ROMA

Hiyay Hulat nan Pablo kanlan

TAGA ROMA

¹Hiko yay Pablo a māghilbi nan Apo Cristo Jesus. Dinyag na kon Apo Dioh a pag-apohtol na boy pinili nako a mangipatanda nin Manged a Balita na.1:1 Hiyay labay nan habiyen nin Manged a Balita ket hiyay pangiligtah nan Apo Dioh makauli kanan Apo Jesus.²Yatin Manged a Balita, ket impangako nan Apo Dioh hatew po makauli kanlan popodopita na boy anti yayna yati ha naihulat a Habi nin Dioh.1:2 Hiyay labay habiyen, hiyay Alan a Tipan.^3-4Yatin Manged a Balita ket tungkol kanan Anak na a hiyay Apo tawon Jesu Cristo. In-anak yan tao ha lahi nan Poon David. Ket ha nabi-ay yan uman, napaptegan makauli ha Ihpiditon Dioh a hiyabay ye makapalyadiyan a Anak nin Dioh. ⁵Makauli met kanan Apo Jesu Cristo, natanggap mi ye kangedan nan Apo Dioh a mag-ilyadin apohtol a mangipatanda nin tungkol kanan Apo Jesus kanlan aliwan Judio ta-omen hila mamteg boy manumbong kana. Ket migalang ye ngalan na. ⁶Ket agya hikawon māmteg ihen ha banwan Roma, kabilang kawo met kanlan nahagyat a manumbong kanan Apo Jesu Cristo.

⁷Nanulat ako kanyo ihen ha Roma a an-adoen nan Apo Dioh a hinagyat na a mag-ilyadin pagtao na.

Matanggap yo dayi ye kangedan boy katanaan a ibat kanan Bapa tawon Dioh boy Apo Jesu Cristo.

Hiyay Hangkan nin Pangumewah nan Pablo ha banwan Roma

⁸Una ha kaganaan, an-ipahalamatan katawo kanan Apo Dioh makauli kanan Apo Jesu Cristo, ta angkabalitaan yaynay pamteg yo ha kaganaan a lulugal ihti ha babe-luta. ⁹Hiyay Apo Dioh ye makapipapteg a lanang katawon an-ipakigwang kana. Hiyabay ye luboh kon ampaghilbiyan makauli ha pangipatanda kon Manged a Balita a tungkol ha Anak na. ¹⁰Lanang ko met an-awoken kana a no kalabayan na, ket kewahan katawo. ¹¹Angkahabekan katawoynan makit ta-omen katawo madakayan nin kangedan nan Apo Dioh a an-ibyay na makauli ha Ihpidito na. ¹²Hiyay labay kon habiyen, mapaypapakhaw kitawon pamteg ha magha boy magha.

¹³Kakatongno, labay ko dayin matandaan yo a malabong anan ukdo a inihip ko a kewahan katawo ta-omen ako main makumbinyo a mamteg boy manumbong kanan Apo Jesus a omen ha dinyag ko kanlan kanayon a aliwan Judio. Noba angga haanin, ket angkaaba ako. ¹⁴Ta katungkolan kon ipatanda ye Manged a Balita kanlan nakaadal o ahe, kanlan mangadunong o mumo. ¹⁵Kaya-bay haanin, angkahabek akoynan mangipatanda nin Manged a Balita ihen kanyo ha Roma.

Hiyay Kapalyadiyan nin Manged a Balita

¹⁶Ahe ko an-ikading-ey a ipatanda ye Manged a Balita a tungkol kanan Apo Jesus, ta hiyay Manged a Balita ye kapalyadiyan nan Apo Dioh ta-omen hila miligtah ha kapaduhaan ye kaganaan a ampamteg kanan Apo Jesus, una kanlan Jujudio, pangayadi kanlan aliwan Judio. ¹⁷Ta makauli ha Manged a Balita, ket matandaan tawo no way-omen na kitawon ibilang a matoynong Apo Dioh. Maibilang kitawon matoynong makauli ha pamteg kana. Ta wanae ye naihulat a Habi nin Dioh, “Hiyay taon maibilang a matoynong makauli ha pamteg na, ket mabyayan yan bi-ay a homain anggaan.1:17 bi-ay a homain anggaan.Malyadi met labay habiyen, bayon bi-ay o bayon pangugali.”1:17 Habakuk 2:4.

Hiyay tungkol kanlan Tataon Ahe Ampamalay kanan Apo Dioh

¹⁸Ta hiyay Apo Dioh a anti ha langit, an-ipatanda nay poot na kanlan tataon ahe ampamalay kana boy ampanyag nin kalok-an. Ta uli ha kalok-an la, angkahag-el hilay tataon malabay makatanda nin kaptegan tungkol kanan Apo Dioh. ¹⁹Kaya-bay paduhaan na hilan Apo Dioh, ulita makinang ana kanla ye kaptegan tungkol kanan Apo Dioh, ta impatanda nayna kanla. ²⁰Ahe ya angkakit ye Apo Dioh. Noba paibat po hatew ha pinalhowa na ye kaganaan a babagay ihti ha babe-luta, hiyay pagkaDioh na boy homain anggaan a kapalyadiyan na, ket angkakit ya ha kaganaan a pinalhowa na. Kaya-bay ahe na maihangkan nin tao a ahe na tanda ye Apo Dioh. ²¹Ta agya tanda la bayna a hiyay Apo Dioh ye namalhowa nin kaganaan, ket ahe laya po ateed ginalang o pinahalamatan bilang Apo Dioh, no aliwan hiyay homain hilbin babagay ye inihip la boy naheb nin kalitehan ye mutaw a pangihip la. ²²Ampaggaling-galingan hila, noba homain hila met tinanda! ²³Aliwan hiyay Apo Dioh a homain kamateyan ye anggalangen la, no aliwan hilay libulton mamanok, ayop a mangumodang o mandumakap, o taon main kamateyan.

²⁴Kaya-bay pinaolayan na hilaynan Apo Dioh a manyag nin mangadinat a kalabayan nin puho la. Ha wanabay, papandamog laynan bengat ha magha boy magha. ²⁵Ta agya tanda laynay kaptegan a tungkol kanan Apo Dioh, ket ahe laya po ateed ampaghilbiyan boy ahe laya anggalangen, no aliwan hilay babagay a pinalhowa nan Apo Dioh ye ampaghilbiyan boy anggalangen la. Hiyay Apo Dioh a Namalhowa nin kaganaan ye katapulan tawon galangen makanoman. Amin!

²⁶Ulita ahe laya anggalangen ye Apo Dioh, ket pinaolayan na hilayna a manyag nin makakading-ey a kalabayan nin laman la. Ta agya hilay babayi, ket ahe layna labay ye makitakeh ha lalaki, no aliwan ha kapadiho lan babayi a omen ha paylamo nin miahawa. ²⁷Ket wanabay met ateed kanlan lalaki. Ahe layna labay ye makitakeh ha babayi no aliwan ha kapadiho lan laki a omen ha paylamo nin miahawa. Andyagen lay ampakailoy ha kapadiho lan laki. Ket uli ha kadamogan la, angkapaduhaan hilayna ha kaeteban nin maloke a didiyag la.

²⁸Ulita ahe laya bay labay balayen ye Apo Dioh, pinaolayan na hilayna ha mangaloke a ihip la boy manyag nin ahe la dayi diyagen. ²⁹Hilain a tatao, ket naheb anan kalok-an ye ihip la. Ta ampangakokoh hila, ampangaibeg, ampamatey, ampakiaway, ampanago, ampangihip nin maloke ha kapadiho lan tao, ampangikamikami, ³⁰ampandama nin kanayon, ampangahulog kanan Apo Dioh, ampaglambong, ampagmayadet, ampaggaling-galingan, mapangihip nin diyagen la a nakahinadi a kalok-an, ahe hila ampanumbong kanlan tutoa la, ³¹ampagmutaw-mutawan, ampangiopit, homain hilan pangado ha pamilya, boy homain hilan pangingalo. ³²Tanda la baynay bilin nan Apo Dioh a mihyay kana makanoman ye ampanyag nin wanabay. Noba andiyagen la po ateed boy angkaaliket hila po no makit la hilay kanayon a ampanyag met nin wanabay.

Hiyay Panuhga nan Apo Dioh

¹No uhgaan yoy kapadiho yon tao, noba andiyagen yo met ye omen ha andiyagen la, ket inuhgaan yoyna met ye hadili yo. Kaya-bay homain hapo a paduhaan na kawon Apo Dioh uli ha kahalanan yo. ²Tanda tawo a matoynong ye panuhga nan Apo Dioh kanlan tataon ampanyag nin maloke. ³Noba aya kawo ta-omen manuhga kanlan kanayon a ampanyag nin maloke, ket andiyagen yo met ye maloke a andiyagen la? Nabaan yo nayi a maliklikan yoy panuhga nan Apo Dioh? ⁴Andyagen yo nayi a homain hilbi ye tubat a kangedan na, kaanohan, boy pagpahinhiya na kanyo? Ahe yo nayi tanda a hiyay kangedan nan Apo Dioh ye ampangiugot kanyon maghehe? ⁵Noba ulita mabyang ye puho yo boy agyo labay maghehe, lalo yo yaynan ampapooten ye Apo Dioh. Kaya-bay mamabyat ye ipaduha na kanyo ha mangaamot nin matoynong a panuhga na. ⁶Ta ibyay na ha balang magha ye kaeteban nin didinyag na.2:6 Kakanta 62:12; Kahabiyan 24:12.⁷Ayaman a ampagpahulong ha panyag nin manged, ta ampakaapehen na a padangalan na yan Apo Dioh boy mabi-ay yan makanoman, ket biyan na yan bi-ay a homain anggaan. ⁸Noba kanlan tataon hadili lan ikanged bengat ye an-ihipen la boy ahe ampanumbong ha kaptegan no aliwan ha kalok-an, ket tubat ye poot boy hulog nan Apo Dioh kanla. ⁹Ta hilay kaganaan a ampanyag nin maloke, ket paidapan na hilan Apo Dioh anggaynan mayoot hilan tubat, lalo hilaynay Jujudio. ¹⁰Noba hilay kaganaan a tataon ampanyag nin manged, ket padayawan boy padangalan na hilan Apo Dioh boy biyan na hilan katanaan, lalalo hilaynay Jujudio. ¹¹Ta ahe ya ampangiduma.

¹²Hilay aliwan Judion ampagkahalanan a homain kamatandaan ha Bibilin a impahulat kanan Moises, ket mipalakew hilan teed ha kapaduhaan a homain anggaan agya po ahe la tanda ye Bibilin. Noba hilay Jujudion ampagkahalanan agya tanda laynay Bibilin nan Moises, ket hiyay Bibilin ye gawien nan Apo Dioh ha panuhga kanla. ¹³Ta aliwan hilay panlenge-lenge bengat nin Bibilin ye ibilang na a matoynong Apo Dioh, no aliwan hilay ampanumbong. ^14-15Main aliwan Judion ahe po nakange nin tungkol ha Bibilin a impahulat kanan Moises. Noba agya ahe la po nange, ket andiyagen laynay an-ipadyag nan Apo Dioh ha Bibilin. Kaya-bay angkakit ha didiyag la a antina ha puho la ye Bibilin. Ampaptegan yati nin ihip la ta no minghan, ampakayootan lay dinyag la. Noba no minghan, an-ikatulidan na met a huhtoy dinyag la. ¹⁶Ket wanabay ye malyadi ha maabot ye mangaamot a uhgaan na hilan Apo Dioh makauli kanan Apo Jesus ye hiklito a anti ha puho nin tao. Wanabay ye anti ha Manged a Balita a an-ipatanda ko.

Hilay Jujudio a Ahe Ampanumbong ha Bibilin

¹⁷Ket hikawon Jujudio, anhabiyen yo, “Judio kayi boy hikayi ye nakaibyayan nin Bibilin.” Boy an-ipagmayadet yo po, “Yeh! Katatanda mi yay Apo Dioh!”

¹⁸Anhabiyen yo, “Tanda mi ye kalabayan nan Apo Dioh boy tanda mi met no hinyay manged a didiyag, ta naiadal ana kammi ye Bibilin.”

¹⁹Ha ihip yo, hikawo ye mangakay kanlan kapkap ha kaptegan boy hikawo ye pinagkakingki lan anti ha kalitehan.

²⁰Anhabiyen yo po, “Tanda mi po a hikayi ye pagkamaihtodo lan aliwan Judio a mumutaw boy homain po tinanda, ta anti kammi ye Bibilin a ampakaibyay nin genap a tinanda boy kaptegan.”

²¹Noba hiyay tepet ko kanyon Jujudio a ampangiadal kanlan kanayon, “Way-omen kawo mangiadal kanlan kanayon, ket hadili yo po man, ket ahe yo maadalan?”

An-ibabala yo, “Adi kawo manakaw,” noba andiyagen yo met!

²²Anhabiyen yo, “Adi kawo ampamabayi o ampakilaki,” noba andiyagen yo met. Angkahulogan yoy diohdiohan lan aliwan Judio, noba taket man awod ta antakawan yoy timplo la? ²³An-ilambong yo, “Anti kammi ye Bibilin nan Apo Dioh,” noba ulita ahe yo met anhumbongen, an-ipading-ey yo yay Apo Dioh. ²⁴Kaya-bay wanae ye naihulat a Habi nin Dioh, “Hilay aliwan Judio, ket ampaghabi hilan laban ha ngalan nan Apo Dioh uli ha maloke a andiyagen yon Jujudio.”2:24 Isaias 52:5.

²⁵Hikawon kapadiho kon Jujudio, ampamtegan yo a pagtao na kawon Apo Dioh uli ha pagkatuli yo. Peteg a main pakinabang yatew no anhumbongen yoy Bibilin. Noba no anlabagen yoy Bibilin, ket padiho kawoyna met kanlan aliwan Judio a ahe natuli. ²⁶Hilay aliwan Judio, agya ahe hila natuli, noba no anhumbongen lay Bibilin nan Apo Dioh, ibilang na hilan natuli Apo Dioh.2:26 Hatew hilay Jujudio, ampagpatuli hila bilang pagkakitan a tatao na hilan Apo Dioh (Genesis 17:9-14).²⁷Hilay aliwan Judio a ahe natuli noba anhumbongen lay Bibilin nan Apo Dioh, ket hilabay ye manuhga kanyon Jujudio agya po man natuli kawo noba anlabagen yo met ye Bibilin.

²⁸Ta hiyay peteg a Judio, ket aliwan bengat ta Judioy lahi na o natuli, ²⁹no aliwan ulita nabayo ye bi-ay na makauli ha haglap nin Ihpiditon Dioh, aliwan makauli ha panumbong nin Bibilin. Hiyay wanabay a tao, agya po man ahe yan padangalan nin tao, ket padangalan na yan Apo Dioh.

¹Haanin, maka wanae ye an-ihipen yo, “Hinya awod ye pakinabang nin pagkaJudio? Hinyay hilbi nin pagkatuli lan Jujudio?”

²No wanabay ye an-ihipen yo, wanae met ye mahabi ko, “Malabong pa! Hiyay una, hilay Jujudio ye nangipatayaan nan Apo Dioh nin nakahulat a hahabi na.”

³Noba ulita main nangaano kanla ye ahe mapatayaan, maka an-ihipen yo a talingkukolan nan Apo Dioh ye papangako na. ⁴Aliwan wanabay! Ta agya po man matago ye kaganaan a tatao, ket mapatayaan yan teed ye Apo Dioh. Ta wanae ye nakahulat a hinabi nan David kanan Apo Dioh,

“Apo, angkapaptegan a mapatayaan ka makauli ha hahabi mo.

Ta agya hinyaman ye ibada la kammo, ket ampanambot ka.”3:4 Kakanta 51:4.

⁵Haanin, maka main ampaghabin wanae, “Main met manaytin ikanged ye kalok-an tawo, ta ulin yain, makinang a makit ye katoynongan nan Apo Dioh. Kaya-bay aliwan matoynong a paduhaan na kitawo, kali?” ⁶Aliwan wanabay, ta no ahe na hilan uhgaan ye Jujudio ket ahe na hila met awod malyadin uhgaan ye tatao ihti ha babe-luta.

⁷Maka main po maghabi nin wanae, “No makauli ha katagowan ko, ket lalo anan matandaan a mapatayaan ye Apo Dioh boy lalo ya po midangal, taket man ta paduhaan nako po bilang maghan māgkahalanan?”

⁸No wanabay ye ihip tawo, ba-moynan anhabiyen tawo, “Higi! Papanyag tawoynan mangaloke ta-omen lalo po makit ye kangedan nan Apo Dioh! Kali?” Wanabay ye anhabiyen lan ampandama kammi a an-iadal ko kano. Hilain a tatao, hukat bengat a paduhaan na hilan Apo Dioh.

Māgkahalanan ye Kaganaan a Tatao

⁹Maka main po maghabi nin wanae, “Mamanged kitawo kanlan aliwan Judio.” No wanabay ye ampibaan yo, wanae met ye mahabi ko, “Aliwan wanabay, ta naipalinaw koyna kanyo a Judio man o ahe, ket padiho hilan māgkahalanan.” ¹⁰Ta wanae ye naihulat a Habi nin Dioh,

“Homain bega matoynong a tao ha pamilew nan Apo Dioh, agya maghan bengat.

¹¹Homain ampakataloh nin tungkol kanan Apo Dioh.

Boy homain met ampanapul kana.

¹²Hilay kaganaan a tatao, ket tinumalingkukol kanan Apo Dioh.

Ket hilan kaganaan, nag-ilyadi hilan homain hilbi,

ta homain anan bega ampanyag nin manged, agya maghan bengat.3:12 Kakanta 14:1-3; 53:1-2.

¹³Hiyay bebey la, ba-mon kabata nin nabenga a bito.

Pawa panalingo ye anhabiyen la.3:13 Kakanta 5:9.

Boy ba-mon dita’ nin makapi’ ye anlumwah ha bebey la.3:13 Kakanta 140:3.

¹⁴Naheb nin panuboy boy ampakahakit a hahabi ye bebey la.3:14 Kakanta 10:7.

¹⁵Mataloh kanlay mamatey nin tao.

¹⁶Agya way-ihtew ye lakwen la, kadamaan boy kalelean ye an-ibantak la.

¹⁷Boy ahe la tanda ye manged a pamakilamo kanlan kapadihon tao.3:17 Isaias 59:7-9.

¹⁸Homain hilan limo kanan Apo Dioh.”3:18 Kakanta 36:1.

¹⁹Haanin, tanda tawoyna a hilay Jujudio a hakop nin Bibilin, hilabay ye andektan nin Bibilin ta-omen homain hilaynan maikatulidan kana. Ta kaganaan a tatao, Judio man o ahe, ket makibat lano kanan Apo Dioh. ²⁰Ta homain taon maibilang a matoynong ha pamilew nan Apo Dioh makauli ha panumbong nin Bibilin. Ta hiyay Bibilin, pakatandaan bengat a māgkahalanan ye tao.

²¹Noba haanin, impatanda naynan Apo Dioh no way-omen na yan ibilang a matoynong ye tao. Aliwan makauli ha panumbong nin Bibilin. Ket ampaptegan yati nin Bibilin boy huhulat lan popodopita. ²²Ibilang na hilan matoynong Apo Dioh ye kaganaan a mamteg kanan Apo Jesu Cristo. Homain yan antupigan, ²³ta kaganaan a tatao, Judio man o ahe, ket nagkahalanan boy ahe la naabot ye matoynong a pagbi-ay a labay nan Apo Dioh. ²⁴Uli ha kangedan na kantawo, imbilang na kitawon matoynong makauli kanan Apo Cristo Jesus a nambeh kantawo. ²⁵Intubol na yan Apo Dioh ye Apo Jesus ihti ha babe-luta ta-omen na ihagpa ye hadili na. Ket makauli ha daya na a tinumulo ha natey ya ha kodoh, mapatawad ye kakahalanan nin kaganaan a ampamteg kana. Dinyag nan Apo Dioh yatew ta-omen na ipakit a matoynong ya. Ta ha nalabah a panaon, pinaolayan nay kahalanan la, ²⁶ta mapahinhiya ya. Noba haanin, uli ha dinyag nan Apo Jesus, an-ipakit na a matoynong ya, ta an-ibilang naynan matoynong ye ayaman a ampamteg kanan Apo Jesus.

²⁷Kaya-bay homain kitawon maipagmayadet, ta imbilang na kitawon matoynong Apo Dioh makauli ha pamteg tawo kanan Apo Jesus, aliwan makauli ha panumbong nin Bibilin. ²⁸Ta makinang ana kantawo a an-ibilang na yan Apo Dioh a matoynong ye tao makaulin bengat ha pamteg na kanan Apo Jesus, aliwan makauli ha panumbong na nin Bibilin. ²⁹Hiyay Apo Dioh ket aliwan bengat Dioh nin Jujudio, no aliwan Dioh laya met nin aliwan Judio, ta Dioh ya nin kaganaan. ³⁰Ta mamaghan bengat ye Dioh nin Judio boy aliwan Judio. Padiho na hilan ibilang a matoynong uli ha pamteg la kanan Apo Jesu Cristo. ³¹Maka main ampangihip nin wanae, “Uli ha pamteg kanan Apo Jesus, homain anan hilbi ye Bibilin.” Noba aliwan wanabay, no aliwan lalo tawoynan ingat diyagen ye man-ipadyag nin Bibilin.

Hiyay Abraham, Naibilang yan Matoynong makauli ha Pamteg

¹Haanin, ihipen tawo ya man ye Abraham a unan toa tawo no way-omen yan naibilang a matoynong ha pamilew nan Apo Dioh. ²No naibilang yan matoynong makauli ha manganged a didiyag na, malyadi na yan ipagmayadet. Noba ahe na yan malyadin maipagmayadet kanan Apo Dioh. ³Ta hiyay naihulat a Habi nin Dioh, wanae ya, “Namteg yay Abraham kanan Apo Dioh. Kaya-bay imbilang na yan matoynong Apo Dioh.”4:3 Genesis 15:6.

⁴Alimbawa, hiyay antanggapen nin taon mag-obda, ahe yan maibilang a digalo, no aliwan upa. ⁵Noba tanda tawo a hiyay taon ahe ampag-obda, hiyay matanggap na, digalo, aliwan upa. Wanabay met ha taon māgkahalanan. Hiyay pangibilang nan Apo Dioh kana a matoynong uli ha pamteg na, ket digalo met, aliwan uli ha didiyag na. ⁶Ket hinabi na met nin Poon David hatew a minged ye taon an-ibilang nan Apo Dioh a matoynong aliwan uli ha didiyag na, ⁷a wana,

“Minged yay taon napatawad anay panlabag na boy niliwaan nin Dioh ye kakahalanan na.

⁸Minged yay taon imbilang na yaynan homain kahalanan Apo Dioh.”4:8 Kakanta 31:1-2.

⁹Yatin kangedan a kapatawadan nin kahalanan, ket madihaan lan natuli a hilay Jujudio, boy agya po man kanlan ahe natuli a hilay aliwan Judio. Ta tanda tawoynabay met yatin nakahulat, “Namteg yay Abraham kanan Apo Dioh. Kaya-bay imbilang na yan matoynong.”4:9 Genesis 15:6.¹⁰Ha imbilang na yan Apo Dioh a matoynong ye Abraham, ahe ya po natuli. ¹¹Nuna ya po a namteg bayo natuli. Ket ha natuli yaynay Abraham, yabaytew ye pagkakitan a matoynong yayna uli ha pamteg na. Kaya-bay hiya ye pinagkabapa lan kaganaan a ahe natuli a ampamteg kanan Apo Jesus, ta uli ha pamteg la, ket imbilang na hila met matoynong Apo Dioh. ¹²Ket hiyay Abraham a unan toa tawo, hiya met ateed ye pinagkabapa lan natuli a hilay Jujudio. Hiyabay ye bapa la a aliwan bengat ulita natuli hila a omen kana, no aliwan namteg hila met a omen kanan Abraham a namteg kanan Apo Dioh bayo ya po natuli.

Hiyay Pangako nan Apo Dioh kanan Abraham

¹³Impangako nan Apo Dioh hatew kanan Abraham boy ha lalahi na lano a tawiden la ye babe-luta. Impangako na kanan Abraham yatew, aliwan ulita anhumbongen nay Bibilin, no aliwan ulita imbilang na yan Apo Dioh a matoynong uli ha pamteg na. ¹⁴Ta no hilay ampanumbong bengat nin Bibilin ye mānawid nin impangako nan Apo Dioh, homain yaynan kalakwan ye pamteg boy homain ana met hilbi ye pangako na. ¹⁵Ta hiyay Bibilin ye hangkan nin pangapoot nan Apo Dioh kanlan ahe ampanumbong nin yati. Ta no homain Bibilin, homain met malabag nin tao.

¹⁶Kaya-bay hilay kaganaan a lalahi nan Abraham, no mamteg hila met kanan Apo Dioh, homain hapo a matanggap lan luboh ye kangedan a impangako na. Ta hiyabay ye pinagkabapa tawon kaganaan a ampamteg, aliwan bengat kanlan hakop nin Bibilin a hilay Jujudio, no aliwan agya met hilay aliwan Judio. ¹⁷Ta wanae ye naihulat a Habi nin Dioh, “Dinyag katan bapa nin malabong a nanahyon.”4:17 Genesis 17:5. Kaya-bay hiyabay ye bapa tawo ha adapan nan Apo Dioh a ampamtegan na, hiyay Dioh a ampami-ay nin nangamatey boy ampamalhowa nin babagay a ahe po napalhowa hatew.

¹⁸Hiyay Abraham, agya ahe ya magkaanak ta toatoaen yayna, ampamtegan nan teed ye pangako nan Apo Dioh a mag-ilyadi yan bapa nin malabong a nanahyon. Ta wanae ye hinabi nan Apo Dioh kana, “No way-omen kalabong ye bibitoen ha langit, ket wanabay hila met kalabong ye lalahi mo.”4:18 Genesis 15:5.¹⁹Hiyay Abraham, agya tanda na a toatoaen yayna, ta magatoh anay taon na hatew boy tanda na met a baug yay Sara a ahawa na, ket ahe ya bega kinumapey ye pamteg na. ²⁰Boy ahe ya nagluwaluwa a tupaden nan Apo Dioh ye impangako na kana, no aliwan lalo ana ingat kinumhaw ye pamteg na. Ket nanggalang ya kanan Apo Dioh, ²¹ta angkahigudo nan peteg Abraham a tupaden nan Apo Dioh ye pangako na. ²²Kaya-bay uli ha pamteg na, imbilang na yan matoynong Apo Dioh. ²³Noba hiyay habi a wanae, “imbilang na yan matoynong Apo Dioh,” aliwan bengat yay Abraham ye andektan na, ²⁴no aliwan agya hikitawo met, ta ampamteg kitawo met kanan Apo Dioh a nami-ay uman kanan Apo tawon Jesu Cristo. ²⁵Intubol na yan Apo Dioh ye Apo Jesu Cristo a matey bilang kabayadan nin kakahalanan tawo boy bini-ay na yan uman ta-omen kitawo maibilang a matoynong ha pamilew nan Apo Dioh.

Hiyay Dawa nin Pagkaitoynong

¹Kaya-bay ulita naibilang kitawoynan matoynong makauli ha pamteg tawo kanan Apo Jesu Cristo, ket nipaykahundo kitawoyna kanan Apo Dioh. ²Ta makauli kanan Apo Jesus boy ha pamteg tawo kana, angkadihaan tawoyna ye kangedan nan Apo Dioh. Boy angkaaliket kitawo, ta main kitawoynan kahigudowan a milamo ha kadangalan na. ³Aliwan bengat yain. Angkaaliket kitawo met ha angkadihaan tawon kaidapan, ta tanda tawo a ampakaibyay yan pangikpe. ⁴Boy tanda tawo met a hiyay pangikpe, ket ampakaibyay yan manged a pangugali. Ket no manged yay pangugali tawo, main kitawon kahigudowan a tupaden nan Apo Dioh ye impangako na. ⁵Ket ahe kitawo milawan nin yatin kahigudowan tawo, ta luboh naynan impadiha Apo Dioh ye pangado na kantawo makauli ha Ihpiditon Dioh a in-ibyay na kantawo.

⁶Ta ahe tawo mababa a iligtah ye hadili tawo ha kapaduhaan. Ket ha panaon a intaning nan Apo Dioh, natey yay Apo Jesus ha ikanged tawon māgkahalanan. ⁷Maidap makakit nin taon nakahadya a matey ha ikaligtah nin taon matoynong. Kadihko ha manged a tao, main, noba ahe ko angkahigudo. ⁸Noba hiyay Apo Dioh, nakiduma ya, ta ha māgkahalanan kitawo po, pinaptegan nayna ye pangado na kantawo makauli ha pangitubol na kanan Cristo a matey ha ikanged tawo. ⁹Haanin, ulita imbilang na kitawoynan matoynong Apo Dioh makauli ha daya nan Apo Jesu Cristo a tinumulo ha natey ya, lalalo tawoynan angkahigudo a miligtah kitawo ha poot nan Apo Dioh makauli kanan Cristo. ¹⁰Hatew, kaaway na kitawon Apo Dioh. Noba makauli ha pagkamatey nan Apo Jesus a Anak na, naikahundo kitawo kana. Ket haanin, ta nabi-ay yan uman ye Apo Jesu Cristo, lalalo tawoynan angkahigudo a miligtah kitawo ha kapaduhaan. ¹¹Aliwan bengat yain. Mag-aliket kitawo po kanan Apo Dioh, ta makauli kanan Apo tawon Jesu Cristo, naikahundo kitawoyna kana.

Hiyay Adan boy hiyay Apo Jesu Cristo

¹²Hiyay Apo Dioh, main yan bilin kanan Adan. Noba nilabag nan Adan ye bilin. Ket uli ha panlabag nan Adan, nagkamain nin kahalanan ihti ha babe-luta. Ket uli ha kahalanan, nagkamain met nin kamateyan. Kaya-bay matey ye kaganaan a tatao, ta nagkahalanan hilan kaganaan. ¹³Hatew, bayo na po in-ibyay Apo Dioh ye Bibilin kanan Moises, ampagkahalanan hilaynay tatao ihti ha babe-luta. Noba ahe na po imbilang Apo Dioh a kahalanan yatew, ta homain po Bibilin. ¹⁴Agya wanabay man, kaganaan a tatao paibat kanan Adan angga kanan Moises, ket nangamatey hila, agya ahe hila nagkahalanan nin omen ha kahalanan nan Adan a panlabag nin bilin nan Apo Dioh.

Hiyay dinyag nan Adan, malabong ye naibyay na ha kaganaan a tatao. Hiyay dinyag nan Apo Jesus, malabong met ye naibyay na ha kaganaan a tatao. ¹⁵Noba hiyay dinyag nan Apo Jesus, lumbo ya ha dinyag nan Adan. Ta uli ha panlabag nan Adan ha bilin nan Apo Dioh, nagkamain nin kamateyan ye malabong a tatao. Noba makauli kanan Apo Jesu Cristo, anhumbol ye kangedan boy digalo nan Apo Dioh kanlan kalabongan a tatao. ¹⁶Boy lumbo met ye naibyay nin digalo nan Apo Dioh dinan ha panlabag nan Adan. Ta hiyay panlabag na, nakaibyay yan kapaduhaan. Noba hiyay digalo a in-ibyay nan Apo Dioh, agya malabong ye kakahalanan, nakaibyay yan kapatawadan. ¹⁷Makauli ha panlabag nan Adan, kaganaan a tatao ket matey. Noba makauli ha dinyag nan Apo Jesu Cristo, hilay kaganaan a tataon nananggap nin anhumbol a kangedan boy digalo nan Apo Dioh a pangibilang nan matoynong kanla, ket magbi-ay hilan manambot ha kahalanan boy kamateyan.

¹⁸Hiyay panlabag nin maghay tao a hiyay Adan, ket nakaibyay yan kapaduhaan ha kaganaan. Noba hiyay matoynong a dinyag nin maghay tao a hiyay Apo Jesus, ket nakaibyay yan kapatawadan boy bayon bi-ay ha kaganaan. ¹⁹Ta no malabong hilay imbilang nan Apo Dioh a māgkahalanan makauli ha panlabag nan Adan, malabong hila met ye ibilang na a matoynong makauli ha panumbong nan Apo Jesus nin kalabayan nan Apo Dioh.

²⁰In-ibyay nan Apo Dioh kanlan tatao ye Bibilin ta-omen la matandaan no way-omen kalabong ye kahalanan la. Noba agya anlumabong ye kakahalanan lan tatao, ket lalalo ana met anlumabong ye kangedan nan Apo Dioh. ²¹Hiyay kahalanan a anti ha kaganaan a tatao, ket nakaibyay yan kamateyan. Noba makauli ha kangedan nan Apo Dioh, hilay ampakimamagha kanan Apo tawon Jesu Cristo, ket imbilang na hilaynan matoynong ta-omen hila mabyayan nin bi-ay a homain anggaan.

Hiyay Bayon Bi-ay kanan Cristo

¹Haanin, maka ulinan hinabi ko yatew, ket habiyen yo met ye wanae, “Higi awod! Magpahulong kitawon manyag nin kahalanan ta-omen ya po lalo lumabong ye kangedan nan Apo Dioh kantawo.” ²Noba aliwan wanabay, ta homain ana kantawo ye kapalyadiyan nin kahalanan! Way-omen kitawo po pahulong a manyag nin kahalanan? ³Tanda yo a ha nabawtihmowan kitawoyna kanan Apo Jesus, nailabon kitawo ha kamateyan na. ⁴Kaya-bay ha nabawtihmowan kitawo, bilang kitawoynan natey boy nailbeng a kalamo nan Cristo. Ket no way-omen a nabi-ay yan uman ye Apo Jesus makauli ha makhaw a kapalyadiyan nan Bapa tawon Dioh, magbi-ay kitawoyna met ha bayon bi-ay.

⁵Ta no nailabon kitawo ha pagkamatey nan Cristo, homain hapo a mabi-ay kitawo met uman a omen ha pagkabi-ay nan uman. ⁶Tanda tawoyna a hiyay alan a pangugali tawo, ket nailabon yayna kanan Cristo a naipako ha kodoh ta-omen matey ye kalabayan nin laman tawo. Ket ahe kitawoynan ipoh nin kahalanan. ⁷Ta hiyay taon natey ana, ket ahe yayna magkahalanan. ⁸Haanin, ulita natey kitawon kalamo nan Cristo, ampamtegan tawo a mabi-ay kitawo met uman a omen kana. ⁹Ta tanda tawo a hiyay Cristo, ket nabi-ay yan uman boy ahe yayna matey. Homain anan kapalyadiyan ye kamateyan kana. ¹⁰Ha natey ya, impipinghan nay kapatawadan nin kakahalanan nin kaganaan a tatao. Noba haanin, angkabi-ay yayna ha ikadangal nan Apo Dioh. ¹¹Kaya-bay haanin, ulita ampakimamagha kawoyna kanan Apo Cristo Jesus, ibilang yo a natey kawoyna tungkol ha panyag nin kahalanan, noba ampagbi-ay kawo ta-omen maghilbi kanan Apo Dioh.

¹²Adi yoynan ipaluboh a mipaem ha kahalanan ye laman yon main kamateyan ta-omen yo ahe mahumbong ye mangaloke a kalabayan na. ¹³Boy adi yoyna met anggawien ye agya hinyaman a pahen nin laman yo a manyag nin kahalanan, no aliwan bilang taon natey ana a nabyayan nin bayon bi-ay, ipagawi yoynan luboh kanan Apo Dioh ye laman yo a manyag nin matoynong. ¹⁴Ta ahe na kawoynan ipoh nin kahalanan boy ahe na kawoynan hakop nin Bibilin, no aliwan hakop kawoynan kangedan nan Apo Dioh.

Ipoh nin Katoynongan

¹⁵Haanin, maka main ampangihip kanyo nin wanae, “Ulita ahe na kitawoynan hakop nin Bibilin, no aliwan hakop na kitawoynan kangedan nan Apo Dioh, malihway kitawoynan manyag nin kahalanan, kali?” Aliwan wanabay! ¹⁶Ahe yo nayi tanda a no pahakop kawo ha agya hinyaman, ket ipoh na kawon napahakopan yo? No pahakop kawo ha kahalanan, ket ipoh na kawon kahalanan a mangiugot kanyo ha pagkaihyay makanoman kanan Apo Dioh. Noba no pahakop kawo kanan Apo Dioh, ipoh na kawo met Apo Dioh a mangiugot kanyo ha matoynong a pagbi-ay. ¹⁷Hatew, ipoh na kawon kahalanan. Noba haanin, halamat kanan Apo Dioh, ta luboh ha puho yoynan anhumbongen ye kaptegan a naiadal ana kanyo. ¹⁸Napalihway kawoyna paibat ha kapalyadiyan nin kahalanan. Ket haanin, ipoh na kawoynan katoynongan.

¹⁹Gawien kon alimbawa ye tungkol ha ipoh ta-omen yo mataloh matalohan ye labay kon habiyen. Hatew, impahakop yoy hadili yo bilang ipoh ha panyag nin kadinatan boy kalok-an. Noba haanin, ipahakop yoynay hadili yo bilang ipoh nin katoynongan ta-omen kawo magbi-ay a homain kahalanan.

²⁰Ha ipoh na kawo po nin kahalanan, ket homain kawon ihip a manyag nin matoynong. ²¹Ket hinyay pakinabang yo ha alan yon pagbi-ay? An-ikading-ey yoyna haanin ye didinyag yo hatew, kali? Boy hiyay kalakwan lan hilatew ket pagkaihyay makanoman kanan Apo Dioh. ²²Noba haanin, napalihway kawoyna ha kapalyadiyan nin kahalanan boy ipoh na kawoynan Apo Dioh. Ket hiyay kalakwan nin yati, ampagbi-ay kawoyna a homain kahalanan. Hiyay kalakwan met nin ampagbi-ay a homain kahalanan ket bi-ay a homain anggaan. ²³Ta hiyay katumbae nin kahalanan ket pagkaihyay makanoman kanan Apo Dioh. Noba bi-ay a homain anggaan ye an-idigalo nan Apo Dioh kanlan ampakimamagha kanan Cristo Jesus a Apo tawo.

Homain yaynan Kapalyadiyan ye Bibilin

¹Hikawon kakatongno ko, homain hapo a tanda yoynay Bibilin a impahulat kanan Moises. Tanda yo bayna a legan angkabi-ay ye maghay tao, ket hakop ya nin Bibilin. ²Alimbawa, hiyay anti ha Bibilin tungkol ha miahawa, legan angkabi-ay ya po ye ahawa nan babayi, ket hakop na yan ahawa na. Noba no matey yaynay ahawa na, ket malihway yaynay babayi ha bibilin tungkol ha miahawa. Kaya-bay malyadi yaynan makiahawan uman ha kanayon a laki. ³Haanin, no makiahawa ya ha kanayon a laki legan angkabi-ay ya po ye ahawa na, ket ampagkahalanan yayna nin pamakilaki. Noba no natey yaynay ahawa na, malihway yaynay babayi ha bibilin nin tungkol ha miahawa. Ket no makiahawa yan uman, ahe yaynan magkahalanan nin pamakilaki.

⁴Wanabay met ye labay kon habiyen, kakatongno ko. Ha nailabon kawo ha pagkamatey nan Cristo, napalihway kawoyna ha kapalyadiyan nin Bibilin. Ket haanin, konin na kawoynan Apo Jesu Cristo a nabi-ay uman ta-omen kitawo manyag nin manganged a ikadangal nan Apo Dioh. ⁵Ha ampagbi-ay kitawo po ha kalabayan nin laman tawo, hiyay mangaloke a tanam a ampanakop nin laman tawo, ket nilumalo ya po uli ha Bibilin. Kaya-bay ampanyag kitawo nin mangaloke a mangiugot kantawo ha pagkaihyay makanoman kanan Apo Dioh. ⁶Noba haanin, ulita nailabon kitawoyna kanan Cristo ha pagkamatey na, napalihway kitawoyna ha kapalyadiyan nin Bibilin a anhumbongen tawo. Kaya-bay haanin, ampaghilbi kitawoyna kanan Apo Dioh ha bayon bi-ay makauli ha Ihpidito na, aliwan makauli ha panumbong nin Bibilin.

Hiyay Bibilin boy hiyay Kahalanan

⁷Maka main ampangihip nin wanae, “Maloke manayti ye Bibilin, ta ampakaibyay yan kahalanan.”7:7 Exodo 20:17; Deuteronomio 5:21. Ah, aliwan wanabay! Ta no homain Bibilin, ahe ko dayin natandaan no hinyay kahalanan. Alimbawa, no ahe na hinabi ha Bibilin, “Adi ka ampangakokoh”, ahe ko met dayi natandaan a kahalanan manayti ye pangakokoh. ⁸Noba uli ha Bibilin, natandaan ko a anti kangkoy kaganaan a kalahin pangakokoh. Ta no homain Bibilin, ket homain kitawo met pagkahalananan. ⁹Hatew, ampagbi-ay akon homain tinanda nin tungkol ha kahalanan. Noba ha natandaan koyna ye Bibilin, natandaan ko a ampagkahalanan ako met manayti boy nauhgaan akoyna nin homain anggaan a pagkaihyay kanan Apo Dioh. ¹⁰Natandaan ko po a hiyay Bibilin a nabaan kon ampakaibyay kangko nin bi-ay a homain anggaan, ket pagkaihyay makanoman kanan Apo Dioh met manayti ye naibyay kangko. ¹¹Kaya-bay natalingo ko, ta ahe ko hila angkahumbong ye kaganaan a bibilin. Ket nauhgaan akoyna nin homain anggaan a pagkaihyay kanan Apo Dioh. ¹²Agya wanabay man, hiyay Bibilin, ket ibat ya kanan Apo Dioh. Boy hiyay balang anhabiyen nin Bibilin ket matoynong, manged boy ibat ya kana.

¹³Maka main ampangihip nin wanae, “Ah, hiyay labay habiyen awod, hiyay manged a Bibilin nan Apo Dioh ye ampakaihyay kangko kana makanoman!” Ahe! Hiyay kakahalanan ko ye ampakaihyay kangko kana. Ta makauli ha manged a Bibilin nan Apo Dioh, nauhgaan akon pagkaihyay makanoman kana. Kaya-bay uli ha Bibilin, natandaan ko no way-omen ya kaloke ye kahalanan.

Hiyay Luwa a Kahahaad nin Tao

¹⁴Tanda tawo a hiyay Bibilin, ket ibat ya ha Ihpiditon Dioh. Noba tao kon bengat a ipoh nin kahalanan. ¹⁵Ahe ko angkatalohan ye hadili ko. Ta ahe ko angkadyag ye manganged a labay kon diyagen, no aliwan hilay mangaloke a ahe ko labay diyagen ye angkadyag ko. ¹⁶Haanin, ta natandaan ko a hilay mangaloke a ahe ko labay diyagen ye angkadyag ko, ambalayen ko a manged ye Bibilin. ¹⁷Kaya-bay aliwan hiko ye peteg a ampanyag nin maloke, no aliwan hiyay kalabayan nin laman ko a magkahalanan. ¹⁸Tanda ko a homain manged ha laman ko. Ta agya labay koy manyag nin manged, ket ahe koya angkadyag. ¹⁹Ta hiyay angkadyag ko ket aliwan hiyay manged a labay ko, no aliwan hilay mangaloke a ahe ko labay diyagen. ²⁰Haanin awod, no andiyagen ko ye mangaloke a ahe ko labay diyagen, aliwaynan hiko ye ampanyag, no aliwan hiyay kalabayan nin laman ko a magkahalanan.

²¹Kaya-bay yabayti ye natuklahan ko tungkol ha hadili ko. No labay koy manyag nin manged, anlumetlet ya met ye kalok-an a anti kangko. ²²Ha puho ko, angkaaliketan koy Bibilin nan Apo Dioh. ²³Noba main lumbo a kapalyadiyan a ampamatige ha laman ko a kumuntada ha ihip ko. Yati ye kapalyadiyan nin kahalanan a anti ha laman ko. ²⁴Koynan kakalunoh ye kahahaad ko! Hiyay kalabayan nin laman ko ye ampangilakew kangko ha pagkaihyay makanoman kanan Apo Dioh. Aya lagi ye makapiligtah kangko? ²⁵Halamat kanan Apo Dioh. Hiyabay ye mangiligtah kangko makauli kanan Jesu Cristo a Apo tawo!

Wanae awod ye kahahaad ko. Hiyay ihip ko, ipoh yan Bibilin nan Apo Dioh. Noba hiyay laman ko, ipoh yan kapalyadiyan nin kahalanan.

Hiyay Pagbi-ay makauli ha Ihpiditon Dioh

¹Kaya-bay haanin, hilay ampakimamagha kanan Apo Cristo Jesus, ket ahe na hilaynan uhgaan a mapaduhaan Apo Dioh. ²Ta makauli ha pamakimamagha tawo kanan Apo Cristo Jesus, ket napalihway kitawoyna ha kapalyadiyan nin kahalanan boy ha pagkaihyay makanoman kanan Apo Dioh makauli ha kapalyadiyan nin Ihpiditon Dioh a ampamyay bi-ay. ³Hiyay Bibilin, ahe ya ampakaalih nin kapalyadiyan nin kahalanan ha bi-ay tawo, uli ha kakapeyan nin laman tawo, no aliwan hiyay Apo Dioh ye nangalih nin kapalyadiyan nin kahalanan makauli ha pangitubol na nin hadili nan Anak a in-anak a omen ha taon māgkahalanan bilang hagpa kana ta-omen na alihen ye kakahalanan nin tao. Wanabay na yan inalih Apo Dioh ye kapalyadiyan nin kahalanan kantawo. ⁴Dinyag nan Apo Dioh yatew ta-omen matupad ye an-ipadyag nin Bibilin kantawon aliwaynan ampagbi-ay ha kalabayan nin laman tawo, no aliwan ampagbi-ay ana ha kalabayan nan Ihpiditon Dioh.

⁵Ta hilay tataon ampagbi-ay ha kalabayan nin laman, homain hilaynan kanayon a an-ihipen, no aliwan hiyay kalabayan nin laman la. Noba hilay tataon ampagbi-ay ha Ihpiditon Dioh, homain hilaynan kanayon a an-ihipen, no aliwan hiyay kalabayan nin Ihpiditon Dioh. ⁶Hiyay kalakwan nin panumbong ha kalabayan nin laman ket pagkaihyay makanoman kanan Apo Dioh. Noba hiyay kalakwan nin panumbong ha Ihpiditon Dioh ket katanaan boy bi-ay a homain anggaan. ⁷Ta ayaman a ampanumbong ha kalabayan nin laman, ket kahulog na yan Apo Dioh. Ahe na bega labay a humbongen ye Bibilin nan Apo Dioh boy ahe na mababa a humbongen. ⁸Kaya-bay hilay tataon ampagbi-ay ha kalabayan nin laman la, ket ahe laya bega mapaaliket ye Apo Dioh.

⁹Noba hikawo, ahe kawoyna ampagbi-ay ha kalabayan nin laman yo, no aliwan ampagbi-ay kawoyna ha kalabayan nin Ihpiditon Dioh, ta anti yayna kanyoy Ihpiditon Dioh. No hiyay maghay tao ket ahe ya kana ye Ihpidito nan Cristo, ahe na yan taon Cristo. ¹⁰Haanin, ta anti yaynay Cristo kanyo, agya matey yay laman yo uli ha kahalanan, hiyay Ihpiditon Dioh, ket biyan na kawon bi-ay a homain anggaan, ta imbilang na kawoynan matoynong Apo Dioh. ¹¹Ket ulita nikakaanti yayna kanyo ye Ihpiditon Dioh a nami-ay uman kanan Cristo, hiya met ateed ye mami-ay uman nin laman yon matey makauli ha Ihpidito na a mikakaantina kanyo.

¹²Kaya-bay kakatongno ko, katapulan a magbi-ay kitawoyna ha kalabayan nin Ihpiditon Dioh, aliwan ha kalabayan nin laman tawo. ¹³Ta no ampagbi-ay kawo ha kalabayan nin laman tawo, mihyay kawo kanan Apo Dioh. Noba no itgen yoynay panyag nin kalabayan nin laman makauli ha kapalyadiyan nin Ihpiditon Dioh, ket mabi-ay kawo makanoman. ¹⁴Ta hilay kaganaan a tataon an-ibagnoh nin Ihpiditon Dioh, ket aanak na hilaynan Apo Dioh. ¹⁵Ta hiyay in-ibyay nan Apo Dioh kanyo, aliwan maghay ihpidito a manyag ana man kanyon angkalimo, no aliwan Ihpidito na a nanyag kanyon aanak na. Kaya-bay haanin, makauli ha Ihpiditon Dioh, malyadi tawo yaynan ingaten “Bapa” ye Apo Dioh. ¹⁶Hiyay Ihpiditon Dioh boy ihpidito tawo ket padihon ampamapteg a aanak na kitawoynan Apo Dioh. ¹⁷Ulita aanak na kitawoyna, makipanawid kitawo met kanan Cristo nin kaganaan a intaladan nan Apo Dioh. Noba katapulan a magdiha kitawo nin kaidapan a omen kanan Cristo hatew ta-omen kitawo met lano mapadangalan a kalamo na.

Hiyay Mamanged a Bi-ay lano

¹⁸No hikon bengat, hilatin kaidapan a angkadihaan tawo haanin, homain bali kangko no ihipen ko ye kadangalan a ibyay nan Apo Dioh kantawo lano. ¹⁹Ta hilay kaganaan a pinalhowa na, ket angkahabek hilaynan ampangagad nin pangipatanda nan Apo Dioh nin aanak na. ²⁰Ta hilay kaganaan a palhowa na, ket ahe la naabot ye kahahaad a labay nan Apo Dioh kanla. Nalyadi yati, aliwan ulita yabayti ye kalabayan la, no aliwan kalabayan nan Apo Dioh. Agya wanabay man, main po ateed kahigudowan a ²¹hilay kaganaan a pinalhowa na, ket palihwayen na hila ha kapalyadiyan nin kamateyan boy pagkabata. Ket ilamo na hila kanlan aanak na ha manged a kahahaad la. ²²Tanda tawo a paibat hatew angga haanin, hilay kaganaan a pinalhowa na, ket ampangaleng-eng hila uli ha tubat a kaidapan a omen ha maghay babayin anlamlaman. ²³Aliwan bengat hilain. Ta agya hikitawo met a nananggap nin Ihpiditon Dioh a bilang unan digalo nan Apo Dioh, ket ampangaleng-eng kitawo met legan an-agaden tawo ye pamayo na nin laman tawo boy hiyay pangipatanda nan Apo Dioh a aanak na kitawo. ²⁴Paibat ha naligtah kitawoyna, yati ye anhigudowen tawo.8:24 Paibat ha naligtah kitawoyna, yati ye anhigudowen tawo. Malyadi met a hiyay labay habiyen ket “Uli yatin kahigudowan, ligtah kitawoyna.” Noba no hiyay anhigudowen tawo ket antina kantawo, ahe ana anhigudowen, ta antinabay kantawo. ²⁵Noba no hiyay anhigudowen tawo ket homain po, mag-anoh kitawon mangagad.

²⁶Wanabay met ha kakapeyan tawo. Anhaglapan na kitawon Ihpiditon Dioh, ta ahe tawo tanda no hinyay huhton ipakigwang kanan Apo Dioh. Noba hiyay Ihpiditon Dioh, ket an-ipakihabi na kitawo kanan Apo Dioh makauli ha pangialeng-eng na nin ahe tawo tanda a habiyen. ²⁷Ket hiyay Apo Dioh a ampakabokitkit nin anti ha ihip nin tao, tanda na met ye an-ihipen nin Ihpidito na. Ta hiyay Ihpiditon Dioh, an-ipakikwaan na hilay pagtao nin Dioh ha kalabayan nan Apo Dioh.

²⁸Boy tanda tawo a hiyay Apo Dioh, ket papalyadiyen nay kaganaan ha ikanged lan ampangado kana a hinagyat na a pagtao na uli ha kalabayan na. ²⁹Ta hatew po, hiyay Apo Dioh ket tanda na hilaynan alan no aya hilay pagtao na boy tinuga na hilayna a mag-ilyadin omen kanan Anak na a hiyay Apo Jesus. Ha wanabay, hiyay Apo Jesus ye pinagkapunganay nin malabong a mikakatongno. ³⁰Ket hilay tinuga nan Apo Dioh hatew po, hinagyat na hila a mag-ilyadin aanak na. Ket hilay hinagyat na, imbilang na hilaynan matoynong. Ket hilay imbilang na a matoynong, binyanan na hilan kadangalan.

Hiyay Pangado nin Dioh a An-ipakit na makauli kanan Apo Jesu Cristo

³¹Kaya-bay no pakaihipen tawon manged hilatin didinyag nan Apo Dioh kantawo, mahabi tawo a ulita hiyay Apo Dioh ket antupigan na kitawo, homain bega makahambot kantawo. ³²Hiyay Apo Dioh, ket ahe naya inhiblet ye hadili nan Anak, no aliwan in-ibyay na yan matey ha ikanged tawo. Kaya-bay homain hapo a ibyay na met kantawo ye kaganaan. ³³Homain anan mamada kantawon pinili nan Apo Dioh, ta hiyaynabay met Apo Dioh ye nangibilang kantawo a matoynong. ³⁴Homain ana met manuhga kantawo a mapaduhaan, ta hiyaynay Apo Jesu Cristo ye napaduhaan nin kamateyan bilang kahagili tawo. Aliwan bengat yain, nabi-ay ya po uman boy anti yayna ha dapit wanan nan Apo Dioh boy an-ipakihabi na kitawo kana. ³⁵Homain anan makapihyay kantawo ha pangado nan Cristo, agya kagulowan, kaidapan, pangipaloke, bitil, kaloh-okan, kahangilan, agya kamateyan. ³⁶Ta wanae ye naihulat a Habi nin Dioh,

“Uli kammo, lanang la kayin antangkaen. Ba-mo kayin tupan hapoen.”8:36 Kakanta 44:22.

³⁷Noba agya po man wanabay ye angkalyadi kantawo, homain hapo a luboh kitawon manambot makauli ha haglap nan Cristo a ampangado kantawo. ^38-39Ta angkahigudo tawo a homain anan bega makapihyay kantawo ha pangado nan Apo Dioh, agya kamateyan man o bi-ay, hilay aanghil man o maloke a ihpidito, hilay angkalyadi haanin o hilay malyadi lano, hilay main kapalyadiyan o hilay anti ha katatagayan o hilay anti ha lale-luta, o agya hinyaman ha kaganaan a pinalhowa. Homain hinyaman ye makapihyay kantawo ha pangado nan Apo Dioh a an-ipakit na makauli kanan Cristo Jesus a Apo tawo.

Hiyay Apo Dioh boy hilay Israelita

¹Pakaihipen yon manged yatin habiyen ko kanyo bilang nakimamagha kanan Cristo. Ahe ako ampanago. Ampaptegan nin Ihpiditon Dioh ha ihip ko a peteg yatin habiyen ko. ²Angkalele akon tubat boy lanang angkahindak, ³uli kanlan kakatongno a kapadiho kon Jujudio a ahe ampamteg kanan Apo Jesus. No malyadi dayi, hikoyna tana ye tuboyan nan Apo Dioh boy maihyay kanan Cristo, dapot tana miligtah hila. ⁴Hila ye kapadiho kon Israelita a imbilang nan Apo Dioh a aanak na boy impakit na kanla ye kahnagan na. Nanyag ya po nin kahundoan kanla boy binyan na hilan Bibilin. Inadalan na hilan peteg a panggalang boy malabong ye impangako na kanla. ⁵Hiyay Abraham, Isaac boy Jacob, ket hilabay ye nangaunan tutoa la. Ket ha nianak yay Cristo, in-anak yan lahi la. Ket hiyay Cristo a Dioh a makapalyadiyan ha kaganaan, katapulan a galangen yan makanoman! Amin.

⁶Agya kalabongan kanlan lalahi nan Israel ket ahe namteg kanan Apo Jesus, aliwan labay habiyen a ahe natupad ye pangako nan Apo Dioh. Ta aliwan kaganaan a lahi nan Israel ket naibilang kanlan pinili nan Apo Dioh. ⁷Boy aliwa met kaganaan a nangibat kanan Abraham ket naibilang a lalahi nan Abraham. Ta wanae ye hinabi nan Apo Dioh kanan Abraham, “Hilay lalahi nan Isaac bengat ye maibilang a lalahi mo.”9:7 Genesis 21:12.⁸Hiyay labay habiyen, aliwan kaganaan a aanak nan Abraham ket naibilang a aanak nin Dioh, no aliwan hilay nianak bengat makauli ha pangako nan Apo Dioh kana. ⁹Ta wanae ye impangako nan Apo Dioh kanan Abraham, “Lano ha pag-udong ko, ha wanabay met ateed a panaon, ket main yaynan anak a laki ye Sara a ahawa mo.”9:9 Genesis 18:10; 18:14.

¹⁰Aliwan bengat yatew. Ta wanabay met ye nalyadi kanlan kambal a aanak nan Rebeka kanan Isaac a toa mi. An-ipakit nan Apo Dioh a aliwan kaganaan a lahi nan Abraham ket imbilang nin Dioh a aanak na. ^11-12Ta bayo hila po mianak ye kambal boy bayo hila po makadyag nin manged o maloke, hinabi naynan Apo Dioh kanan Rebeka, “Hiyay makaagat, paghilbiyan na yay makaydeng9:11-12 makaydeng: ha kaugalian lan Jujudio, hiyay makaydeng ye maghilbi ha makaagat..”9:11-12 Genesis 25:23. Nuna naynan hinabin Apo Dioh yatew bayo hila po nakadyag nin manged o maloke ta-omen mapaptegan a makauli bengat ha monikala nan Apo Dioh ye pamili na nin makaydeng, aliwan uli ha manged a didiyag na. ¹³Ta wanae ye naihulat a Habi nin Dioh, “Hiyay Jacob a makaydeng, ket inado ko. Noba hiyay Esau a makaagat, ket kinahulog ko.”9:13 Malakias 1:2-3.

¹⁴Uli kananyatew, maka habiyen layna met nin kanayon, “Aliwan matoynong ye pamili nan Apo Dioh.” Yo, aliwan wanabay! ¹⁵Ta hinabi nan Apo Dioh kanan Moises,

“Ingalowan ko hilay labay kon ingalowan.

Kalunohan ko hilay labay kon kalunohan.”9:15 Exodo 33:19.

¹⁶Kaya-bay makinang a hiyay pamili nan Apo Dioh, ket uli ha ingalo na, aliwan uli ha kalabayan o manganged a didiyag nin tao. ¹⁷Ta wanae ye nakahulat a hinabi nan Apo Dioh kanan poon nin Egipto, “Dinyag katan poon ta-omen ko maipakit ye kapalyadiyan ko boy maipatanda ye ngalan ko ha kaganaan a tatao ha babe-luta makauli ha diyagen kon laban kammo.”9:17 Exodo 9:16.¹⁸Kaya-bay angkaingalowan na hilan Apo Dioh ye labay nan ingalowan. Ket ampabyangen na met ye ō lan labay nan pabyangen.

Hiyay Poot boy Ingalo nan Apo Dioh

¹⁹Maka an-ihipen met nin nangaano kanyo, “No wanabay, taket man awod ta ampakahalananen nan Apo Dioh ye tatao? Ket homain met makahaad nin kalabayan na.” ²⁰No wanabay ye an-ihipen yo, aya kan magngaya a magdiklamo kanan Apo Dioh? Tao kan bengat a pinalhowa na. Malyadi nayi a habiyen nan pinalhowa kanan namalhowa kana, “Taket ta pinalhowa mo kon wanae?9:20 Isaias 29:16; 45:9.” ²¹Ta hiyay mandamili nin koden, main yan katulidan a manyag nin luway kalahin koden ha maghay kaakop a pita. Hiyay maghay koden, nakataladan yan panghangaili. Ket hiyay magha met, magawi yan minamangaamot.

²²Wanabay met ateed kanan Apo Dioh, ta main yan katulidan a manyag nin hinyaman a labay na. Main yan katulidan a mangipatanam nin poot na boy mangipakit nin kapalyadiyan na kanlan māgkahalanan a nakataning anan mapaduhaan. Noba agya nakataning hilaynan mapaduhaan, ket ampagpahinhiyaan boy ampag-anohan na hila po ateed Apo Dioh. ²³Dinyag na yatew ta-omen na ipakit ye tubat a kangedan na kanlan tataon angkaingalowan na a intaladan na hatew po a padangalan na. ²⁴Ket kabilang kitawoyna kanlan Jujudio boy aliwan Judio a hinagyat na a pagtao na. ²⁵Ta wanae ye impahabi na kanan podopita Hosea,

“Hilay aliwa kon tao hatew, habtan ko hilaynan ‘tatao ko’.

Boy hilay tataon ahe ko an-adoen hatew, ket habtan ko hilaynan ‘an-adoen ko’.”9:25 Hosea 2:23.

²⁶Boy “ihtewbay a lugal ye nangihabiyan nan Apo Dioh, ‘Aliwa katawon tatao.’

Ket ihtewbay met ateed a lugal ye pangihabiyan na kanla, ‘aanak na hilan Apo Dioh a angkabi-ay.’ ”9:26 Hosea 1:10.

²⁷Ket hiyay tungkol met kanlan Israelita, hinabi nan podopita Isaias,

“Hilay lalahi nan Israel, agya po man omen hila kalabong nin langhi ha dagat,

ket makakandin bengat ye miligtah kanla.

²⁸Ta tampol boy genap nan yadien Apo Dioh ye pamaduha na

kanlan tatao ha babe-luta.”9:28 Isaias 10:22,23.

²⁹Hinabi na met Isaias,

“Hiyay Apo a Makapalyadiyan,

no homain yan impatla kanlan lalahi tawo,

ket ahe kitawoyna met dayi haanin

a omen ha babanwan Sodoma boy Gomorra a inapo na hatew.”9:29 Isaias 1:9.

Hiyay Israel boy hiyay Manged a Balita

³⁰Yati ye labay kon habiyen. Hilay aliwan Judio, agya ahe la pinag-apehan ye pag-ilyadin matoynong ha pamilew nan Apo Dioh, ket imbilang na hilan teed matoynong Apo Dioh uli ha pamteg la kanan Apo Jesus. ³¹Noba hilay Jujudio, agya pinag-apehan lay maibilang a matoynong ha pamilew nan Apo Dioh makauli ha panumbong nin Bibilin, ket nilawan hila. Kaya-bay ahe na hila imbilang a matoynong. ³²Taket ta nilawan hila? Ta inapeh lay maibilang a matoynong makauli ha hadili lan didiyag, aliwan makauli ha pamteg. Nitubkok hila ha dapah a ampakapitubkokan. ³³Ta wanae ye naihulat a Habi nin Dioh a tungkol kanan Cristo,

“Bilewen yo! Mangikonin akon dapah ha Zion a ampakapitubkokan lan tatao.

Magha yan mayadet a dapah a ampakapilukoban la.

Noba hilay ampamteg kana, ket ahe hila mipading-ey.”9:33 Isaias 8:14; 28:16.

¹Kakatongno ko, hiyay labay ko boy an-ipakigwang ko kanan Apo Dioh, ket miligtah hila dayi ye kapadiho kon Jujudio. ²Ampaptegan ko a maapeh la yan labay paaliketen ye Apo Dioh. Noba ahe la tanda ye peteg a pamaaliket kanan Apo Dioh. ³Ta ahe la tanda no way-omen ye pangitoynong nan Apo Dioh ha tao boy nanyag hilan hadili lan papadan. Kaya-bay ahe la hinumbong ye papadan nan Apo Dioh ta-omen maibilang a matoynong ye tao. ⁴Ta hiyay Apo Jesu Cristo, naignap nayna ye tikih nin Bibilin ta-omen hilay kaganaan a tataon mamteg kana, ket ibilang na hilan matoynong Apo Dioh.

Hiyay Kaligtahan nin Kaganaan

⁵Wanae ye inhulat nan Moises tungkol ha taon an-ibilang nan Apo Dioh a matoynong makauli ha Bibilin, “Hiyay taon ampanumbong nin kaganaan a bibilin, ket mabyayan yan bi-ay a homain anggaan.”10:5 Levitico 18:5.⁶Noba hiyay taon an-ibilang nan Apo Dioh a matoynong makauli ha pamteg na, wanae ye anhabiyen na, “Adi moyna an-ihipen a katapulan main makew ha langit”10:6 Deuteronomio 30:13. a mangwa kanan Cristo boy ipatanda na kammo ye papadan no way-omen ka maibilang a matoynong. ⁷Boy “adi moyna met an-ihipen a katapulan main makew ha bito”10:7 Deuteronomio 30:13. a mangwa kanan Cristo. ⁸Ta wanae ye nakahulat tungkol ha taon imbilang nan Apo Dioh a matoynong,

“Hiyay Habi nin Dioh, anti yayna kanyo.

Anti ya ha puho yo boy ampihabet yo yayna ha bebey yo.”10:8 Deuteronomio 30:12-14.

Ket yatin Habi nin Dioh, homain kanayon no aliwan hiyay habi a tungkol ha pamteg a an-ipatanda mi. ⁹No ipatanda mo ha adapan nin tatao a hiyay Apo Jesus ye Apo boy pamtegan mon luboh a bini-ay na yan uman Apo Dioh, ket miligtah ka ha pamaduha nan Apo Dioh. ¹⁰Ta hiyay taon ampamteg nin luboh ha puho na kanan Apo Jesus, ibilang na yan matoynong Apo Dioh. Boy no ipatanda na ha adapan lan tatao a hiyay Apo Jesus ye Apo, ket miligtah ya. ¹¹Ta yati ye naihulat a Habi nin Dioh, “Ayaman a ampamteg kana, ket ahe ya mipading-ey.”10:11 Isaias 28:16.¹²Homain nakaidumaan ye Judio ha aliwan Judio. Ta mamagha ye Apo nin kaganaan boy ambiyan na hilan mahbol a kangedan ye kaganaan a ampakiiingalo kana. ¹³Ta hiyay naihulat a Habi nin Dioh, ket wanae ya, “Ayaman a makiiingalo kanan Apo, ket miligtah ya.”10:13 Joel 2:32.

¹⁴Noba way-omen hila makiingalo kana no ahe laya met ampamtegan? Boy way-omen hila mamteg kana no ahe la met nangean ye tungkol kana? Boy way-omen la mangean ye tungkol kana no homain met mangipatanda kanla? ¹⁵Boy way-omen hila met mangipatanda no ahe hila met naitubol? Wanae ye naihulat a Habi nin Dioh tungkol kanlan naitubol, “Koynan kanged a bilewen ye panlumateng lan mangipatanda nin manged a balita.”10:15 Isaias 52:7.¹⁶Noba aliwan kaganaan a nakange nin Manged a Balita ket namteg. Ta hatew po, hinabi naynan podopita Isaias, “Apo, makandin bengat ye namteg ha in-adal mi.”10:16 Isaias 53:1.

¹⁷Kaya-bay mamteg yan bengat ye tao no mange nay Manged a Balita a tungkol kanan Apo Jesu Cristo. Ket mange na yan bengat no main mangipatanda kana. ¹⁸Noba maka main ampangihip nin wanae, “Peteg ya lagi a hilay Israelita ket ahe la po nangean ye Manged a Balita a tungkol kanan Cristo?” Aliwan peteg yatew! Nange layna! Ta wanae ye naihulat a Habi nin Dioh,

“Niabot ana ha kaganaan a lulugal ye balita

boy nitayak ana ha kaganaan a lugal ihti ha babe-luta.”10:18 Kakanta 19:4.

¹⁹Noba maka main ampangihip nin wanae, “Hilay Israelita, ahe la po lagi natalohan ye Manged a Balita a tungkol kanan Cristo?” Hiyay wangko, natalohan layna. Noba ahe la binalay, ta hinabi naynan Apo Dioh kanla,

“Paimonen katawo kanlan aliwan Judio.

Boy papooten katawo makauli kanlan tataon anhabtan yon mumutaw.”10:19 Deuteronomio 32:21.

²⁰Boy makpe na met hinabin Isaias ye Habi nin Dioh tungkol kanlan aliwan Judio,

“Natuklahan la kon ahe ampanapul kangko.

Boy impatanda koy hadili ko kanlan ahe ampanepet tungkol kangko.”10:20 Isaias 65:1.

²¹Noba wanae met ye naihulat a Habi nin Dioh tungkol kanlan Israelita,

“Nabuyot akoynan ampanagyat boy ampangagad kanlan tataon ahe ampanumbong

boy mangabyang ye ō la.”10:21 Isaias 65:2.

Hiyay Ingalo nan Apo Dioh kanlan Israelita

¹Haanin, maka main ampangihip nin wanae, “Hilay Israelita a tatao nan Apo Dioh, ingkahwil na hilayna nayi?” Aliwan wanabay! Tanda ko, ta Israelita ko met. Ibat ako ha lahi nan Benjamin a lahi na met Abraham. ²Hiyay Apo Dioh, ahe na hila ingkahwil ye tataon pinili nayna hatew po. Tanda yoynabay met ye naihulat a Habi nin Dioh a diklamo nan Elias kanan Apo Dioh laban kanlan Israelita. ³Hinabi nan Elias, “Apo, pinatey la hilay popodopita mo boy inagwat la po ye pangihagpaan nin idigalo kammo. Ket hikoynan bengat ye napatla boy labay lako po a pateyen.”11:3 1 Poon 19:10; 19:14.⁴Noba wanae met ye hinabi nan Apo Dioh kanan Elias, “Main ako po piton libon katao a ahe nanggalang kanan Baal.”11:4 Baal ye diohdiohan lan Cananaeo. 1 Poon 19:18⁵Wanabay met haanin a panaon, ta main po nangaano kanlan Israelita ye pinili nan Apo Dioh uli ha kangedan na. ⁶Hiyay pagkapili la ket uli ha kangedan nan Apo Dioh, aliwan uli ha manged a didiyag la. Ta no uli ha manged a didiyag la ye pagkapili la, ahe anan malyadin habiyen a uli ha kangedan nan Apo Dioh.

⁷No wanabay awod, hilay Israelita, agya inapeh lan tubat a ibilang na hilan matoynong Apo Dioh, ahe lan teed naabot. Hilay tataon pinili nan Apo Dioh bengat ye naibilang a matoynong. Noba hilay kanayon, pinabyang nay ō la, ⁸ta wanae ye naihulat a Habi nin Dioh,

“Binanel na hilan Apo Dioh.

Ket angga haanin, ba-mo hilan kapkap boy teek ha kaptegan.”11:8 Deuteronomio 29:4; Isaias 29:10.

⁹Ha nangawok yay David kanan Apo Dioh nin tungkol kanla, tinuboyan na hila, a wana,

“Apo, hiyay poniyan la dayi ye pakakalotan la boy pakapikolbotan la.

Yabayti dayi ye pakapitubkokan la boy pakaduhaan la.

¹⁰Mag-ilyadi hila dayin kapkap ta-omen hila ahe makakit

boy mag-ilyadi hila dayin kayo-ko uli ha kaidapan legan angkabi-ay hila.”11:10 Kakanta 69:22-23.

¹¹Maka main ampangihip nin wanae, “Hilay Jujudio, nitubkok hila, ta ahe hila namteg kanan Cristo. Kaya-bay mihyay hilayna kanan Apo Dioh makanoman.” Aliwan wanabay! No aliwan uli ha panlabag la, ket hilaynay aliwan Judio ye naligtah ta-omen hila maibeg ye Jujudio.

¹²Hiyay panlabag lan Jujudio, ket nakaibyay yan kangedan kanlan aliwan Judio, ta nabyayan hilan panaon a mamteg kanan Apo Jesus. Noba no mamteg hilaynan kaganaan ye Jujudio kanan Apo Jesus, mayayadet po lano a kangedan ye maibyay kanla.

Hiyay Kaligtahan lan Aliwan Judio

¹³Haanin, yati met ye habiyen ko kanyon aliwan Judio. Hiyay Apo Dioh, dinyag na kon apohtol a mangipatanda kanyo. Ket an-ikadangal ko yatin katungkolan ko ¹⁴ta-omen ko hila paibegen ye kapadiho kon Jujudio. Ket mamteg hilay nangaano kanla boy miligtah. ¹⁵Hiyay pangikahwil nan Apo Dioh kanlan Jujudio ye nag-ilyadin dān a maikahundo kana ye kanayon a tatao ihti ha babe-luta. Kaya-bay no mamteg hilaynay Jujudio kana boy tanggapen na hilayna met Apo Dioh, ba-mo hilan nangamatey a bini-ay nan uman.

¹⁶Hilay Jujudio, mailalayi hila ha tapok a nagameh. No hiyay kabih-il nin nagameh11:16 kabih-il nin nagameh: hiyay labay habiyen, hilay Jujudio a ampamteg kanan Apo Jesus. a nunan naihagpa kanan Apo Dioh11:16 nunan naihagpa kanan Apo Dioh. Kaganaan a unan dawa o unan anak nin agya hinyaman ket konin nan Apo Dioh, ket katapulan a maihagpa ya kana bayo ya malyadin kanen ye kanayon dadawa o gawien ye dumondon a aanak. ket konin nan Apo Dioh, wanabay yayna met ye namih-ilan.11:16 namih-ilan: hiyay labay habiyen, hilay kanayon a Jujudio a ahe ampamteg kanan Apo Jesus. No hiyay yamot11:16 yamot: hiyay labay habiyen, hilay unan tutoa lan Jujudio. nin poon-kayo ket konin nan Apo Dioh, wanabay yayna met ye hahanga11:16 hahanga na: hiyay labay habiyen, hilay kaganaan a ampamteg kanan Apo Jesus, Judio man boy aliwan Judio. na. ¹⁷Hilay Jujudio haanin, ket nailalayi hilan hahanga nin maghan poon-kayon olibo. Noba main kanla ye ba-mon hangan nangalaphing, ta ahe hila namteg. Ket hikawon aliwan Judio, nailalayi kawo met ha hahanga nin olibon tawon a naihuglong ha poon-kayon olibo a bilang kahagili nin nangalaphing a hahanga. Ket haanin, ampakinabang kawoyna nin kangedan nan Apo Dioh. ¹⁸Noba hikawon aliwan Judio, adi yo an-ilambong a mamanged kawo dinan kanlan Jujudion nangalaphing. Ta aliwan hikawo ye ampami-ay nin yamot, no aliwan hiyay yamot ye ampami-ay kanyo.

¹⁹Maka main kanyoy ampangihip nin wanae, “Kaya-bay nalaphing hila ta-omen kayi met maihuglong.” ²⁰Petegbay a nangalaphing hila, ta ahe hila namteg kanan Apo Jesus. Ket hikawon aliwan Judio ye naihagili, ulita namteg kawo kanan Apo Jesus. Kaya-bay adi kawo ampaglambong, no aliwan malimo kawo. ²¹Ta no nilaphing nan Apo Dioh ye kaptegan a hahanga ulita ahe hila namteg kana, hikawo po lagi? ²²Ihtibay tawo ya makit ye kangedan boy kaigpitan nan Apo Dioh. Maigpit ya kanlan ampagkahalanan. Noba manged ya kanyo, dapot tana pahulong kawon pataya ha kangedan na. Ta no ahe, ket laphingen na kawo met. ²³Noba no hilay Jujudio ket mamteg hilayna kanan Apo Jesus, ihuglong na hilan uman Apo Dioh, ta hiyay Apo Dioh, ket mababa na hilan ihuglong uman. ²⁴Ta no hikawon aliwan Judio a nailalayi ha hanga nin olibon tawon, ket naihuglong na kawo ha intanem a kayon olibo, matataloh na hilan ihuglong Apo Dioh ye Jujudio a nailalayi ha hangan kaptegan.

Hiyay Apo Dioh a Mapangingalo ha Kaganaan

²⁵Hikawon kakatongno kon aliwan Judio, labay kon matandaan yo yatin monikala nan Apo Dioh a ahe na impatanda hatew. Maka an-ihipen yo a mamanged kawo dinan lan Jujudio. Noba agya main nangaanon Jujudio a mangabyang ye ō la, ket main anggaan ye ahe la pamteg kanan Apo Jesus. Angga yan bengat lano ha mignap ye bilang lan aliwan Judio a mamteg kanan Apo Jesus. ²⁶No mignap ana, miligtah hilay kaganaan a Israelita. Ta wanae ye naihulat a Habi nin Dioh,

“Mangibat ya lano ha lugal a Zion ye Māngiligtah.

Alihen nay kalok-an lan lalahi nan Jacob.

²⁷Wanae ye pangako ko kanlan Israelita

lano ha patawaden ko hilayna ha kakahalanan la.”11:27 Isaias 59:20; 59:21; Isaias 27:9; Jeremias 31:33; 31:34

²⁸Ulita ahe la tinanggap Jujudio ye Manged a Balita a tungkol kanan Apo Jesus, kinahulog na hilan Apo Dioh. Ket hikawon aliwan Judio ye ninged. Noba ulita hilay Jujudio ye pinili nan Apo Dioh, an-adoen na hila po ateed uli ha pangako na kanlan nangaunan tutoa la. ²⁹Ta hiyay pamili na kanla boy hilay didigalo na kanla, ket ahe angkauman. ³⁰Hatew hikawon aliwan Judio, ha ahe kawo po ampanumbong kanan Apo Dioh, ket iningalowan na kawo uli ha ahe la panumbong Jujudio kana. ³¹Wanabay met ateed lano kanlan Jujudio. Haanin, ahe hila ampanumbong kanan Apo Dioh. Noba ingalowan na hila met ateed a omen ha dinyag na kanyo. ³²Ta hiyay Apo Dioh, pinaolayan nay kaganaan a tatao a maipoh nin kahalanan ta-omen na maipatanam kanla ye ingalo na.

Hiyay Panggalang kanan Apo Dioh

³³Koynan kahbol ye kabatnangan nan Apo Dioh! Koynan kaldeg ye kadunongan boy tinanda na!

Ahe makwan ihipen ye monikala boy papadan na.

³⁴Ta homain nagtanda nin ihip nan Apo Dioh.

Homain met malyadin mamabala kana.11:34 Isaias 40:13.

³⁵Ayay nakaibyay kanan Apo nin hinyaman

a katapulan nan bayadan?11:35 Job 41:11.

³⁶Ta kaganaan ket ibat kana, makauli kana, boy ha ikadangal na.

Kaya-bay galangen yay Apo Dioh makanoman! Amin.

Hiyay Bayon Bi-ay kanan Cristo

¹Kaya-bay kakatongno ko, uli ha ingalo nan Apo Dioh kantawo, an-ipahehpet ko kanyo a ibyay yon luboh ye hadili yo kana bilang hagpa a homain pakaumihan boy makapaaliket kana. Ta yabayti ye peteg a panggalang kana. ²Adi yo antuwaden ye didiyag lan ahe ampanumbong kanan Apo Dioh, no aliwan palubohan yon lanang a bayowen nan Apo Dioh ye ihip yo ta-omen yo matandaan ye kalabayan na, no hinyay manged, genap boy makapaaliket kana.

³Uli ha kangedan nan Apo Dioh kangko, ambabalaan katawo. Adi yo an-ihipen ye hadili yo nin igit ha peteg a kahahaad yo, no aliwan pakaihipen yon manged ye peteg a binaba a in-ibyay nan Apo Dioh ha balang magha kanyo uli ha pamteg yo kana. ⁴Malabong ye pahen nin laman tawo. Noba aliwan padiho ye pakagawian nin balang pahen. ⁵Wanabay met kantawo a pinagkalaman nan Cristo. Ta agya malabong kitawo a omen ha papahen nin laman, mamagha kitawon pinagkalaman nan Cristo boy napay-aep kitawo ha balang magha. ⁶Uli ha kangedan nan Apo Dioh, binyanan na ye balang magha kantawo nin nakahinadi a binaba. Haanin, no hiyay binaba nin magha ket pangihabin Habi nin Dioh, mangihabi ya ha kaeteban nin pamteg na kanan Apo Dioh. ⁷No paghilbi ha kapadihon tao, maghilbi ya. No pangiadal, mangiadal ya. ⁸No pamabala, mamabala yan manged. No pamyay, ket mamyay yan luboh. No panguna, maghipeg yan manguna. Ket no panaglap kanlan ampakatapul nin haglap, managlap yan main aliket.

⁹May-adoado kawo nin luboh. Kahulogan yoy kalok-an boy pawa manganged ye diyagen yo. ¹⁰May-adoado kawo bilang mikakatongno kanan Cristo boy bihaen yo hilay kanayon nin igit ha pamiha la kanyo. ¹¹Adi kawo ampaghado, no aliwan pakahipeg kawon maghilbi kanan Apo Dioh. ¹²Ulita main kawon kahigudowan kanan Apo Dioh, mag-aliket kawo. Teehen yoy kaidapan boy lanang kawon makigwang. ¹³Haglapan yo hilay pagtao nan Apo Dioh a angkaidapan. Padagohen yo hilay homain pagdagohan. ¹⁴Ipakigwang yo hilay ampangipaloke kanyo a inged na hilan Apo Dioh. Adi yo hila antuboyan. ¹⁵Makialiket kawo kanlan angkaaliket boy makilele kawo met kanlan angkalele. ¹⁶Magbi-ay kawon main paymamagha. Adi kawo ampaglambong, no aliwan makigayyem kawo kanlan mangaidap boy adi kawo ampaggaling-galingan.

¹⁷No main mangipaloke kanyo, adi yoya ambaeen. Pakakwaen yon diyagen ye manged ha pamilew nin kaganaan a tatao. ¹⁸Diyagen yoy kaganaan a mababa yo a magbi-ay a main manged a pamakilamo ha kaganaan a tatao. ¹⁹An-adoen kon kakatongno, adi kawo ampamae, no aliwan ipataya yoyna kanan Apo Dioh. Ta wanae ye naihulat a Habi nin Dioh, “Hikoy mamae, hikoy mamaduha.”12:19 Deuteronomio 32:35. ²⁰Adi kawo ampamae, no aliwan diyagen yo hilayatin nakahulat a wanae,

“No angkabitil yay kaaway mo, pakanen moya.

Ket no angkaplangan, painomen moya.

Ta no wanabay ye diyagen mo, mading-eyan ya ha hadili na.”12:20 Kahabiyan 25:21; 25:22. Ha Griego ket “ampangipalonto kan baya ha ō na.”

²¹Adi kawo ampahambot ha maloke, no aliwan hamboten yoy maloke makauli ha panyag yon manganged.

Hiyay Pagpahakop kanlan Mānungkolan

¹Pahakop kawon kaganaan kanlan mānungkolan yo. Ta hiyay Apo Dioh ye namyay nin katungkolan la boy hiyabay ye nangipaikno kanla. ²Kaya-bay ayaman a angkumuntada kanlan mānungkolan, ket angkuntadaen na yayna ye impaikno nan Apo Dioh. Ket uli ha panguntada na, paduhaan na yan Apo Dioh. ³Hilay ampanyag nin manged, homain hilan ikalimo kanlan mānungkolan. Hilay ampanyag bengat nin maloke ye main ikalimo. Kaya-bay no labay yo a homain kawon ikalimo kanlan mānungkolan, diyagen yoy manged, ket dangalen la kawo. ⁴Ta hiyay mānungkolan, ket māghilbi na yan Apo Dioh ha ikanged yo. Noba no ampanyag kawon maloke, malimo kawo ulita main yan kapalyadiyan a mamaduha. Boy hiyabay ye māghilbi nan Apo Dioh a mamaduha kanlan ampanyag nin mangaloke. ⁵Kaya-bay pahakop kawo kanla, aliwan bengat ta-omen yo maliklikan ye paduha, no aliwan ulita tanda yo a yain ye huhton diyagen.

⁶Yabay-in ye hangkan a ampamayad kitawon bowih kanlan mānungkolan, ta hilay mānungkolan, ket māghilbi na hilan Apo Dioh boy antupaden lay katungkolan la. ⁷Bayadan yoy agya hinyaman a utang yo. Bayadan yoy bowih yo kanlan māningil nin bowih, bihaen yoy hukat yon bihaen boy padangalan yoy katapulan yon padangalan.

Hiyay Katapulan Diyagen ha Kapadihon Tao

⁸Adi kawon nikakaantin nakautang, powidan bengat ha utang ha manged a nakem a mangado ha balang magha. Ta hiyay ampangado nin kapadiho nan tao, ket antupaden nay Bibilin nan Apo Dioh. ⁹Hilatin bibilin a “Adi ka mamabayi o makilaki,” “Adi ka mamatey,” “Adi ka manakaw,” boy “Adi ka ampangakokoh”13:9 Exodo 20:13-15,17; Deuteronomio 5:17-19; 5:21. boy hilay kanayon po a bibilin, ket naimamagha ya ha mamaghan bilin a wanae, “Adoen moy kapadiho mo a omen ha pangado mo nin hadili mo.”13:9 Levitico 19:18.¹⁰Hiyay taon ampangado, ket ahe ya ampanyag nin maloke ha kapadiho na. Kaya-bay no an-adoen tawoy kapadiho tawon tao, ket antupaden tawoyna met ye kaganaan a bibilin.

¹¹Katapulan mapay-adoado kawo, ta tanda yo a madanon anay panlumateng nan Apo Jesus. Kaya-bay mimukat kawoyna! Ta madadanon anay odah nin pangiligtah nan Apo Jesus dinan hatew ha una kitawon namteg. ¹²Ta hatew, ba-mo kitawon anti ha madeglem, noba haanin, palbangon ana. Kaya-bay itgen tawoynay panyag nin kalok-an a omen ha andiyagen lan tataon ampagbi-ay ha kalitehan. Ket ihadya tawoynay hadili tawo ha panyag nin manged a ba-mon ampangihoot nin kalahag a gawien ha kahnagan. ¹³Magbi-ay kitawoynan madangal a omen ha pagbi-ay lan tataon anti ha kahnagan. Adi kitawoyna maghayaghag nin tubat, adi kitawoyna maglahing boy liklikan tawoynay kadamogan, kaotoyan, pay-away boy pangimon. ¹⁴No aliwan, tuwaden tawoy pangugali nan Apo Jesu Cristo boy adi tawoynan anhumbongen ye kalabayan nin laman tawo.

Hiyay tungkol ha Panuhga ha Katongno

¹Hilay kakatongno yon makapey ye pamteg la, ket tanggapen yo hila boy adi kawo ampakingatngat kanla tungkol ha babagay a lumbo ye kaihipan la kanyo. ²Alimbawa, main maghay katongnon ampamteg a malyadi nan kanen ye agya hinyaman a pamangan. Noba hiyay katongnon makapey ye pamteg, ket agayep bengat ye angkena na, ta ampamtegan na a bawal ye mangna nin kena. ³Hiyay taon ampamteg a malyadi nan kanen ye agya hinyaman a pamangan, ahe naya dayi umihen ye taon ampangna nin agayep bengat. Ket hiyay taon ampangna nin agayep bengat, adi naya met dayi uhgaan ye taon ampangan nin agya hinyaman, ta padiho na hilan tinanggap Apo Dioh. ⁴Taket, aya ka nayi a manuhga kanan ipoh nin kanayon? Hiyay amo na bengat ye malyadin mangihabi no huhto o ahe ye andiyagen nin ipoh na. Wanabay met ateed ha maghay māmteg. Hiyay Apo Jesus bengat a amo na ye malyadin mangihabi no huhto o ahe ye andiyagen na. Ket peteg a madyag nay huhto, ulita hiyay Apo Jesus met ateed ye managlap kana.

⁵Main taon maaalaga kana ye maghay mangaamot dinan ha kanayon a mangaamot. Main met taon ampangihip a padipadihon bengat ye kaganaan a mangaamot. Katapulan bengat a higudowen nin balang magha ye an-ihipen na tungkol kanlan hilati. ⁶Hiyay taon ampamaalaga nin magha dinan ha kanayon a mangaamot, ket ampaalagaan naya ha ikadangal nan Apo. Wanabay met kanan taon ampangan nin agya hinyaman a pamangan. Ampangan ya ha ikadangal nan Apo, ta ampahalamatan na yay Apo Dioh uli ha pamangan na. Hiyay taon ampangan nin agayep bengat, ket ampangan ya met ha ikadangal nan Apo, ta ampahalamatan na met ateed kanan Apo Dioh. ⁷Ta homain kantawon angkabi-ay o matey ha hadilin kalabayan. ⁸Haanin, legan angkabi-ay kitawo, magbi-ay kitawo awod ha ikadangal nan Apo Dioh. Ket no matey kitawo, matey kitawo ha ikadangal nan Apo Dioh. Kaya-bay angkabi-ay kitawo man o matey, ket konin na kitawon Apo Dioh. ⁹Ta natey boy nabi-ay yan uman ye Cristo ta-omen hiyabay ye Apo nin angkabi-ay boy nangamatey. ¹⁰Kaya-bay adi kawo manuhga o mangumih nin katongno yo kanan Cristo. Ta umadap kitawo lanon kaganaan ha panuhgaan nan Apo Dioh. ¹¹Ta wanae ye naihulat a Habi nin Dioh, “Hiko a Dioh ye ampagpangako a hiyay balang magha, ket manalimukod ya ha adapan ko boy balayen lako a Dioh.”14:11 Isaias 45:23.¹²Kaya-bay hiyay balang magha, ket pakibatan na kanan Apo Dioh ye kaganaan a dinyag na.

¹³Haanin, ulita hiyay Apo Dioh ye manuhga nin kaganaan, adi kitawo ampay-uhga, no aliwan liklikan tawoynay manyag nin pagkahalananan nin katongno tawo. ¹⁴Ulita nakimamagha koyna kanan Apo Jesus, tanda ko boy angkahigudo ko a homain pamangan a bawal kanen.14:14 Hilay Jujudio, main hilan bibilin tungkol ha pamangan a malyadin kanen boy ahe malyadin kanen. Noba no main taon ampangihip a madinat boy ahe malyadin kanen ye maghay kalahin pamangan, ket mamanged no ahe na yaynan kanen. ¹⁵No makapalapok nin pamteg nan katongno mo kanan Cristo ye pangan mo, ket aliwaynan pangado ye an-ipakit mo kana. Adi mo andamaen ye pamteg nan katongno mo kanan Cristo ulin bengat ha pamangan, ta natey yay Cristo uli met kana. ¹⁶Adi mo andiyagen ye hinyaman, agya po man manged ha ihip mo, no maloke met ha pamilew nin katongno mo ha pamteg boy yatew ye hangkan a paghabiyan naka nin maloke. ¹⁷Ta hiyay panakop nan Apo Dioh ket aliwan tungkol ha pamangan o inomen, no aliwan tungkol ha katoynongan, katanaan boy kaaliketan a an-ibyay nan Ihpiditon Dioh. ¹⁸Ta hiyay wanabay a paghilbi kanan Cristo, ket ampakapaaliket ya kanan Apo Dioh boy andangalen nin tatao.

¹⁹Kaya-bay pakikwanan tawoy magbi-ay a main manged a pamakilamo boy makapapah-ey nin pamteg ha magha boy magha. ²⁰Adi mo andamaen ye pamteg nin kanayon a tao, ulin bengat ha pamangan. Ta agya malyadin kanen ye kaganaan a pamangan, noba no pagkahalananan la met nin kanayon, ket aliwan manged a kanen mo. ²¹Mamanged po no adi kayna mangna nin kena o minom nin alak o manyag nin hinyaman, no pagkahalananan na yan katongno mo kanan Cristo. ²²Kaya-bay hinyaman ye ihip mo tungkol kanlan hilati, katapulan a hikaynan bengat boy hiyay Apo Dioh ye makatanda. Minged yay taon ahe angkayoot ha panyag na nin ampamtegan na a manged. ²³Noba ayaman a ampagluwaluwa ha kinan na, ket nagkahalanan yayna kanan Apo Dioh, ta ahe ya napatayaan ha pamteg na. Ta hinyaman a panlabag ha pamteg tawo ket kahalanan.

Hiyay Pagbi-ay a Makapaaliket kanlan Kanayon

¹Hikitawon mangakhaw ye pamteg, katapulan a anohan tawo hilan haglapan ye kakatongno yon mangakapey ye pamteg la. Aliwan bengat hadili tawon ikaaliket ye ihipen tawo. ²No aliwan, ihipen tawo met ye ikaaliket lan kakatongno tawo ta-omen met kumhaw ye pamteg la. ³Ta hiyay Cristo, aliwan ikaaliket na ye inihip na, no aliwan hiyay ikaaliket nin kanayon. Ta wanae ye naihulat a Habi nin Dioh,

“Hiyay panonghak lan tatao kammo, ket hikoy natonghak.”15:3 Kakanta 69:9.

⁴Ta kaganaan a naihulat a Habi nin Dioh, ket naihulat ya ta-omen kitawo maadalan boy mag-ilyadi kitawon mapah-ey boy makhaw ye nakem. Ket ha wanabay, magkamain kitawon kahigudowan ha papangako nan Apo Dioh.

⁵Hiyay Apo Dioh a ampamyay nin kakhawan boy kakpean, ket haglapan na kawo dayin magbi-ay a main paymamagha bilang mānumbong nan Apo Cristo Jesus. ⁶Ha wanabay, mapaymamagha kawon manggalang kanan Apo Dioh a Dioh boy Bapa nan Apo tawon Jesu Cristo.

Hiyay Manged a Balita a Naiadal kanlan Jujudio

⁷Kaya-bay no way-omen ye pananggap nan Cristo kanyo, wanabay met dayi ye pananggap yo ha balang magha ta-omen ya migalang ye Apo Dioh. ⁸Pakaihipen yo a naghilbi yay Cristo kanlan Jujudio ta-omen na paptegan a mapatayaan yay Apo Dioh ha papangako na kanlan nangaunan tutoa la.15:8 Impangako nan Apo Dioh kanlan nangaunan tutoa la a lumateng ya lano ye Māngiligtah.⁹Boy hilay aliwan Judio, ket manggalang hila met kanan Apo Dioh uli ha ingalo na kanla. Ta wanae ye naihulat a Habi nin Dioh,

“Apo Dioh, galangen kata legan anti ko kanlan aliwan Judio

boy kantaen koy panggalang ha ngalan mo.”15:9 2 Samuel 22:50; Kakanta 18:49.

¹⁰Ket wanae po ye naihulat,

“Hikawon aliwan Judio, makialiket kawo kanlan pinili nan Apo Dioh.”15:10 Deuteronomio 32:43.

¹¹Boy naihulat po ye wanae,

“Hikawon aliwan Judio boy hikawon kaganaan a tatao,

galangen yo yay Apo Dioh.”15:11 Kakanta 117:1.

¹²Ket hinabi na met podopita Isaias,

“Main lumateng a ibat ha lahi nan Jesse

a mamoon kanlan aliwan Judio.

Ket hiyabay ye kahigudowan la a miligtah.”15:12 Isaias 11:10.

¹³Hiyay Apo Dioh a ampamyay kantawo nin kahigudowan, ket biyan na kawo nin luboh a kaaliketan boy katanaan uli ha pamteg yo kana ta-omen ya po umando ye kahigudowan yo makauli ha kapalyadiyan nin Ihpidito na.

Hiyay Hangkan nin Panulat nan Pablo

¹⁴Kakatongno, tanda ko a naheb kawon kangedan, genap ye tinanda yo tungkol ha pamteg kanan Apo Jesus boy madunong kawon mamabala ha balang magha. ¹⁵Agya wanabay man, makhaw ye nakem kon nanulat kanyo nin tungkol ha katapulan kon ipaihip uman kanyo. Ta uli ha kangedan nan Apo Dioh, ¹⁶dinyag na kon māghilbi nan Apo Cristo Jesus, bilang padi kanlan aliwan Judio. An-ipatanda ko kanla ye Manged a Balita nan Apo Dioh ta-omen hila mag-ilyadin omen ha hagpa a makapaaliket boy nakataladan kana makauli ha Ihpidito na. ¹⁷Kaya-bay ulita ampakimamagha koyna kanan Apo Cristo Jesus, an-ipagmayadet koy paghilbi ko kanan Apo Dioh. ¹⁸Homain akon kanayon a habiyen no aliwan hiyay didinyag nan Cristo ha ginawi nako a mangumbinyo kanlan aliwan Judio a manumbong kanan Apo Jesus makauli ha hahabi boy didiyag ko, ¹⁹makauli ha pagkakitan boy kapagtakaan, boy makauli ha kapalyadiyan nin Ihpiditon Dioh. Kaya-bay paibat ha Jerusalem angga ha Ilirico, impatanda koy Manged a Balita a tungkol kanan Cristo. ²⁰Ket homain akoynan kanayon a labay diyagen no aliwan ipatanda ko ye Manged a Balita ha lulugal a homain po nagtanda nin tungkol kanan Apo Jesu Cristo, aliwan kanlan nagtanda ana ta-omen aliwa kon ba-mon ampangipaideng nin baey ha pundahyon nin kanayon. ²¹Ta wanae ye naihulat a Habi nin Dioh,

“Hilay ahe po napatandaan nin tungkol kana, ket matandaan laya.

Ket hilay ahe po bega nakange nin tungkol kana, matalohan layna met.”15:21 Isaias 52:15.

Inihip nan Pablo ye Kumewah ha banwan Roma

²²Kaya-bay malabong a ukdo kon naaba a makew ihen kanyo, uli ha pangipatanda ko nin Manged a Balita ha kaganaan a lulugal ihti. ²³Noba haanin, ta nayadi koynay pangipatanda ko ha kaganaan a lulugal ihti boy ulita anoy taon anan labay kon kumewah kanyo, ²⁴maka mayngingikit kitawoyna. Ta an-ihipen koy kadān kanyo lano ha makew ako ha Espanya. Ket kumonin ako ihen nin nangaanon mangaamot. Ket tanda ko a agya ahe ako magbuyot ihen kanyo, maaliket ako lano ha payngingikit tawo. Labay ko met a mahaglapan yoko ha matapul ko ha pamakew ko ha Espanya. ²⁵Noba haanin, makew ako po ha banwan Jerusalem, ta iatel ko po ye haglap kanlan pagtao nan Apo Dioh ihtew. ²⁶Ta hilay kakatongno ha Macedonia boy Acaya, ket angkaaliket hilan namyay nin haglap kanlan mangaidap a pagtao nan Apo Dioh ha Jerusalem. ²⁷Angkaaliket hilan namyay nin haglap la kanlan Jujudio. Hiyay kaptegan, hukat bengat, ta main hilan utang a manged a nakem kanlan Jujudion kakatongno ha Jerusalem. Ta nadakayan hila nin naihpiditowan a kangedan nin Manged a Balita. Kaya-bay katapulan la met ye managlap kanlan Jujudio makauli ha babagay. ²⁸Pangayadi kon maiatel yatin haglap kanlan kakatongno ha Jerusalem, danan katawo ihen bayo ko maglaloh ha Espanya. ²⁹Tanda ko a ha pamakew ko kanyo, ket luboh na kitawon inged nin Apo Jesu Cristo.

³⁰Kaya-bay kakatongno, uli ha pamakimamagha tawo kanan Apo Jesu Cristo boy pangado a in-ibyay nin Ihpiditon Dioh kantawo, an-ipakihabi ko kanyo a haglapan yoko dayi makauli ha luboh a pangipakigwang yo kangko kanan Apo Dioh. ³¹Ipakigwang yo a maligtahan ko hila dayi ye ahe ampamteg kanan Apo Jesus ha plobinhiyan Judea. Boy ipakigwang yo met a hilay pagtao nan Apo Dioh ha Jerusalem, ket maaliket la dayin tanggapen ye kaget kon haglap kanla. ³²Ipakigwang yo yain ta-omen no kalabayan nan Apo Dioh, mahayaghag akon lumateng kanyo boy makapagpainawa ko ihen kanyo. ³³Hiyay Apo Dioh a ampangibatan nin katanaan, mikakaanti ya dayi kanyo. Amin.

Hiyay Pangumohta

¹Haanin, labay ko yan ipatanda kanyo ye katongno tawon Febe. Māghilbi ya ha pangkat lan māmteg ha banwan Cencrea. ²An-ipakihabi ko kanyo a tanggapen yoya dayi bilang katongno tawo kanan Apo Jesus, ta wanabay ye huhton diyagen kanlan pagtao nan Apo Dioh. Haglapan yoya ha agya hinyaman a matapul na, ta mapanaglap ya ha malabong a tao. Ket magha koyna kanla.

³Ikumohta yoko kanlan Priscila boy Aquila a kapadiho kon māghilbi nan Apo Cristo Jesus. ⁴Ahe la kinawaen ye bi-ay la uli kangko. Kaya-bay mayadet ye utang kon manged a nakem kanla. Aliwan hikon bengat ye ampahalamat, no aliwan agya hilay kaganaan a pangkat lan māmteg a aliwan Judio.

⁵Boy ikumohta yoko met ha pangkat lan māmteg a ampaytipon ha baey lan Priscila boy Aquila.

Ikumohta yoko met kanan Epenetus a an-adoen kon gayyem. Hiyabay ye naunan namteg kanan Cristo ha plobinhiyan Asia.

⁶Boy ikumohta yoko met kanan Maria a mahipeg a naghilbi kanyo.

⁷Ikumohta yoko met kanan Andronicus boy Junia a kapadiho kon Judio boy nakalamo kon napidiho. Nuna hila po kangko a namteg kanan Apo Jesus boy katatanda la hilaynan aapohtol.

⁸Boy ikumohta yoko met kanan Ampliatos a an-adoen kon gayyem kanan Apo.

⁹Ikumohta yoko met kanan Urbanus a kapadiho tawon māghilbi nan Cristo. Wanabay met kanan Stakis a an-adoen kon gayyem.

¹⁰Ikumohta yoko met kanan Apeles a maghan napaptegan anan mapatayaan a māghilbi nan Cristo.

Ikumohta yoko met ha pamilya nan Aristobulus.

¹¹Ikumohta yoko po kanan Herodion a kapadiho kon Judio

boy kanlan kakatongno kanan Apo ha pamilya nan Narcisus.

¹²Wanabay met kanlan Trifena boy Trifosa, a mangahipeg a māghilbi nan Apo

boy kanan Persis a an-adoen kon gayyem. Mahipeg yan naghilbi kanan Apo Jesus.

¹³Boy ikumohta yoko met kanan Rufus a manged a māghilbi nan Apo. Wanabay met kanan indo na a pinagkaindo koyna met.

¹⁴Boy ikumohta yoko met kanan Asincrito, Flegon, Hermes, Patrobas, Hermas boy kanlan kakatongnon kalamo la.

¹⁵Boy ikumohta yoko met kanlan Filologos, Julia, Nereus boy hiyay katongno na a babayi. Wanabay met kanan Olimpas boy hilay kaganaan a pagtao nin Dioh a kalalamoan la.

¹⁶Maykukumohta kawo ha balang magha ta-omen makit a ampay-aado kawo ha magha boy magha.

Hilay kaganaan a pangkat nin māmteg nan Apo Jesu Cristo ihti, ket angkumohtaen la kawo met ihen.

¹⁷Kakatongno, mag-alla kawo kanlan tataon ampangubayan nin payngingihyay boy panalingkukol ha pamteg uli ha pangiadal la nin lumbo a adal a laban ha tinanggap yoyna. Liklikan yo hilay wanabay a tatao. ¹⁸Ta aliwan hiyay Apo tawon Jesu Cristo ye ampaghilbiyan la, no aliwan hiyay hadili lan kalabayan. Antalingowen la hilay tataon kulang ye tinanda nin tungkol kanan Cristo makauli ha manganged a hahabi boy makapaaliket a panongtong. ¹⁹Tanda nin kaganaan a mapatayaan kawon ampanumbong kanan Apo. Kaya-bay angkaaliket ako kanyo. Labay kon mag-ilyadi kawo dayin homain tinanda nin tungkol ha panyag nin maloke, noba madunong ha panyag nin manged.

²⁰Hiyay Apo Dioh a ampamyay nin katanaan, madanon na yaynan ipahambot kanyo ye Satanas.

Mikakaanti ya dayi kanyo ye kangedan nan Apo tawon Jesu Cristo.

²¹Angkumohtaen na kawon Timoteo a kapadiho kon māghilbi nan Apo, boy angkumohtaen la kawo met Lucio, Jason boy Sosipater a kapadiho kon Judio.

²²Hiko yay Tertius a ampakimamagha kanan Apo Jesus. Ket hiko ye nangihulat nin hilatin hahabi nan Pablo. Angkumohtaen katawo met.

²³Angkumohtaen na kawo met Gaius a namadagoh kangko ha baey na a ampaytiponan nin pangkat lan māmteg.

Boy angkumohtaen na kawo met Erasto a māngihinop nin pilak nin banwa. Boy hiyay Quartus a katongno tawo, ket angkumohtaen na kawo met. ²⁴[Inged na kawon kaganaan Apo tawon Jesu Cristo. Amin.]

²⁵Kaya-bay galangen tawo yay Apo Dioh a ampamah-ey nin pamteg yo makauli ha Manged a Balita a impatanda koyna kanyo. Yatin Manged a Balita a tungkol kanan Cristo, ahe na impatanda ha nabuyot a panaon. ²⁶Noba haanin, ulita imbilin nan Apo Dioh a homain kamateyan, naipatanda yayna ha kaganaan a nanahyon ye Manged a Balita makauli ha inhulat lan popodopita ta-omen hila mamteg boy manumbong kana. ²⁷Galangen tawo yay mamaghan Dioh a nagtanda nin kaganaan. Galangen tawo yan makanoman makauli kanan Apo Jesu Cristo! Amin.