Nyam nuŋ igŋ susu, li dad eke Jesu in el Nyam jim. 21Agŋ a fɛŋ ekʼam iriʼr lebl a low am iti any ɛtŋ am dad ɛsɛ: «Kↄ ow elm ɛgŋ a eke Jerusalɛm am ijr agŋ a eke bʼɛsŋ Jesu e nin a gbre ab ee? Ɛtŋ aŋa eke lʼow a gbɛ, ow elm eke li kʼↄny wɛl ke lʼɛ́wl wɛl egb waw ɛsɛl ecʼes ɛwɛl a ogŋ ee?» 22Eke Sↄl am yɛgm Jwifɛl a ekʼir Damas a eke Jesu in el Mesi a, nʼam dad low a lɛc ɛm toŋ Jwifɛl a ɛ́knm low eke ki dad.

23Eke ow ibn a, Jwifɛl a ut asre eke kʼↄŋ wɛl ibi Sↄl, 24kↄ Sↄl iri ɛl ecʼasre ut a e low. Ow ↄŋ ncok lele lɛgŋ owr ab, wɛl am ↄsu baŋn a e masany a yecʼɛtŋ ke wɛl íbiʼr. 25Ow sosiɛm, ncok nyam Sↄl e jam ɛsɛl a ↄny ɛluʼl ulu nyam ɛm ɛtŋ ↄny usmʼn es baŋn a e lakp jam a. 9.25 Bɛ̀bmn 2 Korɛnt 11.32-33.

Sↄl im Jerusalɛm

26Eke Sↄl im ɛy Jerusalɛm a, lʼↄl eke li kʼɛy jam ɛsɛl ab ɛm, kↄ ɛl fɛŋ in e low am ↄny ɛl erŋn, aŋke -li kʼubm nawrɛ eke ow kʼel jam ɛs tasi. 27Barnabas ocʼr ab im ɛtŋ ɛwlʼl ɛrm ɛsɛl a ogŋ. Ɛtŋ lʼotar elel eke Sↄl ɛkan Ɛs Kↄtↄkↄ ejagb af, lele elel eke Ɛs Kↄtↄkↄ dadr Sↄl odad ab a, e low akr lʼok wɛl. Ɛmɛny lʼotar elel eke lokm susu ɛm Sↄl ↄb Jesu e nin a e kokoba Damas a yɛji e low akr lʼok wɛl. 28Yogŋ ɛtŋ Sↄl anŋ ɛl ab, ɛtŋ Jerusalɛm ɛb ab ɛm nʼam ɛc lʼↄb kokoba ↄmn ɛm tasi Ɛs Kↄtↄkↄ e nin ɛm. 29Li bi dad odad lʼok Jwifɛl eke bʼɛbr Grɛk a yɛji, ɛtŋ wɛl ab li bʼatar ów es; kↄ agŋ amua am erur eke kʼↄŋ wɛl ibiʼr. 30Eke agŋ lisijimɛl a iri ow e low a, -lʼoc Sↄl -lʼus nuŋ es -nʼim Sesare ɛb ɛm ɛtŋ -nʼↄŋ ow imn Tars eci.

31Sica Nyamel anŋ ɛrm es ɛy ɛm Jude wus af nimum, Galile lele Samari ab. Nʼam agb ↄmn ɛm ɛtŋ nʼam ir ɛb Ɛs Kↄtↄkↄ ecʼɛlum ɛm. Abŋ Lala ecʼabu ɛlum ɛm a, nawrɛ ub ɛsɛl a am bobn.

Ene ecʼewlm owi

32Eke Piɛr am ɛc usu a fɛŋ a, lɛgŋ nyam nʼim lʼok Lida baŋn ecʼagŋ a ekʼub nawrɛ a ogŋ. 33Yogŋ, nʼɛŋn igŋ nyam eke wɛl bʼɛsŋ Ene eke ɛru es ob ɛrur ob af toŋ akpo niwn, aŋke li bubm es. 34Piɛr dadʼr ninɛ: «Ene, Jesu Krist am ewlmʼŋ! Ìgb ke ár ŋ ecʼob ɛrur ob ab es ŋ obi.» Kpɛkŋ Ene anŋ wus igb. 35Lida baŋn ecʼagŋ a fɛŋ lele Sarↄn wus pɛtɛ ab af ecʼagŋ a ekʼɛkn Ene ecʼewlm owi a, itŋn ɛrm ɛm ɛtŋ el Ɛs Kↄtↄkↄ eci.

Piɛr igbm Dↄrkas luw ɛm

36Jope baŋn, jam us lis nyam anŋ eke wɛl bʼɛsŋ Tabita. (Nin a Grɛk ɛm a “Dↄrkas”, ɛtŋ ow e nyandrɛ el “ndeyɛgŋ”.) Sɛgŋ fɛŋ abu bʼanŋʼn low nimamn e kok ɛm lele ↄgbↄru ecʼabu ɛlum owi ɛm ab. 37Lɛgŋ nyam lʼɛy ↄl ɛtŋ luw ibiʼr. Eke wɛl okʼr mij bake ow uwr a, wɛl kokʼr sos ɛtŋ wɛl ocʼr im ɛrumʼn es êl afr a ecʼoj nyam ɛm. 38Eke Lida titm Jope 9.38 Jope lele Lida ab a kilo likŋ anŋ ɛl araŋn. ke jam ɛsɛl a ekʼanŋ Jope a iri eke Piɛr in anŋ yogŋ a, -lʼɛrm agŋ yony eke kʼim ↄŋʼn amani na: «Sʼam ŋↄŋnʼŋ, ìgbm ab kpɛkŋ ow ɛy ogŋ aŋa.» 39Eke Piɛr ɛŋn amani a, kpɛkŋ lʼigb nʼim ɛ́rmu ab ab.

Eke lʼow lʼɛy yogŋ a, wɛl oc imʼn êl afr a ecʼoj ab ɛm. Eŋnyↄw a fɛŋ ow titmʼn am ikŋ ↄŋn, ɛtŋ am yɛgmʼn sikotu a lele simob af ɛw a eke Tabita kok in ecʼowr anŋ ɛm a. 40Piɛr ↄŋ agŋ a fɛŋ ok gbeŋ ɛtŋ lʼok ↄwrↄkp wus ni ŋↄŋn Nyam. Sica lʼɛwl lʼↄkŋ lɛgŋuw ab any ɛtŋ li dad ninɛ: «Tabita, ìgb wus!» Lɛgŋuw a fig fig anyamn ɛtŋ eke lʼɛkn Piɛr a, lʼigb li sig es. 41Piɛr ucu abu ↄnyʼn ɛlumʼn abu lʼigb nʼinym es. Ow e jam a, lʼɛsŋ eŋnyↄw a lele ↄmn ↄny ɛsɛl ab ab ɛtŋ li yɛgm wɛl Tabita ekʼanŋ owr. 42Low a eb es Jope baŋn a nimum ɛtŋ agŋ nↄnↄ ↄny ↄmn Ɛs Kↄtↄkↄ ɛm. 43Piɛr anŋ Jope kok sɛgŋ nↄnↄ, ndey lɛl juma kok ɛs nyam eke wɛl bʼɛsŋ Simↄ a ecʼakŋ. 9.43 Jwifɛl bʼɛkn ndey lɛl e juma kok a ɛsɛ juma eke bʼↄŋ ɛgŋ úwm anŋ Nyam ecʼany af af. Ɛgŋ eke bi kok ndey lɛl e juma a, -nʼiimn ow saw. Eke Piɛr ekʼel Jwif a ɛgŋ eb anŋ Simↄ ogŋ a, ow am yɛgm eke Piɛr ↄb nuŋ am itŋn sow tutr agŋ ecʼelel eke kʼusr Nyam jam a eci.

10

Piɛr lele Kↄrnɛy ab owi

1Sesare ɛb ɛm, igŋ nyam anŋ eke wɛl bʼɛsŋ Kↄrnɛy. Rom eci srↄda eyŋ ekŋ yen ecʼeb nyam eke wɛl bʼɛsŋ “Itali eb a”, lʼel ow ecʼanym ɛs. 2Lʼel Nyam nuŋ igŋ ɛs tasi; in lel in ecʼakŋ a fɛŋ ab -lʼↄpimn Nyam nuŋ igŋ. Sakp nↄnↄ li bʼɛlum Jwifɛl ɛm ecʼↄgbↄru abu ɛtŋ li bi ŋↄŋn Nyam sɛgŋ fɛŋ. 3Ncebles nyam eci wanci nyahan ɛm, 10.3 Ncebles eci wanci nyahan el Jwifɛl eci Nyam ŋↄŋn eci wanci. Wanci na af anake Nyamel gbɛl e gbugŋ a, wɛl bi waw egb a. lʼɛkn es, kpata Nyam ecʼafr ɛrm ɛs nyam ekʼɛy in ecʼakŋ a ke ɛsŋʼn: «Kↄrnɛy!» 4Li lɛr afr ɛrm ɛs a erŋn ab ɛtŋ lʼibrm ow ninɛ: «Ɛgŋ gbɛl, kↄ bla lowi ee?» Afr ɛrm ɛs a dadʼr ninɛ: «Nyam ɛgŋ ŋ e ŋↄŋn a lele ↄgbↄru ecʼabu eke bʼɛlum ab ab e low eb, ɛtŋ lʼijlm ŋ es. 5Sica, ↄŋ agŋ ím Jope ɛsŋ ɛgŋ nyam eke wɛl bʼɛsŋ Simↄ Piɛr a ow. 6Nʼanŋ ndey lɛl juma kok ɛs nyam eke wɛl bʼɛsŋ Simↄ, ekʼin ecʼêl a anŋ okij nɛny a ogŋ.»

7Ekʼafr ɛrm ɛs a e dadʼr odad a im a, Kↄrnɛy ɛsŋ in ecʼakŋ juma kok ɛsɛl ab ɛm e yony lel in e srↄda eyŋ ab ɛm e nyam eke bʼanŋʼn saw, ke el Nyam nuŋ igŋ ɛs tasi ab ab ow. 8Lʼotar low a fɛŋ ekʼɛy a akr lʼok wɛl ɛtŋ lʼɛrm wɛl Jope.

9Eke lɛgŋ ɛny akr af, ke ɛ́rmu nyahan a ekʼus ejagb a am titm Jope a, Piɛr uyu êl luw af pɛtɛ ab af Nyam ŋↄŋn eci. Ke lɛgŋ uyu nuŋ ŋ̂, 10ɛtŋ namn owʼr sos; eke wɛl am kok in ecʼob ij owi a, nʼam ɛkan nuŋ ɛm. 11Lʼɛkn afr ekʼagbr ɛm ɛtŋ ob nyam anŋ ɛm am us es: ob ekʼanŋ ɛsɛ gbad ligbɛl af eke wɛl ucu ow ecʼɛnyɛmbri yar a ↄny es ke am is es wus. 12Gbad ab af mindey ɛrŋ ɛrŋ a fɛŋ ekʼɛli akr yar, lel ɛl eke bʼɛrir es wus wus, lele ↄr ɛrŋ ɛrŋ a fɛŋ ab anŋ ɛm. 13Lebl nyam dad ninɛ: «Piɛr, ìgb, ìbi ke íj!» 14Gbɛkↄ Piɛr ↄdu eb dad ninɛ: «Ɛs Kↄtↄkↄ, mi kʼↄtum, aŋke lɛgŋ kaka mʼijm ob eke wɛl ɛdŋn oglog ob ekʼaylm ŋ eci any af a.» 10.14 Ɛ̀kn Ob Ap 11.1-47; Ezekiɛl 4.14.15Ɛmɛny lebl a ikŋn ɛm ɛtŋ dad ninɛ: «Kì lɛr ob yecʼeke Nyam ayal a ɛsɛ ob ekʼaylm af.» 10.15 Bɛ̀bmn Mark 7.15,19.16Low a ɛy ↄkm kpa kpa kpa sakp nyahan ɛtŋ kpɛkŋ ob a ɛwl mɛny im afr.

17Piɛr am tutr low na eke lʼɛkn es ɛkn ɛm a e nyandrɛ. Kↄ wanci ab af, agŋ a eke Kↄrnɛy ɛrm a bi bibrm uw yogŋ eke Simↄ ecʼêl a kʼanŋ ab any, ɛtŋ sica -lʼow -lʼok lisany a. 18-Nʼam ibrm -lʼɛsɛ: «Kↄ aŋa anake Simↄ Piɛr anŋ ab ee?» 19Piɛr anŋ am tutr es ɛkn a e nyandrɛ, ɛtŋ Abŋ dadʼr ninɛ: «Kin agŋ nyahan anŋ aŋa am ↄlʼŋ. 20Ìgb, ùs es, ke ím ɛl ab; kì bɛbar aŋke ɛm mʼɛrm ɛl -lʼow.» 21Piɛr us es im ɛŋn agŋ a ɛtŋ dad ɛl ninɛ: «Ɛm, ɛgŋ a ekʼam ↄↄl ab ana. Kↄ bla sosiɛm owr ee?» 22-Li dad ninɛ: «Ɛy, ɛy ecʼanym ɛs Kↄrnɛy e nin ɛm sʼow. Lʼel nɛny nyam ɛs eke bʼigŋ Nyam nuŋ ɛtŋ Jwifɛl a fɛŋ bʼawʼr. Nyam ecʼɛrm ɛs nyam ow dadʼr eke li kʼɛsŋʼŋ ow in ogŋ a, ke lʼíri yecʼa eke bʼow ↄny dadʼr a.» 23Ɛtŋ sica Piɛr eb ok ɛl akŋ ncok a eci. Eke lɛgŋ ɛny a, lʼus ejagb wɛl ab, ɛtŋ Jope ecʼagŋ lisijimɛl bɛb ɛwlʼl.

24Eke ɛmɛny lɛgŋ ɛny akr af a, lʼɛy Sesare. Kↄrnɛy lel in ecʼakŋ ecʼagŋ a lele lawlɛl tasi eke lʼɛw abu ow a, anŋ ɛl ecʼeku ɛm. 25Wanci ab af eke Piɛr am ow ɛy akŋ a, Kↄrnɛy igb ow ↄbrʼr ɛtŋ ok ↄwrↄkp wus in ecʼany af, ɛsŋn in ɛlum ligbɛl ɛm. 26Kↄ Piɛr ↄny igbmʼn ɛtŋ dadʼr ninɛ: «Ìgb, aŋke ɛm yɛji ɛgŋ cɛ mʼel.» 27Ɛtŋ eke nʼam ot nɛnym Kↄrnɛy ab a, lʼɛy akŋ a; yogŋ, lʼɛkn agŋ nↄnↄ eke as luku. 28Li dad wɛl ninɛ: «Uwr any eke Jwif eci Nyam nuŋ igŋ ebr a ↄↄm abusu eke li kʼim lʼɛkn utu ɛgŋ oglog lʼɛy ow ecʼakŋ a. Kↄ ɛm, Nyam yɛgmʼm eke mi kʼócm ɛgŋ kaka fɛŋ ɛsɛ ɛgŋ eke aylm oglog ɛgŋ ekʼitm eke wɛl kʼim ɛkn af. 29Na sosiɛm, eke ɛsŋnʼm a, mʼↄnym nɛny mʼocm es ɛtŋ mʼow. Sica mʼam erur eke mi kʼuw low a nuŋ af eke ɛsŋʼm ab any.»

30Kↄrnɛy ↄdu eb dad ninɛ: «Ow ij sɛgŋ nyahan eke wanci nɛnɛ af ekʼel ncebles e wanci nyahan ɛm a eke mʼanŋ ɛm ogŋ a Nyam ŋↄŋn ɛm a, kpru ɛm ɛgŋ nyam eke sus mob ekʼam jɛjn a inymʼm es anym. 31Li dadʼm ninɛ: “Kↄrnɛy, Nyam iri ŋ e ŋↄŋn e lebl a ɛtŋ lʼijlm abu ɛlum ekʼↄŋ ↄgbↄru ab es. 32Ɛ̀rm agŋ ím Jope ɛsŋ Simↄ Piɛr ow. Nʼanŋ ndey lɛl juma kok ɛs nyam eke wɛl bʼɛsŋ Simↄ a ecʼêl ekʼanŋ okij nɛny ab ɛm.” 33Kpɛkŋ mʼɛrm agŋ ow ɛsŋʼŋ ɛtŋ erur ow. Sica ɛy fɛŋ sʼanŋ aŋa Nyam ecʼany af eke si kʼiri ów a fɛŋ eke Ɛs Kↄtↄkↄ abulʼŋ eke ki dad ɛy a.»

Piɛr ecʼów e dad Kↄrnɛy ogŋ a

34Piɛr eb odad ɛtŋ dad ninɛ: «Sica ow am okʼm es sos ɛm tasi eke njɛ Nyam am jɛjm agŋ es, 10.34 Ɛ̀kn Ol Ɔkn 10.17.35kↄ ɛb kaka fɛŋ ɛm, ɛgŋ kaka fɛŋ eke bʼↄny in ecʼɛlum ke bi kok low nyim nyim a, li bʼeb ow. 36Nʼawŋ Israɛl ecʼagŋ in ecʼamani a: Amani Mamn a el ɛrm es ɛy a ekʼanŋ Jesu Krist a ekʼel agŋ fɛŋ ecʼƐs Kↄtↄkↄ ab ɛm. 37Eke Jan ↄb kokoba ke ok agŋ mij nuŋ bake ow uwr a, low yecʼa eke ikŋ anym ɛy Galile toŋ ke eb Israɛl nimum ɛm a, uwr any. 38Uwr elel eke Nyam ↄŋn Nasarɛt e Jesu in ecʼAbŋ Lala a lele abusu ab ab any. Uwr elel yɛjʼeke Jesu ɛcr wus nimum af kok ów amamn, ke ewlm agŋ a fɛŋ ekʼanŋ agn ecʼes ɛw ab ɛm a, aŋke Nyam anŋ in ab. 39Ɛtŋ ɛy sʼij ów a fɛŋ eke li kok Jerusalɛm lele Israɛl wus af ab a e daŋku. Wɛl ɛwʼr olikŋ af ɛtŋ lʼuw, 40gbɛkↄ eke ow bi kok sɛgŋ nyahan a, Nyam ↄŋʼn nʼanŋ owr, ɛtŋ ow ↄŋʼn abusu eke li kʼɛlu sos ↄkm. 41Ow elm agŋ a fɛŋ ecʼany af lʼɛlum sos ↄkm, kↄ ɛy a cɛ eke Nyam ikŋ anym sↄsum ot ɛsɛ adaŋku af a ecʼany af. Eke Nyam igbmʼn agŋ ekʼuw ab ɛm a, sʼij ɛtŋ sʼɛgŋ in ab. 10.41 Ɛ̀kn Luk 24.30,42.42Nʼↄŋ ɛy abusu eke si kʼↄb kokoba sʼok agŋ a, ke si dad eke in anake Nyam ɛwʼr eke li ki jɛj agŋ ekʼuw lel agŋ ekʼanŋ owr ab ab e low lʼok a. 43Kokoba ↄb ɛsɛl a fɛŋ dad in e low ekʼɛgŋ kaka fɛŋ ekʼin ub ow nawrɛ a, ɛgŋ a e sikpl a in bʼow in ↄny oc ap ow e nin a ecʼabusu ab ɛm.»

Agŋ ekʼelm Jwifɛl a yɛji ɛŋn Abŋ Lala

44Eke Piɛr odad anŋ nɛnym kʼuwrm a, Abŋ Lala us es agŋ a fɛŋ eke am iri in ecʼodad ab af. 45Ɔmn ɛsɛl a ekʼel Jwifɛl ke igŋ Piɛr ab ow a, low am iti any eke Nyam ecʼAbŋ Lala a eke bʼↄŋ agŋ a, kʼim ɛŋn agŋ ekʼelm Jwifɛl a. 46Tasi ɛm a, -nʼam iri wɛl am dad sodad sɛbr eke wɛl uwm any ɛm, ɛtŋ wɛl am kↄklm Nyam e sagb a. Ow sosiɛm Piɛr dad ninɛ: 47«Kↄ wɛl ↄtu eke kʼɛdŋn agŋ amua mij ok nuŋ, sica eke -nʼɛŋan Abŋ Lala ɛsɛ ɛy af ab ee?» 48Ɛtŋ nʼↄŋ abusu eke wɛl kʼok wɛl mij nuŋ Jesu Krist e nin ɛm. Ow e jam a, -lʼibrm eke Piɛr kʼanŋ ɛl ab sɛgŋ bɛb.

11

Piɛr am otar low a ekʼɛy a akr ok Jerusalɛm e Nyamel a

1Ɛrm ɛsɛl a lel agŋ lisijimɛl a ekʼanŋ Jude ab ab iri ekʼagŋ ekʼelm Jwifɛl a yɛji ɛgŋ Nyam ecʼodad a eb. 2Eke Piɛr ɛwl mɛny uyu ow Jerusalɛm a, Jwifɛl ekʼↄny ↄmn a 11.2 Jwifɛl ekʼↄny ↄmn a:Grɛk ɛm a, odad a ecʼiri tasi a el ɛgŋ ekʼubr likr es. am okʼr ów af 3dad ɛsɛ: «Ɛ̀ɛ́! Im ɛy agŋ ekʼelm Jwifɛl a 11.3 agŋ ekʼelm Jwifɛl a:Grɛk ɛm a, odad a ecʼiri tasi a el agŋ ekʼubrm likr es a. Ɛ̀kn Ob Kok 10.28 lele Luk 15.2 eci akr otar ab ab. ogŋ ɛtŋ ij ob ɛl ab!»

4Ow sosiɛm, Piɛr otar low a ekʼɛy a akr mɛwl ɛm ok ɛl. Li dad ninɛ: 5«Mʼanŋ Jope ɛb ab ɛm, ɛtŋ eke mʼam ŋↄŋn Nyam a, mʼam ɛkn es. Mʼɛkn ob nyam ekʼam us es ow ɛŋnʼm, ob ekʼanŋ ɛsɛ gbad ligbɛl af ke wɛl cucu ow ecʼɛnyɛmbri yar a ↄny es, ke anŋ afr am us es toŋ ow titmʼm. 6Mʼok any es mi lɛr lokm a ɛtŋ mʼɛkn mindey eke bʼɛli akr yar, akp ɛm ndey, mindey eke bʼɛrir es lele ↄr ab. 7Ɛtŋ mʼiri lebl nyam ekʼam dadʼm ɛsɛ: “Piɛr, ìgb, ìbi ke íj!” 8Gbɛkↄ mi dad mʼɛsɛ: “Njaŋ o, Ɛs Kↄtↄkↄ! Aŋke lɛgŋ kaka ob e wɛl ɛdŋn oglog ob ekʼaylm ŋ ecʼany af a ɛymʼm nɛnym.” 9Ɛmɛny lebl a anŋ afr ikŋ dad ninɛ: “Ob eke Nyam dad eke ow ayl a, ŋ, kì dad kʼɛsɛ ow aylm.” 10Low a ɛy ɛbɛn ɛbɛn sakp nyahan ɛtŋ ob a ɛwl im afr.

11Wanci ab af cɛ, agŋ nyahan ow ok êl a eke sʼanŋ ɛm a ogŋ; Sesare ɛb ɛm ɛtŋ wɛl ɛrm ɛl -lʼow ɛm eci. 12Abŋ Lala dadʼm eke mi kʼim ɛl ab, ke bɛbar kʼánm ɛm ɛm. Agŋ lisijimɛl nↄhↄn na eke mʼot ab mʼow aŋa a, ɛwlʼm Sesare, ɛtŋ ɛy fɛŋ sʼok Kↄrnɛy ecʼakŋ a. 13Lʼotar elel eke lʼɛkan afr ɛrm ɛs nyam ekʼinym es in ecʼakŋ a, ke am dadʼr eke li kʼɛrm agŋ im Jope ɛsŋʼm mʼów, 14mi dádʼr sodad eke bʼow el in lele in ecʼakŋ a nimum ab e sↄg eci. 15Mʼↄb nuŋ mʼam dad ɛl odad, ɛtŋ kpɛkŋ Abŋ Lala us ɛl es af ɛsɛ elel eke ɛy yɛji lʼus ɛy es af nuŋ ↄb ɛm ab af. 11.15 Ɛ̀kn Ob Kok 2.1-4.16Kpɛkŋ mʼↄkn low yecʼa eke Ɛs Kↄtↄkↄ dad a: “Jan ok agŋ mij nuŋ mij ɛm, kↄ ↄny, wɛl bʼow ok ↄny mij nuŋ Abŋ Lala ɛm.” 11.16 Ɛ̀kn Ob Kok 1.5.17Ɛl yɛji Nyam ↄŋ ɛl ob ap nɛnyɛmbri nyam a eke nʼↄŋ ɛy lɛgŋ a eke sʼub Ɛs Kↄtↄkↄ Jesu Krist nawrɛ a: sica bwo elʼm eke mi kʼɛdŋn Nyam, low yecʼeke lʼerur eke li ki kok ab ee?»

18Eke sica -lʼirir sodad amua bake ow uwr a, -nʼↄny ɛrm es ɛy ɛtŋ -li kↄklm Nyam -li dad ninɛ: «Nawrɛ tasi, Nyam ↄŋ agŋ ekʼelm Jwifɛl a yɛji abusu eke kʼitŋn ɛrm ɛm ke ɛ́ŋn owr anŋ tasi a.»

Siri ecʼAntiↄs e Nyamel a

19Etiɛn ekʼuw oc es e gbre ijr ekʼɛy a, ↄŋ ↄmn ɛsɛl a ↄmu es; ɛl ɛm ecʼagŋ bɛb im toŋ ok Fenisi, Sipr lele Antiↄs 11.19 Antiↄs el Rom eci sɛb a eke ɛw es a eci nyahan ɛm ecʼɛb gbɛl. Wɛl bʼikŋ anym awl Rom lele Alesandri ab. Sɛny ɛm a, lʼij agŋ 500.000. Antiↄs el nyàm gbɛl Apolↄs lele sinyam ɛjecʼab eci nuŋ igŋ usu. Antiↄs anake agŋ ekʼelm Jwifɛl a eci Nyamel krɛkrɛ ɛy ↄkm a, ɛtŋ Nyamel na anake ɛrm Pↄl a. ɛb ɛm ab, gbɛkↄ agŋ ekʼel Jwifɛl a sↄny cɛ -nʼam dad Nyam ecʼodad a -lʼok. 20Kↄ ↄmn ɛsɛl bɛb ekʼel Sipr lele Sirɛn ɛb ɛm ecʼa, ow ok Antiↄs, ɛtŋ dad agŋ ekʼelm Jwifɛl a Ɛs Kↄtↄkↄ Jesu e lís ecʼAmani Mamn a ecʼodad. 21Ɛs Kↄtↄkↄ ecʼabusu a anŋ ɛl ab, ow ↄŋ agŋ nↄnↄ gbɛl ub nawrɛ ɛtŋ itŋn ɛrm ɛm el Ɛs Kↄtↄkↄ eci.

22Jerusalɛm e Nyamel ecʼagŋ a iri low na ɛtŋ -lʼɛrm Barnabas im Antiↄs. 23Eke nʼim lʼɛy yogŋ ke lʼɛkn elel eke Nyam eci bibm a kokr ↄmn ɛsɛl a, sos ɛm iŋnʼn ɛtŋ lʼatr wɛl sos es eke wɛl kʼↄny ɛrm susu, úcu Ɛs Kↄtↄkↄ ↄny es. 24Tasi ɛm a, Barnabas el ɛgŋ sɛnyn sɛnyn eke Abŋ Lala lele ↄmn ab iy ɛm gbↄŋ. Agŋ nↄnↄ gbɛl ɛgŋ Ɛs Kↄtↄkↄ owi eb. 25Ow ↄŋ Barnabas im Tars eke kʼɛsŋ Sↄl. 26Eke nʼɛŋn ow a, lʼoc ow ab lʼɛwl lʼow Antiↄs. -Nʼanŋ yogŋ e Nyamel ab ɛm ɛl yony mum toŋ lakpo mum, ɛtŋ -li yɛgm agŋ nↄnↄ gbɛl low. Antiↄs ɛb ɛm anake wɛl ↄg es ɛsŋ jam ɛsɛl a “kretiɛnɛl a”.

27Lɛgŋ ab ɛm a, kokoba ↄb ɛsɛl anŋ Jerusalɛm ow Antiↄs. 28Abŋ Lala nyimn ɛl ɛm ecʼɛgŋ nyam eke wɛl bʼɛsŋ Agabus 11.28 Agabus:Ɛ̀kn Ob Kok 21.10. ɛtŋ am ↄb amani dad eke owʼn kʼow in ibnm ɛtŋ lek ligbɛl in bʼow in ɛy wus na nimum af. (Lek a ɛy tasi, lakpo ab af eke Klod el Sesar a.)11.28 Klod el Sesar a:Rom eci Sesar yen ɛm ekʼɛw ɛb ab es 41 toŋ 54 eke wɛl ew Jesu Krist a. Lek na ɛy in ecʼes ɛw ecʼakpo 46 toŋ 48 eke wɛl ew Jesu Krist a.29Ow ↄŋ jam ɛsɛl a ɛgŋ eb eke ɛgŋ ɛgŋ kʼↄŋ yecʼa eke nʼↄny ow ecʼabusu a, yecʼa ekʼↄtu eke kʼɛlum lisijimɛl ekʼanŋ Jude a abu a. 30-Li kok ɛbɛn, ɛtŋ -lʼoc abu ɛlum a -nʼↄŋ Barnabas lele Sↄl ab oc im ↄŋ Jude wus af e Nyamel a ecʼagŋ ekpekp a.

12

Jak ecʼibi owi lele Piɛr ecʼↄny owi ab

1Lɛgŋ ab ɛm a, ɛb ebu Erↄd Agripa am ijr Nyamel ecʼagŋ nyam nyam gbre. 2Nʼↄŋ wɛl ibi Jak ekʼel Jan lisijim a lab ler ɛm ɛm. 3-4Sica eke lʼɛkn ekʼow akpl Jwifɛl a sos ɛm a, Futufutu eke ejru ánm ɛm ecʼes gbɛgbl e lɛgŋ ab ɛm, nʼↄŋ wɛl ↄny Piɛr ɛlu sobel ɛm, ɛtŋ nʼↄŋ srↄda eyŋ eb yar yar sakp yar am ↄsu ow. Nʼↄny tutr eke li ki jɛj ow e low lʼok dedeku a ecʼany af eke Pak ecʼes gbɛgbl a bʼoc es. 5Kↄ eke Piɛr anŋ sobel ɛm a, Nyamel ecʼagŋ a am ŋↄŋn Nyam ↄŋʼn ↄmn ɛm tasi.

Piɛr ɛy ↄkm sobel ɛm

6Ncok a eke lɛgŋ kʼɛny ke Erↄd jɛj in e low ok dedeku a ecʼany af a, Piɛr am ɛru mɛmn srↄda eyŋ yony ecʼaraŋn. Wɛl okʼr ŋgbraka yony ɛtŋ usu ↄsu ɛsɛl inym es, ɛgŋ ɛgŋ anŋ in ecʼusu sobel lisany a. 7Kpru ɛm Ɛs Kↄtↄkↄ ecʼafr ɛrm ɛs nyam ilm any ɛtŋ usuayl ɛjn ok sobel akŋ a. Afr ɛrm ɛs a iyr Piɛr abu mɛnɛgb ɛm, uwrʼr ɛtŋ dadʼr ninɛ: «Ìgb fafa!» Ŋgbraka a ekʼanŋʼn sabu a ɛr ok wus. 8Ɛtŋ afr ɛrm ɛs a dadʼr ninɛ: «Sùs ŋ e mob a, 12.8 Sùs ŋ e mob a:Grɛk ɛm a, odad a ecʼiri tasi a el Ɛ̀gŋ ŋ e meb er ɛm a. ke ók ŋ e cↄkrukpↄ a.» Piɛr ɛlumʼn ɛtŋ afr ɛrm ɛs a igŋ af dad ninɛ: «Sùs ŋ e mob af ɛw a ke úsʼm jam.» 9Piɛr igŋ afr ɛrm ɛs a ugŋ ɛy ↄkm sobel ab ɛm. Li kʼↄnym ↄmn eke low a eke afr ɛrm ɛs a am kok a kʼel nawrɛ tasi: nʼam tutr eke ow el es ɛkn ɛm. 10-Lʼafŋ krɛkrɛ ecʼusu ↄsu usu ab es, yony ɛm ecʼa yɛji ɛtŋ -nʼim -lʼok lowi lisany a ekʼↄkŋ baŋn ab any a ogŋ. Ɛl ecʼany af lisany a fig in obi ɛtŋ -lʼok ↄkm. -Nʼim -lʼok ɛbɛrŋ nyam ɛm, ɛtŋ kpru ɛm afr ɛrm ɛs a ɛluʼl es.

11Sica low a ekʼɛy a ok Piɛr es sos ɛm ɛtŋ li dad ninɛ: «Ca gbɛ, mʼam ɛkn ekʼow el nawrɛ tasi: Ɛs Kↄtↄkↄ anake ↄŋ in ecʼafr ɛrm ɛs ow eb ɛluʼm es Erↄd ecʼabusu ab ɛm eke mʼanŋ lele Jwifɛl e low ŋuŋ fɛŋ ekʼam tutr eke ki kok ɛm e lís ab ab a.» 12Sica eke ow okʼr es sos ɛm a, nʼim Mari ekʼel Jan Mark lis ecʼakŋ a. Yogŋ agŋ nↄnↄ gbɛl as luku anŋ Nyam ŋↄŋn ɛm. 13Piɛr cicm lisany abu, ɛtŋ akŋ juma kok lis nyam eke wɛl bʼɛsŋ Rod igb ow eke ki figʼr lisany a. 14Eke lʼiri lebl a ke lʼuw any ekʼow el Piɛr a, sos ɛm iŋnʼn toŋ lʼijl es eke li ki fig ow lisany a, kↄ lʼuru es nʼim li dad agŋ a eke Piɛr in anŋ lisany. 15-Li dad ow ninɛ: «Nuŋ ɛm am uŋʼŋ!» Kↄ nɛny am atʼr es eke ow el low nawrɛ tasi. Ɛtŋ -li dad -lʼusr af ninɛ: «Ɛbɛn ke in ecʼafr ɛrm ɛs ana.» 12.15 Jwifɛl bi tutr eke ɛgŋ ɛgŋ bʼↄny in ecʼafr ɛrm ɛs eke bʼɛkn in e lís e low (Matie 18.10; Ebre 1.14). -Li bi tutr eke sakp oglog afr ɛrm ɛs a bʼokm sos ↄkm ɛtŋ ɛgŋ a eke li bi kok ow e lís e low a, li bʼot ow es.16Ɛbɛn yɛji Piɛr abu anŋ ɛm am cicm lisany a abu. Eke sica -li figr lisany a, -lʼɛkn ow ɛtŋ ow ɛw ɛl any iti. 17Li tat wɛl abu eke wɛl ki yewal ɛtŋ lʼotar elel eke Ɛs Kↄtↄkↄ ↄny ɛluʼl ↄkm sobel ab ɛm a e low akr lʼok wɛl. Ɛtŋ li dad ninɛ: «Dàdr low a okr Jak 12.17 Jak na eke wɛl am ur nin aŋa a, Jesu lisijim ab ana. lel agŋ lisijimɛl bɛb ab ab.» Ɛtŋ lʼɛy ↄkm lʼeb ejagb nʼim usu ɛjeci.

18Sica eke usu ot es a, bↄbar ligbɛl ɛy srↄda eyŋ a ecʼaraŋn ɛtŋ -nʼam ibrm ɛl sosi low yecʼekʼɛŋn Piɛr a. 19Erↄd ↄŋ wɛl ↄl Piɛr es, kↄ wɛl ɛŋnmʼn. Li bibrm usu ↄsu ɛsɛl a low ɛtŋ nʼↄŋ abusu eke wɛl kʼibi ɛl. 12.19 Rom eyŋ ogŋ a, eke usu ↄsu ɛs nyam ↄsum sobel ɛm ɛs nyam sɛnyn sɛnyn batŋ lʼuru es nʼim a, ow e low a in eci. Eke ow el luw eci yɛji, usu ↄsu ɛs a anake bʼow eb sobel ɛm ɛs a ecʼusu a. Ow e jam a, nʼanŋ Jude nʼim Sesare ɛtŋ yogŋ nʼanŋ sɛgŋ bɛb.

Erↄd Agripa e luw owi

20Sica lɛgŋ nyam Erↄd ↄny ɛrm bebl ligbɛl Tir baŋn eyŋ lele Sidↄn baŋn eyŋ ab e lís. Baŋn a yony mum nɛny okr af eke kʼim ɛknʼn. In e saw ecʼɛgŋ ekʼel Blastus ɛm -lʼɛcr -nʼim -lʼibrm Erↄd eke ɛrm es ɛy kʼanŋ, aŋke ɛl e baŋn a yony mum bʼↄl ob ij ɛb ebu ecʼɛb ab ɛm. 21Eke lɛgŋ a eke wɛl ɛw a ow a, Erↄd sus in ecʼɛb es ɛw ɛs e mob sus ɛm a, li sig es ɛb ebu e lɛkpn af ɛtŋ nʼam dad wɛl ów dedeku ɛm. 22Dedeku a ↄg dad ninɛ: «Na nyàm anake am dad odad a, kↄ ow elm ɛgŋ.» 12.22 Bɛ̀bmn Ezekiɛl 28.2.23Kↄ, kpru ɛm, Ɛs Kↄtↄkↄ ecʼafr ɛrm ɛs nyam kok Erↄd low, aŋke anygbɛl a ekʼel Nyam ecʼa lʼɛgŋm nʼↄↄm ow, ɛtŋ sɛgŋ bɛb bʼɛc a sisŋ ijʼr lʼuw.

24Nyam ecʼodad a gbɛ am eb es obn.

25Eke Barnabas lele Sↄl ab uwar ɛl e juma Jerusalɛm a, -lʼoc Jan Mark -lʼɛwl mɛny ab -nʼim Antiↄs.

13

Wɛl sↄsum Barnabas lele Sↄl ab ot

1Antiↄs e Nyamel ab ɛm, kokoba ↄb ɛsɛl lele low yɛgm ɛsɛl ab ekʼanŋ a ecʼen el: Barnabas, Simeↄn (eke wɛl igŋ nin af Nijɛr), Lusius (Sirɛn baŋn iy), Manayɛn (ekʼel Galile ecʼes ɛw ɛs Erↄd Antipas e mew ɛm e lawl), lele Sↄl ab. 2Lɛgŋ nyam, eke -nʼam ŋↄŋn Nyam ke -nʼam ɛnŋ nɛny a, Abŋ Lala dad ɛl ninɛ: «Òcr Barnabas lele Sↄl ab ɛwr saw yecʼɛtŋ ke -li kok juma a eke mʼɛsŋ ɛl ow ecʼa.» 3Ow sosiɛm, eke -nʼɛnŋn nɛny, -ni ŋↄŋan Nyam toŋ ke ow uwr a, -lʼat Barnabas lele Sↄl ab abu nuŋ ɛtŋ -nʼↄŋ wɛl abusu wɛl im.

Barnabas lele Sↄl ab im Sipr ɛb ɛm

4EkʼAbŋ Lala ɛrm Barnabas lele Sↄl ab a, -nʼim -lʼok Selesi baŋn ɛtŋ yogŋ, -lʼeb mijɛtŋ -nʼim Sipr lekr ɛm. 5Eke -nʼimn -lʼokr Salamin baŋn a, -nʼam dad Nyam odad Jwifɛl e Nyam nuŋ igŋ susu a. Jan Mark yɛji anŋ ɛl ab ɛl eci abu ɛlum eci.

6-Lʼubr lekr a kpɛkŋ kpɛkŋ toŋ -lʼok Pafↄs ekʼanŋ nuŋ a. Yogŋ, -nʼɛŋn cam ɛs nyam eke wɛl bʼɛsŋ Bar Jesu; lʼel Jwif nyam eke bʼocr in sosi kokoba ↄb ɛs. 7Lʼir Sɛrgius Polus, lekr a ecʼes ɛw ɛs ekʼel nuŋ ɛm ↄny ɛs a ogŋ. Nʼↄŋ wɛl ɛsŋ Barnabas lele Sↄl ab aŋke lʼerur eke li kʼiri Nyam odad. 8Gbɛkↄ cam ɛs eke wɛl bʼɛsŋ Grɛk ɛm Elimas a bʼatar Barnabas lele Sↄl ab ów es ɛtŋ am ↄl eke kʼirmn es ɛw ɛs a ecʼↄmn a eke kʼↄny a. 9Sↄl eke wɛl bʼɛsŋ Pↄl yɛji, 13.9 Sↄl ↄny en yony: Jwifɛl bʼɛsŋʼn Sↄl ɛtŋ Rom eyŋ bʼɛsŋʼn Pↄl. Ɛ̀kn Ob Kok 22.27-29. ke Abŋ Lala iy ɛm a, ↄkŋ cam ɛs ab any 10ɛtŋ dadʼr ninɛ: «Yadŋ gbɛl ɛs eke low ŋuŋ kok eb sos! Agn e liy! Low mamn fɛŋ ecʼifnu! Ɛs Kↄtↄkↄ ecʼów amamn a eke bɛbm ok es a, bʼↄl eke kʼↄny wuwal. Kↄ kʼow walm ow e low ɛlum es ee? 11Sica ìri gↄŋ: Ɛs Kↄtↄkↄ bʼow efalʼŋ any ɛtŋ kʼow ɛknm ligbn ecʼusuayl a sɛgŋ bɛb.» Kpɛkŋ Elimas any efl ɛtŋ anŋ ncebn ɛm; nʼam bↄbrm lʼↄl ɛgŋ eke kʼↄnyʼn abu. 12Eke es ɛw ɛs ɛkn low a ekʼɛy a, lʼub nawrɛ ɛtŋ Ɛs Kↄtↄkↄ e lís e low yɛgm a okʼr es sos ɛm nↄnↄ.

Pↄl lele Barnabas ab im ok Pisidi ecʼAntiↄs a

13Sica Pↄl lele agŋ a ekʼam usʼr jam ab ab eb mijɛtŋ Pafↄs nanu ɛtŋ im ok Pɛrj, Panfili wus af. Ɛtŋ Jan Mark ɛlu ɛl es yogŋ ɛwl im Jerusalɛm. 14Ɛl gbɛ, -lʼigŋ Pɛrj -lʼus ejagb kpɛkŋ kpɛkŋ toŋ -nʼim -lʼok Pisidi wus af ecʼAntiↄs a. Eke nɛnɛgŋ e lɛgŋ ow a, -lʼok Nyam nuŋ igŋ usu a -lʼok es. 15Eke wɛl awl lɛl ol e silɛl ab ɛm lele kokoba ↄb ɛsɛl ecʼab ɛm uwr a, Nyam nuŋ igŋ usu a ecʼes ɛw ɛsɛl a ↄŋ ɛgŋ im dad ɛl ninɛ: «Agŋ lisijimɛl, ekʼↄnyn ów ↄm ecʼodad eke ki dadr atar dedeku a sos es, ke ↄtur eke ki dadr gↄŋ.»

16Pↄl igb tat ɛl abu ɛtŋ dad ninɛ: «Israɛl ecʼagŋ lele ↄny ekʼelmn Jwifɛl ke anŋn aŋa Nyam nuŋ igŋ ecʼa, ìgŋn lↄru es irir! 17Nyam ekʼel Israɛl ecʼagŋ a e Nyam a sↄsum ɛy lagŋɛl ot. Nʼɛnyn agŋ amua lɛgŋ ab ɛm eke -lʼiir etuɛb Ejipt wus af a. Ɛtŋ in e lɛc ab ɛm nʼↄny lʼot wɛl es Ejipt. 18Loj yogŋ, nʼↄnym wɛl ab ow ij akpo ekŋ yony. 13.18 nʼↄnym ow ab:odad na Grɛk ɛm a, wɛl ↄtu ekʼitŋn ɛjecʼɛm dad ɛsɛ lʼɛgŋ wɛl e low lʼeb.19Kana wus af a, ni ŋuŋn ɛb lↄbŋ ɛtŋ lʼoc wɛl eci wus a nʼↄŋ in ecʼagŋ a ɛsɛ ɛl ecʼaja ob cɛ af. 13.19 Ɛ̀kn Ol Ɔkn 7.1; Joswe 14.1.20Ów amua fɛŋ ↄtu eke kʼij akpo duw akpo ekŋ yony lele lɛw ab.

Low na bʼɛc a, nʼↄŋ ɛy lagŋɛl jɛj ok ɛsɛl toŋ ow ok kokoba ↄb ɛs Samiɛl e lɛgŋ ɛm a. 13.20 Ɛ̀kn 1 Samiɛl 3.20.21Sica -lʼibrm ɛb ebu nyam ɛtŋ Nyam ↄŋ ɛl Saul, Kis jim, Bɛnjamɛ ecʼeb ɛm ecʼɛgŋ ekʼɛw ɛb ab es ow ij akpo ekŋ yony. 22Eke sica Nyam igŋ Saul ɛlu es a, nʼↄŋ wɛl David ɛsɛ ɛb ebu af. Nʼam dad David e lís e low lʼɛsɛ: Mʼɛŋn Jese jim David: lʼel ɛm ecʼɛrm ecʼerur, li bʼow li kok low fɛŋ e mʼerur eke li ki kok a.13.22 1 Samiɛl 13.14; Selu 89.21; Esayi 44.28. Ɛ̀kn 1 Samiɛl 8.5, 19; 10.21; 16.12 yɛji.23David ecʼalaw ab ɛm e nyam el Jesu eke Nyam oc ɛw Israɛl eci Es Eb Ɛlu Ɛs, ɛsɛ elel eke lʼɛwar lʼɛw es ab af. 24Gbuŋ ke Jesu ów a, Jan dad Nyam odad ibrm ekʼIsraɛl ecʼagŋ a nimum kʼitŋn ɛrm ɛm ke ók mij nuŋ. 13.24 Ɛ̀kn Mark 1.4; Luk 3.3.25Eke sica Jan am uwar in e juma a, nʼam dad lʼɛsɛ: “Kↄ ↄny, bwo ecʼɛgŋ am ocrʼm eke mʼel ee? Mʼelm ɛgŋ a ekʼam ekur a. Gbɛkↄ ìrir, ɛgŋ nyam anŋʼm jam am ow, ɛtŋ mʼitm bↄbↄ yɛji eke mi kʼↄny in e cↄkrukpↄ meb a mi mↄmuʼn es akr ɛm.” 13.25 Ɛ̀kn Jan 1.20; Matie 3.11; Mark 1.7; Luk 3.16; Jan 1.27.

26Agŋ lisijimɛl, ↄny ekʼeel Abraham ecʼalaw lele ↄny ekʼelmn Jwifɛl ke anŋn aŋa Nyam nuŋ igŋ ecʼa, ɛy fɛŋ anake wɛl is ɛy es eb ɛlu ecʼodad na a. 27Tasi ɛm a, Jerusalɛm ecʼagŋ a lele ɛl eci es ɛw ɛsɛl ab ab uwm ɛgŋ a ekʼel Jesu ab any, ɛtŋ kokoba ↄb ɛsɛl eci silɛl eke wɛl bʼawl nɛnɛgŋ fɛŋ a, -lʼirim ow okm ɛl es sos ɛm. Gbɛkↄ eke -lʼↄbr Jesu low a, -nʼↄŋ sodad a fɛŋ iy nɛny. 28-Nʼɛŋnm low kaka ekʼow ɛm -li kʼibi ow, kↄ -li dad Pilat eke kʼibiʼr. 29Eke -li kokr fɛŋ a eke Nyam Lɛl ɛwar Jesu eci lís a, -lʼusm ow es olikŋ af ɛtŋ -lʼɛlu ow uwↄmu ɛm.13.28-29 Ɛ̀kn Matie 27.22-23, 57-61; Mark 15.13-14, 42-47; Luk 23.21-23, 50-56; Jan 19.15,38,42.30Gbɛkↄ Nyam igbmʼn luw ɛm. 31Sɛgŋ nↄnↄ gbɛl, agŋ a ekʼus Jesu jam Galile ɛtŋ toŋ im ok Jerusalɛm a ecʼany af, lʼokm sos ↄkm ɛtŋ sica agŋ a el in ecʼadaŋku Israɛl ecʼagŋ ecʼany af. 32-33Ɛy obi yɛji, sʼam is ↄny Amani Mamn na. Sica eke Nyam igbm Jesu luw ɛm a, low yecʼa eke lʼɛwar ɛy lagŋɛl a, li kok ow iy nɛny ɛy eke sʼel ɛl ecʼey a eci, ɛsɛ elel eke wɛl nↄn Selu yony ɛm ab af: “Ŋ ɛm ecʼiy, yɛfɛnyna ɛm a, mʼel asŋ”. 13.33 Selu 2.7.

34Nyam ikŋ anym ɛwar eke in bʼow in igbm Jesu luw ɛm yecʼɛtŋ ke owʼn kʼɛ́wlm in ugŋm es ij. Li dad ninɛ: “Mʼow mʼↄŋ ↄny ów amamn a eke ɛm obi mʼɛwar eke mi kʼↄŋ David a, ɛtŋ ↄtur eke kʼↄnyn ↄmn ow ɛm.”35Na sosiɛm anake Nyam Lɛl ɛjecʼɛm nʼam dad lʼɛsɛ: Kʼow yɛbm ŋ e libↄwi mamn ugŋm es uwↄmu ɛm.13.34-35 Akr 34: Esayi 55.3, Sɛptant ɛm ecʼodad eke wɛl oc. Akr 35: Selu 16.10.36David e lɛgŋ ɛm a, li kok Nyam e juma e bɛbm ɛw es a toŋ batŋ lʼuw, wɛl ocʼr es lagŋɛl e saw ɛtŋ lʼugŋ es; 13.36 Ɛ̀kn 1 Ɛ́b Ebu 2.10.37kↄ in a eke Nyam igbm luw ɛm a, lʼugŋm es. 38-39Agŋ lisijimɛl, ow it eke kʼuwr any eke Jesu ɛm anake ↄtur ↄnyn sikpl eci oc ap a. Mois ecʼol a ↄtum ebm ɛlum ↄny es ↄny e sikpl ab ɛm, kↄ agŋ fɛŋ eke ↄny ↄmn Jesu ɛm a, Nyam ot ɛl ɛsɛ agŋ nyim nyim af. 40Sica ɛ̀wr ɛrm yecʼɛtŋ ke low na eke kokoba ↄb ɛsɛl dad a kʼɛ́ŋnm ↄny:

41“Ɛ̀kan, ↄny, Nyam e miyɛr kokr ɛsɛl,

low a íti ↄny any, ke írmn ocr es!

Aŋke ↄny ecʼowr anŋ ɛm, mʼow mi kok low nyam eke kʼow ubmn nawrɛ,

eke ɛgŋ am dad ↄny ow ecʼodad bↄbↄ yɛji.” » 13.41 Abakuk 1.5, Sɛptant ɛm ecʼodad eke wɛl oc.

42Eke Pↄl lele Barnabas ab ok ↄkm Nyam nuŋ igŋ usu a, wɛl ibrm eke nɛnɛgŋ ekʼam ow a, -li kʼɛwl mɛny -lʼow -li dad odad nyam na cɛ. 43Eke luku as a uwr a, Jwifɛl nↄnↄ lele agŋ a ekʼɛgŋ ɛl e Nyam nuŋ igŋ e low eb a, am us Pↄl lele Barnabas ab jam. -Nʼam dad wɛl eke -li kʼinym es kikri Nyam eci lɛc a eke bʼↄŋ ɛl ab ɛm.

44Eke nɛnɛgŋ ow a, ow anŋ ɛsɛ ɛb ab ɛm ecʼagŋ a fɛŋ cɛ in im in am iri Ɛs Kↄtↄkↄ ecʼodad af. 45Eke Jwifɛl ɛkn dedeku na a, ow ↄny ɛl nyamnɛyr; -nʼam wɛwr Pↄl ɛtŋ -nʼam ↄny odad -lʼoc ow es nɛnym. 46Pↄl lele Barnabas ab am dad ɛl odad tasi ɛsɛ: «Ɔny, ow it eke wɛl kʼikŋ anym dad ↄny Nyam ecʼodad a yɛ; gbɛkↄ eke ebmn odad a, ke am ocar ↄny sosi ɛsɛ agŋ eke kʼↄtum ɛŋnm sel ekʼↄnym uwr a, sica si bʼow sʼim agŋ ekʼelm Jwifɛl a ogŋ! 47Kin low yecʼeke Ɛs Kↄtↄkↄ ↄŋ ɛy ow ecʼabusu a: Mʼocʼŋ ɛsɛ ɛbr ɛbr a fɛŋ ecʼusuayl af, yecʼɛtŋ ke yɛ́gm wus na nimum ecʼagŋ a, elel eke -li kʼɛŋan sel a.»13.47 Esayi 49.6.

48Eke agŋ ekʼelm Jwifɛl a iri ów amua a, sos ɛm iŋn ɛl ɛtŋ -nʼam ɛlu Ɛs Kↄtↄkↄ bia odad na eci; ɛtŋ agŋ a fɛŋ eke Nyam ikŋ anym ɛw sel ekʼↄnym uwr ecʼa, ub nawrɛ.

49Nyam ecʼodad a eb es wus a nimum af. 50Kↄ Jwifɛl a ok bosu amamn ɛm ecʼↄyↄw a eke bʼigŋ Nyam nuŋ a lele ɛb a eci nyimn ɛsɛl ab ab al lokm; -lʼijr Pↄl lele Barnabas ab gbre ɛtŋ -lʼogŋ wɛl ɛl eci wus ab af. 51Pↄl lele Barnabas ab cic akr sɛc ok ɛl es 13.51 cic akr sɛc ok ɛl es:ow el mɛny ɛwr eke bi yɛgm ɛgŋ ab ecʼijarm. Ɛ̀kn Matie 10.14 lele akr otar ab ab. ɛtŋ im Ikoniↄm. 52Jam ɛsɛl a ekʼanŋ Antiↄs a ecʼa, sos ɛm iŋn ligbɛl lele Abŋ Lala eke -nʼɛŋan ab a afŋn ɛl es.

14

Pↄl lele Barnabas ab im ok Ikoniↄm

1Ɛsɛ Antiↄs ecʼab af, eke Pↄl lele Barnabas ab im ok Ikoniↄm ɛb ɛm yogŋ a, -nʼim -lʼok Jwifɛl e Nyam nuŋ igŋ usu a, ɛtŋ -nʼam dad Nyam odad toŋ batŋ Jwifɛl lele agŋ ekʼelm Jwifɛl ab ab e nↄnↄ ub nawrɛ. 2Gbɛkↄ Jwifɛl a ekʼerurm eke kʼub nawrɛ a, itr agŋ a ekʼelm Jwifɛl a toŋ -nʼↄny agŋ lisijimɛl a e tutr ŋuŋ. 3Kↄ Pↄl lele Barnabas ab ubrm ɛl e lɛgŋ ab es. Eke -nʼↄnyn ↄmn nↄnↄ Ɛs Kↄtↄkↄ ɛm a, -nʼam dad Nyam eci sↄrŋ ikŋ a ecʼodad ɛrm susu ɛm. Ɛs Kↄtↄkↄ am ↄŋ ɛl abusu -li kok simɛny ɛwr lele ów any iti owi ab, ɛtŋ ow ɛm a, nʼam yɛgm eke wɛl ecʼodad a el nawrɛ. 4Ɛb ab ɛm ecʼagŋ a ubr ɛm yony: agŋ likpr inym es Jwifɛl a eci, ɛtŋ bɛb inym es ɛrm ɛsɛl a eci.

5Jwifɛl lele ɛl ekʼelm Jwifɛl a lele ɛl ecʼes ɛw ɛsɛl ab ab, am bɛbm eke kʼijr Pↄl lele Barnabas ab gbre ke íbi ɛl mebn ɛm. 6Eke -li bʼuw any a, -lʼuru es -nʼimn Likaoni wus af e sɛb ab a ekʼel Lisr, Dɛrb, lele ow e saw saw ab ab eci. 7Yogŋ yɛji, -nʼam ↄb Amani Mamn a e kokoba.

Pↄl lele Barnabas ab im ok Lisr

8Lisr yogŋ, ɛgŋ nyam anŋ eke bi sig es cɛ aŋke li bubm es. In e mew ɛm ɛtŋ sos ɛyrʼr ɛtŋ lɛgŋ kaka lʼↄtum nʼanm es. 9Lɛgŋ nyam Pↄl am dad odad ɛtŋ nʼam iri. Pↄl okʼr anyamn af am lɛrʼr ɛtŋ lʼɛkn eke ɛgŋ a ↄny ↄmn eke kʼewl. 10Li dad ow lebl tuↄtuↄ ɛm ninɛ: «Ìgb, ìnym es ceŋ!» Ɛgŋ a igb us es ɛtŋ am an es.

11Eke dedeku a ɛkn low a eke Pↄl kok a, -lʼↄg -li dad ɛl ecʼɛbr ekʼel Likaoni ab ɛm ninɛ: «Sinyam itŋn sos el agŋ ow ɛŋn ɛy!» 14.11 Bɛ̀bmn Ob Kok 28.6 ab.12-Nʼam ɛsŋ Barnabas “Zes” ɛtŋ -nʼam ɛsŋ Pↄl “Ɛrmɛs”, 14.12 Grɛkɛl e Nyam nuŋ igŋ ɛm a, Zes el sinyam ecʼes ɛw ɛtŋ Ɛrmɛs el ɛl eci nyàm eke -li bʼɛrm. aŋke Pↄl anake bʼↄb amani a. 13Zes eci nyam ŋↄŋn usu a anŋ ɛb a ecʼɛm ɛy usu a. In ecʼegb waw ɛs a ot sed lele suw amamn ab ow lisany a ecʼany af; lʼerur eke dedeku ab ab -li ki waw egb -nʼↄŋ Barnabas lele Pↄl ab. 14Gbɛkↄ eke Barnabas lele Pↄl ab iri low na a, -nʼↄny ɛl eci mob sus ɛm a -li gbagbrm ɛm, 14.14 Ɛ̀kn Matie 26.65 ecʼakr otar a. ɛtŋ -lʼuru es -lʼok dedeku ab ɛm -nʼam ɛlu lebl -li dad -lʼɛsɛ: 15«Agŋ lisijimɛl, kↄ bla ɛtŋ am kokr ɛbɛn ee? Agŋ cɛ sʼel ɛsɛ ↄny af. Sʼam is ↄny Amani Mamn a eke kʼigŋn ↄny e sinyam ekekey na ekʼel ob ↄfr ↄfr a okr es, ke ɛ́wal lɛɛr Nyam ekʼanŋ owr ke kok afr, wus, okij lele ob fɛŋ ekʼanŋ ɛm ab ab a.14.15 Ɔkm Ok 20.11; Selu 146.6.16Godo godo a, li yɛb ɛbr ɛbr a fɛŋ eb ɛl obi ecʼejagb eke -lʼerurir. 17Gbɛkↄ sɛgŋ fɛŋ li bʼokm sos ↄkm in ecʼɛrm mamn ↄny ab ɛm: li bʼↄŋ mij anŋ afr ɛtŋ an ok ↄny wus ɛtŋ li bʼↄŋ ↄny egb eke kʼubr ekʼow e lɛgŋ bʼow a; 14.17 Bɛ̀bmn Selu 147.8; Jeremi 5.24. li bʼↄŋ ↄny ob ij ɛtŋ li bi yibr ↄny ecʼɛrm a sos ɛm iŋn.» 18Sodad amua e dad ɛm bↄbↄ yɛji, ɛrm ɛsɛl a ij gbre eke kʼɛdŋn dedeku a eke ki waw egb ↄŋ ɛl.

19Jwifɛl ekʼanŋ Pisidi eci Antiↄs a lele Ikoniↄm ab a ow ɛtŋ eb dedeku a. -Lʼↄr Pↄl mebn ɛm ibi eci, ɛtŋ -lʼↄdu -lʼɛlu ow ↄkm baŋn a aŋke -li tutr ekʼow uw ŋ̂. 20Sica eke jam ɛsɛl a ow ar ɛlul il ɛm a, lʼigb wus lʼɛwl lʼɛy baŋn a. Eke lɛgŋ bʼɛny a, Barnabas ab -nʼim Dɛrb.

Siri eci Antiↄs a ecʼɛwl im owi

21Pↄl lele Barnabas ab im ↄb Amani Mamn e kokoba Dɛrb ɛb ɛm; yogŋ, -li kok agŋ nↄnↄ el jam ɛsɛl. Sica -lʼɛwl mɛny -nʼim Lisr, Ikoniↄm, lele Pisidi eci Antiↄs ab ab. 22-Lʼusur jam ɛsɛl a ɛrm, -lʼatr wɛl sos es eke wɛl kʼinym es tuↄtuↄ wɛl ecʼↄmn ab ɛm ɛtŋ -nʼam dad wɛl -lʼɛsɛ: «Ow it eke si kʼijr gbre nↄnↄ gbuŋ ke sʼók Nyam e gbreŋgbi usu a.» 23Nyamel fɛŋ ɛm, -li bʼɛnm agŋ ekpekp -nʼↄŋ wɛl ɛtŋ eke -li bʼɛnŋ nɛny -ni ŋↄŋn Nyam a, -li bʼafl wɛl es -nʼↄŋ Ɛs Kↄtↄkↄ eke agŋ amua ↄny ↄmn in ɛm a. 24Ɛmɛny -lʼubr Pisidi wus a ɛtŋ -nʼim -lʼok Panfili eci wus ab af. 25Pɛrj ɛb ɛm yogŋ, -lʼↄb Nyam ecʼAmani Mamn a e kokoba ɛtŋ sica -nʼim -lʼok Atali ɛb ɛm. 26-Lʼigb yogŋ mijɛtŋ ɛm -nʼaam Siri ecʼAntiↄs a. Ɛb na ɛm anake wɛl ot ok ɛl Nyam eci nyimn mamn ab ɛm juma na eke sica -li kokr -lʼuwarir a ecʼa. 27Eke -nʼimn -lʼokr yogŋ a, -lʼas Nyamel ecʼagŋ a luku -li dad wɛl ów a fɛŋ eke Nyam ɛcr ɛl ɛm kok a, lele elel eke Nyam figr agŋ ekʼelm Jwifɛl a yɛji ↄmn e lakp a. 28-Nʼanŋ yogŋ jam ɛsɛl ab ab ow ibn nↄnↄ.

15

Jerusalɛm eci luku as gbɛl a

1Agŋ bɛb anŋ Jude ow Siri eci Antiↄs a ɛtŋ am yɛgm agŋ lisijimɛl a low dad ɛsɛ: «Eke ubrmn likr es ɛsɛ elel eke Mois ecʼol a am ibrm ab af a, kʼow ↄtumn ɛŋnmn es eb ɛlu.» 15.1 Ɛ̀kn Ob Ap 12.3.2Pↄl lele Barnabas ab ɛgŋm low na ebm ɛtŋ -lʼatar ów es ligbɛl agŋ ab ab. Wɛl ɛgŋ eb eke Pↄl, Barnabas lele Antiↄs ecʼagŋ bɛb ab kʼim Jerusalɛm ke ɛrm ɛsɛl a lele agŋ ekpekp ab ab -li dad odad na. 3Ɛtŋ Nyamel a ɛkn ɛl ecʼusu im a e low. 15.3 Nyamel a ɛkn ɛl ecʼusu im a e low:odad na Grɛk ɛm a, wɛl ↄtu ekʼitŋn ɛjecʼɛm dad ɛsɛ Nyamel a ɛwl ɛl ejagb. -Lʼɛcr Fenisi lele Samari ab eci, ɛtŋ -nʼam awl elel ekʼagŋ ekʼelm Jwifɛl a ocr any ↄkŋn Nyam a e low; amani na ↄŋ agŋ lisijimɛl a ↄny sos ɛm iŋn ligbɛl.

4Eke -lʼokr Jerusalɛm a, Nyamel a, ɛrm ɛsɛl a, lele agŋ ekpekp ab ab eb ɛl, ɛtŋ ów a fɛŋ eke Nyam ɛcr ɛl ɛm kok a, -nʼam awl -lʼok wɛl. 5Gbɛkↄ Farisiɛl ecʼogog ecʼagŋ bɛb ekʼↄny ↄmn a, igb ɛtŋ am dad ɛsɛ: «Ke wɛl búbr agŋ a ekʼↄny ↄmn kʼelm Jwifɛl a ekr es ke wɛl ↄ́ŋ ɛl -lʼɛlum Mois ecʼol a.»

6Ɛrm ɛsɛl a lele agŋ ekpekp ab ab as luku ɛtŋ am ↄny odad na igbl ogŋ ɛkn. 7Eke -lʼatarir ów es kpekpe a, Piɛr eb odad ɛtŋ dad ninɛ: «Agŋ lisijimɛl, uwr any eke lɛgŋ a ɛtŋ Nyam sↄsum ocʼm ↄny ecʼaraŋn eke mi kʼↄb Amani Mamn e kokoba mʼók agŋ ekʼelm Jwifɛl a, yecʼɛtŋ ke -lʼiri ke -lʼub nawrɛ. 15.7 Ɛ̀kn Ob Kok 10.8Ɛtŋ Nyam eke uw agŋ eci mɛrm ab any a, ɛlu ↄkm yɛgm eke lʼeb wɛl; nʼↄŋ wɛl Abŋ Lala ɛsɛ ɛy af. 9Ɛl lele ɛy ab ecʼaraŋn a, lʼokm ereb kaka: lʼayal wɛl ecʼɛrm a aŋke -nʼↄny ↄmn. 10Ɛtŋ sica bla sosiɛm am sismn Nyam odad agŋ a ekʼↄny ↄmn a ecʼɛrɛkp leg leg ecʼuyul ɛm, ɛrɛkp ekʼɛy lagŋɛl lele ɛy obi ɛy obi ab, sʼↄtum sʼuyum ab ee? 11Ke tasi ɛm a, sʼub nawrɛ eke Ɛs Kↄtↄkↄ Jesu eci sↄrŋ ikŋ ab ɛm wɛl sↄg ɛy ɛsɛ ɛl af.»

12Sica dedeku a fɛŋ yewal tiŋ, ɛtŋ wɛl am iri Pↄl lele Barnabas ab dad mɛny ɛwr lele low any iti owi ab eke Nyam ɛcr ɛl ɛm kok ↄŋ agŋ a ekʼelm Jwifɛl a. 13Eke Pↄl lele Barnabas ab dad odad a ok es a, Jak 15.13 Ɛ̀kn Ob Kok 12.17 lele akr otar ab ab. ↄdu eb ɛtŋ dad ninɛ: «Agŋ lisijimɛl, ìrir ɛm ecʼodad na! 14Simↄ dad elel eke kpↄkpↄ ɛm ɛtŋ Nyam ɛw ɛb ɛb ecʼagŋ ekʼelm Jwifɛl a e low any, ke ɛl ɛm a ot agŋ eb mum nyam el in eci. 15Ɛtŋ low na lele kokoba ↄb ɛsɛl ecʼodad ab ab okr af, aŋke Nyam Lɛl am dad ɛsɛ:

16Ow e jam a, mʼow mʼɛwl mʼow,

ke David ecʼêl a ekʼɛy wus a mʼúsr ɛm,

in e êl ekʼuŋ a, mi kókr ɛm,

ke mʼínymn in es.

17Ɛtŋ agŋ ɛjecʼa fɛŋ bʼow ↄl Ɛs Kↄtↄkↄ es;

ɛɛ, ɛbr ɛbr a fɛŋ eke mʼɛsŋ eke kʼel ɛm ecʼa,

bʼow ↄlʼm es.

Na el Ɛs Kↄtↄkↄ ecʼodad eke dad;

18lɛgŋ a ɛtŋ lʼɛlu in ecʼów amua ↄkm li yɛgm.» 15.18 Amↄs 9.11-12, Sɛptant ɛm ecʼodad eke wɛl oc.

19Jak igŋ af dad ninɛ: «Na sosiɛm, mʼerurm eke wɛl kʼijr agŋ a ekʼelm Jwifɛl ke oc any ↄkŋ Nyam a gbre. 20Gbɛkↄ sʼáwŋ ɛl lɛl si dad ɛl eke -li kʼijmn ndey eke wɛl oc wawr egb ↄŋ sɛkp, -lʼijmn nfaci, -lʼijmn ndey eke wɛl okm mebl es, -lʼɛgŋmn mebl; 15.20 -li kʼijmn ndey eke wɛl oc wawr egb:ɛ̀kn Ɔkm Ok 34.15; 1 Korɛnt 8.7-13. Grɛkɛl ecʼob ↄl ij usu eci ndey eke anŋ a, el ndey eke wɛl oc wawr egb ↄŋ sɛkp. -Lʼijmn nfaci: bɛ̀bmn Ob Ap 18.6-23. Ow el sikpl ekʼafŋn es Grɛkɛl ɛm ana. -Li kʼijmn ndey eke wɛl okm mebl es, -lʼɛgŋmn mebl: Ɛ̀kn Nuŋ Ɔb 9.4; Ob Ap 17.10-16. Sol yony amua bʼↄŋ Jwifɛl eke el kretiɛnɛl a abusu ij ob kretiɛnɛl ekʼelm Jwifɛl ab ab, ɛtŋ -nʼↄnymn ɛl ecʼaylm a ecʼɛrm mij.21aŋke godo godo ɛtŋ, ɛb ɛb fɛŋ ɛm, wɛl am dad Mois eci sol amua ecʼodad ɛtŋ Nyam nuŋ igŋ susu yɛji sɛgŋ fɛŋ nɛnɛgŋ e lɛgŋ wɛl bʼawl.»

Lɛl eke wɛl awŋ ↄmn ɛsɛl a ekʼelm Jwifɛl a

22Ow sosiɛm ɛrm ɛsɛl a, agŋ ekpekp a, lele Nyamel a fɛŋ ab ɛgŋ eb eke kʼot ɛl ɛm ecʼagŋ igŋ Pↄl lele Barnabas ab af im Siri ecʼAntiↄs a. -Li sↄsum Jud eke wɛl bʼɛsŋ Barsabas lele Silas ab -lʼot; -lʼel agŋ lisijimɛl ab ɛm ecʼany ɛsɛl yony. 23Kin lɛl eke wɛl ↄŋ ɛl a: «Ɛrm ɛsɛl a lele agŋ ekpekp ab ab, ekʼel ↄny lisijimɛl a, am ↄŋ agŋ lisijimɛl a ekʼelm Jwif kʼir Antiↄs, Siri lele Silisi ab a lebl. 24Sʼiri ekʼagŋ anŋ ɛy ogŋ aŋa ow ↄŋ ↄny ɛwr jeŋjeŋ, ebr ɛrmij ɛl eci sodad ebl ab ɛm. Ow elm ɛy sʼↄↄm ɛl abusu low na e kok eci. 25Na sosiɛm, ɛy a fɛŋ eci nɛny af okr ɛm, si sↄsum agŋ sʼot eke si kʼɛrm ɛl ↄny ogŋ a, -lʼɛwl ɛy lawlɛl Barnabas lele Pↄl ab, 26eke blel irmn ɛl ecʼowr anŋ a ɛy Ɛs Kↄtↄkↄ Jesu Krist e juma kok ɛm. 27Sʼam ɛrm Jud lele Silas ab ↄny ogŋ a eke ki dad ↄny ɛl obi ɛm, lɛl na eke sʼam nↄn aŋa a e low. 28Tasi ɛm a, ɛy lele Abŋ Lala ab, sʼɛgŋ sʼeb eke si kʼↄↄm ↄny ɛrɛkp ɛjeci ekʼow elm sol amua ekʼit a cɛ: 29kʼìjr ndey eke wɛl oc wawr egb ↄŋ sɛkp, kʼɛ̀gŋn mebl, kʼìjr ndey eke wɛl okm mebl es, kʼìjmn nfaci. Eke ↄsur ów amua, ow bʼow akpl. Agŋ lisijimɛl, sʼam ɛsŋn ↄny!»

30Wɛl ɛlu agŋ a eke wɛl ɛrm ab es, ɛtŋ -nʼim -lʼok Antiↄs. Yogŋ -lʼas agŋ a fɛŋ ekʼↄny ↄmn a luku ɛtŋ -nʼↄŋ wɛl lɛl a. 31Wɛl awl lɛl a ɛtŋ agŋ a fɛŋ sos ɛm am iŋn, sos es atr ecʼodad ekʼanŋ ɛm a eci. 32Jud lele Silas ab ekʼɛl obi yɛji el kokoba ↄb ɛsɛl a, dad ↄmn ɛsɛl a odad kpekpe sos es atr eci; -nʼↄŋ wɛl ecʼↄmn a ij lɛc obn. 33-Nʼanŋ yogŋ sɛgŋ bɛb, ɛtŋ ɛrm es ɛy ɛm, ↄmn ɛsɛl a ↄŋ ɛl ejagb -lʼɛwl -nʼim agŋ a ekʼɛrm ɛl a ogŋ. [ 34Silas gbɛ ɛgŋ eb eke kʼanŋ yogŋ.] 15.34 Ob Kok eci silɛl esig nↄnↄ ɛm, wɛl ɛ́ŋnm akr 34.

35Gbɛkↄ Pↄl lele Barnabas ab gbɛ anŋ Antiↄs. Agŋ ɛjeci nↄnↄ ab -nʼam yɛgm agŋ low, ɛtŋ -nʼam ↄb Ɛs Kↄtↄkↄ ecʼodad a ecʼamani.

Pↄl lele Barnabas ab ɛlulil es

36Eke -nʼanŋn Antiↄs yogŋ toŋ ow ibn a, Pↄl dad Barnabas ninɛ: «Sʼɛ́wl mɛny sʼim ɛb a fɛŋ ɛm eke sʼↄb Ɛs Kↄtↄkↄ ecʼodad a ecʼamani a, sʼɛ́kn agŋ lisijimɛl a ekʼↄny ↄmn a, sʼɛ́kn elel eke -nʼam aan es a.» 37Barnabas erur eke Jan Mark kʼigŋ ɛl ab im, 38kↄ Pↄl gbɛ erurm aŋke Jan Mark igŋ ɛlu ɛl es Panfili, ɛtŋ ɛmɛny lʼɛwlm wɛl juma ab ɛm ij. 15.38 Ɛ̀kn Ob Kok 13.13.39-Lʼatar ów es sɛnyn sɛnyn toŋ -lʼɛlulil es. Barnabas oc Mark ɛtŋ eb mijɛtŋ im Sipr; 40Pↄl gbɛ oc Silas, ɛtŋ eke ↄmn ɛsɛl a ot ok ɛl Ɛs Kↄtↄkↄ eci nyimn mamn ab ɛm a, nʼim. 41Lʼɛcr Siri lele Silisi wus af ab eci nʼam atr Nyamel a fɛŋ sos es ↄmn ɛm.

16

Timote am ɛwl Pↄl lele Silas ab

1Pↄl im ɛy Dɛrb ɛtŋ ɛmɛny im ɛy Lisr. 16.1 Bɛ̀bmn Ob Kok 14.8,21. Yogŋ, jam ɛs nyam anŋ eke wɛl bʼɛsŋ Timote; lis a Jwif ekʼin yɛji ↄny ↄmn; ɛs a gbɛ Grɛk. 2Agŋ lisijimɛl a e kʼir Lisr lele Ikoniↄm baŋn ab a, bi dad Timote e lís ecʼów amamn nↄnↄ. 3Pↄl erur eke kʼↄny ɛcmʼn ab; lʼoc ow ab nʼim ɛtŋ lʼubr ow likr es, Jwifɛl a ekʼanŋ yogŋ a eke -li bʼow -lʼɛc a sosiɛm, aŋke agŋ a fɛŋ uw any eke ɛs a Grɛk. 16.3 Eke Timote lis el Jwif a, wɛl bʼoc Timote yɛji Jwif. Gbɛkↄ gbuŋ ke Jwifɛl a ócʼr tasi ɛsɛ Jwif mamn af a, ow it ke lʼúbr likr es. Pↄl ↄŋ wɛl ubrʼr likr es yecʼɛtŋ ke lʼél Krist eci daŋku ij ɛs mamn Jwifɛl ab ɛm.4Ɛb a fɛŋ ɛm eke -nʼam ɛc a, -nʼam dad agŋ a ekʼↄny ↄmn a ów a fɛŋ eke ɛrm ɛsɛl a lele Jerusalɛm ecʼagŋ ekpekp ab ab dad ucu es a, ɛtŋ -nʼam ibrm eke wɛl kʼɛlum ów amua. 16.4 Ɛ̀kn Ob Kok 15.23-29.5Sinyamel a am ɛy lɛc ↄmn ɛm, ɛtŋ lɛgŋ liy nyam nyam fɛŋ agŋ am bobn.

Pↄl ɛrur mɛmn Troas

6Abŋ Lala ɛ́gbm Pↄl lele Silas ab es eke -li ki dad Nyam ecʼodad a Azi ogog a; ow ↄŋ -lʼubr Friji lele Galasi ab eci wus ab af. 7Eke -li titmn Misi wus af a, -nʼam bɛbm eke -li kʼim Bitini wus af, gbɛkↄ Jesu ecʼAbŋ a yɛbm ɛl. 8Ow sosiɛm -lʼubr Misi ɛtŋ -nʼim Troas baŋn eci nanu a. 9Ncok ɛm a, Pↄl ɛrur mɛmn: lʼɛkn Maseduan iy nyam ekʼinym es ke am ŋↄŋnʼn dad ɛsɛ: «Ɛ̀c Maseduan ke ów ɛlum ɛy abu!» 10Kpɛkŋ eke mɛmn ɛrur na bʼoc es a, si bɛbm sos sʼus ejagb Maseduan im eci, 16.10 Akr lɛw na ɛm eke Luk am dad ɛsɛ “ɛy” a, ke ow am yɛgm eke yogŋ anake Pↄl ab -lʼokar af -nʼam kok juma a. aŋke sʼub nawrɛ eke Nyam ɛsŋ ɛy eke si kʼɛwl yogŋ ecʼagŋ a Amani Mamn a.

Filip ɛb ɛm, Lidi ub Ɛs Kↄtↄkↄ nawrɛ

11Sʼeb mijɛtŋ Troas, sʼigb yogŋ kpɛkŋ kpɛkŋ toŋ sʼim sʼok Samotras lekr ɛm, ɛtŋ eke lɛgŋ ɛny a, sʼim sʼok Neapolis baŋn. 12Sʼigb yogŋ sʼim Filip, Maseduan eci wus a eci ɛb gbɛl ekʼanŋ Rom ecʼes ɛw ɛm a. 16.12 Eke ɛb anŋ Rom ecʼes ɛw ɛm, ow el low mamn. Ɛb eyŋ a bʼɛŋn ów nↄnↄ ecʼabusu eke ɛb ɛjecʼa ↄ́tum ɛŋnm. Sʼanŋ ɛb ab ɛm si kok sɛgŋ wa cɛ. 13Nɛnɛgŋ e lɛgŋ a, sʼok ↄkm baŋn a sʼim mij nɛny a; yogŋ si tutr eke si bʼow sʼɛŋn Jwifɛl ekʼanŋ Nyam ŋↄŋn ɛm usu nyam. 16.13 Filip yogŋ, Jwifɛl agŋ egŋ lɛw anm eke ow kʼↄŋ wɛl ↄny Nyam nuŋ igŋ usu tasi. Ow sosiɛm, Jwifɛl bʼɛŋanin gbeŋ, mij saw eke it ɛl eci sos ayal a ecʼów e kok eci. Ow kʼↄdm Rom ecʼes ɛwɛl a ↄↄm Jwifɛl a abusu eke kʼɛŋanin baŋn a. Mij ewl mij a ogŋ eke anŋ a lele baŋn ab ab a, ow ij kilo nyahan. Sʼok es yogŋ ɛtŋ ↄyↄw a ekʼas luku anŋ yogŋ a, si dad ɛl odad. 14Ɔyↄw ab ɛm e nyam e nin el Lidi, Tiatir baŋn yↄwi eke bʼↄl sigbad ebl amamn ij ke bʼigŋ Nyam nuŋ. Nʼam iri ɛy ecʼodad a, ɛtŋ Nyam ↄŋʼn abŋ eke li kʼɛw Pↄl e sodad a ɛrm af. 15Ow ↄŋ wɛl okʼr mij nuŋ, in lele in ecʼakŋ ab ab. 16.15 Bɛ̀bmn Ob Kok 16.33; 18.8. Lʼɛw ɛy abu li dad ninɛ: «Eke am ɛkan eke mʼub Ɛs Kↄtↄkↄ nawrɛ tasi, ke òwr anŋn ɛm ogŋ a.» Ɛtŋ lʼatrm ɛy sʼɛgŋ sʼeb.

Wɛl ok Pↄl lele Silas ab sobel ɛm Filip ɛb ɛm

16Lɛgŋ nyam sʼaam Nyam ŋↄŋn ɛm, ɛtŋ adyↄwli nyam am ↄbr ɛy. In ɛm a, abŋ ŋuŋ nyam 16.16 Abŋ ŋuŋ a el lorŋn ecʼabŋ. Lorŋn na anake bʼↄsu nyàm nuŋ igŋ usu gbɛl nyam eke wɛl bʼɛsŋ Dɛlfi a. Agŋ nↄnↄ bʼim yogŋ ibrm sos. anŋ eke bʼↄŋʼn lʼɛkn efi e low ekʼam ow a li dad. Ów amua eke li bʼɛkn li dad a bʼↄŋ in ecʼes ɛwɛl a os nↄnↄ. 17Ɛy lele Pↄl ab, nʼam us ɛy jam lʼɛlu lebl li dad lʼɛsɛ: «Agŋ amua, Afr Kpekpe e Nyam a e juma kok ɛsɛl! -Nʼam dad ↄny ejagb a eke bʼɛwl ɛgŋ sel ɛŋn ɛm a ecʼodad!» 18Yↄwli a am kok ɛbɛn sɛgŋ nↄnↄ. Ow bʼafŋn es a, Pↄl ɛrm ebl toŋ batŋ ɛwl mɛny dad abŋ ŋuŋ a ninɛ: «Jesu Krist e nin ɛm, ɛ̀y ↄkm in ɛm!» Ɛtŋ wanci ab af cɛ abŋ a ɛy ↄkm yↄwli ab ɛm.

19Eke adyↄwli a ecʼes ɛwɛl a am ɛkn eke -li kʼow -nʼɛŋnmn os ow ɛm ij a, -nʼↄny Pↄl lele Silas ab -lʼow ɛbɛrŋ ɛm es ɛwɛl ecʼany af. 20-Lʼot wɛl -nʼim Rom e jɛj ok ɛsɛl ekʼanŋ yogŋ a ecʼany af, ɛtŋ -li dad ninɛ: «Agŋ amua am is odad ɛy ecʼɛb na ɛm; 21ɛl Jwifɛl, ɛtŋ -nʼam yɛgm agŋ ɛb ir owr. Ɛy Rom eyŋ; ɛy ecʼol a ↄↄm abusu eke si kʼɛgŋ sʼeb oglog si kok ow e low.» 16.21 Rom ↄŋ Jwifɛl abusu eke kʼigŋ Nyam nuŋ ɛl ecʼelel eke -nʼam erur a, kↄ -lʼérurm eke wɛl ki dad agŋ ɛjeci Nyam odad.22Dedeku a yɛji ebl ɛrm ok Pↄl lele Silas ab af. Jɛj ok ɛsɛl a ↄŋ wɛl eb Pↄl lele Silas ab mob sos ɛtŋ ↄŋ abusu eke wɛl kʼↄr ɛl likŋni ɛm. 16.22 Agŋ a ekʼelm Rom eyŋ a, jɛj ok ɛsɛl a bʼↄŋ wɛl ↄr ɛl gbuŋ ke wɛl jɛ́j ɛl e lís e low ok. Agŋ ekʼel Rom eyŋ a, wɛl ɛdŋn eke wɛl ki kok ɛl ɛbɛn. Pↄl lele Silas ab a, Rom eyŋ; ow itm eke wɛl kʼↄr ɛl.23Ɛtŋ eke wɛl ↄr ɛl sɛnyn sɛnyn bake ow uwr a, wɛl ok ɛl sobel ɛm, ɛtŋ wɛl ↄŋ usu ↄsu ɛs eke kʼɛw ɛl nyamn af sɛnyn sɛnyn. 24Eke nʼɛŋn abusu ikŋ na a, lʼot lʼok wɛl sobel ab ɛm ecʼakŋni nyam ekʼanŋ sobel a e nuŋ kↄkↄ a, ɛtŋ nʼawŋm wɛl akr ekŋ ekpr ab.

25Ncok eci lɛgŋ uyu nuŋ ɛm a, Pↄl lele Silas ab am ŋↄŋn Nyam ɛgŋ ɛj kↄklmʼn ɛtŋ sobel ɛm ɛsɛl a am iri. 26Kpru ɛm, wus umu tuↄtuↄ, ↄny sobel a mumu. Kpɛkŋ masany a fɛŋ fifig ok es ɛtŋ sobel ɛm ɛsɛl a eci ŋgbraka a fɛŋ mↄmu es. 27Usu ↄsu ɛs a ufŋm es, eke li bʼɛkn eke sobel a eci masany a fifig a, lʼↄdu in e lab ler ɛm a lʼɛlu ↄkm eke li kʼibir in sosi, aŋke nʼam tutr eke sobel ɛm ɛsɛl a uru es im. 16.27 Ɛ̀kn Ob Kok 12.19 eci akr otar a.28Kↄ Pↄl barm in e lɛc fɛŋ ɛm ninɛ: «Kì kokr ŋ sosi low ŋuŋ! Ɛy fɛŋ sʼanŋ aŋa!»

29Usu ↄsu ɛs a ibrm eke wɛl kʼigŋ al; lʼuru es lʼɛy akŋ a, sos ufŋ ɛm, erŋn ab, lʼok ↄwrↄkp wus Pↄl lele Silas ab ecʼany af. 30Nʼↄŋ wɛl ok ↄkm ɛtŋ li dad wɛl ninɛ: «Agŋ ɛgbɛl, kↄ ayaf mi ki kokr ke mʼɛ́ŋn sel ee?» 31-Li dad ow ninɛ: «Ùb Ɛs Kↄtↄkↄ Jesu nawrɛ ke ŋ lele ŋ ecʼakŋ ab ɛ́ŋan sel.» 32Ɛtŋ -nʼam dad ow Ɛs Kↄtↄkↄ ecʼodad, in lele agŋ a fɛŋ ekʼanŋʼn akŋ ab ab. 33Ncok a eci wanci ab af cɛ, usu ↄsu ɛs a ot ɛl ab im ɛtŋ yↄyↄg ɛl abi ɛnyɛmbri ab es. Kpɛkŋ in ecʼagŋ ab ab wɛl ok ɛl mij nuŋ. 16.33 Bɛ̀bmn Ob Kok 16.15; 18.8.34Lʼoc Pↄl lele Silas ab nʼim in ecʼakŋ a ɛtŋ nʼↄŋ wɛl ob ij. Ɛgŋ na lele in ecʼakŋ ab ab sos ɛm am iŋn aŋke -lʼub Nyam nawrɛ.

35Eke lɛgŋ ɛny a, Rom e jɛj ok ɛsɛl a ɛrm agŋ ow dad usu ↄsu ɛs a ninɛ: «Ɛ̀lu agŋ a es.» 36Usu ↄsu ɛs a ow dad Pↄl ninɛ: «Jɛj ok ɛsɛl a ↄŋ abusu eke wɛl kʼɛlu ↄny es. Ɔtur eke sica kʼokr ↄkm imn ɛrm es ɛy ɛm.» 37Kↄ Pↄl dad agŋ a ninɛ: «Wɛl jɛjm ɛy e low okm, ɛtŋ -nʼↄŋ wɛl ↄr ɛy dedeku ecʼany af, ke ɛy Rom ecʼagŋ cɛ! Ɛtŋ -nʼↄny -lʼok ɛy sobel ɛm. Sica -nʼam erur eke -li kʼok ɛy ↄkm es lↄl ɛm ee? Sʼɛgŋm! -Lʼow ɛl obi -lʼok ɛy es!»

38Agŋ a im ɛwl jɛj ok ɛsɛl a sodad a eke Pↄl dad a. Eke -lʼirir eke Pↄl lele Silas ab el Rom eyŋ tasi a, ɛrmni ɛdŋ ɛl es. 39-Lʼow -lʼɛgŋ low ij -nʼↄŋ wɛl, ɛtŋ -nʼↄny -lʼok wɛl ↄkm sobel ab ɛm ɛtŋ -ni ŋↄŋn wɛl eke wɛl kʼok ↄkm baŋn a. 40Eke Pↄl lele Silas ab ok ↄkm sobel ab ɛm a, -nʼim Lidi ogŋ a. Eke -lʼɛkan agŋ lisijimɛl a, ke -lʼatar wɛl sos es a, -nʼim.

17

Pↄl lele Silas ab im ok Tesaloni baŋn

1Sica Pↄl lele Silas ab ɛcr Anfipolis baŋn lele Apoloni baŋn ab eci im ok Tesaloni; yogŋ, Jwifɛl eci Nyam nuŋ igŋ usu anŋ. 2Ɛsɛ elel eke sakp sakp fɛŋ li bi kok ab af a, Pↄl im ɛy Nyam nuŋ igŋ usu a. Nɛnɛgŋ kpa kpa kpa sakp nyahan, lʼatar ów es Nyam odad nuŋ af agŋ a ekʼanŋ yogŋ ab ab. 3Nʼam ayal lʼok wɛl ɛtŋ nʼam yɛgm wɛl eke Nyam Lɛl ɛm a, ow akpl eke Mesi a kʼij gbre ke ánŋ luw ɛm igb. Nʼam dad wɛl lʼɛsɛ: «Jesu na eke mʼam dad ↄny in ecʼodad a, in anake lʼel Mesi a.» 4Jwifɛl ab ɛm e bɛb odad a ok es sos ɛm ɛtŋ -lʼow -nʼɛŋn Pↄl lele Silas ab. Grɛkɛl nↄnↄ ekʼam igŋ Nyam nuŋ a lele bosu amamn ɛm ecʼↄyↄw nↄnↄ ab yɛji kok ɛbɛn.

5Gbɛkↄ Jwifɛl a nyamnɛyr am ↄny. -Lʼas ów marɛm marɛm ɛsɛl eke -nʼɛŋan ɛbɛrŋ ɛm a luku, -nʼam is odad agŋ ab ɛm, ɛtŋ -nʼam bubr agŋ ɛm baŋn a. Ca -lʼigb -lʼok Jasↄn ecʼakŋ a, -nʼam ↄl Pↄl lele Silas ab eke -li kʼↄny -lʼot -nʼim dedeku a ecʼany af. 6Eke -nʼɛŋnm wɛl a, -lʼↄdu Jasↄn lele agŋ lisijimɛl bɛb ab es -lʼow baŋn a ecʼes ɛw ɛsɛl a ecʼany af, ɛtŋ -nʼam ↄg -li dad -lʼɛsɛ: «Agŋ amua inymn wus na nimum es afr; sica ɛy ogŋ a -lʼok a! 7Ɛtŋ Jasↄn eb ok ɛl akŋ! Agŋ amua fɛŋ am kok ów ekʼelm Sesar ecʼol a eci, aŋke -nʼam dad eke es ɛw ɛs ɛjeci nyam in anŋ eke wɛʼn bʼɛsŋ Jesu.»

8Sodad amua ↄŋ dedeku a lele ɛb a ecʼes ɛw ɛsɛl ab ab sos inym es afr. 9-Nʼↄŋ Jasↄn lele agŋ lisijimɛl ab ab ɛw os es gbuŋ ɛtŋ -lʼɛlu wɛl es.

Pↄl lele Silas ab im ok Bere baŋn

10Kpɛkŋ eke lɛgŋ uk a, agŋ lisijimɛl a ↄŋ Pↄl lele Silas ab im Bere. Eke -lʼokr yogŋ a, -nʼim Jwifɛl e Nyam nuŋ igŋ usu a. 11Bere e Jwifɛl a bʼɛgŋ low eb akm Tesaloni ecʼa; -lʼeb Nyam odad a ɛl e sos ɛm iŋn fɛŋ ɛm. Ɛtŋ sɛgŋ fɛŋ -li bi wewr Nyam Lɛl a, yecʼɛtŋ ke -lʼɛkn eke Pↄl ecʼodad eke bi dad ɛl a el nawrɛ. 12Ɛl ɛm ecʼagŋ nↄnↄ ub nawrɛ; ɛtŋ Grɛkɛl ab ɛm, bosu amamn ɛm ecʼↄyↄw nↄnↄ lele egŋ nↄnↄ ab yɛji ub nawrɛ.

13Kↄ eke Tesaloni e Jwifɛl a iri eke Pↄl am dad Nyam odad Bere baŋn ɛm yɛjʼa, -lʼow -nʼam ŋuŋn dedeku a mɛrm ɛm -nʼↄŋ wɛl ɛw jeŋ jeŋ. 14Ow sosiɛm, kpɛkŋ agŋ lisijimɛl a ↄŋ Pↄl imn okij any a eci; gbɛkↄ Silas lele Timote ab gbɛ anŋ Bere. 15Agŋ a ekʼaam nyimn Pↄl a im ɛwlʼl toŋ ok Atɛn baŋn, ɛtŋ -lʼɛwl -nʼim Bere Silas lele Timote ab ecʼamani a eke Pↄl ↄŋ ab ab. Amani ab ɛm, nʼam ibrm eke wɛl kʼow fafa ɛŋnʼn.

Pↄl anŋ Atɛn baŋn

16Eke Pↄl am eku Silas lele Timote ab Atɛn yogŋ a, low am ɛyʼr sos ɛm eke ɛb na kʼel sɛkp eci nuŋ igŋ ↄfr. 17Nyam nuŋ igŋ usu yogŋ, li bʼatar ów es Jwifɛl lele agŋ a ekʼelm Jwifɛl ke am igŋ Nyam nuŋ ab ab, ɛtŋ ɛbɛrŋ ɛm yɛji sɛgŋ fɛŋ li bʼatar ów es agŋ ɛjeci eke li bʼɛŋn ab ab. 18Epikurɛl lele Sitoyikɛl eci low yɛgm ɛsɛl ab ab 17.18 Epikurɛl eci low yɛgm ɛsɛl a bi tutr eke wɛl bʼanŋ owr lↄsŋn owi eci cɛ. -Li bi tutr eke Nyam ɛ́wm wus e low any, kↄ marɛm marɛm cɛ ów in bʼow. Sitoyikɛl eci low yɛgm ɛsɛl a ɛ́gŋm lↄsŋn e low ebm. -Li bi tutr eke sol anŋ eke bi nyimn wus ɛtŋ ow it eke wɛl kʼatr sos es ɛlum sol amua. yɛji am atar ów es Pↄl ab. Ɛl ɛm ecʼagŋ bɛb am ibrm ɛsɛ: «Nɛnym gbɛl ɛs na, bla odad iy nʼam dad gbɛ ee?» Eke agŋ bɛb am iri Pↄl dad Jesu ecʼodad lele luw ɛm anŋ igb owi ab a,17.18 luw ɛm anŋ igb:Luw Ɛm Anŋ Igb, Grɛk ɛm a yↄw e nin (Anastasis). Eke Pↄl am dad Jesu lele luw ɛm anŋ igb owi ab a, ow ↄtu eke kʼↄŋ Atɛn baŋn eyŋ a tutr eke Pↄl am dad nyàm yony ecʼodad: Jesu ekʼel nyàm igŋ lele Luw Ɛm Anŋ Igb ekʼel nyàm yↄw ab ab e low. -nʼam dad -lʼɛsɛ: «Ɛgŋ na, ɛsɛ etu e sinyam a cɛ ecʼodad owʼn am dad af.»

19Ow sosiɛm -lʼoc Pↄl ab -nʼim baŋn a ecʼów bɛbm ɛsɛl a 17.19 baŋn a ecʼów bɛbm ɛsɛl a:Grɛk ɛm a, Ayeropaj. Atɛn e lafɛny nyam e nin; yogŋ ów bɛbm ɛsɛl bʼↄny ɛl e luku as. ecʼany af, ɛtŋ -li dad ow ninɛ: «Kↄ sʼↄtu eke si kʼuw low yɛgm owr na eke am dad ow ecʼodad ab any ee? 20Eke am dad ɛy ów eke am iti ɛy any a sosiɛm, sʼam erur eke si kʼuw ow e nyandrɛ ab any.» 21Tasi ɛm a, Atɛn eyŋ a fɛŋ lele etu agŋ a ekʼir ɛl ab a, bʼeb sɛgŋ nↄnↄ am iri oglog am dad ów owr ecʼodad cɛ.

22Pↄl inym es ów bɛbm ɛsɛl a ecʼany af ɛtŋ dad ninɛ: «Atɛn eyŋ, mʼam ɛbmn nyamn eke low low fɛŋ ɛm eel Nyam nuŋ igŋ ɛsɛl tasi. 23Tasi ɛm a, eke mʼam ɛc ↄny eci baŋn ɛm a ke mʼam ɛkn ↄny e sinyam nuŋ igŋ e mob a, mʼɛkn egb waw usu nyam eke wɛl nↄn: “Nyàm eke wɛl uwm any eci”. 17.23 Egb waw usu na eke wɛl kok ↄŋ nyàm eke wɛl uwm any a, Atɛn eyŋ e tutr ɛm a, nyàm ɛjeci nyam ekʼow kʼↄdm -lʼijal es sosiɛm eci. Ɛɛ! Yecʼa eke am igŋn nuŋ ke uwmn any a anake mʼam ow mi dad ↄny in ecʼodad a. 24Nyam a eke kok wus na nimum lele mob fɛŋ ekʼanŋ ɛm ab a, anake el afr lele wus ab eci Ɛs Kↄtↄkↄ a, ɛtŋ lʼírm Sinyamel ekʼagŋ us ab ɛm. 25Lʼibram eke agŋ kʼↄŋʼn ob kaka fɛŋ ɛsɛ owʼn ↄnym ob af; tasi ɛm a, in anake li bʼↄŋ agŋ a fɛŋ owr anŋ, sel lele mob mob fɛŋ ab a. 26Ɛgŋ nyam coco ɛm, li kok ɛbr ɛbr a fɛŋ ɛtŋ lʼok wɛl wus na nimum af. Lʼok akpo nʼↄŋ wɛl, ɛtŋ susu susu a eke -li kʼir a yɛji, lʼɛdŋ ow e sereb a. 17.26 Ɛgŋ nyam coco ɛm:Adam ɛm, Nuŋ Ɔb 1.28. Lʼɛdŋ ow e sereb a: Ol Ɔkn 32.8.27Li kok ɛbɛn yecʼɛtŋ ke agŋ a ↄ́lʼl es. Ɛtŋ eke es ↄl a am ɛw bↄbrm ɛm yɛji, kʼaw ke -lʼↄtu eke -li kʼɛŋn ow, aŋke Nyam anm kpekpe ɛgŋ kaka eci. 28Tasi ɛm a, ↄny e lɛl nↄn ɛsɛl a yɛji dad ninɛ: “In ɛm sʼanŋ owr, sʼↄtu eke si kʼan es sʼɛc, ɛtŋ sʼanŋ.” Ɛtŋ lɛl nↄn ɛs ɛjeci nyam yɛji dad ninɛ: “Sʼel in ecʼey.” 17.28 Pↄl am ebr ɛl e lɛl nↄn ɛsɛl a, Epimenid lele Aratↄs ab ecʼodad a eke dad ab ɛm.

29Eke sʼel in ecʼey a, si kʼↄ́nyn tutr eke Nyam anŋ ɛsɛ sika ɛm nyàm, os ɛm nyàm oglog lebn ɛm nyàm ekʼagŋ ij mɛwl kok ɛl ecʼów tutr ɛm af. 30Agŋ ecʼany uwm ɛm ecʼów eke kok lɛgŋ a ekʼɛc ab ɛm a, Nyam ɛwm ɛrm af ij, kↄ nʼam ibrm susu a fɛŋ ecʼagŋ a eke kʼitŋn ɛl ecʼes an a. 31Lʼoc lɛgŋ nyam lʼɛw es, eke ɛgŋ a eke li sↄsum lʼoc ab ɛm, li bʼow li jɛj wus e low lʼok nɛnyɛmbri nyam ɛm. Lʼɛlu ow e low ↄkm agŋ fɛŋ ecʼany af ɛgŋ na eke lʼigbm luw ɛm ab ɛm!»

32Eke -lʼirir Pↄl dad luw ɛm anŋ igb ecʼodad a, agŋ bɛb am kokrʼr miyɛr, ɛtŋ oglog am dad ɛsɛ: «Lɛgŋ ɛjeci ke sʼíri ŋ ecʼodad na.» 33Af aŋa anake Pↄl ɛlu ɛl es a. 34Kↄ agŋ bɛb gbɛ ɛgŋ in e low a eb ɛtŋ ub nawrɛ. Ɛl ɛm a, Denis ekʼel ów bɛbm ɛsɛl ab ɛm ecʼɛgŋ a, yↄw nyam eke wɛl bʼɛsŋ Damaris a lele agŋ ɛjecʼab anŋ ɛm.

18

Pↄl im ɛy Korɛnt baŋn

1Eke ów amua bʼɛc a, Pↄl igb Atɛn im ɛy Korɛnt. 18.1 Korɛnt el Akayi wus af ecʼɛb gbɛl; ɛb na ɛm, agŋ ufu es ɛm ɛtŋ in eci nfaci ij owi a agb nↄnↄ.2Yogŋ nʼɛŋn Jwif nyam eke wɛl bʼɛsŋ Akilas; wɛl ewʼr Pↄŋ eci wus ab af. Nʼanŋ Rom, Itali wus af lʼow ɛy Prisil ab ow kʼibnm, aŋke yogŋ Sesar Klod ↄŋ abusu wɛl ogŋ Jwifɛl a fɛŋ. Pↄl im ɛŋn ɛl, 3ɛtŋ eke -nʼↄnyn juma nyam ekʼel ndey lɛl ɛm lɛ́f e kok a, lʼir wɛl ab ɛtŋ -li bʼokr af -li kok juma. 4Nɛnɛgŋ fɛŋ, Pↄl bʼim Nyam nuŋ igŋ usu a, ɛtŋ eke li bʼeb odad a, li bʼↄl eke li kʼeb Grɛkɛl lele Jwifɛl ab.

5Sica eke Silas lele Timote ab anŋ Maseduan ow a, 18.5 Filip e Nyamel a ↄŋ Silas lele Timote ab os is Pↄl. Ow ↄŋ Pↄl sos ok es in e Nyam juma kok ab ɛm. Li kókm juma a eke ow ɛm li bʼɛŋn os a ij. Ɛ̀kn 2 Korɛnt 11.9; Filip 4.14-15; Ob Kok 17.15. Pↄl bʼoc in e lɛgŋ a fɛŋ am dad Jwifɛl a Nyam odad am ij nɛny dad eke Mesi a Jesu. 6Kↄ Jwifɛl a ɛ́gŋm in e low a ebm ɛtŋ bi wɛwrʼr; ow sosiɛm lʼufŋ in e mob sus ɛm a e siflefl ab es lʼok wɛl es, 18.6 lʼufŋ in e mob sus ɛm a e siflefl ab es lʼok wɛl es:ow e nyandrɛ el ɛgŋ ab ecʼijarm. Ɛ̀kn Matie 10.14 lele ow ecʼakr otar ab ab. ɛtŋ li dad wɛl ninɛ: «Eke batŋ irmn, ke ↄny obi ɛm ana; ow elm ɛm e low ij. Sicaca ɛm a, mʼow mʼoc any mʼↄkŋ agŋ ekʼelm Jwifɛl a.»

7Pↄl igb yogŋ im ir Titius Justus ogŋ, ekʼin ecʼêl a titm Nyam nuŋ igŋ usu a. Lʼelm Jwif kↄ lʼel ɛgŋ nyam eke ɛgŋ ɛl eci Nyam nuŋ igŋ owi a eb. 8Krispus ekʼel Nyam nuŋ igŋ usu a ecʼes ɛw a, lele in ecʼakŋ ab ab 18.8 Bɛ̀bmn Ob Kok 16.15,33. ub Ɛs Kↄtↄkↄ nawrɛ. Korɛnt baŋn eyŋ nↄnↄ ekʼiri Pↄl ecʼodad a yɛji ub nawrɛ ɛtŋ ok mij nuŋ. 9Sica ncok nyam, Pↄl am ɛrur mɛmn ɛtŋ Ɛs Kↄtↄkↄ am dadʼr ɛsɛ: «Kʼùru erŋn! Nɛny ánŋʼŋ ɛm am dad! Kʼàbl nɛny, 10aŋke mʼanŋ ŋ ab. Ɛgŋ kaka kʼↄtum kokmʼŋ low ŋuŋ aŋke ɛb na ɛm, agŋ nↄnↄ el ɛm eci.» 11Pↄl anŋ Korɛnt kok lakpo nyam awl nↄhↄn ɛtŋ am yɛgm agŋ Nyam odad.

12Lakpo ab af eke Galiↄn eb Rom ecʼes ɛw Akayi ogog ecʼa, Jwifɛl okr af irŋn Pↄl. -Lʼoc ow -nʼim jɛj ok ecʼany af 13ɛtŋ -li dad ninɛ: «Ɛgŋ na am ↄl eke kʼeb agŋ igŋ Nyam nuŋ ekʼotm ol a ecʼab es.» 18.13 Rom eyŋ ↄŋ abusu eke wɛl ki kok Nyam nuŋ igŋ owi ɛsɛ Jwifɛl ecʼab af, kↄ ow elm Nyam nuŋ igŋ owi fɛŋ gbɛ. Jwifɛl am ok Pↄl ów af aŋke ɛl ecʼa, Pↄl am yɛgm agŋ Nyam nuŋ igŋ owi ɛjeci; ow el low ligbɛl ekʼitm Rom eyŋ ecʼol ab ɛm. Galiↄn gbɛ am oc Pↄl eci low yɛgm a ɛsɛ Jwifɛl ecʼab af.14Eke Pↄl ↄl eke ki dad odad a, Galiↄn dad Jwifɛl a ninɛ: «Ɔny Jwifɛl, tasi ɛm a, blel ow el low ŋuŋ li kok, oglog low ligbɛl marɛm anake li kok a, ke blel mʼók sos es mʼiri ↄny ecʼodad a. 15Kↄ ekʼow el ów es atar odad ebl owi af, en owi af lele ↄny obi e sol owi af ab a, na ↄny obi e low eke kʼɛkan ana. Sodad nɛnɛ a, mʼérurm eke mi kʼel ow e jɛj ok ɛs!» 16Ɛtŋ lʼogŋ wɛl jɛj ok usu a. 17Ɛl fɛŋ -nʼↄny Sↄstɛn ekʼel Nyam nuŋ igŋ usu a ecʼes ɛw ɛs a, ɛtŋ -nʼam ↄr ow jɛj ok ɛsɛl a ecʼany af; gbɛkↄ Galiↄn cicm sar okm ɛl es.

Pↄl ɛwl im Antiↄs

18Pↄl anŋ Korɛnt ibn. Sica lʼɛlu agŋ lisijimɛl a es, ɛtŋ lʼeb mijɛtŋ lʼot Prisil lele Akilas ab nʼim Siri. Gbuŋ ke -lʼeb mijɛtŋ a, Saŋkre ɛb ɛm yogŋ, Pↄl ↄŋ wɛl ɛrʼr sin aŋke lʼij nɛny. 18.18 Pↄl ɛdŋ sɛgŋ eb ij nɛny Nyam ecʼany af eke kʼɛgŋm mar, ɛrm sin (Awl 6.1-21). Sakp nↄnↄ Jwifɛl bi kok ɛbɛn Nyam bia ɛlu eci. Ba wɛl bʼɛr sin, ke lɛgŋ a eke wɛl ɛdŋ eb a uwr ŋ̂. Ɛ̀kn Ob Kok 21.24 lele akr otar ab ab yɛji.19-Nʼim -lʼok Efɛs ɛtŋ Pↄl ɛlu ɛl es yogŋ. Nʼim lʼɛy Nyam nuŋ igŋ usu a ɛtŋ Jwifɛl ab ab -nʼam atar ów es. 20-Lʼibrm ow ekʼow kʼanŋ ɛl ab ibn, kↄ lʼɛgŋm. 21Ke lʼɛ́lu wɛl es a, li dad wɛl ninɛ: «Eke Nyam ɛgŋ, lɛgŋ ɛjeci mʼow mʼɛwl mɛny mʼow ↄny ogŋ aŋa.» Ɛtŋ lʼigb Efɛs nʼimn mijɛtŋ ɛm eci. 22Eke lʼitr es Sesare a, lʼuyu nʼim Jerusalɛm lʼɛsŋn Nyamel ecʼagŋ a, gbuŋ ɛtŋ nʼim Antiↄs. 23Li kok sɛgŋ bɛb yogŋ ɛtŋ nʼim. In ecʼim ɛm a, lʼɛcr Galasi lele Friji e wus ab af eci ɛtŋ nʼam atr jam ɛsɛl a sos es.

Apolↄs im Efɛs

24Jwif nyam eke wɛl bʼɛsŋ Apolↄs ke wɛl ew Alesandri a, ow ɛy Efɛs. Lʼel odad ebl mamn ɛs eke uw Nyam Lɛl any sɛnyn sɛnyn yɛji. 25Wɛl yɛgmʼn Ɛs Kↄtↄkↄ Jesu ecʼejagb a e low, ɛtŋ ari at ɛm, nʼam ↄb kokoba li yɛgm agŋ Jesu e lís e low fɛŋ cɛcɛ ɛm; gbɛkↄ Jan eci mij ok nuŋ a cɛ e low lʼuw any. 18.25 Bɛ̀bmn Ob Kok 19.3-4.26Nʼam dad ów ↄmn ɛm tasi Nyam nuŋ igŋ usu yogŋ. Eke Prisil lele Akilas ab iriʼr lebl a, -lʼoc ow ɛtŋ -lʼotar Ɛs Kↄtↄkↄ Jesu ecʼejagb a e low akr tasi -lʼok ow.

27Sica eke Apolↄs am erur eke kʼim Akayi wus af a, agŋ lisijimɛl a atrʼr sos es, ɛtŋ -li kok lɛl -nʼawŋ ɛb ab ɛm eci jam ɛsɛl a yecʼɛtŋ ke wɛl ébʼr sɛnyn sɛnyn. Eke nʼim lʼɛy yogŋ a, agŋ a eke Nyam e bibm ɛm ↄny ↄmn a, lʼɛlum wɛl abu nↄnↄ. 28Tasi ɛm a, dedeku fɛŋ ecʼany af nʼam ot ów tasi li yɛgm eke Jwifɛl a ↄnym low ij: Nyam Lɛl ɛm, nʼam ɛlu ↄkm eke Mesi a Jesu.

19

Pↄl im ok Efɛs ɛb ɛm

1EkʼApolↄs anŋ Korɛnt a, Pↄl ebr mafɛny ɛm eci im ɛy Efɛs. Nʼɛŋn jam ɛsɛl bɛb yogŋ 2ɛtŋ lʼibrm wɛl ninɛ: «Kↄ eke ubr nawrɛ a, ɛŋan Abŋ Lala ee?» -Li dad ow ninɛ: «EkʼAbŋ Lala nyam anŋ yɛji, sʼirim; wɛl dadm ɛy ow e low.» 3Ow ↄŋ Pↄl ibrm ɛl ninɛ: «Ke sica bogŋ e mij ok nuŋ ɛŋan ee?» -Li dad ow ninɛ: «Jan eci mij ok nuŋ a eke yɛgm agŋ a.» 4Pↄl dad ɛl ninɛ: «Lɛgŋ ab ɛm a, Jan am ok agŋ a ekʼɛgŋ eb eke kʼitŋn ɛrm a mij nuŋ ɛtŋ nʼam dad Israɛl ecʼagŋ a eke kʼub ɛgŋ a eke bʼow anŋʼn jam ow a nawrɛ, ɛgŋ a el Jesu.» 19.4 Ɛ̀kn Matie 3.11; Mark 1.4, 7-8.5Eke -lʼirir ów amua a, -nʼↄŋ wɛl ok ɛl mij nuŋ Ɛs Kↄtↄkↄ Jesu e nin ɛm. 6Pↄl at ɛl abu nuŋ ɛtŋ -nʼɛŋn Abŋ Lala. -Nʼam ɛbr sɛbr eke wɛl uwm any ɛtŋ -nʼam iri Nyam ogŋ ecʼodad -li dad. 7Agŋ a fɛŋ ↄtu ekʼij agŋ lɛw yony.

8Pↄl bʼim Nyam nuŋ igŋ usu a, ɛtŋ yogŋ awl emum nyahan, li bi dad ów ↄmn ɛm tasi. Nʼam dad Nyam e gbreŋgbi usu a ecʼodad ɛtŋ nʼam ↄl elel eke li kʼeb agŋ a ekʼam iri in ecʼodad a. 9Gbɛkↄ agŋ nↄnↄ am ↄny lↄru aru, ɛ́gŋm ekʼub nawrɛ ɛtŋ dedeku a ecʼany af, am cak Ɛs Kↄtↄkↄ Jesu ecʼejagb a e low. Ow sosiɛm Pↄl ɛlu ɛl es, ot jam ɛsɛl ab ab im, ɛtŋ sɛgŋ fɛŋ am dad Nyam odad Tiranus e lɛl êl ɛm a. 10Low na ibn toŋ ij akpo yony; ow ↄŋ agŋ a ekʼir Azi ogog a, Jwifɛl lele agŋ ekʼelm Jwifɛl ab ab iri Ɛs Kↄtↄkↄ ecʼodad a.

Seva ecʼey a

11-12Pↄl ɛm, Nyam am kok sakrowa ɛgbɛl toŋ batŋ agŋ bʼot sigbad, oglog nuŋ es awŋ eke Pↄl ɛw sos a ís ↄ́lu a: ↄl a bʼoc ɛl es lís ɛtŋ abŋ eŋuŋ a bʼok ↄkm ɛl ɛm. 13Jwifɛl bɛb eke bʼɛc susu susu ogŋ abŋ eŋuŋ eke bʼanŋ ↄ́lu ɛm a, ɛl yɛji am ɛbm oc Ɛs Kↄtↄkↄ Jesu e nin a ogŋn abŋ eŋuŋ ok ↄkm. -Li bi dad abŋ eŋuŋ a -lʼɛsɛ: «Jesu a eke Pↄl am dad in e low a e nin ɛm, mʼam dad ↄny eke kʼokr ↄkm!» 14Ɛbɛn eke egb waw ɛs ligbɛl nyam, Jwif eke wɛl bʼɛsŋ Seva a, ecʼey lↄbŋ a yɛji bi kok ana. 15Kↄ lɛgŋ nyam, abŋ ŋuŋ nyam dad ɛl ninɛ: «Mʼuw Jesu any ɛtŋ mʼuw ɛgŋ ekʼel Pↄl ab any, ɛtŋ kↄ ↄny, bwo el ↄny ee?» 16Ɛtŋ ɛgŋ a eke abŋ ŋuŋ ir ɛm a ɛy ɛl af, ɛtŋ lʼɛy lɛc lʼakm wɛl fɛŋ; lʼↄr wɛl lɛc ɛm toŋ batŋ mob kok kok ɛl; -lʼuru es -lʼok ↄkm akŋ a -nʼim sos ↄfr.

17Efɛs ecʼagŋ a, Jwifɛl lel agŋ ekʼelm Jwifɛl ab ab, iri low na; ɛl fɛŋ erŋn am ↄny ɛl ɛtŋ agŋ am ↄny Ɛs Kↄtↄkↄ Jesu e nin a ecʼɛlum ligbɛl. 18Agŋ nↄnↄ a eke ub nawrɛ a ow dedeku a fɛŋ ecʼany af ɛgŋ ów eŋuŋ a eke -li kokr a e low eb. 19Agŋ nↄnↄ a eke kok cam owi a ot ɛl e silɛl a ow, ɛtŋ dedeku a fɛŋ ecʼany af -lʼofŋ. Wɛl ub silɛl a ecʼos abi ekʼↄtu eke kʼij a, ɛtŋ ɛl ecʼos ab ɛm, ow ij jɛtɛ efu fandi ekŋ yony lele lɛw ab. 19.19 Ɛl eci os, jɛtɛ ufu nyam el juma kok ɛs nyam e lɛgŋ nyam eci labm sↄg.20Elel eke Ɛs Kↄtↄkↄ ecʼabusu ɛm, Nyam ecʼodad a am eb es ke am ɛlu in e lɛc a ↄkm ana.

Efɛs ɛb ɛm e dedeku a ecʼɛrm bebl

21Eke ów amua ɛc ok es a, Abŋ Lala nyimn Pↄl 19.21 Abŋ Lala nyimn Pↄl:odad na Grɛk ɛm a, wɛl ↄtu ekʼitŋn ɛjecʼɛm dad ɛsɛ Pↄl ɛgŋ eb. eke kʼɛcr Maseduan lele Akayi ab eci, ke im Jerusalɛm. Nʼam dad eke ekʼin im yogŋ, owʼn it ke in ím Rom yɛji. 22Ow sosiɛm nʼↄŋ in ecʼabu ɛlum ɛsɛl yony, Timote lele Eras ab ikŋ anym im Maseduan, kↄ in obi a gbɛ ɛmɛny nʼanŋ Azi sɛgŋ bɛb.

23Lɛgŋ na af, ɛrm bebl ligbɛl ɛy Ɛs Kↄtↄkↄ Jesu ecʼejagb a sosiɛm. 24Sika iny ɛs nyam eke wɛl bʼɛsŋ Demetrius bʼoc jɛtɛ ufu kokr nyàm yↄw Artemis 19.24 Artemis el nyàm yↄw eke Azi ecʼagŋ nↄnↄ bʼigŋ nuŋ. -Li bi tutr eke ow bʼↄŋ agŋ ey ew, ow bʼakpal egb. Nʼↄny nuŋ igŋ susu likŋ lele lɛw lele nyahan ab, ɛtŋ Efɛs anake el ow eci usu ligbɛl a. Lɛgŋ ab ɛm a, in e nyamel gbɛl a el wus na nimum eci mob amamn ab ɛm e ligbɛl marɛm nyam. eci nyamel ekekey, ɛtŋ ow bʼↄŋ juma kok ɛsɛl a bʼɛŋn os nↄnↄ. 25Lʼas in e juma kok ɛsɛl a lele agŋ ɛjecʼa eke ɛl e juma a ot in ecʼa es a luku ɛtŋ li dad wɛl ninɛ: «Agŋ o, uwr any eke ow el juma na anake bʼↄŋ ɛy sʼir ɛb sɛnyn sɛnyn a. 26Am ɛkan ɛtŋ am irir low eke Pↄl ikŋ na am kok a: tasi ɛm a, nʼam dad eke sinyam a eke agŋ in kok a, in elm nyàm, ɛtŋ lʼeb agŋ nↄnↄ, ow elm Efɛs aŋa sↄny cɛ, kↄ Azi wus nimum af yɛji. 27Low na ↄtu eke ki ŋuŋn ɛy e juma a, ke ɛmɛny ow ↄ́ŋ nyàm yↄw Artemis e nyamel gbɛl a irmn in ecʼany a; nyàm yↄw na eke Azi lele wus na nimum ecʼagŋ a fɛŋ ab bʼigŋ nuŋ a e sagb a bʼow oc es!»

28Eke -lʼirir sodad amua a, agŋ a ɛrm ebl afŋn es ɛtŋ am ↄg dad ɛsɛ: «Efɛs eci Artemis a el ligbɛl!» 29Ɛrm bebl a eb es ɛb a fɛŋ ɛm. Agŋ a ↄny Gayus lele Aritak ab, Maseduan wus af eyŋ yony eke bʼɛwl Pↄl usu, ɛtŋ dedeku ɛm -lʼub -lʼok dedeku a e luku as usu a. 30Pↄl am erur eke kʼokm sos ↄkm dedeku a ecʼany af, kↄ jam ɛsɛl a ɛdŋn in. 31Azi wus ab af eci idr ɛsɛl bɛb a ekʼel lawlɛl a, ↄŋʼn bↄwl ŋↄŋnʼn eke li kʼiim dedeku a e luku as usu a. 32Wanci ab af a, luku as a wuwal: agŋ bɛb bʼↄny na ke dad, amua bʼↄny na ke dad, ɛtŋ nↄnↄ gbɛl ecʼa, -lʼuwm low a sosiɛm eke -nʼanŋn luku as ab ɛm ab any. 33Jwifɛl a akŋ ów a ok Alesandr nɛnym ɛtŋ -lʼikŋm ow anym eke li ki dad. Alesandr igbl abu ogŋ: lʼerur eke dedeku a ecʼany af li kʼeb odad li dad lʼotar akr. 34Gbɛkↄ sica eke ow ok ɛl es sos ɛm eke ow el Jwif a, ɛl fɛŋ -lʼↄg lebl nyam toŋ ow kok wanci ↄmu yony: «Efɛs eci Artemis a el ligbɛl!»

35Sↄg a anŋ ɛm toŋ ɛtŋ sica ɛb a eci es ɛw ɛs a ↄtu ɛdŋn dedeku a ɛtŋ dad ninɛ: «Efɛs ecʼagŋ, yewalil ↄ! Agŋ a fɛŋ uw any eke Efɛs ecʼɛb a bʼↄsu Artemis gbɛl a e nuŋ igŋ usu a lele in e lebn ɛm nyàm ekʼanŋ afr ɛy wus ab ab. 36Ow itim ɛgŋ kaka any. Ow sosiɛm ↄtur eke ki yewalil tiŋ, kì kokr nyamb owi. 37Kin, otr agŋ amua owr aŋa, -lʼiym nyamel gbɛl a e mil ɛtŋ -li wɛwrm ɛy e nyàm yↄw a yɛji. 38Eke Demetrius lele in e juma kok ɛsɛl ab ab ↄny low ɛgŋ ab a, ow ↄny sɛgŋ eke wɛl bi jɛj ów ok ɛtŋ es ɛw ɛsɛl yɛji anŋ: yogŋ anake -li kʼim -li jɛj -lʼok a. 39Ɛtŋ ɛmɛny eke ↄnyn low eke kʼibrmn a, wɛl bʼow dad ow ecʼodad luku as gbɛl a eke bʼan es ol af a ecʼany af. 40Tasi ɛm a, yɛfɛnyna e low na ekʼɛy a, af yogŋ a, wɛl ↄtu eke kʼot ɛy ɛsɛ agŋ low ɛgŋm ebm ɛsɛl af, aŋke low kaka anm ekʼam ayal ɛy ecʼɛŋanin na, ɛtŋ si kʼow sʼↄnym odad ebl ekʼow af si kʼotar ɛŋanin na e low akr sɛnyn sɛnyn.» 41Eke li dad ów amua uwr a, lʼigbl luku as a ecʼagŋ a sos ogŋ.

20

Pↄl im Maseduan lele Grɛs ab

1Eke ów wuwal a fɛŋ ok sel a, Pↄl as jam ɛsɛl a luku ɛtŋ am atr ɛl sos es. Ow bʼuwr a, lʼɛlu wɛl es nʼim Maseduan. 2Lʼɛcr wus ab af eci, lʼatr ↄmn ɛsɛl a sos es, sodad nↄnↄ a eke li dad wɛl ab ɛm. Ɛtŋ nʼim Grɛs, 3nʼanŋ yogŋ lʼij awl nyahan. Sica eke nʼam bɛbm sos eke li kʼeb mijɛtŋ nʼim Siri a, lʼiri eke Jwifɛl a am ut in ecʼasre. Ow sosiɛm lʼɛwl mɛny lʼebr Maseduan eci. 4Agŋ a ekʼim am ɛwlʼl a 20.4 agŋ a ekʼim ɛwlʼl a:Ob Kok ɛsɛl e silɛl esig oglog bʼigŋ af dad ɛsɛ toŋ Azi. el: Sopatɛr Pirus jim, Bere iy, Aritak lele Sekundus ab ekʼel Tesaloni eyŋ, Gayus, Dɛrb iy, Timote, Tisik lele Trofim ab, Azi wus af ecʼagŋ. 5Agŋ amua ikŋ anym im Troas am eku ɛy. 6Ɛy gbɛ, eke Futufutu eke ejru anm ɛm ecʼes gbɛgbl a uwr a, sʼeb mijɛtŋ Filip ɛb ɛm Maseduan wus af; ɛtŋ eke sɛgŋ yen ɛc a, sʼim sʼɛŋn ɛl Troas, sʼanŋ yogŋ si kok sɛgŋ lↄbŋ.

Pↄl eci Troas eyŋ ekʼim ɛkn abal es

7Ma ɛy ncebles a, sʼɛŋanin eke si kʼubr futufutu ɛm, 20.7 Ma ɛy ncebles a:Grɛk ɛm odad eci iri tasi el Lɛgŋ krɛkrɛ; wɛl ↄtu ekʼitŋn ɛjecʼɛm dad ɛsɛ Dimas ncebles; sʼɛŋanin eke si kʼubr futufutu ɛm: kretiɛnɛl krɛkrɛ a bʼokr af am ij ob a, -li bʼebm ob ij lala ab kpɛkŋ. ɛtŋ Pↄl am dad dedeku a odad. Eke lɛgŋ bʼow ɛny ke li bʼow nʼim a sosiɛm, li dad odad toŋ lɛgŋ usu ubr ɛm. 8Oj ab ɛm a eke sʼas luku êl afr yogŋ a, kɛniɛ nↄnↄ anŋ. 9Ŋgbafrɛ nyam eke wɛl bʼɛsŋ Etikus sig es finɛtr nɛny af a. Pↄl ecʼodad a ekʼam ↄfu nɛnym a, ↄŋ mɛmn ɛwlʼl. Mɛmn a afŋn in es toŋ nʼanŋ êl afr nyahan ɛm a lʼɛy wus. Wɛl ↄny igblʼl ogŋ, kↄ lʼuw. 10Pↄl us es, im ubuʼr af, ocʼr ɛtŋ dad agŋ a ninɛ: «Ɛrmij kʼók ↄny: nʼanŋ owr!»

11Ɛmɛny Pↄl ɛwl uyu êl afr a, lʼubr futufutu ab ɛm li cɛc, ɛtŋ in yɛji lʼij. Ɛmɛny li dad odad ibn kpekpe toŋ ligbn ɛjn ɛy ↄkm ɛtŋ nʼim. 12Iy a gbɛ anŋ owr, wɛl ocʼr im ɛtŋ ow el agŋ a fɛŋ ecʼɛrm es ɛy.

Pↄl igb Troas im Mile

13Sʼikŋ anym sʼim eke si kʼeb mijɛtŋ ot im ɛy Asos; yogŋ anake si kʼoc Pↄl a, aŋke tasi ɛm a, li dad eke li kʼɛcr wus wus eci. 14Eke lʼow nʼɛŋn ɛy Asos a, sʼocʼr mijɛtŋ ab ɛm ɛtŋ sʼim Mitilɛn. 15Sʼigb yogŋ sʼim ɛtŋ lɛgŋ bʼɛny a, sʼow sʼok lekr a eke wɛl bʼɛsŋ Kio a ecʼany af. Lɛgŋ bʼɛny a, sʼow sʼok Samↄs, ɛtŋ ɛmɛny lɛgŋ bʼɛny akr af a, 20.15 Lɛgŋ bʼɛny akr af a:Ob Kok eci silɛl esig oglog bʼigŋ af dad ɛsɛ eke wɛl inym es Trojiliↄn a. sʼow sʼok Mile. 16Tasi ɛm a, Pↄl ɛgŋ eb eke kʼinyam es Efɛs irmnm lɛgŋ Azi wus af. Nʼam ogŋ es yecʼɛtŋ ekʼow it ke nʼánŋ Jerusalɛm Pantekↄt e lɛgŋ a.

Pↄl am dad Efɛs ecʼagŋ ekpekp a ów

17Pↄl anŋ Mile awŋ bↄwl Efɛs eke Nyamel ecʼagŋ ekpekp a kʼow. 18Eke -lʼowr -nʼɛŋan ow a, li dad wɛl ninɛ: «Sɛgŋ a fɛŋ eke mʼanŋ ↄny ab a, uwr elel eke mʼaan es ab any, lɛgŋ krɛkrɛ a ɛtŋ eke mʼow Azi wus na af a. 19Es is ɛm, mi kok Ɛs Kↄtↄkↄ e juma ↄŋn ikŋ ɛm, Jwifɛl eci asre eke bʼut ɛm e gbre ijr ecʼa sosiɛm. 20Uwr any ɛkan eke low fɛŋ ekʼↄtu eke kʼakpl ↄny ecʼa, mʼocm mi lↄlm es. Dedeku fɛŋ ecʼany af, ↄny ecʼakŋ akŋ, mi dad ↄny ɛtŋ mi yɛgm ↄny yɛji. 21Mʼɛsŋ Jwifɛl lele agŋ ekʼelm Jwifɛl ab ab eke kʼitŋn ɛrm ɛm, oc any ↄkŋ Nyam ke ↄ́ny ↄmn ɛy Ɛs Kↄtↄkↄ Jesu ɛm. 22Sica mʼaam Jerusalɛm ɛsɛ elel eke Abŋ Lala am atʼm eke mi ki kok ab af. Low yecʼa eke bʼow ɛŋnʼm yogŋ a, mʼuwm any. 23Low a cɛ eke mʼuw any a el: ɛb fɛŋ ɛm eke mi bʼɛc a, Abŋ Lala bʼɛwarʼm ɛm e gbre ij nↄnↄ lele sobel ɛm eke mʼow mʼɛy ab ab a e low. 20.23 Bɛ̀bmn Ob Kok 21.4,11.24Gbɛkↄ mʼam ɛkn eke ɛm ecʼa, ɛm ecʼowr anŋ a ↄnym any; low a cɛ ekʼↄny any a el ke mʼím toŋ mʼigŋ ɛm eci es uru a e nuŋ, ke mi kók juma a eke Ɛs Kↄtↄkↄ Jesu abulʼm a, toŋ ke mʼúwar; juma a el ke mʼↄ́b Amani Mamn a ekʼel Nyam eci sↄrŋ ikŋ a e kokoba. 20.24 Bɛ̀bmn 2 Timote 4.7.

25Mʼɛc ↄny fɛŋ ecʼaraŋn mi dad Nyam e gbreŋgbi usu a ecʼodad; gbɛkↄ sicaca ɛm a, mʼuw any ekʼↄny ɛm ecʼɛgŋ kaka kʼow ɛknm im ij. 26Na sosiɛm anake yɛfɛnyna mʼam igbl lebl ogŋ mi dad mʼɛsɛ: ekʼↄny ɛm ecʼɛgŋ nyam am irm, ke ow elm ɛm e low ij, 27aŋke mi dad ↄny Nyam e low a fɛŋ eke bɛbm ɛw es a; mʼocm kaka mi lↄlm es. 28Ɔ̀surir ↄny obi lele Abŋ Lala eci mɛbob a ekʼↄŋ ↄny eke kʼↄsur ab ab. Ɛsɛ elel eke mɛcɛb ↄsu ɛs bʼɛw in e mɛcɛb a nyamn af ab af a, ɛ̀wr Nyamel a eke Nyam ↄl jim lokm e mebl ab ɛm 20.28 jim lokm e mebl ab ɛm:odad na Grɛk ɛm, wɛl ↄtu ekʼitŋn ɛjecʼɛm dad ɛsɛ in obi e mebl ab ɛm. a e low ɛrm. 29Mʼuw any tasi eke ɛm eci im ɛm a, agŋ ekʼanŋ ɛsɛ mindey eŋuŋ af bʼow ok ↄny ecʼaraŋn ɛtŋ kʼow yɛbm mɛbob a kaka. 30Ɛtŋ ↄny ɛm a yɛji, agŋ bʼow ok ↄkm am ↄny yadŋ, yecʼɛtŋ ke ↄmn ɛsɛl a ús ɛl jam. 31Ɔ̀sur sos! Ke ↄ́kan ekʼakpo emum nyahan, ncok lele lɛgŋ owr ab, ↄŋn ikŋ ɛm, mʼↄpim ↄny ɛm ecʼɛgŋ nyam nyam ecʼów ↄm.

32Sica mʼam oc mʼɛlul ↄny Nyam lele in eci sↄrŋ ikŋ eci odad ab ab abu ɛm. Nʼↄny abusu eke li kʼagbr ↄny ↄmn ɛm ke nʼↄ́ŋ ↄny aja a fɛŋ eke lʼoc lʼɛw es agŋ a ekʼel in ecʼa ecʼa. 33Mʼocm nyamn mʼɛwm ɛgŋ kaka fɛŋ ecʼos, sika, lele simob sus ɛm ab af. 34Ɔny obi yɛji uwr any eke ow el ɛm e sabu ab ɛm mi kok juma mʼɛŋn yecʼekʼit a agŋ a ekʼam ɛwlʼm a, lele ɛm obi ab ecʼa. 20.34 Bɛ̀bmn Ob Kok 18.3a.35Sɛgŋ a fɛŋ mi yɛgm ↄny eke ki kokr juma ɛbɛn ke ɛ́lumn ↄgbↄru abu. Ɔ̀kan Ɛs Kↄtↄkↄ Jesu eci sodad amua eke dad a: “Eke wɛl bʼↄŋ ɛgŋ ob a, wɛl bʼɛŋn sos ɛm iŋn nↄnↄ akm yecʼeke wɛl bʼɛŋn ɛgŋ ɛm a.” » 20.35 Jesu ecʼodad na, wɛl ocm ɛwm es Matie, Mark, Luk lele Jan ab eci lɛl ab ɛm.

36Eke odad a uwr a, Pↄl ok ↄwrↄkp wus ɛl fɛŋ ab ŋↄŋn Nyam. 37Agŋ a fɛŋ am ikŋ ↄŋn ɛtŋ am ɛy Pↄl af es ɛlulil eci. 38Sos ↄw ɛl es nↄnↄ aŋke Pↄl dad ɛl eke wɛʼn kʼow in ɛknmʼn ij. Ɛtŋ -lʼɛwl ow toŋ -lʼok mijɛtŋ a e lís.

21

Pↄl aam Jerusalɛm

1Eke sica sʼɛlu ɛl es a, sʼimn mijɛtŋ ɛm eci, kpɛkŋ kpɛkŋ toŋ sʼok Kↄs lekr ɛm; lɛgŋ bʼɛny a, sʼim sʼok Rod lekr ɛm, ɛtŋ sʼigb yogŋ sʼim sʼok Patara baŋn. 2Yogŋ, sʼɛŋn mijɛtŋ nyam ekʼam ow im Fenisi ɛtŋ sʼok ɛm sʼim. 3Sʼɛkn Sipr lekr a kpekpe ɛm, sʼɛcr ow ecʼesr ɛm a, ɛtŋ sʼimn Siri eci. Sʼitr es Tir eci nanu gbɛl a, yogŋ a eke mijɛtŋ a kʼusm in ecʼɛrɛkp ab es a. 4Yogŋ sʼɛŋn jam ɛsɛl ɛtŋ sʼanŋ ɛl ab ow ij nɛnɛgŋ mum nyam. Eke Abŋ Lala ɛwar ɛl a, -li dad Pↄl eke kʼúyum iim Jerusalɛm. 5Gbɛkↄ eke nɛnɛgŋ gber mum a oc es a, sʼɛwl sʼebr ɛy ecʼusu im ab ɛm. Ɛl fɛŋ -lʼow -lʼɛwl ɛy, ɛl ecʼↄyↄw lele ɛl ecʼey ab toŋ sʼok ↄkm baŋn a. Okij nɛny yogŋ, sʼok ↄwrↄkp wus si ŋↄŋn Nyam. 6Eke sica sʼɛlulil es a, sʼok mijɛtŋ ab ɛm ɛtŋ ɛl gbɛ -lʼɛwl -nʼim gbugŋ gbugŋ.

7Sica eke sʼigb Tir a, sʼim sʼok Pitolemais, ɛtŋ sʼuwar ɛy ecʼusu im mij af ecʼa. Yogŋ sʼɛkanin ɛb ab ɛm ecʼagŋ lisijimɛl ab ab, ɛtŋ sʼanŋ ɛl ab lɛgŋ nyam cɛ. 8Lɛgŋ bʼɛny a, sʼim sʼok Sesare. Yogŋ, sʼok Amani Mamn a ecʼes ↄmun ɛs Filip ecʼakŋ a ɛtŋ sʼanŋ in ogŋ a. Lʼel agŋ lↄbŋ a eke wɛl sↄsum ot Jerusalɛm a e nyam. 21.8 Ɛ̀kn Ob Kok 6.5; 8.5.9Nʼↄny ey ↄyↄw yar eke ɛbim egŋ, ke bʼↄb kokoba dad odad eke Nyam bʼↄŋ ɛl a. 10Sʼanŋ yogŋ ow kok sɛgŋ nↄnↄ toŋ ɛtŋ kokoba ↄb ɛs nyam eke wɛl bʼɛsŋ Agabus 21.10 Ɛ̀kn Ob Kok 11.28. anŋ Jude ow. 11Lʼow ɛy ogŋ a, lʼoc Pↄl eci meb er ɛm a, nʼawŋ in ecʼakr a lele sabu ab ab, ɛtŋ li dad ninɛ: «Kin Abŋ Lala ecʼodad eke am dad: ɛgŋ a eke meb er ɛm na el in ecʼa, Jerusalɛm yogŋ, Jwifɛl bʼow awŋʼn ɛbɛn, ke -lʼoc -lʼɛlu ow agŋ ekʼelm Jwifɛl a abu ɛm.»

12Eke sʼiri ów amua a, ɛy obi ɛy obi lele Sesare ecʼɛy lisijimɛl ab ab, si ŋↄŋn Pↄl eke kʼúyum iim Jerusalɛm. 13Gbɛkↄ li dad ninɛ: «Kↄ bla sosiɛm ɛtŋ am ikŋn ↄŋn ↄwarʼm sos es ee? Ɛm, mi bɛbm sos, ow elm ɛm ecʼawŋ a cɛ eci, kↄ ke mʼúw Jerusalɛm Ɛs Kↄtↄkↄ Jesu sosiɛm.» 14Eke sʼↄtum sʼebmʼn odad ebl ɛm a, sʼatramʼn ij ɛtŋ si dad sʼɛsɛ: «Ke ow él yecʼa ekʼƐs Kↄtↄkↄ am erur a!»

15Eke sica sʼanŋ yogŋ si kok sɛgŋ bɛb a, si bɛbm sos sʼam uyu sʼimn Jerusalɛm eci. 16Sesare eci jam ɛsɛl a ow ɛwl ɛy Jerusalɛm; -lʼoc ɛy -nʼim ɛgŋ nyam eke kʼeb ok ɛy akŋ a ogŋ; wɛl bʼɛsŋʼn Minasↄn, Sipr lekr ɛm ecʼɛgŋ ekʼel jam ɛs lɛgŋ kpekpe, ke ir Jerusalɛm. 17Yogŋ eke sʼok a, ɛy lisijimɛl a eb ɛy sos ɛm iŋn ɛm.

Pↄl im Jak ogŋ a

18Eke lɛgŋ ɛny a, Pↄl ot ɛy ab im Jak ogŋ a; yogŋ, Nyamel ecʼagŋ ekpekp a fɛŋ as luku. 19Pↄl ɛsŋn ɛl, ɛtŋ mɛwl ɛm am dad ɛl in e juma ab ɛm ecʼów fɛŋ eke Nyam kok agŋ a ekʼelm Jwifɛl a ecʼaraŋn a. 21.19 Ow kʼↄdm Pↄl eci samani a eke am ↄŋ ɛl a, Azi wus af eci Sinyamel a eci ob ap a eke lʼeb a, nʼↄŋ wɛl. Ɛ̀kn 1 Korɛnt 16.1-4; Rom 15.25-28.20Eke -lʼirir ow ecʼodad a uwr a, -li kↄklm Nyam; ɛtŋ -li dad Pↄl ninɛ: «Ɛy lisijim, am ɛkn eke Jwifɛl fandi fandi ub Jesu nawrɛ, ke ɛl fɛŋ -li bʼucu ol a -nʼↄny es sɛnyn sɛnyn a. 21Wɛl dad ɛl eke ŋ bi yɛgm Jwifɛl a fɛŋ ekʼin ir lutu a low eke wɛʼn kʼigŋ Mois ecʼol a in ɛlu es, ɛtŋ ɛmɛny ŋ bi dad wɛl eke wɛʼn kʼúbrm wɛl ecʼey a ekr es, wɛʼn kí kokm Jwifɛl ecʼów a. 22-Li bʼow -lʼiri tasi eke ŋ ow aŋa. Ayaf si ki kokr ab ee? 23Ow akpl ke kók ow a eke si bʼow si dadʼŋ a. Aŋa, sʼↄny agŋ yar ekʼij nɛny Nyam ecʼany af. 24Òc ɛl ab im, ànŋ ɛl ab sos ayal eci low kok ab ɛm, ke sↄ́g ɛl e low kok a e labm, yecʼɛtŋ ke -lʼↄtu -lʼɛr sin. 21.24 Jwifɛl bɛb bʼij nɛny Nyam ecʼany af ɛdŋn lɛgŋ eb -li kʼɛgŋmn mar, -li kʼɛrmn sin. Pↄl ɛgŋ eb eke kʼel agŋ yar amua e low kok a ecʼidr ɛs. Ow sosiɛm, egb waw eke wɛl ibrm a (Awl 6.14-15), ow it ke li sↄ́g ow e labm. Sica sos ayal eci low kok a bʼuwr a, ow it ke lʼɛ́war Nyamel gbɛl ab ɛm eci egb waw ɛsɛl a, yecʼɛtŋ ke -li bɛbm sos egb waw a eci. Lɛgŋ ab af anake agŋ yar a bʼow ɛr sin, ke ofŋ sin a lele egb waw ab ab a. Ow ɛm a, agŋ a fɛŋ bʼow uw any eke ów a fɛŋ e wɛl dad ŋ e lís a elm nawrɛ; ow bʼow yɛgm eke ŋ yɛji anŋ Mois ecʼol a ecʼɛlum ɛm. 25Agŋ a ekʼelm Jwifɛl ke ub nawrɛ a ecʼa, si kok lɛl sʼawŋ ɛl si dad ɛl ów yecʼa eke si bɛbm a. Kin ów a: -li kʼijmn ndey eke wɛl oc wawr egb ↄŋ sɛkp, -lʼɛgŋmn mebl, -lʼijmn ndey eke wɛl okm mebl es, -lʼijmn nfaci21.25 Ɛ̀kn Ob Kok 15.20 lele ow ecʼakr otar ab ab.

26Af yogŋ, Pↄl oc agŋ yar amua ab im, ɛtŋ eke lɛgŋ ɛny a, -nʼim wɛl ab sos ayal eci low kok ab ɛm. 21.26 Pↄl eci usu im ɛm a, ɛb ɛb a eke lʼɛc ɛm a ecʼagŋ a elm Jwifɛl; ow ↄŋ lʼaylm Nyam ecʼany af. Ow it eke li kʼayal sos gbuŋ ke lʼɛ́y Nyamel gbɛl ab ɛm. Low kok na bʼeb sɛgŋ lↄbŋ. Ɛmɛny nʼim Nyamel gbɛl ab ɛm ɛtŋ nʼam dad wɛl dedeku ɛm lɛgŋ yecʼaf eke sos ayal eci low kok a bʼow uwr ke wɛl bʼow waw ɛl ɛm ecʼɛgŋ nyam nyam ecʼegb a.21.26 Bɛ̀bmn 1 Korɛnt 9.20.

Wɛl ɛdŋn Pↄl Nyamel gbɛl ab ɛm

27Eke sos ayal eci sɛgŋ lↄbŋ a am ow uwr a, kpɛkŋ Azi ogog eci Jwifɛl a ɛkn Pↄl Nyamel gbɛl a e gbugŋ a. -Lʼij abra -nʼↄŋ dedeku a fɛŋ ɛtŋ -nʼↄny ow; 28-nʼam ↄg -li dad -lʼɛsɛ: «Israɛl ecʼagŋ, ɛ̀lumn ɛy abu! Kin ɛgŋ a eke usu fɛŋ, agŋ fɛŋ ecʼany af bi dad ów eŋuŋ ok Israɛl ecʼagŋ af, Mois ecʼol ab af lele Nyamel gbɛl na af ab a. Ɛtŋ sicaca ɛm a, lʼot agŋ ekʼelm Jwifɛl lʼok Nyamel gbɛl ab ɛm; 21.28 lʼot agŋ ekʼelm Jwifɛl a lʼok Nyamel gbɛl ab ɛm:Ow itm eke agŋ ekʼelm Jwifɛl a kʼok Nyamel gbɛl a e gbugŋ lokm a. Ɛ̀kn Ezekiɛl 44.7. Yogŋ wɛl nↄn lɛl ekʼam dad ɛsɛ: Eke ɛgŋ ekʼelm Jwif afŋ ereb na es, ke in obi eci luw nʼam ↄl es a. ow ɛm a, -ni ŋuŋn usu lala a Nyam ecʼany af.» 29Tasi ɛm a, -nʼam dad ɛbɛn aŋke -lʼɛkn Efɛs iy Trofim 21.29 Ɛ̀kn Ob Kok 20.4. Pↄl ab ɛb ab ɛm. -Nʼam tutr eke Pↄl oc ɛluʼl Nyamel gbɛl a e gbugŋ lokm a.

30Likekr a eb es ɛb ab ɛm ɛtŋ ↄy ↄy a fɛŋ ɛm agŋ am anŋ ow. -Nʼↄny Pↄl -lʼↄdu -lʼɛlu ow ↄkm Nyamel gbɛl a e gbugŋ a ɛtŋ kpɛkŋ -li babl masany a. 31-Nʼam ↄl eke -li kʼibi Pↄl, ɛtŋ kpɛkŋ wɛl im dad Rom e kumada a ekʼanŋ Jerusalɛm a likekr a eke eb es ɛb a fɛŋ ɛm a e low. 32Kpɛkŋ lʼot srↄda eyŋ lele ɛl ecʼanym ɛsɛl ab ab ɛtŋ lʼuru es nʼim dedeku a ogŋ a. Eke -li bʼɛkn kumada a lele srↄda eyŋ ab ab a, -lʼↄrm Pↄl ij. 33Kumada a ɛri im titm Pↄl, ↄŋ wɛl ↄnyʼn ɛtŋ ↄŋ abusu eke wɛl kʼoc ŋgbraka yony awŋnʼn; ɛtŋ lʼibrm ɛgŋ yecʼa eke lʼel a lele low yecʼa eke nʼam kok ab ab. 34Gbɛkↄ dedeku ab ɛm, agŋ amua ám dad odad na, ke bɛb ám dad ɛjeci. Kumada a ↄ́tum irim low a tasi likekr na ɛm; nʼↄŋ abusu eke wɛl kʼoc Pↄl im in eci frutu lakp ab ɛm. 35Eke Pↄl anŋ êl a ecʼaf uyu usu a, srↄda eyŋ a ocʼr abu ɛm abu ɛm, dedeku a e lɛc ekʼam ɛlu ↄkm a sosiɛm, 36aŋke agŋ a fɛŋ am usʼr jam ↄg dad ɛsɛ: «Wɛl íbiʼr! Wɛl íbiʼr!»

Pↄl ibrm odad

37Wanci ab af eke srↄda eyŋ a am ↄl eke kʼↄny Pↄl ɛlu frutu lakp ab ɛm a, li dad kumada a ninɛ: «Kↄ mʼↄny abusu eke mi ki dadʼŋ odad tɛl ee?» Kumada a ninɛ: «Kↄ bʼɛbr Grɛk ee? 38Njɛ elm Ejipt iy a eke efnɛny a cɛ is ar ke ot áru fandi yar ab im loj ab ee?» 21.38 Lɛgŋ ab ɛm a, Rom am ↄny ses babur nↄnↄ Jude eke li kʼɛw es ab ɛm. Low ɛ́gŋm ebm ɛsɛl nↄnↄ anŋ eke bʼat Rom low.39Pↄl dad ninɛ: «Ɛm Jwif, wɛl ewʼm Tars ɛb ɛm, Silisi wus af, ɛb ekʼↄny any ecʼɛgŋ. Mʼam ŋↄŋnʼŋ, ↄŋʼm abusu mi dád dedeku a odad.» 40Kumada a ↄŋʼn abusu. Pↄl inym es êl a ecʼaf uyu usu a ɛtŋ lʼↄwl wɛl abu eke -li ki yewal. Eke -li yewalil a, Pↄl am dad ɛl odad Ebre ɛm: 21.40 Ebre ɛbr ɛm:odad na Grɛk ɛm a, wɛl ↄtu ekʼitŋn ɛjecʼɛm dad ɛsɛ Arame ɛbr ɛm.

22

1«Agŋ lisijimɛl lele agŋ ɛsɛl ab, ìgŋn lↄru es ke írir low yecʼa eke sica mʼam ow mi dad ɛm e dogŋn ecʼa.» 2Eke sica -lʼirir ekʼow am dad ɛl odad Ebre ɛm a, usu a irm es tiŋ ɛtŋ Pↄl dad ninɛ: 3«Ɛm Jwif, wɛl ewʼm Tars ɛb ɛm, Silisi wus af, gbɛkↄ Jerusalɛm aŋa wɛl gbagblʼm, ɛtŋ Gamaliɛl el ɛm e low yɛgm ɛs. 22.3 Gamaliɛl:ɛ̀kn Ob Kok 5.34 lele akr otar ab ab. Li yɛgmʼm mʼuw ɛy lagŋɛl ecʼol ab any sɛnyn sɛnyn. Nyam eci juma kok a eci lɛc a iyʼm ɛm nↄnↄ ɛsɛ elel eke yɛfɛnyna ↄny fɛŋ ow iy ↄny ɛm ab af. 4Mʼijr agŋ a ekʼam us Ɛs Kↄtↄkↄ Jesu ecʼejagb na a gbre luw eci. Mʼↄny egŋ lele ↄyↄw ab mʼok sobel ɛm. 5Egb waw ɛs ligbɛl a lele Sanedrɛn a nimum ab ↄtu ekʼij daŋku ekʼow el odad nawrɛ eke mʼam dad. Ɛl ecʼabu ɛm, mʼɛŋn silɛl ɛy lisijimɛl Jwifɛl ekʼanŋ Damas a eci eke ow ɛm -li kʼuwrʼm any; ɛtŋ mʼim eke mi kʼↄny ↄmn ɛsɛl a ekʼanŋ a, mʼók ɛl ŋgbraka ke mʼót ɛl ab mʼow Jerusalɛm ke mi kók ɛl low ŋuŋ.»22.4-5 Ɛ̀kn Ob Kok 8.3; 9.1-2.

Pↄl am dad in ecʼɛrm ɛm itŋn a ecʼodad

6«Mʼus ejagb mʼaam ɛtŋ eke mʼam titm Damas a, lɛgŋ uyu nuŋ ɛm, kpɛkŋ usuayl ligbɛl nyam eci jɛjn a anŋ afr ow uburʼm es. 7Mʼɛy wus ɛtŋ mʼiri lebl nyam ekʼam dadʼm ɛsɛ: “Sↄl, Sↄl, kↄ bla ɛtŋ am ijrʼm gbre ee?” 8Mʼibrm mʼɛsɛ: “Ɛgŋ gbɛl, kↄ ŋ bwo elʼŋ ee?” Lebl a dad ninɛ: “Ɛm Nasarɛt e Jesu ekʼam ijr gbre a.” 9Agŋ a ekʼanŋ ɛm ab a ɛkn usuayl a, kↄ -lʼirim ɛgŋ a ekʼam dadʼm odad a e lebl a. 10Mʼibrm mʼɛsɛ: “Ɛs Kↄtↄkↄ, ayaf mi ki kokr ab ee?” Ɛtŋ li dadʼm ninɛ: “Ìgb wus, ìm Damas, yogŋ wɛl bʼow dadʼŋ low yecʼeke Nyam am dadʼŋ eke ki kok a.” 11Eke usuayl na ekʼam jɛjn a efalʼm any a, agŋ a ekʼanŋ ɛm ab a ↄnyʼm abu ɛtŋ ɛwlʼm Damas.

12Yogŋ, ɛgŋ nyam anŋ eke wɛl bʼɛsŋ Ananias, Nyam nuŋ igŋ ɛs sɛnyn eke bʼɛlum ɛy ecʼol a, ke Damas e Jwifɛl a fɛŋ bʼerur in e low. 13Lʼow nʼɛŋnʼm, li titmʼm ɛtŋ li dadʼm ninɛ: “Ɛm lisijim Sↄl, ɛ̀kn es!” Wanci ab af cɛ, any efl a oc es ɛtŋ mʼam ɛknʼn. 14Lʼigŋ af li dad ninɛ: “Ɛy lagŋɛl e Nyam a ikŋ anym sↄsum ocʼŋ yecʼɛtŋ ke úw low yecʼa eke lʼerur ab any, ɛ́kn Nɛnyɛmbri Nyam Ɛs a, ke íri in obi e nɛny ɛm ecʼodad. 15Tasi ɛm a, ow it eke kʼij in e daŋku yecʼɛtŋ ke agŋ a fɛŋ ecʼany af, dád low yecʼa ekʼɛkn ke iri a. 16Ɛtŋ sica bla sosiɛm kʼeku ee? Ìgb, òk mij nuŋ, ke ŋ eci sikpl a fɛŋ tɛ́tŋ es in e nin a ecʼɛsŋ ɛm.”

17Mʼɛwl mʼim Jerusalɛm, ɛtŋ eke mʼam ŋↄŋn Nyam Nyamel gbɛl a e gbugŋ a, mʼɛkan nuŋ ɛm. 18Mʼɛkn Ɛs Kↄtↄkↄ ɛtŋ li dadʼm ninɛ: “Ògŋ es ɛy ↄkm Jerusalɛm fafa, aŋke ɛm e lís e low a eke am dad a, ɛb eyŋ a kʼow ɛgŋm ow e low ebm.” 19Mi dad mʼɛsɛ: “Ɛs Kↄtↄkↄ, -lʼuw any tasi eke mi bʼim Nyam nuŋ igŋ susu mʼↄny agŋ mʼok sobel ɛm ɛtŋ mi bʼↄŋ wɛl ↄr agŋ eke bʼubʼŋ nawrɛ a. 20Ɛtŋ lɛgŋ a eke wɛl ibi ŋ e daŋku ij ɛs Etiɛn a, ɛm yɛji mʼanŋ yogŋ. Agŋ a ekʼam ibi Etiɛn a, mʼɛgŋ ɛl e low a mʼeb ɛtŋ mʼↄsu ɛl e mob sus ɛm a.” 22.20 Ɛ̀kn Ob Kok 7.58; 8.1.21Ɛs Kↄtↄkↄ dadʼm ninɛ: “Ìm, aŋke mʼow mʼɛrmʼŋ usu kpekpe, agŋ a ekʼelm Jwifɛl a ogŋ.” »

Pↄl lele kumada ab ab owi

22Dedeku a iri Pↄl ecʼodad a toŋ batŋ igŋ yogŋ a eke li dad ów amua na a; kↄ sica -nʼam ↄg -li dad -lʼɛsɛ: «Ìrmnin ɛgŋ na! Ìbir ir! Lʼitm eke li kʼanŋ owr!» 23-Nʼam ↄg, -nʼam ufŋ ɛl e mob sus ɛm ab es, ɛtŋ -nʼam wↄwl sɛc afr. 24Kumada a ibrm eke wɛl kʼↄny Pↄl ɛlu in eci frutu lakp ab ɛm, ke wɛl ↄ́rʼr ŋgbre ɛm, ow ↄŋʼn li dád odad, yecʼɛtŋ ke lʼúw low a sosiɛm eke dedeku a am ↄgrʼr ab any. 25Gbɛkↄ eke wɛl awŋʼn eke kʼↄrʼr a, li dad srↄda eyŋ ekŋ yen ecʼanym ɛs a ekʼanŋ yogŋ a ninɛ: «Kↄ ↄny abusu eke kʼↄr Rom iy tasi eke wɛl jɛjm in e low okm ee?» 22.25 Ɛ̀kn Ob Kok 16.22 lele akr otar ab ab.26Eke lʼiri ów amua a, nʼim nʼam ↄŋ in eci kumada a amani li dad lʼɛsɛ: «Bogŋ e low anake blel kok ab ee? Ɛgŋ na Rom iy tasi!» 27Kumada a ow ɛŋn Pↄl ɛtŋ am ibrmʼn ɛsɛ: «Dàdʼm ↄ, kↄ ŋ Rom iy tasi ee?» Pↄl dadʼr ninɛ: «Ɛɛ, ɛm Rom iy.» 28Ɛtŋ kumada a dad ninɛ: «Ɛm labm ligbɛl mi sↄg gbuŋ ɛtŋ mʼel Rom iy tasi.» Pↄl dad ninɛ: «Ɛm ecʼa gbɛ, mew ɛm ɛtŋ.» 29Kpɛkŋ agŋ a ekʼam ow ↄrʼr yecʼɛtŋ ke li dád odad a, ɛwl sos mɛny; kumada a in obi yɛji erŋn ↄny eke Pↄl kʼel Rom iy tasi ke nʼↄŋ wɛl ↄny awŋ ow ŋgbraka ɛm a.

Pↄl anŋ Sanedrɛn ecʼagŋ a ecʼany af

30Kumada a am erur eke kʼuw low a tasi ekʼow sosiɛm Jwifɛl a am ok Pↄl ów af ab any; na sosiɛm, eke lɛgŋ ɛny a, nʼↄŋ wɛl mↄmu Pↄl es ŋgbraka ab ɛm, ɛtŋ lʼibrm egb waw ɛsɛl ecʼes ɛwɛl a lele Sanedrɛn a fɛŋ ab eke kʼas luku. Lʼoc Pↄl lʼow ɛtŋ nʼinymn ow es ɛl ecʼany af.

23

1Pↄl ok Sanedrɛn ecʼagŋ a anyamn af ɛtŋ am dad ɛl ɛsɛ: «Agŋ lisijimɛl, Nyam ab ecʼɛb eke mʼir toŋ ke kʼit yɛfɛnyna a, ɛm tutr ɛm a, mʼↄnym low kaka eke mi kokr ɛm sosi ów af.» 2Egb waw ɛs ligbɛl Ananias ↄŋ abusu ekʼagŋ a ekʼanŋ Pↄl saw a, ki bↄbmʼn nɛny es. 3Ow ↄŋ Pↄl dadʼr ninɛ: «Ŋ anake Nyam bʼow ↄrʼŋ a; ŋ, êl eke wɛl ufur! 23.3 êl eke wɛl ufur:ow e nyandrɛ el ɛgŋ eke bʼɛw sos ɛsɛ ɛgŋ mamn af, ke tasi ɛm a elm ɛgŋ mamn. Bɛ̀bmn Matie 23.27-28. Anŋ aŋa eke ki jɛj ɛm e low ok ol ɛm, kↄ ol ibrm eke kʼↄŋ wɛl ↄrʼm ee?» 4Agŋ a ekʼanŋ Pↄl saw a am dadʼr ɛsɛ: «Nyam ecʼegb waw ɛs ligbɛl a am wɛwr ee?» 5Pↄl dad ninɛ: «Lisijimɛl, mʼuwm any ekʼow el egb waw ɛs ligbɛl ab ab ↄ! Tasi ɛm a, Nyam Lɛl am dad ɛsɛ: Kí dadm ŋ ecʼɛb ecʼes ɛw a e nin ŋuŋ.»23.5 Ɔkm Ok 22.27.

6Pↄl uw any eke Sanedrɛn ecʼagŋ a e bɛb a el Sadusiɛl ɛtŋ likpr a Farisiɛl; na sosiɛm anake ɛl ecʼany af lʼagbr lebl es li dad eke: «Lisijimɛl, ɛm Farisi, Farisi ecʼiy. 23.6 Ɛ̀kn Ob Kok 26.5; Filip 3.5. Eke mʼub luw ɛm anŋ igb owi nawrɛ a sosiɛm anake wɛl am jɛj ɛm e low ok a.» 7Kpɛkŋ eke Pↄl dad ów amua a, Farisiɛl a lele Sadusiɛl ab ab ów es atar ɛy ɛm, ɛtŋ luku as a ecʼagŋ a ubr ɛm sakp yony. 8(Tasi ɛm a, Sadusiɛl bi dad eke luw ɛm anŋ igb in anm ɛtŋ afr ɛrm ɛsɛl lele abŋ ab yɛji in anm; gbɛkↄ Farisiɛl ↄny ↄmn ów amua fɛŋ ɛm.) 23.8 Bɛ̀bmn Matie 22.23; Mark 12.18; Luk 20.27.9Likekr a am at es, ɛtŋ ol eci low yɛgm ɛsɛl bɛb ekʼel Farisiɛl ecʼogog ecʼagŋ a igb ɛrm bebl ɛm am dad ɛsɛ: «Sʼɛŋnm low ↄbr kaka ɛgŋ na ɛm. Ow kʼↄdm abŋ nyam oglog afr ɛrm ɛs nyam dadʼr odad!» 10Ów es atar a am uyu afr toŋ kumada a erŋn am ↄny bake wɛl píplm Pↄl ɛm. Na sosiɛm anake nʼↄŋ in eci srↄda eyŋ a eke kʼim dedeku ab ɛm ↄny Pↄl oc es ɛl ecʼaraŋn, ke -lʼoc -nʼim ow frutu lakp ab ɛm a.

11Lɛgŋ bʼuk a, Ɛs Kↄtↄkↄ ɛlu sos ↄkm Pↄl ecʼany af ɛtŋ dadʼr ninɛ: «Sos átʼŋ es! Ij ɛm e daŋku Jerusalɛm aŋa, ɛtŋ ow it eke Rom yɛji ow kʼel ɛbɛn.»

Wɛl ut Pↄl ecʼibi ecʼasre

12Lɛgŋ bʼɛny eci ibribr a, Jwifɛl bɛb ut asre; -lʼɛgŋ -lʼeb -lʼij nɛny eke -li kʼijmn ob, -lʼɛgŋmn mij eke -li kʼibim Pↄl. 13Agŋ a ekʼut asre ikŋ na a, ij agŋ ekŋ yony afŋ es. 14-Nʼim -nʼɛŋn egb waw ɛsɛl ecʼes ɛw ɛsɛl a lel agŋ ekpekp ab ab ɛtŋ -li dad wɛl ninɛ: «Sʼɛgŋ sʼeb sʼij nɛny eke si kʼíjm ob kaka eke si kʼibim Pↄl. 15Sica ↄny lele Sanedrɛn ecʼagŋ ab ab, ìbrmn kumada a eke kʼoc Pↄl is ↄny; dàdr eke am erurir eke kʼɛkanin in e low ab ɛm sɛnyn sɛnyn. Ɛy obi ɛm a, si bɛbm sos eke si kʼibiʼr gbuŋ ke lʼów lʼok aŋa.»

16Gbɛkↄ Pↄl lisijↄw iyŋ nyam iri asre ut a ecʼodad a. Nʼim lʼɛy frutu lakp ab ɛm lʼɛwar ɛyu. 17Ow ↄŋ Pↄl ɛsŋ srↄda eyŋ ekŋ yen ecʼanym ɛsɛl ab ɛm e nyam ɛtŋ dadʼr ninɛ: «Ɛ̀wl ŋgbafrɛli na ŋ e kumada a ogŋ; nʼↄny low eke li ki dad ow.»

18Srↄda eyŋ ecʼanym ɛs a ocʼr ab im kumada a ogŋ ɛtŋ dad ninɛ: «Pↄl, sobel ɛm ɛs a ɛsŋʼm ɛtŋ dadʼm eke mi kʼisʼŋ ŋgbafrɛli na, nʼↄny low eke li dadʼŋ.» 19Kumada a ↄny ŋgbafrɛli a abu ab im saw ɛm, ɛtŋ am ibrmʼn ɛsɛ: «Bla odad iy ki dadʼm ee?» 20Li dad ninɛ: «Jwifɛl nɛny okr af eke efi kʼibrmʼŋ oc Pↄl ow Sanedrɛn ecʼagŋ ecʼany af; -nʼam iwr -li dad eke Sanedrɛn ecʼagŋ a in am ↄl eke in kʼɛkan low ab ɛm sɛnyn sɛnyn. 21Gbɛkↄ kʼùb ɛl nawrɛ! Aŋke ɛl ɛm ecʼagŋ ekŋ yony ekʼafŋ es bʼow lↄl es ↄnyʼn. -Lʼɛgŋ -lʼeb -lʼij nɛny eke -li kʼijmn ob, -lʼɛgŋmn mij toŋ ke -lʼibi ow. Caca ɛm a, -li bɛbm sos, -nʼam eku ŋ ecʼodad ebl cɛ.» 22Li dad ŋgbafrɛli a ninɛ: «Kì dad odad na eke dadʼm a kʼok ɛgŋ kaka.» Ɛtŋ kumada a ɛluʼl es nʼim.

Wɛl oc Pↄl im es ɛw ɛs Felis ecʼany af

23Ow e jam a, kumada a ɛsŋ in e srↄda eyŋ ekŋ yen ecʼanym ɛsɛl ab ɛm e yony ɛtŋ li dad wɛl ninɛ: «Àsr srↄda eyŋ agŋ ekŋ lɛw, gbaŋkↄ af uyu ɛsɛl agŋ ekŋ nyahan lele lɛw, lele mpioro ↄwl ɛsɛl agŋ ekŋ lɛw ab luku ke ↄny fɛŋ bɛ́bmn sos imn Sesare ncebles e wanci libarm ɛm. 24Sigbaŋkↄ a yɛji eke kʼoc Pↄl im sɛnyn sɛnyn es ɛw ɛs Felis ogŋ a, bɛ̀bmn ɛl sos.» 25Ɛtŋ kumada a nↄn lɛl na: 26«Klod Lisias am ɛsŋn in ecʼes ɛw ɛs mamn Felis. 27Jwifɛl ↄny ɛgŋ na aam ibi; eke mʼiri eke lʼel Rom iy tasi a, mʼim ɛm e srↄda eyŋ ab ab mʼɛdŋn in abu any ɛtŋ mʼeb mʼɛluʼl es. 28Eke mʼerur eke mi kʼuw low a sosiɛm eke Jwifɛl am okʼr ów af ab any a, mʼocʼr mʼim ɛl e Sanedrɛn ecʼagŋ a ecʼany af. 29Mʼɛkn eke ów a eke -nʼam dad -lʼok ow af a, el ɛl obi ɛm ecʼol a ecʼów, gbɛkↄ wɛl ↄtum ɛŋnm low ↄbr ekʼow ɛm li kʼɛŋn luw oglog ke wɛl ɛluʼl sobel ɛm. 30Ɛtŋ eke wɛl ɛwarʼm eke Jwifɛl am ut in ecʼasre a, mʼerur eke mi kʼocʼr mʼis ŋ ɛtŋ mʼibrm agŋ a ekʼam okʼr ów af a eke kʼↄŋʼn dedeku ŋ ecʼany af.»

31Srↄda eyŋ a ɛlum ol a eke wɛl ↄŋ ɛl a: -lʼoc Pↄl ɛtŋ ncok ɛm -lʼɛwl ow toŋ -lʼok Antipatris. 32Lɛgŋ bʼɛny a, srↄda eyŋ a ekʼim lakr ɛm a, ɛwl ow frutu lakp ab ɛm ɛtŋ ɛlu gbaŋkↄ af uyu ɛsɛl ab es aam usu a Pↄl ab. 33Eke -nʼimn -lʼokr Sesare a, gbaŋkↄ af uyu ɛsɛl a oc lɛl a ↄŋ es ɛw ɛs a ɛtŋ -lʼoc Pↄl -lʼɛlu ow abu ɛm. 34Es ɛw ɛs a awl lɛl a ɛtŋ ibrm Pↄl wus yecʼaf ecʼɛgŋ eke li kʼel a. 23.34 Felis am ibrm eke kʼuw any, eke tasi Pↄl el in ecʼes ɛw ab ɛm ecʼɛgŋ, yecʼɛtŋ ke li jɛ́j ow e low lʼok. Eke lʼiri ekʼow el Silisi wus af ecʼɛgŋ a, 35li dad ow ninɛ: «Ŋ ecʼagŋ a ekʼam okʼŋ ów af a bʼow ow a, mʼow mʼibrmʼŋ low.» Ɛtŋ nʼↄŋ abusu eke wɛl kʼɛw Pↄl es Erↄd ecʼêl gbɛl ab ɛm. 23.35 Erↄd ligbɛl a anake us êl gbɛl na Sesare a, ɛtŋ ow el Rom ecʼes ɛw ɛsɛl a fɛŋ ecʼêl eke lʼus lʼɛw es.

24

Jwifɛl am ok Pↄl ów af Felis ecʼany af

1Sɛgŋ yen bʼɛc a, egb waw ɛs ligbɛl Ananias ow Sesare agŋ ekpekp bɛb ab lele awoka nyam eke wɛl bʼɛsŋ Tɛrtulus ab. -Lʼow es ɛw ɛs Felis ecʼany af eke -li kʼↄŋ Pↄl dedeku. 2Wɛl ɛsŋ Pↄl, ɛtŋ Tɛrtulus am okʼr ów af sodad amua ɛm: «Es ɛw mamn, ŋ e nin ɛm, sʼam ir ɛb ɛrm es ɛy ɛm, ɛtŋ ŋ e nyimn sɛnyn ɛm anake ów amua tititŋn akpl ɛy ecʼɛb na ecʼa. 3Sɛgŋ fɛŋ, usu fɛŋ ecʼów eke si bʼɛŋn a, sʼam ɛluʼŋ ow e bia ɛrm nyam ɛm. 4Gbɛkↄ mʼerurm eke mi kʼirmnʼŋ lɛgŋ nↄnↄ, na sosiɛm anake mʼam ŋↄŋn ŋ ekʼɛrm kʼɛy ŋ es, ke íri ɛy ecʼodad a; ow kʼow ibnm. 5Sʼɛkn ekʼɛgŋ na el ɛgŋ ɛm e nuŋuŋ: li bʼis odad wus na nimum eci Jwifɛl ab ɛm, ɛtŋ lʼel Nasariɛl 24.5 Nasariɛl:Wɛl bʼoc nin na ɛsŋn agŋ a eke bʼus Nasarɛt e Jesu jam a. Ɛ̀kn Matie 2.23 lele ow ecʼakr otar ab ab. ecʼogog a ecʼes ɛw ɛs. 6Lʼɛw eke li ki ŋuŋn Nyamel gbɛl a sos; 24.6 Ɛ̀kn Ob Kok 21.28 lele akr otar ab ab. ow sosiɛm sʼɛwʼr abu af. [Sʼerur eke si ki jɛj in e low sʼok ɛy ecʼol ab ɛm, 7kↄ kumada Lisias ɛdŋn abu any ɛtŋ lɛc ɛm lʼeb ow ɛy ecʼabu ɛm. 8Nʼↄŋ abusu eke agŋ a ekʼam okʼr ów af a kʼow ŋ ecʼany af.] 24.8 Ob Kok eci silɛl esig bɛb ɛm a, wɛl ɛ́ŋnm sodad ekʼanŋ ob na [...] ecʼaraŋn ɛm a. Eke ibrmʼn low, ↄtu eke ŋ obi yɛji kʼuw low a tasi ekʼow sosiɛm sʼam okʼr ów af ab any.» 9Jwifɛl a akr lebl af, dad ekʼow el low nawrɛ.

Pↄl am ayal in e lís e low a Felis ecʼany af

10Es ɛw ɛs Felis ↄwl Pↄl abu eke ki dad odad ɛtŋ Pↄl eb odad dad ninɛ: «Mʼuw any eke akpo nↄnↄ ɛm el ɛb na eci jɛj ok ɛs, ow anake mʼↄny ↄmn ke mʼam ow ŋ ecʼany af eke mi kʼayal sos a. 11Ɛsɛ elel eke ↄtu eke ŋ obi kʼotar akr ab af a, ow kokm sɛgŋ lɛw yony afŋm es eke mʼow Jerusalɛm Nyam nuŋ igŋ eci. 12Wɛl ɛŋnm im mʼatarm ów es Nyamel gbɛl a e gbugŋ a ɛgŋ kaka fɛŋ ab, ɛtŋ mʼokm dedeku a al ɛm Nyam nuŋ igŋ susu oglog ɛb ab ɛm. 13Ɛtŋ sicaca ɛm a, agŋ amua kʼↄtum ayalm ów a eke -nʼam okʼm af a e low. 14Gbɛkↄ low na gbɛ, ŋ ecʼany af, mʼam mʼɛgŋ mʼeb: Ɛs Kↄtↄkↄ Jesu ecʼejagb a ecʼus ɛm a, ke ɛm lagŋɛl e Nyam a anake mʼam igŋ nuŋ a. Jwifɛl bi dad ekʼow el ejagb yadŋ, kↄ ɛm mʼub ol e silɛl a lele kokoba ↄb ɛsɛl e silɛl ab ab nawrɛ. 15Mʼↄny ↄmn ikŋ na Nyam ɛm, ↄmn a eke ɛl obi yɛji -nʼↄnyn, eke Nyam bʼow igbm agŋ amamn lele eŋuŋ ab luw ɛm a. 16Na sosiɛm anake mʼam atr sos es eke mi kokrm ɛm sosi ów af Nyam ecʼany af lele agŋ ecʼany af ab a.

17Eke mʼↄpi Jerusalɛm akpo nↄnↄ a, mʼɛwl mɛny mʼim eke mi kʼɛlum ɛm ecʼɛb a abu os ɛm, ke mʼáp Nyam ob. 18Eke -nʼɛŋanʼm Nyamel gbɛl a e gbugŋ a, ke mʼuwar sos ayal ecʼes gbɛgbl a ŋ̂; agŋ nↄnↄ anm ɛm ab, ɛtŋ sↄ́g yɛji anm. 24.18 Ɛ̀kn Ob Kok 21.17-28.19Gbɛkↄ Azi eci Jwifɛl nyam nyam anŋ yogŋ, ɛtŋ blel -nʼↄnyn low ɛm ab, ɛl anake blel -nʼinym es ŋ ecʼany af aŋa ke -lʼokʼm ów af a. 20Oglog ekʼagŋ amua ekʼanŋ aŋa a ɛkn low ŋuŋ eke mi kok lɛgŋ a eke mʼanŋ Sanedrɛn ecʼagŋ a ecʼany af a, -lʼↄtu eke -li ki dad. 21Mʼinym es ɛl ecʼany af mʼigbl lebl ogŋ mi dad eke mʼub luw ɛm anŋ igb e low nawrɛ; kↄ low na cɛ eci anake yɛfɛnyna wɛl inymnʼm es ↄny ecʼany af jɛj ok ecʼab ee?» 24.21 Ɛ̀kn Ob Kok 23.6.

22Felis ekʼiri Ɛs Kↄtↄkↄ Jesu eci ejagb owi a ok es sos ɛm sɛnyn sɛnyn a, oc jɛj ok a ɛw lɛgŋ ɛjeci ɛtŋ dad ɛl ninɛ: «Lɛgŋ eke kumada Lisias bʼow ow a, mʼow mi dad ↄny ecʼodad a.» 23Nʼↄŋ srↄda eyŋ ekŋ yen ecʼanym ɛs a abusu eke kʼɛw Pↄl es sobel ɛm, gbɛkↄ lʼɛw ow abusu es eke ow lawlɛl a ki kok ow e lís e low.

Pↄl anŋ Felis lele Drusiy ab ecʼany af

24Sɛgŋ bɛb bʼɛc a, Felis lele ɛy Drusiy Jwif yↄwi ab ab ow. Nʼↄŋ wɛl ɛsŋ Pↄl ow ɛtŋ nʼam iri ↄmn eke ow ↄny Jesu Krist ɛm a ecʼodad. 25Gbɛkↄ eke Pↄl ↄb nuŋ am dad es an mamn ecʼodad, sos es ↄnyn e low lele jɛj ok e lɛgŋ e low ab a, ow am ↄr Felis ɛtŋ li dad ninɛ: «Sica ↄtu eke kʼim gↄŋ. Lɛgŋ eke mʼow mʼɛŋn abusu a, mʼow mʼɛwl mʼɛsŋʼŋ.» 26In ecʼↄmn ɛm a ke Pↄl bʼow ↄŋʼn os; na sosiɛm anake sakp nↄnↄ li bʼɛsŋ Pↄl ow ot nɛnym in ab a.

27Ɛbɛn ɛbɛn a cɛ toŋ akpo yony ɛc, ɛtŋ Pↄrsius Fɛstus usr Felis usu ɛsɛ es ɛw ɛs af. Eke Felis erur eke kʼeb sↄdŋ Jwifɛl ogŋ a, lʼɛw Pↄl es sobel ɛm.

25

Pↄl anŋ es ɛw ɛs Fɛstus ecʼany af

1Sica Fɛstus ow ɛy in eci wus ab af eb juma; kpɛkŋ ekʼow ij sɛgŋ nyahan a, lʼigb Sesare lʼuyu nʼim Jerusalɛm. 2Egb waw ɛsɛl ɛgbɛl a lele Jwifɛl ecʼany ɛsɛl tasi ab ab ow in ogŋ a am ok Pↄl dedeku es. -Nʼam at -lʼibrm ow 3eke ow kʼɛgŋ ɛl nɛnym ↄŋ Pↄl ow Jerusalɛm; tasi ɛm a, -lʼut Pↄl ecʼasre ɛtŋ -lʼerur eke -li kʼibi ow ejagb us ab ɛm. 4Gbɛkↄ Fɛstus dad ninɛ: «Pↄl anŋ sobel ɛm Sesare ɛtŋ; ɛm obi yɛji ow kʼow ibnm mʼow mʼɛwl mʼim yogŋ. 5Ow akpl ke ↄny e any ɛsɛl a ów ɛwlʼm Sesare ke ekʼɛgŋ ikŋ na kok low ŋuŋ a, ókar ir dedeku es.»

6Fɛstus kok sɛgŋ niwn oglog sɛgŋ lɛw cɛ ɛl ab, ɛtŋ lʼɛwl nʼim Sesare. Lɛgŋ bʼɛny a, nʼim jɛj ok ɛm ɛtŋ nʼↄŋ abusu eke wɛl kʼoc Pↄl ow. 7Eke Pↄl ow a, Jwifɛl a ekʼanŋ Jerusalɛm ow a, ɛlul il ɛm ɛtŋ am ↄny yadŋ ɛgbɛl okʼr af ekʼɛl obi yɛji -lʼↄtumn eke -li kʼayal. 8Gbɛkↄ Pↄl am dogŋn sos dad ɛsɛ: «Mi kokm low ↄbr kaka Jwifɛl ecʼol a e lís, Nyamel gbɛl a e lís lele Sesar e lís ab.» 9Fɛstus ekʼerur eke kʼeb sↄdŋ Jwifɛl ecʼany af a, ibrm Pↄl ninɛ: «Erur eke kʼim Jerusalɛm wɛl jɛj low na ok ɛm ecʼany af ee?» 10Pↄl dad ninɛ: «Aŋa eke mʼinym es a, el Sesar eci jɛj ok usu nyam, ɛtŋ aŋa anake wɛl ki jɛj ɛm e low ok a. Ɛsɛ elel eke ŋ obi ŋ obi uw any ab af a, mi kokm Jwifɛl low ŋuŋ kaka. 11Eke mi kok low ekʼow ɛm mi kʼuw, ke mʼɛgbrm eke mi kʼuw. Gbɛkↄ eke ów a eke -nʼam dad -lʼokʼm af a elm nawrɛ a, ɛgŋ kaka kʼↄtum ocm im ↄↄm ɛl. Mʼam ibrm eke mi kʼɛkn Sesar!»

12Sica eke Fɛstus dad ów in ecʼów ↄm ɛsɛl ab ab bake ow uwr a, li dad ninɛ: «Ibrm eke kʼɛkn Sesar, bʼow im in ecʼany af.» 25.12 Rom eyŋ tasi a ↄny abusu eke kʼibrm Sesar in obi jɛj ɛl e low ok jɛj ok usu gbɛl a.

Pↄl anŋ Agripa lele Berenis ab ecʼany af

13Sɛgŋ bɛb bʼɛc a, ɛb ebu Erↄd Agripa lele lisijↄw Berenis ab ow Sesare eke kʼɛsŋn Fɛstus. 14Eke -nʼanŋn yogŋ -li kokr sɛgŋ nↄnↄ a, Fɛstus dad Pↄl ecʼodad ok Agripa. Kin odad a: «Ɛgŋ nyam anŋ aŋa eke Felis ɛw es sobel ɛm. 15Eke mʼim Jerusalɛm a, egb waw ɛsɛl ɛgbɛl a lele Jwifɛl ecʼagŋ ekpekp ab ab okʼr dedeku es ɛtŋ ibrm eke mi kʼↄbʼr low. 16Mi dad ɛl eke ow ɛcam Rom eyŋ ab eke kʼɛlu ɛgŋ eke wɛl am cicr ab es ↄŋ agŋ eke okʼr dedeku es a, eke lʼↄbarm any wɛl ab; ow it eke wɛl kʼↄŋʼn abusu li dad in e cicr a ecʼodad yɛ. 17Ow sosiɛm -lʼow aŋa ɛm ab ɛtŋ mʼirmnm lɛgŋ; eke lɛgŋ ɛny a, mʼim jɛj ok usu a ɛtŋ mʼↄŋ abusu eke wɛl kʼoc ɛgŋ a ow. 18In eci cicr ɛsɛl a ow, gbɛkↄ -li cicrm ow ów eŋuŋ a ekʼow ɛm mʼↄny tutr a e kaka af. 19-Lʼatar ów es ow ab ɛl obi eci Nyam nuŋ igŋ owi ɛm lele ɛgŋ nyam eke wɛl bʼɛsŋ Jesu eke uw ke Pↄl am at dad eke owʼn nʼanŋ owr a e low af. 20Mʼuwm elel eke mi ki kokr low nɛnɛ ɛm ab any; na sosiɛm anake mʼibrm Pↄl eke kʼim Jerusalɛm yecʼɛtŋ ke yogŋ wɛl jɛ́j low na ok a. 21Gbɛkↄ Pↄl ɛgŋm; lʼibrm eke li kʼel sobel ɛm ɛs toŋ ke Sesar ↄny low dadʼr. Mʼↄŋ abusu eke wɛl kʼɛwʼr es toŋ ke mʼↄ́ŋʼn nʼim Sesar ogŋ a.» 22Agripa dad Fɛstus ninɛ: «Mʼerur tasi ekʼɛm obi yɛji mi kʼiri ɛgŋ na nɛnym.» Fɛstus dad ninɛ: «Efi bʼow iriʼr nɛnym.»

23Lɛgŋ bʼɛny a, Agripa lele Berenis ab ow agŋ ekʼus any ab ɛtŋ ok luku as usu a ecʼarabu ab ɛm kumadaɛl lele ɛb ab ɛm ecʼany ɛsɛl ab. Fɛstus ibrm eke wɛl kʼoc Pↄl ow. 24Ɛtŋ li dad ninɛ: «Ɛb ebu Agripa lele ↄny fɛŋ eke anŋn aŋa ɛy ab a, am ɛkan ɛgŋ na: in sosiɛm Jwifɛl nↄnↄ ow ɛknʼm Jerusalɛm lele aŋa ab, ɛtŋ am dad ekʼowʼn kʼánm owr ij. 25Ɛm gbɛ, mʼɛkn eke li kokm low kaka ekʼow ɛm li kʼuw. Gbɛkↄ eke in obi lʼibrm eke li kʼɛkn Sesar a, mʼɛgŋ mʼeb eke mi kʼↄŋʼn nʼim yogŋ. 26Mʼↄnym low tasi eke mi ki nↄn in e nuŋ af mʼↄŋ Sesar; na sosiɛm anake mʼocʼr mʼow ↄny ecʼany af, ŋ ɛb ebu Agripa ecʼany af tasi, yecʼɛtŋ ke wɛl bʼibrmʼn low, ke mʼↄ́ny low nyam mi nↄn. 27Ow am ɛwʼm es adŋ sos ɛm eke tasi ɛm a, wɛl kʼoc sobel ɛm ɛs im Rom, ke wɛl kʼayalm ów a sosiɛm eke ow af wɛl am cicrʼr a!»

26

Pↄl am dad odad dogŋn sos Agripa ecʼany af

1Erↄd Agripa dad Pↄl ninɛ: «Abusu ɛruʼŋ es eke ki dad odad dogŋn sos.» Ɛtŋ Pↄl igbl abu ogŋ am dogŋn sos sodad amua ɛm: 2«Ɛb ebu Agripa, sos ɛm am iŋnʼm eke yɛfɛnyna mi kʼow ŋ ecʼany af mi dad odad mi dogŋn sos ów a fɛŋ eke ow af Jwifɛl am cicrʼm a eci. 3Tasi ɛm a, uw Jwifɛl ecʼɛb ir owi lele ɛl eci ów es atar ab ab any. Ow sosiɛm, mʼam ŋↄŋnʼŋ eke kʼiri ɛm ecʼodad a ɛrm es ok ɛm.

4Ɛm eci ŋgbafrɛ ɛm ɛtŋ ecʼes eke mʼan a, Jwifɛl fɛŋ uw any; -lʼuw elel eke nuŋ ↄb ɛm ɛtŋ mʼiir ɛm ecʼɛbr a ecʼaraŋn lele Jerusalɛm ab ab any. 5-Lʼuwʼm any lɛgŋ kpekpe; eke -lʼerur, -lʼↄtu eke -li ki dad low nawrɛ: mʼel Farisiɛl ecʼogog ecʼɛgŋ 26.5 Ɛ̀kn Ob Kok 23.6; Filip 3.5. ekʼɛl e Nyam nuŋ igŋ owi ɛw tuↄtuↄ akm ɛl lawlɛl a fɛŋ ecʼa. 6Ɛtŋ sicaca ɛm mʼanŋ jɛj ok ecʼany af aŋke mʼↄny ↄmn Nyam e low a ekʼɛwar ɛy lagŋɛl ɛw es ab ɛm. 7Ɛy ecʼeb lɛw yony a ecʼagŋ a yɛji am ↄmn ɛwar na eke kʼɛy ↄkm; ow sosiɛm -nʼam igŋ Nyam nuŋ ari at ɛm, ncok lele lɛgŋ owr ab. Ɛb ebu Agripa, ↄmn ikŋ na sosiɛm ecʼanake Jwifɛl am okʼm ów af a! 8Ɔny Jwifɛl, ke Nyam ígbm agŋ luw ɛm a, bla ɛtŋ am ubr ekʼow el low ekʼↄtu ee?

9Ɛm obi yɛji, lɛgŋ sig ɛm a, mʼↄny tutr eke akunda kaka fɛŋ ɛm ow akpl eke mi kʼogŋ Nasarɛt e Jesu e nin a ar. 10Low na anake mi kok Jerusalɛm a. Egb waw ɛsɛl ɛgbɛl a ↄŋʼm abusu akpasu mum nyam eke mi kʼok ↄmn ɛsɛl nↄnↄ sobel ɛm, ɛtŋ mi bʼɛlu abusu es lɛgŋ eke wɛl bʼↄb ɛl low luw ecʼa. 11Sakp nↄnↄ mi bʼim Nyam nuŋ igŋ susu mʼↄŋ wɛl ijr ɛl gbre yecʼɛtŋ ke -lʼↄwr sar ɛl ecʼↄmn ↄny ab ɛm. Ɛl ecʼɛrm bebl eke mʼↄny a agb nↄnↄ, toŋ ow bʼↄŋ mʼim sɛb ɛjecʼɛm mʼijr ɛl gbre.»26.9-11 Ɛ̀kn Ob Kok 8.3; 9.1-2; 22.4-5.

12«Ɛbɛn lɛgŋ nyam egb waw ɛsɛl ɛgbɛl a ↄŋʼm abusu eke mi kʼim Damas mi kok juma.26.12-18 Ɛ̀kn Ob Kok 9.1-19; 22.6-16.13Ɛb ebu Agripa, mʼus ejagb ɛtŋ lɛgŋ uyu nuŋ ɛm a, mʼɛkn usuayl ekʼanŋ afr am ɛjn ow; jɛjn a afŋn ligbn ecʼab es, ɛtŋ am ok ɛm lele agŋ a eke ɛl ab mʼus ejagb ab ab af. 14Ɛy fɛŋ sʼok wus ɛtŋ mʼiri lebl nyam ekʼam ikŋ dadʼm Ebre ɛm ɛsɛ: “Sↄl, Sↄl, bla ɛtŋ am ijrʼm gbre ee? Kↄ bla ɛtŋ am ɛlu lɛc ↄkm ɛsɛ id eke in ecʼes ɛw ɛs bʼiyr likŋ af ee? Lɛc ↄfr ↄfr cɛ am ij.” 15Mʼibrm mʼɛsɛ: “Ɛgŋ gbɛl, kↄ bwo el ŋ ee?” Ɛtŋ Ɛs Kↄtↄkↄ dad ninɛ: “Ɛm Jesu a eke am ij gbre a. 16Sica ìgb inym es. Mʼɛlu sos ↄkm mi yɛgmʼŋ eke mi kʼocʼŋ el ɛm e juma kok ɛs; bʼow ij ɛm e daŋku dád ok agŋ elel eke ɛkanʼm 26.16 elel eke ɛkanʼm:odad na Grɛk ɛm a, wɛl ↄtu ekʼitŋn ɛjecʼɛm dad ɛsɛ low yecʼa ekʼɛkn a. yɛfɛnyna, ke dád yecʼa eke ɛmɛny mʼow mi yɛgmʼŋ a yɛji. 17Mʼow mʼↄsuʼŋ Jwifɛl ecʼany af lele agŋ ɛjecʼa eke mʼow mʼɛrmʼŋ ɛl ogŋ ab ab ecʼany af. 18Mʼam ɛrmʼŋ eke kʼim fig fig ɛl anyamn, ↄny ot ɛl es ncebn ɛm ot ok ɛl usuayl ɛm, Satan ecʼabusu ab ɛm eke -nʼanŋn a ot ↄŋ ɛl Nyam. Eke -li bʼↄny ↄmn ɛm ɛm a, -li bʼow -nʼɛŋn ɛl e sikpl a ecʼoc ap lele es sig usu nyam agŋ a ekʼel Nyam ecʼab ab.” »

Pↄl am dad in e juma e li kok a ecʼodad

19«Ɛb ebu Agripa, ɛbɛn a, es ɛkn owi a ekʼanŋ afr ow ke mʼɛkn a, mʼɛgbrm ow e low ij. 20Kↄ mʼikŋ anym mi dad Nyam odad mʼok Damas ecʼagŋ a lele Jerusalɛm ecʼab ab, Jude ecʼagŋ a lele ɛb ɛjecʼɛm ecʼagŋ ab; ɛl fɛŋ, mʼibrm ɛl eke -li kʼitŋn ɛrm ɛm, -lʼɛwl -li lɛr Nyam, ke -li kok ów eke bi yɛgm ɛl ecʼitŋn ikŋ na tasi a. 21Na sosiɛm anake Nyamel gbɛl a e gbugŋ a eke mʼanŋ a, Jwifɛl ↄnyʼm ke ↄl eke kʼibiʼm a. 22Gbɛkↄ Nyam ↄsuʼm toŋ it yɛfɛnyna ɛtŋ mʼanŋ eke mi kʼij daŋku agŋ fɛŋ ecʼany af, kʼow el agŋ ekʼↄny any, kʼow el agŋ ekʼↄnym any. Mi dadm odad ɛjeci ekʼow elm kokoba ↄb ɛsɛl lele Mois ab ecʼa eke dad eke bʼow ɛy a cɛ: 23Mesi a bʼow ij gbre, bʼow el ɛgŋ krɛkrɛ ekʼigb luw ɛm, bʼow ↄb usuayl a e kokoba ok ɛy ecʼɛb a lele ɛbr ɛjeci ecʼagŋ ekʼelm Jwifɛl a.» 26.23 Bɛ̀bmn 1 Korɛnt 15.20; Esayi 42.6; 49.6.

Pↄl am ibrm eke Agripa kʼub nawrɛ

24Eke Pↄl am dad ów in e sos dogŋn ecʼa, Fɛstus barmʼn es lebl tuↄtuↄ ɛm ninɛ: «Pↄl, nuŋ ɛm am uŋʼŋ! Wewr lɛl nↄnↄ toŋ ow am ɛwʼŋ nuŋ ɛm uŋ!» 25Pↄl dadʼr ninɛ: «Ɛgŋ gbɛl, nuŋ ɛm uŋmʼm. Sodad a eke mʼam dad a el nuŋ ɛm es ok e sodad lele low nawrɛ tasi ab. 26Ɛb ebu Agripa otar ów amua akr uw any, ow sosiɛm in ecʼany af mʼↄtu eke mi ki dad ↄmn ɛm. Mʼuw any tasi eke lʼuw ów a fɛŋ any, aŋke ow elm es lↄl ɛm e low. 27Ɛb ebu Agripa, kokoba ↄb ɛsɛl ecʼodad a eke dad a ub nawrɛ ee? Mʼuw any ekʼub nawrɛ!» 28Agripa dad Pↄl ninɛ: «Am tutr eke lɛgŋ tɛl na ɛm cɛ ↄtu eke kʼitŋnʼm mʼel kretiɛn ee?» 26.28 am tutr... kretiɛn ee:odad na Grɛk ɛm wɛl ↄtu ekʼitŋn ɛjecʼɛm dad ɛsɛ Bʼow ↄŋ mʼel kretiɛn caca ɛm!29Pↄl dadʼr ninɛ: «Kʼow él lɛgŋ tɛl ɛm oglog sɛgŋ nↄnↄ ɛm, mʼam ŋↄŋn Nyam ekʼow kʼélm ŋ sↄny cɛ, kↄ ↄny fɛŋ ekʼam irir ɛm ecʼodad yɛfɛnyna a anake kʼanŋn ɛsɛ elel eke mʼanŋn ab af a, kↄ ŋgbraka amua gbɛ kʼánm ɛm!»

30Ɛb ebu a, es ɛw ɛs a, Berenis lele agŋ a eke -nʼanŋn yogŋ ab ab igb, 31ɛtŋ eke -nʼimn saw ɛm a, -nʼam dadarir ɛl ↄfr ɛm -lʼɛsɛ: «Ɛgŋ na kokm low ↄbr owi ekʼow ɛm li kʼuw, oglog kʼow ɛm wɛl ɛluʼl sobel ɛm.» 32Ɛtŋ Agripa dad Fɛstus ninɛ: «Blel ɛgŋ na ibram eke kʼɛkn Sesar ana, ke blel wɛl ɛ́luʼl es.»

27

Wɛl am ɛwl Pↄl Rom

1Sica wɛl ɛgŋ eb eke si bʼow sʼim Itali mijɛtŋ ɛm eci. Wɛl oc Pↄl lele sobel ɛm ɛsɛl ɛjeci bɛb ab abul srↄda eyŋ ekŋ yen ecʼanym ɛs nyam eke wɛl bʼɛsŋ Julius. Lʼel Rom eci srↄda eyŋ a ecʼeb a eke wɛl bʼɛsŋ “Sesar Ogust eci eb” a ecʼanym ɛs. 2Sʼok Adramit eci mijɛtŋ nyam eke kʼimn Azi e manu a ecʼa, ɛtŋ sʼim. Aritak yɛji anŋ ɛy ab; lʼel Tesaloni, Maseduan wus af a ecʼɛgŋ. 3Eke lɛgŋ bʼɛny a, sʼow sʼok Sidↄn. Julius eke am ↄny Pↄl sɛnyn sɛnyn a, ↄŋʼn abusu eke li kʼim lʼɛkn lawlɛl yecʼɛtŋ ke wɛl kók in e lís e low. 4Eke ɛmɛny sʼanŋ yogŋ sʼigb sʼaam a, sʼaru Sipr lekr a eke bʼɛdŋn lɛf any a, aŋke lɛf am ɛlu ↄbr ɛy. 5Sʼubr okij a eke titm Silisi wus lele Panfili wus ab a, ɛtŋ sʼim sʼok Mira, Lisi wus af. 6Yogŋ, Julius ɛŋn Alesandri eci mijɛtŋ nyam ekʼaam Itali ɛtŋ lʼot lʼok ɛy ɛm.

7Sʼus mij pɛtɛ pɛtɛ sɛgŋ nↄnↄ ɛtŋ gbre ɛm kpa, sʼim sʼok Nid baŋn any af. Eke lɛf a yɛbm ɛy eke si kʼↄkŋ any sʼim kpekpe a, sʼɛcr wus a ekʼusm owr Salamone ɛb a ecʼa sʼok Krɛt lekr a ecʼesr ɛm a eke bʼɛdŋn lɛf any a. 8Gbre ɛm ɛbɛn, sʼaru ligigl a sʼim sʼok usu nyam eke wɛl bʼɛsŋ Manu Amamn, ekʼanŋ Lase baŋn saw.

9Sʼirmn lɛgŋ nↄnↄ, ɛtŋ mij us a yɛji am ɛw tuↄtuↄ aŋke lakpo am uwr. 27.9 lakpo am uwr:Grɛk ɛm ecʼelel eke wɛl bʼirir el nɛny ɛnŋ e lɛgŋ. Ow el Sikpl oc ap ecʼes gbɛgbl eke bʼɛy awl libarm ɛm oglog awl lɛw ɛm Jerusalɛm. Awl amua af lɛf ɛgbɛl bʼɛlu, ow bʼↄŋ mij fɛŋ ecʼubr a bʼɛw tuↄtuↄ. Ow sosiɛm Pↄl am ɛwar ɛl dad ɛsɛ: 10«Agŋ lawlɛl, mʼam ɛkn eke usu im a bʼow ɛw tuↄtuↄ: mijɛtŋ a lele sɛrɛkp ab ab bʼow uŋ, ɛtŋ ɛy obi yɛji sʼↄtu eke si kʼuw.» 11Gbɛkↄ srↄda eyŋ ekŋ yen ecʼanym ɛs a ↄny ↄmn mijɛtŋ nyimn ɛs a lele mijɛtŋ ɛs ab ab ɛm akm Pↄl e sodad a. 12Ɛtŋ ɛmɛny nanu a akplm eke lɛtŋ kʼanŋ yogŋ lɛfr lɛgŋ iy na ɛm. Na sosiɛm agŋ nↄnↄ a ekʼanŋ mijɛtŋ ab ɛm a erur eke kʼigb yogŋ: -lʼerur eke -lʼↄtu, ke -nʼim -lʼok Fenis, Krɛt eci nanu nyam eke ↄkŋ esr ɛm eci nɛmn ogog a lele afr ɛm eci nɛmn ogog ab ab. Yogŋ anake -li kʼanŋ -lʼuwar lɛfr lɛgŋ iy a.

Lɛf ligbɛl ɛy okij ab af

13Esr ɛm eci lɛf a am ɛlu pɛtɛ pɛtɛ, ɛtŋ -nʼam tutr eke ɛl eci tutr a bʼow ɛy af. -Nʼↄŋ mijɛtŋ a aam ɛtŋ am aru Krɛt eci ligigl a saw saw. 14Gbɛkↄ wanci ab af cɛ lɛf ligbɛl nyam eke wɛl bʼɛsŋ “afr ɛm e lidr ogog e lɛf” anŋ lekr a e mafɛny ab ɛm am ɛlu ow. 15Lɛf a oc mijɛtŋ ab ab aam: ow ɛw tuↄtuↄ eke wɛl kʼↄny mijɛtŋ ab es, ɛtŋ si yɛb ow oc ɛy ab im. 16Sʼɛcr esr ogog eci lekr liy nyam eke wɛl bʼɛsŋ Koda a, ɛtŋ ow ɛdŋn ɛy abu any. Gbre ij kpa ɛm, sʼↄtu sʼↄny es eb ɛlu e lɛtŋ likekli a ekʼucur mijɛtŋ gbɛl a. 17Mij ɛsɛl a ɛwl oc ɛluʼl mijɛtŋ ab ɛm. Sica -lʼoc meb -li cucu mijɛtŋ gbɛl a -lʼɛlul ɛm. Eke -nʼam uru eke li kʼim -lʼitr es mrici af Libi ogog a, -lʼɛlu dondo nuŋ a erŋ ɛtŋ -li yɛb lɛf a am oc ɛl ab im. 18Lidgbegb a abu anŋ ɛm am ɛlul ɛy tuↄtuↄ toŋ lɛgŋ ɛnyn ɛy ɛtŋ -nʼam ot sɛrɛkp a -lʼok erŋ. 19Lɛgŋ bʼɛny akr af a, ɛl obi ecʼabu ɛm -lʼot mijɛtŋ a e mob a -li wↄwl erŋ. 20Sɛgŋ nↄnↄ eke wɛl ɛknm ligbn, ɛknm mílɛ́l ɛtŋ lidgbegb a abu anŋ ɛm am ɛlu lɛc ɛm cɛ. Sʼↄnym ↄmn kaka eke si bʼow sʼↄtu sʼanŋ owr.

21Lɛgŋ kpekpe ekʼagŋ a ekʼus mij a ijm ob kaka. Pↄl igb ɛl ecʼany af ɛtŋ am dad ɛl ɛsɛ: «Agŋ lawlɛl, blel irir ɛm ecʼodad a eke mʼam dad eke si kʼókmn ↄkm Krɛt a, ke blel sʼↄbrmn es abur na, sʼirmnmn mob. 22Gbɛkↄ sicaca ɛm a, mʼam ibrm eke kʼↄnyn ɛrm susu, aŋke ↄny ɛm ecʼɛgŋ kaka kʼow irmnm in e sel a, kↄ mijɛtŋ a sↄny coco cɛ bʼow uŋ. 23Tasi ɛm a, ncok a ɛm e Nyam a eke mi bi kok in e juma a ecʼafr ɛrm ɛs nyam owʼm saw 24ɛtŋ dadʼm ninɛ: “Pↄl, erŋn kʼↄ́nyʼŋ! Ow it eke kʼim Sesar ecʼany af, ke Nyam ecʼerur a eke ↄny ŋ ecʼa sosiɛm, li sↄ́g agŋ a ekʼus mij ŋ ab a.” 25Na sosiɛm, agŋ lawlɛl, ↄnyn ɛrm susu aŋke mʼↄny ↄmn Nyam ɛm: ow bʼow el ɛsɛ elel eke li dadrʼm ab af. 26Gbɛkↄ si bʼow sʼuŋ sʼinym es lekr nyam af.»

27Ncok lɛw yar ɛm eke sʼanŋ mij af ke lidgbegb a am oc ɛy ab im Mediterane eci okij ab af ana. Ncok eci lɛgŋ uyu nuŋ ɛm, mij ɛsɛl a am ɛkn ɛsɛ wus cɛ wɛʼn am titm af. 28-Lʼɛlu meb eke wɛl ucu ob leg leg erŋ eke -li ki bɛbmn ɛtŋ -lʼɛkn eke mij a eci sibn a ij abu likŋ lele lɛw lↄbŋ ab; -li bʼim kpekpe tɛl a, ɛmɛny -lʼɛlu meb a erŋ ɛtŋ yogŋ ow ij abu likŋ lele niwn ab. 29-Nʼam uru eke mijɛtŋ a kʼↄb lob, ow sosiɛm, lɛtŋ jam a -lʼɛlu magbis yar ɛrŋ eke -li kʼↄny lɛtŋ ab es, ɛtŋ -nʼam eku es ogŋ ɛm eke lɛgŋ kʼɛny. 30Mij ɛsɛl a am ↄl eke kʼok ↄkm lɛtŋ ab ɛm; -lʼusm es eb ɛlu e lɛtŋ ab es erŋ ɛtŋ -nʼam ub nyandrɛ -lʼɛsɛ: «Sʼaam lɛtŋ a ecʼanym a sʼucur lɛtŋ es ↄnyn ob ab es.» 31Gbɛkↄ Pↄl dad Julius lele srↄda eyŋ a ab ab ninɛ: «Eke agŋ amua anm mijɛtŋ ab ɛm, kʼow ↄtumn anmn owr.» 32Ow sosiɛm, srↄda eyŋ a bubr simeb a ekʼↄnyn es eb ɛlu e lɛtŋ ab es a ɛtŋ -li yɛb ow im.

33Gbuŋ ke usu ót es a, Pↄl ibrm ekʼagŋ a fɛŋ kʼij ob ɛtŋ am dad ɛsɛ: «Kin, yɛfɛnyna ab a, sɛgŋ lɛw yar eke am ekur ɛrm mij ab ke kʼijmn ob kaka. 34Mʼam ibrm eke kʼijr ob aŋke ow el ↄny e sel ɛŋn eci. Ɔny ɛm ecʼɛgŋ kaka kʼow irmnm in e sin nuŋ a e nyam.» 35Eke li dad ów amua uwr a, lʼoc futufutu, lʼɛlu Nyam bia wɛl ecʼany af, lʼubr ɛm ɛtŋ nʼam ij. 36Agŋ a fɛŋ sos at es ɛtŋ ɛl yɛji -lʼij ob a. 37Ɛy fɛŋ eke sʼanŋ mijɛtŋ ab ɛm a, sʼij agŋ ekŋ yen yen sakp yony agŋ ekŋ nyahan agŋ lɛw nↄhↄn. 38Eke -lʼijr ob molok iy ɛl a, -lʼot egb a eke -lʼotr ab -nʼaam a -lʼok erŋ eke mijɛtŋ a kʼɛw fuɛfuɛ.

39Eke lɛgŋ ɛny a, mij ɛsɛl a uwm wus a eke -li titmn ab any, gbɛkↄ -nʼam ɛkn wus ekʼusm ɛw lↄy kʼɛlu mrici ɛtŋ -lʼerur ekʼabusu ɛru es, -lʼitr mijɛtŋ ab es yogŋ. 40-Ni mↄmu magbis ab es -lʼok erŋ, ɛtŋ -ni mↄmu mɛtŋbar eke wɛl bi nyiman lɛtŋ a e simeb a yɛjʼes. Ɛbɛn a, -lʼɛw gbad lɛtŋ nɛny a eke lɛf kʼitr lɛtŋ a, ɛtŋ -nʼimn mrici a ogŋ. 41Kↄ -nʼim -lʼↄbr sɛc ekʼanŋ mij any yony ecʼaraŋn ɛtŋ mijɛtŋ a abal inym es yogŋ. Lɛtŋ anym a ɛmn mrici ab ɛm ɛtŋ ↄtum iim ij, ɛtŋ mra am bↄbm lɛtŋ jam ab es lɛc ɛm.

42Srↄda eyŋ a am erur eke kʼibi sobel ɛm ɛsɛl a yecʼɛtŋ ke ɛl ɛm ecʼɛgŋ kaka kʼábŋm mij ɛym ↄkm. 43Gbɛkↄ Julius a am erur eke kʼeb Pↄl ɛlu es, ɛtŋ lʼɛdŋn wɛl eke -li ki kokmn low a eke -nʼↄnyn ow e tutr a. Nʼↄŋ agŋ a eke bʼabŋ mij a abusu eke kʼikŋ anym ok erŋ im ákpaf; 44agŋ likpr a ot ↄgↄg og oglog mijɛtŋ a eci mob ekpr a us ɛl jam. Ɛbɛn ekʼagŋ a fɛŋ im itr es ke sos irm es ana.

28

Pↄl anŋ Malt lekr ɛm

1Eke sica sʼok ↄkm es abur na ɛm a, sʼiri eke wɛl bʼɛsŋ lekr a Malt. 2In ecʼɛb eyŋ a eb ɛy sɛnyn sɛnyn, ɛtŋ eke mij am an ok wus ke lɛfr yɛji am ow a, -li fuf al ligbɛl nyam ekʼɛy fɛŋ sʼiwr sʼɛlul ɛm. 3Pↄl oc milɛl eke wɛl abal eke kʼok al, kↄ al a ↄŋ lorŋn ɛy ↄkm arumʼn abu ab. 4Eke lekr a ecʼagŋ a ɛkn lorŋn ekʼarum Pↄl abu ab a, -nʼam dad ɛl ↄfr ɛm -lʼɛsɛ: «Ɛgŋ na ɛgŋ ibiu tasi; lʼɛy ↄkm okij ab ɛm, kↄ Nyam ɛm e jɛj ok a ↄↄm abusu eke li kʼanŋ owr.» 5Gbɛkↄ Pↄl ufŋ abu es ↄwl lorŋn a alm, ɛtŋ ob kaka kokmʼn. 6Agŋ a am eku eke kʼɛknʼn lʼew oglog lʼɛy luw kpru ɛm. Gbɛkↄ eke -lʼekur ow ibn ke -lʼɛkan eke ob kaka kokm Pↄl a, -lʼitŋn tutr ɛtŋ -nʼam dad ekʼow el nyàm mum nyam. 28.6 Bɛ̀bmn Ob Kok 14.11.

7Saw yogŋ, lekr a ecʼes ɛw ɛs gbɛl a eke wɛl bʼɛsŋ Publius a ecʼusu anŋ. Ɛgŋ ikŋ na eb ɛy erur ɛm ɛtŋ ↄŋ ɛy es ɛru usu toŋ sɛgŋ nyahan. 8Publius ɛs a ɛru es aŋke lɛfr ↄl am ↄnyʼn ɛtŋ nʼam ↄs sob yɛji. Pↄl im ɛknʼn, atʼr abu nuŋ, ŋↄŋn Nyam ↄŋʼn ɛtŋ ewlmʼn. 9Na bʼɛc a, lekr a ecʼↄ́lu ɛjecʼa yɛji ow ɛtŋ -lʼewl. 10Agŋ a ɛlu ɛl ecʼɛlum fɛŋ ↄkm ɛy e lís, ɛtŋ wanci a eke sʼam ow sʼigb sʼim a, -nʼↄŋ ɛy ob fɛŋ ekʼit usu imn ecʼa.

Pↄl im ɛy Rom

11Eke ow kok awl nyahan a, sʼeb Alesandri eci mijɛtŋ nyam eke anŋ lekr ab ɛm lɛfr lɛgŋ iy a nimum a sʼim. Wɛl bʼɛsŋ mijɛtŋ a “Sinyam Oli”. 28.11 Sinyam Oli:Ow el nyàm yony, Kastↄr lele Polus ab eke mij ɛsɛl bʼigŋ nuŋ yecʼɛtŋ ke wɛl ↄ́su ɛl mij af.12Sʼow sʼok Sirakus ecʼɛb ab ɛm, sʼanŋ yogŋ sɛgŋ nyahan. 13Yogŋ sʼɛcr ligigl a eci sʼim sʼok Rejio ɛb ɛm. Lɛgŋ bʼɛny a, esr ɛm eci lɛf a ↄb nuŋ am ɛlu ɛtŋ sʼeb sɛgŋ yony sʼim sʼok Pusↄl. 14Ɛb ab ɛm, sʼɛŋn agŋ lisijimɛl ekʼibrm eke si kʼanŋ ɛl ab sɛgŋ lↄbŋ, ɛtŋ sica sʼigb sʼaam Rom. 15Rom ecʼagŋ lisijimɛl a iri ɛy ecʼamani ɛtŋ ow toŋ ok usu eke wɛl bʼɛsŋ Apius ecʼAn Ɔl Usu a ɛy ecʼↄbr eci. Agŋ ɛjeci ɛŋn ɛy usu eke wɛl bʼɛsŋ Ɛŋanin Usu Nyahan a. Eke Pↄl ɛkn ɛl a, lʼɛlu Nyam bia ɛtŋ sos atʼr es. 16Eke sʼow sʼok Rom a, wɛl ↄŋ Pↄl abusu eke kʼir in ogŋ a ke srↄda iy nyam am ↄsuʼr.

Pↄl am dad Nyam odad Rom

17Ow bi kok sɛgŋ nyahan a, Pↄl ɛw Rom eci Jwifɛl ecʼes ɛwɛl a abu in ogŋ a. Eke -lʼasr luku a, Pↄl dad ɛl ninɛ: «Agŋ lisijimɛl, mi kokm low ŋuŋ ɛy ecʼagŋ a e lís, ɛy lagŋɛl a ecʼɛb ir owi e lís ɛtŋ wɛl ɛwʼm abu af Jerusalɛm, ocʼm ↄŋ Rom eyŋ. 18-Lʼibrm im ów ɛtŋ -lʼerur eke -li kʼɛluʼm es aŋke ɛm ɛm a, -nʼɛŋnm low ekʼow af -li kʼↄbʼm low luw eci. 19Gbɛkↄ Jwifɛl a erurm ɛtŋ ow ↄŋ mʼibrm eke mi kʼɛkn Sesar ke wɛl ebr ɛm ecʼodad ab ɛm, kↄ ow elm ɛm ecʼɛb a eke mi kʼↄŋ dedeku eci. 28.19 Ɛ̀kn Ob Kok 25.11 lele akr otar ab ab.20Kin low a sosiɛm eke mʼerur eke mi kʼɛkn ↄny ke mi dad ↄny odad a. Tasi ɛm a, mʼanŋ ŋgbraka na ɛm ɛgŋ a eke Israɛl ecʼagŋ a bʼↄny ↄmn in ɛm a sosiɛm.» 21-Li dad ow ninɛ: «Sʼɛŋnm ŋ e lís e lɛl kaka eke kʼanŋ Jude ow ɛtŋ ɛy lisijimɛl kaka anm yogŋ owm tↄkŋm ów okm ɛy oglog dadm ɛy ŋ ecʼodad ŋuŋ. 22Kↄ sʼam erur eke ki dad low yecʼa ekʼam tutr a sʼiri, aŋke sʼuw any ekʼusu a fɛŋ agŋ erurm Nyam eb na ekʼanŋ ɛm a e low.»

23-Lʼɛw lɛgŋ nyam Pↄl ab ɛtŋ lɛgŋ a bʼow a, -lʼow nↄnↄ -nʼɛŋn ow yogŋ a eke lʼir a. Ibribr toŋ ncebles, Pↄl am otar ów a akr ok ɛl: nʼam dad wɛl Nyam ecʼes ɛw a ecʼodad ɛtŋ Mois ecʼol a lele kokoba ↄb ɛsɛl e silɛl a eke nʼam dad ow ecʼodad ab ɛm, nʼam ↄl eke li kʼeb wɛl Jesu eci. 24Agŋ bɛb ów a ok es sos ɛm, kↄ likpr a ɛgŋm eke kʼub nawrɛ. 25Ɛl ↄfr ɛm a nɛny okrm ɛl af, ɛtŋ -lʼigb -nʼaam. Pↄl dad ɛl odad na ninɛ: «Abŋ Lala ↄny low ij tasi lɛgŋ a eke nʼam dad ↄny lagŋɛl odad kokoba ↄb ɛs Esayi e nɛny ɛm lʼɛsɛ:

26Ìm dad agŋ amua a:

Ow bʼow ok ↄny ↄru ɛm sɛnyn sɛnyn, kↄ kʼow irimn;

bʼow lɛɛr sɛnyn sɛnyn, kↄ kʼow ɛknmn.

27Tasi ɛm a, agŋ amua itŋn ɛw tuↄtuↄ;

-li babl ↄru es, -li bubur anyamn,

yecʼɛtŋ ke ɛl eci anyamn a kʼɛ́knm es,

ɛl ecʼↄru a kʼírim ów,

ɛl e nuŋ ɛm ↄny a kʼánm es,

-lʼɛwlmn -lʼowmn ɛm ogŋ bake mʼéwlm ɛl.» 28.27 Esayi 6.9-10, Sɛptant ɛm ecʼodad eke wɛl oc.

28Pↄl igŋ af dad ninɛ: «Sica úwr any eke Nyam eci sel ɛŋn ecʼodad a ow agŋ a ekʼelm Jwifɛl a eci: 28.28 Bɛ̀bmn Selu 67.3; Luk 3.6. ɛl gbɛ, -li bʼow -lʼiri!» [ 29Eke Pↄl dad ów amua a, Jwifɛl a ɛl ↄfr am atar ów es im lebl tuↄtuↄ ɛm.] 28.29 Ob Kok eci silɛl esig nↄnↄ ɛm a, wɛl ɛ́ŋnm akr 29.

30Pↄl anŋ êl a eke lʼeb ab ɛm akpo yony. Li bʼeb agŋ a fɛŋ eke bʼow ɛknʼn a. 31Li bi dad Nyam eci es ɛw a ecʼodad ɛtŋ li bi yɛgm agŋ Ɛs Kↄtↄkↄ Jesu Krist owi ↄmn ɛm tasi, ɛtŋ ɛgŋ ɛdŋnmʼn.