SANTIAGO

Hiyay Hulat nan

SANTIAGO

¹Hiko yay Santiago a māghilbi nan Apo Dioh boy Apo Jesu Cristo.

Ampangumohta ko kanyon ampamteg kanan Apo Jesu Cristo a Jujudion nitayak ha agya way-ihtew a lulugal ihti ha babe-luta.

Hiyay Genap a Pamteg

²Kakatongno, mag-aliket kawo no ampakadiha kawon hadihadi a papanubok, ³ta tanda yo a no angkahubok ye pamteg yo, ket ampakaibyay yan kakpean kanyo. ⁴Kaya-bay teehen yoy papanubok anggan kapopohan ta-omen kawo mag-ilyadin genap boy homain kakulangan.

⁵No main kanyoy ampagkakulang nin kadunongan, makikwa ya kanan Apo Dioh, ket biyan naya. Ta hiyay Apo Dioh, ket mapamyay ya boy ahe ya ampangawet-kawet kanlan ampakikwa kana. ⁶Noba hiyay taon makikwa, katapulan yan pataya kanan Apo Dioh boy manigudo kana. Ta hiyay taon ahe ampanigudo kanan Apo Dioh, ket ba-mo yan dawyon a ampieyep-eyep nin angin. ⁷Hiyay taon wanabay, adi nayna an-ihipen a main yan matanggap kanan Apo Dioh, ⁸ta ampagluwaluwa ya boy homain kahigudowan ha andiyagen na.

Hilay Mangabatnang boy hilay Mangaidap

⁹Hikawon kakatongno kanan Apo Jesus a mangaidap, mag-aliket kawo, ta itagay na kawon Apo Dioh. ¹⁰Ket hikawo met a kakatongno kanan Apo Jesus a mangabatnang, mag-aliket kawo no iaypa na kawon Apo Dioh. Ta hilay mangabatnang ket ahe magbuyot a omen ha bulak ilamon a angkabah. ¹¹Hilay iilamon, ket angkalangey boy angkayango ha tubat a amot nin mangaamot. Ket hiyay bulak la, angkaampag boy angkaanam ye tampa la. Wanabay ya met ye mabatnang, ta ha ahe mabuyot, matey ya agya malabong po ye andiyagen na.

Hiyay Panubok boy hiyay Tukho

¹²Minged yay taon ampakateeh nin papanubok. Ta no mikakaanti yan makpe, ket matanggap nay plimyo na a bi-ay a homain anggaan a impangako nan Apo Dioh kanlan tataon ampangado kana.

¹³Haanin, no ampagdiha yan panukho ye maghay tao, adi na an-ihipen a hiyay Apo Dioh ye ampanukho kana. Ta hiyay Apo Dioh, ket ahe ya matukho boy ahe ya ampanukho nin ayaman. ¹⁴Angkatukho ye maghay tao no angkaoy-oy boy miguloy nin kalabayan nin laman na. ¹⁵No humbongen nay kalabayan nin laman na, magkahalanan ya. Ket no magpahulong ya ha panyag nin kahalanan, mihyay ya makanoman kanan Apo Dioh.

¹⁶An-adoen kon kakatongno, adi kawo patalingo ha ihip a hiyay Apo Dioh ye ampanukho kanyo. ¹⁷Ta hiyay Apo Dioh a anti ha katatagayan, ampangibat kanay kaganaan a manged boy genap a didigalo. Hiyabay ye namalhowa nin kaganaan a anti ha lowang a ampangibatan nin henag. Agya ampanguman-uman ye kahnagan la, hiyay Apo Dioh ket ahe ya ampagbayo makanoman. ¹⁸Ket uli ha kalabayan na, ha namteg kitawo ha Habi a kaptegan, dinyag na kitawon aanak na ta-omen kitawo mag-ilyadin pinakamaalaga kanlan kaganaan a pinalhowa na.

Hiyay Panlenge boy Panumbong ha Habi nin Dioh

¹⁹An-adoen kon kakatongno, ihipen yo yati. Katapulan lanang kawon nakahadya a manlenge, adi kawon tampol maghabi, boy adi kawon tampol angkapoot. ²⁰Ta hiyay pangapoot ket ahe makahaglap ha tao ha panumbong na nin kalabayan nan Apo Dioh. ²¹Kaya-bay itgen yoynay panyag nin mangadinat boy mangaloke a didiyag. Humbongen yon main kaaypaan nakem ye naitanem ha puho yo a Habi nin Dioh a makapiligtah kanyo.

²²Adi kawon papanlenge bengat nin Habi nin Dioh, no aliwan humbongen yoya. Ta no ahe, anlokowen yon bengat ye hadili yo. ²³Ta ayaman a ampanlenge nin Habi nin Dioh, noba ahe na met anhumbongen, ket ba-mo yan taon naghalamin. ²⁴Nakit nay hadili na, noba kapialih na ha adapan halamin, ket tampol na yaynan naliwaan ye wangih na. ²⁵Noba hiyay taon ambokitkiten nan manged ye genap a Bibilin nan Apo Dioh a ampamalihway nin tao, boy aliwan papanlenge bengat, no aliwan pahulong na yan anhumbongen, ket inged na yan Apo Dioh ha kaganaan a diyagen na.

²⁶No main taon ampangibaan nin hadili na a peteg ye panumbong na kanan Apo Dioh, noba ahe na met angkabenbenan ye bebey na, anlokowen nan bengat ye hadili na boy homain hilbi kanan Apo Dioh ye panumbong na. ²⁷Hiyay taon luboh boy homain pakaumihan ye panumbong na kanan Apo Dioh, ket mapanaglap ya kanlan olila boy babawo ha kaidapan la boy anliklikan nay makadyag nin hinyaman a maloke ihti ha babe-luta.

Hiyay tungkol ha Pangiduma kanlan Kanayon

¹Kakatongno ko, bilang māmteg nan Apo tawon Jesu Cristo a anggalangen, katapulan a adi kawo ampangiduma. ²Alimbawa, lumateng ye luway laki ha pāytiponan yo. Hiyay magha, mabatnang ya, ta nakahinghing yan balitok boy nakabado yan matampa. Ket hiyay ikalwa, maidap ya, ta nakabado yan ginitginit. ³Haanin, no kalingayen yo yay taon nakabado nin matampa boy habiyen yo kana, “Mikno ka ihti ha matampa a pamiknoan,” noba kanan lakin maidap ket habiyen yo, “Mideng kaynan bengat ihenbay o mikno kayna ha latay ha haley bibitih ko,” ⁴ket ampangiduma kawoyna boy ampanuhga makauli ha maloke a ihip yo.

⁵An-adoen kon kakatongno, leng-en yoy habiyen ko. Hilay tataon mangaidap ye pinili nan Apo Dioh a bumatnang ha pamteg boy hilabay ye mapagkalamo na ha panakopan a impangako na kanlan tataon ampangado kana. ⁶Noba an-iaypa yo hilay mangaidap. Pakaihipen yo a hilay mangabatnang ye ampangapi kanyo boy hilabay ye ampangidalom kanyo ha uhgado. ⁷Boy hilabay ye ampangumih nin madangal a ngalan nan Apo Jesus a nagkonin kanyo.

⁸Main yan maalaga a bilin ye Apo Dioh a impahulat na a wanae, “Adoen moy kapadiho mon tao nin omen ha pangado mo nin hadili mo.”2:8 Levitico 19:18. No anhumbongen yo, ket manged ye andiyagen yo. ⁹Noba no ampangiduma kawo, ampagkahalanan kawo kanan Apo Dioh, ta makit ha Bibilin a nanlabag kawo. ¹⁰Ta ayaman a nanlabag nin maghay bilin, agya antupaden nay kanayon, ket bilang nilabag nayna ye kaganaan a bilin. ¹¹Ta wanae ye hinabi nan Apo Dioh ha Bibilin, “Adi ka mamabayi o makilaki,”2:11 Exodo 20:14; Deuteronomio 5:18. boy hinabi na po, “Adi ka mamatey nin tao.”2:11 Exodo 20:13; Deuteronomio 5:17. Haanin, no ahe ka man namabayi o nakilaki noba namatey ka met nin tao, nanlabag kan teed nin bilin.

¹²Kaya-bay mag-alla kawo ha kaganaan a paghabi yo boy ha andiyagen yo, ta uhgaan na kawon Apo Dioh makauli ha bibilin a namalihway kanyo. ¹³Ta hiyay taon ahe mangingalo nin kapadiho nan tao, ket uhgaan na yan homain ingalo nin Apo Dioh. Noba hiyay taon mapangingalo nin kapadiho nan tao, homain yan ikalimo ha panuhga nan Apo Dioh, ta ingalowan naya.

Hiyay Pamteg boy Didiyag

¹⁴Kakatongno ko, no main maghabi, “Ampamteg ako kanan Apo Dioh,” noba ahe na met ampaptegan ha didiyag na, homain hilbi ye pamteg na. Miligtah ya nayi nin wanabay a pamteg? ¹⁵Alimbawa, main kan katongno ha pamteg a homain ihoot boy kulang ya ha pamangan, ¹⁶ket habiyen mo kana, “Muli kayna, ta haglapan na kan Apo Dioh. Ahe ka dayin malay-epan boy ahe ka dayi mabitlan.” Noba no ahe moya met binyanan nin matapul na, homain hilbi ye hinabi mo kana. ¹⁷Wanabay met ha pamteg kanan Apo Dioh. No homain yan kalakhip a manged a didiyag, ket bilang yan natey.

¹⁸Alimbawa, main taon maghabi nin wanae, “Hiko, main akon pamteg kanan Apo Dioh ket hika, main kan manged a didiyag.” Wanae met ye mahabi ko kana, “Way-omen ko makit ye pamteg mo no homain kan manged a didiyag? Noba hiko, ipakit ko kammoy pamteg ko makauli ha manged a didiyag ko.” ¹⁹Ampamteg ka a mamaghay Dioh, kali? Manged yain, noba agya hilay mangaloke a ihpidito, ampamteg hila met boy ampamigpig hila po ha limo la kanan Apo Dioh.

²⁰No wanabay ye ihip mo, kulang ka ha pagkataloh! Labay mo nayi a paptegan ko kammo a homain hilbi ye pamteg a homain kalakhip a manged a didiyag? ²¹Ihipen moya man ye Abraham a toa tawo. Imbilang na yan Apo Dioh a matoynong uli ha manged a dinyag na, ta hinumbong nay imbilin nan Apo Dioh a ihagpa na yay Isaac a anak na.2:21 Genesis 22:1.²²Kaya-bay mapaylakhip ye pamteg boy manged a diyag nan Abraham. Ket naignap ye pamteg na uli ha manged a dinyag na. ²³Uli ha panumbong nan Abraham kanan Apo Dioh, natupad ye naihulat a Habi nin Dioh a wanae, “Namteg yay Abraham kanan Apo Dioh. Kaya-bay imbilang na yan matoynong Apo Dioh.”2:23 Genesis 15:6. Ket hiyay Abraham, nahabtan ya a “gayyem nin Dioh.”2:23 Isaias 41:8.²⁴Kaya-bay haanin, makit tawo a hiyay maghay tao, an-ibilang na yan Apo Dioh a matoynong uli ha manged a didiyag na, aliwan uli bengat ha pamteg na.

²⁵Wanabay met ateed kanan Rahab. Hatew, babayin babayadan ya. Noba ha nilumateng hilay luway Israelitan ihpiya, hinaglapan na hila boy hinabi na po kanla ye lumbo a dān ta-omen hila makatakah.2:25 Josue 2:1-21. Ket uli ha manged a dinyag na kanla, imbilang na yan Apo Dioh a matoynong. ²⁶Hiyay pamteg tawo, mailalayi ya ha laman tawo. No homain yaynan angeh ye laman tawo, natey yayna, kali? Wanabay met ye pamteg. No homain kalakhip a manged a didiyag, natey ya met.

Hiyay Pamenben ha Bebey

¹Hikawon kakatongno ko, aliwa dayin malabong kanyoy malabay mag-ilyadin maihtodo. Ta tanda yoynabay met a mamabyat ye panuhga nan Apo Dioh kammin ampangiadal dinan kanlan tataon an-adalan mi. ²Hiyay balang tao, ket ampagkamali ya ha hadihadi a papadan. Hiyay taon ahe ampagkamali ha paghabi na, ket genap ya boy angkabenbenan nay kaganaan a pahen nin laman na. ³Alimbawa, hiyay kabayo, no main yan pakayat, manumbong ya ha pangipantigan tawo kana. ⁴Ihipen yo met ye mayadet a balko a an-itudon nin makhaw a angin. Agya makandi bengat ye timon na, ket ampibawit ya ha labay nan pangilakwan nin piluto. ⁵Wanabay met ateed ye bebey nin tao. Agya makandi yan bengat a pahen nin laman, ket tubat ye angkadyag na a kalambongan. Ihipen yo met yati. Agya makandin bengat a apoy, ket maulam nay maway a binagbag. ⁶Wanabay met ateed ye kalok-an a ampangibat ha bebey tawo, ta mapaditan nay matiboen bi-ay tawo. Kaya-bay hiyay kaloke nin bebey, ba-mo yan apoy a ampangibat ha impilno, ta andamaen nay matiboen bi-ay nin tao.

⁷Kaganaan a kalahin aayop boy mamanokmanok, hilay andumakap boy hilay angkumonin ha dagat, malyadi hilan paamoen boy main anan napaamo nin tao. ⁸Noba hiyay bebey, homain taon nakapaamo, ta lanang yan ampaghabin maloke boy ba-mo yan naheb nin dita a ampakapatey.

⁹Yatin bebey ye anggawien tawo ha panggalang kanan Apo Dioh a Bapa tawo. Ket yabayti ya met ateed a bebey ye anggawien tawon manuboy nin kapadiho tawon tao a pinalhowa nan Apo Dioh a omen ha wangih na. ¹⁰Mamaghan bebey ye ampangibatan nin pangigalang boy panuboy. Kakatongno ko, aliwa dayin wanabay. ¹¹Ahe met malyadin lumwah ha mamaghan hubol ye matab-ang boy maapgad a lanom. ¹²Kakatongno ko, malyadi nayi a hiyay poon-kayon igoh, ket manawa yan olibo, o hiyay poon ubah, ket manawa yan igoh? Wanabay ya met ha hubol nin maapgad a lanom. Ahe ya met malyadin lumwah ye matab-ang a lanom.

Hiyay Kadunongan a Nangibat kanan Apo Dioh

¹³Hiyay main kadunongan kanyo boy pagkataloh, paptegan naya makauli ha matoynong a pagbi-ay boy ha panyag nin manganged a main kaaypaan nakem. Ta yatin kaaypaan ye dawa nin kadunongan. ¹⁴Noba no main kawon hakit nakem uli ha ibeg yo boy hadili yon bengat ye an-ihipen yo, adi yoyna an-ilambong a mangadunong kawo, ta aliwan peteg yatew. ¹⁵Hiyay wanabay a ampibaan la a kadunongan, ket ahe ya nangibat kanan Apo Dioh, no aliwan ihti ha babe-luta. Ahe ya nangibat ha Ihpiditon Dioh, no aliwan kanan Satanas. ¹⁶Ta agya way-ihtew man a main pangaibeg boy hadilin bengat ye an-ihipen, ket anti ya met ihtew ye kagulowan boy kaganaan a kalahin mangaloke a didiyag.

¹⁷Noba hiyay taon main kadunongan a nangibat kanan Apo Dioh, una ha kaganaan, malinih ye pagbi-ay na boy kalalabay nay katanaan, maanoh, mapanumbong, mapangingalo, mapanyag nin manged, ahe ya ampangiduma, boy ahe ampagkonwadi. ¹⁸Hiyay taon ampanyag nin paykahundo, ba-mo yan ampananem. Ket hiyay mananem nin paykahundo, mangapit ya met ateed nin katoynongan.

Hiyay Pagpahakop kanan Apo Dioh

¹Hinyay ampangubayan nin pay-away boy payngatngat yo? Hiyay ampangubayan ket hiyay mangaloke a kalabayan nin laman yo a ampanggulo nin ihip yo. ²Alimbawa, main kawon labay mapagkonin, ket no ahe yo mapagkonin, labay yoynay mamatey. Main babagay a konin nin kanayon a labay-labay yon makwa. Noba no ahe yo makwa, ampanubag boy ampangaway kawoyna. Ahe yoya angkakwa ye labay yo, ulita ahe kawo ampakikwa kanan Apo Dioh. ³Ket no makikwa kawo man kana, ahe yo angkatanggap, ta lumbo ye tikih yo. Ampakikwa kawon bengat ha bukod yon ikaaliket.

⁴Ba-mo kawon ampamabayi o ampakilaki, ta ahe kawo angkapatayaan kanan Apo Dioh boy ahe yo yayna an-adoen! Ayaman a ampangado nin babagay ihti ha babe-luta, ket mag-ilyadi yan kaaway nan Apo Dioh. Kaya-bay no an-adoen yo hilay babagay ihti ha babe-luta, ket kaaway na kawon Apo Dioh. ⁵Maka nibaan yon homain bali ye naihulat a Habi nin Dioh a wanae, “Hiyay Ihpiditon Dioh a in-ibyay nan Apo Dioh kantawo, ket mangimon ya no main kitawon kanayon a an-adoen.” ⁶Noba hiyay Apo Dioh, lalo na kitawon an-inged. Ta wanae ye naihulat a Habi na, “Hiyay Apo Dioh, angkahulog ya kanlan tataon ampagmatagay, noba an-inged na hilay tataon ampagmakaaypa.”

⁷Kaya-bay pahakop kawo kanan Apo Dioh. Labanan yo yay Satanas, ket payewan na kawo. ⁸Humaley kawo kanan Apo Dioh, ket humaley ya met kanyo. Hikawon māgkahalanan, itgen yoynay panyag yon kalok-an. Magbi-ay kawoynan malinih. Hikawon ampagluwaluwa, ibuton yoynay ihip yo kanan Apo Dioh. ⁹Maglele, tumangih boy iandang yoy paghehe yo ha kakahalanan yo. Hagiliyan yon paglele ye kahayaghagan yo. Boy hagiliyan yon panumangih ye pangumaili yo. ¹⁰Magmakaaypa kawo ha adapan nan Apo, ket itagay na kawo.

Babala kanlan Ampanuhga nin Kapadiho lan Tao

¹¹Kakatongno, adi kawon ampaydama-dama. Ta ayaman a ampaghabin maloke o ampanuhga nin katongno na, ket andamaen boy an-uhgaan na yayna met ye Bibilin nan Apo Dioh. Ket no an-uhgaan moy Bibilin, aliwa kaynan mānumbong nin Bibilin, no aliwan hikayna ye mānuhga. ¹²Mamaghan Dioh ye namyay nin Bibilin boy malyadin mānuhga. Hiyan bengat ye main kapalyadiyan a mangiligtah nin tao boy main katulidan a mamaduha. Noba hika, aya ka nayi a manuhga nin kapadiho mon tao?

Babala Laban ha Paglambong

¹³Maka main kanyoy ampaghabi nin wanae, “Haanin o mabekah, makew kayi ha maghay banwa. Ket kumonin kayi ihtew ha loob nin maghay taon. Magpanapulan kayi ihtew ta-omen kayin makatubo nin malabong a pilak.” No wanabay ye an-ihipen yo, leng-en yo yati. ¹⁴Adi kawo ampaghabin wanabay, ta ahe yo tanda ye malyadi kanyo mabekah. Hiyay bi-ay yo ket ba-mo yan owep a lumwah yan kadudumali, noba tampol ya met ateed maanam. ¹⁵Wanae tana ye habiyen yo, “No kalabayan nan Apo boy angkabi-ay kayi po, ket diyagen mi yati o diyagen mi po yain.” ¹⁶Noba hiyay andiyagen yo haanin, ket ampagmayadet boy ampaglambong kawoyna. Ket maloke yain. ¹⁷Ayaman a nagtanda nin manged a hukat nan dyagen, noba no ahe na met andiyagen, ket ampagkahalanan ya.

Babala Laban kanlan Ampangapi a Mangabatnang

¹Hikawon mangabatnang, leng-en yo yati. Tumangih boy mangandang kawo ha kaidapan a lumateng kanyo. ²Hiyay kabandiyan yo, nadama yayna boy hilay mangatampa a bado yo, an-anagen ana. ³Hilay babalitok boy mimital a intayo-tayo yo, tinaey hilayna. Hiyay tataey la ye mamapteg nin kaakokohan yo. Ket ha mangaamot nin panuhga nan Apo Dioh, ket mapaduhaan kawo, ta ahe yo ginawi ye pilak yo ha kangedan. Mahayang bengat ye tinipon yon bandi, ta madanon anay kalampuhan nin babe-luta. ⁴Leng-en yo yati! Hilay tataon pinaobda yo ha talon yo, ahe yo hila inupaan. Ket haanin, hilabay ye ampangipangha nin diklamo laban kanyo, ket nange naynan Apo Dioh a Pinakamakapalyadiyan. ⁵Nagpapakapda kawo ha babandi yo ihti ha babe-luta. Pinataba yoy hadili yo a omen ha baka a hapoen ha intaning a mangaamot. ⁶Ket hilay tataon matoynong, inuhgaan boy pinatey yo hila agya ahe hila anlumaban kanyo.

Magteeh kawo boy Makigwang

⁷Kakatongno, mag-anoh kawo angga ha panlumateng nan Apo Jesus. Bilewen yo hilay māgtalon. Maanoh hilan ampangagad nin unan udan. Ket no nakatanem hilayna, maanoh hilayna man a ampangagad nin dumondon a udan boy ha panaon nin pamupol nin mablin dawa. ⁸Wanabay met dayi kanyo. Katapulan mag-anoh kawo boy pakhawen yoy nakem yo, ta madanon anay panlumateng nan Apo Jesus ihti ha babe-luta. ⁹Hikawon kakatongno, adi kawo ampaydiklamo ta-omen na kawo ahe uhgaan Apo a Mānuhga nin kaganaan, ta madanon yaynan lumateng a ba-mon anti yayna ha ilwangan.

¹⁰Kakatongno, tuwaden yoy kaanohan lan popodopita hatew. Agya napaidapan hila, ket impatanda lan teed ye impahabi nan Apo kanla. ¹¹Anhabiyen tawon minged ye taon ampagteeh nin kaidapan. Ket nange yo ye tungkol ha pagteeh nan Job nin kaidapan boy hiyay tungkol ha pangingalo nan Apo Dioh kana pangayadi nan nadihaan ye papanubok. Ta hiyay Apo Dioh, ket mapangingalo ya boy mapanlunoh.

¹²Kakatongno ko, hiyay pinakamaalaga ha kaganaan, no magpangako kawo, adi kawo ampanumpa. Adi yo an-idamit ha pangako yo ye langit o babe-luta, o agya hinyaman a babagay. Habiyen yoynan bengat, “Awo” no awo o “Ahe” no ahe. Ha wanabay, ahe na kawo paduhaan Apo Dioh.

¹³No main kanyoy ampagdiha nin kaidapan, katapulan makigwang ya kanan Apo Dioh. No main kanyoy angkaaliket, katapulan magkanta yan panggalang kanan Apo Dioh. ¹⁴No main kanyoy ampaghakit, ipadakit na hilay mānguna nin pangkat lan māmteg. Ket ipakigwang laya boy tiihan la yan ladak ha ngalan nan Apo. ¹⁵Ket no makigwang hilan main pamteg, paitaahen na yan Apo Dioh. No nagkahalanan ya boy ihabi na, ket patawaden na yan Apo Dioh. ¹⁶Kaya-bay ihabi yoy kakahalanan yo ha balang magha boy mapaypakigwang kawo ta-omen kawo mitaah. Mayadet ye madyag nin pakigwang nin taon matoynong.

¹⁷Ihipen yo yay Elias a podopita hatew. Hiyay Elias, kapadiho tawo yan tao. Luboh na yan impakigwang a ahe ya mangudan. Ket ahe ya met nangudan ha loob nin tatloy taon boy anem a bowan. ¹⁸Ket ha impakigwang nayna man a mangudan yayna, nangudan yan peteg. Ket tinumubo boy nanawa ye tatanaman.

^19-20Kakatongno ko, ihipen yo yati. No main kanyoy hinumyay ha kaptegan boy main met makapiudong kananyain a tao, ket an-iligtah naya ha kapaduhaan a homain anggaan boy mapatawad ye malabong a kakahalanan.