Apocalipsis

Ri xuq’alajisaj ri Dios che ri Juan

Ri Juan kutz’ib’aj taq ri xuk’ut ri ángel chwach

¹ E q’alajisanik wa’ xuya ri Dios che ri Qanimajawal Jesucristo cha’ Rire kuk’ut chike ri raj chakib’ sa’ taq ri katajin loq. Ruq’alajisaxik xu’an ri Jesús e xutaq lo ru ángel cha’ kolu’b’i’ij wa’ che ri raj chak Juan. ² Ek’u ri Juan xuq’alajisaj kan ri tzij re ri Dios, ri q’alajisanik re ri Qanimajawal Jesucristo ruk’ taq ri xk’ut chwach rire. ³ Nim uq’ij ralaxik ri kajilan wa ch’a’tem re wa q’alajisanik yey nim kiq’ij kalaxik konoje ri ketaw re wa’ yey kakitaqej ronoje taq ri tz’ib’ital chupa, ma xa naqaj chi k’o wi lo ruq’ijol echiri’ ku’ana taq wa’.

Ri Juan kuya pan rutzil kiwach ri wuqub’ iglesias

⁴ Ri’in in Juan kintz’ib’an pan chike ri wuqub’ iglesias e k’o chupa taq ri tinamit re Asia.

K’ulu alaq ri unimal rutzil k’u’xaj y ri utzil chomal, ri kape ruk’ ri Jun k’o waq’ij ora, ri xex chi k’o lo wi y ri k’o chiqawach apanoq, ri kape ruk’ ri wuqub’ uwach Uxlab’ixel k’o chwach rutz’ulib’al pa kataqan wi, ⁵ yey ri kape ruk’ ri Qanimajawal Jesucristo, ri kuq’alajisaj chi utz ri Q’ijsaq. Rire e ri nab’e xk’astaj lo chikixo’l ri ekaminaq y e ri k’o pakiwi konoje ri e taqanelab’ che ruwachulew. Rire lik k’ax xojuna’o y xojuch’aj che taq ri qamak ruk’ rukik’el xturuw chwa ri cruz. ⁶ Xu’an k’u xa jun tinamit chiqe y xu’an chiqe oj taqanel y oj chakunel chwach ri Dios, Ruqaw Rire. Ek’u Rire lik taqal che kayak uq’ij waq’ij ora y chiqawach apanoq ma lik sa’chi ruchomal y ruchuq’ab’. ⁷ Tape alaq, ri Qanimajawal Jesucristo pa sutz’ kak’un wi. Konoje k’u ri’ kakilo, kakil ne ri xekamisan re. Y konoje ruk’iyal kiwach taq ri tikawex che ruwachulew lik keb’oq’ik ruma ruk’unib’al. + 1:7 Mt. 24:30 Paqatzij wi jela’ ku’ano.

⁸ «Ri’in in ri jeqeb’al re yey in ri k’isb’al re, jela’ pacha’ ri ka’ib’ letra A y Z» + 1:8 “A y Z”: Kil “Alfa y Omega” pa vocabulario. kacha ri Qanimajawal, ri Jun k’o waq’ij ora, ri xex chi k’o lo wi y ri k’o chiqawach apanoq yey ri k’o ronoje unimal chuq’ab’ puq’ab’.

Ri xk’ut che ri Juan pa ri isla Patmos

⁹ Ri’in in Juan in b’are jun uk’ alaq hermanos, junam oj k’o chupa rutaqanik ri Qanimajawal Jesucristo y junam kaqach’ij uchuq’ab’ taq ri k’axk’ob’ik ruk’ unimal qak’u’x. E ri’in xine’yo’q pa ri isla Patmos ruma xintzijoj ri Tzij re ri Dios y ri Q’ijsaq re ri Qanimajawal Jesucristo. ¹⁰ Pa k’u jun q’ij domingo + 1:10 Pa ri ch’a’tem griego kub’i’ij “ri q’ij re ri Qanimajawal Jesucristo”. in k’o puq’ab’ ri Ruxlab’ixel ri Dios echiri’ xinto xch’aw lo Jun chwij, wa’ lik ko kach’awik pacha’ uch’awib’al trompeta. ¹¹ Jewa’ xub’i’ij:

«Ri’in in ri jeqeb’al re yey in ri k’isb’al re, jela’ pacha’ ri ka’ib’ letra A y Z. Chatz’ib’aj k’u chupa juna libro ronoje taq ri kawilo y chataqa b’i chike ri wuqub’ iglesias e k’o chupa taq ri tinamit re Asia: ri k’o Éfeso, ri k’o Esmirna, ri k’o Pérgamo, ri k’o Tiatira, ri k’o Sardis, ri k’o Filadelfia y ri k’o Laodicea» xcha’.

¹² Xintzu’n k’u pan chwij cha’ kanwilo china ri kach’a’t lo wuk’; y echiri’ xintzu’n apanoq, xinwil pan wuqub’ utzuk’ulib’al aq’ re oro. ¹³ Chikinik’ajal k’u ri wuqub’ utzuk’ulib’al aq’ re oro, xinwil pan Jun lik e katzu’n Ralaxel Chikixo’l Tikawex. Ukojom jun uq’u’ kopon k’a chuqul raqan y kojotal jun pas re oro chwa uk’u’x. ¹⁴ Rujolom y ruwi’ lik saq jela’ pacha’ ri mit saq y pacha’ ri nieve; + 1:14 Ri nieve jela’ rusaqil pacha’ katzu’n ri saqb’ach. y ukab’ichal ruwach pacha’ aq’ kareprotik. ¹⁵ Ri raqan kawolq’inik pacha’ ri ch’ich’ bronce echiri’ kesax lo pa ri orna; ruqul katatajik jela’ pacha’ utza’m ya’ e ri’ xk’unik. ¹⁶ Puwikiq’ab’ e k’o wuqub’ ch’umil; puchi’ kel lo jun espada lik t’isi’s utza’m y ka’ib’ ruwi re’. + 1:16 Wa espada e ke’elawi Ruch’a’tem ri Cristo yey wa’ lik k’o uchuq’ab’ ma ronoje ri kub’i’ij e ku’ana’. Heb. 4:12 Rupalaj jela’ pacha’ ri q’ij echiri’ lik kareprotik. ¹⁷ Ek’uchiri’ xintzu’ uwach, xintzaq xe’raqan uq’ab’ y xinkanaj kanoq pacha’ in kaminaq chik. Ek’u Rire xuya ruwikiq’ab’ panuwi’ y jewa’ xub’i’ij chwe:

«Maxi’ij awib’, ma Ri’in in ri nab’e yey in ri k’isb’al re. ¹⁸ In ri xex in k’o wi, In ri xinkamik, pero wo’ora na jinta chi utaqexik ri nuk’aslemal. Panuq’ab’ Ri’in k’o wi ri kamik y panuq’ab’ k’o wi keb’enuk’astajisaj lo ri ekaminaq. + 1:18 Pa ri ch’a’tem griego kub’i’ij “Panuq’ab’ k’o wi ri lawe re ri kamik y re ri luwar pa kek’oji’ wi ri ekaminaq.”

¹⁹ »Chatz’ib’aj janipa ri xk’ut chawach, ruk’ taq ri kat-tajin che rilik y ri katajin lo chiqawach apanoq. ²⁰ Ri ke’elawi ri wuqub’ ch’umil awilom pa nuwikiq’ab’ y taq ri wuqub’ utzuk’ulib’al aq’ re oro e wa’: Ri wuqub’ ch’umil e ri wuqub’ ángeles e chajinel ke ri wuqub’ iglesias; yey ri wuqub’ utzuk’ulib’al aq’ re oro e ri wuqub’ iglesias.

Ri xtz’ib’ax pan che riglesia k’o Éfeso

¹ »Chatz’ib’aj pan wa’ che ri aj k’amal wach + 2:1 “Aj k’amal wach”: Pa ri ch’a’tem griego kub’i’ij “ángel”. Pa capítulo 2 y 3, wa’ ke’elawi jun ángel re ri Dios o jun tikawex kuq’alajisaj Ruch’a’tem ri Dios chike jujun chik. re riglesia k’o Éfeso:

E ri Jun k’o wuqub’ ch’umil puwikiq’ab’, ri kab’in chikinik’ajal ri wuqub’ utzuk’ulib’al aq’ re oro, jewa’ kub’i’ij chiwe:

² Ri’in lik weta’am ronoje ri ki’ano, ri k’ayewlaj chak i’anom y runimal ik’u’x chwach taq ri k’ax. Weta’am na keb’ik’ul ta iwuk’ ri winaq itzel kik’u’x. Ma lik ik’amom kipa ri kakib’i’ij e taqo’n re ri Cristo tob’ na e taj; yey xq’alajin k’u ri’ xa e aj raq’ub’al. ³ Lik itijom k’u ri k’ax y na kixkos ta k’ana che ri nuchak. Iya’om ik’u’x che utzijoxik ri nub’i’ y na paxinaq ta ik’u’x che. ⁴ Pero Ri’in k’o taq ri na kuk’ul ta nuk’u’x che ri ki’ano: E ri rutzil ik’u’x wuk’ na e ta chi pacha’ ri xijeqeb’ej loq. ⁵ E uwari’che k’una chik’u’x pachawi ix jaljob’inaq wi. Chitzelej k’u itzij chwach ri Dios y chi’ana tanchi ri chak jela’ pacha’ ri xi’an lo che ri jeqeb’al loq. Ma we na kitzelej ta itzij, Ri’in kink’un lo iwuk’ y kanwesaj k’u puluwar ri tzuk’ulib’al aq’ re oro iwe’ix. ⁶ No’j k’u ri utz k’a kixtajin che u’anik, e ri tzel kiwil taq ri na utz taj kaki’an ri nicolaítas, + 2:6 “Nicolaítas”: Wa’ e taq utijo’n jun achi Nicolás rub’i’. Ruk’utunik rire xa sokoso’nik. ma jenela’ Ri’in lik tzel kanwil taq ri kaki’ano. ⁷ China k’u ri k’o utanib’al, e chuta ri kub’i’ij ri Ruxlab’ixel ri Dios chike taq riglesias. China k’u ri kach’ijow uchuq’ab’ taq ri na utz taj, kanya che kutij re rujiq’ob’alil ri che’ re k’aslemal, ri k’o chunik’ajal ri werta re ri Dios, kacha’.

Ri xtz’ib’ax pan che riglesia k’o Esmirna

⁸ »Chatz’ib’aj pan wa’ che ri aj k’amal wach re riglesia k’o Esmirna:

E ri Jun kab’i’n re: “Ri’in in ri nab’e yey in ri k’isb’al re, ri xkamik y xk’astaj tanchik”, jewa’ kub’i’ij chiwe:

⁹ Ri’in lik weta’am ronoje ri ki’ano, ri k’axk’ob’ik ix k’o wi y ri nib’a’il kiwik’owib’ej, tob’ paqatzij wi ri’ix lik k’o ib’eyomal chwach ri Dios. Lik weta’am ronoje ri tzel itzijob’exik kaki’an jujun e aj judi’ab’, ri kakib’i’ij e utinamit ri Dios tob’ na e ta kuk’il, ma e kuk’il ri e k’o puq’ab’ ri Satanás. ¹⁰ Mixi’ij k’u iwib’ che ronoje taq ri kiwik’owib’ej. Chitape’: Kak’am ipa, ma ritzel winaq keb’uya jujun chiwe pa cárcel y kixk’oji’ pa k’axk’ob’ik lajuj q’ij. Chitikib’a’ k’u ri kub’ulib’al ik’u’x, tob’ kixkamisaxik; ma Ri’in kanya jun corona chiwe, wa’ e ri k’aslemal na jinta utaqexik. ¹¹ China k’u ri k’o utanib’al, e chuta ri kub’i’ij ri Ruxlab’ixel ri Dios chike taq riglesias. China k’u ri kach’ijow uchuq’ab’ taq ri na utz taj, ri’ na kik’ow ta chupa ruka’m kamik, kacha’. + 2:11 Ap. 20:6,14; 21:8

Ri xtz’ib’ax pan che riglesia k’o Pérgamo

¹² »Chatz’ib’aj pan wa’ che ri aj k’amal wach re riglesia k’o Pérgamo:

E ri Jun ruk’a’am ri espada lik t’isi’s utza’m yey ka’ib’ ruwi re’, jewa’ kub’i’ij chiwe:

¹³ Ri’in lik weta’am ronoje ri ki’ano; yey weta’am e pa ri tinamit pa ix k’o wi, kataqan ri Satanás. Na ruk’ ta k’u ri’, k’a ikojom ri nub’i’ y na iwesam ta iwib’ chwij ma lik kub’ul ik’u’x wuk’, tob’ ne echiri’ chupa la’ la tinamit xkamisax ri Antipas, ri lik jusuk’ tzijonel we. ¹⁴ Pero Ri’in k’o taq ri na kuk’ul ta nuk’u’x che ri ki’ano: E ri eb’ik’ulum chiri’ ri kitaqem ruk’utunik ri jun aj q’ij re ojertan Balaam rub’i’. Ma ri Balaam xuk’ut che ri Balac su’anik kukoj tzaqib’al pa kib’e raj Israel cha’ kakitij ri ik’owisam chi chikiwach ri tiox y kaketz’ab’ej uwa kiq’ij kuk’ jujun chik na kik’ulel taj. + 2:14 Nm. 25:1-3; 31:16 ¹⁵ Yey ri’ix eb’ik’ulum chiri’ ri kitaqem ri kik’utunik ri nicolaítas, wa’ wa k’utunik lik tzel kanwil Ri’in. ¹⁶ E uwari’che chitzelej itzij chwach ri Dios; ma we na ki’an taj, Ri’in kinopon tan iwuk’ y kinch’o’jin k’u ri’ kuk’ ri nicolaítas ruk’ ri nu espada kel lo pa nuchi’. + 2:16 Wa espada ke’elawi e Ruch’a’tem ri Cristo yey wa’ lik k’o uchuq’ab’ ma ronoje ri kub’i’ij e ku’ana’. Heb. 4:12 ¹⁷ China k’u ri k’o utanib’al, e chuta ri kub’i’ij ri Ruxlab’ixel ri Dios chike taq riglesias. China k’u ri kach’ijow uchuq’ab’ taq ri na utz taj, Ri’in kanya che kutij re ri wa’im ewatalik, wa’ e ri maná + 2:17 Éx. 16:31-33 y kanya k’u jun ralko ab’aj lik saq che y chwach ri ralko ab’aj tz’ib’ital jun k’ak’ b’i’aj na jinta junoq eta’mayom re, xew keta’man ri kak’uluw re, kacha’.

Ri xtz’ib’ax pan che riglesia k’o Tiatira

¹⁸ »Chatz’ib’aj pan wa’ che ri aj k’amal wach re riglesia k’o Tiatira:

Ruk’ajol ri Dios, ri Jun k’o taq uwach pacha’ aq’ kareprotik y ri raqan lik kawolq’inik pacha’ ri ch’ich’ bronce echiri’ kesax lo pa ri orna, jewa’ kub’i’ij chiwe:

¹⁹ Ri’in lik weta’am ronoje ri ki’ano. Weta’am ri rutzil ik’u’x, ri kub’ulib’al ik’u’x, ri nimanik ki’ano y runimal ik’u’x. Yey lik weta’am e taq ri chak kixtajin che u’anik waq’ij ora, más k’i chwach taq ri i’anom lo nab’e. ²⁰ Pero Ri’in k’o taq ri na kuk’ul ta nuk’u’x che ri ki’ano: E ri ik’ulum chixo’lib’al ri’ix ri jun ixoq Jezabel rub’i’. + 2:20 Pa wa iglesia xk’oji’ jun ixoq aj wach yey rire xeb’umin jujun chupa ri na utz taj pacha’ xu’an ri reina Jezabel re ojertan. 1 R. 16:31; 2 R. 9:22,30 Wa’ wi’xoq u’anom q’alajisanel che rib’; pero ruk’ taq ruk’utunik, e keb’usok ri waj chakib’ cha’ kaketz’ab’ej uwa kiq’ij kuk’ jujun chik na kik’ulel taj y kakitij ri ik’owisam chi chikiwach ri tiox. ²¹ Ek’u Ri’in lik naj woye’em cha’ kutzelej utzij chinuwach, pero na karaj taj karoq’otaj kan ri na utz taj, wa’ e ri makunik kuk’ rachijab’. ²² Chitape’: Ri’in kanya wi’xoq pa yab’il cha’ katzaq chwa uwarab’al, y jek’ula’ keb’enuya pa unimal k’axk’ob’ik konoje ri kemakun ruk’ we e la’ na kakitzelej ta kitzij che taq ri na utz taj ki’anom ruk’. ²³ Keb’enukamisaj na konoje ri ralk’o’al wi’xoq, cha’ jela’ konoje riglesia kaketa’maj e Ri’in kanwilo sa’ ri k’o chupa ri kina’oj ri winaq y ri k’o chupa ri kanima’, we utz o na utz taj. E Ri’in kanya chijujunal ri’ix ri taqal chiwe e chirij taq ri i’anom. ²⁴ No’j kamb’i’ij k’u chiwe ri’ix ri nik’aj chik re riglesia k’o Tiatira, ri na itaqem ta wa k’utunik + 2:24 Ap. 2:20 yey na iya’om tane iwib’ che u’anik ri kakib’i’ij rike “e xew ke ri lik k’o kimajom puwi ri ewatalik chikiwach ri jujun chik” yey wa’ ruk’ ri Satanás petinaq wi, kamb’i’ij k’u chiwe: Na jinta jun chik eqa’n kanya chiqul. ²⁵ Xew e lik miwesaj iwib’ che ronoje ri uya’om ri Dios chiwe k’a echiri’ kinopon tanchi iwuk’. ²⁶ Ma e chike ri kech’ijow uchuq’ab’ ronoje taq ri na utz taj y kaki’an wo’ora sa’ ri kuaj Ri’in y jela’ ketajin che u’anik k’a echiri’ kinopon tanchi iwuk’, ri’ kanya pakiq’ab’ ketaqan pakiwi taq ri tinamit che ruwachulew, ²⁷ jela’ pacha’ ri uya’om ri Nuqaw chwe Ri’in. Y jek’ula’ ketaqan pakiwi taq ri tinamit ruk’ jun vara ch’ich’ pakiq’ab’ y kaki’an k’u chike pacha’ echiri’ ka’an uk’aj che juna xun re ulew. ²⁸ Jek’ula’ chike ri ketaqanik, kan’an chike kewonik pacha’ ruchomal ri nimalaj ch’umil re ri saqrib’al. ²⁹ China k’u ri k’o utanib’al, e chuta ri kub’i’ij ri Ruxlab’ixel ri Dios chike taq riglesias, kacha’.

Ri xtz’ib’ax pan che riglesia k’o Sardis

¹ »Chatz’ib’aj pan wa’ che ri aj k’amal wach re riglesia k’o Sardis:

Ri Jun k’o ri wuqub’ uwach Uxlab’ixel re ri Dios ruk’ y k’o ri wuqub’ ch’umil ruk’, jewa’ kub’i’ij chiwe:

Ri’in lik weta’am ronoje ri ki’ano. Kab’i’x ne chiwe “ix k’aslik”, pero na qatzij taj ma ri’ix ix kaminaq chwach ri Dios. ² Kamb’i’ij k’u chiwe: Chixk’astajoq y lik chitija chi uq’ij kiyak iwib’ che taq ri utz k’a kixtajin che u’anik, ma taq wa’ katajin usachik uwach. Ek’u Ri’in wilom ri i’anom, yey wa’ na e ta ri karaj ri Dios chiwe. ³ K’una k’u chik’u’x sa’ taq ri imajom y sa’ taq ri itom chwi ri k’utunik ik’ulum. E chitaqej taq wa’ y chitzelej itzij chwach ri Dios; ma we kixwarik, Ri’in xaqik’ate’t kinopon iwuk’ jela’ pacha’ ri roponib’al releq’om, ma na iweta’am ta k’u ri’ ri ora echiri’ kinoponik. ⁴ Pero e k’o jujun tikawex iwuk’ chiri’ Sardis lik jusuk’ ri kib’inik kisilab’ik chwach ri Dios, wa’ na kich’ulam ta kib’ ruk’ ri mak. Yey chiqawach apanoq rike junam keb’in wuk’ ruk’ kiq’u’ saq, ma e taqal ri’ chike. ⁵ China k’u ri kach’ijow uchuq’ab’ taq ri na utz taj, kawiq ruk’ uq’u’ saq y na kanyoj ta rub’i’ chupa ri libro re k’aslemal na jinta utaqexik. Yey kanq’alajisaj k’u rub’i’ chwach ri Nuqaw y chikiwach ri ángeles e k’o ruk’. ⁶ China k’u ri k’o utanib’al, e chuta ri kub’i’ij ri Ruxlab’ixel ri Dios chike taq riglesias, kacha’.

Ri xtz’ib’ax pan che riglesia k’o Filadelfia

⁷ »Chatz’ib’aj pan wa’ che ri aj k’amal wach re riglesia k’o Filadelfia:

E kub’i’ij wa’ ri Jun lik nim uq’ij Santo, ri xew kub’i’ij ri lik usuk’. Puq’ab’ Rire k’o wi ri lawe re ri rey David. Ek’u Rire, we k’o xujaqo, na jinta chi junoq kariqow utz’apixik; yey we k’o xutz’apij, na jinta chi junoq kariqow ujaqik. Jek’uwa’ kub’i’ij Rire chiwe:

⁸ Ri’in lik weta’am ronoje ri ki’ano. Chitape’: Ri’in nuya’om chiwach ri’ix jun puerta jaqalik y wa’ wa puerta na jinta junoq kariqow utz’apixik; ma tob’ na lik ta k’o ichuq’ab’, e lik itaqem ri Nutzij y na kixk’ix tane che ri nub’i’ chikiwach ri winaq. ⁹ Chitape’: Ri e k’o puq’ab’ ri Satanás (wa’ kakib’i’ij “oj utinamit ri Dios ma oj aj judi’ab’” kecha’, pero kaki’an raq’ub’al ma na e ta kuk’il rutinamit ri Dios), Ri’in kan’an k’u chike rike e ko’lkixuku kib’ chiwach ri’ix y kaketa’maj k’u ri’ Ri’in lik k’ax kixinna’o. ¹⁰ Ri’ix ich’ijom uchuq’ab’ taq ri k’axk’ob’ik ruk’ unimal ik’u’x pacha’ ri ximb’i’ij chiwe; ruma k’u ri’, kixinchajij che taq ri k’axk’ob’ik katajin lo puwi ronoje ruwachulew, wa’ e re k’amb’al kipa konoje ri tikawex. ¹¹ Chitape’: Ri’in kinopon tan iwuk’; lik k’u miwesaj iwib’ che ronoje ri uya’om ri Dios chiwe, cha’ jela’ na jinta junoq kamajaw ri corona + 3:11 “Corona”: Wa’ ke’elawi e ri rajil uk’axel kuya ri Dios chila’ chikaj chike ri xki’an ri utz. kuya ri Dios chiwe. ¹² China k’u ri kach’ijow uchuq’ab’ taq ri na utz taj, Ri’in kan’an che ku’an pacha’ bastión re ukowil ri Rocho ri nu Dios y na kel ta chi k’ana chiri’. Kantz’ib’aj k’u che rire rub’i’ ri nu Dios y rub’i’ rutinamit ri nu Dios, wa’ e ri k’ak’ Jerusalem kape chila’ chikaj ruk’ ri nu Dios. Yey kantz’ib’aj ne ri k’ak’ nub’i’ che. ¹³ China k’u ri k’o utanib’al, e chuta ri kub’i’ij ri Ruxlab’ixel ri Dios chike taq riglesias, kacha’.

Ri xtz’ib’ax pan che riglesia k’o Laodicea

¹⁴ »Chatz’ib’aj pan wa’ che ri aj k’amal wach re riglesia k’o Laodicea:

Ri Jun Lik Are’, ri paqatzij wi kuq’alajisaj chi utz ri Q’ijsaq, ri xjeqow lo ronoje ri xu’an ri Dios, jewa’ kub’i’ij chiwe:

¹⁵ Ri’in lik weta’am ronoje ri ki’ano. Ri’ix na ix tane joron y na ix tane k’atan. ¡Lik utz we ta ix joron o we ta ix k’atan! ¹⁶ Pero ruma k’u xa ix saqmiq’in ma na ix tane joron y na ix tane k’atan, kixinxab’ej na lo pa nuchi’. ¹⁷ Ma ri’ix kib’i’ij: “Lik oj b’eyom, ronoje ri kajawax chiqe k’o chi quk’ y na jinta nib’a’il kaqatijo”; no’j lik toq’o’ ne iwach ma na kina’b’ej ta k’u ri’ chwach ri Dios na jinta k’ana iwach, lik ix nib’a’, ix potz’ yey ix ch’analik. ¹⁸ E uwari’che kanya wa pixab’anik chiwe: Chiloq’o chwe Ri’in ri oro lik chom, porotal chi utz pa aq’, cha’ jela’ paqatzij wi kixu’an b’eyom. Chiloq’o chwe Ri’in riq’u’ saq re kikojo cha’ jela’ kich’uq rik’ix ruma ix ch’analik y chiloq’o chwe Ri’in ri kunab’al re kikunaj riwach cha’ jela’ paqatzij wi kixtzu’nik. ¹⁹ Ri’in kanch’a’b’ej kipa y keb’enuq’il konoje ri k’ax keb’enuna’o; e uwari’che chitzelej k’u itzij chwach ri Dios ruk’ ronoje ik’u’x. ²⁰ Chitape’: Ri’in in k’o pan chwach ri puerta y kinch’aw k’u apanoq; we k’o junoq kuta ri nuqul y kujaq lo ri puerta, Ri’in kinok b’i y kinwa’ ruk’, y rire kawa’ wuk’ Ri’in. ²¹ China k’u ri kach’ijow uchuq’ab’ taq ri na utz taj, kanya che katz’uyi’ wuk’ chupa ri nutz’ulib’al pa kintaqan wi, jela’ pacha’ Ri’in nuch’ijom uchuq’ab’ ronoje ri na utz taj yey in tz’ul chi ruk’ ri Nuqaw chupa rutz’ulib’al. ²² China k’u ri k’o utanib’al, e chuta ri kub’i’ij ri Ruxlab’ixel ri Dios chike taq riglesias, kacha’.»

Ri yakb’al uq’ij ri Dios chila’ chikaj

¹ K’isb’al k’u re taq wa’, xintzu’n chikaj y xinwil jun puerta jaqatal che ruwa kaj. Y ri Jun, ri kach’aw pacha’ uch’awib’al trompeta, xch’a’t tanchi wuk’, jewa’ xub’i’ij: «Chataq’ana lo wara y Ri’in kank’ut chawe sa’ taq ri katajin loq we xik’ow taq wa’ wa xb’i’x chawe» xcha’. ² Xaqik’ate’t, ri’in xink’oji’ puq’ab’ ri Ruxlab’ixel ri Dios. Xinwil k’u jun tz’ulib’al re taqanik chila’ chikaj y k’o Jun tz’ul chupa. ³ Ri Jun tz’ul chupa jela’ katzu’nik pacha’ ri chomilaj ab’aj jaspe rub’i’ y pacha’ ri chomilaj kaq ab’aj cornalina rub’i’. Ri tz’ulib’al sututal rij ruk’ jun arco iris lik kawonik jela’ pacha’ ri chomilaj ab’aj esmeralda rub’i’. ⁴ Yey wa tz’ulib’al sutum rij ruk’ veinticuatro tz’ulib’al chik. Y xinwil veinticuatro nimaq winaq etz’ul pa ri veinticuatro tz’ulib’al, kikojom kiq’u’ lik saq y k’o corona re oro che ri kijolom. ⁵ Chupa k’u ri tz’ulib’al keb’el lo uyok’b’al uxe’ kaj y katataj uch’awib’al jab’ karaqlajik y kajininik. Chwach k’u ri tz’ulib’al, lik kawolol wuqub’ candil, wa’ e ri wuqub’ uwach Uxlab’ixel re ri Dios. ⁶ Chwach ri tz’ulib’al kayenen jun ya’ jela’ pacha’ ri mar y kajuljut upa pacha’ chi vidrio. Y ri tz’ulib’al sutum rij kuma kajib’ k’o kik’aslemal pacha’ e ángeles yey jela’ ketzu’n pacha’ awaj y k’o uk’iyal kiwach chikij y chikiwach. ⁷ Ri nab’e jela’ katzu’nik pacha’ juna koj, ruka’m jela’ katzu’nik pacha’ juna meq’, rupalaj rurox jela’ katzu’nik pacha’ upalaj winaq y rukaj jela’ katzu’nik pacha’ juna águila kaxik’ik’ik. ⁸ Chikijujunal wa kajib’ k’o waqitaq kixik’. Y lik k’o uk’iyal kiwach che ronoje ri kij y ruxe’ ri kixik’. Yey na kekos ta k’u che ub’i’xikil chipaq’ij chichaq’ab’:

«¡Lik Santo, Santo, Santo ri Dios Qajawxel,

ri k’o ronoje unimal chuq’ab’ puq’ab’,

ri xex chi k’o lo wi, ri k’o waq’ij ora y ri k’o chiqawach apanoq!» kecha’.

⁹ Ek’u ri kajib’ kakiyak uq’ij ri Dios, kakib’ixoj rub’i’ y kakiya kiqasa’n re tioxib’al che ri Jun tz’ul pa ri tz’ulib’al re taqanik, ri na jinta utaqexik ruk’aslemal. ¹⁰ Ek’uchiri’ rike kaki’an wa’, ri veinticuatro nimaq winaq kakixukub’a’ kib’ chwach ri Jun tz’ul pa ri tz’ulib’al y kakiloq’nimaj uq’ij ri na jinta utaqexik ruk’aslemal yey kakesaj ri kicorona re oro che ri kijolom y kakiya chwach ri tz’ulib’al y jewa’ kakib’i’ij:

¹¹ «Dios Qajawxel, xew Rilal taqal che’la

kak’ul la ri yakb’al q’ij

ruma lik sa’chi ri chomal la y ri chuq’ab’ la;

ma Lal x’anaw la re ronoje ri k’olik

y lik e rajawal k’u’x la ri kek’oji’ taq wa’

yey ruma ne la’ xe’an taq la» kecha’.

Ri jub’otaj wuj nak’om ruk’ wuqub’ sellos

¹ Xinwil jub’otaj wuj + 5:1 “Jub’otaj wuj”: Kil “rollo” pa vocabulario. k’o puq’ab’ uwikiq’ab’ ri Jun tz’ul chupa ri tz’ulib’al re taqanik. Ek’u wa jub’otaj wuj k’o tz’ib’ital chupa y chirij, yey nak’om ruk’ wuqub’ sellos. ² Xinwil k’u jun ángel lik k’o uchuq’ab’ xsik’in che ub’i’xikil: «¿China ri ya’tal che kukir uwach ri jub’otaj wuj y kuloch’ij ri sellos k’o che?» xcha’. ³ Yey na jinta ne junoq chila’ chikaj o che ruwachulew o chuxe’ ulew ya’tal che kuloch’ij ri sellos nak’om che ri jub’otaj wuj re karajilaj uwach o tob’ ne xa re karilo. ⁴ Ek’u ri’in lik kinoq’ik, ma na jinta junoq riqom ya’tal che kukir uwach ri jub’otaj wuj re karajilaj uwach o tob’ ne xa re karilo. ⁵ K’o k’u jun chike ri veinticuatro nimaq winaq, jewa’ xub’i’ij chwe:

—Matoq’ chik, ma e ri Jun Koj re ri tinamit Judá, ri ralk’o’al kan ri rey David, ri uch’ijom uchuq’ab’ ronoje ri na utz taj, ya’tal k’u puq’ab’ Rire kuloch’ij ri sellos y kukir uwach ri jub’otaj wuj —xcha’.

⁶ Tek’uchiri’ xinwilo, chwach ri tz’ulib’al re taqanik y chikixo’lib’al ri kajib’ k’o kik’aslemal pacha’ e ángeles + 5:6 Ap. 4:6-8 y ri nimaq winaq, chakal jun Q’apoj B’exex pacha’ lik ’anom k’ax che. Wuqub’ ri ruk’a’ y wuqub’ ruwach, wa’ ke’elawi e ri wuqub’ uwach Uxlab’ixel re ri Dios taqom lo che ronoje ruwachulew. ⁷ Ri Q’apoj B’exex xqib’ik y xuk’am ri jub’otaj wuj k’o puq’ab’ uwikiq’ab’ ri Jun tz’ul pa ri tz’ulib’al. ⁸ Echiri’ k’o chi ri jub’otaj wuj puq’ab’, ri kajib’ k’o kik’aslemal pacha’ e ángeles y ri veinticuatro nimaq winaq xkixuk kib’ xe’raqan uq’ab’ ri Q’apoj B’exex. Konoje kuk’a’am ki arpa y kicopa re oro nojinaq che incienso. Wa incienso ke’elawi e taq ri oración kaki’an rutinamit ri Dios. ⁹ Y kakib’ixoj wa jun k’ak’ b’ix:

«Xew Rilal taqal che’la kak’am la ri jub’otaj wuj

y kaloch’ij la taq ri sellos nak’al che,

ma xya ib’ la pa kamik y jek’ula’ xeloq’ la ruk’ ri kik’el la

konoje ruk’iyal kiwach taq ri tikawex

che ronoje ruk’iyal uwach ch’a’temal

y konoje taq ri tinamit cha’ keb’u’ana re ri Dios.

¹⁰ X’an k’u la xa jun tinamit chike

y x’an la chike e chakunel chwach ri Dios

y ketaqan k’u che ruwachulew» kecha’.

¹¹ Tek’uchiri’ xeb’enuwil uk’iyal ángeles kisutum rij ri tz’ulib’al re taqanik yey kisutum kij ri kajib’ k’o kik’aslemal pacha’ e ángeles y ri nimaq winaq. Ri kik’iyal wa ángeles na kach’ijitaj ta kajilaxik ma lik e uk’iyal millones. Yey xinto ¹² lik ko kesik’in che ub’i’xikil:

«Ri jun Q’apoj B’exex lik ’anom k’ax che,

xew che Rire taqal wi kak’oji’ ronoje taqanik

y b’eyomal puq’ab’,

xew ruk’ Rire k’o saqil na’oj y unimal chuq’ab’,

xew che Rire taqal wi kaxuk ib’ chwach y kayak uq’ij

ruma ri unimal uchomalil» kecha’.

¹³ Jek’ula’ xeb’enuta konoje taq ri e ’anatal ruma ri Dios: ri e k’o chila’ chikaj, ri e k’o che ruwachulew, ri e k’o chuxe’ ulew y ri e k’o chupa ri mar, jewa’ kakib’i’ij:

«Che ri Jun tz’ul pa ri tz’ulib’al y che ri Q’apoj B’exex,

taqal ri yakb’al kiq’ij y ri kaxuk ib’ chikiwach

yey taqalik kab’i’xik k’o kichomalil y kichuq’ab’

na jinta utaqexik» kecha’.

¹⁴ Ri kajib’ k’o kik’aslemal kakik’ul pan uwach: «¡Amén!» kecha’. Y ri veinticuatro nimaq winaq xkixukub’a’ kib’, xkiqasaj k’u kimejelem k’a chu’lew y xkiloq’nimaj uq’ij ri Jun na jinta utaqexik ruk’aslemal.

Ri nab’e sello

¹ Xinwilo echiri’ ri Q’apoj B’exex xuloch’ij ri nab’e sello y xinta uqul jun chike ri kajib’ k’o kik’aslemal pacha’ e ángeles. + 6:1 Ap. 4:6-8 Rire xch’aw pacha’ uch’awib’al jab’, jewa’ xub’i’ij: «¡Sa’a!» xcha’. ² Xinwil k’u jun kawayu’ saq rij. Yey ri kojoyom re ruk’a’am jun arco puq’ab’ y xya’ k’u jun corona che. Tek’uchiri’ xel b’i ruk’ unimal uchuq’ab’ cha’ rire ku’ch’ija uchuq’ab’ ronoje.

Ruka’m sello

³ Ek’uchiri’ ri Q’apoj B’exex xuloch’ij ruka’m sello, xinta uqul ruka’m chike ri kajib’ k’o kik’aslemal pacha’ e ángeles, jewa’ xub’i’ij: «¡Sa’a!» xcha’. ⁴ Xel chi k’u lo jun chik kawayu’, wa’ kaq rij. Yey ri kojoyom re xya’ puq’ab’ karesaj ri utzil chomal che ruwachulew y ku’an chike ri winaq kakikamisaj kib’ chikiwach. Yey xya’ jun nimalaj espada che.

Rurox sello

⁵ Ek’uchiri’ ri Q’apoj B’exex xuloch’ij rurox sello, xinta uqul rurox chike ri kajib’ k’o kik’aslemal pacha’ e ángeles, jewa’ xub’i’ij: «¡Sa’a!» xcha’. Xinwil k’u jun kawayu’ q’eq rij, yey ri kojoyom re utzayem jun lipro + 6:5 “Lipro”: Pa kaxtila wa’ kab’i’x “balanza” che. puq’ab’. ⁶ Tek’uchiri’ xinta jun qulaj xch’aw lo chikixo’lib’al wa kajib’ k’o kik’aslemal pacha’ e ángeles, jewa’ xub’i’ij: «Che ri ka’ib’ libra trigo utz kakoj rajil jun q’ij chak re jun mokom; yey che ri waqib’ libra cebada, utz kakoj rajil jun q’ij chak re jun mokom. No’j ruwa’al ri uva y raceite, mak’o ma’an che» xcha’.

Rukaj sello

⁷ Ek’uchiri’ ri Q’apoj B’exex xuloch’ij rukaj sello, xinta ruqul rukaj chike ri kajib’ k’o kik’aslemal pacha’ e ángeles, jewa’ xub’i’ij: «¡Sa’a!» xcha’. ⁸ Xinwil k’u jun kawayu’ saqt’u’r rij. Ri kojoyom re, “Kamik” rub’i’, yey k’o jun teran chirij, wa’ e ri rajaw ri Hades, ri luwar ke ri ekaminaq. Y xya’ uchuq’ab’ ri Kamik cha’ keb’ukamisaj jun ukaj parte chike ri winaq che ruwachulew ruk’ espada, ruk’ numik, ruk’ taq yab’il y kuma itzel chikop e k’o che ruwachulew.

Ruro’ sello

⁹ Ek’uchiri’ ri Q’apoj B’exex xuloch’ij ruro’ sello, xinwil chuxe’ raltar janipa ri xekamisax ruma xkitzijoj ri Tzij re ri Dios y na xkewaj ta ri kub’ulib’al kik’u’x ruk’ ri Dios. ¹⁰ Rike lik ko kesik’inik, jewa’ kakib’i’ij: «Lal Dios Qajawxel, Rilal lik Lal jusuk’ y janipa ri b’i’im la, lik e ku’ana’. ¿Jampala’ kaq’at la tzij pakiwi ri tikawex e k’o che ruwachulew y ka’an k’u la uk’axel chike ri xekamisan qe?» kecha’. ¹¹ Y xya’ k’u kiq’u’ lik saq y xb’i’x chike kakoy’ej na k’enoq, ma k’amaja’ katz’aqat ri kajlib’al ri kachb’i’il kekamisaxik jela’ pacha’ x’an chike rike.

Ruwaqaq sello

¹² Ek’uchiri’ ri Q’apoj B’exex xuloch’ij ruwaqaq sello, xinwilo xaqik’ate’t xpe jun nimalaj kab’raqan. Ri q’ij lik xu’an q’eq uwach jela’ pacha’ juna k’ul q’eq katzu’nik. + 6:12 Wa’ e pacha’ ri k’ul kakikoj ri tikawex ojertan echiri’ kakam juna katz-kichaq’ yey wa’ lik tzak’an upa. Y ri ik’ lik xu’an kaq uwach jela’ pacha’ katzu’n ri kik’. ¹³ Y taq ri ch’umil e k’o che ruwa kaj xetzaq lo chwa ruwachulew, jela’ xu’ano pacha’ ri ku’an juna che’ re higo k’o uwach echiri’ kak’un juna nimalaj tew y kujab’aja’ lo ronoje ruwach k’a rax. ¹⁴ Ruwa kaj xmalka’nik jela’ pacha’ ku’an ri wuj echiri’ kab’otik. Yey ronoje juyub’ ruk’ ronoje isla xjalk’atix kiluwar. ¹⁵ Ek’u taq raj taqanel che ruwachulew, ri lik k’o kiwach, ri b’eyomab’, ri e taqanelab’ pakiwi soldados, ri lik k’o kichuq’ab’, ri eloq’otal ruma kajaw yey ri na e jinta puq’ab’ juna kajaw, konoje k’ut xe’kewaj kib’ pa nimaq taq jul y chuxe’ nimaq taq ab’aj k’o che ruwa taq juyub’, ¹⁶ jewa’ kakib’i’ij chike taq ri juyub’ y chike ri nimaq taq ab’aj: «Chich’uqu lo qawi’ y chojiwewaj chwach ri Jun tz’ul pa ri tz’ulib’al re taqanik y chwach ri royowal ri Q’apoj B’exex. ¹⁷ Ma xopon ri unimal q’ij re ri q’atb’al tzij. ¿Yey china k’u ri kuch’ijo katak’i’ chikiwach rike?» kecha’.

Ri ciento cuarenta y cuatro mil tikawex kakoj ri retalil re ri Dios chike

¹ Ik’owinaq chi k’u wa’, xeb’enuwil kajib’ ángeles e tak’al lo chwi taq rukajchal rajlib’al ruwachulew. + 7:1 “Rukajchal rajlib’al ruwachulew”: Wa’ ke’elawi pa norte, pa sur, pa releb’al q’ij y putzaqib’al q’ij. Wa’ e ri kekiq’atib’ej taq ri kajib’ utza’m tew che ruwachulew cha’ ri tew na ku’an ta k’ax che ruwachulew, che ri mar y che taq ri che’. ² Xinwil k’u jun chik ángel xel lo pa releb’al lo ri q’ij; rire ruk’a’am ri sello re ri Dios k’aslik. Ewi lik ko xsik’in chike ri kajib’ ángeles, ri xya’taj chike kaki’an k’ax che ruwachulew y che ri mar. ³ Jewa’ xub’i’ij chike: «Nab’e na kaqakoj ri retalil + 7:3 Wa retalil kakojik e k’utub’al re, rike e k’o puq’ab’ ri Dios; yey ruma k’u wa’, ri k’ax kape chwi ruwachulew na jinta k’o ku’an chike rike. che rukurusil ri kipalaj ri e aj chak re ri Qaqaw Dios, tek’uchiri’ utz ki’an k’ax che ruwachulew, che ri mar y che taq ri che’» xcha’. ⁴ Y xinta ri kajlib’al ri kojotal wa retalil chike: wa’ e ciento cuarenta y cuatro mil. Rike echa’tal chikixo’lib’al konoje ri tinamit ke raj Israel.

⁵ Taq ri kojotal wa retalil chike, e wa’:

kab’lajuj mil chike ri ralk’o’al kan ri Judá,

kab’lajuj mil chike ri ralk’o’al kan ri Rubén,

kab’lajuj mil chike ri ralk’o’al kan ri Gad,

⁶ kab’lajuj mil chike ri ralk’o’al kan ri Aser,

kab’lajuj mil chike ri ralk’o’al kan ri Neftalí,

kab’lajuj mil chike ri ralk’o’al kan ri Manasés,

⁷ kab’lajuj mil chike ri ralk’o’al kan ri Simeón,

kab’lajuj mil chike ri ralk’o’al kan ri Leví,

kab’lajuj mil chike ri ralk’o’al kan ri Isacar,

⁸ kab’lajuj mil chike ri ralk’o’al kan ri Zabulón,

kab’lajuj mil chike ri ralk’o’al kan ri Benjamín,

y kab’lajuj mil chike ri ralk’o’al kan ri José. + 7:8 Taq wa b’i’aj e ke ri kab’lajuj uk’ajol kan ri Jacob, ri kab’i’x Israel che.

Ri q’alajisanik pakiwi taq ri na e ta aj Israel

⁹ Ik’owinaq chi k’u wa’, xeb’enuwil uk’iyal winaq yey na jinta junoq kach’ijow rajilaxik ri kajlib’al. Rike e petinaq chupa ronoje taq ri tinamit, chike konoje ruk’iyal kiwach taq ri tikawex che ronoje ruk’iyal uwach ch’a’temal. Rike e tak’al chwach ri Jun tz’ul pa ri tz’ulib’al re taqanik y chwach ri Q’apoj B’exex. Yey konoje e wiqital ruk’ kiq’u’ saq y kuk’a’am uq’ab’ palma pakiq’ab’. ¹⁰ Y konoje lik ko kesik’in che ub’i’xikil:

«Ri qakolob’etajik petinaq ruk’ ri qa Dios

ri tz’ul pa ri tz’ulib’al, y ruk’ ri Q’apoj B’exex»

kecha’. ¹¹ Yey konoje ri ángeles e tak’alik, kisutum rij ri tz’ulib’al re taqanik yey kisutum kij ri veinticuatro nimaq winaq y ri kajib’ k’o kik’aslemal pacha’ e ángeles. + 7:11 Ap. 4:6-8 Xkixukub’a’ k’u kib’, xkiqasaj kimejelem k’a chu’lew chwach ri tz’ulib’al y xkiloq’nimaj uq’ij ri Dios. ¹² Jewa’ kakib’i’ij:

«¡Amén! ¡Amén!

Xew che ri qa Dios taqalik kab’i’xik lik nim uq’ij,

ka’an tioxinik che y kaxuk ib’ chwach

yey taqal che kab’i’xik k’o unimal uchomalil,

saqil una’oj y unimal uchuq’ab’.

Yey wa’ na jinta chi utaqexik taqal che Rire.

¡Amén!» kecha’.

¹³ Tek’uchiri’, xch’aw jun chike ri veinticuatro nimaq winaq, jewa’ xub’i’ij chwe:

—Taq wa kikojom kiq’u’ saq, ¿e china rike y pa e petinaq wi? —xcha’.

¹⁴ Ximb’i’ij k’u ri’in che:

—Wajawal, lal eta’mayom la re —xincha’.

Ek’u rire xub’i’ij chwe:

—Konoje wa’ e ri kich’ijom uchuq’ab’ ri unimal k’axk’ob’ik yey kijosq’im ri kiq’u’ y ki’anom k’u saq che ruk’ rukik’el ri Q’apoj B’exex. ¹⁵ Ruma k’u la’ e k’o chwach ri tz’ulib’al pa kataqan wi ri Dios y kakiloq’nimaj k’u Rire chipaq’ij chichaq’ab’ chupa ri Rocho. Ek’u ri Jun tz’ul chupa ri tz’ulib’al kajeqi’ kuk’, e pacha’ kuch’uq kiwi’ re keb’uchajij. ¹⁶ Jek’ula’ na kakitij ta chi numik y tzajin chi’, na kakina’ ta chi ne ruk’atanil ri q’ij y ri b’uk; ¹⁷ ma ri Q’apoj B’exex ri k’o chwach ri tz’ulib’al, e kachajin ke y kuk’am b’i kiwach pa taq ak’al pa kalax wi lo ya’ re k’aslemal. Yey e ri Dios kusu’ na ronoje ruwa’al kiwach rike —xcha’.

Ruwuq sello

¹ Echiri’ ri Q’apoj B’exex xuloch’ij ruwuq sello nak’al che ri jub’otaj wuj, laj juna mey ora lik xtz’intz’ot chila’ chikaj, na jinta chi k’o xtatajik. ² Tek’uchiri’, xeb’enuwil ri wuqub’ ángeles e tak’al chwach ri Dios y xya’ k’u jun trompeta chikijujunal. ³ Xk’un chi lo jun chik ángel y xtak’i’ chwach raltar. Wa’ ruk’a’am jun rachpom re oro. Y xya’ k’u uk’iyal incienso che re ku’an b’i xa jun ruk’ taq ri ki oraciones konoje rutinamit ri Dios yey wa’ e qasa’n chwi raltar re oro k’o chwach ri tz’ulib’al re taqanik. ⁴ Lik kab’uqb’ut k’u ri sib’ xel chupa ri rachpom k’o puq’ab’ ri ángel y xopon k’a chwach ri Dios junam ruk’ taq ri ki oraciones rutinamit ri Dios. ⁵ Ek’u ri ángel xuk’am ri rachpom y xunojisaj che ri rachq’a’l k’o chwa raltar. Tek’uchiri’ xupuk’ij lo che ruwachulew. Ewi xtataj uch’awib’al jab’ karaqlajik y kajininik, y xyok’ ka’n ruxe’ kaj; yey xpe jun nimalaj kab’raqan.

Ri wuqub’ ángeles y ri wuqub’ trompetas

⁶ Ri wuqub’ ángeles, ri kuk’a’am ri wuqub’ trompetas, xkiyijb’a’ kib’ che uch’awisaxik taq wa’.

Kach’awisax ri nab’e trompeta

⁷ Ri nab’e ángel xuch’awisaj rutrompeta, y xpe k’u saqb’ach rachb’i’il aq’ ruk’ kik’ chwi ruwachulew. Y ruma wa’ xk’at rurox parte che ruwachulew, xk’at rurox parte che ronoje taq ri che’, ri tiko’n y raq’es.

Kach’awisax ruka’m trompeta

⁸ Ruka’m ángel xuch’awisaj rutrompeta, y k’o xtzaq chwi ri mar pacha’ juna juyub’ kajumuw aq’ che. Y ruma wa’ rurox parte che ri mar xu’an kik’ uwach. ⁹ Y xekam k’u rurox parte chike rawaj e k’o chupa ri mar yey rurox parte chike taq ri barcos e k’o chwi ri mar, xsach kiwach.

Kach’awisax rurox trompeta

¹⁰ Rurox ángel xuch’awisaj rutrompeta, y jun nimalaj ch’umil kajumuw aq’ che xtzaq lo chikaj puwi rurox parte che taq ri raqana’ y taq rak’al pa kalax wi lo ya’. ¹¹ Rub’i’ wa’ wa jun ch’umil e “K’a”. Ewi rurox parte che taq ri nimaya’ lik xu’an k’a; y uk’iyal winaq xekam ruma ruk’ayul ri ya’.

Kach’awisax rukaj trompeta

¹² Rukaj ángel xuch’awisaj rutrompeta, y lik x’an k’ax che rurox parte che ri q’ij, che ri ik’ y chike ri ch’umil. Xq’ob’ k’u taq ruwonib’al wa’, jela’ xujeq kamoymot uwach ri saq paq’ij y xu’an más q’equ’m raq’ab’.

¹³ Tek’uchiri’ xinwil jun águila + 8:13 Jujun versión kakib’i’ij “ángel”. Ri águila e más nim chwa ri xik. kaxik’ik’ chikaj y xinto jewa’ kasik’in che ub’i’xikil: «¡Toq’o’ kiwach! ¡Toq’o’ kiwach! ¡Toq’o’ kiwach konoje ri ejeqel che ruwachulew ruma ri kakik’ulumaj echiri’ ri oxib’ ángeles kakich’awisaj ri jujun chik trompetas! ¡Ma ya e ku’ana wa’!» kacha’.

Kach’awisax ruro’ trompeta

¹ Ruro’ ángel xuch’awisaj rutrompeta, y xinwil k’u jun ch’umil xtzaq lo chikaj y xe’tzaq che ruwachulew. Xya’ k’u che ri ch’umil ri lawe re ri siwan na jinta utaqexik ruchoyil upa. ² Y ri ch’umil xujaq uchi’ wa siwan, y kab’uqb’ut ri sib’ xel lo chupa wa’ pacha’ usib’ol juna nimalaj orna. Ruma k’u ri’ lik xu’an q’equ’m che ruwa ri q’ij y che ruwa kaj. ³ Chupa ri sib’ xeb’el lo uk’iyal sak’ y xkikich b’i kib’ che ruwachulew. Xya’ k’u pakiq’ab’ ri sak’ keti’o’nik pacha’ sina’j. ⁴ Xetaq k’u che na kaki’an ta k’ax che taq raq’es, che taq ri che’, che taq ronoje ri tiko’n che ruwachulew; ma xew kaki’an k’ax chike ri winaq na jinta ri retalil ri Dios che rukurusil ri kipalaj. ⁵ Na xya’ ta k’u chike kekikamisaj ri winaq; xew lik kekiya pa k’axk’ob’ik wo’ob’ ik’, ma lik kekiti’o yey ri kiti’b’al e jela’ pacha’ ruk’axk’ol ruti’b’al sina’j. ⁶ Y chupa taq k’u ri’ wa’ wa q’ij taq ri winaq kakitzukuj kikamik, pero na kakiriq taj; ma tob’ lik kakaj kekamik, ri kamik e pacha’ kanimaj chikiwach.

⁷ Taq ri sak’ jela’ ketzu’nik pacha’ ri kawayu’ ewiqtalik echiri’ keb’ek pa ch’a’oj. Che ri kijolom kikojom pacha’ coronas re oro; taq ri kipalaj jela’ katzu’nik pacha’ kipalaj winaq. ⁸ Yey ri kiwi’ e pacha’ kiwi’ ixoqib’, y ri ke’ e pacha’ ri ke’ taq ri koj. ⁹ Ruwa kik’u’x ch’uqutal ruk’ ch’ich’. Echiri’ kexik’ik’ik, ruch’awib’al ri kixik’ e pacha’ uch’awib’al uk’iyal kareta jek’om kuma kawayu’ echiri’ keb’ek pa ch’a’oj. ¹⁰ E jela’ pacha’ ri sina’j, k’o kixul che ri kije’. Ya’om k’u kichuq’ab’ che ri kije’ cha’ kaki’an k’ax chike ri winaq wo’ob’ ik’. ¹¹ Yey ri kajawal kataqan pakiwi’ e ri jun ángel rajaw ri siwan na jinta utaqexik ruchoyil upa. Rub’i’ pa ri ch’a’tem hebreo e “Abadón”, yey pa ri ch’a’tem griego “Apolión”. + 9:11 Wa keb’ b’i’aj e ke’elawi “ri k’isol uwach ronoje”. ¹² Jewa’ xk’is wi ri nab’e k’axk’ob’ik. Chita na pe’, ma kape chi ka’ib’ k’axk’ob’ik.

Kach’awisax ruwaqaq trompeta

¹³ Ruwaq ángel xuch’awisaj rutrompeta. Tek’uchiri’ xinta jun qulaj xel lo chuxo’lib’al ri kajib’ utza’m raltar + 9:13 “Utza’m raltar”: Wa’ jela’ katzu’n pacha’ ruk’a’ chikop. re oro, ri k’o chwach ri Dios. ¹⁴ Wa qulaj jewa’ xub’i’ij che ruwaqaq ángel, ri ruk’a’am rutrompeta: «Cheb’akira ri kajib’ ángeles e yututal chuchi’ ri nimaya’ Eufrates» xcha’. ¹⁵ Xekir k’u ri kajib’ ángeles, ri e yijb’ital chik re kekikamisaj rurox parte chike ri winaq e k’o che ruwachulew echiri’ kopon ri ora, ri q’ij, ri ik’ y ri junab’ cha’om chi ruma ri Dios. ¹⁶ Ri’in xinta k’u ri kajlib’al ri soldados e k’o chwi kawayu’ re keb’ek pa ch’a’oj, e ka’ib’ ciento millones chi konoje. + 9:15-16 Ri kajib’ ángeles e ketaqaw wa soldados cha’ kaki’an wa kamik.

¹⁷ Y xk’ut chinuwach ruma ri Dios, taq ri kawayu’ kuk’ ri e k’o puwi’, jewa’ ketzu’nik: Kikojom ch’uqub’al uwa kik’u’x, wa’ katzu’n kaq pacha’ aq’, azul pacha’ rab’aj zafiro rub’i’ y q’an pacha’ rab’aj azufre rub’i’. Y ri kijolom ri kawayu’ e pacha’ ri kijolom ri koj yey pa kichi’ kel lo aq’, sib’ y azufre. + 9:17 “Azufre”: Wa’ echiri’ kaporoxik, lik chu ri ruxlab’ y keb’uya pa yab’il o pa kamik ri tikawex kesiqow re. ¹⁸ Xekam k’u rurox parte chike ri winaq e k’o che ruwachulew ruma ri oxib’ k’axk’ob’ik xel lo pa kichi’ ri kawayu’; wa’ e ri aq’, ri sib’ y ri azufre. ¹⁹ Ri kichuq’ab’ ri kawayu’ pa kichi’ y che ri kije’ k’o wi. Ri kije’ jela’ pacha’ ri kumatz, ma k’o kijolom yey ruk’ wa’ kaki’an k’ax chike ri winaq.

²⁰ Yey e taq ri winaq na xekam ta che wa oxib’ k’axk’ob’ik, na xkitzelej tane kitzij che ri na utz taj ki’anom. Na xkoq’otaj tane uloq’nimaxik kiq’ij ritzel taq uxlab’ixel y na xkoq’otaj tane uloq’nimaxik kiq’ij taq ri tiox ’anatal kuma rike ruk’ oro, ruk’ plata, ruk’ bronce, ruk’ ab’aj y ruk’ che’; yey wa’ na ketzu’n taj, na ketan taj y na keb’in taj. ²¹ Na xkitzelej tane kitzij che taq ri kamik ki’anom, che taq ri itz ki’anom, che taq ri kaketz’ab’ej uwa kiq’ij kuk’ jujun chik na kik’ulel taj y che taq releq’ ki’anom.

Ri ángel k’o ralko jub’otaj wuj puq’ab’

¹ Tek’uchiri’, xinwilo echiri’ jun chik ángel lik k’o uchuq’ab’ xqaj lo chila’ chikaj yey sututal rij ruk’ sutz’ y chwi rujolom k’o lo jun arco iris. Ek’u rupalaj lik kawonik jela’ pacha’ ri q’ij yey taq ri raqan lik kawonik pacha’ jutaq repaj aq’. ² Puq’ab’ k’o ralko jub’otaj wuj + 10:2 “Jub’otaj wuj”: Kil “rollo” pa vocabulario. y wa’ jaqatal uwach. Xutak’ab’a’ k’u ri raqan uwikiq’ab’ chwi ri mar y ri raqan mox xutak’ab’a’ chwi ruwachulew. ³ Lik ko xsik’inik pacha’ ri roq’ej juna koj. Yey echiri’ xsik’inik, xtataj wuqub’ qulaj pacha’ uch’awib’al jab’, lik kajininik xe’ek. ⁴ Echiri’ xjinin ri wuqub’ uch’awib’al jab’, ri’in e ri’ kantz’ib’aj ri xinto; pero xinta Jun xch’aw lo chila’ chikaj, jewa’ xub’i’ij chwe: «Ri’at xa chak’olo pawanima’ taq ri xkib’i’ij wa wuqub’ uch’awib’al jab’ y matz’ib’aj» xcha’.

⁵ Yey ri ángel tak’al ruk’ jun raqan chwi ri mar y jun chwi ruwachulew, xuyak ruq’ab’ chikaj ⁶ y xujikib’a’ k’u uwach pub’i’ ri Jun ri na jinta utaqexik ruk’aslemal, ri ’anayom re ruwa kaj ruk’ ronoje taq ri k’o chwach, ruwachulew ruk’ ronoje taq ri k’o chwach y ri mar ruk’ ronoje taq ri k’o chupa, jewa’ xub’i’ij: «Ri Dios na kamayin ta chi che u’anik ri uch’ob’om loq. ⁷ Ma chupa k’u ri’ ri q’ij echiri’ ruwuq ángel kujeq uch’awisaxik rutrompeta, ri Dios e ku’ana ri uch’ob’om loq y jela’ kaq’alajin ronoje rub’i’im lo chike ri raj chak e q’alajisanelab’» xcha’.

Ri Juan kutij ri ralko jub’otaj wuj

⁸ Ek’u ri Jun ch’a’tinaq lo wuk’ chila’ chikaj, je tanchi wa’ xub’i’ij chwe: «Jat, ja’k’ama ri ralko jub’otaj wuj kirom uwach yey k’o puq’ab’ ri ángel, ri tak’al ruk’ jun raqan chwi ri mar y jun chwi ruwachulew» xcha’.

⁹ Xin’ek k’u ri’in ruk’ ri ángel y xintz’onoj che kuya ri ralko jub’otaj wuj chwe. Ek’u rire xub’i’ij chwe: «Ji’, chak’ama’ y chatija b’i. Ek’uchiri’ k’o chi pachi’ lik ki’ kana’o pacha’ ruwa’al kab’, pero echiri’ atijom chub’i lik ku’an k’a chupa rapa» xcha chwe.

¹⁰ Ri’in xink’am k’u ri ralko jub’otaj wuj k’o puq’ab’ ri ángel y xintij b’i. Ek’uchiri’ k’o chi pa nuchi’, lik ki’ jela’ pacha’ ruwa’al kab’; pero echiri’ nutijom chub’i, lik xu’ana k’a chupa ri nupa.

¹¹ Y ri Jun xch’aw lo chwe chila’ chikaj, jewa’ xub’i’ij chwe: «Lik chirajawaxik ka’an tanchi q’alajisanik puwi ri kakik’ulumaj ruk’iyal taq tinamit, ruk’iyal kiwach taq ri tikawex che ruk’iyal uwach ch’a’temal y ruk’iyal aj taqanelab’ e k’o che ruwachulew» xcha chwe.

Ri Rocho Dios kapajik

¹ Ek’uchiri’, xya’ jun tani panuq’ab’ jela’ pacha’ juna vara re pajb’al y jek’uwa’ xb’i’x chwe: «Chatyaktajoq, chapaja ri Rocho Dios, chapaja raltar y cheb’awajilaj janipa ri kakiloq’nimaj uq’ij ri Dios chiri’. ² No’j ruwa ja k’o chwach ri Rocho Dios chaya’a kanoq; mapajo, ma la’ ya’tal chi chike ri winaq na e ta aj Israel; yey rike kaki’an ke che ri tinamit Jerusalem re kakik’aq b’i uq’ij, ma ketaqan na puwi’ oxib’ junab’ ruk’ nik’aj» xcha’.

Ri ka’ib’ q’alajisanelab’ kakiq’alajisaj Rutzij ri Dios

³ Ri’in keb’enutaq b’i ka’ib’ nuq’alajisanelab’ kikojom kiq’u’ lik tzak’an upa + 11:3 Ri kiq’u’ kikojom ri ka’ib’ q’alajisanelab’ e pacha’ ri kakikoj ri tikawex ojertan echiri’ kakam juna katz-kichaq’. cha’ kakitzijoj ri Nutzij oxib’ junab’ ruk’ nik’aj. + 11:3 Pa ri ch’a’tem griego kub’i’ij “mil doscientos sesenta q’ij”. ⁴ Wa’ wa ka’ib’ q’alajisanelab’ e ri ka’ib’ che’ re olivo y e ri ka’ib’ utzuk’ulib’al aq’ e k’o chwach ri Dios Qajawxel, ri kataqan chwi ruwachulew. ⁵ We k’o junoq karaj ku’an k’ax chike, kel lo aq’ pa kichi’ rike y ruk’ wa’ kekikamisaj taq ri tzel keb’ilow ke. Jek’ula’ kekam ri kakaj kaki’an k’ax chike. ⁶ Wa ka’ib’ q’alajisanelab’ ya’tal chike kakiq’atej ri jab’ cha’ na ku’an ta lo pa ruq’ijol echiri’ ketajin che u’anik q’alajisanik; y ya’tal chike kaki’an kik’ che taq ri ya’ y kaki’an k’ax che ruwachulew ruk’ uk’iyal k’axk’ob’ik janipa laj kakaj rike.

⁷ Echiri’ kik’isom chi utzijoxik Rutzij ri Dios, ri jun nimalaj itzel chikop, ri kel lo chupa ri siwan na jinta utaqexik ruchoyil upa, kach’o’jin k’u kuk’, kuch’ij kichuq’ab’ y keb’ukamisaj. ⁸ Ek’u ri kicuerpos kateli’ kan pa kakimol wi kib’ ri winaq che ri nimalaj tinamit pa xkamisax wi ri Qanimajawal Jesucristo chwa cruz. Yey che wa tinamit kab’i’x “Sodoma” y “Egipto” ruma taq ri mak ka’an chila’.

⁹ Y ri tikawex e petinaq chupa taq ri tinamit, chike ruk’iyal kiwach taq ri tikawex che ruk’iyal uwach ch’a’temal, oxib’ q’ij ruk’ nik’aj kakil ri kicuerpo telanik y na kakiya tane luwar cha’ kemuqik. ¹⁰ Y konoje ri winaq e k’o che ruwachulew lik keki’kot k’u ri’ ruma ri kikamik wa ka’ib’ q’alajisanelab’. Kaki’an k’u nimaq’ij y kakitaq taq sipanik chikiwach, ma xekam wa ka’ib’ q’alajisanelab’ re ri Dios, ri xekiya pa k’axk’ob’ik ri winaq che ruwachulew.

¹¹ Ek’uchiri’ ik’owinaq chi oxib’ q’ij ruk’ nik’aj, ri Dios xuya chike wa ka’ib’ q’alajisanelab’ keb’uxlab’ik y kak’oji’ tanchi kik’aslem. Xeyaktaj k’u ri’ y xetak’i’ik. Y konoje ri xeb’ilow ke, xok unimal xi’in ib’ kuk’.

¹² Ek’u ri ka’ib’ q’alajisanelab’ xkita Jun lik ko xch’aw lo chila’ chikaj, jewa’ xub’i’ij chike: «Chixaq’ana lo wara» xcha’. Ek’u rike xeb’el b’i chikaj chupa jun sutz’ y xeb’ilitaj kuma ri tzel xeb’ilow ke.

¹³ Chupa k’u la’ la joq’otaj xpe jun nimalaj kab’raqan y lajuj parte che ri tinamit xwuluwub’ik; y ruma wa’ e wuqub’ mil ri winaq xekamik. Ek’u ri na xekam taj, xok jun xi’in ib’ kuk’ y xkiyak uq’ij ri Dios k’o chila’ chikaj. ¹⁴ Jewa’ xk’is wi ruka’m k’axk’ob’ik, pero rurox k’axk’ob’ik katajin loq.

Kach’awisax ruwuq trompeta

¹⁵ Ruwuq ángel xuch’awisaj rutrompeta, y xetataj kowilaj taq qulaj kech’aw lo chila’ chikaj, jewa’ kakib’i’ij:

«Konoje taq ri tinamit che ruwachulew

k’o chi puq’ab’ ri Dios Qajawxel

y puq’ab’ Rucha’o’n lo Rire;

yey wa taqanik na jinta chi utaqexik» kecha’.

¹⁶ Ek’u ri veinticuatro nimaq winaq etz’ul pa ri kitz’ulib’al chwach ri Dios, xkixukub’a’ kib’, xkiqasaj kimejelem k’a chu’lew y xkiloq’nimaj uq’ij ri Dios. ¹⁷ Jewa’ kakib’i’ij:

«Kaqatioxij che’la, ma Lal Dios Qajawxel

k’o ronoje unimal chuq’ab’ paq’ab’ la,

Lal ri Dios k’o waq’ij ora, ri xex chi k’o lo wi, y ri k’o chiqawach apanoq;

ma k’utum la ri chuq’ab’ la

y jeqom chi ri taqanik la paqawi ri’oj.

¹⁸ E taq k’u ri tinamit che ruwachulew

lik xpe koyowal chi’ij la.

No’j wo’ora xopon ruq’ijol ri oyowal la,

ri q’ij re kaq’at la tzij pakiwi taq ri ekaminaq.

Kaya k’u la ri rajil uk’axel chike ri q’alajisanelab’ e aj chak la

kuk’ ri jujun chik e k’o paq’ab’ la,

ri lik kakiloq’nimaj uq’ij ri b’i’ la,

tob’ lik k’o kiwach o na jinta kiwach;

yey kasach k’u la kiwach ri’ ri kesachaw kiwach

taq ri winaq wara che ruwachulew» kecha’.

¹⁹ Ek’u ri Rocho Dios chila’ chikaj, xteq’eb’axik; y xilitaj pan chupa, ri kaxa re ri tzij u’anom ri Dios kuk’ rutinamit. Ek’uchiri’, xyok’ ka’n ruxe’ kaj, xetataj uch’awib’al jab’ karaqlajik y kajininik; yey xpe jun kab’raqan, y xu’an nimaq taq saqb’ach.

Rixoq y ri dragón

¹ Xwinaqir k’u che ruwa kaj jun nimalaj k’utub’al: K’o jun ixoq upisom rib’ chupa ri q’ij, wa’ u’anom pacha’ uq’u’ che. Ek’u ri ik’ chuxe’ ri raqan k’o wi, y k’o jun corona che rujolom yey wa corona k’o kab’lajuj ch’umil che. ² Rire yewa’ ixoq y lik kasik’inik ma e ri’ kutzir uwach yey ruma wa’ lik k’o pa k’ax.

³ Xwinaqir k’u jun chik k’utub’al che ruwa kaj: Wa’ e jun nimalaj dragón kaq rij, k’o wuqub’ ujolom y lajuj ruk’a’. Chujujunal rujolom kojom jun diadema che. ⁴ Ruk’ ruje’ xeb’ujokokej b’i ri urox parte chike taq ri ch’umil e k’o che ruwa kaj y xeb’uk’aq b’i che ruwachulew. Ek’u ri dragón xtak’i’ chwach rixoq echiri’ ya e ri’ kutzir uwach cha’ kutij b’i ri ralko ralab’ maji chik echiri’ kalaxik. ⁵ Xutzir k’u uwach rixoq y xalax jun ralko ralab’. Y ruchak wa’ wa ralab’ e kataqan ruk’ jun vara ch’ich’ pakiwi konoje taq ri tinamit e k’o che ruwachulew. Ek’u ri ralko ralab’ rixoq xk’am b’i chikaj ruk’ ri Dios pa k’o wi rutz’ulib’al re taqanik. ⁶ Ek’u rixoq xanimaj b’i, xe’ek pa jun luwar katz’intz’otik pa yijb’am wi ruluwar ruma ri Dios, cha’ chiri’ katzuq wi oxib’ junab’ ruk’ nik’aj. + 12:6 Pa ri ch’a’tem griego kub’i’ij “mil doscientos sesenta q’ij”.

⁷ Tek’uchiri’, xjeqer jun nimalaj ch’a’oj chila’ chikaj: Ri Miguel kuk’ ri ángeles e k’o puq’ab’ xech’o’jin ruk’ ri dragón. Y jek’ula’ ri dragón kuk’ ri ángeles e k’o puq’ab’ xech’o’jin ruk’ ri Miguel. ⁸ Pero ri dragón kuk’ taq ru ángeles na xkich’ij ta kichuq’ab’ ri Miguel kuk’ ri ángeles e k’o ruk’. Y na xya’ ta chi k’u chike kek’oji’ chila’ chikaj. ⁹ Xk’aq b’i ri nimalaj dragón, wa’ e ri kumatz re ojertan, + 12:9 Gn. 3:1 ritzel winaq Satanás rub’i’, ri katajin che kisokoso’xik konoje taq ri winaq che ruwachulew. Xk’aq k’u b’i che ruwachulew junam kuk’ ru ángeles.

¹⁰ Tek’uchiri’ xinta jun qulaj lik ko xch’aw chila’ chikaj, jewa’ kub’i’ij:

«Wo’ora ri Dios eb’ukolob’em chi rutinamit yey ri jeqeb’al re rutaqanik xu’an ruk’ unimal uchuq’ab’ y uya’om chi ri taqanik puq’ab’ Rucha’o’n lo Rire. Ma k’aqom chub’i ri jun kutz’aq kichi’ ri qa hermanos chipaq’ij chichaq’ab’ chwach ri Dios. ¹¹ E taq ri qa hermanos xkich’ij uchuq’ab’ ri dragón ruma rukik’el ri Q’apoj B’exex y ruk’ ri Utzilaj Tzij xkitzijoj rike, yey na xkixi’ij tane kib’ chwach taq ri kakik’ulumaj tob’ ne xekamisaxik. ¹² E uwari’che chixki’kota ri’ix, ri ix jeqel wara chikaj. Pero lik toq’o’ k’u kiwach taq ri e k’o che ruwachulew y ri e k’o chupa ri mar, ma ritzel winaq qajinaq piwi ri’ix y lik sa’ch ri royowal, ma reta’am xa ajilam chi ri q’ij ya’tal che» kacha’.

Ritzel winaq y ri tinamit Israel

¹³ Echiri’ ri dragón xrilo esam chi lo chikaj, lik xuternab’ej rixoq, ruchu ri ralko ala. ¹⁴ Pero che rixoq xya’ ka’ib’ nimaq taq uxik’ pacha’ uxik’ águila, cha’ jela’ kaxik’ik’ik kanimaj b’i chwach ri kumatz + 12:14 Ap. 12:9 pa ri luwar katz’intz’otik, pa ri luwar yijb’am chi che, pa katzuq wi oxib’ junab’ ruk’ nik’aj. ¹⁵ Ek’u ri kumatz xuxab’ej lo ya’ puchi’ chirij rixoq, wa’ e pacha’ juna nimaya’ re kucharej b’i. ¹⁶ Pero rulew xuto’ rixoq, ma xjaqatajik y xutz’ub’ b’i ri nimaya’ uxab’em lo ri kumatz puchi’. ¹⁷ Ruma k’u la’, ri kumatz lik xpe royowal chirij rixoq y xu’ana ch’a’oj kuk’ taq ri ralk’o’al kan rixoq, wa’ e taq ri kakitaqej Rutzij Upixab’ ri Dios y kakitzijoj ri Utzilaj Tzij re ri Qanimajawal Jesucristo.

Ritzel chikop kel lo chupa ri mar

¹ Ri’in xintak’i’ chwi ri sanyeb’ chuchi’ ri mar y xinwilo echiri’ chupa ri mar xel lo jun nimalaj itzel chikop wuqub’ rujolom y lajuj ri ruk’a’. Chujujunal rujolom kojom jun diadema che y chujujunal ri wuqub’ ujolom tz’ib’ital jun b’i’aj re k’aqib’al b’i uq’ij ri Dios. ² Wa nimalaj itzel chikop jela’ katzu’nik pacha’ juna b’alam, yey taq ri raqan e pacha’ raqan oso y ruwa re’ e pacha’ uwa re’ koj. Ek’u ri dragón + 13:2 Ap. 12:3 xuya uchuq’ab’ ri nimalaj itzel chikop, xuya rutz’ulib’al re taqanik che y lik xuya uwach. ³ Xinwil k’ut, lik ’anom k’ax che jun chike taq rujolom ri nimalaj itzel chikop, yey lik kajek’ow ruk’. Pero wa’ wa k’ax xkunutajik y ruma k’u ri’ konoje ri winaq che ruwachulew lik xkam kanima’ che y e xkitaqej ri nimalaj itzel chikop. ⁴ Lik xkiloq’nimaj k’u uq’ij ri dragón ri xya’w uchuq’ab’ ri nimalaj itzel chikop. Y jenela’ xkiloq’nimaj uq’ij ri nimalaj itzel chikop, jewa’ kakib’i’ij: «¿China chi junoq jewa’ pacha’ wa jun nimalaj itzel chikop? ¿K’o nawi junoq kach’ijow uchuq’ab’? ¡Na jintaj!» kecha’.

⁵ Xya’taj che ri nimalaj itzel chikop kutak’ab’a’ uq’ij y lik tzel kach’a’t chirij ri Dios. Y xya’ k’u uchuq’ab’ re kataqan che ruwachulew oxib’ junab’ ruk’ nik’aj. + 13:5 Pa ri ch’a’tem griego kub’i’ij “cuarenta y dos ik’”. ⁶ Xujeq k’u lik tzel kach’a’t chirij ri Dios, chirij rub’i’ ri Dios, chirij ri Rocho Dios y chikij taq ri e k’o chila’ chikaj. ⁷ Y xya’ k’u puq’ab’ kach’o’jin chikij rutinamit ri Dios y kuch’ij kichuq’ab’. Jenela’ xya’ puq’ab’ kataqan pakiwi konoje taq ri tinamit, konoje ruk’iyal kiwach taq ri tikawex che ronoje ruk’iyal uwach ch’a’temal. ⁸ Xkiloq’nimaj k’u uq’ij ri nimalaj itzel chikop konoje ri winaq che ruwachulew, ri na jinta kib’i’ chupa ri libro re k’aslemal re ri Q’apoj B’exex, ri Jun chwi lo ri jeqeb’al re ruwachulew cha’om chi loq re kakamisaxik. + 13:8 1 P. 1:19-20

⁹ China k’u ri k’o utanib’al che utayik, ¡chuta k’u ri’!

¹⁰ China ri ya’tal che kak’am b’i chi presoyil,

ri’ kak’am na ub’i;

y china ri ya’tal che kakam ruk’ espada,

ri’ ruk’ espada kakamisaxik.

E uwari’che chirajawaxik wi rutinamit ri Dios kakichuq’ub’ej kib’ chwach ri k’axk’ob’ik y kakitikib’a’ ri kub’ulib’al kik’u’x ruk’ ri Dios.

Ritzel chikop kel lo chupa ri juyub’ taq’aj

¹¹ Tek’uchiri’, xinwilo echiri’ jun chik nimalaj itzel chikop xel lo chupa ri juyub’ taq’aj, k’o k’u ka’ib’ ruk’a’ pacha’ ruk’a’ juna q’apoj b’exex pero kach’a’t pacha’ juna dragón. ¹² Yey wa uka’m nimalaj itzel chikop xya’ puq’ab’ kataqan pacha’ ri nab’e nimalaj itzel chikop y ku’an k’u rutaqanik chwach. Xeb’utaq k’u konoje ri winaq che ruwachulew cha’ lik kakiloq’nimaj uq’ij ri nab’e nimalaj itzel chikop, ri xkunutaj che ri jun k’ax xjek’ow ruk’. ¹³ Lik ku’an nimaq taq k’utub’al chikiwach ri winaq, ma ku’ano katzaq ne lo aq’ chwi ruwachulew. ¹⁴ Keb’usok k’u konoje ri winaq ruk’ taq ri k’utub’al ya’tal che ku’an chwach ri nab’e nimalaj itzel chikop. Y keb’utaq ri winaq cha’ kaki’an jun uk’axwach ri nab’e nimalaj itzel chikop, ri lik x’an k’ax che ruk’ espada yey na xkam taj. ¹⁵ Y xya’taj k’u che kuya uk’aslem ruk’axwach ri nab’e nimalaj itzel chikop, cha’ jela’ utz kach’awik y kutaq kikamisaxik konoje ri winaq na kakiloq’nimaj ta uq’ij. ¹⁶ Yey wa uka’m nimalaj itzel chikop xtaqan che kakoj jun retalil chike konoje ri winaq, wa’ e taq ri lik k’o kiwach y ri na jinta kiwach, ri b’eyomab’ y ri e nib’a’ib’, ri eloq’otal ruma kajaw y ri na e jinta puq’ab’ juna kajaw; chike k’u konoje xkoj wa jun retalil che ri kiq’ab’ uwikiq’ab’ o che rukurusil ri kipalaj. ¹⁷ Jek’ula’, na jinta junoq ya’tal che kaloq’owik o kak’ayinik we na kojom ta che rire ri jun retalil, wa’ e rub’i’ ri nimalaj itzel chikop o ri rajlib’al rub’i’. ¹⁸ Wa’ lik karaj na’oj cha’ kamajtaj usuk’. China k’u ri lik kumaj usuk’, e churajilaj ri rajlib’al ri nimalaj itzel chikop, ma ri rajlib’al e re jun tikawex; yey ri rajlib’al e wa’: 666.

Ri ciento cuarenta y cuatro mil tikawex kakib’ixoj jun k’ak’ b’ix

¹ Tek’uchiri’, xinwil ri Q’apoj B’exex tak’al chwi ri juyub’ Sion y ruk’ Rire e k’o ciento cuarenta y cuatro mil tikawex, yey che rukurusil ri kipalaj tz’ib’ital rub’i’ Rire y rub’i’ Ruqaw. ² Y xinta jun ch’awib’al re chila’ chikaj katatajik pacha’ utza’m ya’ echiri’ kak’unik y uch’awib’al unimal jab’; y ri ch’awib’al xinto e pacha’ uk’iyal tikawex e ri’ kakich’awisaj ri ki arpas. ³ Y kakib’ixoj jun k’ak’ b’ix chwach ri Jun tz’ul chupa ri tz’ulib’al re taqanik, chikiwach ri kajib’ k’o kik’aslemal pacha’ e ángeles + 14:3 Ap. 4:6-8 y chikiwach ri nimaq winaq. + 14:3 Ap. 4:4 Yey ri emajayom re wa b’ix xew e ri ciento cuarenta y cuatro mil xekolob’etaj chikixo’l ri winaq che ruwachulew, ma xew chike rike ya’tal wi kakimaj wa jun b’ix. ⁴ E taq achijab’ wa’ na xkimin ta kib’ kuk’ ixoqib’. Rike e keterej chirij ri Q’apoj B’exex tob’ pachawi ke’ek wi. Wa’ e ri xekolob’etaj chikixo’l ri winaq che ruwachulew re keb’u’an pacha’ ri nab’e qasa’n chwach ri Dios y chwach ri Q’apoj B’exex. ⁵ Yey na jinta k’ana raq’ub’al xtataj chikichi’ ma lik chom ri kib’inik kisilab’ik chwach ri Dios.

Ri kakitzijoj roxib’ ángeles

⁶ Tek’uchiri’, xinwil jun chik ángel kaxik’ik’ chikaj. Rire uk’amom lo ri Utzilaj Tzij na jinta utaqexik cha’ kutzijoj wa’ chike konoje ri winaq e k’o che ruwachulew, chike konoje taq ri tinamit y konoje ruk’iyal kiwach taq ri tikawex che ronoje ruk’iyal uwach ch’a’temal. ⁷ Ri ángel jewa’ kasik’in che ub’i’xikil: «Chixi’ij iwib’ chwach ri Dios y chiloq’nimaj uq’ij ma xopon ru orayil ri q’atb’al tzij ku’ano; chiyaka k’u uq’ij ri x’anaw re ruwa kaj, ruwachulew, ri mar y taq rak’al pa kalax wi lo ri ya’» kacha’.

⁸ Tek’uchiri’, xk’un ruka’m ángel jewa’ kub’i’ij: «¡E la’ xtzaqik! E la’ xtzaq ri nimalaj tinamit Babilonia, ri xeb’uq’ab’arisaj konoje taq ri tinamit y xeb’umin pa mak cha’ ruk’ ri kirayib’al kaketz’ab’ej kiq’ij kuk’ jujun chik na kik’ulel taj» kacha’.

⁹ Tek’uchiri’, xk’un rurox ángel y kasik’in che ub’i’xik: «We k’o junoq kuloq’nimaj uq’ij ri nimalaj itzel chikop y ri jun uk’axwach u’anom yey kuk’ul ri retalil che rukurusil rupalaj o che ruq’ab’, ¹⁰ ri’ kutij na ri k’axk’ob’ik kape ruma ri royowal ri Dios; y kak’aq k’u b’i pa ri aq’ kajinow ruk’ azufre. + 14:10 “Azufre”: Wa’ echiri’ kaporoxik, lik chu ri ruxlab’ y keb’uya pa yab’il o pa kamik ri tikawex kesiqow re. Yey ka’an wa’ che chikiwach taq ri santowilaj ángeles y chwach ri Q’apoj B’exex. ¹¹ Rusib’ol wa k’axk’ob’ik kab’uqlanik kel chikaj y na jinta chi k’isb’al re. Ek’u ri kakiloq’nimaj uq’ij ri nimalaj itzel chikop ruk’ ri jun uk’axwach u’anom yey kakik’ul ri retalil rub’i’, chike k’u rike na jinta k’ana uxlanem chipaq’ij chichaq’ab’» kacha’. ¹² E uwari’che chirajawaxik che rutinamit ri Dios, wa’ e ri kitaqem Rutzij Upixab’ ri Dios y lik kub’ul kik’u’x ruk’ ri Qanimajawal Jesucristo, kakichuq’ub’ej kib’ chwach taq ri k’axk’ob’ik.

¹³ Ek’uchiri’, xinta jun qulaj xch’aw lo chila’ chikaj, jewa’ kub’i’ij lo chwe: «Chatz’ib’aj: Chwi k’u wo’ora, lik nim kiq’ij kalaxik ri kekam chupa rub’i’ ri Qanimajawal Jesucristo» kacha’.

«Qatzij,» kacha ri Ruxlab’ixel ri Dios, «ma rike keb’uxlan che taq ri kichak, yey ronoje ri utzilaj chak ki’anom na kasach ta uwach ma kakik’ul rajil uk’axel chila’ chikaj» kacha’.

Ri q’atb’al tzij kape che ruwachulew

¹⁴ Tek’uchiri’, xinwil jun sutz’ lik saq y chwi k’u ri’ wa’ k’o Jun tz’ulik, kilitajik e Ralaxel Chikixo’l Tikawex. + 14:14 Dn. 7:13 Che k’u rujolom k’o jun corona re oro y puq’ab’ ruk’a’am jun jos + 14:14 “Jos”: Wa’ ke’eloq “hoz” pa kaxtila. lik k’o re’. ¹⁵ Chupa k’u ri Rocho Dios xel lo jun chik ángel, jewa’ ri kasik’in pan che ub’i’xikil che ri Jun tz’ul chwi ri sutz’: «Kojo la ri jos che taq ri tiko’n k’o che ruwachulew ma ya xri’job’ ruwach; ’ana k’u la ri molonik ma ruq’ijol wa’ ya xoponik» kacha’. ¹⁶ Ek’u ri Jun tz’ul chwi ri sutz’ xukoj rujos che taq ri tiko’n k’o che ruwachulew y jela’ xu’an ri molonik.

¹⁷ Chupa k’u ri Rocho Dios chila’ chikaj xel lo jun chik ángel ruk’a’am jun jos lik k’o re’. ¹⁸ Xel k’u lo jun chik ángel chwa raltar; rire ya’tal puq’ab’ kataqan puwi ri aq’. + 14:18 Wa jun ángel laj e ri kuchajij ri aq’ chwi raltar o e ángel ya’tal puq’ab’ kuya pa k’ax ruwachulew ruk’ aq’. Ap. 16:8 Lik ko k’u xsik’in pan che ri jun k’o ri jos lik k’o re’ puq’ab’, jewa’ kub’i’ij pan che: «Chachapa rajos lik k’o re’ y chaq’ata ri jutaq chuya’j uvas che taq ri tiko’n re uvas k’o che ruwachulew, ma lik q’an chik» kacha’. ¹⁹ Ri ángel xuchap rujos y xuq’at ri jutaq chuya’j uvas che taq ri raqan uvas k’o che ruwachulew yey xumol uchi’ pa kapuch’ wi; wa’ ke’eloq e pa kuq’at wi tzij ri Dios pakiwi ri tikawex. ²⁰ Xpuch’i’ k’u ri uva chupa ri puch’ub’al k’o lo naj che ri tinamit yey chupa wa’ xel lo kik’. Ri kik’ xel che, xu’an pacha’ ya’ kayenenik. Runajtijil raqan ri kik’ xumaj trescientos kilómetros yey ruchoyil upa e jun metro ruk’ nik’aj. + 14:20 “Jun metro ruk’ nik’aj”: Pa ri ch’a’tem griego kub’i’ij: “Ri kik’ xopon ne k’a xe’ ke’ taq ri kawayu’, k’a pa kak’oji’ wi ri preno chike”.

Ri ángeles kakik’am lo wuqub’ k’axk’ob’ik

¹ Xinwil jun chik nimalaj k’utub’al chila’ chikaj yey wa’ lik na jinta k’ana k’o wi: E wuqub’ ángeles kakik’am lo ri wuqub’ k’isb’al k’axk’ob’ik; yey ruk’ wa’ kak’is wi ri royowal ri Dios.

² Tek’uchiri’, xinwil jun mar katzu’n pacha’ vidrio yey kawon aq’ chupa. Konoje ri na xesokotaj ta ruma ri nimalaj itzel chikop, na xexuki’ tane chwach ri jun uk’axwach y na xkiya tane luwar kakoj chike ri retalil re ri rajlib’al rub’i’ ri nimalaj itzel chikop, konoje rike e tak’al chwi ri mar katzu’n pacha’ vidrio y kuk’a’am ri ki arpa ya’tal chike ruma ri Dios. ³ E kakib’ixoj k’u ri b’ix re ri Moisés + 15:3 Éx. 15:1 ri raj chak ri Dios y kakib’ixoj ri b’ix re ri Q’apoj B’exex, jewa’ kakib’i’ij:

Lal Dios Qajawxel, ri k’o ronoje unimal chuq’ab’ paq’ab’ la.

Lik nima’q y lik chomilaj taq ri chak ’anom la,

lik jusuk’ y lik usuk’ ronoje ri ka’an la,

Lal ri Taqanel pakiwi taq ri tinamit.

⁴ ¿K’o nawi junoq na kuxi’ij ta rib’ chiwach la, Lal Qajawal?

¿Y k’o nawi junoq na kuyak ta uq’ij ri b’i’ la?

Ma xew Rilal lik Lal santo.

E uwari’che konoje taq ri tinamit che ruwachulew

kek’unik y ko’lkiloq’nimaj q’ij la,

ma q’alajisam la ri jusuk’ q’atb’al tzij la pakiwi’

kecha’.

⁵ Tek’uchiri’, xinwilo echiri’ xteq’eb’ax ri Rocho Dios chila’ chikaj pa k’o wi ri kaxa re ri tzij u’anom ri Dios kuk’ rutinamit. + 15:5 Ap. 11:19 ⁶ Chupa k’u ri Rocho Dios xeb’el lo wuqub’ ángeles, ri ya’tal chike kekiya pa k’axk’ob’ik taq ri winaq che ruwachulew. Kikojom k’u kiq’u’ ’anatal ruk’ k’ul lino yey wa’ lik saq y lik kawonik, yey chwa kik’u’x kojotal jun pas re oro. ⁷ Jun k’u chike ri kajib’ k’o kik’aslemal pacha’ e ángeles + 15:7 Ap. 4:6-8 xuya chike ri wuqub’ ángeles jujun copas re oro nojinaq che ri royowal ri Dios, ri na jinta utaqexik ruk’aslemal. ⁸ Ek’u ri Rocho Dios xnoj che sib’ ruma runimal uchomalil y ruchuq’ab’ ri Dios. Nab’e na k’ut kik’ow wa wuqub’ k’axk’ob’ik kik’amom lo ri wuqub’ ángeles, k’a ek’uchiri’ utz kok junoq pa ri Rocho Dios.

Ri wuqub’ copas re k’axk’ob’ik

¹ Chupa ri Rocho Dios chila’ chikaj xinta jun lik ko kach’awik, jewa’ kub’i’ij pan chike ri wuqub’ ángeles: «Jix y ji’q’eja che ruwachulew ri royowal ri Dios, ri k’o chupa ri wuqub’ copas» kacha’.

Ri nab’e copa

² Xe’ek k’u ri nab’e ángel y xu’q’eja chwi ruwachulew ri k’o chupa rucopa, y ruma wa’ xwinaqir jun k’axlaj yab’il re ch’a’k chikij taq ri winaq y xujeq k’u ri’ kaq’olol kij konoje, wa’ e ri xek’uluw ri retalil ri nimalaj itzel chikop y xkiloq’nimaj uq’ij ri jun uk’axwach ’anom.

Ruka’m copa

³ Ruka’m ángel xu’q’eja chwi ri mar ri k’o chupa rucopa, y ruma wa’ xu’an kik’ uwach ri mar pacha’ rukik’el juna tikawex kamisam; y xekam k’u konoje taq rawaj e k’o chupa ri mar.

Rurox copa

⁴ Rurox ángel xu’q’eja ri k’o chupa rucopa chwi taq ri nimaya’ y chwi taq rak’al pa kalax wi taq lo ri ya’; y ruma wa’ ronoje ri ya’ xu’an kik’ uwach. ⁵ Tek’uchiri’ xinta ri ángel ri ya’tal taq ri ya’ puq’ab’, jewa’ kub’i’ij:

«Lal Dios Qajawxel ri k’o waq’ij ora y ri xex chi k’o lo wi, xew Rilal lik Lal Santo, ma lik Lal jusuk’ che ri q’atb’al tzij ’anom la ⁶ pakiwi ri xekamisan ke ri tinamit la y taq ri q’alajisanelab’ e la. Xki’an k’u chike xturuw ri kikik’el. E uwari’che lik Lal jusuk’ ma x’an la chike wa e kamisanel kakiqum kik’. ¡Ek’u lik taqal wa’ chike!» kacha’.

⁷ Ewi xinta jun chik xch’aw lo chwa raltar, jewa’ kub’i’ij:

«Paqatzij wi, lal Dios Qajawxel, Rilal k’o ronoje unimal chuq’ab’ paq’ab’ la, ma ri q’atb’al tzij ka’an la lik e usuk’ y lik jusuk’» kacha’.

Rukaj copa

⁸ Rukaj ángel xu’q’eja chwi ri q’ij ri k’o chupa rucopa, jela’ k’u ri’ xya’taj che ri q’ij keb’uk’atisaj konoje ri winaq ruk’ ruk’atib’al. ⁹ Y lik xek’at k’u ri winaq ruma ruk’atib’al ri q’ij. Ruma k’u wa’, xeyajan ruk’ itzel taq ch’a’tem chirij ri Dios, ri k’o puq’ab’ kutaq lo wa k’axk’ob’ik pakiwi’. Yey na xkitzelej tane kitzij, ma e na xkaj taj kakiyak uq’ij ri Dios.

Ruro’ copa

¹⁰ Ruro’ ángel xu’q’eja ri k’o chupa rucopa chwi ri tz’ulib’al pa kataqan wi ri nimalaj itzel chikop, y ruma wa’ xu’an q’equ’m upa taq ri tinamit k’o puq’ab’ ri nimalaj itzel chikop. Konoje taq k’u ri winaq lik kakikach’aka’ upa ri kaq’ ruma ri k’ax. ¹¹ Lik k’ut tzel xech’a’t chirij ri Dios k’o chila’ chikaj ruma taq ri k’axk’ob’ik y taq ri ch’a’k chikij; y na xkitzelej ta kitzij chwach ri Dios che taq ri na utz taj ki’anom.

Ruwaqaq copa

¹² Ruwaqaq ángel xu’q’eja pa ri nimaya’ Eufrates ri k’o chupa rucopa; y ruma wa’, xchaqij ri ya’ pa ri nimalaj raqana’, cha’ jela’ utz keb’ik’ow lo ri taqanelab’ e petinaq pa releb’al lo ri q’ij. ¹³ Y xinwil k’u oxib’ itzelilaj uxlab’ixel jela’ ketzu’nik pacha’ tutz’; jun kel lo puchi’ ri dragón, jun chik kel lo puchi’ ri nimalaj itzel chikop y jun chik kel lo puchi’ ri jun q’alajisanel sokoso’nel. ¹⁴ Wa’ e itzel uxlab’ixel kaki’an taq k’utub’al y keb’ek kuk’ konoje ri taqanelab’ che ronoje ruwachulew cha’ kakimol kichi’ re kaki’an ch’a’oj chupa ri unimal q’ij re ruq’atb’al tzij ri Dios, ri k’o ronoje unimal chuq’ab’ puq’ab’. ¹⁵ Jewa’ kub’i’ij ri Qanimajawal:

«Chitape’, Ri’in kinopon iwuk’ jela’ pacha’ ri okib’al re juna eleq’om pa juna ja, ma ri eleq’om na kub’i’ij ta apanoq jampala’ koponik. + 16:15 Mt. 24:43 Lik k’u nim uq’ij ralaxik china ri na kawar taj yey ukojom chi ruq’u’ cha’ we xink’unik, na kuya ta uk’ix» xcha’.

¹⁶ Y xkimol k’u kichi’ ri taqanelab’ chupa ri jun luwar rub’i’ pa ri ch’a’tem hebreo “Armagedón”. + 16:16 “Armagedón”: Wa’ ke’elawi “juyub’ re Meguido”.

Ruwuq copa

¹⁷ Ruwuq ángel xu’q’eja pa ri tew ri k’o chupa rucopa; y lik ko xch’aw lo jun qulaj pa ri tz’ulib’al re taqanik k’o chupa ri Rocho Dios chila’ chikaj, jewa’ kub’i’ij:

—Xk’is k’u wa q’atb’al tzij + 16:17 Ruk’ ri wuqub’ copas re k’axk’ob’ik, xk’is ri royowal ri Dios. Ap. 15:1 —kacha’. ¹⁸ Tek’uchiri’ lik xyok’ ka’n ruxe’ kaj, xetataj uch’awib’al jab’ karaqlajik y kajininik; yey xpe jun nimalaj kab’raqan che ruwachulew, wa’ e kab’raqan más nim u’anom chwi lo ri kik’oji’ik ri tikawex che ruwachulew. ¹⁹ Ruma k’u wa’, ri nimalaj tinamit xjaqataj upa, oxib’ xu’ano; y konoje taq ri jujun chik tinamit e k’o che ruwachulew xewuluwub’ik. Ek’u ri Dios na xik’ow ta chuk’u’x taq ri mak u’anom ri nimalaj tinamit Babilonia; xuya k’u pa k’axk’ob’ik ruma ri unimal royowal Rire chirij. ²⁰ Yey ruma k’u wa kab’raqan konoje taq ri islas y taq ri juyub’ xesachik.

²¹ Y xtzaq lo chikaj nimaq taq saqb’ach pakiwi ri tikawex. Ri ra’lal wa’ laj jun quintal chujujunal. Ruma k’u ri k’axk’ob’ik re ri nimaq taq saqb’ach, ri winaq lik tzel xech’a’t chirij ri Dios, ma ri k’axk’ob’ik xu’ano lik xib’ib’al uwach.

Ri q’atb’al tzij puwi rixoq na chom ta ub’inik

¹ Xk’un k’u jun chike taq ri wuqub’ ángeles, ri k’o ri wuqub’ copas re k’axk’ob’ik pakiq’ab’. Xch’a’t k’u wuk’, jewa’ xub’i’ij chwe: «Sa’a wara y kank’ut chawach ri q’atb’al tzij ka’an puwi ri jun ixoq na chom ta ub’inik, ri tz’ul chwi taq ri ya’. ² Ruk’ wa’ wi’xoq emakuninaq taq wi ri taqanelab’ che ruwachulew y konoje ri winaq ejeqel che ruwachulew, ma eq’ab’arinaq ruma ri vino xuya rixoq chike» + 17:2 Jer. 51:7 xcha’.

³ Tek’uchiri’, chupa ri xk’ut chinuwach ruma ri Ruxlab’ixel ri Dios, ri ángel xinuk’am b’i chupa jun luwar katz’intz’otik y chila’ xinwil jun ixoq tz’ul chwi jun nimalaj itzel chikop kaq rij, yey wa’ tz’ib’ital uk’iyal b’i’aj chirij re k’aqib’al b’i uq’ij ri Dios. Wa’ k’o wuqub’ ujolom y lajuj ruk’a’. ⁴ Rixoq uwiqom rib’ ruk’ k’ul morato + 17:4 “Morato”: Kil “púrpura” pa vocabulario. uwach y kaq uwach; yey wiqital ruk’ oro, ruk’ chomilaj taq ab’aj y ruk’ perlas. Ruk’a’am jun copa re oro puq’ab’ nojinaq che taq ri lik k’ixb’al uwach y che ruch’ulil ri mak ku’an kuk’ taq rachijab’. ⁵ K’o k’u jun b’i’aj tz’ib’ital che rukurusil rupalaj yey lik k’ayew umajik usuk’; e b’i’aj wa’:

Ri nimalaj tinamit Babilonia

e kichu rixoqib’ lik ch’ul kib’inik kisilab’ik,

y ruk’ rire petinaq wi ronoje ri lik k’ixb’al uwach ka’an che ruwachulew.

⁶ Tek’uchiri’ xinwil rixoq lik kaq’ab’ar ruk’ ri kikik’el rutinamit ri Dios y ri xekamisax ruma ri xkitzijoj ri Utzilaj Tzij re ri Jesús. Ek’u ri’in lik xkam wanima’ che ri xinwilo.

⁷ Xub’i’ij k’u ri ángel chwe:

«¿Su’b’e lik kakam awanima’ che? Ri’in kanq’alajisaj chawe sa’ ke’elawi rixoq y ri nimalaj itzel chikop k’amayom lo re, ri k’o wuqub’ ujolom y lajuj ruk’a’. ⁸ Ritzel chikop xawilo e ri jun xk’oji’ lo ojertan yey ek’u wo’ora na jinta chik. Pero ya kopon ri q’ij kel na lo chupa ri siwan na jinta utaqexik uchoyil upa, y k’isb’al k’u re, ke’ek chi tojb’al mak. Konoje k’u ri winaq ejeqel che ruwachulew, ri na tz’ib’ital ta ri kib’i’ chupa ri libro re k’aslemal chwi lo ri jeqeb’al re ruwachulew, kakam kanima’ che echiri’ kakil ri nimalaj itzel chikop re ojertan. Tob’ k’u ri’ wo’ora na jinta chik, pero kawinaqir tanchi uloq.

⁹ »Kajawax na’oj cha’ jun kumaj usuk’ wa’: Ri wuqub’ ujolom ri nimalaj itzel chikop e ke’elawi wuqub’ chi juyub’ y puwi taq wa’ tz’ul wi rixoq; ¹⁰ yey e ke’elawi wuqub’ chi taqanelab’. Y wo’ob’ chike wa’ eb’ik’owinaq chik; jun kataqan wo’ora y ri jun chik k’amaja’ kujeq rutaqanik ma k’amaja’ kak’unik. Y we xk’unik, lik chirajawaxik wi na naj ta rutaqanik ku’ano. ¹¹ Jun chike ri wuqub’ taqanel e ri nimalaj itzel chikop, ri jun xk’oji’ ojertan y wo’ora na jinta chik, yey kataqan tanchik y ku’ana ruwajxaq taqanel. Yey k’isb’al k’u re, ke’ek chi tojb’al mak.

¹² »Ek’u ri lajuj ruk’a’ xawilo, e ke’elawi lajuj chi taqanelab’ k’amaja’ kakijeq ri kitaqanik; yey kaya’ na pakiq’ab’ ketaqan junam ruk’ ri nimalaj itzel chikop, pero xa jun ora uwach ri kitaqanik. ¹³ Wa lajuj taqanelab’ junam tzij ki’anom chikiwach puwi ri kitaqanik cha’ kakiya na k’u ri kichuq’ab’ y ri kitaqanik puq’ab’ ri nimalaj itzel chikop. ¹⁴ Rike kech’o’jin ruk’ ri Q’apoj B’exex, pero Rire kuch’ij kichuq’ab’, ma e Kajawal konoje ri k’o kiwach y e Taqanel pakiwi konoje ri e taqanelab’. Yey taq ri e k’o ruk’ ri Q’apoj B’exex, e ri esik’im y echa’om ruma ri Dios y na kesam ta kib’ puq’ab’ Rire» xcha’.

¹⁵ Je tanchi wa’ xub’i’ij chwe: «Ri ya’ xawilo pa tz’ul wi rixoq na chom ta ub’inik, + 17:15 Ap. 17:1 ke’elawi e taq ri tikawex che taq ri tinamit, che ruk’iyal kiwach taq ri tikawex che ruk’iyal uwach ch’a’temal. ¹⁶ Ri lajuj ruk’a’ ri nimalaj itzel chikop xawilo, wa’ tzel kakil rixoq na chom ta rub’inik; kakoq’otaj k’u kan utukel y kakich’anab’a’ kanoq, kakitij ruti’jil y tek’uchiri’ kakiporoj pa aq’. ¹⁷ Ma e ri Dios kakojow pa ri kanima’ cha’ kaki’an ri karaj Rire, wa’ e kaki’an tzij chikiwach cha’ chupa la’ la q’ij ek’owi kakiya ri kitaqanik puq’ab’ ri nimalaj itzel chikop k’a che ruq’ijol echiri’ ku’ana na ronoje ri ub’i’im kan ri Dios. ¹⁸ Rixoq xawilo e ke’elawi ri nimalaj tinamit kataqan pakiwi konoje ri taqanelab’ che ruwachulew» xcha’.

Rutzaqib’al ri tinamit Babilonia

¹ K’isb’al k’u re wa’, xinwil chi jun chik ángel xqaj lo chikaj ruk’ unimal uchuq’ab’; y ruchomalil ruwonib’al xutzij uwi ruwachulew. ² Lik ko xsik’in che ub’i’xikil:

«¡E la’ xtzaqik! ¡Xtzaq na ri nimalaj tinamit Babilonia! Y wo’ora u’anom kiluwar itzelilaj uxlab’ixel, kijul ch’ulilaj uxlab’ixel y kisok ch’ulilaj tz’ikin qi’tzel ketzu’nik. ³ Ma konoje taq ri jujun chik tinamit che ruwachulew eq’ab’arinaq ruma wa tinamit, ri xeb’umin chupa uk’iyal mak ruk’ rayib’al. Konoje k’u ri taqanelab’ che ruwachulew emakuninaq ruk’; y konoje taq raj k’ay che ruwachulew eb’eyomarinaq ma ri tinamit Babilonia ruma ri unimal urayib’al lik k’o xuloq’ chike» xcha’.

⁴ Tek’uchiri’ xinta jun chik qulaj xch’aw lo chikaj, jewa’ kub’i’ij:

«Chixelub’i chupa ri tinamit Babilonia, ri’ix ix nutinamit, cha’ na ki’an ta iwe’ix kuk’ rike y jela’ na katzaq ta piwi ri’ix ri k’axk’ob’ik kape puwi rire. ⁵ Ma na xa ta jub’iq’ rumak, e taq wa’ xaqi ule’om chi rib’ elinaq b’i k’a chikaj. Yey ri na utz taj u’anom, lik k’o chuk’u’x ri Dios. ⁶ Chitzelej uk’axel che e chirij taq ri na utz taj u’anom chike ri jujun chik; chikalajij ri k’ax puwi’ ruma rumak u’anom; + 18:6 Jer. 50:29 chupa k’u ri copa pa xuyijb’a’ wi ri ya’ lik k’a chike jujun chik, ri’ix chikalajij ruk’ayul wa’ y chiya’a che. ⁷ Rire lik xu’an nim che rib’ y lik xuya rib’ che taq rurayib’al; ek’u wo’ora lik chiya’a pa k’ax y pa oq’ej; ma jewa’ ri kub’i’ij pa ranima’: “Ri’in in tz’ulik pacha’ in juna reina, yey na in ta malka’n y na kantij tane k’ana oq’ej” kacha’. ⁸ Ruma k’u ri’, xa pa jun q’ij kape ri k’axk’ob’ik puwi’: wa’ e kamik, oq’ej y numik; yey ruk’ ne aq’ kaporoxik, ma ri Dios Qajawxel, ri kuq’at tzij puwi’, lik k’o uchuq’ab’» kacha’.

⁹ Taq ri taqanelab’ che ruwachulew emakuninaq ruk’ rixoq, yey junam ruk’ rire kiya’om kib’ che ruqusil ruwachulew y jek’ula’ kitz’ilo’m ri kib’inik ruk’. Ek’u rike keb’oq’ik y ketunan puwi rixoq echiri’ kakil rusib’ol rire kak’atik. ¹⁰ Lik chinimanaj kek’oji’ pan che utzutzu’xik rixoq ruma ruxib’rikil ri k’axk’ob’ik k’o wi y jewa’ kakib’i’ij:

«¡Toq’o’ awach! ¡Toq’o’ awach at nimalaj tinamit Babilonia, ri lik k’o achuq’ab’, ma xa pa joq’otaj xk’un ri q’atb’al tzij pawi’!» kecha’.

¹¹ Konoje taq raj k’ay che ruwachulew keb’oq’ na y lik kakib’isoj ri nimalaj tinamit ma na jinta chi k’o kaloq’ow re ruk’iyal kik’ay. ¹² Wa’ e oro, plata, chomilaj taq ab’aj y perlas; chom taq k’ul lino, chom taq k’ul morato, + 18:12 “Morato”: Kil “púrpura” pa vocabulario. chom taq k’ul xela + 18:12 “Xela”: Pa kaxtila “seda” rub’i’. y chom taq k’ul kaq; uk’iyal uwach che’ ki’ ruxlab’; taq ri ’anatal ruk’ marfil, ruk’ chom taq che’, ruk’ bronce, ruk’ ch’ich’ y ruk’ ab’aj mármol; ¹³ yey kik’ay re incienso y kunab’al ki’ ruxlab’, pacha’ canela, mirra y olíbano; vino, aceite, harina y trigo; kik’ay ke awaj keb’eqanik, ke b’exex, ke kawayu’ y re kareta; yey kik’ay ne tikawex e aj chak.

¹⁴ Jek’uwa’ kakib’i’ij che ri tinamit: «Ronoje taq ri xarayij uwach na jinta chi awuk’; ronoje taq ri b’eyomalil lik xe’ek ak’u’x ruk’, xsach uwach y na kariq ta chi k’enoq» kecha’.

¹⁵ Ek’u ri e aj k’ay re taq wa’, ri lik eb’eyomarinaq ruma wa tinamit, lik chinimanaj kek’oji’ pan che utzutzu’xik wa tinamit ruma ruxib’rikil ri k’axk’ob’ik petinaq puwi’. Ewi lik kakoq’ej loq, ¹⁶ jewa’ kakib’i’ij:

«¡Toq’o’ uwach! ¡Toq’o’ uwach ri nimalaj tinamit, ri pacha’ juna ixoq uwiqom rib’ ruk’ chomilaj uq’u’ ’anatal ruk’ lino, ruk’ k’ul morato y kaq; wiqital ruk’ oro, ruk’ chomilaj taq ab’aj y perlas! ¹⁷ Ma xa pa joq’otaj xsach uwach ruk’iyal ub’eyomalil» kecha’.

Konoje k’u ri e k’amal uwach barcos, ri keb’in pa barcos, ri kechakun pa barcos y taq ri kek’ayin ruk’ barcos, chinimanaj kek’oji’ wi lo che. ¹⁸ Ek’uchiri’ kakil rusib’ol wa tinamit kak’atik, lik ko kesik’in che ub’i’xik: «¿K’o nawi juna chik tinamit kajunimax ruk’ wa nimalaj tinamit? ¡Na jintaj!» kecha’.

¹⁹ Y ri winaq kakipuk’ ulew chwi kijolom ruma kib’is, keb’oq’ik y ko kesik’inik, jewa’ kakib’i’ij:

«¡Toq’o’ uwach! ¡Toq’o’ uwach ri nimalaj tinamit! Ma konoje ri k’o barcos kuk’ lik xeb’eyomar ruk’ wa tinamit; yey xa k’u pa joq’otaj xsach uwach ronoje. ²⁰ Ri’ix ri ix jeqel chila’ chikaj, chixki’kota ruma ri xuk’ulumaj wa tinamit. Chixki’kot iwonoje ri’ix ri iya’om iwib’ puq’ab’ ri Dios, ri ix utaqo’n y ri ix q’alajisanelab’, ma Rire e xq’ataw tzij puwi wa nimalaj tinamit ruma ri xu’an chiwe» kecha’.

²¹ Tek’uchiri’, jun ángel lik k’o uchuq’ab’ xuyak jun nimalaj ab’aj, runimal wa’ e pacha’ juna nimalaj ka’, y xuk’aq b’i chupa ri mar, jewa’ kub’i’ij:

«Jela’ ruwulixik b’i ri nimalaj tinamit Babilonia y na kilitaj ta chi uwach.

²² »Awuk’ ri’at Babilonia, na katataj ta chi uch’awib’al arpa, uch’awib’al ke aj música, uch’awib’al su’ yey uch’awib’al trompeta; na keb’ilitaj ta chi ne aj chak y na katataj ta chi ne uch’awib’al ri ka’ kaqilowik. ²³ Na jinta chi ne k’ana aq’ kawonik, na katataj ta chi ne k’ana nimaq’ij re k’ulanikil. Ma e taq raj k’ay xek’oji’ awuk’, e más nim ri kitaqanik che ruwachulew. Ruma taq ri itz xa’ano, xesokotaj konoje taq ri tinamit che ruwachulew. ²⁴ Yey ri winaq re wa tinamit xekikamisaj taq ri q’alajisanelab’ re ri Dios y rutinamit ri Dios, y xekikamisaj ne uk’iyal tikawex che taq ronoje ri tinamit re ruwachulew» kacha’.

Ri e k’o chila’ chikaj kakiyak uq’ij ri Dios

¹ K’isb’al re wa’ xinta uk’iyal winaq chila’ chikaj jewa’ kakib’i’ij:

«¡Aleluya!

¡Ri Dios Qajawxel taqal che kayak uq’ij

ruma ri kolob’etajik uya’om chiqe

y ruma runimal uchomalil y ruchuq’ab’!

² Rire paqatzij wi lik usuk’

y lik jusuk’ ri q’atb’al tzij ku’ano.

Ma xuq’at tzij puwi ri jun ixoq lik na chom ta rub’inik,

ri xeb’umin ri tikawex re ruwachulew cha’ kemakun ruk’.

Ek’u ri Dios xu’an uk’axel che

ruma xeb’ukamisaj ri e aj chak re ri Dios» kecha’.

³ Je tanchi wa’ xkib’i’ij:

«¡Aleluya!

Na jinta utaqexik kab’uqlan chikaj rusib’ol ri aq’

pa xk’aq wub’i rixoq» xecha’.

⁴ Ek’uchiri’, ri veinticuatro nimaq winaq kuk’ ri kajib’ k’o kik’aslemal pacha’ e ángeles, + 19:4 Ap. 4:6-8 xkiqasaj kimejelem k’a chu’lew y xkiloq’nimaj uq’ij ri Dios ri tz’ul pa ri tz’ulib’al re taqanik, jewa’ kakib’i’ij:

«¡Amén! ¡Aleluya!» kecha’.

⁵ Chupa k’u ri tz’ulib’al xtataj jun qulaj, jewa’ kub’i’ij:

«Chiyaka uq’ij ri qa Dios,

iwonoje ri kixchakun chupa ruchak,

iwonoje ri k’o xi’in ib’ iwuk’ chwach,

chinima’q chich’uti’q» kacha’.

⁶ Tek’uchiri’, xinta pacha’ kiqul uk’iyal winaq jela’ pacha’ ruch’awib’al utza’m ya’ echiri’ kak’unik y pacha’ uch’awib’al unimal jab’, jewa’ kakib’i’ij:

«¡Aleluya!

Ma e kataqan ri Dios Qajawxel,

ri k’o ronoje unimal chuq’ab’ puq’ab’.

⁷ Chojki’kotoq, lik chojki’kotoq y qayaka uq’ij Rire,

ma xopon ruq’ijol ri k’ulanikil re ri Q’apoj B’exex

y ri rixoqil lik uwiqom chi rib’.

⁸ Ma che rire ya’tal wi kuwiq rib’

ruk’ chomilaj uq’u’ ’anatal ruk’ k’ul lino

lik kawolq’inik» kecha’.

Wa’ wa k’ul lino e k’utub’al re ri jusuk’ kib’inik kisilab’ik rutinamit ri Dios.

Ri nimaq’ij re ruk’ulanikil ri Q’apoj B’exex

⁹ Ek’u ri ángel jewa’ xub’i’ij chwe: «Chatz’ib’aj wa’: Lik nim kiq’ij kalaxik konoje ri esik’im pa ri wa’im re ruk’ulanikil ri Q’apoj B’exex» xcha’.

Yey jewa’ tanchi xub’i’ij chwe: «Wa ch’a’tem e re ri Dios y lik qatzij» xcha’.

¹⁰ Ek’u ri’in xinxukub’a’ wib’ xe’raqan uq’ab’ ri ángel re kanloq’nimaj uq’ij. Pero rire jewa’ xub’i’ij chwe: «Chata pe’, lik ma’an la’, ma ri’in xa in jun aj chak re ri Dios jela’ pacha’ ri’at y jela’ pacha’ ri hermanos, ri kitaqem ri Q’ijsaq uq’alajisam ri Qanimajawal Jesucristo. Xew chayaka uq’ij ri Dios, ma ri Q’ijsaq re ri Qanimajawal Jesucristo e uk’u’xib’al ri saqil q’alajisanik» xcha chwe.

Ruk’unib’al ri Qanimajawal Jesucristo

¹¹ Tek’uchiri’, xinwil ruwa kaj jaqalik y xinwil k’u jun kawayu’ saq rij. Yey ri kojoyom re jewa’ rub’i’: “Jusuk’ y Usuk’”, ma chi usuk’likil kuq’at tzij y ku’an ch’a’oj. ¹² Taq ruwach lik kewonik pacha’ aq’ kareprotik y chwi rujolom kojom uk’iyal diademas; yey k’o jun b’i’aj tz’ib’ital che y na jinta junoq kamajaw usuk’, xew Rire kumaj usuk’. ¹³ Yey ruq’u’ b’ala’l pa kik’ y rub’i’ Rire e: “Ri Tzij re ri Dios.” ¹⁴ Taq ri ejércitos re chila’ chikaj eteran chirij, e k’o lo chwi kawayu’ saq kij. Kikojom kiq’u’ ’anatal ruk’ k’ul lino lik saq y lik chom. ¹⁵ Puchi’ ri Jun ukojom lo ri kawayu’ saq rij, kel lo jun espada lik t’isi’s utza’m cha’ ruk’ wa’ ku’an k’ax chike taq ri tinamit. Rire kataqan pakiwi’ ruk’ jun vara ch’ich’ yey ku’an chike pacha’ junoq kuyiq’iya’ upa ri uva cha’ kel ruwa’al. Ruk’ k’u wa’ kaq’alajin wi runimal royowal ri Dios, ri k’o ronoje unimal chuq’ab’ puq’ab’. ¹⁶ Che k’u ruq’u’ chwi ra’ jewa’ tz’ib’italik:

« TAQANEL PAKIWI RI TAQANELAB’

Y AJ WACH PAKIWI TAQ RI K’O KIWACH. »

¹⁷ Tek’uchiri’, xinwil jun ángel tak’al chwach ri q’ij, jewa’ ri kasik’in che ub’i’xik chike konoje rawaj kexik’ik’ lik chikaj, ri etijol ke ri ekaminaq chik: «Chixpetoq, chimolo iwib’ che ri nimalaj wa’im kuya ri Dios ¹⁸ cha’ kixwa’ ruk’ ri kiti’jil ri e taqanelab’, ri e aj wach ke soldados y taq ri lik k’o kichuq’ab’; ri kiti’jil taq ri kawayu’ y ri ekojoyom ke; yey ri kiti’jil ri eloq’otal ruma kajaw y ri na e jinta puq’ab’ juna kajaw, ri k’o kiwach y ri na jinta kiwach» kacha’.

¹⁹ Xinwil k’u ri jun nimalaj itzel chikop + 19:19 Wa’ e kach’a’tib’ex Ap. 13:1-18. yey ri e taqanelab’ che ruwachulew kuk’ ri ki ejércitos, kimolom kib’ re kech’o’jin ruk’ ri Jun ukojom lo rukawayu’ y kuk’ ru ejércitos eteran chirij. ²⁰ Xchap k’u ri nimalaj itzel chikop, junam ruk’ ri jun q’alajisanel sokoso’nel, ri u’anom uk’iyal k’utub’al chwach ri nimalaj itzel chikop yey ruk’ wa’ eb’usokom lo konoje taq ri kik’ulum ri retalil ri nimalaj itzel chikop y xkiloq’nimaj uq’ij ri jun uk’axwach. Kikab’ichal k’u ri’, e la’ chikik’aslikil xek’aq b’i chupa jun luwar kayenen che aq’ y kajinow ruk’ azufre. ²¹ Ek’u ri nik’aj chik xekamisax ruk’ ri espada kel lo puchi’ ri Jun ukojom lo ri kawayu’ saq rij; yey e taq k’u rawaj kexik’ik’ lik chikaj, ri etijol ke ri ekaminaq chik, lik xewa’ chi utz ruk’ ri kiti’jil.

Ri mil junab’

¹ Tek’uchiri’, xinwilo echiri’ jun ángel xqaj lo chila’ chikaj, yey wa’ ruk’a’am lo ri lawe re ri siwan na jinta utaqexik uchoyil upa y ruk’a’am lo jun nimalaj karena puq’ab’. ² Wa jun ángel xuch’ij uchuq’ab’ ri dragón, wa’ e ri kumatz re ojertan, + 20:2 Gn. 3:1 ritzel winaq Satanás rub’i’. Xuyut k’u ri’ cha’ kaya’i’ pa karena mil junab’, ³ xuk’aq b’i chupa wa siwan, xutz’apij uchi’ y xukoj k’u rusello chwi ri tz’apib’al cha’ ritzel winaq na keb’usok ta chi taq ri tinamit k’a echiri’ kuk’is na ri mil junab’ ximitalik. K’isb’al k’u re wa’, kayolopix chi jujun q’ij.

Ri nab’e k’astajib’al

⁴ Tek’uchiri’, xinwil uk’iyal tz’ulib’al re taqanik yey wa etz’ul chupa ya’tal pakiq’ab’ ketaqanik. Y xeb’enuwil konoje ri tikawex xk’atzix kijolom ruma xkitzijoj ri Utzilaj Tzij re ri Qanimajawal Jesucristo y Rutzij ri Dios; wa’ e taq ri na xkixukub’a’ ta kib’ chwach ri nimalaj itzel chikop y chwach ri jun uk’axwach y na xkik’ul ta ri retalil ri nimalaj itzel chikop che rukurusil ri kipalaj o che ri kiq’ab’. Rike xek’astajik y junam ruk’ ri Cristo xetaqan mil junab’. ⁵ E nab’e k’astajib’al wa’. No’j ri nik’aj chik ekaminaq k’ate kek’astajik echiri’ ik’owinaq chi ri mil junab’. ⁶ Lik nim kiq’ij kalaxik ri kek’astaj lo che wa nab’e k’astajib’al, ma rike e utinamit ri Dios. Ek’u ruka’m kamik na jinta chi uchuq’ab’ pakiwi’, yey keb’u’ana k’u e aj chakunel chwach ri Dios y chwach ri Cristo y junam ruk’ Rire ketaqan mil junab’.

Ritzel winaq kayolopixik

⁷ Echiri’ ik’owinaq chi ri mil junab’, ri Satanás kayolopix lo pa ri luwar pa tz’apil wi. ⁸ Y kel b’i che kisokoso’xik taq ri tinamit e k’o che ronoje ruwachulew, jenela’ ku’an chike ri Gog y ri Magog, + 20:8 Ez. 38:1–39:6 cha’ kumol kichi’ re pa ch’a’oj. Ri kajlib’al taq wa’ e pacha’ ruk’iyal ri sanyeb’ k’o chuchi’ ri mar. ⁹ Y xepe k’u che ronoje ruwachulew y xkisut rij ri tinamit lik k’ax kuna’ ri Dios, wa’ e luwar pa kimolom wi kib’ ri lik kiya’om kib’ puq’ab’ Rire. Pero ri Dios xutaq lo aq’ chikaj pakiwi ri eyaktajinaq chirij rutinamit, y xeb’uporoj k’u konoje.

Kaq’at tzij puwi ritzel winaq

¹⁰ Ek’u ritzel winaq, ri xeb’usok taq ri tinamit, xk’aq b’i chupa ri jun luwar kayenen che aq’ y kajinow ruk’ azufre, chiri’ pa e k’o wi ri nimalaj itzel chikop y ri jun q’alajisanel sokoso’nel; y chipaq’ij chichaq’ab’ kek’oji’ pa k’ax na jinta chi utaqexik.

¹¹ Tek’uchiri’, xinwil jun nimalaj tz’ulib’al lik saq y xinwil ri Jun tz’ul chupa. Yey ek’u la’ chwach Rire, e ruwachulew y ruwa kaj xemalka’nik y na xilitaj ta chi kiwach. ¹² Y xinwil kiwach ri ekaminaq chinima’q chich’uti’q e tak’al chwach ri Dios. Tek’uchiri’ xjaqataj upa taq ri libros yey xjaqataj upa jun chik libro, wa’ e ri libro re k’aslemal. Chupa taq wa libros tz’ib’ital wi taq ri ki’anom ri ekaminaq, y ek’u chirij taq wa’ xq’at tzij pakiwi’. ¹³ Ri mar xeb’utzelej lo ri ekaminaq e k’o chupa; ri rajaw ri kamik y ri rajaw ri Hades + 20:13 Ap. 6:8 xekitzelej lo ri ekaminaq e k’o kuk’; y xq’at k’u tzij pakiwi’ chikijujunal e chirij taq ri ki’anom. ¹⁴ Ek’u ri rajaw ri kamik y ri rajaw ri Hades xek’aq b’i chupa ri jun luwar kayenen che aq’. Wa’ e ri uka’m kamik. ¹⁵ Chupa k’u wa’ wa jun luwar xek’aq b’i ri na tz’ib’ital ta kib’i’ chupa ri libro re k’aslemal.

Ri k’ak’ uwa kaj y ri k’ak’ uwachulew

¹ Tek’uchiri’ xinwil jun k’ak’ uwa kaj y jun k’ak’ uwachulew, ma ri nab’e uwa kaj y ri nab’e uwachulew xemalka’nik, yey ri mar na jinta chik. ² Ri’in in Juan xinwil ri santowilaj tinamit, ri k’ak’ Jerusalem, e ri’ xqaj lo chila’ chikaj petinaq ruk’ ri Dios, yey lik wiqital chi utz pacha’ juna ali lik uwiqom rib’ echiri’ ku’k’ulu rala kak’uli’ ruk’. ³ Y xinta k’u jun qulaj xel lo pa ri tz’ulib’al re taqanik, lik ko xch’awik, jewa’ kub’i’ij:

«¡Chatape’! Ri Dios kak’oji’ chikixo’lib’al ri tikawex y kajeqi’ kuk’; ma rike e utinamit, y Rire e Dios ke rike. ⁴ Ek’u ri Dios kusu’ ruwa’al kiwach konoje rike. Chwi k’u wo’ora na jinta chi kamik, na jinta chi oq’ej, na jinta chi kejuyuyik y na jinta chi k’axk’ob’ik; ma ronoje taq ri k’o lo ojertan, ya xik’owik» kacha’.

⁵ Ek’uchiri’, ri Jun tz’ul pa ri tz’ulib’al re taqanik, jewa’ xub’i’ij:

«Chatape’: Ri’in kan’an k’ak’ che ronoje taq ri k’olik» xcha’.

Yey xub’i’ij chwe:

«Chatz’ib’aj taq wa’, ma wa ch’a’tem lik are’ y lik qatzij» xcha’.

⁶ Je tanchi wa’ xub’i’ij chwe:

«Ek’u wa’ xutzir ronoje. Ri’in in ri jeqeb’al re yey in ri k’isb’al re, jela’ pacha’ ri ka’ib’ letra A y Z. + 21:6 “A y Z”: Kil “Alfa y Omega” pa vocabulario. Chike k’u konoje ri katzajin kichi’, kansipaj ri ya’ kalax lo che ri ak’al re k’aslemal. ⁷ China k’u ri kach’ijow uchuq’ab’ taq ri na utz taj, kuk’ul ronoje taq wa’, yey in k’u u Dios ri’, y rire ku’ana walk’o’al. ⁸ No’j ri e turun, + 21:8 “Turun”: Wa’ e ri kakixi’ij kib’ y kek’ix che utzijoxik Ruch’a’tem ri Dios. y taq ri xkijolij ri kub’ulib’al kik’u’x wuk’, ri kaki’an ri lik k’ixb’al uwach y ri e kamisanel, ri kaketz’ab’ej uwa kiq’ij kuk’ jujun chik na kik’ulel taj y ri e aj itz, ri e aj tioxab’ y konoje ri kaki’an raq’ub’al, konoje k’u rike keya’ pa ri jun luwar kayenen che aq’ y kajinow ruk’ azufre. Ek’u uka’m kamik wa’» xcha’.

Ri k’ak’ Jerusalem

⁹ Tek’uchiri’, xqib’ lo wuk’ jun chike ri wuqub’ ángeles, ri xya’taj ri wuqub’ copas chike, ri nojinaq che ri wuqub’ k’isb’al k’axk’ob’ik. + 21:9 Ap. 15:1; 16 Xch’a’t k’u wuk’, jewa’ xub’i’ij: «Sa’a na wara, ma kank’ut rali chawe ri kak’uli’ ruk’ ri Q’apoj B’exex» xcha’. ¹⁰ Ek’u la’ chupa ri xk’ut chinuwach ruma ri Ruxlab’ixel ri Dios, ri ángel xinuk’am b’i chwi jun nimalaj juyub’ lik naj uwi’ y xuk’ut chwe ri nimalaj santowilaj tinamit Jerusalem, e ri’ katajin lo uqajik chila’ chikaj petinaq ruk’ ri Dios. ¹¹ Wa’ lik kawon che runimal uchomalil ri Dios; ruwonib’al e pacha’ juna chomilaj ab’aj pacha’ ri jaspe, lik kajuljut upa pacha’ chi vidrio. ¹² Sututal k’u rij ruk’ jun nimalaj tapia lik naj uwi’; k’o kab’lajuj okib’al che y chujujunal okib’al k’o jun ángel aj chajal re, yey che taq ri okib’al tz’ib’ital jun b’i’aj ke ri kab’lajuj tinamit re Israel. ¹³ Yey e taq ri okib’al che ri tapia oxib’ k’o pa releb’al q’ij, oxib’ k’o pa norte, oxib’ k’o pa sur y oxib’ k’o putzaqib’al q’ij. ¹⁴ Ri nimalaj tapia re ri tinamit tz’aqom lo kab’lajuj nimaq taq ab’aj pa raqanib’al; yey chujujunal ri nimaq ab’aj, tz’ib’ital rub’i’ jun chike ri kab’lajuj taqo’n re ri Q’apoj B’exex.

¹⁵ Ri ángel kach’a’t wuk’ ruk’a’am jun vara re pajab’al ’anom ruk’ oro cha’ kupaj ri tinamit, taq ri okib’al y ri tapia. ¹⁶ Ri tinamit cuadrado u’anom; ri raqan junam ruk’ ruwach. Ek’u ri ángel xupaj ri tinamit ruk’ ri vara k’o puq’ab’. Y xe’eloq ka’ib’ mil ruk’ ka’ib’ ciento kilómetros runajtijil ri raqan, jela’ runajtijil uwi’, y jela’ runimal uwach. ¹⁷ Tek’uchiri’, xupaj runajtijil ri raqan ri tapia; sesenta y cinco metros + 21:16-17 Pa versículo 16 ri ch’a’tem griego kub’i’ij “doce mil estadios” (wa’ ke’eloq 12 x 1,000 = 12,000). Yey pa ri versículo 17 kub’i’ij “ciento cuarenta y cuatro codos” (wa’ ke’eloq 12 x 12 = 144). Ojertan “12” ke’elawi “tz’aqat uwach”. k’o che. Ri pajab’al xuchapab’ej wa ángel e junam ruk’ ri kakichapab’ej ri tikawex.

¹⁸ Ri tapia e ’anom ruk’ ab’aj jaspe; no’j ri tinamit e ’anom ruk’ saqil oro, kawon upa jela’ pacha’ chi vidrio. ¹⁹ Taq ri pa raqanib’al ri tapia re ri tinamit wiqital ruk’ ronoje chomilaj taq ab’aj. Ri nab’e, ruk’ ab’aj jaspe; ruka’m, ruk’ zafiro; rurox, ruk’ ágata; rukaj, ruk’ esmeralda; ²⁰ ruro’, ruk’ ónice; ruwaqaq, ruk’ cornalina; ruwuq, ruk’ crisólito; ruwajxaq, ruk’ berilo; rub’elej, ruk’ topacio; rulajuj, ruk’ crisopraso; ri junlajuj, ruk’ jacinto y rukab’lajuj, ruk’ amatista. ²¹ Taq ri kab’lajuj okib’al e kab’lajuj perlas; chujujunal okib’al e jun nimalaj perla. Y ri nimab’e k’o chunik’ajal ri tinamit ’anom ruk’ saqil oro, lik kajuljut upa pacha’ chi vidrio.

²² Yey chupa k’u wa tinamit na xinwil ta juna templo pa kaloq’nimax wi ri Dios; wa’ na kajawax ta chik, ma chila’ pa ronoje luwar k’o ri Dios Qajawxel, ri k’o ronoje unimal chuq’ab’ puq’ab’, y k’o ri Q’apoj B’exex. ²³ Che wa tinamit na kajawax tane uwonib’al ri q’ij y ri ik’, ma runimal uchomalil ri Dios kutzij upa yey ri Q’apoj B’exex e uwonib’al ri’. ²⁴ Ek’u ri jujun chik tinamit keb’in chwa ri q’ijsaq re wa jun tinamit; yey ri e taqanelab’ che ruwachulew kakik’am lo chupa wa tinamit ri chomilaj kib’eyomalil re yakb’al uq’ij ri Dios. + 21:24 Is. 60:3,5 ²⁵ Taq ri okib’al re wa tinamit na katz’api’ ta chi k’enoq, ma chiri’ na jinta chi aq’ab’. ²⁶ Ri chomilaj b’eyomalil ke taq ri tinamit e kak’am lo che wa tinamit re yakb’al uq’ij. ²⁷ Chupa k’u wa’ wa tinamit na jinta k’ana ch’ul kok loq, na kok ta uloq ri ku’an ri lik k’ixb’al uwach y ri ku’an raq’ub’al; ma xew keb’ok lo ri tz’ib’ital kib’i’ chupa ri libro re k’aslemal re ri Q’apoj B’exex.

Ri ya’ re k’aslemal

¹ Tek’uchiri’, ri ángel xuk’ut chinuwach jun nimaya’ ruk’ ya’ re k’aslemal, wa’ lik kajuljut upa jela’ pacha’ chi vidrio, yey kel lo pa k’o wi ri tz’ulib’al re taqanik re ri Dios y re ri Q’apoj B’exex. ² Punik’ajal ri nimab’e re ri tinamit y che ukab’ichal uchi’ ri nimaya’, k’o ri che’ kuya k’aslemal. + 22:2 K’o ri kakich’ob’ raqan ri nimaya’ kik’ow chunik’ajal ri nimab’e y ri che’ k’o chunik’ajal ri nimaya’, yey ri ratz’ayaq y ruq’ab’ kumaj ukab’ichal uchi’ ri nimaya’. Gn. 2:9; Ez. 47:7-12; Ap. 2:7 Wa che’ kuya kab’lajuj uwach chupa ri junab’, yey chujujunal ik’ kawachinik. Ek’u ruxaq e re kunab’al ke taq ri tinamit che ruwachulew. ³ Chiri’ na jinta chi ri na utz ta uwach xuk’am lo ri mak. + 22:3 Gn. 3:17-19 Ek’u ri tz’ulib’al re ri Dios y re ri Q’apoj B’exex kak’oji’ chiri’ yey konoje ri e nimanel re ri Dios kakiloq’nimaj uq’ij Rire. ⁴ Kakil k’u uwach ri Dios pa saqil wi y rub’i’ Rire kak’oji’ che rukurusil ri kipalaj. ⁵ Chiri’ k’u ri’ na jinta chi aq’ab’; ri kejeqi’ chiri’ na kajawax ta chi ne uwonib’al aq’ re lámpara chike y na kajawax tane utzu’nib’al ri q’ij, ma ri Dios Qajawxel e q’ijsaq chike. Yey ri kitaqanik rike na jinta chi utaqexik.

Ruk’unib’al ri Cristo

⁶ Jewa’ xub’i’ij k’u ri ángel chwe:

«E taq wa’ wa ch’a’tem lik are’ y lik qatzij. Y ri Dios Qajawxel, ri kaya’w kich’a’tem ri ketzijon re Rutzij, utaqom lo ru ángel cha’ kuq’alajisaj chike ri e aj chak re Rire janipa taq ri katajin loq» xcha’.

⁷ Ek’u ri Qanimajawal jewa’ kub’i’ij:

«¡Chitape’! ¡Na naj ta chi ri woponik iwuk’! Lik nim uq’ij ralaxik ri kutaqej taq wa q’alajisanik tz’ib’ital chupa wa libro» kacha’.

⁸ Ri’in in Juan, in ri xintaw re yey in ri xinilow re ronoje taq wa’. Echiri’ nutom y wilom chi taq ronoje wa’, xuaj kanloq’nimaj uq’ij ri ángel, ri xb’i’n re y xk’utuw re chwe ronoje taq wa’; xinxukub’a’ k’u wib’ xe’raqan uq’ab’, ⁹ pero rire jewa’ xub’i’ij chwe:

«Lik ma’an la’, maxukub’a’ awib’ chinuwach. Ma ri’in xa in jun aj chak re ri Dios jela’ pacha’ ri’at y taq rawach e q’alajisanelab’, junam kuk’ ri kakikoj utzij taq wa tz’ib’ital kan chupa wa libro. E chaloq’nimaj uq’ij ri Dios» xcha’.

¹⁰ Je tanchi wa’ xub’i’ij ri ángel chwe:

«Mawewaj taq ri q’alajisanik tz’ib’ital chupa wa libro, ma xa naqaj chi k’o wi lo ruq’ijol cha’ ku’ana taq wa’. ¹¹ China k’u ri ku’an ri na jusuk’ taj, we na karaj taj karoq’otaj u’anik, ruk’ k’u rire k’o wi. China ri uch’ulam rub’inik, we na karaj taj karoq’otaj wa’, ruk’ k’u rire k’o wi. Yey ek’u ri ku’an ri lik jusuk’, e chutaqej u’anik ri lik jusuk’ y china ri uya’om rib’ che jun santowilaj b’inik, e chuchuq’ub’ej rib’ che wa’» xcha ri ángel.

¹² Ek’u ri Qanimajawal jewa’ kub’i’ij:

«¡Chitape’! Na naj ta chi ri woponib’al iwuk’ y kank’am k’u b’i ri rajil uk’axel, ri kanya chike ri tikawex chikijujunal e chirij taq ri ki’anom. ¹³ Ri’in in ri jeqeb’al re yey in ri k’isb’al re jela’ pacha’ ri ka’ib’ letra A y Z. + 22:13 “A y Z”: Kil “Alfa y Omega” pa vocabulario. ¹⁴ Lik nim kiq’ij kalaxik ri kaki’an jusuk’ che ri kib’inik kisilab’ik, + 22:14 Pa ri ch’a’tem griego kub’i’ij “ri kakich’aj ri kiq’u’”. ma jela’ lik taqal chike kakitij ke ruwach ri che’ re k’aslemal y keb’ok b’i che taq ri okib’al re wa tinamit. ¹⁵ No’j e taq ri winaq qi’tzel kib’inik kisilab’ik: ri e aj itz, ri kaketz’ab’ej uwa kiq’ij kuk’ jujun chik na kik’ulel taj, ri e kamisanel, ri e aj tioxab’ kuk’ konoje ri lik ke’ek kik’u’x che u’anik raq’ub’al, ri’ na kanya ta chike keb’ok b’i chupa wa tinamit. ¹⁶ Ri’in in Jesús nutaqom b’i ri nu ángel cha’ kutzijoj ronoje taq wa’ pa taq riglesias. Ri David kuk’ taq kan ri ralk’o’al e pacha’ jun che’; ek’u Ri’in in ri in ratz’ayaq y in ri utux wa’ wa che’, + 22:16 Ri Jesús e ri “ratz’ayaq” ri David ma xex chi k’o lo wi chwach ri David yey e Rire ri xya’w ri na’oj y ri taqanik che. Ri Jesús e “rutux ri che’ kel lo che ri David” ma e ralk’o’al kan ri rey David. Is. 11:1,10; Ro. 1:3 yey in pacha’ ri jun ch’umil kawon pa saqrib’al» + 22:16 Nm. 24:17; Ap. 2:28 kacha ri Jesús.

¹⁷ Ri Ruxlab’ixel ri Dios y ri rixoqil ri Q’apoj B’exex, jewa’ kakib’i’ij:

«Peta la» kecha’.

Y china ri kataw re, chub’i’ij:

«Peta la.»

China k’u ri katzajin uchi’ y karaj kapetik, petoq y chutija re ri ya’ re k’aslemal, yey wa’ xa kasipax che.

¹⁸ Ri’in in Juan kanq’alajisaj k’u wa’ chikiwach konoje ri ketaw re ri q’alajisanik re wa libro: We k’o junoq kukoj uwi’ ronoje taq wa’, ri Dios kutaq lo puwi’ janipa ri k’axk’ob’ik tz’ib’ital chupa wa libro. ¹⁹ We k’o k’u junoq k’o karesaj che ri q’alajisanik re wa libro, ri Dios na kuya ta chi che kutij ruwach ri che’ ri kuya k’aslemal, na kuya tane che kok b’i chupa ri santowilaj tinamit re ri Dios, yey na jinta chi k’ana re che janipa ri utz tz’ib’ital kan chupa wa libro.

²⁰ Ek’u ri kajikib’an uwach taq wa’, jewa’ kub’i’ij:

«Paqatzij wi na naj ta chi ri woponib’al iwuk’» kacha ri Jesús.

¡Amén! E chu’ana ri’, peta la, Qanimajawal Jesucristo.

²¹ K’ulu k’u onoje alaq ri’ ri unimal rutzil uk’u’x ri Dios. Amén.