Usif Yesus In Rais Reko
natuin
naiꞌ Lukas in tuis
1Nansaaꞌ am es naiꞌ Lukas antui retaꞌ reꞌ ia?
1 Aam Teofilus+ 1:1-3 Kanaf Teofilus anbi uab Yunani in oetn ii nak ‘atoniꞌ reꞌ anneek Uisneno’. Surat reꞌ ia naiꞌ Lukas in suur ahunut reꞌ in ntui je ma nsoun ee neu naiꞌ Teofilus. Surat es anteniꞌ, es reꞌ Haef ein sin Retaꞌ . reꞌ mahormataꞌ.
Hoore, tua.
Tuaf amfaun ein ansobaꞌ he ntui nitan retaꞌ anmatoom nok rasin reꞌ anjarin anbin hit sonak ma hit atnanak. Sin ntui rasin naan, anpaken retaꞌ reꞌ napniub on naba-baar aah naꞌko kai neu hai nmurai naꞌko oras unuꞌ, reꞌ hai mihiin main sin naꞌko Usif Yesus in tuaf ein reꞌ anpaumaak Ee, ma naꞌko tuaf bian amsaꞌ reꞌ nitan nok sin maatk ein kuuk. Areꞌ reet ein naan, batuur-batuur natuin ahaa Uisneno In rais manbaꞌan unuꞌ naan.
Onaim au ꞌparikas urair sin ntea namtiis, nmurai naꞌko rasi naan in uun aꞌbaꞌan. Rarit au ufeek he ꞌtui urek-rekoꞌ sin utuin sin aꞌnaok ein. Nok ranan naan, ho bisa muhiin batuur-batuur saaꞌ-saaꞌ reꞌ anjarin nrarin. 4 Ma ho bisa mpirsai mmak, saaꞌ reꞌ tuaf-tuaf sin nareet ein naan, ka rais poi fa. Rasin naan, batuur-batuur anjarin, tua!
Uisneno In ameput sonaf neno tunan, natoon nain rasi anmatoom nok naiꞌ Yohanis Asranit
5 Retaꞌ reꞌ ia in uun aꞌbaaꞌn ii on nai: oras usif Herodes annaaꞌ aprenat anbi propinsi Yudea, anmuiꞌ naan atoin es, kaan ee naiꞌ Sakarias. In reꞌ naan, aꞌnaak rais pirsait Yahudi tuaf es. Ma in imsaꞌ tuaf es naꞌko pukan naiꞌ Abia in aꞌnaak pirsait ein. Naiꞌ Sakarias in fee je, es reꞌ bi Elisabet. Bi Elisabet naan naꞌko sufaꞌ-kaꞌuf aꞌnaak pirsait ein amsaꞌ, natuin kaꞌo Musa in tataf naiꞌ Harun in sufan-kaꞌun.+ 1:5 1 Mapeꞌo ꞌNaof Pah Israꞌel ma Pah Yahuda 24:10, Anpoin naꞌkon Pah Masir 7:76 Sin nua sin nmonin natuin ahaa Uisneno In aprenat ma atoorn ein ok-okeꞌ. Atoniꞌ anhormaat sin imsaꞌ. 7 Ma sin nua sin namnasin nrarin, mes ka nmuꞌin fa anah, natuin bi Elisabet naan, ankiu.
8 Neot es, naiꞌ Sakarias nok in pukan Abia sin napenin tabu-mainuan he ntaman nmepun nbin Uim Onen Uuf nbin kota Yerusalem. 9 Natuin sin haart ii te, aꞌnaak pirsait ein anheran suur anaꞌ, he nahinin nak, sekau es reꞌ anmuiꞌ sapaaf he ntaam neu Uim Onen Uuf naan in Keꞌen Akninuꞌ nneis-neisi. Anbi naan, tuaf atamas naan ro he nout hau foo meniꞌ anbi Uisneno In human ma In matan. Neno naan, naiꞌ Sakarias es reꞌ anheer naan suur anaꞌ naan. 10 Rarit in ntaam neu Keꞌen naan. Oras in nout hau foo meniꞌ nbi Keꞌen naan, too mfaun ein anꞌoen ein anbin kintal naan. 11 Nok askeken ate, Uisneno In ameput es neem naꞌko sonaf neno tunan ma nhake nbi bare reꞌ nout hau foo meniꞌ naan in aon bian aꞌneꞌu.
12 Ankius niit on naan ate, naiꞌ Sakarias namtau nmaet, tar antea in ka nahiin fa he nmoeꞌ saaꞌ. 13 Mes ameput sonaf neno tunan naan naꞌuab am nak, “Sakarias! Kais mumtau! Fin Uisneno anneen anrair ho onen totis. Onaim ho fee jan of nahoniꞌ riꞌaan moen jes neu ko. Ho ro he mukaanb ee, naiꞌ Yohanis. 14 Too mfaun ein of anmarinan buꞌ-buaꞌ nok ki, natuin hi mihoniꞌ. Riꞌanaꞌ reꞌ naan, of anharineb ho nekam naan. 15 Uisneno In Asmaan Akniunꞌ ee ankuaas naan ee, nmurai naꞌko oras in nbi in ainf ee apun. In ro he nanunin areꞌ kanan mniun mafu. Oras in naꞌnae neem ate, Uisneno anpaek je njair atoin koꞌu.+ 1:15 Surat Sensus 6:316 In of anfuriꞌ too Israelas amfaun he ntebi nfanin natuin sin Usif, es reꞌ Uisneno. 17 In aꞌmoꞌen ma taos natai on reꞌ kaꞌo Elia, Uisneno In mafefa kninuꞌ unuꞌ naan. In neem nahunun hit Usiꞌ. In nabanit mahoint ein he nneek sin aanh ein. Ma tuaf-tuaf reꞌ nkoit Uisneno, in nabanit sin amsaꞌ, he sin nabain ein anfain neman, ma natuin Uisneno In romin. Nok ranan naan, in nabarab sin neek ein he ntoup Usiꞌ In amneman.”+ 1:17 Naiꞌ Meliaki 4:5-6
18 Mes naiꞌ Sakarias nataan ameput naan am nak, “Heeꞌ! Naan of anjair on mee? Au ꞌok au fee je mimnasi mrair jen! Au ꞌmoeꞌ on mee, he au bisa uhiin ꞌak rasin naan of anjarin?”
19 Rarit ameput naan nataah am nak, “On nai! Au reꞌ ia, naiꞌ Gabrial, Uisneno In tua renuꞌ. In neikn On anreun kau he ꞌuum utoon ko rais reko reꞌ ia.+ 1:19 Naiꞌ Danial 8:16, 9:2120 Mes ho ka mpirsai fa au uabk ein reꞌ ia. Onaim tanar reꞌ ho mtoit je ji, on nai! Ho maam aan of ka nakberoꞌ reko fa karu ho mroim he muꞌuab. Onaim ho ka bisa muꞌuab fa saaꞌ-saaꞌ, nmurai reꞌ oras ia, tar antea hi mihoniꞌ riꞌanaꞌ naan. Ho mkius kuum. Saaꞌ reꞌ au uꞌuab ee reꞌ ia of anjair, nateef nok in oras.”
21 Too mfaun ein reꞌ anꞌoen ein etan moneꞌ-mainuan, antakaꞌnaan ein, natuin naiꞌ Sakarias ka npoi fa feꞌ. 22 Oras in npoi neem ate, in ka naꞌuab nahiin fa saaꞌ-saaꞌ. Rarit in npaek in aꞌniman he nsenen sin. Onaim sin nahinin nak, Uisneno nakriraꞌ nrair je rais sanmakat es anbi Keꞌen Akninuꞌ nneis-neis naan.
23 Sin tabu-mainuan naan oekꞌ ein, onaim naiꞌ Sakarias antebi nfain neu in umi. 24 Ka ꞌroo-ꞌroo fa te, bi Elisabet naꞌapuꞌ. Onaim in ka npo-poi niit fa naꞌko sin umi tar antea funan niim. In naꞌuab am nak, “Pures-boꞌis neu Uisneno! Aijoo! Uisneno nakriraꞌ In nekan arekot neu kau. Karu au upein anah, biak ein ka namae kau fa goen.”
Ameput Uisneno neem naꞌko sonaf neno tunan ma nateef nok bi Maria
26 Oras bi Elisabet in aupn ee naan funan nee te, Uisneno nreek In ameput naꞌko sonaf neno tunan nnao neu kuan es et propinsi Galilea. Kuan naan, kaan ee, Nasaret. Ameput naan, kaan ee naiꞌ Gabrial. 27 Anbi kuan Nasaret anmuiꞌ riꞌ feot ao-ꞌtemef es, kaan ee bi Maria. Bi Maria anmanaaꞌ nok atoin es, kaan ee naiꞌ Yusuf. Naiꞌ Yusuf reꞌ naan, Usif naiꞌ Daut in sufan-kaꞌun. On nai te, naiꞌ Gabrial annao ma nateef nok bi noon Maria.+ 1:27 Naiꞌ Mateos 1:1828 In nakriraꞌ in tuan ee neu bi nona naan am nak, “Hoore, tua! Uisneno anpiir ma nbeit naan ko, he nmoeꞌ naan kuun rais reok goes neu ko. Uisneno nok ko, Maria.”
29 Anneen on naan ate, bi Maria ntakaꞌnanaꞌ, natuin ameput naan in uaban. In ka nahiin fa in aꞌmoufn ii saaꞌ. 30 Onaim ameput naan antuut antein am nak,
“Maria! Kais mumtau.
Fin Uisneno In sairt ii, nakriraꞌ In nekan arekot neu ko.
31 Ka ꞌroo fa te, ho of muꞌapuꞌ,
rarit ho of muhoniꞌ maan riꞌaan moen jes.
Ho ro he mukaanb Ee, Naiꞌ Yesus .+ 1:31 Anbi uab Ibrani, Yeshua in oetn ii nak, ‘Uisneno nsoi mansian’. ‘Yeshua’ naan, es reꞌ Yesus anbi uab Yunani. Amkisu msaꞌ Mateos 1:21
32 In of anjair Atoin aꞌnaet.
Uisneno of anteek Ee mnak, ‘In reꞌ naan, Au Aanh aa kuuk.’
Es reꞌ, Anah naꞌko Uisneno reꞌ Aꞌraat Reꞌuf.
Uisneno of nanaib Ee he nnaaꞌ aprenat,
nahuum on reꞌ In beif-naꞌif usif naiꞌ Daut.
33 In of es reꞌ annaaꞌ aprenat piut-piut neu too Israelas sin.+ 1:33 Uab Yunani ntui mnak, ‘In naprenat naiꞌ Yakop in umi’. In sairt ii nak, ‘In naprenat atoin Israelas sin’.
Ma In aprenat naan nabar-baar.”+ 1:33 2 Naiꞌ Samuel 7:12,13,16, Naiꞌ Yesaya 9:7
34 Mes bi Maria nataan naiꞌ Gabrial am nak, “Au ka ꞌtuu-tuup ꞌiit fa feꞌ ꞌok atoniꞌ! Onaim au he uꞌapuꞌ on mee?”
35 Rarit naiꞌ Gabrial nataah am nak, “On nai! Uisneno In Asmaan Akniunꞌ ee of neem neu ko. Ma Uisneno Aꞌraat Reꞌuf In kuasan naan of anniup naan ko. Nok ranan naan, Riꞌanaꞌ reꞌ of ho muhoniꞌ maan Ee naan, kninuꞌ batuur-batuur, natuin In reꞌ naan, Uisneno In Anah.
36 Kais amsanmaak! Ho nonot-asar es, kaan ee bi Elisabet, naꞌapuꞌ nrari msaꞌ. Te kaah, in namnasi nrair. Onaim biak ein nak, in ka bisa nahoniꞌ fa. Mes oras ia, in naꞌapuꞌ funan nee jen. 37 Anbi Uisneno te, saaꞌ-saaꞌ ii bisa njair!”+ 1:37 Retaꞌ Ahun-hunut 18:14
38 Rarit bi Maria nataah am nak, “Reko, tua. Au reꞌ ia Uisneno in ate kau, tua. Maut he areꞌ saaꞌ-saaꞌ naan najairb ok natuin ho uabam naan. Au ubarab au tuak ii, he utuin ahaa Uisneno in romin, tua.”
Rarit ameput sonaf neno tunan naan, nasaitan bi Maria.
Bi Maria nnao nmakius bi Elisabet
39 Ankoon neno fauk ate, bi Maria naen rabah naꞌko Nasaret neu naiꞌ Sakarias in kuan et aꞌtoeꞌf ein propinsi Yudea. Antea nee te, in ntaam neu naiꞌ Sakarias in umi. Onaim in nasee ma ntaeb bi Elisabet.
41 Oras bi Elisabet anneen bi Maria in haan buseet naan, riꞌanaꞌ reꞌ et bi Elisabet in aupn ee, natiik. Ma Uisneno In Asmaan Akniunꞌ ee neem ma ntaam neu bi Elisabet in tuan. 42 Rarit in naꞌuab naher-heer am nak, “Maria! Mansian ein of nait naꞌratan ho kanam naan, anneis naꞌko areꞌ kanan bifee pah-pinan ia! Sin of nait naꞌratan Riꞌanaꞌ reꞌ et ho aupm aan! 43 Au tuak ii msaꞌ nanaib on, natuin au Usiꞌ In ainf ii neem nateef nok kau. 44 Ho maan musee te, riꞌanaꞌ reꞌ au uꞌaup ee ia, natiik, natuin in nmariin. 45 Uisneno nakriraꞌ nrair In nekan arekot neu ko, natuin ho mpirsai mmak, In nroim he nmoeꞌ natuin In rais manbaꞌan.”
Bi Maria anpures ma nboꞌis Uisneno
46 Bi Maria nmurai naꞌuab am nak,
“Naꞌko au nekak nanan ia,
au ꞌtunaꞌ uꞌratan Uisneno!
47 Au neek ii nmariin,
natuin Uisneno nsoi nafetin naan kau!
48 In nkius ma ntae narek-rekoꞌ nrair kau,
In aan renuꞌ-aan rekaꞌ reꞌ ka maꞌosaꞌ fa ia.
Anmurai oras ia, areꞌ mansian ein of naꞌuab ein ma nteek kau,
bifee reꞌ nꞌua reok reꞌuf kau,+ 1:48 1 Naiꞌ Samuel 1:11
49 natuin Uisneno nmoeꞌ rais sanmakat humaꞌ-humaꞌ neu kau.
In imsaꞌ, Akuaas Reꞌuf ma Kniun Reꞌuf.
50 Uisneno nakriraꞌ ma natoon rais kasian neu areꞌ too mfaun reꞌ anhormaat ma naꞌbees neu Ne,
naꞌko batan neu batan.
51 In npaek In kuasan,
he ntaisibub tuaf-tuaf reꞌ naꞌnaeb ma naikas sin tuak ein.
52 In namouf tuaf-tuaf reꞌ annaꞌan kuasa,
natuin sin nabeꞌon ma npaas ok.
Mes In nanaib tuaf-tuaf reꞌ neek ein maꞌnuraꞌ ma ba-baun ein.+ 1:52 Naiꞌ Ayup 5:11, 12:19
53 In nhao ma nfait amnaahs ein tar antea namsenan,
mes In nriuꞌ napoitan atoin amuiꞌt ein,
he sin npoin naon, ka npooh neikin fa saaꞌ-saaꞌ.
54 In nturun ma nbaab In too Israelas sin,
ma nakriraꞌ In rais kasian neu sin piut-piut.
55 Unuꞌ te, In nahakeꞌ rais manbaꞌan nok hit beꞌi-naꞌi sin,
es reꞌ, kaꞌo Abraham ma in sufan-kauꞌn ein ok-okeꞌ.
Oras ia, rais manbaꞌan naan nmafutuꞌ ma nhaek nabar-baar.”+ 1:55 Retaꞌ Ahun-hunut 17:7, 1 Naiꞌ Samuel 2:1-10
56 Naꞌuab anrair on naan ate, bi Maria natua nok bi Elisabet funan teun feꞌ. Rarit naꞌ in nfain neu kuan Nasaret.
Bi Elisabet nahoniꞌ naiꞌ Yohanis
57 Antea in oors aa on naan ate, bi Elisabet nahoniꞌ naan riꞌaan moen jes. 58 Rasi naan nasiin on ma nabeon on neu in nonot-asar ma kuan naan in nanan, nak Uisneno nakriraꞌ nrair In nekan arekot neu bi Elisabet, es naan ate In nfee ne riꞌanaꞌ. Onaim sin ar-arsin anmarinan amsaꞌ.
59 Riꞌanaꞌ naan anmoin naan neno fanu te, sin naꞌheir ee natuin atoran harat atoin Yahudis. Sin he nakanab riꞌanaꞌ naan, naiꞌ Sakarias, on reꞌ in aamf ee kanan.+ 1:59 Aꞌnaak Rais Pirsait ein sin Atoran 12:360 Mes in ainf ee npeen mates nak, “Ka on fa naan, tua! In kaan ee, ro he naiꞌ Yohanis!”
61 Mes sin nataah ee mnak, “Nansaaꞌ am es ho mpiir kanaf Yohanis? Ka tiit tain fa tuaf es naꞌko hi nonot-asar reꞌ anpaek kanaf naan!” 62 Onaim sin nsenen naiꞌ Sakarias he nahiin in romin, he nakanab riꞌanaꞌ naan nak sekau.
63 Naiꞌ Sakarias ansenen sin he ntoit hau benaꞌ he ntui. Rarit sin nnoon ee hau benaꞌ. Onaim in ntui mnak, “In kaan ee naiꞌ Yohanis!” Onaim too mfaun ein ansanmakan ok-okeꞌ.
64 Nok askeken ate, naiꞌ Sakarias in maan amates naan nakberoꞌ. Onaim in nsii ma nboꞌis naꞌnaeb Uisneno. 65 Tuaf-tuaf reꞌ natuan nbin bare naan, ansanmakan ma namtaun amsaꞌ. Onaim rasi naan nasiin on ma nabeon on naꞌko tuaf neu tuaf, tar antea abitan propinsi Yudea reꞌ natuan etan aꞌtoeꞌf ein nahinin ok-okeꞌ. 66 Areꞌ aneen rasi naan nateenb ein nak, “Naan batuur een, Uisneno In kuasan nok riꞌanaꞌ naan. In of naꞌnae neem ate, in taos-moꞌet on reꞌ mee?”
Naiꞌ Sakarias anpures ma nboꞌis Uisneno
67 Rarit Uisneno In Asmaan Akniunꞌ ee neem ma ntaam nbi naiꞌ Sakarias in tuan. Onaim in naꞌuab am nak,
68 “Pures-boꞌis neu Uisneno, too Israelas sin Usif!
Natuin In nkoen On neem he nsoi naan In tuaf ein,
maut he sin kais on reꞌ ate.
69 Uisneno nait ma nanaib Tuaf es, reꞌ In kuaasn ee maꞌtaniꞌ,
he nsoi nafetin kit.
In reꞌ naan, usif naiꞌ Daut in sufan-kaꞌun.
70 Uisneno nbaꞌan nain rasi ia naꞌko afi unuꞌ,
anpaek In mafeef akniunꞌ ein reꞌ naꞌkiꞌin neu Ne.
71 Oras ia, In he nsoi nafetin kit,
naꞌko hit muusn ein,
ma naꞌko tuaf-tuaf reꞌ sin neek ein namenan neu kit.
72 In nakriraꞌ In nekan arekot neu hit beꞌi-naꞌi sin,
natuin In namnau piut-piut neu In rais manbaꞌan nok sin,
reꞌ In nfuut ma nahaek ee nok kaꞌo Abraham.
74 In nsoi nafetin anrair kit naꞌko hit muusn ein,
he hit bisa taꞌruriꞌ ma taꞌbees teu Ne,
ma kais tamtau ttein.
75 In nsoi nafetin kit,
he hit bisa tmoni kninuꞌ ma mneꞌo piut-piut atbi In human ma In matan.
76 Yohanis! Ho reꞌ ia, au aan hoin aa, ko.
Tuaf of nahiin ko nak, ho reꞌ ia, Uisneno Aꞌraat Reꞌuf In mafefa kninuꞌ.
Ho of amnao ma mutoon meu too mfaun ein,
he sin npiraꞌ ma nnonaꞌ sin aꞌniimk ein he ntoup Usiꞌ In amneman.+ 1:76 Naiꞌ Meliaki 3:1
77 Ho of amnao mukriraꞌ ma mutoon ranan meu Uisneno Iin na,
he sin nahinin nak, sin napenin saok sanat ma ꞌhonis,
natuin Uisneno nnoes ma nporin nain sin saant am penu sin.
78 Natuin Uisneno neekn ee maꞌnuraꞌ ma nꞌoeteen neu kit,
etun In nfee kit oras ma eti mainuan feꞌu,
nahuum on reꞌ maan asaet-apisar reꞌ neik meꞌu ma piin feꞌu.
Hit reꞌ abitan metan-meisꞌokan in nanan,
ma hit reꞌ amtaus rais nitu-ꞌmaten kit,
natuin hit ka taraem ok fa feꞌ tok Uisneno,
of hit tapein paku ma meꞌu he nnao naat kit teu raan mamut ma rameꞌ.”+ 1:78-79 Naiꞌ Yesaya 9:2
80 Naiꞌ Sakarias nboꞌis anrair Uisneno. Onaim naiꞌ Yohanis nmurai naꞌnae piut. Uisneno In Asmaan Akniunꞌ ee nhaꞌtain je piut. In naꞌnae neem on naan ate, in nnao natua nbi baer ruman naꞌroo naꞌko kuan, tar antea oras in nmurai nait in mepu neu too Israelas sin.
2Bi Maria nahonis Usif Yesus
(Naiꞌ Mateos 1:18-25)
1 Neot es, oras naiꞌ Kirenius naꞌnaak neu pah Siria, uis koꞌu keser, kaan ee naiꞌ Agustus, nakua kabin prenat nak, “Areꞌ too reꞌ anbin prenat Roma in pah, sin ar-arsin ro he nfanin on sin kuan ein meseꞌ-meseꞌ, he ntuin kanaf anbin sensus!” Sensus naan feꞌ no meseꞌ anbi prenat Roma, reꞌ antui ma nsoiꞌ too mfau-rutun naan. 3 Onaim too mfaun ein anfanin neun sin kuan, he nok antuin kanaf anbin sensus naan.
4 Oras naan, naiꞌ Yusuf natua nbi kuan Nasaret et propinsi Galilea. In nmanaaꞌ anrair nok bi noon es, kaan ee bi Maria, reꞌ naꞌapuꞌ. On nai te, naiꞌ Yusuf naan, usif naiꞌ Daut in sufan, onaim in ro he nfain neu naiꞌ Daut in kota Betlehem et propinsi Yudea, he naꞌ antui kanaf anbi sensus naan.
Es naan ate, sin nua sin annaon neu kota Betlehem. 6 Oras sin nbin Betlehem ate, bi Maria in oras he nahoin ii antea goen. 7 Mes anbi bare naan, sin ka napenin fa keꞌen anbi uim losmen sin. Onaim sin ntaman neu ooꞌf es. Rarit in nahonis in aan unu, riꞌ mone. Onaim sin ntainuus ee, ma natuup ee nbi muiꞌt ein sin bare mnahat.
Uisneno natoon neu atuuks ein
8 Mabeꞌ naan, anmuiꞌ naan atuuk muꞌit fauk, reꞌ anbeꞌen ma ntiut sin aꞌbibin ma ꞌbib-kasen. Sin nbeꞌen anbin amneraꞌ nbi kota in kotin.
9 Nok askeken ate, sin niit Uisneno In ameupt es naꞌko sonaf neno tunan. Rarit anmuiꞌ snaaf naꞌko Uisneno ntanaꞌ natef-tefan sin, onaim sin namtau nmaten. 10 Mes ameput naan naꞌuab am nak,
“Hi kais mimtau feꞌ! Amneen mirek-rekoꞌ, joo! Fin au ꞌuum he utoon ki rais reok goes. Sekau-sekau reꞌ anneen rasi ia, ro of anmarinan.
11 Rais reko ia nak on nai:
Neno ia, anbi Betlehem, et usif naiꞌ Daut in kota naan, anmuiꞌ naan bifee jes nahoniꞌ nrair Kristus!
Kristus naan, Tuaf reꞌ Uisneno nbaꞌan nain Je naꞌko afi unuꞌ.
Uisneno nreek haefn Ee neem, he nsoi nafetin tuaf naꞌko sin saant am penu sin!
In reꞌ ia, reꞌ of tuaf anteek Ee nak, ‘Usiꞌ’, fin areꞌ prenat, In es reꞌ annaaꞌ sin!
12 Hi of mihiin Je on nai: hi of miit Riꞌana kruuꞌf es, reꞌ antainuus naan Ee. In ntuup et muiꞌt ein sin bare mnahat.”
13 Ameput naan naꞌuab anrair on naan ate, nok askeken, Uisneno In ameput bian naꞌkon sonaf neno tunan neman namfa-faun ma nabuan nok ne. Onaim sin npures ma nboꞌis Uisneno neik siit am nak,
14 “Hai mtunaꞌ ma miꞌratan Uisneno In kanan!
In es reꞌ antook ma naprenat et neon goe tunan aꞌraat reꞌuf.
Uisneno nroim he narameꞌ areꞌ mansian ein pah-pinan,
reꞌ anharineb ma nhaan mau In nekan!”
15 Rarit Uisneno In ameupt ein ntebin nfanin neun sonaf neno tunan. Onaim atuuks ein naan naꞌuab ein am nak, “Hoe! Iim he tnao teu Betlehem he tkius tiit Riꞌanaꞌ nee feꞌ! Fin Uisneno anfee nrair hanaf naan neu kit.”
16 Rarit sin naenan rabah neun Betlehem. Onaim sin niit bi Maria ma naiꞌ Yusuf. Ma sin niit Riꞌana kruꞌuf naan amsaꞌ antuup et muiꞌt ein sin bare mnahat.
17 Oras sin niit Riꞌanaꞌ naan, sin nmurai naꞌuab ein am nak, “Feꞌe na Uisneno In ameupt ein neman naꞌkon sonaf neno tunan ma natoon kai anmatoom nok Riꞌanaꞌ reꞌ ia!” Onaim sin npeon rasi naan tar namsoup.
18 Areꞌ tuaf amfaun ansanmakan oras sin nneen atuuks ein naan sin uab ein. 19 Mes bi Maria nahiik ma napaan sin anbin in nekan, areꞌ kanan rasi reꞌ anjarin naan. Ma in natenab ma namnau he naim niit nak, in aꞌmoufn ii saaꞌ. 20 Rarit atuuks ein naan antebi nfanin neun sin muiꞌt ein. Onaim sin npures ma nboꞌis Uisneno In kanan. Sin ntotin makasi neu Ne, natuin sin nnenan ma nitan natai on reꞌ saaꞌ reꞌ ameput Uisneno natoon ee jan.
Sin nakanab Riꞌana kruꞌuf naan, Naiꞌ Yesus
21 Nahoniꞌ nrair neno faun on naan ate, sin naꞌheriꞌ Riꞌana kruꞌuf naan natuin kaꞌo Musa in atoran. Onaim in ainaf-amaf nakaanb Ee, ‘Naiꞌ Yesus’. Kanaf naan es reꞌ ameput naꞌko sonaf neno tunan natoon ee neu sin, oras In ainf ee ka naꞌaups Ee fa feꞌ.+ 2:21 Naiꞌ Lukas 1:31, Aꞌnaak Rais Pirsait ein sin Atoran 12:3
Sin neik Riꞌana kruꞌuf Naiꞌ Yesus neu Uim Onen Uuf
22 Anmuiꞌ atoran es naꞌko kaꞌo Musa nak, bifee reꞌ nahoniꞌ nrair neno boꞌ haa, ro he nnao nakninuꞌ in tuan nbi Uim Onen Uuf natuin atoran harat. Nok ranan naan, sin bisa ntaman neu uim onen on reꞌ natiꞌ te sin nmoꞌ-moeꞌ je ji. Etun naiꞌ Yusuf ma bi Maria nnaon neu kota Yerusalem he nmoeꞌ natuin atoran harat naan. Sin naskau neik Riꞌana kruꞌuf naan neu Uim Onen Uuf, he nanaaꞌt Ee njair Uisneno Iin ja.+ 2:22 Aꞌnaak Rais Pirsait ein sin Atoran 12:1-823 Sin natuin Uisneno In atoran reꞌ nak, “Bifee reꞌ nahoniꞌ riꞌaan unu, karu mone te, in ro he nanaꞌat riꞌanaꞌ naan njair Uisneno Iin ja.”+ 2:23 Anpoin naꞌkon Pah Masir 13:2,1224 Natuin Uisneno In atoran, karu nanaꞌat riꞌanaꞌ naan neu Uisneno te, in mahoin ein ro he nfeen fuaꞌ-turuꞌ kor-kuku paasn es, aiꞌ kor-keif tipuꞌ nua. Etun naiꞌ Yusuf ma bi Maria nmoeꞌ natuin atoran naan.+ 2:24 Aꞌnaak Rais Pirsait ein sin Atoran 12:6-8
Aꞌnaef naiꞌ Simeon nak Naiꞌ Yesus naan, es reꞌ Kristus reꞌ Uisneno anbaꞌan nain Je
25 Oras naan, anmuꞌi ꞌnaef es, kaan ee naiꞌ Simeon, reꞌ natua nbi kota Yerusalem. In reꞌ naan, neek amneꞌo ma namnau Uisneno piut-piut. Uisneno In Asmaan Akniunꞌ ee natoon ee mnak, in of niit Kristus feꞌ, rarit naꞌ in nmaet. Kristus naan, of es reꞌ ansoi nafetin too Israelas sin.
27 Oras naan, Uisneno In Asmaan Akniunꞌ ee neik naiꞌ Simeon antaam neu Uim Onen Uuf. Oras in ntaam ate, in nateef nok Naiꞌ Yesus In ainaf-amaf sin neik Je, he nanaaꞌt Ee neu Uisneno he njair Iin ja. 28 Ankius Riꞌana naan ate, ꞌnaef Simeon antoup Goe ma naskau Goe. Rarit in npures ma nanaib Uisneno mnak,
29 “Pures-boꞌis neu Uisneno!
Uisneno nmoeꞌ ma ntao nrair natuin In rais manbaꞌan neu kau.
Onaim oras ia, Uisneno bisa nfee kau oras ma eti mainuan,
he reko te, au ꞌmaet kuuk nai ꞌbi mamut-aominaꞌ,
30 fin au ꞌiit urair Tuaf reꞌ Uisneno nreek haefn Ee neem,
he nsoi nafetin kit naꞌko hit saant am penu sin!
31 Uisneno anroim he npaek Riꞌanaꞌ reꞌ ia,
he nsoi nafetin uuf-uuf ma pah-pah sin ok-okeꞌ.
32 In on reꞌ snaa pinaꞌ,
reꞌ neik rais hormaat ma baisenut neu Uisneno In too pah Israelas sin.
In on reꞌ meꞌu makrahaꞌ,
reꞌ ntanaꞌ ma naruruꞌ Uisneno In ranan,
neu areꞌ uuf-uuf ma pah-pah bian sin.”+ 2:32 Naiꞌ Yesaya 42:6, 49:6, 52:10
33 Annenan on naan ate, naiꞌ Yusuf ma bi Maria feefk ein nomkakan, natuin naiꞌ Simeon in uab ein naan reꞌ anmatoom nok Riꞌanaꞌ naan. 34 Rarit naiꞌ Simeon naꞌuab anfee tetus neu sin. Onaim in naꞌuab neu bi Maria mnak, “Yesus ainaf! Of too Israelas sin antorak ho Anah reꞌ ia. Mes sin ꞌmoeꞌt ein neu Na jan, of namouf nafaniꞌ sin. Ho Anah reꞌ ia, of anmoeꞌ tuaf-tuaf amfaun sin neek ein anmarinan. 35 Nok ranan naan, Uisneno of anpukai napoitan too mfaun ein sin neek ein. Mes ho, Maria, ho of amnaben miit maꞌnukaꞌ ka aanꞌ-anaꞌ fa, nahuum on reꞌ suin ee napau ho ansaom naan.”
Beꞌi bi Hana ntoit makasi neu Uisneno, natuin Naiꞌ Yesus
36 Anmuiꞌ bifee mnais es anbi Uim Onen Uuf naan, kaan ee bi Hana. In nmoin naan toon boꞌ fanu mhaa (84) goen. In aamf ee, kaan ee naiꞌ Fanual naꞌko uuf naiꞌ Aser. In nmatsao naan toon hitu te, moen je nmate nporin. Beꞌi bi Hana reꞌ naan, Uisneno In mafefa kninuꞌ. In meup goe, es reꞌ anꞌonen ma nanaah on anbi Uim Onen Uuf fai-manas.
38 Oras naiꞌ Simeon naꞌuab neu naiꞌ Yusuf ma bi Maria te, bifee mnasiꞌ naan neem anpaumak-maak. In anneen amsaꞌ sin naꞌuab ein naan, rarit in npures Uisneno. Onaim in naꞌuab anmatoom nok Naiꞌ Yesus neu tuaf-tuaf amfaun reꞌ anpa-pao Usif reꞌ Uisneno nbaꞌan he nreek haefn Ee neem he nsoi nafetin too Israelas.
Naiꞌ Yusuf sin nfanin neun kuan Nasaret
39 Oras naiꞌ Yusuf ma bi Maria nmoꞌen nrarin natuin kaꞌo Musa in atoorn ein ok-okeꞌ nbi kota Yerusalem ate, sin ntebin nfanin neun propinsi Galilea, neu sin kuan Nasaret.+ 2:39 Naiꞌ Mateos 2:2340 Naiꞌ Yesus naꞌnae, naꞌbeiꞌ, anmanoe, ma nahiin rasi mfaun. Uisneno nakriraꞌ In nekan arekot neu Ne msaꞌ.
Riꞌmone Naiꞌ Yesus anbi Uim Onen Uuf
41 Toon-toon ate, naiꞌ Yusuf ma bi Maria nnaon neu kota Yerusalem he nokan nbin fesat Paska.+ 2:41 Anpoin naꞌkon Pah Masir 12:1-27, Surat reꞌ Naretaꞌ Nafaniꞌ Raan Aꞌhonis 16:1-842 Neot es, oras Naiꞌ Yesus anmoin naan toon boꞌes am nua, sin nnaon buꞌ-buaꞌ neun Yerusalem he nokan anbin fesat Paska on reꞌ natiꞌ te, sin nmoꞌe. 43 Oras neon fesat Paska sin oekꞌ ein, naiꞌ Yusuf ma bi Maria anfanin neun kuan Nasaret. Sin nnaon buꞌ-buaꞌ nok too mfaun ein reꞌ he nfanin neun Galilea. Mes sin ka nahinin fa nak, Naiꞌ Yesus namaik et Yerusalem. Sin nak of oniꞌ In nnao nok In partein ngguin. Mes oras maans ee nmouf, sin ka niit Ee fa. Onaim sin nmurai namin neu-mneman. Sin natanan neu sin nonot-asar sin ma sin partein ngguin. 45 Mes natuin sin ka niit aiꞌ nateef Ee fa, sin ntebi nfanin neun Yerusalem, he naim Je nbi nee.
46 Antean nee te, sin naim Je neu-mneman tar antea neno teun, naꞌ sin niit Ee nbi Uim Onen Uuf ee In nanan. In ntoko ma nmakoin ein penit ma nmaktan-taan ein nok tunggur agama Yahudi sin. 47 Too mfaun ein reꞌ annenan sin reꞌ naan, anmasahun, natuin In nahiin batuur-batuur Uisneno In Suur Akniunꞌ ee In afan. Ma In nataah nahiin haan taans ein nok reko msaꞌ. 48 Ankius nitan on naan ate, in ainaf-amaf sin ansanmakan. Rarit In ainf ee nak, “Yesus! Nansaaꞌ am es Ho mususab kai on reꞌ ia? Hai nua kai Ho amaꞌ mfuun mitef-tefan bare-bare mbi ranan ma mbi kota reꞌ ia. Hai mtakaꞌnanaꞌ neu reꞌ hai he miit Ko mbi mee!”
49 Mes Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Nansaaꞌ am es hi msusa mmaet he maim Kau? Hi mihini, oo? Au ꞌmuiꞌ urusan et Au Amaꞌ In Umi.” 50 Mes sin ka nahinin reko fa neu In sairt ii saaꞌ.
51 Rarit sin ntebin nfanin neun kuan Nasaret. Naiꞌ Yesus natuin In ainaf-amaf sin aprenat. Onaim In ainf ee nahiik ma napaan rasin naan ok-okeꞌ nbi in nekan. 52 Onaim Naiꞌ Yesus naꞌnae piut, In mahinif ma manoef naꞌbaab on piut. Uisneno ma mansian sin arsin anneek Ee.+ 2:52 1 Naiꞌ Samuel 2:26, Fainekat 3:4
3Naiꞌ Yohanis Asranit nait in mepu
(Naiꞌ Mateos 3:1-12, Naiꞌ Markus 1:1-8, Naiꞌ Yohanis 1:19-28)
1 Oras naan, naiꞌ Tiberius anjair uis koꞌu keser ma nnaaꞌ aprenat anbi pah Roma toon boꞌes am niim een. Naiꞌ Pontius Pilatus anjair gubernur anbi propinsi Yudea. Naiꞌ Herodes anjair gubernur anbi propinsi Galilea. Naiꞌ Herodes tataf naiꞌ Felipus, anjair gubernur anbi propinsi Iturea ma propinsi Trakonitis. Ma naiꞌ Lisanias anjair gubernur anbi propinsi Abilene.+ 3:1-2 Prenat pah Roma anpaek atoin Yahudis tuaf es, kaan ee naiꞌ Yosefus , he ntui aꞌnaof pah Israꞌel anbi oras naan. In antui anmatoom nok anaaꞌ aprenat sin nonot-asar amsaꞌ. Es naan ate, hit tahiin tak, naiꞌ Herodes anbi eraꞌ reꞌ ia, kanan bian ii, es reꞌ naiꞌ Herodes Antipas . In aamf ee es reꞌ naiꞌ Herodes Aꞌnaet (amrees nbi surat naiꞌ Mateos 2:1-22 ma surat naiꞌ Lukas 1:5 amsaꞌ). Naiꞌ Felipus anbi eraꞌ reꞌ ia, es reꞌ naiꞌ Herodes Antipas in tataf. Naiꞌ Felipus in aamf ee, es reꞌ Herodes Aꞌnaet; in ainf ee, kaan ee bi Kleopatra naꞌko Yerusalem. In nsao bi Salome, es reꞌ bi Herodias in anah. Anbi surat naiꞌ Lukas 3:19, anmuiꞌ kanaf naiꞌ Felipus es antein. In reꞌ naan, naiꞌ Herodes Antipas in orif. In aamf ee naiꞌ Herodes Aꞌnaet amsaꞌ; mes in ainf ee, kaan ee bi Mariamne. In nsao bi Herodias. Sin nua sin, sin aan feto, kaan ee bi Salome. Mes in tataf naiꞌ Herodes Antipas nasiik naan in fee. (Amrees retaꞌ reꞌ ia ambi surat naiꞌ Mateos 14:3; surat naiꞌ Markus 6:17; surat naiꞌ Lukas 3:19 amsaꞌ).
Oras naan amsaꞌ, naiꞌ Hanas ma naiꞌ Kayafas anjarin aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaak koꞌu nbi kota Yerusalem.
Oras naan, naiꞌ Yohanis, naiꞌ Sakarias in anah, natua nbi baer ruman naꞌroo naꞌko kuan. Anbi bare naan, Uisneno naꞌuab ma nbaasn ee. 3 Anneen anrair on naan ate, naiꞌ Yohanis antaam neu areꞌ kuan-kuan reꞌ anpaumaak noe Yarden, ma natoon neu abitan naan am nak, “Hi ro he mmanakuꞌ ma misaitan hi saant ein ok-okeꞌ, he Uisneno annoes nain sin. Rarit hi ro he misrain feꞌ, he njair tanar nak hi mmarameꞌ mfain mok Uisneno.”
4 Un-unuꞌ te, Uisneno In mafefa kninuꞌ kaꞌo Yesaya antui anmatoom nok naiꞌ Yohanis reꞌ ia mnak,
“Anmuiꞌ tuaf reꞌ of annao neu bare reꞌ ka matuaꞌ fa, rarit anhunun ma nkoaꞌ am nak,
‘Areꞌ too mfaun ein ro he mibarab ma miroitan ranan, he mseun ma mtoup Usiꞌ In amneman!
Mikninuꞌ ranan he mseun Goe.
5 Amkuub ma mnae mineer kefan ma kobaꞌif.
Amnae ma mhain mineer aꞌtoeꞌf ein.
Mineo ma minoon raan apeunt am abeot ein,
Amhaꞌeik raan kobaꞌif ma faut putuk.
6 Maut he tuaf-tuaf naꞌko uuf-uuf ma pah-pah,
bisa nahinin nak, Uisneno nroim he nsoi nafetin mansian
naꞌko sin saant am penu sin.’ ”+ 3:6 Naiꞌ Yesaya 40:3-5
7 Too mfaun neman naꞌkon mee-mee, ma ntoit naiꞌ Yohanis he nasrain sin. Mes in naskaraꞌ sin im nak, “Hoe, aputa-kriu maufinu ki! Hi on reꞌ kaun araut aan! Hi kais mitenab mak, hi miꞌpiis mipo-poi he hi bisa msoi maan om miꞌko Uisneno In hukun! Kahaf! Ka ꞌroo fa te, Uisneno nasanut hukun neu tuaf-tuaf reꞌ naꞌpiis napo-poi jah!+ 3:7 Naiꞌ Mateos 12:34, 23:338 Hit tahiin tak kaꞌo Abraham naan, Uisneno in partei. Mes hi kais mitenab am mak, ‘Au ka upein fa hukun, natuin au reꞌ ia kaꞌo Abraham in sufan.’ Hi mipein rasi naan naꞌko mee? Naan ka bisa nturun ki fa. Natuin rasi naan ka nmoeꞌ ki fa he mjair atoin neek amneꞌo. Uisneno bisa nmoeꞌ fatun reꞌ ia njarin kaꞌo Abraham in sufan. Au utoon ki, hee! Mikriraꞌ mbi hi ꞌmoinm ein naan nai, mak hi mnao misaitan hi saant ein ee jen, ma mfain iim mituin Uisneno.+ 3:8 Naiꞌ Yohanis 8:339 Hi ro he mmoeꞌ rais reko. Kaah fa te, Uisneno In hukun maꞌfeen ee nmouf neu ki on reꞌ atoniꞌ npaek fani he nnooꞌ hau naꞌko in aꞌbaꞌan. On reꞌ naan, tua! Roet ii ka mapakeꞌ fa, karu ka nmuiꞌ fa in fuaf arekot! Onaim reko nneis amnooꞌ goe, rarit tout goe he nputu nmaet.”+ 3:9 Naiꞌ Mateos 7:19
10 Rarit too mfaun ein nataan naiꞌ Yohanis am nak, “Onaim hai he mmoeꞌ on mee?”
11 On nai te, in nataah sin im nak, “Karu ho mmuiꞌ baru nua, nfee es meu tuaf reꞌ ka nmuiꞌ fa baru. Karu ho mmuꞌi mnahat, mbait meu tuaf reꞌ ka nmuiꞌ fa mnahat.”
12 Rarit ahoik beon guin neman ma ntoit naiꞌ Yohanis he nasrain sin. Sin natanan am nak, “Aam tungguru! Hai he mmoeꞌ on mee?”+ 3:12 Naiꞌ Lukas 7:29
13 In nataah am nak, “Hi roim ein es reꞌ mputa-kriu. Mes nmurai oras ia, hi ro he mmeup nok neek amneot. Kais ambeos beo nneis-neis naꞌko preent ii in atoran. Maut he too gui nbaen ein beos beo natai nok atoran.”
14 Sorarus fauk anbin naan amsaꞌ. Sin nataan naiꞌ Yohanis am nak, “Karu hai te, on mee? Hai ro he mmoeꞌ on mee?”
Rarit in nataah sin im nak, “Kais amhoik biak ein sin roit ein mituin hi roim ein naan. Kais amtuꞌiran biak ein tafiꞌ-tafiꞌ. Hi ro he misaeb sukuur ma minokab hi teenb ein nok ahaa hi kai ngguin naan.”
15 Anneen in uab ein naan ate, too mfaun ein anmakaꞌin ma naꞌseꞌ-seoꞌ guin am nak, “Hae! Kais-kaisaꞌ naiꞌ Yohanis reꞌ ia, Kristus, reꞌ Uisneno nbaꞌan he nreek Ee neem naꞌko unuꞌ naan, oo!”
16 Mes naiꞌ Yohanis nakain sin im nak, “Amneen mirek-rekoꞌ! Anmuiꞌ tuaf es, reꞌ maꞌtaniꞌ nneis naꞌko kau of he neem. Maski au ꞌjari haa in aan renuꞌ msaꞌ, au ka umnees ꞌok Ne fa.+ 3:16 Tuis uab Yunani un-unuꞌ nak, ‘he auf in tani ꞌpein haef ein amsaꞌ, au ka neu he ꞌmoeꞌ aan ee fa’. In oetn ii nak, naiꞌ Yohanis in suma atoin aꞌbaut es aah, maski njair Usif Yesus In aan rekaꞌ msaꞌ, in nnaben ate, ka neu he njarif. Au suma bisa usrani haa ki ꞌpaek oe, mes In of anmoꞌe nneis naꞌko kau, natuin In naheun hi neekm ein nok Uisneno In Asmaan Akninuꞌ. In of nakninuꞌ ki, on reꞌ ttoutuꞌ nunuꞌ npaek ai. 17 In nhukun tuaf reꞌ anmoꞌe nsaan, nahuum on reꞌ atoin tani reꞌ anpaek anin he natpeneb makaꞌ taum. Rarit in napaan makaꞌ anbi ꞌponi, mes nout nakratiꞌ maak taꞌuk ma maak apaꞌ. On naan amsaꞌ Kristus of anhukun tuaf-tuaf reꞌ anmoꞌen sanat, ma nait inporin sin neu ai mararaꞌ abar-barat.”
18 Nok ranan naan, naiꞌ Yohanis namnaub too mfaun ein nok rasi humaꞌ-humaꞌ, ma natoon Uisneno In Rais Reko neu sin.
19 Oras naan, naiꞌ Yohanis anmurai naꞌuab maat-maat anmatoom nok naiꞌ Herodes in aꞌmoꞌen. In rais ji on nai: naiꞌ Herodes naan, gubernur et propinsi Galilea. In saant ein naꞌtupu nsae. Es, es reꞌ in nheer naan in oirf ee fee, kaan ee bi Herodias. Te kaah, in oirf ee anmoin feꞌ, ma ka nporin fa in fee bi Herodias fa feꞌ. Naiꞌ Herodes in aꞌmonin reꞌ ka batuur fa naan, anmoeꞌ naiꞌ Yohanis nakain ee maat-maat, tar naiꞌ Herodes anrenan. Rarit naiꞌ Herodes anheek naiꞌ Yohanis, ma nataam ee nbi bui.+ 3:19-20 Mrees catatan et surat naiꞌ Lukas 3:1-2. Mkisu msaꞌ surat naiꞌ Mateos 14:3-4; surat naiꞌ Markus 6:17-18.
Naiꞌ Yohanis nasrain Usif Yesus
(Naiꞌ Mateos 3:13-17, Naiꞌ Markus 1:9-11)
21 Unuꞌ te, oras sin ka nheek fa naiꞌ Yohanis fa feꞌ, in nasrain too mfaun. Ma in nasrain Naiꞌ Yesus amsaꞌ. Rarit Naiꞌ Yesus anꞌonen, onaim neon goe natfeꞌi. 22 Rarit Uisneno In Asmaan Akniunꞌ ee nsaun neem neu Ne. Asmaan Akninuꞌ naan In maasn ee nahuum on reꞌ kor-kefi. Onaim anmuiꞌ hanaf naꞌko neon goe mnak,
“Ho reꞌ ia, Au Aan nekaꞌ.
Ho mmoeꞌ Au nekak ia, nmariin piut.”+ 3:22 Retaꞌ Ahun-hunut 22:2, Siit Pures-Boꞌis sin 2:7, Naiꞌ Yesaya 42:1, Naiꞌ Mateos 3:17, Naiꞌ Markus 1:11, Naiꞌ Lukas 9:35
Usif Yesus In beif-naꞌif sin, natuin aam Yusuf in uuf ein
(Naiꞌ Mateos 1:1-17)
23 Oras Naiꞌ Yesus anmurai natoon neu too mfaun ein anmatoom nok Uisneno In ranan, In oniꞌ anmoin naan toon boꞌ teun goen. Tuaf amfaun nahinin nak, Naiꞌ Yesus naan, naiꞌ Yusuf in Anah. Naiꞌ Yusuf in uuf ein, on nai:
Naiꞌ Yusuf in aamf ee, naiꞌ Eli.
24 Naiꞌ Eli in aamf ee, naiꞌ Matat.
Naiꞌ Matat in aamf ee, naiꞌ Lewi.
Naiꞌ Lewi in aamf ee, naiꞌ Melki.
Naꞌ Melki in aamf ee, naiꞌ Yanai.
Naiꞌ Yanai in aamf ee, naiꞌ Yusuf.
25 Naiꞌ Yusuf in aamf ee, naiꞌ Matatias.
Naiꞌ Matatias in aamf ee, naiꞌ Amos.
Naiꞌ Amos in aamf ee, naiꞌ Nahum.
Naiꞌ Nahum in aamf ee, naiꞌ Hesli.
Naiꞌ Hesli in aamf ee, naiꞌ Nagai.
26 Naiꞌ Nagai in aamf ee, naiꞌ Maat.
Naiꞌ Maat in aamf ee, naiꞌ Matatias.
Naiꞌ Matatias in aamf ee, naiꞌ Semein.
Naiꞌ Semein in aamf ee, naiꞌ Yosek.
Naiꞌ Yosek in aamf ee, naiꞌ Yoda.
27 Naiꞌ Yoda in aamf ee, naiꞌ Yohanan.
Naiꞌ Yohanan in aamf ee, naiꞌ Resa.
Naiꞌ Resa in aamf ee, naiꞌ Serubabel.
Naiꞌ Serubabel in aamf ee, naiꞌ Seltiel,
Naiꞌ Seltiel in aamf ee, naiꞌ Neri.
28 Naiꞌ Neri in aamf ee, naiꞌ Melki.
Naiꞌ Melki in aamf ee, naiꞌ Adi.
Naiꞌ Adi in aamf ee, naiꞌ Kosam.
Naiꞌ Kosam in aamf ee, naiꞌ Elmadam.
Naiꞌ Elmadam in aamf ee, naiꞌ Er.
29 Naiꞌ Er in aamf ee, naiꞌ Yosua.
Naiꞌ Yosua in aamf ee, naiꞌ Eliaser.
Naiꞌ Eliaser in aamf ee, naiꞌ Yorim.
Naiꞌ Yorim in aamf ee, naiꞌ Matat.
Naiꞌ Matat in aamf ee, naiꞌ Lewi.
30 Naiꞌ Lewi in aamf ee, naiꞌ Simeon.
Naiꞌ Simeon in aamf ee, naiꞌ Yahuda.
Naiꞌ Yahuda in aamf ee, naiꞌ Yusuf.
Naiꞌ Yusuf in aamf ee, naiꞌ Yonam.
Naiꞌ Yonam in aamf ee, naiꞌ Elyakim.
31 Naiꞌ Elyakim in aamf ee, naiꞌ Melea.
Naiꞌ Melea in aamf ee, naiꞌ Mena.
Naiꞌ Mena in aamf ee, naiꞌ Matata.
Naiꞌ Matata in aamf ee, naiꞌ Natan.
Naiꞌ Natan in aamf ee, naiꞌ Daut.
32 Naiꞌ Daut in aamf ee, naiꞌ Isai.
Naiꞌ Isai in aamf ee, naiꞌ Obet.
Naiꞌ Obet in aamf ee, naiꞌ Boꞌas.
Naiꞌ Boꞌas in aamf ee, naiꞌ Soleman.
Naiꞌ Soleman in aamf ee, naiꞌ Nahason.
33 Naiꞌ Nahason in aamf ee, naiꞌ Aminadap.
Naiꞌ Aminadap in aamf ee, naiꞌ Atmin.
Naiꞌ Atmin in aamf ee, naiꞌ Arni.
Naiꞌ Arni in aamf ee, naiꞌ Hesron.
Naiꞌ Hesron in aamf ee, naiꞌ Peres.
Naiꞌ Peres in aamf ee, naiꞌ Yahuda.
34 Naiꞌ Yahuda in aamf ee, naiꞌ Yakop.
Naiꞌ Yakop in aamf ee, naiꞌ Isak.
Naiꞌ Isak in aamf ee, naiꞌ Abraham.
Naiꞌ Abraham in aamf ee, naiꞌ Tera.
Naiꞌ Tera in aamf ee, naiꞌ Nahor.
35 Naiꞌ Nahor in aamf ee, naiꞌ Seruk.
Naiꞌ Seruk in aamf ee, naiꞌ Rehu.
Naiꞌ Rehu in aamf ee, naiꞌ Pelek.
Naiꞌ Pelek in aamf ee, naiꞌ Eber.
Naiꞌ Eber in aamf ee, naiꞌ Sela.
36 Naiꞌ Sela in aamf ee, naiꞌ Kenan.
Naiꞌ Kenan in aamf ee, naiꞌ Arpaksat.
Naiꞌ Arpaksat in aamf ee, naiꞌ Sem.
Naiꞌ Sem in aamf ee, naiꞌ Noh.
Naiꞌ Noh in aamf ee, naiꞌ Lamek.
37 Naiꞌ Lamek in aamf ee, naiꞌ Metusalak.
Naiꞌ Metusalak in aamf ee, naiꞌ Hanok.
Naiꞌ Hanok in aamf ee, naiꞌ Yaret.
Naiꞌ Yaret in aamf ee, naiꞌ Maharael.
Naiꞌ Maharael in aamf ee, naiꞌ Kenan.
38 Naiꞌ Kenan in aamf ee, naiꞌ Enos.
Naiꞌ Enos in aamf ee, naiꞌ Set.
Naiꞌ Set in aamf ee, naiꞌ Adam.
Naiꞌ Adam naan, Uisneno neikn On es anmoꞌe.
4Niut reuꞌf ein sin aꞌnaak kouꞌ goe ansobaꞌ Usif Yesus
(Naiꞌ Mateos 4:1-11, Naiꞌ Markus 1:12-13)
1 Oras naiꞌ Yohanis nasrani nrair Naiꞌ Yesus ate, Naiꞌ Yesus annao nasaitan noe Yarden. Uisneno In Asmaan Akniunꞌ ee nok Ne. Rarit Asmaan Akniunꞌ ee neik Je neu baer ruman naꞌroo naꞌko kuan. 2 Naiꞌ Yesus natua nbi bare naan, ntea neno boꞌ haa. Oras naan, In ka nbukae niit fa saaꞌ-saaꞌ, tar antea In namnaah anmaet. Rarit niut reuꞌf ein sin aꞌnaakt ee neem he nakreo nsobaꞌ Naiꞌ Yesus.
3 In naꞌuab nakreo nsobaꞌ neu Naiꞌ Yesus am nak, “Karu batuur-batuur Uisneno In Aanh aa Ko, Ho mmuiꞌ kuasa. Onaim muꞌuab meu fatun reꞌ ia, he njarin utunuꞌ, he Ho bisa muah sin.”
4 Mes Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Ho roim aan in reokn ii kaah een! Ho ka muhiin fa, oo? Matuꞌi et Uisneno In Suur Akninuꞌ mnak,
‘Mansian ii ka nmoin fa arahaa naꞌko mnahat!’ ”+ 4:4 Surat reꞌ Naretaꞌ Nafaniꞌ Raan Aꞌhonis 8:3, Naiꞌ Mateos 4:4
5 Rarit aꞌnaak nitu naan neik Naiꞌ Yesus neu baer aꞌratas, ma nakriraꞌ neu Ne areꞌ prenat pah-pinan ia no mes-meseꞌ nok nain sin pinaꞌ ma krahaꞌ sin ok-okeꞌ. Rarit in nfuriꞌ Naiꞌ Yesus am nak, “Areꞌ pareent ein sin kuasa naan, au ngguin ok-okeꞌ! On naan amsaꞌ sin pinaꞌ ma krahaꞌ sin! Onaim au ꞌmuiꞌ hak he ꞌnonaꞌ ꞌeu sekau-sekau goah reꞌ au ꞌromi. 7 Au ꞌroim he ꞌfee sin neu Ko. Suma Ho ro he mmoeꞌ maan rais jes, he naꞌ au ꞌnonaꞌ Ko goe. Maꞌkafaꞌ! Muꞌbees meu kau. Es ahaa reꞌ naan, tua!”
8 Mes Naiꞌ Yesus nataah ee mnak, “Ho mupein rasi naan muꞌko mee? Anbi Uisneno In Suur Akniunꞌ ee matuꞌi mnak,
‘Ho ro he muꞌbees meu Uisneno nmees.
Ma ho ro he mtuthae kuum Ee.’ ”+ 4:8 Surat reꞌ Naretaꞌ Nafaniꞌ Raan Aꞌhonis 6:13
9 Rarit aꞌnaak nitu naan neik Naiꞌ Yesus antaam neu kota Yerusalem. Anbi naan, in nasaeb Naiꞌ Yesus anbi Uim Onen Uuf ee in aꞌpupun. Rarit in naꞌuab am nak, “Karu Ho batuur-batuur Uisneno In Anah, mumoufut Ho tuam aan nai! 10 Fin matuꞌi et Uisneno In Suur Akniunꞌ ee mnak,
‘Uisneno of anreun In ameupt ein naꞌkon sonaf neno tunan,
he npafaꞌ ma npanat Ko.
11 Sin of natnaat Ko,
maut he Ho haem ein kais nasbeut fatu kreꞌ-reꞌo msaꞌ.’ ”+ 4:11 Siit Pures-Boꞌis sin 91:11-12
12 Mes Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Kais muꞌkakeꞌ Kau. Fin matuꞌi et Uisneno In Suur Akniunꞌ ee mnak,
‘Kais amsobaꞌ Uisneno!’ ”+ 4:12 Surat reꞌ Naretaꞌ Nafaniꞌ Raan Aꞌhonis 6:16
13 Aꞌnaak nitu naan ansobaꞌ Naiꞌ Yesus npaek ranan humaꞌ-humaꞌ, mes ka niis Ee fa. Rarit In nnao nasaitan Naiꞌ Yesus he npao ntein oras bian.
Usif Yesus annao neu Galilea, ma nmurai natoon Uisneno In Rais Reko
(Naiꞌ Mateos 4:12-17, Naiꞌ Markus 1:14-15)
14 Rarit Naiꞌ Yesus anfani ntein on propinsi Galilea, fin Uisneno In Asmaan Akniunꞌ ee nfee Ne kuasa. Ka ꞌroo fa te, Naiꞌ Yesus In kaan ee nmurai matekaꞌ nbi abitan pah reꞌ naan. 15 In nanoniꞌ nbi atoin Yahudis sin uim oen ein anbin mee-mee. Onaim too mfaun ein anboiꞌs Ee mnak, “Naiꞌ Yesus naan, atoin maꞌtaniꞌ!”
Sin ka ntoup fa Usif Yesus anbi kuan Nasaret
(Naiꞌ Mateos 13:53-58, Naiꞌ Markus 6:1-6)
16 Neot es, Naiꞌ Yesus neem anbi In kuan Nasaret. Nateef nok atoin Yahudis sin neon onen, reꞌ sin nteek ee te, ‘neon Sabat’, In ntaam neu uim onen, on reꞌ natiꞌ te In nmoꞌe. Rarit In nhaek he nrees naꞌko Uisneno In Suur Akninuꞌ. 17 Onaim sin naꞌnaaꞌt Ee kaꞌo Yesaya in tuis. In nfei, he naim resat, onaim In nrees nak,
18 “Kuasat naꞌko Uisneno In Asmaan ee, et Au.
Etun In nruur ma nreek Kau,
he utoon Uisneno In Rais Reko ꞌeu atoin kasian ein.
In nreek haefan nrair Kau.
he utoon am ꞌak,
abitan bui je, of npoin mainuan;
afoort ein, of bisa niit anfanin;
tuaf-tuaf reꞌ napenin haꞌmuꞌit, of anmonin nbin mainuan.
19 Fin oras ia, Uisneno In oors ii ntea goen,
he nsoi nafetin Iin na.”+ 4:19 Eer nuaꞌ ein reꞌ ia matuꞌi natuin uab Yunani un-unuꞌ. Alkitab uab Indonesia (TB) antao nsaan nomer naꞌko eraꞌ 19 anbi bare reꞌ ka natai fa.+ 4:19 Naiꞌ Yesaya 61:1-2
20 Anrees anrair tuis naan ate, Naiꞌ Yesus annuun goe ma nnonaꞌ nafainꞌ ee neu ameup ibadat, rarit In ntook. Abitan uim onen naan ok-okeꞌ ankius Goe piut. 21 Rarit In naꞌuab neu sin im nak, “Saaꞌ reꞌ feꞌe na hi mneen amrair je naan, oras ia najairb on.”
22 Rarit too mfaun ein reꞌ anbin naan, nmurai naꞌuab nanaib Naiꞌ Yesus am nak, “Hoe! Saaꞌ reꞌ feꞌe na In naꞌuab ee ji, reokn ii kah! Mes naiꞌ Usu Anah, aiꞌ? Nansaaꞌ am es on reꞌ ia?”
23 Onaim Naiꞌ Yesus naꞌuab neu sin am nak, “Hi of mihiin uab es nak, ‘Hoe, apairoir menas! Murekoꞌ ho tuam aan feꞌ!’ Hi mpaek uab naan he mꞌoet Au uabak mak, ‘Nansaaꞌ am es Ho ka mmoeꞌ fa rais sanmakat es neu kai mbi ia, nahuum on reꞌ Ho mmoeꞌ je mbi kota Kapernaum?’ 24 In batuurn ii on nai: atoniꞌ ka nroim fa he ntoup Uisneno In mafefa kninuꞌ nbi in kuan ee kuun.+ 4:24 Naiꞌ Markus 6:4, Naiꞌ Yohanis 4:4425 Tait iꞌtopeꞌ naꞌko Uisneno In mafefa kninuꞌ, kaꞌo Elia. Neot es, uurn ii ka nmouf fa toon teun ma stenaꞌ. Oras naan, anmuiꞌ bifee banuꞌ mfaun nbi pah Israꞌel. Mes Uisneno ka nreek fa naiꞌ Elia he nturun too Israelas sin. Mes Uisneno nreek ee he nnao nturun baun es anbi kuan Sarfat npaumaak kota Sidon. Te kaah, bifee banuꞌ naan, ka atoin Yahudis fa. Mes in npirsai Uisneno In kuasan.+ 4:25-26 1 Uisf ein sin Retaꞌ 17:1,8-16
27 Tait iꞌtopeꞌ bian naꞌko Uisneno In mafefa kninuꞌ, naiꞌ Elisa. Oras naan, anmuiꞌ atoin Yahudis amfaun napenin meen nui-atrokiꞌ nbi pah Israꞌel. Mes Uisneno ka narekoꞌ sin fa. Uisneno suma nreun naiꞌ Elisa he narekoꞌ tuaf meesꞌ aah, kaan ee naiꞌ Naꞌaman. Te kaah, amenat naan atoin Sirias, ka atoin Yahudis fa. Mes in npirsai Uisneno In kuasan.”+ 4:27 2 Uisf ein sin Retaꞌ 5:1-14
28 Oras sin nneen Usif Yesus naꞌuab on naan ate, sin ar-arsin nek-neuk nisik neu Ne. 29 Rarit sin nfenan buꞌ-buaꞌ, ma nriuꞌ napoitn Ee naꞌko uim onen naan. Rarit sin nheer neik Je neu kuan ee ninin, he ntitar nataam Ee neu kefa mnanuꞌ nbi naan. 30 Mes In suma nnao npoi kuun naꞌko too mfaun ein naan sin atnaank ein, rarit annao nasaitan sin anbin bare naan.
Usif Yesus anriuꞌ nitu naꞌko tuaf es
(Naiꞌ Markus 1:21-28)
31 Rarit Naiꞌ Yesus annao neu kota Kapernaum et nefo Galilea in ninin. Ansuun neon onen sin ate, In nanoniꞌ too mfaun anbin uim oen ein. 32 Too mfaun ein ansanmakan oras sin nneen In uaban naan, fin In nahiin batuur-batuur saaꞌ reꞌ In nanoniꞌ sin naan in afan.+ 4:32 Naiꞌ Mateos 7:28-29
33 Neot es, oras Naiꞌ Yesus nanoniꞌ anbi uim onen, anmuiꞌ naan tuaf es anniut sae ma nmurai nkoaꞌ naher-heer am nak, 34 “Hoe, Yesus, Atoin Nasaretas! Ho mmuiꞌ urusan saaꞌ mok kai! Ho uum he mureuꞌ miis kai, oo? Hai mihiin Ko. Ho reꞌ ia, Atoni Kninuꞌ reꞌ Uisneno anbaꞌan he nreek haefn Ee neem.”
35 Mes Naiꞌ Yesus naskaar ee mnak, “Kais mufeef! Ampoi nai muꞌko atoniꞌ naan!” Nok askeken ate, nitu naan nait anpesek atoniꞌ naan neu afu, anbi too mfaun ein sin maatk ein. Anpesek anrair je on naan ate, nitu naan anpoi naꞌko atoniꞌ naan ma nasaitn ee, ma ka nameenb ee fa.
36 Too mfaun ein ansanmakan ok-okeꞌ mnak, “Airoo! Atoniꞌ ia In uabn ii anmuiꞌ kuasa maꞌtaniꞌ, joo! Tar antea niut reuꞌf ein amsaꞌ natuin In aprenat, ma npoin naꞌko tuaf-tuaf aniut saes ein!” 37 Rarit retaꞌ anmatoom nok Naiꞌ Yesus nasiin ok ma nabeon ok nfuun am natef-tefan bare naan.
Usif Yesus narekoꞌ naiꞌ Simon in ain babaf, ma tuaf bian antein
(Naiꞌ Mateos 8:14-17, Naiꞌ Markus 1:29-34)
38 Oras sin npoin naꞌkon uim onen naan, Naiꞌ Yesus annao neu atoin es in umi. Atoniꞌ naan, kaan ee naiꞌ Simon.+ 4:38 Naiꞌ Simon naan, es reꞌ naiꞌ Petrus in kanan es anteniꞌ. Naiꞌ Simon in ain baabf ee nmaniin ma nbeis maꞌtaniꞌ. Rarit sin ntoit Naiꞌ Yesus am nak, “Aam! Amturun kai he murekoꞌ maan bifee mnais ee feꞌ!” 39 Naiꞌ Yesus annao nhake nbi koi je matan, rarit nriuꞌ napoitan maininit naan. Oras naan amsaꞌ, maininit naan namneuk nain naꞌko bifee mnasiꞌ naan. Rarit in nfeen ma nabarab bukaet neu sin.
40 Oras maans ee noi nmouf naan, too mfaun ein nmurai neman ma neikin amenat humaꞌ-humaꞌ neu Naiꞌ Yesus. Rarit In ntao In aꞌniman neu sin ok-okeꞌ, ma narekoꞌ sin. 41 Anbi ameent ein naan amsaꞌ anmuiꞌ tuaf fauk reꞌ anniut saen. Rarit Naiꞌ Yesus naprenat niut reuꞌf ein naan he npoin naꞌkon tuaf-tuaf ein naan. Oras sin npoin, sin nhuun ein am nak, “Ho reꞌ ia, Uisneno In Anah!” Fin niut reuꞌf ein naan nahiin Je nak, In reꞌ naan, Kristus reꞌ Uisneno anbaꞌan nain Je he nreek Ee neem. Natuin rasi naan, es naꞌ Naiꞌ Yesus nakain sin nok maꞌtaniꞌ he sin kaisaꞌ naꞌuab ein hanaf meseꞌ msaꞌ anmatoom nok In tuan.
Usif Yesus annao natoon Rais Reko nbi uim oen ein
(Naiꞌ Markus 1:35-39)
42 Oras snaat ee nsae te, Naiꞌ Yesus anfeen ma nnao neu baer ruman es nbi kota in kotin. Too mfaun ein naim Je nbin mee-mee. Oras sin niit ma nateef nok Ne, sin naꞌuab ein am nak, “Aam. Reko te, Ho mutua mok kai mbi ia nai! Kais amnao mtein meu bare bian!”
43 Mes In nataah am nak, “Au ro he ꞌnao ꞌeu kuan bian he utoon Rais Reko anmatoom nok Uisneno In Aprenat. Fin Uisneno reꞌ anhaef Kau gui, nak Au ro he ꞌmeup mepu naan.”
44 Onaim In nmurai nnao, npoi ma ntaam naꞌko kuan es neu kuan es, ma nanoniꞌ tuaf anbin uim oen ein nbin propinsi Yudea.
5Sin npukat naan ikaꞌ mfa-faun
(Naiꞌ Mateos 4:18-22, Naiꞌ Markus 1:16-20)
1 Neot es, Naiꞌ Yesus nanoniꞌ tuaf amfaun anbi nefo Galilea in ninin.+ 5:1 Suur Akninuꞌ uab Yunani antui mnak ‘anbi nefo Genesaret in ninin’. Nefo Genesaret in kanan es, es reꞌ nefo Galilea. Too mfaun ein neman ma nromin he natniin Uisneno In Kabin ma Prenat. Sin namfa-faun tar antea sin nmasiitr ein ma nmabeꞌun. Onaim sin he noi nsaen Naiꞌ Yesus. 2 Anpaumaak bare naan, anmuiꞌ naan akiif kai ikaꞌ nakninuꞌ sin pukat nbin metoꞌ. Onaim Naiꞌ Yesus niit kofaꞌ nua ruum ein anhaken nbin naan. 3 Es naꞌko koof nuaꞌ ein naan, naiꞌ Simon iin ja. Rarit Naiꞌ Yesus ansae neu naiꞌ Simon in kofaꞌ, ma naꞌuab neu naiꞌ Simon he ntorak kofaꞌ naan neu oe je kreꞌo. Onaim In ntoko ma nmurai nanoniꞌ neu too mfaun ein naan.+ 5:3 Naiꞌ Mateos 13:1-2, Naiꞌ Markus 3:9-10, 4:1
4 Nanoniꞌ nrari te, In naꞌuab neu naiꞌ Simon am nak, “Simon! Meik ho kofaꞌ ia meu neof goe tnaan ee kreꞌo, he ho musanut ho pukat ia meu naan. Hi of mipein ikaꞌ mfa-faun.”
5 Mes naiꞌ Simon nataah am nak, “Usiꞌ msaꞌ, Ho es-es! Hai mmeup fai jes aꞌteme-ꞌteme, mes ikaꞌ fuaꞌ meseꞌ msaꞌ hai ka mipenif! Mes neu Aam, Ho es muꞌuab on naan, maut he au ꞌsobaꞌ ꞌiit!”+ 5:5 Naiꞌ Yohanis 21:36 Onaim sin nasanut pukat naan. Rarit sin he nheer nafainꞌ ee, mes pukat naan nahenu nrair nok ikaꞌ tuunb es, tar antea pukat naan anmurai natkai.+ 5:6 Naiꞌ Yohanis 21:67 Onaim naiꞌ Simon ankoaꞌ in partein ngguin naꞌkon kofaꞌ bian he neman ntuurn ee. Rarit sin nnaun ikaꞌ ma nkuab ein neu kofaꞌ nua tar antea nahenun, onaim ara kreꞌo te anreman. 8 Naiꞌ Simon in partein akiif kai ikaꞌ sin, naiꞌ Yakobus ma naiꞌ Yohanis, aam Sebedius in aanh ein, anbin naan amsaꞌ. Sin nsanmakan amsaꞌ, natuin sin napenin ikaꞌ mfa-faun naan. Oras naiꞌ Simon Petrus niit saaꞌ reꞌ anjari nbi naan, in naen neem ma nriꞌtuu nbi Naiꞌ Yesus In matan, ma naꞌuab am nak, “Au reꞌ ia, tuaf es reꞌ anmoꞌe nsaan amfau-rutu. Onaim reko nneis Usiꞌ kais ampaumaak kau ntein.”+ 5:8-10 Naiꞌ Simon, aiꞌ naiꞌ Petrus, aiꞌ naiꞌ Simon Petrus, naan kanaf teun naꞌko tuaf meseꞌ.
Mes Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Kais mutenab naan kouꞌ-koꞌu. Au ꞌroim he ꞌpaek ki. Hi arki reꞌ ia, atoin amnaim ikaꞌ. Mes oras ia, Au he unoniꞌ ki he maim tuaf he natuin Kau!”
11 Rarit sin nheer sin koofꞌ ein ntean metoꞌ. Onaim sin nnaon nasaitan areꞌ saaꞌ-saaꞌ, ma natuin Naiꞌ Yesus.
Usif Yesus narekoꞌ tuaf es, reꞌ napein meen nui-atrokiꞌ
(Naiꞌ Mateos 8:1-4, Naiꞌ Markus 1:40-45)
12 Anbi kuan es, Naiꞌ Yesus nateef nok tuaf es, reꞌ in aon ee no mes-meseꞌ nameen nui-atrokiꞌ. Oras in niit Naiꞌ Yesus, in nnao nriꞌtuu ma naꞌruriꞌ ntea afu nbi Naiꞌ Yesus In matan. Onaim in nak, “Aam! Amturun maan kau feꞌ, tua! Au uhiin ꞌak, Ho bisa muneuk main au menas reꞌ ia, he reko te, biak ein kais anmaiꞌnisin kau. Asar Ho mroim, tua.”
13 Rarit Naiꞌ Yesus ansoron In aꞌniman ma nreoꞌ goe. Onaim In naꞌuab am nak, “Au ꞌroim! Mureok nai!” Naꞌuab anrair on naan ate, menas naan namneuk nain. 14 Onaim Naiꞌ Yesus namnaub ee mnak, “Mumnau murek-rekoꞌ! Ho mureok goen, mes kais mutoon meu sekau-sekau! Ho ro he mutuin kaꞌo Musa in aprenat unuꞌ naan. Onaim ho mnao meu aꞌnaak rais pirsait, he in nparikas ho aom aan, he in nahiin nak, ho menas naan namneuk batuur-batuur, aiꞌ kaah. Rarit ho mseun bain meik fuaꞌ-turuꞌ, he too mfaun ein nahinin batuur nak, ho mureok goen.”+ 5:14 Aꞌnaak Rais Pirsait ein sin Atoran 14:1-32
15 Maski Naiꞌ Yesus antaar ee on naan amsaꞌ, retaꞌ anmatoom nok In kuasan naan, nasiin on ma nabeon on naꞌko tuaf neu tuaf anbi mee-mee. Onaim too mfaun ein sin amneemk ein nasain on noe. Sin nmarinan he nneen In noinꞌ ein. Rarit In narekoꞌ tuaf amfaun naꞌkon sin menas humaꞌ-humaꞌ. 16 Mes Naiꞌ Yesus natiꞌ te nroim he napaisb On naꞌko too mfaun ein, he nnao nꞌonen anbi baer ruman maꞌkoroꞌ.
Usif Yesus narekoꞌ ameen buaꞌ tuaf es
(Naiꞌ Mateos 9:1-8, Naiꞌ Markus 2:1-12)
17 Neot es, Naiꞌ Yesus nanoniꞌ tuaf anbi uim jes. Oras naan anmuiꞌ tuaf naꞌko pukan partei pirsait Farisi ma tunggur agama tuaf fauk neman ma nokan nnenan neu Ne. Sin neman naꞌkon kuan-kuan anbin propinsi Galilea, propinsi Yudea, ma naꞌkon kota Yerusalem. Uisneno nfee kuasat neu Naiꞌ Yesus he narekoꞌ ameent ein. 18 Oras naan, anmuiꞌ naan tuaf fauk naꞌtaeb neik tuaf es nameen buaꞌ anbi ꞌbokiꞌ. Sin nꞌusaha maꞌtaniꞌ he neik amenat naan, he Naiꞌ Yesus nareokꞌ ee. Mes umi naan naꞌkeek mates nok mansian, tar antea he naꞌseek ok he ntaman amsaꞌ ka bisa fa. Onaim sin neik amenat naan neu uim je porataꞌ pakan. Rarit sin npukai porataꞌ pakan naan, ma sin nasanut amenat naan nok nain in aꞌbokiꞌ. Sin nasaunt ee anbi too mfaun ein sin atnaank ein, nbi nain Naiꞌ Yesus In matan. 20 Ankius on naan ate, Naiꞌ Yesus nahiin neu sin npirsain nak, In bisa narekoꞌ sin partei amenat naan. Onaim In naꞌuab neu ameen buaꞌ naan am nak, “Baꞌe! Au ꞌnose ꞌrair ho saant ein naan.”
21 Anneen Naiꞌ Yesus naꞌuab on naan ate, atoin Farisis ma tunggur agaam ein nmurai nmaktaan ein am nak, “Heeꞌ! Suma Uisneno Kuun es reꞌ anmuiꞌ hak he nnoes nain sanat mansian. On nai te, in reꞌ ia, sekau, tar antea nmoeꞌ jon on reꞌ Uisneno! Rasi ia, manꞌakan maꞌtaniꞌ!”
22 Mes Naiꞌ Yesus nahini ntea sin nekak nanan. Rarit In naꞌuab neu sin am nak, “Nansaaꞌ am es hi mitenab mak Au reꞌ ia uꞌuab rais manꞌakan? 23 Au reꞌ ia, Mansian Batuur-Batuur. Ma Au ꞌmuiꞌ hak he ꞌfee ampon ꞌeu sanat mansian. Karu Au suma utoon ꞌeu ameen buaꞌ ia mꞌak ‘Au ꞌampon urair ho sanat,’ hi ka miit fa Au kuasat anbi pah-pinan ia. Mes karu Au ꞌak, ‘Amfeen nai! Mait ho ꞌboik aan, ma mfain nai.’ Karu in nfeen nain oras naan, naꞌ hi miit Au kuasat. Es naan ate, Au he urekoꞌ ameen buaꞌ ia, maut he hi mihini msaꞌ mak, Au ꞌmuiꞌ hak he ꞌampon sanat mansian.”
Onaim In nabaniꞌ nfain neu ameen buaꞌ naan. Rarit naꞌuab neu ne mnak, “Baꞌe! Amhaek nai! Mait ho ꞌboik aan, ma mnao nai!”
25 Nok askeken ate, amenat naan anfeen anhaek anbi too mfaun ein sin maatk ein. Rarit in nasaah naan kuun in aꞌbokiꞌ. Onaim in anpoi nnao nfain, ma nboꞌis Uisneno. 26 Nitan on naan ate, sin ar-arsin ansanmakan. Rarit sin nanaib Uisneno In kaan ee naꞌrat-raat am nak, “Uisneno mapinaꞌ-makrahaꞌ, joo! Neno ia hit tiit kuuk rais sanmakat es, teik hit maatk aa kuuk!”
Usif Yesus noꞌen naiꞌ Lewi he natuin Ee
(Naiꞌ Mateos 9:9-13, Naiꞌ Markus 2:13-17)
27 Ka ꞌroo fa te, Naiꞌ Yesus anpoi naꞌko umi naan, ma In nateef nok tua ahoik beo goes, antoko nbi baer beos beo. Tuaf naan, kaan ee naiꞌ Lewi.+ 5:27 Naiꞌ Lewi in kanan es antein, es reꞌ naiꞌ Mateos. Rarit Naiꞌ Yesus nak ee mnak, “Uum he mutuin Kau!” 28 Anneen on naan ate, naiꞌ Lewi anfeen nain oras naan, ma nnao nasaitan areꞌ saaꞌ-saaꞌ anbin bare naan ok-okeꞌ, ma natuin Naiꞌ Yesus.
29 Rarit naiꞌ Lewi nmoeꞌ fesat koꞌu ma naskau Naiꞌ Yesus neem nok anbi in umi. In naskau in partei ahoik beo ngguin ma tamu bian amsaꞌ, he sin nokan anbin fesat naan. 30 Mes anmuiꞌ tuaf fak-fauk naꞌko partei pirsait Farisi, ma tunggur agaam ein, naꞌmuaꞌ ein anbin Naiꞌ Yesus In atoup noinꞌ ein am nak, “Nansaaꞌ am es hi mtoko mmiah mibua mok atoin ka mapaek ein fa, on reꞌ ahoik beo ma atoin reuꞌf ein? Atoin reok gui kais amseor gom mok tuaf on reꞌ sin!”+ 5:30 Naiꞌ Lukas 15:1-2
31 Mes Naiꞌ Yesus natonan sin am nak, “Ameent ein ro nperluun apairoir menas. Mes ao-miin ein ka nperluu goe fa. 32 Au ꞌuum he ꞌurus tuaf-tuaf reꞌ ka mapaek ein fa. Mes Au ka ꞌuum fa, he ꞌurus tuaf-tuaf reꞌ annaben in tuan ee te, reko!”
Tunggur agaam ein anmatoen nok Usif Yesus anmatoom nok rasi tanaah ok
(Naiꞌ Mateos 9:14-17, Naiꞌ Markus 2:18-22)
33 Rarit tuaf-tuaf naꞌko partei pirsait Farisi ma tunggur agaam ein naꞌmuaꞌ ein neun Naiꞌ Yesus am nak, “On nai, Aam! Naiꞌ Yohanis Asranit in atoup noinꞌ ein biasa nanaah ok ma nꞌoen ein. Atoin Farisis sin atoup noinꞌ ein on naan amsaꞌ. Mes nansaaꞌ am es ho atoup noinꞌ ein naah-niun piut-piut on naan? Sin ka nanaah nahiin jok fa. Neu saaꞌ?”
34 Mes Naiꞌ Yesus nataah sin neik uab manporin am nak, “Hi mihini mrair, karu anmuiꞌ fesat kabin, taumn ee ka nanaah ok fa, mes sin nbukaen tar namsenan. Karu baroit atoin ee nbi naan feꞌ, sin ro he nbukaen buꞌ-buaꞌ tar namsenan. 35 Mes of neot es, karu tuaf bian nheek neik baroit atoin aan feꞌ, naꞌ in partein ngguin ansusan. Oras naan sin nanaah ok.”
36 Rarit Naiꞌ Yesus anfee uab manporin es antein, nak, “Ka tiit fa tuaf reꞌ nait tai feꞌu ma npaap ee neu baru kroe atpisuꞌ. Fin karu tsaef baru naan ate, tai feꞌu reꞌ feꞌ anpaap ee naan, of annuun gon, ma baru kroe atpisuꞌ naan of natpisuꞌ nkoon. 37 On naan amsaꞌ atoniꞌ ka narai fa tua min-kaes feꞌu neu ꞌsaap rapuꞌ. Fin aꞌsapaꞌ naan of anpeeꞌ, onaim tua min-kase naan nsai ruum-ruum. Onaim tua min-kaes feꞌu ro he tarai je neu ꞌsaap feꞌu.+ 5:37-38 Tuis uab Yunani un-unuꞌ nak, “Kais mirai tua min-kaes anggur oef feꞌu neu aꞌkaip pasu mnaaꞌ, he kais-kaisaꞌ in npeeꞌ aiꞌ natpisuꞌ. [Nok ranan naan, Naiꞌ Yesus nanoniꞌ sin am nak, In noin feꞌu kais amseor goe nok atoin Farisis sin noniꞌ mnaaꞌ.] 39 Atoniꞌ reꞌ niun niit tua min-kase mnaaꞌ, ka nroim fa he niun tua min-kaes feꞌu, natuin in nahini mnak, ‘Tua min-kase mnaaꞌ naan, es reꞌ aminat anneis-neisi!’ ”
6Sin nakritik Usif Yesus sin anmatoom nok neno snasat naꞌko mepu
(Naiꞌ Mateos 12:1-8, Naiꞌ Markus 2:23-28)
1 Neot es, nateef nok atoin Yahudis sin neno snasat naꞌko mepu, Naiꞌ Yesus nok In atoup noinꞌ ein annaon npeꞌon biak ein sin reen je ninin. Onaim In atoup noinꞌ ein anheut naan maak-gandum in punin reꞌ anbin sin maatk ein. Rarit sin anfoer sin, ma nahan.+ 6:1 Surat reꞌ Naretaꞌ Nafaniꞌ Raan Aꞌhonis 23:252 Anbi naan, anmuiꞌ tuaf fak-fauk naꞌkon partei pirsait Farisi reꞌ annaaꞌ naher-heran atoran harat Yahudi. Ankius niit Naiꞌ Yesus In atoup noinꞌ ein anmoꞌen on naan ate, sin nakain Ee mnak, “Nansaaꞌ am es Ho atoup noinꞌ ein antanhai hit atoran pirsait? Sin nmepun nateef nok neno snasat! Amkius sin! Sin nheut maak-gandum. Kais on naan!”
3 Mes Naiꞌ Yesus nataah sin am nak, “He tak on mee, joo? Hi ka mimnau fa kaꞌo Daut in reetn ee oo? Kaꞌo Daut nok iin ne, sin taik ein naꞌroton natuin sin namnahan nmaten. Onaim sin ntaman neun Uisneno In Tenar Onen ma naitin utunuꞌ reꞌ aꞌnaak pirsait ein sin nanaꞌat anrair sin neu Uisneno, ma sin nahan. Te kaah, suma aꞌnaak pirsait ein es reꞌ nabeꞌin he naah utuun ein naan. Tuaf bian sin ka bole fa. Rarit kaꞌo Daut sin nahan, mes ka tiit tain fa tuaf es he nasaan sin. Hi on reꞌ ka mrees mihiin fa Uisneno In Suur Akninuꞌ!+ 6:3-4 1 Naiꞌ Samuel 21:1-6, Aꞌnaak Rais Pirsait ein sin Atoran 24:9
5 Amtakan hi ruikm ein he mneen mirek-rekoꞌ! Au reꞌ ia, Mansian Batuur-batuur. Au ꞌmuiꞌ hak he ufeek ꞌak, atoniꞌ nabeiꞌ he nmoeꞌ saaꞌ-saaꞌ anbi neno snasat.”
Usif Yesus narekoꞌ tuaf es, reꞌ in aꞌniman es ee nmaet
(Naiꞌ Mateos 12:9-14, Naiꞌ Markus 3:1-6)
6 Neon goes, nateef nok neno snasat, Naiꞌ Yesus annao nanoniꞌ nbi uim onen. Anbi naan, anmuiꞌ atoin es, in aꞌniman es ee nmaet. 7 Anbi naan amsaꞌ, anmuiꞌ tunggur agama fak-fauk ma atoniꞌ naꞌkon partei pirsait Farisi reꞌ namin raan asraak he nakreo namouf Naiꞌ Yesus. Rarit sin nnuuꞌ Naiꞌ Yesus, kar-karu In narekoꞌ atoniꞌ naan, nateef nok neno snasat. Nok ranan naan, sin bisa ntuꞌiirn Ee maat-maat. 8 Mes Naiꞌ Yesus nahiin namneo-namneo neu sin sarit naan. Es naan ate, In noꞌen atoniꞌ naan nak, “Baꞌe! Uum amhaek meu reꞌ ia feꞌ!” Onaim in nnao ma nhake nbi naan. 9 Rarit Naiꞌ Yesus nataan abitan reꞌ naan am nak, “Au he utaan ꞌaan ki feꞌ. Tatuin hit atoran rais pirsait, saaꞌ na es reꞌ hit he tmoeꞌ je nateef nok neno snasat taꞌko mepu? Tmoeꞌ reko, oo? Aiꞌ, tmoeꞌ maufinu? Tsoi tafetin tuaf, aa oo? Aiꞌ, tareuꞌ in aꞌmonin?” 10 Rarit Naiꞌ Yesus ankius natef-tefan sin, ma In naꞌuab neu atoniꞌ naan am nak, “Amnonaꞌ ho ꞌnimam naan neem!” Rarit in nsoron in aꞌniman naan, ma nareok nain.
11 Ankius on naan ate, tuaf-tuaf reꞌ anmusun Naiꞌ Yesus nek-neuk nisik. Rarit sin nmurai nareon ein rais maufinu nak, “Hit ro he tami ꞌtein raan aꞌpoꞌi bian, he naꞌ bisa tamouf Goe!”
Usif Yesus anpiir naan atoup noniꞌ boꞌes am nua
(Naiꞌ Mateos 10:1-4, Naiꞌ Markus 3:13-19)
12 Ka ꞌroo-ꞌroo fa ntein, Naiꞌ Yesus ansae neu ꞌtoꞌef es ma nꞌonen. In nꞌonen anbi naan fai jes aꞌteme. 13 Nokaꞌ kik-kiku on naan ate, In noꞌen naan In atoup noinꞌ ein. Rarit naꞌko sin reꞌ naan, in nbetis naan tuaf boꞌes am nua he njarin In haef ein. Tuaf ein reꞌ In nbetis sin naan, es reꞌ:
14 Naiꞌ Simon (reꞌ natiꞌ te, Naiꞌ Yesus noeꞌn ee te nak, ‘Petrus’),
naiꞌ Anderias (naiꞌ Simon orif),
naiꞌ Yakobus,
naiꞌ Yohanis (naiꞌ Yakobus orif),
naiꞌ Felipus,
naiꞌ Bertolomeos,
15 naiꞌ Mateos,
naiꞌ Tomas,
naiꞌ Yakobus (naiꞌ Alfius in anah),
naiꞌ Simon (reꞌ ntaam partei purtik Selot),+ 6:15 Partei purtik Selot ia, namin ranan he sin nafeitn ok naꞌkon prenat pah Roma. Partei reꞌ ia, in kanan es anteniꞌ, es reꞌ ‘Patriot’.
16 naiꞌ Judas (naiꞌ Yakobus in anah), ma
naiꞌ Judas Iskariot (reꞌ of naꞌsosaꞌ Usif Yesus).
Usif Yesus narekoꞌ tuaf amfaun
(Naiꞌ Mateos 4:23-25)
17 Oras ansaun neman naꞌko ꞌtoꞌef naan, Naiꞌ Yesus nok In atoup noinꞌ ein anhaken anbin amneraꞌ. Too mfaun ein nabua nanin anbin naan. Sin neman naꞌkon propinsi Yudea, kota Yerusalem, ma kota nua et tais je ninin, esan reꞌ Tirus ma Sidon. 18 Sin neman he nnenan kuuk naꞌkon Naiꞌ Yesus, ma bian he ntotin he In narekoꞌ amenat. Onaim In narekoꞌ sin. In narekoꞌ aniut saes ein, ma nriuꞌ napoitan niut reuꞌf ein naꞌkon tuaf ein naan. 19 Sekau-sekau reꞌ anroim he nreoꞌ aiꞌ nasbetu haa Naiꞌ Yesus aꞌkreoꞌ goah, anmuiꞌ kuasa npoi naꞌko Na, ma narekoꞌ sin.
Atoin ua-paꞌe ma ua-reko, ma atoin apein siraak
(Naiꞌ Mateos 5:1-12)
20 Rarit Naiꞌ Yesus nabaniꞌ neu In atoup noinꞌ ein ma nanoniꞌ sin am nak,
“Atoin kasian ki!
Hi mꞌua-paeꞌ ma mꞌua-reok,
natuin Uisneno naan, hi Usif arekot!
21 Atoin amnahas ki!
Hi mꞌua-paeꞌ ma mꞌua-reok,
natuin Uisneno of napeet ma naseen ki.
Akae pin-pinus ma neek asusat ki!
Hi mꞌua-paeꞌ ma mꞌua-reok,
natuin hi of ammain ma mmariin.
22 Tuaf reꞌ napein susat natuin in natuinaꞌ Kau, Mansian Batuur-batuur reꞌ ia!
Hi mꞌua-paeꞌ ma mꞌua-reok,
natuin Uisneno of anbaras neu ki et sonaf neno tunan.
Maski atoniꞌ nakan ki,
aiꞌ nareuꞌ hi kaan foo menin,
aiꞌ anteir hae ki,
aiꞌ anriuꞌ napoitan ki on reꞌ atoin maufinu,
hi mꞌua-paeꞌ ma mꞌua-reok,
natuin Uisneno of namnau ki mbi sonaf neno tunan.+ 6:22-23 1 Naiꞌ Petrus 4:14
Onaim karu anmuiꞌ tuaf nasusab ki on naan, kais misusab hi neekm ein naan, mes amharineb hi neekm ein naan! Ma amtaikreit nok ma mmariin nok! Kais amsanmaak, natuin atoniꞌ reꞌ nasusab ki oras ia, sin beif-naꞌif sin es reꞌ nasusab Uisneno In mafefa kniunꞌ ein un-unuꞌ.
Onaim karu hi mipein susat nahuum on reꞌ naan,
mmoeꞌ hi neekm ein anmarinan,
natuin Uisneno of anbaras neu ki nho-hoen nbi sonaf neno tunan!+ 6:22-23 2 Mapeꞌo ꞌNaof Pah Israꞌel ma Pah Yahuda 36:16, Haef ein sin Retaꞌ 7:52
24 Mes neu atoin amuꞌit ki!
Hi mipein siraak,
natuin hi ꞌmoinm ein ro marinan, suma antuꞌu nbi ia.
25 Amsenat ma apetas ki!
Hi mipein siraak,
natuin oras amnahas antaman ki.
Atoin amain fareꞌ ki!
Hi mipein siraak,
natuin maꞌneꞌat nmoeꞌ ki mkae mpin-pinus.
26 Atoin asinmakan rais hormaat ki!
Hi mipein siraak,
natuin unuꞌ te hi beꞌi-naꞌi sin,
nboꞌis ma nanaib amsaꞌ mafeef poin guin!”
Hi ro he mneek hi musun
(Naiꞌ Mateos 5:38-48, 7:12a)
27 Rarit Naiꞌ Yesus antuta ntein In uaban am nak, “Amtakan hi ruikm ein he mneen mirek-rekoꞌ! Ho ro he mneek ho musun, ma mmoeꞌ ꞌmoeꞌ reko meu tuaf-tuaf reꞌ neekn ee nameen neu ko. 28 Amꞌonen meu Uisneno he In nmoeꞌ reko neu tuaf-tuaf reꞌ ankaas ko. Ma mtoit Je he In nmoeꞌ ꞌmoeꞌ reko neu tuaf-tuaf reꞌ nmoꞌ-moeꞌ ko goan. 29 Karu anmuiꞌ tuaf anpaas ho ꞌkinum es, mkoon ee he npaas ho ꞌkinum bian naan. Karu ntetak naan ho baur mainikin, mnoon ee ho baur guan amsaꞌ. 30 Karu anmuiꞌ tuaf antoit ho baer es, mnoon ee he. Ma karu anmuiꞌ tuaf nait neik ho baer es, maut he in npaar kuun ee. Kais amtoup mufaniꞌ! 31 Ho ro he mmoeꞌ meu biak ein, natai on reꞌ ho mroim he sin nmoeꞌ saaꞌ neu ko.+ 6:31 Naiꞌ Mateos 7:12
32 Ho mrom-roim he mneek ho noont ein kuum. Naan reko. Mes in arekon anneis-neis ji, saaꞌ? Fin amoeꞌ maufiun ein amsaꞌ anneek sin tuaf ein kuuk! 33 Karu ho suma mmoeꞌ reko meu tuaf-tuaf amoeꞌ reko neu ko, in arekon anneis-neis ji, es reꞌ mee? Fin amoeꞌ maufiun ein anbaras ꞌmoeꞌ reko on naan amsaꞌ. 34 Karu ho mutusab roit meu tuaf-tuaf reꞌ bisa nbaen nafaniꞌ ko ho roit ein naan, in arekon anneis-neis ji, saaꞌ? Fin amoeꞌ maufiun ein natuusb ein roit neu tuaf bian, asar ramu nokaꞌ-nmeu te sin ntoup nafaniꞌ sin ite, nanookb ok.
35 Mes reꞌ reko anneis-neis ji, on nai: amneek ho musu sin! Ma mmoeꞌ ꞌmoeꞌ reko meu sin. Sin nperluu saaꞌ ate, mutusab sin. Kais mutenab mak, sin of bisa nfee nafaniꞌ ko sin, aiꞌ kaah. Nok ranan naan, Uisneno of anbaras neu ko. Ma ho mjair Uisneno Aꞌraat Reꞌuf In anah. Natuin ho mmoin on reꞌ ho Amaꞌ reꞌ anroim he nmoeꞌ reko neu tuaf-tuaf amoeꞌ maufinu. In anmoeꞌ ꞌmoeꞌ reko msaꞌ neu tuaf-tuaf reꞌ ka ntoit nahiin fa makasi. 36 Onaim ho ro he mukriraꞌ rais kasian meu tuaf bian, nahuum on reꞌ ho Amaꞌ abit sonaf neno tunan nakriraꞌ In rais kasian neu ko.”
Kaisaꞌ mukritik rafuꞌ-rafuꞌ
(Naiꞌ Mateos 7:1-5)
37 Naiꞌ Yesus nanoniꞌ piut am nak, “Kais mutaib tuaf, he tuaf kais nataib neu ko msaꞌ. Kais mukritik tuaf, fin tuaf of nakritik nafaniꞌ neu ko msaꞌ. Amnikan main tuaf ein sin saant ein, he sin annikan nain ho saant ein amsaꞌ. 38 Karu ho mfee meu tuaf saaꞌ reꞌ sin nperluu, ho of amtoup mufaniꞌ sin. Fin of Uisneno anꞌator he ho mtoup mufaniꞌ sin anho-hoen. Naan nahuum on reꞌ tuaf anꞌoop aknaaꞌ neu bree-ukur, rarit anhasuꞌ ma nneen je. Rarit nꞌopaꞌ nteinꞌ ein tar antea naheun ma natꞌoop. Reꞌ ho mtoup sin naan, nahuum on reꞌ naan. Karu ho mfee kreꞌ-reꞌo, ho mtoup mufaniꞌ sin kreꞌo msaꞌ. Mes karu ho mfee kouꞌ-koꞌu, ho mtoup mufaniꞌ sin anho-hoen.”
39 Naiꞌ Yesus nanoniꞌ npaek uab manporin amsaꞌ. In naretaꞌ am nak, “Afoort ii, ka neu he nakriraꞌ fa ranan neu aforot bian. Fin sin nua sin of anroron ntaman neu konaꞌ!+ 6:39 Naiꞌ Mateos 15:1440 Aan muirt ii, ka neu he nneis fa in tungguru! Mes karu in natuin rek-reko in tunggur goe in nonin, in bisa natai nok in tungguru.+ 6:40 Naiꞌ Mateos 10:24-25, Naiꞌ Yohanis 13:16, 15:20
41 Ho mroim he mtanar tuaf-tuaf bian sin sanat aanꞌ-anaꞌ. Mes ho sanat reꞌ kouꞌ-kouꞌ goan, ho mak, ka mnitaꞌ fa. Naan on reꞌ ho mtae miit afu skuuk aan es anbi es in matan. Te kaah, hau tbaa kouꞌ goes anꞌeek ho maat maan, mes ho ka mnaben fa! 42 Anmoeꞌ on meeꞌ mꞌes ho mubrain he muꞌuab am mak, ‘Baꞌe, uum he au ꞌfuu upoin afu skukuꞌ naꞌko ho maatm aan feꞌ.’ Te kaah, ho tuam aan kuum ka miit fa saaꞌ-saaꞌ, natuin hau tuuk kouꞌ goes anꞌtoeb naan ho maatm ein naan! Hae! Ro ho batuur-batuur atoin aputa-kriut ko! Airoo! Mait imporin hau tbaat naan naꞌko ho maatm ein feꞌ. Naꞌ ho mkisu te nakninuꞌ, rarit naꞌ amfuu afu skuuk anaꞌ naan naꞌko ho baꞌe in matan.”
Teenb am reonaꞌ mamnitaꞌ nbi moꞌet ma taos
(Naiꞌ Mateos 7:16-20, 12:33-35)
43 Naiꞌ Yesus naꞌuab anteniꞌ rais manporin es am nak, “Ka neu fa he roet reok gui nafua fua reꞌuf. Ma ka neu fa he hau fua reok gui, npoi naꞌko hau reꞌuf. 44 Atoniꞌ bisa ntanar, karu roet es reko, aiꞌ kahaf, es reꞌ naꞌko hau roet naan in fuan. Sekau-sekau goah nahinin nak, ka neu fa he atoniꞌ nseu kaut aiꞌ hau fua anggur, naꞌko hau maꞌaikaꞌ.+ 6:44 Alkitab uab Yunani antui mnak, atoniꞌ ka nseu naan fa σῦκον (sukon) naꞌko ἀκανθα (akantha) . Sin imsaꞌ ka napein ein fa σταφυλή (stafulei) naꞌko βάτος (batos) . In aꞌmoufn ii nak, naꞌko hau uuꞌ goes, hit tseu fuaf tatuin in masan.+ 6:44 Naiꞌ Mateos 12:3345 On naan amsaꞌ, atoin neek akninuꞌ bisa nmoeꞌ ꞌmoeꞌ arekot. Mes atoin neek meisꞌokan, nmoeꞌ ꞌmoeꞌ maufinu. Fin naꞌko atoniꞌ in uaban, in nakriraꞌ in tuan batuur.”+ 6:45 Naiꞌ Mateos 12:34
Ahinit ma amonot nafeen ein umi
(Naiꞌ Mateos 7:24-27)
46 Rarit Naiꞌ Yesus antuta ntein am nak, “Hi mhaman Kau te, mak ‘Usiꞌ’. Mes nansaaꞌ am es hi ka mroim fa he mituin Au uab ein? 47 Atoniꞌ reꞌ neem ma natniin Kau, rarit anmoeꞌ natuin Au uabak, in reꞌ naan nahuum on reꞌ 48 tuaf reꞌ he nafenaꞌ uim reko maꞌtain es. In nhain uim baarf ee ntaam antea auf manuꞌ aiꞌ mafatuꞌ te, nasnasab. Rarit in nraem fanderen nmurai naꞌko auf manuꞌ aiꞌ mafatuꞌ naan, he naꞌ in nafenaꞌ umi. Karu noe saok goe nsae, umiꞌ naan antaaꞌ aah, natuin in faut fanderen naan maꞌtaniꞌ. 49 Mes atoniꞌ reꞌ anneen nok neek ao-biaf neu Au uabak, tuaf reꞌ naan nahuum on reꞌ he nafenaꞌ umiꞌ rabah. In ka nraem fa fanderen, mes naꞌpesib umi naan anbi auf afaꞌ anpaumaak noe je ninin. Onaim oras noe saok goe neem ate, nsaen ma nmemun, rarit anroi neik umi naan!”
7Usif Yesus narekoꞌ sorarus Roma es, in ameput
(Naiꞌ Mateos 8:5-13)
1 Nanoniꞌ nrair on naan ate, Naiꞌ Yesus ntebi nfain neu kota Kapernaum. 2 Anbi naan, anmuiꞌ aꞌnaak sorarus Roma tuaf es. In nmuiꞌ naan ameput tuaf es, mapirsaꞌi. Ameput naan nameen, onaim he nmaet een. 3 Oras aꞌnakat naan anneen uab anmatoom nok Naiꞌ Yesus, in nreek haefan tuaf naꞌko atoin Yahudis sin he nnaon neu Naiꞌ Yesus, he naskau Goe neem narekoꞌ ameput naan. 4 Sin naꞌuab anfuir Naiꞌ Yesus, he karu reko te, In neem nok sin he narekoꞌ amenat naan. Sin nfuir Ee mnak, “Aam! Atoin Romas ia, atoin reko! In reꞌ naan, Ho mturun maan ee te, ro pantas. 5 Fin In nafenaꞌ naan uim onen es neu kit, ma in nneek hit atoin Yahudis amsaꞌ.” 6 Onaim Naiꞌ Yesus natuin sin.
Sin ka ntean fa feꞌ neu umi naan ate, aꞌnakat naan anreek haefan tuaf anteniꞌ he neem neik beno neu Naiꞌ Yesus am nak, “Usiꞌ kais muhaeb Om amtein, natuin au ka pantas fa he ꞌseun Ko ma ꞌeik Ko ꞌeu au umi. 7 Ma au ka pantas fa msaꞌ he ꞌbaiseun Ko, tua. Au uhiin ꞌak, Ho mmuiꞌ kuasa. Onaim asar Usiꞌ Ho muꞌuab ahaa muꞌko bare naan, ro tebes, au ameput naan of nareok nain. Au uhiin rasi ia, natuin au aꞌnaet ein anmuꞌin kuasa he naprenat kau. Ma au ꞌmuiꞌ kuasa msaꞌ he uprenat au soraurs ein. Karu au uprenat au soraur aan ein ꞌak, ‘Meu nee!’ ro tebes in nnao neu nee. Karu au ꞌak, ‘Meu ia!’ ro tebes in neem neu ia. Karu au ꞌreek au ameput es ꞌak, ‘Ammeup ia!’ ro tebes in nmeup on reꞌ naan. Onaim asar Usiꞌ Ho muꞌuab aah, ro tebes au ameput naan, nareok nain.”
9 Anneen on naan ate, Naiꞌ Yesus ansanmaak. In nabaniꞌ neu tuaf-tuaf reꞌ nok Ne jan. Rarit In nkiꞌun ma naꞌuab am nak, “Aꞌroo-ꞌroo reꞌ ia, Au ka ꞌiit ꞌiit fa tuaf es naꞌko atoin Yahudis reꞌ in pirsait ee naꞌkiiꞌ maꞌtaniꞌ on reꞌ atoin Romas reꞌ ia!”
10 Onaim Naiꞌ Yesus annao ntuꞌu haa bare naan. Rarit aꞌnaak sorarus naan in partein ngguin ntebi nfanin. Antean aꞌnakat naan in uim je te, sin niit amenat naan nareko nrair.
Usif Yesus namonib nafaniꞌ baun es in anah
11 Nokaꞌ on naan ate, Naiꞌ Yesus nok In atoup noinꞌ ein, annaon neun kuan es, kaan ee, Nain. Too amfaun ein nok sin imsaꞌ. 12 Oras sin he noi ntean neu kuan naan in enoꞌ ꞌtamas, anmuiꞌ too puukn es anpoin naꞌkon kuan naan, he nnaon nsuban amates. Amates naan, baun es in aan moen meseꞌ. 13 Oras Naiꞌ Yesus ankius bifee banuꞌ naan, In nkasian. Onaim In nhaan mau neu bifee banuꞌ naan am nak, “Ain! Kais amkae!”
14 Rarit Naiꞌ Yesus annao npaumak-maak neu sin, ma nreꞌo ꞌbokiꞌ naꞌko amates naan. Onaim aꞌtaeb sin anhaken akreꞌo. Rarit Naiꞌ Yesus naꞌuab neu amates naan am nak, “Anah! Amfeen nai!” 15 Onaim riꞌaan amates naan anmoni nfain, rarit anfeen ma ntook nain oras naan. Onaim in nmurai naꞌuab nok ahaekt ein reꞌ anniub naan ee reꞌ naan. Rarit Naiꞌ Yesus naꞌuab neu bifee banuꞌ naan am nak, “Ain! Ho aanh ii es ia.”
16 Abitan reꞌ naan ok-okeꞌ namtaun nmaten! Onaim sin nmurai nboꞌis nanaib Uisneno mnak, “Uisneno nreek anrair In mafefa kninuꞌ maꞌtain es neu kit!” Tuaf bian nak, “Uisneno ankoen On neem anrair es hit atnanak, ma nakriraꞌ In nekan arekot!” 17 Onaim rasi naan masinaꞌ ma matonaꞌ nbi propinsi Yudea, tar antea pah bian amsaꞌ.
Naiꞌ Yohanis Asranit nreek haef he nnao nateef Usif Yesus
(Naiꞌ Mateos 11:2-19)
18 Naiꞌ Yohanis Asranit in atoup noinꞌ ein anneen anrarin areꞌ kanan rasi reꞌ Naiꞌ Yesus anmoeꞌ sin. Rarit sin nnaon ma natonan naiꞌ Yohanis anbi bui. Onaim in nreek haefan tuaf nua he nnaon ma nataan Naiꞌ Yesus am nak, “Aam. Ho reꞌ ia batuur-batuur Kristus, reꞌ hai mpa-pao Goe ji, oo? Aiꞌ, hai ro he mpao mtein tuaf es?”
Onaim sin nateef Naiꞌ Yesus ate, sin nataan Ee on reꞌ naan.
21 Oras haef ein anbin naan, Naiꞌ Yesus narekoꞌ too mfaun ein sin meens ein humaꞌ-humaꞌ. Ma In nriuꞌ napoitan niut reuꞌf ein naꞌko tuaf-tuaf reꞌ anniut saen. Ma In narekoꞌ afoort ein he nitan nfanin.
22 Rarit Naiꞌ Yesus natoon neu naiꞌ Yohanis in haef ein am nak, “Hi mnao mfain ma mitonan naiꞌ Yohanis, areꞌ kanan rasi reꞌ hi miit ma mneen kiim sin, natai on reꞌ Uisneno In mafefa kninuꞌ naiꞌ Yesaya antui mnak,
‘Aforot, niit anfain.
Abuat, anfeen ma nnao.
Ameen nui-atroki, nareko kninuꞌ.
Akosot, anneen anfain.
Amates, anmoni nfain.
Atoin kasian, anneen Rais Reko.’+ 7:22 Naiꞌ Yesaya 35:5-6, 61:1
23 Amfain nai. Meu te mitonan naiꞌ Yohanis am mak, ‘Atoniꞌ reꞌ ka namaeb on fa he ntoup Kau, sin of napenin amnisat.’ ”
24 Oras naiꞌ Yohanis in haef ein antebi nfanin ate, Naiꞌ Yesus naꞌuab neu too mfaun ein naan, anmatoom nok naiꞌ Yohanis am nak, “Oras hi mnao maim naiꞌ Yohanis ambi baer ruman naꞌroo naꞌko kuan, hi teenb ein hi he miit ma miteef mok atoniꞌ human on reꞌ mee? Ka neu fa he hi miit aiꞌ miteef atoin apeort es, on reꞌ oo goan. Ain ee nfuu nabeub oo goan ate, in natun-tuin aah! 25 Ka neu fa he hi mnao he miit aiꞌ miteef mok atoniꞌ reꞌ anpaek tai-maꞌosaꞌ, natuin tuaf on reꞌ naan, suma et ahaa sonaf! 26 Onaim hi mnao mkius sekau mbi nee? Hi mitenab mak, hi mnao maim Uisneno In mafefa kninuꞌ? Batuur! Mes in reꞌ naan, mafefaꞌ reꞌ maꞌtain reꞌuf. 27 Fin antui nain je et Suur Akninuꞌ anmatoom nok naiꞌ Yohanis am nak,
‘Amneen! Au ꞌreek Au ꞌhaef,
he nraip ranan neu Ko.’+ 7:27 Naiꞌ Meliaki 3:1
28 Anbi pah-pinan ia, ka tiit tain fa tuaf es, reꞌ maꞌtaniꞌ neis naꞌko naiꞌ Yohanis. Mes anbi Uisneno In aprenat, tua aꞌoret maꞌtaniꞌ nneis naꞌko naiꞌ Yohanis.”
29 Too mfaun reꞌ anneen Naiꞌ Yesus In uaban naan, nahini nrarin nak, Uisneno In ranan naan, raan aꞌhonis batuur. Ahoik beo ngguin amsaꞌ on naan. Natuin unuꞌ te, naiꞌ Yohanis nasrani nrair sin ma nanoniꞌ sin. 30 Mes tuaf-tuaf naꞌko partei pirsait Farisi ma ahiin rais hukun Yahudis sin, ka nromin fa he natuin Uisneno In romin. Etun sin ka nak fa naiꞌ Yohanis he nasrain sin.+ 7:30 Naiꞌ Mateos 21:32, Naiꞌ Lukas 3:12
31 Rarit Naiꞌ Yesus nataan am nak, “Au he utaib atoniꞌ oras ia nok saaꞌ? Sin reꞌ naan, mansian human on reꞌ mee? 32 Sin reꞌ naan nahuum on reꞌ muinf ein reꞌ antok-tokon kuuk et aꞌmasaꞌ. Sin nmakoaꞌ ein ma anmatoen am nak,
‘Hit tfuu bobe ma treuk ok-okeꞌ,
mes hi ka mmarinin fa bsoꞌot.
Rarit hai msii mbi beꞌet,
mes hi ka mkae fa.’
33 Naiꞌ Yohanis Asranit ka niun fa tua min-kase, ma in biasa nanaah on amsaꞌ, mes hi miꞌaakn ee mmak, ‘In nniut sae!’ 34 Mes oras ia, Au, Mansian Batuur-batuur, Au ꞌiun tua min-kase ma ꞌuah utunuꞌ on reꞌ biasa. On nai te, hi mak Kau mmak, ‘In reꞌ naan, akomat! Amauf maꞌtan-tain es antein! Amakuaꞌnoon nok ahoik beo ngguin! Anmapartei nok atoin ka mapaek ein fa! Ka ntae nahiin fa in tuan!’ 35 Mes hi mtanar kiim Au hanak reꞌ ia, hee! Atoniꞌ reꞌ nahiin batuur-batuur, sin natuin Uisneno In romin.”
Usif Yesus anbukae fesat anbi naiꞌ Simon in umi
36 Anbi kota naan, anmuiꞌ atoin Farisis es, kaan ee naiꞌ Simon. Neot es, in naskau Naiꞌ Yesus he neem anbukae nbi in umi. Antoupu nrair haan askaut naan ate, Naiꞌ Yesus sin annaon ma ntokon he nbukaen. 37 Oras naan, anmuiꞌ bifee aꞌhaek es anneen nak, Naiꞌ Yesus nok anbukae et bare naan. Onaim in ntaam. In nnaaꞌ neik miin foo meniꞌ bootr es. Minaꞌ ia in maꞌosaꞌ batuur. 38 In neem anpaumaak Naiꞌ Yesus naꞌko In kotin. Rarit in nriꞌtuu nbi Naiꞌ Yesus In haek ein. Onaim in nkae npin-pinus, tar antea in nuu-pinu nmoufun anbin Naiꞌ Yesus In haek ein. In nnoes Naiꞌ Yesus In haek ein anpaek in aꞌnaak fuun ein, ma anneek nafan-faniꞌ Naiꞌ Yesus In haek ein. Rarit in nꞌoop miin foo meniꞌ naan neu Naiꞌ Yesus In haek ein.+ 7:38 Naiꞌ Mateos 26:7, Naiꞌ Markus 14:3, Naiꞌ Yohanis 12:3
39 Naiꞌ Simon nahiin batuur-batuur bifee naan in aꞌhaken. Onaim in natenab anbi in nekan am nak, “Ia njair bukti es nak Naiꞌ Yesus ia, ka Uisneno In mafefa kniun aa fa! Karu batuur-batuur Uisneno es anreek ma nhaef Ee neem, ro batuurn ii, Naiꞌ Yesus nahiin nain bifee reꞌ anreoꞌ Goe reꞌ ia, bifee aꞌhakeꞌ. Uisneno In mafefa kniunꞌ ein, ka on fa In reꞌ ia, natuin atoniꞌ kniun ii, ka nabeiꞌ fa he npaumaak atoin ꞌoemetan sin!”
40 Mes Naiꞌ Yesus antae niit naiꞌ Simon In tenab. Onaim in naꞌuab am nak, “Airoo, Simon. Au he utoon ko rais jes.”
Onaim naiꞌ Simon nataah am nak, “Muꞌuab kuum, Aam Tungguru.”
41 Onaim Naiꞌ Yesus nfee uab manporin am nak, “Anmuiꞌ atoin es atusab roit neu tuaf bian. Neot es, in natusab roit neu tuaf nua. Tuaf es, in natusab roi mutiꞌ fuaꞌ natun niim (500). Es anteniꞌ, suma fuaꞌ boꞌ niim (50) aah. 42 Mes antea in oras he nafaniꞌ roit ein naan, tua nuaꞌ ein naan ka nabeꞌin fa. Onaim tua atusab roit naan ankasian sin nua sin. Es naan ate, in nafreib sin he kais anbaen sin tuus ein naan. Onaim karu tatuin aam Simon ho teenb aan ate, mee es reꞌ anneek nanesib tua atusab roit naan?”
43 Naiꞌ Simon nsenu nfeek am nak, “Ro amuiꞌ tuus amfaun naan!”
Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Batuur, aam!”
44 Onaim In nabaniꞌ neu bifee naan, ma naꞌuab neu naiꞌ Simon am nak, “Ho mkius miit bifee reꞌ ia. Oras Au ꞌtaam ꞌuum ꞌeu ho uim ji, ho ka mubarab fa oe he ho mufaun Au haek ein mutuin hit atoran harat. Mes bifee ia, nafaun Au haek ein npaek in maat nuu ngguin, rarit annoes nakninuꞌ sin nok in aꞌnaak fuun ein. 45 Ma feꞌe na, oras ho mseun Kau meu ho umi ia, ho ka mneek Kau fa mutuin hit atoran harat. Mes anmurai naꞌko oras Au ꞌtaam aꞌrair iꞌbi umi ia, bifee reꞌ ia anneek au haek ein piut-piut. 46 Aam Simon, ho mnikan main hit harat reꞌ he muꞌpeeh taumn ein, oras Au ꞌtaam ꞌuum feꞌe na. Mes bifee ia, naꞌpeeh Kau npaek miin foo meniꞌ reꞌ maꞌosaꞌ neu Au haek ein. 47 Simon, ho mneen rek-reko feꞌ! Bifee reꞌ ia in saant ein ro mfau-rutun. Mes Uisneno nnose nrair sin, natuin in nakriraꞌ in rais manekat ma sukuur kouꞌ-koꞌu neu Kau. Mes tuaf-tuaf reꞌ annaben in tuan ee ka nmoeꞌ fa sanat amfaun, in nnaben nak in ka nperluu fa he napein ampon koꞌu. Etun in ka nmaneek nahiin fa, ma ka nasaeb nahiin fa sukuur neu Uisneno.”
48 Rarit Naiꞌ Yesus ankius bifee naan am nak, “Au ꞌnoes ꞌain ho saant ein naan een!”
49 Abukaet ein reꞌ nbin naan, anmaꞌseꞌ-seoꞌ guin am nak, “Hae! In natenab nak In reꞌ ia sekau?! In nabrain he nfee ampon neu atoin asanat, aa oo? Te kaah, suma Uisneno Kuun es reꞌ nmuiꞌ hak he nnoes nain sanat mansian! Phueh!”
50 Mes Naiꞌ Yesus naꞌuab neu bifee naan am nak, “Natuin ho mpirsai Kau, es naan ate, Uisneno nsoi naan ko. Amfain nai nok mamut-aominaꞌ!”
8Bifeen reꞌ natuin Usif Yesus
1 Ka ꞌroo fa nteniꞌ te, Naiꞌ Yesus ma In atoup noinꞌ ein, tuaf boꞌes am nua, annaon nfuun am natefan neun kota-kota ma kuan-kuan anbin pah naan. In nnao natoon Uisneno In aprenat. Naan njair rais reko ma beno arekot neu sin. 2 Anbi pukan anaot ein naan, anmuiꞌ bifee fauk nokan amsaꞌ. Bifeen reꞌ ia, nameen nitan menas humaꞌ-humaꞌ, ma bian anniut sae nitan. Mes Naiꞌ Yesus nareko nrair sin ok-okeꞌ. Tuaf es, es reꞌ bi Maria naꞌko kuan Makdala. Unuꞌ te, Naiꞌ Yesus anriuꞌ napoitan niut reꞌuf hiut naꞌko bi Maria reꞌ ia. 3 Tuaf es, es reꞌ bi Susana, rarit ain Yohana. Ain Yohana reꞌ ia, aam Kusa in fee. Aam Kusa naan, aꞌnaak urusan et usif Herodes in sonaf. Ma nmuꞌi ntein bifee mfaun reꞌ nnaon nabu-buan nok Naiꞌ Yesus sin. Bifeen reꞌ ia, npaek kuuk sin roit he nataah baen neu Naiꞌ Yesus oras In nbi raan atnanaꞌ.+ 8:3 Naiꞌ Mateos 27:55-56, Naiꞌ Markus 15:40-41, Naiꞌ Lukas 23:49
Uab manporin anmatoom nok aseen fini nbi afu humaꞌ-humaꞌ
(Naiꞌ Mateos 13:1-9, Naiꞌ Markus 4:1-9)
4 Neot es, too mfaun ein neman naꞌkon kuan-kuan he naim Naiꞌ Yesus. Oras too mfaun ein nabua nrarin ate, Naiꞌ Yesus naretaꞌ sin anpaek uab manpoirn es nak, 5 “Anmuiꞌ naan atoin tani es, anseen fini nbi in rene. Fini bian anmoufun anbin ranan. Oras atoniꞌ nnaon npeꞌon ranan naan, sin nteir finin naan. Rarit koorn ee neman ma nteo nain sin. 6 Fini bian anmoufun anbin auf faut-makhapiꞌ. Fini naan nmurai natoor, mes namnenen, natuin ka napein fa oe. 7 Fini bian anmoufun anbin baer maꞌaikaꞌ. Mes oras finin naan anmurai natoron, hau maꞌaik ein nhaip naꞌmaet sin. 8 Mes fini bian anteniꞌ nmoufun anbin auf amriat. Finin ia natoron, anmonin tar antea nasratan ma nasufan, rarit nafuan. Finin reꞌ ia, nafuan no fuaꞌ nautn es.”
Naretaꞌ nrair on naan ate, Naiꞌ Yesus natuꞌub uab manporin naan. In nak, “Hi maruik ein ki, onaim mitenab mirek-rekoꞌ!”
Usif Yesus natoon nak, nansaaꞌ am es In nanoniꞌ npaek uab manporin
(Naiꞌ Mateos 13:10-17, Naiꞌ Markus 4:10-12)
9 Rarit Naiꞌ Yesus In atoup noinꞌ ein nataan uab manporin naan in aꞌmoufun.
10 In nataah am nak, “On nai! Natuin hi mituin batuur-batuur meu Uisneno In romin, es naan ate, Au he utoon ki maat-maat, he hi mihiin nok ranan mee Uisneno he naprenat Iin na. Mes biak ein ka nfairoir fa Uisneno In romin. Etun Au unoniꞌ sin ꞌeik uab manporin. Fin Uisneno In mafefa kninuꞌ antui nain anmatoom nok atoin ein ia mnak,
‘Sin nitan nrarin,
mes ka nromin fa he nahinin.
Sin nnenan nrarin,
mes ka nromin fa he nakeon.’ ”+ 8:10 Naiꞌ Yesaya 6:9-10
Usif Yesus natoon uab manporin anmatoom fini naan in oten
(Naiꞌ Mateos 13:18-23, Naiꞌ Markus 4:13-20)
11 Onaim Naiꞌ Yesus natoon uab manporin naan in aꞌmoufun am nak, “Finin naan, es reꞌ Uisneno In Kabin ma Prenat. 12 Fini reꞌ anmoufun anbin ranan, es reꞌ tuaf-tuaf reꞌ annenan Uisneno In Kabin ma Prenat, mes aꞌnaak niut kouꞌ goe neem ma ntetak neik Kabin ma Prenat naan naꞌko sin neek ein. Nok ranan naan, sin ka npirsain fa neu Uisneno, ma sin ka napenin fa saok sanat ma ꞌhonis. 13 Fini reꞌ anmoufun anbin auf faut-makhapiꞌ, es reꞌ tuaf-tuaf reꞌ anneen Uisneno In Kabin ma Prenat nok neek marine. Mes ka naꞌbaꞌaf. Sin nmurai npirsain, mes karu napenin susat, maan aa fa te, anmoufun. 14 Fini reꞌ anmoufun anbin auf maꞌaikaꞌ naan, es reꞌ tuaf-tuaf reꞌ annenan ma ntoup Uisneno In Kabin ma Prenat. Mes ka ꞌroo fa te, sin nnikan nain Kabin ma Prenat naan, natuin sin ntaisibun nok sin urusan humaꞌ-humaꞌ ma sin aꞌmuiꞌk ein humaꞌ-humaꞌ, ma sin aꞌmonik reꞌ he nmarin-riin aah. Etun sin neek pirsait naan, ka maꞌafaꞌ fa saaꞌ-saaꞌ. 15 Mes fini reꞌ anmoufun anbin auf amriat naan, es reꞌ tuaf-tuaf reꞌ neek amneꞌo ma reko. Oras sin neen Uisneno In Kabin ma Prenat on naan ate, sin nahiik ma napaan nain sin anbin sin neek ein. Nok ranan naan, sin npirsain piut, ma nmoꞌen rais reko mfaun.”
Uab manporin anmatoom nok antoeb paku npake ꞌnai konat
(Naiꞌ Markus 4:21-25)
16 Rarit Naiꞌ Yesus naꞌuab antein am nak, “Ka neu fa he tout pauk anaꞌ, rarit tait iꞌnai konat ma ttobe. Ma ka tiit tain fa tuaf he nateek paku nbi haark ee nupun. Natuin karu nmoeꞌ on naan ate, of napenin meꞌu on mee ntein? Paku reꞌ mapakeꞌ, es reꞌ toutu trair je te, tateek je nbi baer aꞌratas, he in asnaan ee ntanaꞌ tuaf-tuaf reꞌ antaman neu umi.+ 8:16 Naiꞌ Mateos 5:15, Naiꞌ Lukas 11:3317 Areꞌ saaꞌ-saaꞌ reꞌ maꞌkoroꞌ oras ia, of mamnitaꞌ. Ma areꞌ kanan rasi reꞌ ka mahiniꞌ fa oras ia, of mahiin ein.+ 8:17 Naiꞌ Mateos 10:26, Naiꞌ Lukas 12:2
18 Onaim hi ro he mitenab mirek-rekoꞌ rasin reꞌ ia. Tuaf reꞌ he naim batuur-batuur Uisneno In romin, in mahinif ma manoef of nafaof gon piut. Mes tuaf reꞌ ka nrae natuin fa Uisneno In romin, in moon goe of nafaof gon piut.”+ 8:18 Naiꞌ Mateos 25:29, Naiꞌ Markus 4:25, Naiꞌ Lukas 19:26
Usif Yesus In nonot-asar batuur ein
(Naiꞌ Mateos 12:46-50, Naiꞌ Markus 3:31-35)
19 Neot es, Naiꞌ Yesus naꞌuab nok too mfaun ein. On nai te, In ainaf ma In oirf ein neman he nateef nok Ne. Mes sin ka bisa npaumak-maak Ee fa, natuin too gui kah een. 20 Onaim anmuiꞌ tuaf annao natonan Naiꞌ Yesus am nak, “Aam! Ho ainaꞌ ma sin Ho oriꞌ sin etan moneꞌ. Sin he nateef nok Ko, tua.”
21 Onaim In nataah am nak, “Tua. Mes on nai. Au ainaꞌ ma Au aok-bian sin batuur-batuur ii, es reꞌ tuaf-tuaf reꞌ anneen ma natniin Uisneno In Kabin ma Prenat, rarit anmoeꞌ natuin sin.”
Usif Yesus nasnasab ain koꞌu
(Naiꞌ Mateos 8:23-27, Naiꞌ Markus 4:35-41)
22 Neot es, Naiꞌ Yesus naꞌuab neu In atoup noinꞌ ein am nak, “Iim he tsae kofaꞌ he traak teu neof gui panin.” Onaim sin nsaen neu kofaꞌ es, ma nmurai nnaon. 23 Oras sin nnaon on naan ate, Naiꞌ Yesus antuup. Ka ꞌroo fa te, ain kouꞌ gui neem. Oikn ein anpesan antaman neu kofaꞌ naan. Sin he napenin siraak ein.
24 Ankisun on naan ate, atoup noinꞌ ein anpooꞌ nafenaꞌ Naiꞌ Yesus am nak, “Usiꞌ! Usiꞌ! Amfeen feꞌ! Hit he treem atmaet jen!”
Onaim Naiꞌ Yesus anfeen. Rarit in nakain anin ma okin naan am nak, “Misnaas nai!” Onaim okin am anin nasnaas nanin oras naan.
25 Rarit In naꞌuab neu In atoup noinꞌ ein am nak, “Nansaaꞌ am es hi ka mpirsai fa feꞌ meu Kau?”
Sin namtaun ma nsanmakan. Onaim sin nmaktaan ein am nak, “Hae! Naiꞌ Yesus ia, sekau? Anmoeꞌ on mee mꞌes ain naꞌ natniin Ee? Oik naꞌ natniin Ee?”
Usif Yesus anriuꞌ niut reꞌuf naꞌko amaunut
(Naiꞌ Mateos 8:28-34, Naiꞌ Markus 5:1-20)
26 Ka ꞌroo fa te, sin ntean Garasa nbi nefo Galilea in panin.+ 8:26 Tuis uab Yunani reꞌ rekon nnes-neis ji nak, ‘Gerasa’. Anmuiꞌ tuis bian nak, ‘Gadara’. Ma anmuiꞌ bian anteniꞌ nak, ‘Gergesa’.27 Anbi bare naan, anmuiꞌ atoin es reꞌ niut reuꞌf ein ansaen ee ꞌroo-ꞌroo goen. In ka nmuiꞌ fa umi. Onaim in natua nbi haa niut naet ein. Neno-neno te, in nnao neu-mneem ma nꞌaaf-aaf aah. Niut reuꞌf ein napreent ee piut-piut. Biak ein anfuut goe fani-fani npaken korenit ma niit besi, mes in ntiup nafeek sin. Rarit niutn ee naꞌseek ee he naen neu baer ruman naꞌroo naꞌko kuan.
Oras Naiꞌ Yesus sin ansanun naꞌkon kofaꞌ, amaunut naan neem anꞌain Je. Rarit amaunut naan ankoaꞌ ma nsuban in tuan ee neu Naiꞌ Yesus In haen. Onaim Naiꞌ Yesus naprenat am nak, “Hoe nitu! Ampoi muꞌko atoniꞌ ia!”
Onaim amaunut naan nkoaꞌ am nak, “Hoe, kais musein kau! Natuin au uhiin ꞌak Ho reꞌ ia, Naiꞌ Yesus, Uisneno Aꞌraat Reꞌuf In Anah! Ho kais amhaꞌmuiꞌ kau!”
30 Naiꞌ Yesus nataan ee mnak, “Ho kaan maan sekau?”
Onaim nitu naan nataah am nak, “Legion , natuin hai mimfau, on reꞌ sorarus nifun-nifun.” In naꞌuab on naan, natuin nmuiꞌ nitu mfaun antaman ma natuan et na.
31 Nitun naan antoit Naiꞌ Yesus piut he reko te, kais anreun sin he nnaon neu Koon Haꞌmuꞌit, es reꞌ bare reꞌ npaek je he ntahan kuasat maufinu sin.
32 Mes anpaumak-maak bare naan, anmuiꞌ naan fafi pukan kouꞌ goes anꞌoobn ein anbin aꞌtoeꞌf ee ninin. Onaim nitun naan antotin Naiꞌ Yesus am nak, “Amreun kai he hai mtaam meu fafin nee!” Onaim Naiꞌ Yesus anroim natuin sin. 33 Rarit nitun naan anpoin nnaon nasaitan atoniꞌ naan, ma ntaman neun fafin naan. Fafin naan ok-okeꞌ njarin faif amaunut, rarit sin naenan nsiksaakn ok ma nasroro nsanun naꞌkon ꞌtoꞌef naan, ma nmoufun ntaman naꞌkon aisanut neun neof goe nanan. Onaim sin nreem anmaten ok-okeꞌ.
34 Ankius nitan on naan ate, ahao fafin naan naenan neun kuan-kuan anbin naan, ma natonan abitan baren naan ok-okeꞌ. 35 Anneen anrarin sin uab ein on naan ate, too mfaun ein neman neu bare naan. Sin he nitan kuuk saaꞌ reꞌ anjari nbi naan. Antean naan ate, sin niit atoin amaunut naan antoko ntaaꞌ-taaꞌ npaumaak Naiꞌ Yesus In haek ein. In npake nrair, ma in maun goe namneku nrair. Ankisun on naan ate, sin arsin namtaun. 36 Rarit tuaf ein reꞌ feꞌe na niit rasi naan, natoon neu amneemt ein naan nak, anmoeꞌ on mee mꞌes naꞌ amaunut naan, nareok. 37 Onaim abitan Garasa sin arsin reꞌ natuan anbin bare naan, antoit Naiꞌ Yesus he nnao nasaitan sin, natuin sin arsin namtaun nmaten.
Onaim Naiꞌ Yesus sin ansaen nfanin neu kofaꞌ, he nnaon nfanin neun nefo Galilea in panin.
38 Mes amaunut reꞌ nareko nrair feꞌe na, ntoit nafan-fain neu Naiꞌ Yesus am nak, “Aam! Reko te au utuin Ko, tua!”
Mes Naiꞌ Yesus nataah am nak, 39 “On nai! Reko nneis ho mfain meu ho nonot-asar sin, ma mutonan sin Uisneno In arekon, reꞌ anmoꞌe nrair je neu ko.”
Rarit atoniꞌ naan annao nfuun natef-tefan kota, nmurai natoon neu sekau-sekau goah anmatoom nok Naiꞌ Yesus reꞌ nareokꞌ ee naan.
Usif Yesus namonib nafaniꞌ naiꞌ Yairus in aan feto, ma narekoꞌ bifee ameen funan ka nasnaas fa
(Naiꞌ Mateos 9:18-26, Naiꞌ Markus 5:21-43)
40 Rarit Naiꞌ Yesus sin nsaen kofaꞌ ma nfanin neun nefo Galilea in panin. Oras sin nsanun naꞌkon kofaꞌ naan, too mfaun ein anpao nain Je. Sin neman nseit-seitn ok he nseun Goe. 41 Anbi naan, nmuiꞌ atoin es, kaan ee naiꞌ Yairus. In reꞌ naan, aꞌnaak uim onen anbi kota naan. In aan feot goe meseꞌ, anmoin naan toon boꞌes am nua goen. Oras ia, riꞌaan feto naan nameen maꞌfenaꞌ, ma he nmaet jen. Oras naiꞌ Yairus niit Naiꞌ Yesus In amneman naan, in nnao nseun Goe ma nriꞌtuu nbi In matan. In naskau Naiꞌ Yesus he nnao neu in umi, he nturun naan in aan feto.
Naiꞌ Yesus nataah ee mnak, “Tua.” Onaim sin nnaon neu naiꞌ Yairus in umi. Mes too mfaun ein ka ntahan naan fa sin tuak ein he nokan. Onaim sin nnaon nseit-seitn ok.
43 Anmuiꞌ naan bifee jes nnao nok anbi naan. In meen funan nroni kreꞌo-kreꞌo ka natfeek niit fa oniꞌ toon boꞌes am nua goen. In narair in roit ma in aꞌmuiꞌk ein ok-okeꞌ oras in npairoir in tuan, reꞌ he nbaen apairoirt ein. Mes ka tiit tain fa apairoirt es reꞌ nareokꞌ ee. Menas naan nfoe piut.+ 8:43 Tuis uab Yunani bian ka ntuin fa mnak, “In narair in roit ma in aꞌmuiꞌk ein ok-okeꞌ oras in npairoir in tuan, reꞌ he nbaen apairoirt ein.”44 Onaim in neem anpaumak-maak Naiꞌ Yesus nbi In kotin. Rarit in nreoꞌ naan kuun Naiꞌ Yesus In baur goe tukan. Anreꞌo nrair on naan ate, in naaꞌ aronit naan, nasnaas nain.
45 Nok askeken ate, Naiꞌ Yesus nasnaas ma nhaek. In nataan am nak, “Sekau es reꞌ anreoꞌ Kau?”
Mes ka tiit fa tuaf es reꞌ anmanakuꞌ msaꞌ. Rarit naiꞌ Petrus nak, “Usiꞌ msaꞌ, Ho es-es! Ho ka miit fa neu too mfa-faun ein ia nmakseit ein! Sin es reꞌ anmatiitr ein naꞌkon kotin.”
46 Mes Naiꞌ Yesus nak neu ne mnak, “Kahaf! Feꞌe na Au ꞌnaben ate, anmuiꞌ kuasa npoi naꞌko Kau. Onaim Au uhiin ꞌak tuaf es anreoꞌ Kau.”
47 Oras bifee naan nnaben nahiin neu in ka bisa naꞌkoroꞌ fa te, in nmurai namtau nmaet. In naꞌtaꞌi ma nriꞌtuu nbi Naiꞌ Yesus In matan. Rarit in naretaꞌ sin in rasi, nmurai naꞌko in uun-aꞌbaꞌan. In natoon am nak, oras in nreoꞌ Naiꞌ Yesus on naan ate, in nareok nain.
48 Rarit Naiꞌ Yesus naꞌuab neu na mnak, “Fetoꞌ! Ho mureok, natuin ho mpirsai Kau. Amfain nai nok mamut!”
49 Oras Naiꞌ Yesus naꞌuab feꞌ nok bifee naan ate, tuaf es naꞌko naiꞌ Yairus in umi neem natoon am nak, “Airoo, aam! Ho aanh ee, ain ee oekꞌ ein! Onaim kais muhaeb Aam Tungguru.”
50 Mes oras Naiꞌ Yesus anneen uabaꞌ naan ate, In nak neu naiꞌ Yairus am nak, “Baꞌe. Amtaaꞌ kuum! Kais neekm aan nabait! Ampirsai meu Uisneno. In es reꞌ narekoꞌ ho anah, maut he in nmoin.”
51 Oras sin ntean naiꞌ Yairus in umi, too gui naheun nanin. Sin nkaen npin-piuns ein. Naiꞌ Yesus nakain sin am nak, “Hi misnasab hi kaet ein nai! Riꞌanaꞌ ia ka nmatef. In ntuup kuun!”
Mes too mfaun ein anmanin nfaer Ee, natuin sin nitan nok sin matak fuak ein nak, riꞌanaꞌ naan natfeek. Rarit Naiꞌ Yesus antoit riꞌanaꞌ naan in ainaf-amaf, naiꞌ Petrus, naiꞌ Yohanis, ma naiꞌ Yakobus, he sin ntaman buꞌ-buaꞌ nok Ne. Biak ein In nreun sin he npaon nbin moneꞌ.
54 Sin ntaman nrarin ate, Naiꞌ Yesus annaaꞌ riꞌanaꞌ naan in aꞌniman, ma nhaamn ee mnak, “Nona! Amfeen nai!” 55 Nok askeken ate, riꞌanaꞌ naan anmoni nfain, ma in nfeen nain. Rarit Naiꞌ Yesus anreun riꞌanaꞌ naan in ainf ee mnak, “Amfee ne he nbukae!” 56 Riꞌaan feto naan in ainaf-amaf ansanmakan nmaten. Mes Naiꞌ Yesus namnaubaꞌ sin, he kais natoon rasi naan neu tuaf bian sin.
9Usif Yesus anreek haefan In atoup noinꞌ ein tuaf boꞌes am nua
(Naiꞌ Mateos 10:5-15, Naiꞌ Markus 6:7-13)
1 Neot es, Naiꞌ Yesus nabuab In atoup noinꞌ ein tuaf boꞌes am nua. Rarit In ntaon sin kuasa he bisa nriꞌun niut reꞌuf, ma narekoꞌ menas humaꞌ-humaꞌ naꞌko amenat sin. 2 In nreek sin he nnaon ma natonan anmatoom nok Uisneno In aprenat. In anreek sin imsaꞌ he narekoꞌ amenat anbin mee-mee. 3 Mes In natoon neu sin am nak, “Mimnau mirek-rekoꞌ. Hi kais meik saaꞌ-saaꞌ ambi ranan. Amnao nai, mpake haa baru meseꞌ. Kais meik teas, ai aꞌkapiꞌ, aiꞌ oe-betiꞌ, aiꞌ roit. Kais meik tai senuꞌ msaꞌ! 4 Karu hi mtaam meu kuan es, ma nmuiꞌ tuaf antoup ki, amtuup ambi sin uim naan. Kais ampiir umi. Mitua mbi reꞌ naan, tar antea hi mnao misaitan kuan naan. 5 Karu hi mtaam meu kuan es, rarit abitan kuan naan ka nroim he ntoup ma ka nroim he nneen ki fa te, ampoi mnao misaitan sin. Oras hi mpoi mnao misaitan sin naan, hi mtao maan acara es natuin harat: amtekar askukuꞌ naꞌko hi haem ein naan. Mitonan sin am mak, ‘Hi ka mroim fa he mitniin ate, maut he hi mitaah kiim!’ ”+ 9:5 Naiꞌ Lukas 10:4-11, Haef ein sin Retaꞌ 13:51
6 Rarit atoup noinꞌ ein naan, annaon naꞌkon kuan neu kuan. Sin natonan ma nasinaꞌ neu tuaf-tuaf namfaun anmatoom nok Uisneno In Rais Reko. Rarit sin narekoꞌ ameent ein amsaꞌ.
Usif Herodes ankeuk anmatoom nok Usif Yesus
(Naiꞌ Mateos 14:1-12, Naiꞌ Markus 6:14-29)
7 Oras naan, Usif Herodes Antipas+ 9:7 Herodes Antipas naan, Herodes Aꞌnaet in anah. Herodes Aꞌnaet naan, es reꞌ naprenat he nroor niis riꞌana kruꞌuf anbi Betlehem oras nahonis Usif Yesus. Amtae Mateos 2:16-18. anneen anrair beno humaꞌ-humaꞌ anmatoom nok Naiꞌ Yesus. Anneen uab ein naan ate, in ntakaꞌnanaꞌ, natuin tuaf fauk nak, “Naiꞌ Yesus naan, es reꞌ naiꞌ Yohanis Asranit reꞌ anmoni nfain.”
8 Bian anteniꞌ nak, “In reꞌ naan kaꞌo Elia reꞌ anmoni nfain.”
Bian anteniꞌ nak, “In reꞌ naan, tuaf es naꞌko Uisneno In mafefa kninuꞌ bian un-unuꞌ sin.”+ 9:8 Naiꞌ Mateos 16:14, Naiꞌ Markus 8:28, Naiꞌ Lukas 9:19
9 Mes naiꞌ Herodes namnau mnak, “Neon goes ii, au ꞌreek tuaf ankeut naiꞌ Yohanis in aꞌnakan. In nmoni nfani, oo? Rarit tuaf reꞌ ia, sekau ntein?” Onaim in nꞌusaha he nateef nok Naiꞌ Yesus.
Usif Yesus antuthae too nifu niim
(Naiꞌ Mateos 14:13-21, Naiꞌ Markus 6:30-44, Naiꞌ Yohanis 6:1-14)
10 Neot es, atoup noinꞌ ein reꞌ Naiꞌ Yesus anreek haefan sin naan, sin nfain neman ma nabuan nfanin nok Ne. Sin natonan neu Ne areꞌ kanan rasi reꞌ sin anmoꞌen nrair sin. Rarit Naiꞌ Yesus nok In atoup noinꞌ ein annaon amninuꞌ-mninuꞌ neun baer jes anpaumaak kuan Betsaida, he nasnasan akreꞌo nbin naan. 11 Mes too mfaun ein nakeon neu sin he nnaon nꞌanin mee, rarit sin naꞌiuk Naiꞌ Yesus sin anbin sin koitk ein. Onaim Naiꞌ Yesus antoup sin, rarit In narekoꞌ ameent ein ok-okeꞌ, ma In natoon neu sin Uisneno In aprenat.
12 Oras maans ee he noi nmouf on naan ate, In atoup noinꞌ ein boꞌes am nua, neman ma neikin haan totis am nak, “Aam! Reko nneis Ho mreun too mfa-faun ein ia he nnaon neu kuan-kuan reꞌ anmapaumaakn ein etan bare ia, he sin bisa napenin kuuk amnahat. Ma sin namin bare he ntupan ntaah ein. Natuin baer ruman on reꞌ ia te, sin he napenin amnahat on mee?”
13 Mes Naiꞌ Yesus nataah am nak, “On nai! Hi ro he mtuthae sin!”
Mes sin nprotees ein am nak, “Hee! Amaꞌ msaꞌ, Ho es-es! Too mfa-faun ein reꞌ ia, nifu niim anneis-neis. Nana feꞌ atoin ein, bifeen guin ma riꞌaan ein ka masoꞌik fa feꞌ! On nai te, hit utuun ein suma fuaꞌ niim aah, ma iikꞌ ein fuaꞌ nua goah. Onaim Aam. Karu Ho mroim he hai mtuthae too mfaun ein ia, hai he mmoeꞌ on mee he msoos maan amnahat meu sin?”+ 9:13-14 Naiꞌ Mateos 14:21
Rarit Naiꞌ Yesus anreun sin am nak, “Amꞌator sin he ntokon pukan-pukan. Pukan es ate, tuaf boꞌ niim.”
15 Onaim sin nnaon nꞌaotr ein on naan. 16 Oras sin ntokon on naan ate, Naiꞌ Yesus nait utuun fua niim ein naan, ma iik fua nuaꞌ ein naan. Rarit anbaiseun, ma nꞌonen nasaeb sukuur ma makasi. Rarit In nteib utunuꞌ ma iikꞌ ein naan. Onaim In nnonaꞌ neu In atoup noinꞌ ein he nnaon nbatin neu too mfaun ein naan. 17 Sin ar-arsin anbukaen tar namsenan. Rarit amnaah neisf ein naan, sin nabuab nafaniꞌ sin anbin aꞌkoraꞌ boꞌes am nua nahen-henun.
Naiꞌ Petrus nakeo nak, Usif Yesus naan, Kristus, Tuaf reꞌ Uisneno nbaꞌan nain Je naꞌko unuꞌ
(Naiꞌ Mateos 16:13-19, Naiꞌ Markus 8:27-29)
18 Neot es, Naiꞌ Yesus anmes-mese nꞌonen nbi baer jes. Rarit In atoup noinꞌ ein neman ma nabuan nok Ne. Anꞌonen anrari te, In nataan sin am nak, “Hi mneen biak ein naꞌuab ein neu Kau te, nak Au reꞌ ia, sekau?”
19 Sin natahan am nak, “Bian nak, Ho reꞌ ia, naiꞌ Yohanis Asranit. Bian antein nak, of oniꞌ Ho reꞌ ia, kaꞌo Elia. Karu kaah fa te, tuaf es naꞌko Uisneno In mafefa kniunꞌ ein un-unuꞌ reꞌ anmoni nfain.”+ 9:19 Naiꞌ Mateos 14:1-2, Naiꞌ Markus 6:14-15, Naiꞌ Lukas 9:7-8
20 Onaim Naiꞌ Yesus nataan sin anteniꞌ mnak, “Karu natuin hi peint ein ate, hi mak Au reꞌ ia, sekau?”
Rarit naiꞌ Petrus nataah am nak, “Aam. Ho reꞌ ia Kristus, Tuaf reꞌ Uisneno nruur nain Je naꞌko unuꞌ!”+ 9:20 Naiꞌ Yohanis 6:68-69
21 Rarit Naiꞌ Yesus antaar sin maꞌtaniꞌ, he kais natonan neu sekau-sekau, nak In reꞌ naan, Kristus.
Usif Yesus naꞌuab anmatoom nok In aꞌmaten, ma In aꞌmonin anfani
(Naiꞌ Mateos 16:21-28, Naiꞌ Markus 8:31—9:1)
22 Rarit Naiꞌ Yesus naꞌuab antein am nak, “Au reꞌ ia, Mansian Batuur-Batuur. Au ro he usaah maꞌneꞌat ma maꞌfenaꞌ humaꞌ-humaꞌ. Atoni mnais harat Yahudi sin, aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaakt ein, ma tunggur agaam ein ka nromin fa he ntoup Kau nak, Au Kristus Kau. Rarit sin of naꞌmaet Kau. Batuur Au ꞌmaet, mes anmeu te, Au ꞌmoni ꞌfain.”+ 9:22 Uab Yunani ansoꞌin neno te, es reꞌ: 1) neno ia = neon ahunut; 2) nokaꞌ = neno no nuan ii; 3) anmeu = neno no teun ii. Onaim anbi uab Yunani, τῃ τρίτῃ ἡμέρᾳ (tē tritē hēmera) “anbi neno no teun ii” in oten anbi uab Amarasi es reꞌ “in nmeun ii”. Onaim Usif Yesus In aꞌmaten, tsoiꞌ neon ahunut (Neon Niim Aꞌnaet), ma In neno nmoni nfain, tsoiꞌ je, neno no teun ii, es reꞌ anmeu (Krei Paska).
23 Rarit In naꞌuab neu too mfaun ein am nak, “Sekau-sekau reꞌ anroim he natuin Kau, in ro he naran piut ma natuin Kau neno-neno! In ro he nporin nain in roimn ein kuun. In ro he natuin piut-piut, maski he naꞌmaet je msaꞌ, nahuum on reꞌ atoniꞌ nasaah hau nehe he nnao neu bare ꞌmaten.+ 9:23 Naiꞌ Mateos 10:38, Naiꞌ Lukas 14:2724 Tuaf reꞌ nabaarb on he nmaet natuin in nok Kau, in of anmoin piut nok Uisneno. Mes neu tuaf-tuaf reꞌ suma nroim he nmoin neu in tuan aa kuun, of in mabetis naꞌko Uisneno.+ 9:24 Naiꞌ Mateos 10:39, Naiꞌ Lukas 17:33, Naiꞌ Yohanis 12:2525 Karu tuaf es napein nain pah-pinan ia in afan neesn ii barisi, mes Uisneno ntitar napoitn ee, in napeni mnisat saaꞌ? 26 Au reꞌ ia, Mansian Batuur-Batuur. Onaim karu sekau-sekau namaeb on neu In natuin Kau, ma namaeb on neu in annaaꞌ Au noinꞌ ein, Au msaꞌ of umaeb Ok he ꞌmanauk ee ꞌbi Uisneno In human ma In matan, oras Au ꞌfain ꞌuum uꞌko sonaf neno tunan. Fin Au of aꞌfain ꞌuum ꞌeik Amaꞌ In kuasat reꞌ npiin ma nakraah reko, ubua ꞌok In ameupt ein naꞌkon sonaf neno tunan. 27 Au utoon ki batuur-batuur. Anmuiꞌ naan tuaf fak-fauk naꞌko hi arki reꞌ ia, of nitan kuuk nok sin matak fuak ein Uisneno In Aprenat, rarit naꞌ sin bisa nmaten.”
Usif Yesus naꞌbaniꞌ nbi ꞌtoeꞌf ee tunan
(Naiꞌ Mateos 17:1-8, Naiꞌ Markus 9:2-8)
28 Neno fanu nkono te, Naiꞌ Yesus nok naiꞌ Petrus, naiꞌ Yohanis, ma naiꞌ Yakobus annao neikin nsaen neu ꞌtoꞌef he nꞌoen ein. 29 Oras Naiꞌ Yesus anꞌonen on naan ate, In maasn ee naꞌbaniꞌ, ma In paekn ein narim-riman.
30 Nok askeken ate, tuaf nua npoi neman. Tuaf nua reꞌ naan, es reꞌ kaꞌo Musa ma kaꞌo Elia. Onaim sin nua sin naꞌuab ein nok Naiꞌ Yesus. 31 Sin mamnitaꞌ nbin pinaꞌ ma krahaꞌ. Sin teun sin naꞌuab ein anmatoom nok Naiꞌ Yesus In aꞌmaten anbi kota Yerusalem.
32 Oras naan, naiꞌ Petrus nok in partein tuaf nua naan, anreur ein reꞌ-reꞌuf, onaim sin ntupan. Oras sin anfenan ate, sin niit Naiꞌ Yesus anhaek nok atoniꞌ nua. Sin niit Naiꞌ Yesus namaas rimat amsaꞌ.
33 Oras kaꞌo Musa ma kaꞌo Elia he nfanin on naan ate, naiꞌ Petrus ankeuk. In ka nahiin neu he nmoeꞌ saaꞌ. Onaim in naꞌuab taif aah am nak, “Usiꞌ! Hit tbi ia te, naꞌ reko, joo! Onaim reko nneis hai mihakeꞌ maan raꞌat teun. Es neu Ko, Usiꞌ, es neu kaꞌo Musa, ma es antein neu kaꞌo Elia.” 34 Mes oras in naꞌuab feꞌ on naan ate, niup ee nsaun ma npuput naan sin. Rarit naiꞌ Petrus sin namtaun. 35 Onaim sin nnenan hanaf naꞌko nipuꞌ naan in nanan am nak,
“Au Anah reꞌ ia, Au ꞌpiir ain Je!
In naꞌuab saaꞌ-saaꞌ ate, amneen mirek-rekoꞌ meu Ne.”+ 9:35 2 Naiꞌ Petrus 1:17-18, Naiꞌ Yesaya 42:1, Naiꞌ Mateos 3:17, 12:18, Naiꞌ Markus 1:11, Naiꞌ Lukas 3:22
36 Hanaf naan okeꞌ te, naiꞌ Petrus sin niit Naiꞌ Yesus anmes-mees. Sin teun sin nfeef aꞌtemen. Sin ka natoon fa neu sekau-sekau saaꞌ reꞌ sin nitan nrair je naan. Aꞌroo-ꞌroo te, naꞌ sin nmurai natoon ee neu tuaf bian.
Usif Yesus narekoꞌ riꞌanaꞌ reꞌ anniut sae
(Naiꞌ Mateos 17:14-18, Naiꞌ Markus 9:14-27)
37 Nokaꞌ on naan ate, oras Naiꞌ Yesus ma naiꞌ Petrus sin nsanu nfanin naꞌkon aꞌtoꞌef naan, too mfaun ein neman ma nateef nok Naiꞌ Yesus. 38 Onaim anmuiꞌ naan tuaf es ankoaꞌ Ee mnak, “Aam Tungguru! Amturun maan kau nok au aan mone. Airoo, in fuaꞌ meesꞌ aah, tua! 39 Anmuiꞌ niut reꞌuf annaaꞌ ee, anmoeꞌ je ma naskeke te, nkoaꞌ. Kroo te, nkoaꞌ ma nasteet ee, tar antea haep bua neorn ee npoi npeoꞌ in fefan. Nitu naan nbaan nafan-fainꞌ ee msaꞌ, ma noik je piut-piut. 40 Au ꞌtoit Ho atoup noinꞌ ein he nturun kau, he reko te, nitu naan anpoi naꞌko au anah. Mes ka nabeiꞌ je fa, tua!”
41 Anneen on naan ate, Naiꞌ Yesus naskarak sin ok-okeꞌ mnak, “Hae! Hi ka mpirsai fa mmak Uisneno bisa narekoꞌ tuaf? Hi ro batuur-batuur mansian reꞌ ka mmoin fa mbi raan amneꞌo! Au ro he ꞌok ki ꞌtea rekaꞌ, he naꞌ hi mpirsai meu Kau? Au he ꞌsabaar ꞌeu ki ꞌtea mee ntein?”
Rarit In nabaniꞌ neu ꞌnaef naan am nak, “Meik riꞌanaꞌ naan neem neu ia!”
42 Oras sin neik riꞌanaꞌ naan neu Naiꞌ Yesus, niut maufinu naan naꞌteet ee ma npeesk ee neu afu. Mes Naiꞌ Yesus naprenat niut goe he npoi nasaitan riꞌanaꞌ naan. Onaim in nareok nain. Rarit Naiꞌ Yesus annonaꞌ riꞌanaꞌ naan neu in amaf. 43 Too mfaun ein reꞌ niit Uisneno In kuasa maꞌtaniꞌ naan, sin ar-arsin ansanmakan batuur-batuur.
Usif Yesus naꞌuab antein rasi anmatoom nok In aꞌmaten
(Naiꞌ Mateos 17:22-23, Naiꞌ Markus 9:30-32)
43b Oras too mfaun ein ok-okeꞌ feꞌ naꞌuab ein anmatoom nok rais sanmaakt ein reꞌ Naiꞌ Yesus anmoeꞌ sin naan, In natonan In atoup noinꞌ ein am nak, 44 “Hi mtanar mirek-rekoꞌ Au uabak ia! Ka ꞌroo fa nteniꞌ te, tuaf naꞌsosaꞌ Kau, Mansian Batuur-Batuur reꞌ ia. Rarit sin naꞌnaꞌat Kau neu atoni ꞌteetꞌ ein.” 45 Mes In atoup noinꞌ ein ankekun. Sin ka nahinin fa neu In sairt ii saaꞌ. Sin he nataan in aꞌmouf ne amsaꞌ, namtaun.
Sekau es reꞌ ahunut anbi maat
(Naiꞌ Mateos 18:1-5, Naiꞌ Markus 9:33-37)
46 Neot es, Naiꞌ Yesus In atoup noinꞌ ein anmatoen rasi anmatoom neu sekau of es reꞌ anjair tuaf ahunut anbi maat.+ 9:46 Naiꞌ Lukas 22:2447 Mes Naiꞌ Yesus nahiin sin rais matoes naan. Onaim In noꞌen naan riꞌaan es, rarit nahaek ee nbi In aon-bian. 48 Rarit In natoon neu sin am nak, “Amneen mirek-rekoꞌ! Tuaf reꞌ natuin Kau ma ntuthae tuaf bian on reꞌ riꞌanaꞌ reꞌ ia, in aꞌmoufn ii nak, naan in ntuthae Kau msaꞌ. Ma in antuthae Au Amaꞌ et sonaf neno tunan amsaꞌ reꞌ anreek haefan Kau ꞌuum ꞌeu pah-pinan ia. Anmuiꞌ tuaf amfaun ankius nasbiin aah tuaf bian. On reꞌ atoin kasian, asusat, atoin ka mapakeꞌ fa, amaufinut, aꞌbaut. Hoe! Atoniꞌ reꞌ nroim he ntuthae tuaf-tuaf ein on reꞌ naan, Uisneno naan sin on atoin maꞌtaniꞌ.”+ 9:48 Naiꞌ Mateos 10:40, Naiꞌ Lukas 10:16, Naiꞌ Yohanis 13:20
Sekau ka nraban fa te, naan hit partei
(Naiꞌ Markus 9:38-40)
49 Rarit naiꞌ Yohanis natoon neu Naiꞌ Yesus am nak, “Usiꞌ! Neot es, hai miit atoin es anriuꞌ niut reꞌuf te, anteek Ho kanam. Onaim hai mtaar ee, he kais anteek Ho kanam naan, natuin in ka hit ja fa, tua.”
50 Mes Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Kais on naan! Natuin atoniꞌ reꞌ ka nraban kit fa te, in oetn ii nak, naan hit partein ngguin kuuk.”
Too nbin kuan es et propinsi Samaria ka nromin fa he ntoup Usif Yesus
51 Naiꞌ Yesus nahiin nak, In oras he nsae neu sonaf neno tunan naan anpaumaak een. Rarit In nafeek he nnao neu kota Yerusalem. 52 In nreek haef he nnao nahuun naꞌko sin, he sin bisa nꞌator bukaet. Onaim haef ein naan antaman neun kuan es et propinsi Samaria he nꞌurus uim tupas. 53 Mes abitan Samaria sin ka nromin fa he ntoup Naiꞌ Yesus sin, natuin In he nnao naꞌbesan Uisneno neu kota Yerusalem.+ 9:53 Abitan Samaria sin bare ꞌruriꞌ-besat neu Uisneno et aꞌtoꞌef Gerasim, et sin pah. Aꞌroo goen sin makaꞌrais ein nok atoin Yahudis sin reꞌ naꞌbesan neu Uisneno et kota Yerusalem.54 Oras naiꞌ Yakobus ma naiꞌ Yohanis annenan nak abitan Samaria sin iꞌmoeꞌk ein on naan ate, sin nfuriꞌ Naiꞌ Yesus am nak, “Usiꞌ! Reko te hit ttoit Uisneno he nasanut ai he nout nakratiꞌ sin.”+ 9:54 2 Uisf ein sin Retaꞌ 1:9-16
55 Mes Naiꞌ Yesus nabaniꞌ neu sin nua sin, ma nakain sin am nak, “Kais mitenab on naan.” 56 Rarit sin nnaon nkonon neu kuan bian.
Tatuin Usif Yesus te, in tuiꞌn ein esan reꞌ ia
(Naiꞌ Mateos 8:19-22)
57 Oras sin nnaon on naan ate, anmuiꞌ atoin es naꞌuab neu Naiꞌ Yesus am nak, “Aam! Ho mnao mꞌain mee-mee jah, au utuin Ko piut, tua!”
58 Mes Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Reko msaꞌ! Mes mumnau. Areꞌ mansian ein ma muiꞌt ein anmuꞌin bare he natuan. Aus fui ji nfain neu in nuat he ntuup. Koor gui nfain neu in kunaꞌ. Mes Au, Mansian Batuur-Batuur ia, Au ka ꞌmuiꞌ kuuk fa umi he ꞌfain ꞌeu na. Akaꞌnunuꞌ msaꞌ, Au ka ꞌmuꞌif.”
59 Neot es, Naiꞌ Yesus noꞌen tuaf es anteniꞌ mnak, “Uum he mutuin Kau, he mjair Au ngguin.”
Mes tuaf naan nataah am nak, “Reko, tua! Mes, on nai feꞌ, Usiꞌ! Maut he au ꞌfain he ꞌurus ꞌaan mahoin ein ne feꞌ. Karu au amaꞌ nmate nrari te, naꞌ au ꞌuum he utuin Ko, tua.”
60 Mes Naiꞌ Yesus naꞌuab neu ne mnak, “On nai! Maut he tuaf-tuaf reꞌ ka npirsain fa neu Uisneno, nꞌurus amaets ein. Mes hi, reꞌ ampirsai meu Uisneno, hi meup gui es reꞌ he mnao minaobaꞌ Uisneno In Aprenat.”
61 Anmuiꞌ tuaf es anteniꞌ naꞌuab am nak, “Usiꞌ! Au he utuin Ko piut-piut. Mes mfee maan kau mainuan akreꞌo he au ꞌnao ꞌmataeb aan ꞌok au nonot-asar sin feꞌ, naꞌ au ꞌuum he utuin Ko, tua.”+ 9:61 1 Uisf ein sin Retaꞌ 19:20
62 Mes Naiꞌ Yesus natoon ee mnak, “On nai! Karu tuaf anmurai nꞌoet nabaniꞌ afu, rarit antaisibu ntein urusan bian tar antea nnikan nain neu he nseen, in rene naan ka njarif. On naan amsaꞌ neu tuaf-tuaf reꞌ nafeek he natuin Kau, mes namnau piut-piut in aꞌmonin unuꞌ naan. Tuaf on reꞌ naan, ka mapakeꞌ fa njair ameput anbi Uisneno In aprenat.”
10Usif Yesus anreek haefan tuaf boꞌ hitu mnua
1 Rarit Naiꞌ Yesus anpiir naan atoup noniꞌ bian antein, tuaf boꞌ hitu mnua (72).+ 10:1 Tuis uab Yunani bian matuꞌi mnak, ‘atoup noniꞌ tuaf boꞌ hitu mnua (72)’. Bian nak, ‘atoup noniꞌ tuaf boꞌ hiut (70)’. Uab banit oras ia sin npirin ‘boꞌ hitu mnua (72)’ Rarit In nbait sin tuaf nu-nua, he nnaon nahunun neun bare-bare reꞌ In he ntaman sin. 2 In nreek haefan sin neik uab manbasan am nak, “Too mfaun ii on reꞌ makaꞌ reꞌ namnatu nrair et rene. Arahaa he reen tuaf ee nreun tuaf he nnaon nonun. Onaim hi ro he mꞌonen amtoit Uisneno he nreek naꞌbabaꞌ In tuaf ameput antein he naꞌbuaꞌ tuaf-tuaf reꞌ he natuin Kau. Natuin tuaf reꞌ he natuin Kau naan, amfaun. Mes tuaf ameupt ii, fuꞌ-fuaꞌ aah.+ 10:2 Naiꞌ Mateos 9:37-38
3 Oras ia, mnao nai! Au ꞌreek haefan ki he mnao meu too mfaun ein. Mes mimnau. Hi on reꞌ ꞌbib-kaes anaꞌ reꞌ in neekn ee reko, reꞌ annao ma natua nbi aus fuin apiust ein sin atnaank ein.+ 10:3 Naiꞌ Mateos 10:16
4 Hi kais meik roit, aiꞌ tas he mpaan tais, aiꞌ pein-haef bian. Kais amporin oras he mmaseen ruum-ruum mok es ambi ranan.
5 Karu hi he mtaam meu kuan es, hi kais mitnain umi, miꞌko uim jes meu umi bian. Karu atoniꞌ ntoup ki nok rek-reko te, mitua mbi naan, tar antea hi mnao mtein meu kuan bian. Karu hi mtaam meu uim jes, hi ro he mtoit Uisneno he nfee tetus neu tuaf anbi umi naan. Karu uim tuaf naan antoup ki nok rek-reko, Uisneno of nakriraꞌ In nekan arekot neu uim tuaf ein naan. Mes karu sin ka nromin fa he ntoup ki te, maut he Uisneno nakriraꞌ In nekan arekot naan neu haa ki mmees. Karu hi mtaam meu uim jes, aiꞌ kuan es, miah am miun saaꞌ-saaꞌ aah reꞌ sin nnonaꞌ ki sin. Amtoup sin nok neek marine, fin sin nfee sin he nseun banin hi maskeet ein naan.+ 10:5-8 1 Korintus 9:14, 1 Naiꞌ Timotius 5:189 Mirekoꞌ sin ameent ein. Ma mitonan sin am mak, ‘Uisneno In aprenat et hi maatm ein aan!’
10 Mes kuan bian sin tuak ein ka nromin fa he ntoup ki. Karu sin nmoꞌen on naan neu ki te, mnao mhaek meu kuan naan in ranan ma miꞌuab am mak, 11 ‘Amneen mirek-rekoꞌ! Hai iim meik Uisneno In Kabin ma Prenat neu ki, mes hi ka mrae mituin fa kreꞌ-reꞌo msaꞌ. Onaim oras ia, hai mtekar askukuꞌ naꞌko hai haem ein ia, he njair tanar nak, hi of mitaah ma misaah kiim in aꞌmoufun! Mes mimnau mirek-rekoꞌ! Uisneno In aprenat et hi maatm ein aan!’+ 10:11 Naiꞌ Mateos 10:7-14, Naiꞌ Markus 6:8-11, Naiꞌ Lukas 9:3-5, Haef ein sin Retaꞌ 13:51
12 Hi mihiin kota Sodom in maufinun, aiꞌ? Au utoon ki, he! Nateef neon amsoupt ee te, of Uisneno nasanut hukun neu tuaf-tuaf reꞌ antorak ki, maꞌfenaꞌ nneis naꞌko abitan Sodom!”+ 10:12 Retaꞌ Ahun-hunut 19:24-28, Naiꞌ Mateos 10:15, 11:24
Tuaf-tuaf reꞌ ka nromin fa he ntoup Usif Yesus
(Naiꞌ Mateos 11:20-24)
13 Naiꞌ Yesus antuta ntein am nak, “Hi abitan kuan Korasin+ 10:13 Uab Indonesia antui mnak, ‘Khorazim’. Batuurn ii, uab Yunani antui mnak, Χοραζίν ‘Choradzin’. ma kuan Betsaida, ampaant om, oo! Siraak ee of ansaen ki! Au ꞌmoeꞌ rais sanmakat humaꞌ-humaꞌ ꞌbi hi humam ma hi matam, mes hi ka mroim fa he mpirsai meu Uisneno. Te kaah, hi reꞌ ia, atoin Yahudis reꞌ ammanakuꞌ mmak hi mihiin Je. Mes karu rais sanmaakt ein reꞌ Au ꞌmoeꞌ sin aꞌbi hi kuan naan, anjair tanar anbi kota Tirus ma kota Sidon, abitan naan bait sin naꞌpisan aꞌroo-ꞌroo goen, ma nasaitan sin saant ein, rarit natuin Uisneno. Bait sin imsaꞌ anpaken tai-nukat, ma ntaon afu nbin sin aꞌnaak ein he njair tanar nak, sin nmeiꞌ jok naꞌkon sin saant ein. Te kaah, abitan Tirus ma Sidon sin, ka atoin Yahudis fa reꞌ anmanakuꞌ nak sin nahiin Uisneno.+ 10:13 Naiꞌ Yesaya 23:1-18, Naiꞌ Yeskial 26:1—28:26, Naiꞌ Joel 3:4-8, Naiꞌ Amos 1:9-10, Naiꞌ Sakarias 9:2-414 Batuur! Hi mkius kiim! Karu Uisneno nafeek nain areꞌ kanan rasi naꞌko too mfaun ein, abitan Tirus ma Sidon sin napenin hukun maꞌkafaꞌ nneis naꞌko hi nggoan.
15 Ampaant om, hi abit Kapernaum! Hi kais mitenab am mak, Uisneno of nait ki msae meu sonaf neno tunan on ahaa reꞌ naan. Kaah fa, tua! Uisneno of nait inporin ki meu ai maputuꞌ mararaꞌ abar-barat, tua!+ 10:15 Naiꞌ Yesaya 14:13-15
16 Mimnau mirek-rekoꞌ! Tuaf-tuaf reꞌ anneen ki, humaꞌ meseꞌ on reꞌ anneen Kau. Mes tuaf-tuaf reꞌ ka nromin fa he nneen ki, humaꞌ meseꞌ on reꞌ ka nromin fa he nneen Kau. Saaꞌ antein, tuaf-tuaf reꞌ ka nroim fa he nneen Kau naan, humaꞌ meseꞌ on reꞌ sin ka nroim fa he nneen Uisneno, reꞌ anreek haefan Kau ꞌtaam ꞌuum ꞌeu pah-pinan ia.”+ 10:16 Naiꞌ Mateos 10:40, Naiꞌ Markus 9:37, Naiꞌ Lukas 9:48, Naiꞌ Yohanis 13:20
Haef tuaf boꞌ hitu mnua nfain neman
17 Oras haef tuaf boꞌ hitu mnua (72) anfain neman,+ 10:17 Tuis uab Yunani bian matuꞌi mnak, ‘atoup noniꞌ tuaf boꞌ hitu mnua (72)’. Bian nak, ‘atoup noniꞌ tuaf boꞌ hiut (70)’. Uab banit oras ia sin npirin ‘boꞌ hitu mnua (72)’ sin neek ein anmarinan. Sin nmurai naretaꞌ neu Naiꞌ Yesus am nak, “Maꞌtain besi, atoin ein! Oras hai mpaek Ho kaanm aan, he mriuꞌ mipoitan niutn ein, nitun naan sin natniin kai, onaim sin npoi nanin!”
18 Onaim Naiꞌ Yesus nataah sin im nak, “Tua! Oras hi mmoeꞌ on naan ate, Au ꞌiit Uisneno anfain-firin niut reuꞌf ein nok sin aꞌnaakt ee naꞌko neno, on reꞌ rimat nariim ꞌrii-ꞌneꞌu. 19 Mimnau, joo! Niut reuꞌf ein sin aꞌnakat naan, hit musu. Ma in anmuiꞌ kuasa msaꞌ! Mes Au ꞌfee ꞌrair ki kuasa, he mireuꞌ main in kuasa naan. Onaim karu hi mteir maan kaun araut ein, aiꞌ kbiti te, hi ka mimeen fa saaꞌ-saaꞌ. Ka tiit fa tuaf reꞌ he bisa nsirakab ki.+ 10:19 Siit Pures-Boꞌis sin 91:1320 Hi neekm ein anmarinan, natuin niut reuꞌf ein natniin ki. Naan reko msaꞌ, mes rasi naan, aanꞌ aah! Reko nneis hi neekm ein anmarinan, natuin Uisneno antui hi kaanm ein he mjair In too ngguin reꞌ antaman neun sonaf neno tunan.”
Usif Yesus In neekn ee nmariin
(Naiꞌ Mateos 11:25-27, 13:16-17)
21 Oras naan, Uisneno In Asmaan Akniunꞌ ee, nmoeꞌ Naiꞌ Yesus In neekn ee nmariin. Rarit In nboꞌis Uisneno mnak, “Koi, Aam Uisneno! Ho es reꞌ amjair Uis Koꞌu et neno tunan ma pah-pinan. Au ꞌtoit makasi kouꞌ-koꞌu, natuin Ho mpuput-muꞌkoroꞌ maan rasin ia naꞌkon atoin ein reꞌ sin naan sin tuak ein anjarin atoin ahinit ma abeoꞌt ein. Mes Ho mukriraꞌ rasin reꞌ naan ok-okeꞌ meu riꞌaan ein ma tuaf-tuaf reꞌ nmuiꞌ neek aꞌparat. Batuur! Naan anharineb Ho nekam, tua.”
22 Rarit Naiꞌ Yesus natoon neu too mfaun ein am nak, “Amneen, oo! Au Amaꞌ et sonaf neno tunan, anfee nrair Kau areꞌ kanan kuasa sin ok-okeꞌ. Suma Au Amaꞌ nmees jah, es reꞌ nahiin Kau rek-reok gui nak, Au reꞌ ia sekau. Ma suma Amaꞌ In Anah, es reꞌ Au, es reꞌ uhiin Au Amaꞌ urek-reokꞌ ee ꞌak, Amaꞌ naan sekau. Ma Au ꞌpiir tuaf-tuaf bian sin, he utonan sin, maut he sin nahiin Je rek-reko msaꞌ.”+ 10:22 Naiꞌ Yohanis 3:35, 10:15
23 Rarit Naiꞌ Yesus nabaniꞌ nꞌain In atoup noinꞌ ein am natonan sin nmes-mesen am nak, “Hi mꞌua-reok batuur-batuur, natuin hi miit Uisneno In kuasan. 24 Uisf ein ma mafefa kniunꞌ ein un-unuꞌ te, anmarinan nmaten he nitan kuuk saaꞌ reꞌ hi miit kiim sin, mes ka bisa fa. Sin anmarinan nmaten he nnenan kuuk saaꞌ reꞌ hi mneen sin, mes ka bisa fa msaꞌ.”
Atoin Samarias reꞌ neek reko
25 Neot es, atoin ahiin rais atoran hukun Yahudi tuaf es, anhaek ma naꞌuab nok Naiꞌ Yesus he nakreo Goe. In nataan am nak, “Aam Tungguru! Amturun he mutoon maan kau feꞌ! Au he ꞌmoeꞌ saaꞌ, he bisa ꞌmoin ubar-baar ꞌok Uisneno ꞌbi sonaf neno tunan?”
26 Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Kaꞌo Musa antui mnak saaꞌ, anmatoom nok rasi ia? Ho mahiinm ii on mee meu rasi ia?”
27 Atoniꞌ naan nataah am nak, “In ntui mnak:
‘Ho ro he mneek Uisneno, ho Usiꞌ, anneis naꞌko saaꞌ ii ok-okeꞌ.
Es naan ate, ho ro he mumnau Goe piut-piut,
ammeup maꞌtaniꞌ he mutuin In romin,
ma muhiin ma mukeo Goe.’
Matuꞌi msaꞌ am nak, ‘Ho ro he mneek ho aom-bian, on reꞌ ho mneek ho tuam aan kuum.’ ”+ 10:27 Aꞌnaak Rais Pirsait ein sin Atoran 19:18, Surat reꞌ Naretaꞌ Nafaniꞌ Raan Aꞌhonis 6:5
28 Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Batuur! Karu ho mmoeꞌ mutuin sin on naan ate, ho mmoin mubar-baar mok Uisneno.”+ 10:28 Naiꞌ Mateos 22:35-40, Naiꞌ Markus 12:28-34, Aꞌnaak Rais Pirsait ein sin Atoran 18:5
29 Mes atoniꞌ naan in nmoeꞌ in tuan ee on reꞌ atoin amakoet anbi rais Uisneno. Rarit in nataah Naiꞌ Yesus am nak, “Mes au ‘aok-bian’ naan, es reꞌ mee?”
30 Onaim Naiꞌ Yesus nataah am nak, “On nai! Au he uꞌuabaꞌ aan reet es. Rarit ho of amteek, mee es batuur-batuur ho ‘aom-bian’. Retaꞌ naan on nai: anmuiꞌ naan atoin Yahudis es annao naꞌko kota Yerusalem, neiki nsaun neu Yeriko. Mes nok askeken, apaikaurt ein neman nkarfei atoniꞌ ia. Rarit anbaan ee ma nabaak neik in roit am in tais ein ok-okeꞌ. Rarit sin nait anhoeb ee nbi ranan, ma sin nnaon nasaitan. Atoniꞌ naan he nma-maet ja heen.
31 Mes ken-kenuꞌ te, anmuiꞌ aꞌnaak pirsait Yahudis es neem annao nsaun npeoꞌ ranan naan amsaꞌ. Suma oras in niit atoin ao apapaꞌ es antuup anhoeb on nbi raan ee te, in ka nasnaas fa he nturun. Mes in nteib neu raan ee panin, ma nnao nkoon. 32 Ka ꞌroo fa te, tuaf es anteniꞌ neem annao npeoꞌ ranan naan. Atoniꞌ naan naꞌko uuf naiꞌ Lewi reꞌ biasa ntuthae nbi Uisneno In Uim Onen Uuf. Oras in niit atoin ahoet naan anbi raan ee ninin, in nnao npaumak-maak ma ntae, mes ka ntuurn ee fa. Rarit in ntebi nꞌain raan ee panin, ma nnao nkoon.
33 Ka ꞌroo fa te, atoin es naꞌko pah Samaria nok in bikaes keledai, neman nnaon npeꞌon ranan naan. Hit arkit tahiin tak, atoin Yahudis kit natiꞌ te, hit tiit atoin Samarias ate hit tasbiniꞌ sin. Oras atoin Samarias naan niit atoin mapaikaruꞌ naan ate, in nkasian ee. In neem anpaumak-maak he nturun atoniꞌ naan. In nꞌoop anggur he nakninuꞌ paap ein, rarit in nminaꞌ sin. Rarit anꞌaum paap ein naan rek-reko, ma nasaeb ee neu in bikaes keledai. In neik atoniꞌ naan antea kota. Rarit in natuabaꞌ ntahan atoniꞌ naan anbi losmen, ma anꞌuurs ee rek-reko.+ 10:33-34 2 Mapeꞌo ꞌNaof Pah Israꞌel ma Pah Yahuda 28:15
35 Nokaꞌ on naan ate, atoin Samarias naan anbaen antahan roi mutiꞌ fuaꞌ nua+ 10:35 Uab Yunani ntui mnak, “dinar fuaꞌ nua”. neu losmen tuaf naan, ma naꞌuab am nak, ‘Ampaek roit ein reꞌ ia, he mꞌurus ameent ee rekaꞌ nareok. Karu ka nanokab fa te, mpake mtahan hi roit. Oras au ꞌfain ꞌuum, au of ꞌeik ki roit he ufaniꞌ sin ok-okeꞌ.’ ”
36 Naiꞌ Yesus in retaꞌ naan antuuꞌ on naan. Rarit In nataan atoin ahiin rais hukun sin am nak, “Natuin ho teenb ii te, mee es reꞌ batuur-batuur ‘aon-bian’ neu atoin mapaikaruꞌ naan?”
37 Atoniꞌ naan nataah am nak, “Batuur-batuur ii es reꞌ atoniꞌ reꞌ ankasian ee ji, oo!”
Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Batuur on naan, tua. Onaim amnao nai he mmoeꞌ mutuin on naan.”
Usif Yesus, bi Marta ma bi Maria
38 Rarit Naiꞌ Yesus nok In atoup noinꞌ ein nnaon piut neun kota Yerusalem. Sin neis nokan kuan es. Anbi kuan naan, anmuiꞌ naan bifee nua, sin nmaꞌori-taatn ein. Sin kaank ein, es bi Marta te, es bi Maria. Bi Marta nfee haan askaut neu Naiꞌ Yesus sin he ntupan naan fai jes aꞌnua nbi sin umi. Rarit Naiꞌ Yesus sin ntupan ntaahn ein anbin naan.
Oras Naiꞌ Yesus antook ma nanoniꞌ tuaf, bi Marta nhae nmat-maet he nabarab bukae nbi umi ꞌhanaꞌ. Mes in orif bi Maria, antoko npaumak-maak Naiꞌ Yesus In haek ein, ma anneen kuun In uaban. Ka ꞌroo fa te, bi Marta ntaam neem ma naꞌmuaꞌ neu Naiꞌ Yesus am nak, “Hae, Aam! On mee mꞌes reꞌ ia? Au ꞌhae ꞌmat-maet he ubarab bukaet, onait bi Mia in ntook kuun es ia. Amreun goe he nturun naan kau kreꞌo!”+ 10:38-40 Naiꞌ Yohanis 11:1
41 Mes Usif Yesus nataah am nak, “Marta. Ho mtaisiub kuum nok tenab humaꞌ-humaꞌ. 42 Reko! Mes anmuiꞌ naan rais jes reko nneis oras ia. Bi Mia antook ma nneen Au Uab ein ia, in npiir naan kuun rais reok goes. Atoniꞌ ka bisa nabaak aiꞌ ntoup naan fa Uab ein naan naꞌkon bi Maria.”
11“Nanoniꞌ kit he tꞌonen”
(Naiꞌ Mateos 6:9-13, 7:7-11)
1 Neot es, Naiꞌ Yesus annao nꞌonen. Anꞌonen anrari te, In atoup noin es neem ma ntoti mnak, “Usiꞌ! Naiꞌ Yohanis Asranit nanoniꞌ nrair in atoup noinꞌ ein he nꞌoen ein nahinin. Hai mtoit Ko, he munoniꞌ kai he mꞌonen mihiin, tua!”
2 Rarit Naiꞌ Yesus nak, “Reko! Amꞌonen ampaek onen on reꞌ ia:
Aam. Ho kanam naan nakninuꞌ teeb.
Maut he mansian ein ok-okeꞌ, nanaib ma ntunaꞌ naꞌratan Ho kanam naan!
Maut he Ho mjair Usif meu mansian ein ok-okeꞌ!
3 Amturun ma mbaab kai nok rais bukaet, reꞌ nanokab neu kai neno-neno.
4 Hai mtoit Ko, Aam, amnikan main hai saant ein ok-okeꞌ,
on reꞌ hai amnikan main tuaf bian sin saant ein amsaꞌ, reꞌ sin nmoeꞌ sin neu kai.
Ampafaꞌ ma mpanat kai he hai kais ammoeꞌ amreꞌut, tua.”
5 Rarit Naiꞌ Yesus nanoniꞌ ntein sin anmatoom nok rais onen. In npaek uab manporin am nak, “Karu fai tnanaꞌ, anmuiꞌ ho partei jes neem naꞌko ꞌroo, ma ntuup antahan anbi ho umi. Mes ho ka mmuiꞌ fa saaꞌ-saaꞌ he mfee ne he nbukae. Rarit ho mnao meu ho partei jes antein in umi. Ho mhake mbi moen ee, ma mtoit je mmak, ‘Baꞌe! Amfee mtahan maan kau utunuꞌ fuaꞌ teun feꞌ! Au ꞌmuiꞌ tamu et umi. Mes hai ka ti-tiit fa saaꞌ es he mtuthae je. Onaim amturun maan kau! Utunuꞌ fuaꞌ teun goah. Au of ufaniꞌ ko sin!’
7 Onait ho baꞌe of nataah ko mnak, ‘Airoo, ma ho msaꞌ ate! Au ꞌtuup aꞌfiin jen ate, ho uum he mpooꞌ kau goo! Eonꞌ ein au uꞌretuꞌ ꞌrair sin. Riꞌaan ein antupan nrarin. Neu, kais muꞌtooꞌ, baꞌe! Neot es anteniꞌ!’
8 Maski on naan amsaꞌ, mes mimnau mirek-rekoꞌ. Maski tuaf naan ka nfeen fa he nfee ko, natuin ho reꞌ naan in baef, mes karu ho mtoit je piut-piut, in of anfeen am anfee ko.
9 On naan amsaꞌ rais onen.
Amtoit piut-piut meu Uisneno;
In of anfee ma nnonaꞌ.
Maim piut-piut;
In of naruruꞌ ranan.
Amhaman piut-piut;
In of nasoin enoꞌ.
10 Fin sekau-sekau reꞌ antotin piut-piut neu Uisneno, of antoupun. Amnamit piut-piut, of napenin. Ahaman piut-piut, In of nasoin enoꞌ. 11 Hi mitenab miit! Hi miit mahonit mee, reꞌ karu in aanh ee ntoit ikaꞌ te, anfee ne kaunaꞌ? 12 Aiꞌ, riꞌaan ee ntoit maun-tenoꞌ te, anfee ne kbiti? Ka neu he on na fa, aiꞌ? 13 Mansian ii ro maufinu. Mes hi Amaꞌ abit sonaf neno tunan naan, In reokn ii kah een. Onaim karu mansian amaufiunt ein on reꞌ hi, amroim he mfee baer reko meu hi aanh ein, saaꞌ antein Amaꞌ Uisneno! In ka nfee naan ahaa ki fa saaꞌ-saaꞌ reꞌ hi mperluu sin, mes anneis naꞌko naan, In nfee In Asmaan Akniunꞌ ee neu tuaf-tuaf reꞌ ntoit Je.”
Usif Yesus ka npaek fa kuasa naꞌko niut reuꞌf ein sin aꞌnakat
(Naiꞌ Mateos 12:22-30, Naiꞌ Markus 3:20-27)
14 Neot es, Naiꞌ Yesus anriuꞌ napoitan niut reꞌuf naꞌko amuut es. Onaim amuut naan naꞌuab anfain. Atoin ein anmasahun. 15 Mes bian naꞌuab ein am nak, “Batuur, In bisa nriuꞌ nitu! Natuin In napein kuasa naꞌko niutn ee sin aꞌnakat, es reꞌ Balsebul.”+ 11:15 Naiꞌ Mateos 9:34, 10:25
16 Bian he nsobaꞌ Naiꞌ Yesus. Rarit sin ntoit Je he In nmoeꞌ naan rais sanmakat es antein, he nakriraꞌ sin am nak, In kuasa naan batuur-batuur naꞌko Uisneno.+ 11:16 Naiꞌ Mateos 12:38, 16:1, Naiꞌ Markus 8:11
17 Mes Naiꞌ Yesus nahiin nain sin roen reꞌuf naan. Onaim In naꞌuab am nak, “Karu anbi pah es, in toon guin anmamusun piut, pah naan of kpeteꞌ-kpeteꞌ. On naan amsaꞌ anbi uim jes in nanan, abitan umi naan karu anmatoen piut-piut ate, umi naan, ro kah een! 18 Onaim karu niut reuꞌf ein anmamusun ma anmariꞌun es nok es, henat sin aꞌnaakt ee ka bisa naprenat sin fa ꞌroo-ꞌroo ntein! Onaim ka ntaam fa neu ronef, karu hi mak, Au ꞌpaek niut reuꞌf ein sin kuasa he ꞌriuꞌ upoitan niut reꞌuf! 19 Mimnau he! Hi ngguin amsaꞌ anriuꞌ nahinin nitu. Sin npaek kuasa naꞌkon niutn ee, oo? Kaah fa! Onaim hi kais miꞌuab tafiꞌ-tafiꞌ mak, Au ꞌpaek niutn ee sin kuasa he ꞌriuꞌ nitu. Hi ngguin kiim of nafekan am nak saaꞌ reꞌ hi mtuꞌiran sin meu Kau naan, ansanan. 20 Mes karu Au batuur-batuur aꞌriuꞌ nitu ꞌpaek kuasa naꞌko Uisneno, naan nakriir on nak Uisneno In apreent ee et hi maatm ein naan. Mes, on reꞌ hi ka mikeo maan fa feꞌ.
21 Karu tua maꞌtain es annaaꞌ suniꞌ-kenat nbi in aꞌniman aꞌrii-ꞌneꞌu ma npao in umiꞌ, in baerꞌ ein of ka namnekun fa. 22 Mes of anmuiꞌ tua maꞌtain es antein maꞌtaniꞌ nneis, neem ma nbaan niis ne, rarit nait nabaak neik tuaf naan in suniꞌ-kenat sin. Rarit nnau neik nain tuaf naan in aꞌmuiꞌk ein ok-okeꞌ, ma nbait sin neu iin ee. Aꞌroo-ꞌroo reꞌ ia, tua maꞌtain ahunut naan in npirsai batuur-batuur in suniꞌ-kenat sin. Mes oras ia, in ka bisa nharap sin fa goen antein.+ 11:22 Tatuin ahinit Suur Akninuꞌ “tua maꞌtain ahunut” reꞌ ia, es reꞌ aꞌnaak nitu. Ma “tua maꞌtain es antein maꞌtaniꞌ nneis” es reꞌ Usif Yesus.
23 Mimnau mirek-rekoꞌ! Sekau reꞌ ka nmapartein fa nok Kau, in reꞌ naan, Au musu. Ma sekau reꞌ ka nmaturun nok Kau fa nbi Au mepu, in reꞌ naan anmoꞌe haa taisibu.”+ 11:23 Naiꞌ Markus 9:40
Niut reꞌuf nfain neu in umi mnasiꞌ
(Naiꞌ Mateos 12:43-45)
24 Naiꞌ Yesus antuut antein In uaban am nak, “Karu hit triuꞌ nitu npoi naꞌko tuaf es, in naen neu baer ruman he nasnaas. Natuin in ka napein fa bare reꞌ natai nok in romin, onaim in natenab nak, ‘Aah! Au ka upein fa bare on reꞌ ia te, reko nneis au ꞌfain ꞌeu au barak neno naan.’ 25 Rarit in ntebi nfain neem, ma niit bare naan, ansaup nakniunꞌ ee goen, ma nkikin anrair je goen. 26 Onaim nitu naan annao noꞌen in partein hiut, reꞌ maufinu nneis. Rarit sin nnaon natuan nbin atoniꞌ naan, ma sin nbaan ee buꞌ-buaꞌ. Onaim oras ia, tuaf naan in aꞌmoin ii, nreꞌu nneisi ntein.”
Tuaf reꞌ ua-reko nneis-neisi
27 Oras naiꞌ Yesus naꞌuab feꞌ nok too mfaun ein naan, anmuiꞌ bifee jes anbi naan ankoaꞌ am nak, “Aijoo! Ho ainaꞌ ua-reko, natuin in nahoniꞌ naan Ko, ma nasuus naan Ko, tua!”
28 Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Batuur, ain! Mes tuaf reꞌ ua-reko nneis ji, es reꞌ tuaf reꞌ antakan in rukin ma anneen Uisneno In Kabin ma Prenat, ma nmoeꞌ natuin sin!”
Sin ntotin he Usif Yesus nakriraꞌ bukti feꞌ!
(Naiꞌ Mateos 12:38-42)
29 Oras too mfaun ein naub naan Naiꞌ Yesus on naan ate, In nmurai naꞌuab am nak, “Mansian oras ia, suma nmoꞌ-moꞌe haa rais maufinu. Sin para ntoit Kau he ꞌmoeꞌ rais sanmakat neu sin, he sin nahinin nak Au reꞌ ia, batuur-batuur Uisneno Iin Ja. Te kaah, unuꞌ te Uisneno anfeen sin rais sanmakat anpaek In mafefa kninuꞌ, naiꞌ Yunus. Naan noo goah. 30 Unuꞌ te, naiꞌ Yunus natoon neu abitan kota Niniwe nak, sin ro he naꞌpisan feꞌ. Onaim saaꞌ reꞌ anjair neu naiꞌ Yunus afi unuꞌ te, anjair tanar neu sin mnak, Uisneno es anreek haefn ee. On naan amsaꞌ anmatoom nok Kau, Mansian Batuur-Batuur. Au ꞌuum he utoon ki mꞌak, hi ro he miꞌteꞌun ma miꞌpiis feꞌ. Ma saaꞌ reꞌ anjari nbi Kau, naan of anjair tanar neu tuaf-tuaf oras ia mnak, tebes Uisneno es reꞌ anreek haefan Kau.+ 11:30 Naiꞌ Mateos 16:4, Naiꞌ Markus 8:12, Naiꞌ Junus 3:4
31 Of anbi neon amsoupt ee on naan ate, karu Uisneno nhake njair afeek rasi, of bifee usif naꞌko haaꞌ-nua, nmoni nfain ma nhake njair saksii. In of anruur ki ok-okeꞌ reꞌ amonit oras ia mnak, ‘Hi arki amoont ein!’ Unuꞌ te uis bifee naan neem naꞌko ꞌroo-ꞌroo he niit kuun usif naiꞌ Soleman in mahinin. Te kaah, oras ia anmuiꞌ Tuaf es et hi sonam ma hi tnaanm ein, reꞌ maꞌtaniꞌ nneis naꞌko usif naiꞌ Soleman. Mes hi ka mfairoir maan Ee fa kreꞌ-reꞌo msaꞌ!+ 11:31 1 Uisf ein sin Retaꞌ 10:1-10, 2 Mapeꞌo ꞌNaof Pah Israꞌel ma Pah Yahuda 9:1-1232 Ma in ka nmees fa! Abitan Niniwe msaꞌ of anfenan ma nruur hi amonit oras ia mnak, ‘Hi arki amoont ein!’ Sin naꞌuab ein on naan, natuin neno naan, oras naiꞌ Yunus annao natoon neu sin Uisneno In roimn ee, sin naꞌpiis nanin. Te kaah, oras ia Tuaf maꞌtani nneis naꞌko naiꞌ Yunus anmoin nok ki et hi sonam ma hi tnaanm ein ate, mes hi ka miꞌpiis fa kreꞌo msaꞌ!”+ 11:32 Naiꞌ Junus 3:5
Neek meuꞌ-sineꞌ
(Naiꞌ Mateos 5:15, 6:22-23)
33 Naiꞌ Yesus antuut antein In uaban am nak, “Atoniꞌ nout pauk anaꞌ, rarit nateek je nbi ꞌratan, he in ntanaꞌ keꞌen neu abitan naan ok-okeꞌ. Ka tiit fa es he nout paku, rarit nait iꞌkora, ma ntoeb paku naan!+ 11:33 Tuis uab Yunani bian, ka ntuin fa nak, “rarit nait iꞌkora, ma ntoeb paku naan”. Naan ka mapakeꞌ fa!+ 11:33 Naiꞌ Mateos 5:15, Naiꞌ Markus 4:21, Naiꞌ Lukas 8:1634 Hi maatm ein naan on reꞌ paku. In ntanaꞌ nameu hi neekm ein. Karu hi maatm ein nameisꞌokan, hi mkius meik neek maufinu. Mes karu hi maatm ein meꞌun, hi mkius meik neek akninuꞌ reko. 35 Ampanat he meꞌu nbi hi neekm ein naan, nmeuꞌ-siin batuur-batuur on reꞌ manas. Meꞌu nbi hi neekm ein naan, kais on reꞌ funan, reꞌ suma nfee haa mafof. 36 Karu hi neekm ein meꞌun, tar antea ka tiit fa kobaiꞌ aan meisꞌookn es, hi ꞌmoinm ein of meꞌun on naan amsaꞌ, on reꞌ pauk koꞌu reꞌ antanaꞌ hi ꞌmonim.”
Usif Yesus nakain atoin Yahudis sin aꞌnaak rais pirsait ein
(Naiꞌ Mateos 23:1-36, Naiꞌ Markus 12:38-40)
37 Naiꞌ Yesus naꞌuab anrair on naan ate, anmuiꞌ naan atoin es naꞌko partei pirsait Farisi, naskau Goe he nbukaen on in umi. Antean nee te, Naiꞌ Yesus antaam ma ntook. Rarit sin nbukaen nbin mei mnahat. 38 Mes uim tuaf ee nsanmaak, natuin Naiꞌ Yesus nbukae, mes ka nafaun fa In aꞌniimk ein, natuin atoran atoin Farisis sin.
39 Rarit Naiꞌ Yesus natoon ee mnak, “Hi atoin Farisis, ro maꞌtaniꞌ! Hi ro mnaaꞌ miher-heran hi atoran rais pirsait! Hi mimnau meu reꞌ he msaef mikninuꞌ ꞌpikaꞌ-ꞌsonoꞌ ma kraas ein sin koitk ein tar narim-riman, mes hi ka mimnau fa he mikninuꞌ hi nekam oemeetn ein reꞌ maufinu, ma akoomt ein naan! 40 Hoe amonot! Kais amnikan. Uisneno es reꞌ anmoeꞌ aof-kotif. In es reꞌ anmoeꞌ aof-nanaf amsaꞌ. 41 Reko nneis, hi mfee meu atoin kasian ein saaꞌ-saaꞌ reꞌ hi mmuꞌi, he hi bisa kninuꞌ mbi Uisneno In human ma In matan.
42 Hi atoin Farisis arki! Hi of mipein siraak! Anmatoom nok rais bait boꞌ neu Uisneno, hi msoiꞌ sin ok-okeꞌ, anaꞌ-koꞌu. Tar antea hi roet bumbu aanꞌ-anaꞌ on reꞌ sipaꞌ ma aijonuus amsaꞌ, hi msoiꞌ sin! Mes hi ka mfairoir maan fa rais maꞌtain ein. Rasi anmatoom nok manekat meu Uisneno, ma rasi anmatoom nok taibaꞌ, hi mnikan main sin een! Batuur, hit ro he tfee Uisneno in sapaan, mes kais atnikan tain areꞌ rasi reꞌ pentiing anneis.+ 11:42 Aꞌnaak Rais Pirsait ein sin Atoran 27:30
43 Hi of mipein siraak! Natuin hi mroim he maim bare ma mtook maat ambi uim oen ein, ma mrom-roim he biak ein anhormaat ki karu hi mibua mbi too mfaun ein sin humak ma sin maatk ein.
44 Hi of mipein siraak! Natuin hi on reꞌ faut baik natef reꞌ mnera-mneraꞌ. Tuaf annao nbi naan ate, sin ka nastunan ma nahinin fa, natuin ka tiit fa faut baik natef et naan, mes noup baraf naan in naan ee, foo puun ii kah ein. Te kaah, tatuin hit harat, tuaf reꞌ anteri nbi faut baik natef, naan anhaiꞌniis in tuan, onaim in ka nabeiꞌ fa he ntaam neu uim onen. Hi atoin Farisis on reꞌ faut baik natef! Hi mmoeꞌ jom on reꞌ atoniꞌ kninuꞌ batuur-batuur. Mes hi nekam naank ein naan, naheun nok tenab meisꞌokan.”
45 Anmuiꞌ ahiin rais hukum Yahudi es anbi naan, anꞌoet Naiꞌ Yesus In uaban naan am nak, “Aam Tungguru! Ho uab ein feꞌe na ntoom kai msaꞌ!”
46 Rarit Naiꞌ Yesus nataah ee mnak, “Batuur! Hi ahiin rais hukun Yahudi, maut he hi mipein siraak amsaꞌ! Hi ka mturun fa tuaf he napein maꞌkafaꞌ, mes hi miꞌbabaꞌ susat nok hi atoran pirsait reꞌ hi mmoꞌ-moeꞌ sin naan, he mhaꞌfeen too. Rarit hi misahab atoran humaꞌ-humaꞌ reꞌ naan neu too. Mes hi tuaf es amsaꞌ ka amturun fa meiki kruruꞌ meseꞌ msaꞌ.
47 Hi of mipein siraak! Hi mteuꞌ-bain om he mihakeꞌ faut tugu meu Uisneno In mafefa kniun uun ein, he mhormaat sin. Te kaah, hi beꞌi-naꞌi sin es anroor niis mafeef ein naan! 48 Hi taos meseꞌ mok hi beꞌi-naꞌi sin. Sin ntitar napoitan Uisneno In mafeef ein, ma nroor naꞌmaet sin. Rarit hi mihakeꞌ faut tugu meu mafeef ein naan, he njair tanar am nak, hi mroim mituin hi beꞌi-naꞌi sin. 49 Nok ranan naan, Uisneno reꞌ nahiin nain sin ok-okeꞌ, naꞌuab niit am nak, ‘Au of aꞌreek haefan Au mafefa kninuꞌ ma au haef bian sin neu too Israelas sin. Rarit sin anhaꞌmuiꞌ bian, ma nroor niis bian.’
50 Tuaf reꞌ anmoin oras ia, ro he nasaah tahas naꞌko tuaf-tuaf reꞌ naꞌmaet Uisneno In mafeef ein. Naan ansoiꞌ sin naꞌko oras Uisneno nmoeꞌ pah-pinan ia, nmurai naꞌko naiꞌ Habel in aꞌmaten, tar antea amuin reꞌuf, es reꞌ naiꞌ Sakarias. In reꞌ naan es reꞌ anroor goe nbi mei fuat ma Keꞌen Akninuꞌ sin atnanak anbi Uim Onen Uuf. Hi misaah maan kiim sin hukun naan amsaꞌ!+ 11:50-51 Retaꞌ Ahun-hunut 4:8, 2 Mapeꞌo ꞌNaof Pah Israꞌel ma Pah Yahuda 24:20-21
52 Hi ahiin rais hukun Yahudi arki! Hi of mipein siraak! Natuin hi mnaaꞌ aꞌretu ꞌfoꞌe reꞌ bisa mretu ꞌfoe enoꞌ, he atoniꞌ nahiin narek-rekoꞌ Uisneno In romin. Mes hi ka mtaam mok kiim fa, tua. Hi maufinu nneis-neis ji, hi mꞌekaꞌ atoniꞌ in ranan, he sin kais antaman neun naan!”
53 Oras Naiꞌ Yesus naꞌuab anrair on naan ate, tunggur agaam ein ma atoin Farisis sin anmaheek niis Ne. Anmurai oras naan, sin natanan rasi humaꞌ-humaꞌ he nakreo namouf Naiꞌ Yesus. Sin nꞌator asraak he namin rasi humaꞌ-humaꞌ nok Ne.
12Ampaant om he kais mituin atoin Farisis sin ꞌmoeꞌ po-poi
(Naiꞌ Mateos 10:26-27)
1 Oras naan, anmuiꞌ too nifu fak-fauk, neman he nneen Naiꞌ Yesus. Sin nnaon nseit-seitn ok ma naub naan Ee. Onaim In naꞌuab nahuun neu In atoup noinꞌ ein am nak, “Ampaant om he kais mituin atoin Farisis sin ꞌmoeꞌ po-poi. Fin sin biasa naꞌuab ein ate, aꞌtetaꞌ, ma nmoꞌen ate, aꞌtetaꞌ.+ 12:1 Naiꞌ Mateos 16:6, Naiꞌ Markus 8:152 Sin nmoeꞌ napo-poin on naan ate, reko, mes sin ꞌmoeꞌ po-poi naan of mamnitaꞌ. Fin saaꞌ-saaꞌ reꞌ oras ia naꞌkoor ok, of mamniit ein.+ 12:2 Naiꞌ Markus 4:22, Naiꞌ Lukas 8:173 Saaꞌ reꞌ hi miꞌuab ee nbi maꞌkoroꞌ oras ia, of manenaꞌ kninuꞌ-kninuꞌ. Saaꞌ reꞌ hi miꞌseꞌo sin anbin keꞌen, of biak ein naꞌuab naher-heran sin anbin too mfaun ein sin humak ma sin maatk ein.”
Mansian ii in osan anbi Uisneno In human ma In matan
(Naiꞌ Mateos 10:28-31)
4 Naiꞌ Yesus naꞌuab antein am nak, “Aok-bian arki! Kais mimtau, karu nmuiꞌ tuaf he nroor ki. Natuin sin bisa nroor hi aom ein naan, mes ka bisa naꞌmaet fa hi smaanm ein naan. 5 Au he utoon ki mꞌak, hi ro he mimtausan sekau. Hi ro he mimtausan Uisneno. Natuin In es reꞌ bisa nroor ki, rarit nporin nataam ki neu ai maputuꞌ ma mararaꞌ abar-barat. Onaim In reꞌ ia, es reꞌ hi ro he mimtausan meu Ne batuur-batuur.
6 Hi mitenab miit, kor-maak ii in oosn ii fauk, hah? Manaꞌ nima te, roit sen nua, aiꞌ? Maski on naan amsaꞌ, mes Uisneno ka nnikan nain fa meseꞌ msaꞌ. 7 On naan amsaꞌ, Uisneno nkius ki. In nahiin namnuut hi ꞌnaak fuun ein, fauk. Onaim hi kais mimtau, natuin Uisneno ntao osaf neu ki te, anneis nain kor-maak ein ok-okeꞌ.”
Kais ammae he mmanakuꞌ Usif Yesus
(Naiꞌ Mateos 10:32-33, 12:32, 10:19-20)
8 Rarit Naiꞌ Yesus naꞌuab antein neu In atoup noinꞌ ein am nak, “Amtakan hi ruikm ein rek-reko! Karu anmuiꞌ tuaf nabrain he nmanakuꞌ Au Tuak ii nbi biak ein sin huumk ein anbi pah-pinan ia, Au of aꞌmanauk ee ꞌbi Uisneno In ameupt ein et sonaf neno tunan am ꞌak, in reꞌ naan Au Iin ja. 9 Mes karu anmuiꞌ tuaf naꞌuab anbi mansian ein am nak, in ka nahiin Kau fa, Au of uꞌuab aꞌbi Uisneno In ameupt ein et sonaf neno tunan am ꞌak, Au ka uhiin je fa msaꞌ.
10 Au reꞌ ia, Mansian Batuur-Batuur. Karu anmuiꞌ tuaf naꞌuab naꞌreꞌuf Au kanak arekot, Uisneno nabarab he nnikan nain in sanat naan. Mes karu In naꞌuab naꞌreꞌuf Uisneno In Asmaan Akniunꞌ ee In kanan arekot, Uisneno ka nnikan nain fa sanat naan.+ 12:10 Naiꞌ Mateos 12:32, Naiꞌ Markus 3:29
11 Of karu anmuiꞌ tuaf anheer neik ki mnao meu umi feek rais pirsait, aiꞌ mnao meu anaaꞌ aprenat, natuin hi mpirsai Kau, hi kais mimtau mak hi mimneob om on mee. 12 Fin oras naan, Uisneno In Asmaan Akniunꞌ ee of natoon uab neu ki natai nok haan tanas he hi mitaah sin.”+ 12:12 Naiꞌ Mateos 10:19-20, Naiꞌ Markus 13:11, Naiꞌ Lukas 21:14-15
Atoin amuꞌit reꞌ anmoon
13 Rarit tuaf es naꞌko too mfaun ein naan nataan Naiꞌ Yesus am nak, “Aam Tungguru! Amreun maan au tataꞌ he nbait kai hai pusaak ein feꞌ!”
14 Mes Naiꞌ Yesus nataah ee mnak, “Heeꞌ! Sekau es nait Kau ꞌjair afeek rasi ꞌeu hi rasi human on reꞌ naan?”
15 Rarit Naiꞌ Yesus naꞌuab neu too mfaun ein am nak, “Hi mpaant om he kaisaꞌ msinmaak! Fin aꞌmuiꞌf ii ka nfee fa rais mamut.”
16 Rarit In naretaꞌ neik uab manporin am nak, “Anmuiꞌ atoin amuiꞌt es, in reen je naheun nok sekit ma mnonut anho-hoen. 17 Tar antea in pooꞌf ein naꞌseesn een, ma in ka nahini ntein he natunuꞌ neu mee. 18 Rarit in nafeek am nak, ‘Au he ꞌmoeꞌ kuuk, on nai! Au ꞌpukai ꞌain uim mapoꞌof amnaaꞌ ia, rarit au ꞌmoꞌe ꞌtein uim mapoꞌof koꞌu nneis, rarit usaeb ꞌain au sekit ma mnonut sin ok-okeꞌ ma au ꞌmuꞌik bian sin anbin naan amsaꞌ. 19 Karu njari nrair on naan ate, au of uꞌuab ꞌeu au tuak ii mꞌak, “Hoe! Pooꞌf ee naheun goen! Amnaaht ee nanokab he taseen ok toon baniꞌ toon. Onaim muah am miun nai namin-miin, amtoko ma mber-bero ha haem ein naan nai!’ ” 20 Mes Uisneno natoon ee mnak, ‘Hae! Amonot! Mabeꞌ ia, ho mmaet. Rarit sekau es npaar kuun poꞌof naan in aafn ee ok-okeꞌ?’
21 Onaim, on nai! Mansian ein bisa naim he nmuiꞌ ꞌmuꞌif kouꞌ-koꞌu nbi pah-pinan ia neu in tuan aan kuun, mes anbi Uisneno In teenb ee, tuaf reꞌ naan nmaꞌmuꞌi nmaet, natuin in ka nmoin reko fa nok Uisneno.”
Ampirsai meu Uisneno kuun
(Naiꞌ Mateos 6:25-34)
22 Rarit Naiꞌ Yesus nanoniꞌ ntein neu In atoup noinꞌ ein am nak, “Hi kais amtaisiub meu hi ꞌmoinm ein neno-neno, mak he miah saaꞌ, aiꞌ he mpaek saaꞌ. 23 Natuin hit aꞌmonik ia, anneis naꞌko saaꞌ reꞌ hit tbukae, ma saaꞌ reꞌ hit tpake. 24 Amkius miit kor-kae metan! Sin ka nsenan fa, ka nsekin ma nonun fa, ka nmuꞌin fa poꞌof he natunuꞌ sin sekit ma mnonut, mes Uisneno anpairoir sin. Karu on naan ate, In bisa npairoir ki msaꞌ. Natuin In nsoiꞌ ki nneis naꞌko koron naan. 25 Karu hi mtae hi huum ein anbin ninu, rarit amtaisiub humaꞌ-humaꞌ, in bisa ntuut hi ꞌmoinm ein, aa oo? Kaah fa, tua! 26 Onaim karu mtaisiub nok rais aan es ma ka neik fa afaꞌ saaꞌ-saaꞌ ate, nansaaꞌ am es mtaisiub nok rais koꞌun? Sin aafk ein saaꞌ?
27 Amnao mkius miit fubonaꞌ et nasi. Ka nkaun rene, ka nteun. Mes usif naiꞌ Soleman in paek ein reꞌ maꞌosaꞌ arim-riimt ein amsaꞌ, es ka on fa fuboon fui naan.+ 12:27 1 Uisf ein sin Retaꞌ 10:4-7, 2 Mapeꞌo ꞌNaof Pah Israꞌel ma Pah Yahuda 9:3-628 Fin Uisneno anpairoir huun anobaꞌ reꞌ ka maꞌsoꞌik fa. Reꞌ suma nmoin neno ia, ma nokaꞌ te, nmaet, rarit nout goe ma nputu nmaet. Karu on naan ate, In bisa npairoir ki msaꞌ reꞌ masoꞌik anneis naꞌko huun. Onaim nansaaꞌ am es hi ka miꞌpesiꞌ fa hi ꞌmoinm ein batuur-batuur meu Ne? 29 On naan amsaꞌ hi kais amtaisiub anmatoom rasi mnahat ma mninut. Fin Uisneno of anꞌurus sin. 30 Atoniꞌ reꞌ ka naꞌpesiꞌ fa in tuan neu Uisneno, sin nhaen nmat-maten neu reꞌ he nꞌurus rasin naan ok-okeꞌ. Mes hi kais on reꞌ naan, natuin hi Amaꞌ abit sonaf neno tunan nahiin nain saaꞌ-saaꞌ reꞌ hi mperluu sin. 31 Karu hi minaob Uisneno In meup Gui feꞌ, naꞌ In nꞌurus ki areꞌ rasin naan neu ki.”
Mutunuꞌ aꞌmuꞌif sonaf neno tunan
(Naiꞌ Mateos 6:19-21)
32 Rarit Naiꞌ Yesus antuut antein am nak, “Hi on reꞌ ꞌbib-kase pukan aan es, reꞌ nꞌoren nmaten. Mes kais mimtau! Natuin hi Amaꞌ et sonaf neno tunan naan, Uis Koꞌu. Saaꞌ reꞌ Iin ja, In nmariin he nfee je neu In aan neek ein. 33 Onaim amnao nai he miꞌsosaꞌ main hi baerꞌ ein, rarit ambait roit ein meu amaꞌmuiꞌt ein. Nok ranan naan hi mitunuꞌ aꞌmuꞌif et sonaf neno tunan nbi baer mamut abar-barat. Abaakt ee, ka bisa nabaak ee fa. Naem am etes ka nsoor goe fa. 34 Mimnau mirek-rekoꞌ! Hi ꞌmuiꞌm ein anbin mee te, hi neekm ein etan naan.”
Ameput reꞌ nabaarb on he ntuthae fai-manas
35 Naiꞌ Yesus naꞌuab antein am nak, “Hi mibarab he mtuthae Kau, fai-manas. Nahuum on reꞌ ate, reꞌ anbeeꞌ ma npao in uisn ee nfain neem naꞌko fesat kabin. Karu in uisn ee nhaman anbi eonꞌ ee te, in bisa nasoin ee raab aah.+ 12:35-36 Naiꞌ Mateos 25:1-13, Naiꞌ Markus 13:34-3637 Karu sin uisn ee neem napein in ameupt ein anpa-paon on naan ate, sin uak ein reko. Fin sin uisn ee neikn on nakriraꞌ in nekan arekot neu sin. In npaek tai ate, rarit in ntuthae ameupt ein naan nok amnahat amin-minat. 38 Ameupt ein naan anꞌua rekon batuur-batuur, natuin sin ntuthae sin uisn ee nok reko. Maski sin uisn ee neem oras mee-mee jah, fai atnanas, aiꞌ neis-noi nmeu, sin nabaarb ein piut.
39 Mitenab mirek-rekoꞌ! Karu anmuiꞌ uim tuaf reꞌ nahiin nain neu abaakt ee he ntaam oras mee, in ka nfee fa mainuan he abakat naan anpukai in umi. 40 Onaim hi ro he mibaarb om batuur-batuur, natuin ka tiit fa tuaf es nahiin batuur-batuur, rekaꞌ te, Mansian Batuur-Batuur ee, he nkoen On anfain neem.”+ 12:40 Naiꞌ Mateos 24:43-44
Ameput reꞌ naꞌkiiꞌ ma ate reꞌ anbeo
(Naiꞌ Mateos 24:45-51)
41 Rarit naiꞌ Petrus nataan Naiꞌ Yesus am nak, “Aam Tungguru! Ho uab manporin feꞌe na antoom neu kai mmese oo, aiꞌ ntoom too mfaun ein barisi?”
42 Onaim Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Uab manporin feꞌe na antoom nain too mfaun ein ok-okeꞌ reꞌ anmepun on reꞌ aꞌnaak urusan reꞌ nꞌurus nahiin ma naꞌkiiꞌ neu in usin. Fin in uisn ee nait je he njair abati mnahat neu ameupt ein. Karu in nmakoe nbi mepu naan ate, maski in uisn ee neem oras mee-mee jah, mes in ro nmoeꞌ reko batuur. Rarit in nꞌua-reok, natuin in uisn ee of nait je njair aꞌurus neu aꞌmuiꞌf ein ok-okeꞌ.
45 Mes tsiraak karu ate naan nmurai natenab am nak, ‘Aah! Aꞌnaef ee of aꞌroo feꞌ te, naꞌ neem.’ Rarit in nmurai nbeos ma npokos ate bian, et bifee ma atoniꞌ. Rarit in ntoko ma naah-niun ma nmarin-riin tar antea nmafu nmaet. 46 Mes neon goes, oras ate naan ka natenab naan fa saaꞌ-saaꞌ, nok askeken ate, sin usin naan anfain neem. Oras sin usin naan nahiin rasin naan ate, in nbeso npokos, rarit anriuꞌ goe he napein kuun in sapaan ein et moneꞌ, nok tuaf-tuaf bian reꞌ ka naꞌkiꞌin fa natuin sin uisn ee in romin.
47 Fin ate reꞌ nahiin nain in uisn ee in roimn ee, mes ka nabarab fa, aiꞌ ka nroim fa he nmoeꞌ on reꞌ naan, of napein hukun maꞌfenaꞌ. 48 Mes ate reꞌ nmepu nsaan, natuin in ka nahiin fa in uisn ee in mahinin, in of napein hukun maꞌkafaꞌ. Fin atoniꞌ reꞌ antoupu mfaun, in tuiꞌn ein amsaꞌ amfaun. Atoniꞌ reꞌ antoup meup koꞌu, in taahs ee msaꞌ koꞌu.”
Usif Yesus In nonin bisa nmoeꞌ tuaf anmaraabn ein
(Naiꞌ Mateos 10:34-36)
49 Naiꞌ Yesus antuut antein In haan ee mnak, “Au ꞌuum he ꞌbetis Au ngguin naꞌkon tuaf bian nbin pah-pinan ia. Naan on reꞌ tuaf anpaek ai, he nout makrafuꞌ. Au ꞌroim he ai naan anpiin anbi mee-mee. 50 Mes Au ro he usaah maꞌneꞌat reꞌ maꞌfenaꞌ nahuun feꞌ. Au of upein maꞌneꞌat batuur-batuur tar antea in oors ee okeꞌ.+ 12:50 Naiꞌ Markus 10:3851 Hi mitenab am mak, Au ꞌuum he ꞌeik ki rais rameꞌ ma mamut anbi pah-pinan ia? Kaah fa, tua! Au ꞌuum he ꞌmoeꞌ mansian ein anmatoen, ma ansisaꞌen, natuin Au noink aan. 52 Anmurai oras ia, orif-tataf, bae-feto, bae-mone sin of anbaits ok. Anbi uim jes in nanan, tuaf tenu te, anraban tuaf nua, ma tuaf nua te, anraban tuaf teun.
53 Amaꞌ anraban anah;
anah anraban amaf.
Ainaꞌ anraban anah;
anah anraban ainaf.
Ain babaꞌ nraban aan nanef ma moen-feuf;
aan nanef ma moen-feuf anraban ain babaꞌ.”+ 12:53 Naiꞌ Mika 7:6
Mihiin mirek-rekoꞌ neon amsoupt ii in aꞌtaakf ein
(Naiꞌ Mateos 16:2-3)
54 Onaim Naiꞌ Yesus naꞌuab nok too mfaun ein am nak, “Karu hi mkius noep je naꞌteem anbi pasaꞌ neon-teas, hi mak ‘tanar ia, uurn ii he nmouf goen.’ Batuur on reꞌ naan. 55 Karu anin naꞌko pasaꞌ haaꞌ-nua neem, hi mak, ‘Tanar ia, nak maan mapuut ii maꞌtaniꞌ.’ Batuur on reꞌ naan. 56 Hae! Hi mansian puta-kriu ki, hi miꞌuab ate, aꞌtetaꞌ, ma mmoꞌe te, aꞌtetaꞌ! Hi mihiin main pah-pinan ia nok nain neon goe tnanan sin roimk ein. Mes nansaaꞌ am es hi ka mihiin fa Uisneno In roimn Ee nbi oras ia?”
Ammarameꞌ mok hi musun
(Naiꞌ Mateos 5:25-26)
57 Naiꞌ Yesus naꞌuab antein am nak, “Karu hi mmakaꞌrasin, nansaaꞌ am es hi ka bisa mifeek kiim fa, mee es reꞌ batuur! Reko nneis amꞌurus rameꞌ nahuun! Kais-kaisaꞌ hi mtea mrair afeek rais je te, in nafeek ki he mtaam meu bui. 59 Fin karu on naan ate, hi ka bisa mpoi maan fa, karu hi ka mbaen mirair fa hi tusaꞌ reꞌ afeek rais je nafeek ee neu ki naan.”
13Misaitan ꞌmoin maufinu, ma mituin Uisneno In ranan
1 Oras naan, anmuiꞌ tuaf natoon neu Naiꞌ Yesus am nak, gubernur Pilatus naꞌmaet atoniꞌ Yahudis fauk ein naꞌkon Galilea oras sin neman neun kota Yerusalem he neikin fuaꞌ-turuꞌ nbi Uim Onen Uuf. 2 Anneen on naan ate, Naiꞌ Yesus nataan am nak, “On mee? Atoin Galileas reꞌ nmaet naan, sin saant ein koꞌun nneis naꞌko biak ein ok-okeꞌ, oo? Es naan ate, sin napenin hukun aꞌmaten, oo? 3 Kaah fa, tua! Mes karu hi ka misaitan fa hi ꞌmonim reꞌ ammaufinun naan, he mtebi mfain mituin Uisneno In romin, hi of amreuꞌ on reꞌ sin. 4 Onaim on mee ntein neu tua boꞌes am faun ein reꞌ neon goes ii rame mnanuꞌ Siloam antaikobi ma nmeuk niis sin? Sin saant ein koꞌun neis naꞌkon tuaf bian reꞌ anbin Yerusalem, aa oo? 5 Kaah fa, tua! Mes karu hi ka misaitan fa hi ꞌmonim reꞌ nmaꞌeokb ok, he mituin Uisneno In romin amneot, hi of amreuꞌ on reꞌ sin amsaꞌ.”
Hau roet reꞌ ka nafuaf, nahuum on reꞌ Uisneno Iin na, reꞌ ka nmoeꞌ niit fa rais reko saaꞌ es
6 Rarit Naiꞌ Yesus anfee uab manporin es am nak, “Anmuiꞌ naan atoin es, reꞌ anmuiꞌ hau roet mafuaꞌ es+ 13:6 Uab Indonesia npaek kata ‘hau ara’ naꞌko uab Yunani sukei . Mes Suur Akninuꞌ ntui hau uuꞌ goes reꞌ atoniꞌ biasa naah in fuan. Anbi pah Indonesia pasaꞌ maans ee ꞌsaen, atoniꞌ ka neuk fa ‘hau ara’ in fuan. Onaim ‘hau ara’ anbi Suur Akninuꞌ uab Indonesia, ka on fa reꞌ hau araꞌ anbi ia. anbi in poꞌon. In neem piut-piut he nbaiseun hau roet naan he nahiin neu nafua goen aa oo, aiꞌ kaah feꞌ. Mes hau roet naan ka nafua fa feꞌ. 7 Rarit in nreun akninuꞌ poꞌon naan am nak, ‘Toon teun goen, au ꞌuum fani-fani he uhiin hau roet ia in fuan, mes au ka ꞌiit fa saaꞌ-saaꞌ. Onaim amnooꞌ goe he kais naah bare.’
8 Mes akninuꞌ poꞌon naan nataah am nak, ‘Aam, kais mutooꞌ. Amfee mtein maan ee, oras toon es. Anbain he au ꞌkofan ꞌiit afu reꞌ roet ia in uun ii, rarit aꞌtao ne pupuk he namria. 9 Karu anmaan fani ma nafua te, reko! Mes karu kaah fa te, amnoꞌo.’ ”
Usif Yesus narekoꞌ bifee ameen nui-ꞌsau-ꞌboko, nateef nok neon onen
10 Neot es, nateef nok atoin Yahudis sin neon onen, Naiꞌ Yesus annao nanoniꞌ nbi uim onen. 11 Anbi naan, anmuiꞌ naan bifee jes reꞌ in nui-ꞌsau-ꞌbook, toon boꞌes am faun goen, natuin niut reuꞌf ee nmoꞌe. In ka bisa nhaek namneo fa. 12 Naiꞌ Yesus niit bifee naan, rarit anhaamn ee, ma naꞌuab nok ne mnak, “Ain! Oras ia, ho mureok nai.” 13 Onaim Naiꞌ Yesus antao In aꞌniman neu bifee naan. Nok askeken ate, in nui-ꞌsau abokot naan, namneo nain. Onaim in ntoit makasi, ma nboꞌis Uisneno.
14 Mes uim onen naan in aꞌnaakt ee natooꞌ, natuin Naiꞌ Yesus narekoꞌ amenat nateef nok neon onen. Onaim in naꞌuab neu too mfaun ein am nak, “Krei jes naan ate, neno nee he hit tmeup. Onaim reko nneis ameent ein neman anbi nenon reꞌ naan, he namin tuaf he narekoꞌ sin. Kais neman oras neon onen!”+ 13:14 Anpoin naꞌkon Pah Masir 20:9-10, Surat reꞌ Naretaꞌ Nafaniꞌ Raan Aꞌhonis 5:13-14
15 Mes Naiꞌ Yesus nataah ee mnak, “Hoe! Ho kais muꞌuab ate, ꞌtetaꞌ, ma mmoꞌe te, ꞌtetaꞌ. Anbi neon onen amsaꞌ hi mmeup, aiꞌ kaah?! Fin hi mnao mifetin hi bijae ngguin ma hi bikaes keledai ngguin he ninun oe, aiꞌ?! 16 Bifee reꞌ ia, kaꞌo Abraham in sufan, on reꞌ hit. Nitu ꞌnaakf ee nfuut goe toon boꞌes am faun. Onaim karu Au ureokꞌ ee nateef nok neon onen on nai te, ansaan saaꞌ?”
17 Anneen on naan ate, Naiꞌ Yesus in muusn ein namaeb ok. Mes too mfaun ein anmarinan In meup rekon naan.
Usif Yesus anfee uab manporin npaek fua musiꞌ reꞌ anaꞌ krisiꞌ
(Naiꞌ Mateos 13:31-32, Naiꞌ Markus 4:30-32)
18 Onaim Naiꞌ Yesus antuta ntein In uaban naan am nak, “Au he utaib apirsait ein ꞌeik saaꞌ? 19 Un-unuꞌ te, sin fuak fauk aah, mes anna-nao te namfaun. Sin nmurain on reꞌ musiꞌ fua es reꞌ anaꞌ krisiꞌ. Atoniꞌ anseen ee nbi poꞌon. Rarit anmoin, ma njair hau koꞌu. Onaim koorn ein neman ma nakuun ein anbin in taek ein.”
Usif Yesus anfee uab manporin npaek raur teif
(Naiꞌ Mateos 13:33)
20 Rarit Naiꞌ Yesus naꞌuab antein am nak, “Au he utaib Uisneno Iin na, ꞌpaek saaꞌ antein? 21 In on reꞌ raur teif reꞌ bifee ngguin nait je ma nsoer goe nok uut saku nua,+ 13:21 Uab Yunani ntui mnak, tariku sata teun. Sata es, of oniꞌ liter boꞌes am nua. Onaim sata tenu te, liter boꞌ tenu mnee. ankuum goe he nmoꞌen utunuꞌ. Onaim uu kumuꞌ naan ansae, natuin raur teif aanꞌ-anaꞌ naan. Uisneno Iin na anmuꞌin pengaru koꞌu on naan amsaꞌ.”
Sonaf neno tunan in eonꞌ ee, maꞌrenaꞌ
(Naiꞌ Mateos 7:13-14,21-23)
22 Rarit Naiꞌ Yesus sin anmurai nnaon neun kota Yerusalem. Anbin raan atnanaꞌ, sin neis nokan kota ma kuan he In nanoniꞌ tuaf. 23 Antean baer jes, anmuiꞌ tuaf es nataan Ee mnak, “Aam Tungguru! Of oniꞌ tuaf fauk aah es reꞌ napenin saok sanat ma ꞌhonis, oo?”
24 In nataah am nak, “Sonaf neno tunan in enoꞌ ꞌtaams ee, maꞌrenaꞌ. Onaim mibarab hi tuam ein rek-reko he bisa mtaam ampeoꞌn aa. Fin anmuiꞌ tuaf amfaun anromin he nsoob ein antaman npeꞌon naan, mes ka bisa fa. 25 Karu uim tuaf ee naꞌretuꞌ nrair enoꞌ naan ate, hi of amhake mbi moneꞌ, ma mteek enoꞌ naan, ma mhaman am mak, ‘Usiꞌ! Musoin kai eonꞌ ii feꞌ!’
Mes In nataah am nak, ‘Hi sekau, ki? Au ka uhiin ki fa!’
26 Onaim hi mak, ‘Onait usiꞌ ho ka muhiin kai fa? Airoo natiꞌ te, hit ttoko ma tbukae tabu-bua. Ho munoniꞌ kai nbi hai kuan ein amsaꞌ, tua.’
27 Onaim In of nataah am nak, ‘Feꞌe na Au ꞌak, au ka uhiin ki fa! Hi reꞌ ia mansian amoeꞌ maufinu. Miꞌroo miꞌko ia!’+ 13:27 Siit Pures-Boꞌis sin 6:9
28 Rarit karu Uisneno nafeek mansian ein sin rasin sin ok-okeꞌ, hi mkae mpin-pinus ma mek-meuk nisim. Fin hi miit kaꞌo Abraham, kaꞌo Isak, kaꞌo Yakop ma Uisneno In mafefa kniunꞌ ein antokon et sonaf neno tunan in nanan. Mes Uisneno nriuꞌ napoitan ki meu moneꞌ.+ 13:28 Naiꞌ Mateos 22:13, 25:3029 Mansian ein of neman naꞌkon pah-pinan ia pani-mpain, naꞌko pasaꞌ neon-saet tar antea pasaꞌ neon-teas, naꞌko pasaꞌ ponain tar antea pasaꞌ haaꞌ-nua, he nbukaen buꞌ-buaꞌ nok Uisneno nbi In sonaf.+ 13:29 Naiꞌ Mateos 8:11-1230 Amtanar mirek-rekoꞌ rasi reꞌ ia: karu Uisneno nafeek anrair mansian ein sin rasin ok-okeꞌ, anmuiꞌ tuaf es, reꞌ unuꞌ te, sin nak aiꞌ aanꞌ-anaꞌ, mes in napein hormaat koꞌu. Ma bian unuꞌ te nak in atoin aꞌnaet, te kaah, Uisneno nak in aꞌbaut aah.”+ 13:30 Naiꞌ Mateos 19:30, 20:16, Naiꞌ Markus 10:31
Usif Yesus ankasian neu abitan kota Yerusalem
(Naiꞌ Mateos 23:37-39)
31 Oras naan, anmuiꞌ naan atoin Farisis fauk neman ma nateef nok Naiꞌ Yesus. Rarit sin naꞌuab neu Ne am nak, “Reko nneis Aam Tungguru mnao muꞌroo-ꞌroo meu bare bian, natuin usif Herodes he naꞌmaet Ko, tua.”
32 Onaim Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Aah! Aꞌnaef naan nahiin suma he nareuꞌ goah, on reꞌ metan et nasi! Hi mnao mitoon ee mmak, ‘Au ꞌriuꞌ niut reꞌuf ma urekoꞌ amenat neno ia mnokaꞌ. Anmeu te, naꞌ Au urair mepu.’ Maski on mee msaꞌ Au he ꞌmeup aan akreꞌo ꞌtein ꞌbi ranan reꞌ he ꞌeit ꞌeu kota Yerusalem. Fin abitan Yerusalem sin biasa naꞌmaet Uisneno In mafefa kniunꞌ ein.
34 Airoo, hi arki abitan Yerusalem! Hi reꞌ ia, es reꞌ biasa miꞌmaet Uisneno In mafefa kniunꞌ ein, ma mpoir miis In haef ein reꞌ neman ma naruruꞌ ki ranan. Fani-fani Au he uꞌbuaꞌ ma ꞌpanat ꞌaan ki he ꞌekaꞌ ꞌaan ki naꞌko rais maufinu, nahuum on reꞌ maun ainaf anpuput naan in aan ein anbin in ninin nanan. Mes hi ka mroim fa. 35 Oras ia, Uisneno ka nrae ma mfairoir fa hi uim onen naan. Nokaꞌ-nmeu te, in ruman. Hi of ka miit amtein Kau fa, tar antea hi mmanakuꞌ mmak,
‘Uisneno anfee tetus-athoen neu tuaf reꞌ neem neik Uisneno In kanan,
natuin Uisneno anreek haefn Ee!’ ”+ 13:35 Siit Pures-Boꞌis sin 118:26
14Usif Yesus narekoꞌ tuaf nateef nok neon onen
1 Neot es, nateef nok neon onen, atoin Farisis sin aꞌnaakt es naskau Naiꞌ Yesus he neem anbukae nbi in umi. In ntook ma nbukae, mes anmuiꞌ tuaf reꞌ annuuꞌ Goe he nahinin nak in he nmoeꞌ saaꞌ nbi neon onen naan. 2 Oras naan anmuiꞌ tuaf es nameen boo bere-bere, reꞌ nok antoko nbi naan. 3 Rarit Naiꞌ Yesus nataan neu ahiin rais hukun Yahudi ma atoin Farisis sin reꞌ antokon ma nbukaen nbin naan am nak, “Tatuin kaꞌo Musa in atoran, bole tarekoꞌ amenat nateef neon onen, aiꞌ kaah?”
4 Mes sin nfeef aꞌtemen ok-okeꞌ. Onaim Naiꞌ Yesus ansai amenat naan, rarit nareok nain. Onaim Naiꞌ Yesus anreun goe he nfain nai. 5 Rarit Naiꞌ Yesus nataan sin ntenin am nak, “Karu anmuiꞌ riꞌaan es anmoufu ntaam neu oe haniꞌ nateef nok neon onen, hi mnao mipoin ee oo, aiꞌ kaah? Karu bijae je es anmoufu ntaam, hi mkoon ee oo, aiꞌ, mnao mipoin ee? Hi of amnao mheer mipoin. On nai te, naan in oetn ii nak, hi mmeup!”+ 14:5 Naiꞌ Mateos 12:11
6 Annenan Naiꞌ Yesus In uaban on naan ate, ka tiit fa es he bisa nataah neu Ne.
Kais ampasan ho tuam aan
7 Oras naan, Naiꞌ Yesus ankius tuaf-tuaf reꞌ neman nbukaen nbin umi naan. Anmuiꞌ tuaf amfaun namin bare he ntokon nbin maat. Ankius on naan ate, In naꞌuab am nak, 8 “Ampaant om, oo! Karu anmuiꞌ tuaf anfee haan askaut neu ki, he mnao meu fesat kabin, kais maim bare he mtoko mbi aꞌnaet ein sin baark ein. Kais-kaisaꞌ kabin tuaf ee anfee haan askaut neu aꞌnaet ein. 9 Karu on naan ate, kabin tuaf naan of neem neu ko mnak, ‘Kais mutooꞌ goo! Au uskau he tananiꞌ teu kotin nee, natuin au ubarab aꞌtokoꞌ ia ꞌeu aꞌnaet reꞌ ia.’ Onaim ho mfeen muꞌko ꞌtokoꞌ naan ma mumaeb om. Rarit amnao mtoko mbi koit. 10 Onaim karu ho mupein haan askaut, mnao mtook meu ꞌtokoꞌ abit kotin ee. Karu kabin tuaf ee niit ko te, in of neem am nak ko mnak, ‘Ee, Aam! Au uskau he tkoen ok teu matan ia.’ Nok ranan naan hi mipein hormaat anbi taumn ee ok-okeꞌ.+ 14:10 Fainekat 25:6-711 Fin tuaf reꞌ nanaib on, Uisneno of namouf goe. Mes tuaf reꞌ naꞌpaarn on on reꞌ atoin aꞌbaut, Uisneno of nait naꞌraatn ee.”+ 14:11 Naiꞌ Mateos 23:12, Naiꞌ Lukas 18:14
12 Rarit Naiꞌ Yesus naꞌuab nok uim tuaf naan am nak, “Neot es anteniꞌ, karu ho mmoeꞌ fesat, kais amfee haan askaut meu ho nonot-asar ma ho partei amuiꞌt ein anmesen! Natuin sin of bisa nfeen haan askaut he nbaras ko. 13 Mes karu ho mmoeꞌ fesat, mfee haan askaut meu amaꞌmuꞌit, hae sah-sereꞌ, abuat, ma aforot sin. 14 Sin of ka bisa nbaras naan ko fa. Mes karu ho mfee haan askaut neu sin, Uisneno es reꞌ anbaras neu ko. Anbi oras Uisneno namonib nafaniꞌ In apirsait ein reꞌ anmaten nrarin, In ka nnikan fa ho ꞌmoeꞌ reko naan.”
Uab manporin anmatoom nok fesat koꞌu
(Naiꞌ Mateos 22:1-10)
15 Anneen on naan ate, tuaf es reꞌ nok antook mei meseꞌ nok Naiꞌ Yesus, naꞌuab am nak, “Ua reok reꞌuf, es reꞌ karu tbukae buꞌ-buaꞌ anbi Uisneno In sonaf!”
16 Naiꞌ Yesus nataah ee mnak, “Au ꞌmuiꞌ retaꞌ on nai: anmuiꞌ atoin es anmoeꞌ fesat koꞌu. Onaim in nfee haan askaut neu too mfaun ein. 17 Oras fesat naan sin naroitan anrair je te, in nreek haefan in ate ma nnao naskau tuaf-tuaf reꞌ napenin haan askaut am nak, ‘Au uskau tua, fin acara fesat he nmurai jen.’ 18 Mes sin arsin anmoꞌen kuuk rasi ꞌsukif humaꞌ-humaꞌ, he sin kais nokan neun reꞌ fesat naan. Tuaf es anfee rasi ꞌsukif am nak, ‘Heeꞌ! Au feꞌ aꞌsoos auf feꞌu, onaim au ꞌnao he ꞌkius ꞌiit ee feꞌ. Kais mutoꞌ-tooꞌ! Au ka bisa ꞌuum fa, tua.’ 19 Bian nak, ‘Au feꞌ aꞌsoos ꞌaan kuuk bijae abanit afu pasan niim. Au he ꞌnao ꞌsobaꞌ sin. Onaim au ꞌtoit maꞌaf, he!’ 20 Bian anteniꞌ nak, ‘Au ꞌmatsao feꞌu, onaim ka bisa fa, tua.’
21 Rarit ate naan antebi nfain ma natoon neu in usin. Anneen on naan ate, usif naan natooꞌ batuur-batuur. Rarit in naprenat in ate naan am nak, ‘Karu on naan ate, mnao rabah meu raan oopt ein, raan aanꞌ-aanꞌ ein anbin kota ia, he mheer meik kit atoin kasian ein, atoin hae sah-sereꞌ, atoin aforot ma abuat ein.’ 22 Anneen on naan ate, ate naan annao ma naskau tuaf-tuaf ein naan. Rarit in ntebi nfain ma natoon am nak, ‘Usiꞌ! Sin neman nrarin, mes bare bian ruum ein feꞌ, tua.’
23 Onaim usif naan naꞌuab am nak, ‘Karu on naan ate, amnao mtein meu kuan-kuan et kota in kotin, amtea reen ein. Muteef sekau-sekau te amfuir sin, he meik sin neman, asar baer fesat ia naheun. 24 Amneen, he! Tuaf-tuaf reꞌ antorak au haan askaut naan, sin ka nnaben niit fa fesat ia in minan, maski kreꞌ-reꞌo msaꞌ!’ ”
Amtai murek-rekoꞌ feꞌ, naꞌ mutuin Usif Yesus
(Naiꞌ Mateos 10:37-38)
25 Rarit Naiꞌ Yesus sin annaon nkonon neun Yerusalem. Too mfaun ein natuin Ee. Rarit In nabaniꞌ nꞌain sin am naꞌuab am nak, 26 “Atoniꞌ reꞌ batuur-batuur he natuin Kau, in ro he nneek Kau anneis naꞌko areꞌ kanan saaꞌ-saaꞌ ii barisi: anneis naꞌko in ainaf-amaf, anneis naꞌko in fee-anah, anneis naꞌko in orif-tataf, ma anneis naꞌko in tuan aan kuun. Karu kaah fa te, atoniꞌ naan ka pantas fa he njair Au atoup noniꞌ.+ 14:26 Naiꞌ Mateos 10:3727 Fin atoniꞌ reꞌ ka nroim fa he nasaah haꞌmuꞌit ma maꞌneꞌat natuin in npirsai Kau, in ka pantas fa he njair Au ngguin. Tuaf reꞌ anroim he njair Au ngguin, maski atoniꞌ he nroor naꞌmaet je msaꞌ, mes in nasaah piut haꞌmuꞌit ma maꞌneꞌat naan.+ 14:27 Naiꞌ Mateos 10:38, 16:24, Naiꞌ Markus 8:34, Naiꞌ Lukas 9:23
28 Onaim karu he mituin Kau, amtai mirek-rekoꞌ feꞌ. On reꞌ atoniꞌ he nafenaꞌ uim maktutaꞌ. In ro he nsoiꞌ nahunun uim je in oosn ii feꞌ, tar antea namtiis. Kais-kaisaꞌ roit ein ka nanokab fa. 29 Karu ka nsoiꞌ sin fa tar namtiis, in of anfanderen anrari te, roit ein oekꞌ ein. Rarit biak ein anmains ee ma namae je, 30 mnak, ‘Hi mkius miit atoniꞌ ne feꞌ! In feꞌ anfandeern aah ate, ka saaꞌ-saaꞌ fa feꞌ, mes narair roit.’
31 Uab conto bian, es reꞌ anmatoom nok makenat. Usif reꞌ he nnao neu makenat, ro he ntook he nsoiꞌ narek-rekoꞌ nok in aok-bian sin. Karu in suma nmuꞌi ha sorarus tuaf nifu boꞌes (10.000), in bisa niis anbi makenat nok musu tuaf nifu boꞌ nua (20.000), aiꞌ kaah? 32 Karu anso-soꞌi nrari ma, nak in of ka niis fa nbi makenat naan, reko nneis, oras muusn ee feꞌ ka ntaman fa feꞌ, in nreek haefan tuaf he nnao nꞌurus rais rameꞌ. 33 On naan amsaꞌ, tuaf reꞌ he natuin Kau. In ro he ntai nafan-faniꞌ mnak, in nabarab anrair he nasaitan sin ok-okeꞌ, aiꞌ kaah feꞌ? Fin karu ka on fa naan ate, tuaf reꞌ naan ka pantas fa he njair Au ngguin.”
Tuaf reꞌ ka pantas fa he njair atuinaꞌ Usif Yesus, nahuum on reꞌ masik reꞌ ka mapakeꞌ fa
(Naiꞌ Mateos 5:13, Naiꞌ Markus 9:50)
34 Naiꞌ Yesus antuut In uaban naan anpaek uab manporin es antein am nak, “Maisk ii reko. Hit tpaek je he taminab amnahat. Mes karu maisk ii ka miin mari fa goen, hit he tpaek je neu saaꞌ? Hit ka bisa tpaek je fa he tmasi amnahat. He ttao pupuk amsaꞌ, ka bisa fa. Hit tait itpoirn aah ee. Onaim hi ro he mjair on reꞌ masik amsaꞌ, he mmoin nok manekat mok areꞌ too mfaun ein. Sekau marukiꞌ te, amtakan mirek-rekoꞌ!”
15Aꞌbib-kase reꞌ namneuk
(Naiꞌ Mateos 18:12-14)
1 Oras naan, ahoik beo ngguin ma atoin ka mapaek ein neman piut-piut neu Naiꞌ Yesus he nitan ma nnenan kuuk Ee. Mes atoin Yahudis sin naan sin, atoin reꞌuf. 2 Ankius on naan ate, atoin Farisis ma tunggur agama Yahudi sin naꞌmuun ein am nak, “Phueꞌ! Atoniꞌ reꞌ ia anmapartei nok atoin reuꞌf ein. Antoko ma naah nok sin antein!”+ 15:2 Naiꞌ Lukas 5:29-30
3 Anneen on naan ate, Naiꞌ Yesus naretaꞌ sin anpaek uab manporin am nak, 4 “Karu anmuiꞌ tuaf es naꞌko ki, in nmuiꞌ ꞌbib-kase manaꞌ nautn es. Onaim namneuk es. Oras ia, in he nmoeꞌ on mee? In ro nnao nasaitan boꞌ seo mseo ngguin nbi baer mamut es, rarit nnao naim amneukt ee rekaꞌ niit ee. 5 Karu in napein ꞌbib-kaes amnekut naan ate, in nasaah neik je nok neek marine. 6 Antea umi te, in noꞌen in nonot-asar sin ma natoon neu sin am nak, ‘Hae! Hi iim he mmarin-riin mok kau feꞌ! Fin au upein ufaniꞌ au ꞌbib-kaes amnekut naan.’ 7 Anbi sonaf neno tunan on naan amsaꞌ. Karu anmuiꞌ tuaf asanat es naꞌpiis, rarit antebi nfain neu Uisneno, sonaf neno tunan in naan ee anmarinan ok-okeꞌ. Sin nmarinan nneis, natuin tuaf meseꞌ reꞌ anfain neem neu Uisneno, naꞌko tuaf boꞌ seo mseo reꞌ anmonin nok amneꞌo ma ka nseken fa.”
Roi mutiꞌ reꞌ namneuk
8 Rarit Naiꞌ Yesus naretaꞌ anpaek uab manporin es antein am nak, “Anmuiꞌ bifee mnais es anmuiꞌ roi mutiꞌ fuaꞌ boꞌes.+ 15:8 Uab Yunani matuꞌi mnak, drakma boꞌes (10). Drakma es, es reꞌ atukan tuaf es in kai neon goes. In ka nakeo naan fa te, fuaꞌ es namneuk. Onaim oras ia, in he nmoeꞌ on mee? In ro he nnao nout paku, rarit antanaꞌ narek-rekoꞌ nbi mee-mee, ma nsaup umi naan barisi, he naim roit naan rek-reko. 9 Oras in niit nafaniꞌ roit naan ate, in noꞌen abitan in uim je aon bian, rarit natoon neu sin am nak, ‘Au uskau ki, he hi iim ammarin-riin mok kau feꞌ, tua! Fin au ꞌiit ufaniꞌ au roi muit amnekut naan!’ 10 Anbi sonaf neno tunan on naan amsaꞌ. Karu anmuiꞌ tuaf asanat es reꞌ naꞌpiis, rarit antebi nfain neu Uisneno, ameput sonaf neno tunan sin barisi anmarinan nmaten.”
Riꞌanaꞌ reꞌ namneuk
11 Rarit Naiꞌ Yesus antuut In retaꞌ npaek uab manporin es antein am nak, “Anmuꞌi ꞌnaef es nok in aan moen ee tuaf nua. 12 Neot es, aheit suus goe nak in aamf ee mnak, ‘Aam honiꞌ! Ambati mfee kau au pusaak ein oras ia nai!’ Onaim In aamf ee nbait in aꞌmuiꞌf ein neun in aanh ein nua sin. 13 Ka ꞌroo fa te, aheit suus goe naꞌsosaꞌ in sapaan. Rarit in nꞌaum in tais ein, ma nnao kuun neu pah aꞌroo-ꞌroo. Anbi bare naan in nbis-biisn ahaa roit ma nmoin nok marine reꞌ ka mapanat fa. 14 Oras in narair roit on naan ate, pah reꞌ naan amnaahs ee ntaamn ee, tar antea in aꞌmoin ee njair atoin kasian. 15 Onaim in nnao naim mepu. Atoin es nbi pah reꞌ naan antoup goe he nmeup. Atoniꞌ naan naruur ee meup goes, reꞌ he nhao fafi. 16 Natuin riꞌanaꞌ ia namnaah ka nabeiꞌ fa goen, onaim in neekn ee he naah mnaah fafi naan. Fin ka tiit fa tuaf he nfee ne he naah.
17 In natenab aꞌroo-ꞌroo neu-mneem am nak, ‘Anbi au amaꞌ in umi, ameupt ein ok-okeꞌ, sin nahan tar namsenan. On nai te, au es ia ma umnaah aꞌmaet. 18 Reko nneis, au ꞌtebi ꞌfain ꞌeu au amaꞌ nee. Rarit utoon ne mꞌak, “Aam honiꞌ! Au usanab aꞌrair ꞌeu Uisneno ma ꞌeu ko, aam honiꞌ. 19 Au ka pantas fa he ꞌjair ho aan hoin aa goen. Maski ho mtoup kau ꞌjair aet kuri ꞌbi ho umi ia msaꞌ, reko!’ ”
20 Natenab anrair on naan ate, in nfeen ma nnao nfain neu in aamf ee umi. Oras in anbi ꞌroo goe feꞌ, mes aꞌnaef ee niit anrair je, onaim ansaon ee nmouf ma nkasian ee. In npoi naꞌko uim je naan ee, ma naen anseun goe. Rarit aꞌnaef ee nhoo ma nneek naan ee.
21 Onaim riꞌanaꞌ naan naꞌuab neu in aamf ee mnak, ‘Aam honiꞌ! Au usanab koꞌu ꞌeu Uisneno ma ꞌeu ko, tua. Au ka pantas fa he ꞌjair ho aan hoin aa goen.’
22 Mes in aamf ee naprenat in ameupt ein am nak, ‘Hae! Rabah! Mait meik maan baru mnaun feuꞌ goes he mibaru. Mikrein je ma msapaut in haek ein rek-reko. 23 Amnao mheer bijae paron es ma mroor goe, he hit tmoeꞌ fesat kouꞌ-koꞌu. 24 Natuin au anah reꞌ ia on reꞌ anmaet jen, mes oras ia nmoni nfain jen. In namneuk, mes oras ia au upein ufainꞌ ee.’ Naꞌuab anrair on naan ate, sin nmurai nfeest ein buꞌ-buaꞌ, ma sin nmarinan nmaten.
25 Oras naan, aan moen uun goe ka nbi fa umi, in nbi rene. Oras in nfain neem naꞌko rene, in anbi ꞌroo goe feꞌe te, in nneen areukt am abobet ansiin ma nabsoꞌon. 26 In neem antea te, in noꞌen ate es, rarit nataan ee mnak, ‘Hae! Hi mmariin ambi fesat ia neu saaꞌ?’
27 Ate naan nataah am nak, ‘Usiꞌ, ho oriꞌ nfain neem. Onaim amaꞌ nreek kai he hai mroor bijae he mmoeꞌ fesat ia, fin in aanh ee nfain neem nok ao-minaꞌ, tua.’
28 Anneen on naan ate, aan unu naan natooꞌ. In ka nromi ntein fa he ntaam neu umi. Onaim in aamf ee nnao nfuir ee he ntaam.
29 Mes in nmaheek je mnak, ‘Aam honiꞌ! Ho mutenab miit! Aꞌroo-ꞌroo reꞌ ia, au ꞌmeup on reꞌ kuri ꞌeu ko. Au ka ꞌtanhai ꞌiit fa ho atoran meseꞌ msaꞌ. Mes ho ka mroor miit fa ꞌbiib aan es, he au ꞌfesat ma ꞌmariin-riin ꞌok au aok-bian sin. 30 Mes ho aan nekaꞌ reꞌ ia, annao ma nporin roit ruum-ruum, anmakoin tafiꞌ-tafiꞌ nok bifee aꞌhaek ein. Oras ia, in nfain neem on nai te, ho mroor bijae paron ma mmoeꞌ fesat koꞌu neu ne.’
31 Mes in aamf ee nataah am nak, ‘Unu! Amneen murek-rekoꞌ, hee! Ho mok kau ꞌroo-ꞌroo goen. Areꞌ saaꞌ-saaꞌ reꞌ ho amaꞌ kau gui ꞌmuꞌi sin, naan ho nggoa. 32 Mes oras ia, hit ro he tfesat he tmariin, natuin ho oriꞌ, fuaꞌ meseꞌ. Unuꞌ te, in on reꞌ nmaet, mes oras ia in nmoni nfain. In namneuk, mes oras ia, tiit tafainꞌ ee.’ ”
16Aꞌnaak urusan reꞌ npaꞌeꞌob nahiin
1 Rarit Naiꞌ Yesus naretaꞌ neu In atoup noinꞌ ein, npaek uab manporin es antein am nak, “Anmuiꞌ atoin amuiꞌt es reꞌ namepub atoin es njair in aꞌnaak urusan. Mes aꞌroo-ꞌroo on naan ate, in nneen uab anin nak, aꞌnaak urusan ia nmurai npaꞌeꞌob he naruikb ee. 2 Onaim in noꞌen aꞌnaak urusan naan, he nataan ee. In naꞌuab am nak, ‘Au ꞌneen ate, nak ho mpaꞌeꞌob au ꞌmuꞌik. Onaim oras ia, ho mnao he mtui ho ꞌmeupm ein, rarit au he uprikas sin. Fin au he usnasab ko.’
3 Anneen on naan ate, aꞌnaak urusan naan natenab neu-mneem am nak, ‘Au urair betiꞌ! Au he unsaaꞌ oras ia? Ureen, au ka ubeꞌif. Aꞌkuir roit, au ꞌmae kuuk. 4 Karu au ka ꞌmeup fa ꞌteniꞌ ꞌbi ia te, au ro he ꞌaim ranan he biak ein anturun ma ntoup kau.’
5 Es naan ate, in nmurai noꞌen tuaf-tuaf reꞌ natusan roit naꞌkon in usin. In nataan ahuunt ee mnak, ‘Hoe! Ho mutuus fauk et au usiꞌ?’
6 Atoniꞌ naan nataah am nak, ‘Au utuus miin saitun liter nifu haa (4.000), tua.’+ 16:6 Tuis uab Yunani nak, ‘ batos nautn es (100)’. Batos es ate, es reꞌ liter boꞌ tenu mniim antea boꞌ haa (35-40).
Onaim aꞌnaak urusan naan, naꞌuab am nak, ‘Batuur! Ho surat reꞌ ho mutuus ii, es reꞌ ia. Oras ia mpius goe, rarit amtook he mtui suur tuus feꞌu mmak, ho mutuus liter nifu nua (2.000) goah.’
7 Rarit in nataan atoin atusat es am nak, ‘Onait ho ntein. Ho mutuus fauk?’
In nataah am nak, ‘Au utuus makaꞌ taum karoꞌ niufn es (1.000), tua.’+ 16:7 Tuis uab Yunani nak, ‘ koros nautn es (100)’. Koros es ate, es reꞌ liter natun tenu mboꞌ seo (390).
Aꞌnaak urusan naan natoon am nak, ‘Ampisu mporiꞌ ho suur tusaꞌ mnaaꞌ aan, rarit amtui suur tuus feꞌu, mmak karoꞌ natun faun goah (800).’
8 In nmoeꞌ on naan, tar antea in uisn ee nahiin in ronen naan. Mes usif naan ro he nmanakuꞌ nak, in aꞌnaak urusan reꞌ maufinu naan anpaꞌeꞌob nahiin batuur.
Onaim Au utoon ki uab manporin ia, he hi mihiin mak, karu tataib atoin apirsait ii te, ka apirsait fa gui, ro batuur in manoe nneis he nmoni nbi too gui in atnanan.
9 Onaim hi mitenab miit. Maski mansian pah-pinan ia npaek in aꞌmuꞌin he nmoeꞌ reꞌuf, mes reko nneis hi mpaek hi ꞌmuiꞌm ein he mmaturun es nok es. Nok ranan naan, hi mipein partein namfa-faun. Maski aꞌmuꞌif naan okeꞌ, mes Uisneno of nabarab ki bare et sonaf neno tunan.
10 Karu tuaf ka napoi nahiin fa nbi rais aanꞌ-anaꞌ, in of ka napoi nahiin fa nbi rais koꞌun. Ma karu tuaf anpaꞌeꞌob anbi rais aanꞌ-anaꞌ, in of anpaꞌeꞌob nahiin anbi rais kouꞌ-koꞌun. 11 Karu atoniꞌ ka bisa npirsai ki fa he mꞌurus rais aanꞌ-anaꞌ nbi pah-pinan ia, Uisneno he bisa npirsai ki he mmoeꞌ rais koꞌun, on mee? 12 Karu hi ka bisa mꞌurus fa biak ein sin aꞌmuiꞌk ein hen ate, sekau nabrain he nfee ki in aꞌmuꞌin neu ki?
13 Tuaf ameput meseꞌ ka bisa ntuthae fa usif tuaf nua. Fin in of ka nneek fa tuaf es, ma anneek tuaf es. In naꞌkiiꞌ anbi tuaf es, mes ka nrae natuin fa tuaf es. On naan amsaꞌ hi arki. Hi ka bisa mneek fa Uisneno nata-tai nok hi mneek noni-roit.”+ 16:13 Naiꞌ Mateos 6:24
Usif Yesus naꞌuab anmatoom nok roit, Uisneno In Rais Reko, ma rais matsaos am manporin
(Naiꞌ Mateos 11:12-13, 5:31-32, Naiꞌ Markus 10:11-12)
14 Oras naan, anmuiꞌ atoin Farisis fauk nokan nnenan Naiꞌ Yesus In uab ein feꞌe na. Onaim sin nakreeꞌt Ee, natuin sin nakoman roit. 15 Mes Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Hoe! Maski hi mikninuꞌ hi tuam ein anbi mansian ein sin maatk ein, mes Uisneno nahiin hi neekm ein naan, maufinu. Anmuiꞌ rasi mfaun reꞌ mansian ein antunaꞌ sin, te kaah, Uisneno naan rasin naan neu maufinu, ma nmaiꞌnisin sin.
16 Anmurai naꞌko kaꞌo Musa ma mafefa kniunꞌ ein napein Uisneno In atoran, tar antea oras naiꞌ Yohanis Asranit neem antea msaꞌ, hit atoin Yahudis atmoin tatuin atoorn ein naan. Mes oras ia Uisneno In Rais Reko natoon On ma nasiin On antea mee-mee. Anmuiꞌ tuaf amfaun nꞌusaha maꞌtaniꞌ, he sin bisa nmoin natuin Uisneno In romin.+ 16:16 Naiꞌ Mateos 11:12-1317 Maski neon goe tunan ma pah-pinan ia namneuk, mes Uisneno In atoran aanꞌ-anaꞌ msaꞌ, ka namneuk fa. Titik meseꞌ msaꞌ, ka namneuk fa!+ 16:17 Naiꞌ Mateos 5:18
18 Atoniꞌ reꞌ nporin in fee, rarit ansao ntein bifee ꞌtetaꞌ, naan amakaket. Rarit atoniꞌ reꞌ ansao bifee porin naan, anmakakeꞌ msaꞌ.”+ 16:18 Naiꞌ Mateos 5:32, 1 Korintus 7:10-11
Retaꞌ anmatoom nok atoin amuꞌit ma naiꞌ Lasarus
19 Naiꞌ Yesus naretaꞌ ntein am nak, “Anmuiꞌ atoin amuiꞌt es. In biasa npaek tai amasat. Fai-manas in nfesat anmapii. 20 Anbi bare naan anmuiꞌ naan atoin amaꞌmuiꞌt es, kaan ee naiꞌ Lasarus. In aon ee, napapaꞌ okeꞌ. Neno-neno te, in partein ngguin nok ne, ma natook ee nbi atoin amuꞌit naan in uim je enon he ttaam. 21 In nroim he napeni mnahat naꞌko atoin amuꞌit naan in amnaah neisf ein, mes ka napein niit fa saaꞌ-saaꞌ. Suma ausn ee neman ma nraim in paap oef ein.
22 Rarit naiꞌ Lasarus anmaet. Onaim Uisneno In ameupt ein naꞌkon sonaf neno tunan neman ma neik je nnao. Rarit natook ee nbi kaꞌo Abraham in aon bian.
Ka ꞌroo fa te, atoin amuꞌit naan anmate msaꞌ, rarit sin nsuub ee. 23 Mes in ka ntaam fa neu sonaf neno tunan. In ntaam anꞌain ai maputuꞌ ai mararaꞌ abar-barat, nabua nok amates amfaun. Anbi bare naan, in napein susat-haꞌmuꞌit ma maꞌneꞌat anmapii. Neot es, in nait matan on nai te, in niit naiꞌ Lasarus antoko ma nmarin-riin kuun anbi kaꞌo Abraham in aon bian. 24 Onaim in nkoaꞌ am nak, ‘Kaꞌo Abraham! Airoo, mkasian maan kau feꞌ, tua! Amreun naiꞌ Lasarus he narepaꞌ in akrurun tuun aan neu oe, he neem napeet naan au maaꞌ tuun ii. Au he ꞌmaet kuuk een es ai abar-barat ia!’
25 Mes kaꞌo Abraham nataah am nak, ‘Airoo, anah! Mumnau murek-rekoꞌ neno uun aan feꞌ! Neno naan, oras ho mmoin feꞌ mbi pah-pinan, ho mupein main areꞌ kanan reko. Mes naiꞌ Lasarus suma napeni haa susat. Onaim oras ia, Uisneno anseuꞌsaab ee nbi ia. Mes ho mupein suust am nanaꞌrenat. 26 Anneis-neisi ntein, et ho ma hai, Uisneno nbetis kit. Anmuiꞌ kefa mnanuꞌ ma mainuan. Onaim tuaf anbi ia, ka bisa neitin fa neun naan, ma tuaf abitan naan ka bisa neman fa neun ia.’
27 Rarit atoin amuꞌit naan antoti mnak, ‘Karu on naan ate, kaꞌo mreun naiꞌ Sarus he nfain neu au amaꞌ in uim je feꞌ. 28 Au ꞌmuiꞌ orif tuaf niim et nee ja feꞌ. Amreun naiꞌ Sarus he nnao namnaub sin, he sin ntebi nfanin nai neu Uisneno. Maut he sin nmaten ate, sin kais antaman neu baer siraak reꞌ ia, tua.’
29 Mes kaꞌo Abraham nataah am nak, ‘Uisneno nfee nrair sin kaꞌo Musa ma In mafefa kniunꞌ ein sin tuis ein. Sin ho oriꞌ bisa nrees nafan-faniꞌ sin, he nahinin batuur-batuur Uisneno In romin.’
30 Mes atoin amuꞌit naan anprotees am nak, ‘Kaꞌo Abraham. Naan ka nanokab fa feꞌ! Sin ka nfairoir fa Uisneno In Kabin ma Prenat naan! Ro he nmuiꞌ amates anpoi naꞌko nopu, he nnao natoon neu sin, naꞌ sin nromin he natninan.’
31 Mes kaꞌo Abraham nataah am nak, ‘Karu sin ka nromin fa he natniin kaꞌo Musa ma Uisneno In mafefa kniunꞌ ein sin haank ein, maski amaets ein anpoin naꞌkon nopun amsaꞌ, sin of ka natninan fa.’ ”
17Usif Yesus nanoniꞌ anmatoom nok atoniꞌ reꞌ nasanab ma ntoit ampon
(Naiꞌ Mateos 18:6-7,21-22, Naiꞌ Markus 9:42)
1 Naiꞌ Yesus natoon neu In atoup noinꞌ ein am nak, “Fani-fani atoniꞌ bisa nmouf neu sanat, natuin tuaf bian sin taos ein. Mes atoin ataos ein naan, sin es reꞌ napein siraak anneis-neisi. 2 Karu anmuiꞌ tuaf anmoeꞌ taos tafiꞌ-tafiꞌ tar antea riꞌanaꞌ ka npirsai Kau fa, Uisneno of anhukun maꞌfenaꞌ neu tuaf naan. Reko nneis taꞌaisaꞌ fatu ma taꞌheekb ee neu in neon, rarit tait itpoirn ee ntaam neu tasi. 3 Onaim ampaant om, he hi kais ammoeꞌ biak ein anmoufun neun sanat! Mes karu ho aom-bian nmoꞌe nsaan, mukain ee. Karu in naꞌpiis, rarit neem ma ntoit ampon, amnikan main in sanat naan.+ 17:3 Naiꞌ Mateos 18:15
4 Karu ho aom-bian anmoꞌe nsaan no hiut nbi neno meseꞌ, onaim in nroim he naꞌpiis, rarit in neem no hiut he ntoit ampon, ho ro he mnikan main in saant ein naan no hiut.”
Tuaf ro he npirsai Uisneno In kuasan
5 Neon goes, Naiꞌ Yesus In atoup noinꞌ ein+ 17:5 Tuis uab Yunani anbi eraꞌ reꞌ ia, antui mnak, “haef ein”. Naiꞌ Lukas antui nak “haef ein” anmatoom neu Usif Yesus In atoup noniꞌ tuaf boꞌes am nuaꞌ ein. neman ma nak Ee mnak, “Aam Tungguru! Hai neek pirsait ii ka maꞌtaniꞌ fa. Amhaꞌtain maan kai, tua!”
6 Onaim Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Karu hi mmuiꞌ neek pirsait meu Uisneno In kuasan, maski aanꞌ-anaꞌ, mes hi bisa miprenat hau koꞌu ia mmak, ‘Mutfakiꞌ ma munaniꞌ nai meu tasi!’ Hau ia of natuin hi prenat naan nain.”
Tuaf ameup reko natuin in uisn ee in romin
7 Rarit Naiꞌ Yesus naꞌuab antein am nak, “Tait iꞌtopeꞌ. Anmuiꞌ ate reꞌ nꞌoet afu nbi rene, aiꞌ ntituꞌ ꞌbib-kase nbi mneraꞌ huun. Anmepu nrari te, ate naan anfain on umi. Ka neu fa he in uisn ee nak ee mnak, ‘Uum he hit nua kit atbukae nai!’ 8 Kaah fa, tua! Reꞌ biasa te, in usin naan napreent ee mnak, ‘Amnao mubarab mei je meu kau. Rarit ho muah ambi kotin nee.’ 9 Karu ate naan anmoeꞌ natuin usif naan in romin, hi mak of usif naan of antoit makasi neu ne, oo? Kaah fa, tua! 10 Hi on reꞌ naan amsaꞌ. Karu hi mmepu mrair areꞌ saaꞌ-saaꞌ reꞌ Uisneno nanaꞌat ma nbasan ki sin ate, hi miꞌuab am mak, ‘Hai reꞌ ia, suma Ho aten kai reꞌ ka masoꞌik fa. Hai ka maim fa he munaib ma mboꞌis kai. Hai suma minaob ahaa hai mepu reꞌ Ho munaꞌat kai sin, tua.’ ”
Usif Yesus narekoꞌ ameen nui-atrokiꞌ tuaf boꞌes
11 Oras Naiꞌ Yesus sin annaon neun kota Yerusalem, sin ntean nakat propinsi Galilea ma propinsi Samaria. 12 Oras sin he ntaman neu kuan es, anmuiꞌ atoin ameen nui-atrokiꞌ tuaf boꞌes neman he nateef nok Ne. Sin nhaken nbin aꞌroo, 13 rarit ankoaꞌ ein buꞌ-buaꞌ am nak, “Yesus! Usiꞌ! Amkasian maan kai, tua!”
14 Oras Naiꞌ Yesus niit sin on naan ate, In nrenu mnak, “Hi mnao mikriraꞌ hi aom ein meu aꞌnaak rais pirsait, maut he in naprikas ki nak, hi meen nui-atrokiꞌ naan namnekun nrarin, aiꞌ kaah.” Annenan on naan ate, sin nnaon. Mes anbin raan atnanaꞌ on naan ate, nok askeken, sin nareok nanin.+ 17:14 Aꞌnaak Rais Pirsait ein sin Atoran 14:1-32
15 Sin nnaon nkonon ma nmarinan nmaten. Mes tuaf es antbin nfain neem ma nateef nok Naiꞌ Yesus. In nkoaꞌ am nak, “Pures ma boꞌis neu Uisneno! Au ureko ꞌrair, tua!” 16 Onaim in nriꞌtuu ma ntoit makasi kouꞌ-koꞌu neu Naiꞌ Yesus. (Te kaah, in ka atoin Yahudis fa. In reꞌ naan atoin Samarias reꞌ anmakaꞌrais ein piut nok atoin Yahudis sin.)
17 Onaim Naiꞌ Yesus nataan neu tuaf ein reꞌ nok Ne ji mnak, “On mee? Feꞌe na Au urekoꞌ tuaf boꞌes, aiꞌ? Tua seoꞌ ne, etan mee? 18 Nansaaꞌ am es atoin sonaꞌ ia nfain neem he ntoit makasi neu Uisneno, ma nboiꞌs Ee?”
19 Onaim Naiꞌ Yesus naꞌuab neu atoniꞌ naan am nak, “Ho mureok goen, natuin ho mpirsai batuur-batuur meu Kau. Onaim amfeen nai, ma mfain nai nok ao-minaꞌ!”
Usif Yesus naretaꞌ anmatoom nok neon amsoput, ma In oras he nfain neem
(Naiꞌ Mateos 24:23-28,37-41)
20 Neon goes, anmuiꞌ atoin Farisis fauk neman ma nataan Naiꞌ Yesus am nak, “Aam Tungguru! Mutoon miit kai feꞌ! Rekaꞌ te Uisneno nmurai nanaob In aprenat?”
Onaim Naiꞌ Yesus nataah am nak, “On nai! Kais mak Uisneno nanaob In aprenat nok tanar humaꞌ-humaꞌ nbi pah-pinan ia, he atoniꞌ bisa niit ee neik matan fuan. Atoniꞌ ka napein fa bukti he nak, ‘Amkius miit ia! Fin Uisneno nanaob In apreent ee, es ia!’ aiꞌ, ‘Es nee!’ Kaah fa, tua! Natuin In nanaob In apreent ee anbi hi sonam ma hi tnaanm ein et tuaf meseꞌ-meseꞌ in nekan nanan.”
22 Rarit Naiꞌ Yesus naꞌuab neu In atoup noinꞌ ein am nak, “Ka ꞌroo fa te, Au Mansian Batuur-batuur reꞌ ia, ka ꞌok ki ubua fa goen. Of anbi neon maꞌnuuk ein, hi mroim he miit Kau oras Au ꞌtebi ꞌfain ꞌuum. Mes Au ka ꞌuum fa feꞌ. 23 Rarit karu tuaf-tuaf neman ma natonan neu ki mnak, ‘Kristus es ia!’ aiꞌ, ‘Kristus es nee!’, hi kais amtaisiub he maen meu-mꞌiim, fin sin uab ein naan, puta-kriu goah. 24 Fin oras reꞌ Mansian Batuur-Batuur naan anfain neem ate, in tanar naan mamnitaꞌ maat-maat, on reꞌ rimat reꞌ nariim he nmoeꞌ neon goe meꞌu naꞌko pani neu panin. 25 Mes In ro he nasaah haꞌmuꞌit humaꞌ-humaꞌ feꞌ. Ma mansian batan muniꞌ ia, ka nroim fa he nnenan ma ntorak napoitn Ee. 26 Mes oras In ntebi nfain neem, mansian ein anmonin maufinu on reꞌ biasa, nahuum on reꞌ naiꞌ Noh in baatn ein.+ 17:26 Retaꞌ Ahun-hunut 6:5-827 Oras naan, sin nbukaen, nmoꞌen fesat kabin, tar antea oras naiꞌ Noh antaam neu bnao oe naan. Mes mansian ein ka nromin fa he natninan. Nok askeken ate, noe sakoꞌ nsaen sin ma nareuꞌ sin ok-okeꞌ.+ 17:27 Retaꞌ Ahun-hunut 7:6-24
28 Naan humaꞌ meseꞌ amsaꞌ on reꞌ mansian ein reꞌ anmonin maufinu oras naiꞌ Rot in batan. Oras naan, sin nbukaen kuuk, anraakn ein kuuk, nmepun rene, nmoꞌen umi, ma nmonin maufinu on reꞌ biasa sin nmoꞌ-moꞌen. 29 Mes mansian ein ka nromin fa he natninan. Rarit kik-kiku naan, oras naiꞌ Rot naen nasaitan kota Sodom, nok askeken ate, uur ai ma bariri nmouf neem naꞌko neon goe ma nout nakrat-ratiꞌ sin ok-okeꞌ.+ 17:29 Retaꞌ Ahun-hunut 18:20—19:25
30 Onaim hi mpaant om! Kais-kaisaꞌ Mansian Batuur-Batuur naan anfain neem, ma mansian ein suma nmonin on reꞌ biasa. Mes nok askeken ate, In nboor neem. 31 Neno naan, tuaf reꞌ antoko nbi teras, kais amtaam amtein meu uim je nanan he mkikin umi. Tuaf reꞌ anmepu nbi rene, kais amfain he mait antein bareꞌ et umi.+ 17:31 Naiꞌ Mateos 24:17-18, Naiꞌ Markus 13:15-1632 Mimnau naiꞌ Rot in fee oras naan. In on mee? In nmaet, natuin in namnau in baerꞌ ein etan in umi.+ 17:32 Retaꞌ Ahun-hunut 19:26
33 Atoniꞌ reꞌ ka nroim fa he natuinaꞌ Kau, natuin in nneek In tuan, in aꞌmoin ee, of ruum am parsuum aah. Mes tuaf reꞌ annonaꞌ in aꞌmonin natuin in nneek Kau, Uisneno of ansoi nafeitn ee naꞌko in saant am penu sin, ma in nmoin nabar-baar nok Ne.+ 17:33 Naiꞌ Mateos 10:39, 16:25, Naiꞌ Markus 8:35, Naiꞌ Lukas 9:24, Naiꞌ Yohanis 12:2534 Au utoon ꞌain ki! Oras Mansian Batuur-Batuur ii nkoen On nfain neem, karu anmuiꞌ tuaf nua ntupan nbin harak, nok askeken ate, Uisneno nait tuaf es, ma namaikaꞌ tuaf es. 35 Karu anmuiꞌ bifee nua napaun makaꞌ, Uisneno of nait tuaf es, ma namaikaꞌ tuaf es. 36 [Karu anmuiꞌ tuaf nua antofan nbin rene, Uisneno of nait tuaf es, ma namaikaꞌ tuaf es.]”+ 17:36 Eraꞌ boꞌ tenu mnee (36) reꞌ ia, ka nmuiꞌ fa et tuis uab Yunani reꞌ reko nneis-neisi.
37 Annenan on naan ate, Naiꞌ Yesus In atoup noinꞌ ein nataan Ee mnak, “Aam Tungguru! Of areꞌ rasin naan anjarin nbin mee?”
Onait Naiꞌ Yesus anpua-rituꞌ sin uab am nak, “On nai! Karu hi miit koor amneuk puun ein natpeen nabu-buan neun mee te, hi mihiin mak, naan anjair tanar am nak, sin niit puun ee baran.” [Anpaek sarit maꞌnifaꞌ, oras Kristus ankoen On nfain neem, in tanar sin of mamnitaꞌ, karu atoniꞌ ntakan nahiin.]
18Retaꞌ anmatoom nok banuꞌ tuaf es, ma afeek rasi reꞌ maufinu
1 Neot es, Naiꞌ Yesus nanoniꞌ In atoup noinꞌ ein, anpaek uab manporin, maut he sin nꞌoen ein kais natfeek ma kais anꞌoren. Sin ro he npirsain piut-piut neu Uisneno. 2 In retaꞌ naan on nai: “Anbi kota es anmuiꞌ afeek rasi reꞌ ka nfairoir fa Uisneno. In ka nrae natuin fa sekau-sekau msaꞌ. 3 Anbi bare naan anmuiꞌ bifee baun es, neem fani-fani ma ntoit afeek rasi naan am nak, ‘Aam afeek rasi! Mufeek maan kau au rais ji, tua. Mufeek ee te, ro he natai!’
4 Nahunu te, afeek rasi naan ka nrae natuin fa bifee banuꞌ naan. Mes anna-nao te, in nrenan bifee banuꞌ naan in hanan. Rarit in ntoko ma natenab am nak, ‘Batuur, au reꞌ ia ka ꞌfairoir fa Uisneno, saaꞌ antein mansian. 5 Mes bifee banuꞌ ia, annaak menab kau goen. Es naan ate, maut he au ufeek in rais ji, natai feꞌ! Kaah fa te, in of para nfain neem, he nahaeb niis kau goen.’
6 Hi mitenab miit afeek rasi reꞌ amaufinut naan in uaban. 7 Karu nna-nao ma in nturun bifee banuꞌ naan, Uisneno of anturun Iin na msaꞌ, reꞌ anꞌoen ein fai-manas he ntotin turun-babat naꞌkon Na. Mes Uisneno ka nfeꞌ-feꞌen fa. 8 In nꞌurus sin rasin naan rabah. Onaim Au he utaan ki on nai: oras Au, Mansian Batuur-Batuur reꞌ ia, ꞌtebi ꞌfain ꞌuum aꞌrair, Au of uteef ꞌok atoin apirsait anbin pah-pinan ia, aiꞌ kaah?”
Atoin Farisis tuaf es, ma ahoik beo tuaf es annaon nꞌoen ein
9 Naiꞌ Yesus naretaꞌ ntein anpaek uab manporin, anmatoom nok tuaf-tuaf reꞌ naan in tuan ee amneot, ma nasbiniꞌ biak ein. In naretaꞌ mnak, 10 “Anmuiꞌ naan aꞌnaef nua nnaon nꞌoen ein nbin Uim Onen Uuf. Tuaf es naꞌko pukan partei pirsait Farisi; es antein ahoik beo. [Atoin Yahudis sin naan atoin Farisis sin, atoni kninuꞌ. Mes sin naan ahoik beon guin, atoin reꞌuf.] 11 Antean uim onen on nai te, atoin Farisis naan anfeen anhaek ma nꞌonen am nak, ‘Makasi Usiꞌ, natuin au reꞌ ia, atoin reko. Au ka maufiun fa on reꞌ biak ein. Au ka ubaak, ka ukoom, ka ꞌmakoin fa ꞌok es in fee. Makasi Usiꞌ, natuin au ka ꞌmaufiun fa on reꞌ ahoik beo reꞌ ia. 12 Au unaah au tuak ii no nua nbi krei jes in nanan. Au ꞌfee bait boꞌ naꞌko saaꞌ-saaꞌ reꞌ au upein kuuk sin.’ Atoin Farisis naan, anꞌonen on reꞌ naan.
13 Mes ahoik beo naan anhaek naꞌroo-ꞌroo nbi kotin nee. In ka nabrain fa he nait in aꞌnakan ma nbaiseun on neno. In nꞌonen, mes in naꞌruir aah, ma in neekn ee kratiꞌ-kratiꞌ mnak, ‘Koi Usiꞌ! Amkasian maan kau, mansian asanat reꞌ ia, tua! Amfee maan kau saok sanat neu areꞌ au saant ein, tua!’
14 Oras tua nuaꞌ ein naan anfanin neun sin umin, sekau es reꞌ nmarameꞌ nrair nok Uisneno? Atoin Farisis abeꞌot naan aa oo, aiꞌ, ahoik beo? In ro he ntoup ahoik beo reꞌ neek maꞌnuraꞌ naan. Mes In ka nrae naan fa atoin Farisis naan. Fin Uisneno ntetak namouf abeꞌot, ma ntunaꞌ naꞌratan atoin neek maꞌnuraꞌ.”+ 18:14 Naiꞌ Mateos 23:12, Naiꞌ Lukas 14:11
Usif Yesus naꞌuab anfee tetus neu riꞌaan ein
(Naiꞌ Mateos 19:13-15, Naiꞌ Markus 10:13-16)
15 Neot es, mahoint ein naskau neik sin ana kruuꞌf ein neu Naiꞌ Yesus, he In ntao In aꞌniimk ein he naꞌuab anfeen sin tetus-athoen. Ankius on naan ate, Naiꞌ Yesus In atoup noinꞌ ein nakain mahoint ein naan. 16 Mes Naiꞌ Yesus anseun riꞌaan ein naan, he neman neu Ne. Rarit In nakain In atoup noinꞌ ein am nak, “Amkonan riꞌana kruuꞌf ein naan neman neun Kau. Hi kais amꞌekaꞌ sin. Mimnau mirek-rekoꞌ! Fin tuaf-tuaf reꞌ anroim he njair Uisneno Iin ja, in ro he naꞌpesiꞌ in tuan neu Uisneno nahuum on reꞌ riꞌana kruꞌuf reꞌ naꞌpeis ok neu sin ainaf-amaf sin.”
Amuꞌit reꞌ nroim he ntaam neu sonaf neno tunan
(Naiꞌ Mateos 19:16-30, Naiꞌ Markus 10:17-31)
18 Neot es, aꞌnakat tuaf es naꞌko atoin Yahudis neem nataan Naiꞌ Yesus am nak, “Aam Tungguru reꞌ mahormataꞌ! Au he ꞌmoeꞌ on mee he uhiin batuur-batuur ꞌak, au bisa ꞌtaam ꞌeu sonaf neno tunan ma ꞌmoin ubar-baar ꞌok Uisneno?”
19 Onaim Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Nansaaꞌ am es ho musee Kau mmak, ‘reꞌ mahormataꞌ’? Suma tuaf meesꞌ aah reꞌ mahormataꞌ, es reꞌ Uisneno. 20 Ho muhini mrair Uisneno In atoran naꞌko unuꞌ nak:
Kais ammakaek;
kais amroor mansian;
kais mibaak;
kais amjair saksii poi;
ma amhormaat ho ainaꞌ-amaꞌ sin.”+ 18:20 Anpoin naꞌkon Pah Masir 20:12-16, Surat reꞌ Naretaꞌ Nafaniꞌ Raan Aꞌhonis 5:16-20
21 Atoniꞌ naan nataah am nak, “Batuur, Aam! Au utuin aꞌrair atoorn ein naan nmurai naꞌko au aanꞌ-anaꞌ feꞌ!”
22 Anneen on naan ate, Naiꞌ Yesus nak, “Reko! Mes ho mkuran rais jes. Oras ia, amtebi mfain nai he muꞌsosaꞌ mporin ho ꞌmuiꞌm ein ok-okeꞌ. Rarit amnao mbait roit ein meu amaꞌmuiꞌt ein. Rarit amtebi mfain uum he mutuin Kau. Fin Uisneno of anbaras anfee ko aꞌmuꞌif sonaf neno tunan.” 23 Anneen on naan ate, atoniꞌ naan neekn ee nsuus, natuin in aꞌmuiꞌn ii kah een.
24 Ankius neu in ntebi nfain nok neek susat on naan ate, Naiꞌ Yesus natoon neu In atoup noinꞌ ein am nak, “Atoin amuiꞌt ii, susa maꞌtaniꞌ he ntaam neu sonaf neno tunan. 25 Hit tataib ee nok rasi bian. Ka neu fa he bikaes unta ntaam neu in oꞌof anpeoꞌ aent ee konan. On naan amsaꞌ atoniꞌ reꞌ suma nharap ma nafnekan anbi in aꞌmuꞌin, mes ka nharap ma nafnekan fa neu Uisneno, ka neu fa he in ntaam neu sonaf neno tunan.”
26 Too mfaun ein reꞌ annenan Naiꞌ Yesus naꞌuab on naan, nataan Ee mnak, “Karu batuur susa neu atoin amuꞌit on reꞌ naan, atoniꞌ human on reꞌ mee naꞌ bisa napeni saok sanat ma ꞌhonis?”
27 Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Neu mansian ii te, batuur rasi namfaun ka neu he njair fa. Mes neu Uisneno te, areꞌ saaꞌ-saaꞌ ii ro bisa njarin.”
28 Onaim naiꞌ Petrus antuut am nak, “Aam! Hai mnao misaitan hai ꞌmuiꞌm ein oekꞌ een, he mituin Ko. Onaim hai of mipein saaꞌ?”
29 Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Petrus! Amneen murek-rekoꞌ! Atoniꞌ reꞌ nasaitan in umi, in fee, in orif-tataf, in ainaf-amaf, aiꞌ in aanh ein, natuin in nanaob Uisneno In mepu, 30 ro tebes, in ntoup nafaniꞌ sin amfaun anbin pah-pinan ia. Rarit anbi oras neon amsoput, in nmoin nabar-baar nok Uisneno.”
No teun goen Usif Yesus naꞌuab anmatoom nok In aꞌmaten
(Naiꞌ Mateos 20:17-19, Naiꞌ Markus 10:32-34)
31 Naiꞌ Yesus annao nok In atoup noinꞌ ein tuaf boꞌes am nua ma naꞌuab nok sin anmesen am nak, “Hi ar-arki mihini mrair mak, oras ia hit atnao teu kota Yerusalem. Attea nee te, areꞌ rasin reꞌ Uisneno In mafefa kniunꞌ ein antui sin unuꞌ anmatoom nok Mansian Batuur-Batuur naan, of anjair teb-tebe on reꞌ saaꞌ reꞌ sin ntui sin. 32 Sin of nanaꞌat Kau neu atoin sonaꞌ reꞌ ka npirsain fa neun Uisneno. Rarit sin nakreꞌet Kau, naꞌparan Kau humaꞌ-humaꞌ, npuran hape neu Kau, 33 nbeos Kau, rarit anroor naꞌmaet Kau. Mes anmeu on naan ate, Au ꞌmoni ꞌfain.”
34 Annenan on naan ate, Naiꞌ Yesus In atoup noinꞌ ein ankekun, natuin sin ka nheek naan fa In uab naan in aꞌmoufun.
Usif Yesus narekoꞌ afoort es
(Naiꞌ Mateos 20:29-34, Naiꞌ Markus 10:46-52)
35 Oras Naiꞌ Yesus sin he noi ntaman neu kota Yeriko, anmuiꞌ atoin afoort es antook ma ntoit roit anbi raan ee ninin. 36 Oras in nneen too mfaun ein nnaon npeꞌon naan ate, in nataan sin im nak, “Hoe! Saaꞌ na es reꞌ ia, tua?”
37 Onaim sin natoon ee mnak, “Naiꞌ Yesus naꞌko Nasaret, neem annao npeoꞌ reꞌ ia.”
38 Anneen on naan ate, aforot naan ankoaꞌ naher-heer am nak, “Yesus! Sufaꞌ-kaꞌuf usif naiꞌ Daut. Amkasian maan kau, tua!”+ 18:38 ‘Usif naiꞌ Daut in sufan-kaꞌun’ naan, kanaf es neu ‘Kristus’, es reꞌ Tuaf reꞌ Uisneno anbaꞌan nain Je naꞌko unuꞌ. Nok ranan naan, aforot ia nmanakuꞌ nak, Naiꞌ Yesus naan, es reꞌ Kristus.
39 Tuaf-tuaf reꞌ nahunun anbin Naiꞌ Yesus In matan nakain ee he namninuꞌ. Mes in nkoaꞌ piut, ma naher-heer am nak, “Auwoo, sufaf Daut! Amkasian maan kau, tua!”
40 Oras Naiꞌ Yesus anneen on naan ate, In nasnaas. Rarit In nreek tuaf he nnao nnaaꞌ neik aforot naan. Neman ntean Naiꞌ Yesus In matan ate, Naiꞌ Yesus nataan ee mnak, 41 “Ho mroim he Au ꞌmoeꞌ saaꞌ ꞌeu ko?”
In nataah am nak, “Aam! Au ꞌtoit he au bisa ꞌiit, tua.”
42 Naiꞌ Yesus nataah ee mnak, “Reko. Natuin ho mpirsai mak Au bisa ureko ko, onaim oras ia ho mkius nai.” 43 Nok askeken ate, aforot naan nareok nain. Onaim in natuin Naiꞌ Yesus ma nboꞌis Uisneno. Too mfaun reꞌ nitan on naan, nanaib Uisneno msaꞌ.
19Usif Yesus nateef nok ahoik beo tuaf es, kaan ee naiꞌ Sakeos
1 Rarit Naiꞌ Yesus sin antaman npeꞌon kota Yeriko he nnaon nkonon. 2 Anbi naan, anmuiꞌ aꞌnaak hoik beo tuaf es neu prenat pah Roma. In kaan ee, naiꞌ Sakeos. In atoin aꞌmuꞌit. 3 Oras in nneen Naiꞌ Yesus he neem annao nkoon on nai te, in nroim he niit Naiꞌ Yesus. Mes in ka bisa nkius niit Ee fa nꞌoekn On, natuin too mfaun ein naub naan Naiꞌ Yesus. Ma naiꞌ Sakeos amsaꞌ koer pu-pui. 4 Etun in naen nahuun, rarit ansae nbi hau uuꞌ goes anbi raan ee ninin, reꞌ he Naiꞌ Yesus anpeoꞌ naan.+ 19:4 Tuis uab Yunani nak, hau reꞌ ia sukomorea . Hau humaꞌ reꞌ ia, ka tiit fa et pah Indonesia pasaꞌ neon-saet.
5 Neem antea hau naan in uun ate, Naiꞌ Yesus anbaiseun. Rarit noꞌen naiꞌ Sakeos am nak, “Sakeos! Amsaun uum, rabah! Neno ia Au he ꞌtuup aꞌtahan ꞌbi ho umi.”
6 Naiꞌ Sakeos anmasauh. Onaim in nsaun rabah, rarit nok Naiꞌ Yesus annaon neu in umi. In nmariin anmat-maet. 7 Mes too mfaun ein naꞌmuun ein am nak, “Phueh! Naiꞌ Sakeos ia, atoin reꞌuf! Nansaaꞌ am es Naiꞌ Yesus antuup antahan neu naiꞌ Sakeos in umi? Too mfaun ein nahinin nrair je te!”
8 Neman ntean umi te, naiꞌ Sakeos anhake nbi Naiꞌ Yesus In matan, ma naꞌuab am nak, “Aam Tungguru! Anmurai neno ia, au ꞌbatis au ꞌmuiꞌk ein batis nua, he ꞌfee batis es ꞌeu amaꞌmuiꞌt ein. Karu au ꞌhoik beo ma bikaseꞌ naen neik anneis-neis, au ꞌfee ufaniꞌ sin no haa.”
9 Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Reko. Neno ia Uisneno nfee saok sanat ma ꞌhonis neu ho uim ji nanan, natuin ho mpirsai meu Uisneno on reꞌ kaꞌo Abraham. 10 Fin Uisneno nreek haefan Kau he ꞌjair Mansian Batuur-Batuur aꞌbi pah-pinan ia. Au ꞌuum he ꞌaim tuaf-tuaf aseket naꞌko Uisneno In ranan, he ꞌfeen sin saok sanat ma ꞌhonis.”+ 19:10 Naiꞌ Mateos 18:11
Retaꞌ anmatoom nok ate reꞌ anꞌator rek-reko neu in uisn ee in noni-roit ein
(Naiꞌ Mateos 25:14-30)
11 Oras naan, anmuiꞌ too mfaun reꞌ nok annenan Naiꞌ Yesus In uaban. Sin he noi ntaman neun kota Yerusalem. Sin nateenb ein nak In he nanaob Uisneno In apreent ee rabah een anbi naan, nahuum on reꞌ usif. Rarit Naiꞌ Yesus naretaꞌ sin reet es anpaek uab manporin, 12 am nak, “Anmuiꞌ naan kaes kouꞌ goes. In he nnao neu pah aꞌpen-pene bian, he sin nasaeb ee ꞌpiruꞌ-baru njair usif. Rarit naꞌ in he nfain neem anjair usif neu in pah aa kuun. 13 Oras in nabarab anrair he nnao, in noꞌen in ameput tuaf boꞌes, rarit in nanaꞌat sin roit, tuaf es ate, roi noni fuaꞌ es.+ 19:13 Tuis uab Yunani nak usif naan anfeen sin, ‘ mina boꞌes’. Mina es ate, es reꞌ dinar nautn es (100), aiꞌ, tukan tuaf es in kai neno nautn es. In nfee prenat am nak, ‘Hi mpaek roit reꞌ ia njair modal. Oras au ꞌfain ꞌuum ate, hi mitoon kau mak hi miis fauk een.’ Rarit in nkoen on.
14 Mes in too gui bian, ka nroim je fa. Onaim sin nreek haefan tuaf neu bare nee, ma natonan am nak, ‘Hai ka mroim fa tuaf reꞌ ia he in nnaaꞌ aprenat neu kai.’
15 Maski on naan amsaꞌ, mes sin nasaeb ee ꞌpiruꞌ-baru. Rarit in ntebi nfain neem. Neem antea in sonaf, in noꞌen ameput tuaf boꞌes reꞌ naan, rarit nataan sin am nak, ‘Hi miis maan fauk een naꞌko roi nonin reꞌ au ꞌfee sin naan?’
16 Ameput ahuunt ee natoon am nak, ‘Usiꞌ! Au ꞌiis no boꞌes naꞌko modal reꞌ ho mfee kau goe ji, tua.’
17 Onaim usif naan nak ee mnak, ‘Reko! Ho reꞌ ia, ameup reok goes. Natuin au bisa ꞌpirsai ko ꞌbi rais aanꞌ-anaꞌ, onaim oras ia ho mnaaꞌ aprenat meu kota boꞌes.’
18 Onaim ameput es natoon am nak, ‘Usiꞌ! Au ꞌiis roi noni fuaꞌ niim naꞌko modal reꞌ au ꞌtoup goe, tua.’
19 Rarit usif naan nak ee mnak, ‘Reko! Karu on naan ate, au ꞌait ko he mnaaꞌ aprenat meu kota niim.’
20 Ameput es anteniꞌ neem neik in roi noni naan. Rarit nbaiseun am nak, ‘Usiꞌ, ho roi noin ji es ia, tua. Au ꞌaum goe ma uꞌkoro urek-reokꞌ ee he kais namneuk. 21 Au ꞌmoeꞌ on reꞌ naan, natuin au umtaus ko, tua. Au uhiin ꞌak ho atoin maputuꞌ ma maꞌtaniꞌ ko, tua. Fin ho biasa mait saaꞌ reꞌ ka ho goa fa, ma mseu saaꞌ reꞌ ho ka mseen ee fa, tua.’
22 Anneen on naan ate, uisf ee naskaar ee mnak, ‘Hoe, amonot! Ho uabam naan neik kuun atfekaꞌ neu ko. Ho mak oniꞌ au maꞌtaniꞌ kau, reꞌ au ꞌait saaꞌ reꞌ ka au goa fa, ma ꞌseu saaꞌ reꞌ ka ꞌseen ee fa. 23 Karu on naan ate, nansaaꞌ am es ho ka mutunuꞌ fa roit ia meu bank? He oras au ꞌfain ꞌuum ate, au upein in sufan, maski kreꞌ-reꞌo msaꞌ, reko.’
24 Onaim usif naan anreun tuaf bian anbin naan am nak, ‘Mait in roit naan, ma mnoon ee meu ameput reꞌ niis fuaꞌ boꞌes feꞌe na.’
25 Mes sin nprotesan am nak, ‘Usiꞌ! Atoniꞌ naan in napein sero mfaun een. Onait nansaaꞌ am es tait taꞌko tuaf reꞌ anmuiꞌ kreꞌ-reꞌo, he taꞌbabaꞌ tteinꞌ ee?’
26 Mes usif naan nataah am nak, ‘Mitenab mirek-rekoꞌ! Fin tuaf reꞌ anꞌurus nahiin saaꞌ reꞌ tuaf nanaaꞌt ee neu ne, of natnanab anfee ne. Mes tuaf reꞌ napeeh he nꞌurus saaꞌ reꞌ tuaf nanaaꞌt ee neu ne, of ansain nain saaꞌ-saaꞌ reꞌ in nmuiꞌ sin.+ 19:26 Naiꞌ Mateos 13:12, Naiꞌ Markus 4:25, Naiꞌ Lukas 8:1827 Onaim oras ia, hi mnao mheek au musun reꞌ ka nroim kau fa he ꞌjair usif. Meik sin neman neun ia, rarit amroor sin anbin au matak. Amnao nai!’ ”+ 19:27 Naiꞌ Mateos 25:14-30
Usif Yesus antaam neu kota Yerusalem
(Naiꞌ Mateos 21:1-11, Naiꞌ Markus 11:1-11, Naiꞌ Yohanis 12:12-19)
28 Naiꞌ Yesus naretaꞌ nrair on naan ate, sin nnaon nkonon neun kota Yerusalem. Naiꞌ Yesus nahuun. 29 Oras sin he ntean kuan nua, es reꞌ kuan Betfage ma kuan Betania, reꞌ etan aꞌtoꞌef Saitun in ninin, In nreek haefan in atoup noniꞌ tuaf nua he nnaon nahunun. 30 In nreun sin am nak, “Hi mnao meu kuan reꞌ abit matan nee. Hi of miit bikaes keledai aan es mafutuꞌ et naan. Atoniꞌ ka nsaen niitn ee fa feꞌ. Hi mseif je, ma mheer meik je neem. 31 Karu tuaf nataan ki mnak, ‘Nansaaꞌ am es hi mseif bikaes keledai naan?’ Hi mitaah am mak, ‘Hai Usiꞌ nroim he npake.’ ”
32 Rarit sin nua sin nnaon ma niit bikaes keledai anaꞌ naan, on reꞌ Naiꞌ Yesus naꞌuab. 33 Oras sin nseif bikaes keledai naan, in tuan ee nataan sin am nak, “Hoe! Nansaaꞌ am es hi mseif hai bikaes aan?”
34 Onait sin natahan am nak, “Hai Usiꞌ anroim he npaek je, tua.” 35 Bikaes tuaf naan anroim, rarit sin nua sin anheer neik bikaes keledai naan neu Naiꞌ Yesus. Sin naꞌpeniꞌ bikaseꞌ naan npaken tai koꞌu. Onaim sin nasaeb Naiꞌ Yesus.+ 19:35 Anbi bare naan, kaes kouꞌ gui nsae bikaseꞌ, too gui nsae bikaes keledai. Usif Yesus ansae bikaes keledai, njair tanar nak In reꞌ naan neek maꞌnuraꞌ. Anbi Naiꞌ Sakarias in surat 9:9, anmuiꞌ rais manbaꞌan es nak, too Israelas sin uisf ee of ankoen on neem, ma ansae bikaes keledai.36 Too mfaun ein nait sin tai muit ein ma sin pouk ein, rarit naꞌbeen sin anbin ranan, he nseun Naiꞌ Yesus on reꞌ kaes koꞌu. 37 Oras In nmurai nnao neiki nsanun naꞌko ꞌtoꞌef Saitun ate, too mfaun ein ma In atoup noinꞌ ein anmurai nkoaꞌ ein, ma nsakanan neik pures-boꞌis neu Uisneno, natuin areꞌ kanan kuasa sin tanar reꞌ sin niit sin naan. 38 Sin nsakanan am nak,
“In reꞌ ia, Usif reꞌ Uisneno nreek haefn Ee neem!
Uisneno anfee tetus neu Ne!
Oras ia, mansian ein bisa nmarame nfain nok Uisneno et sonaf neno tunan.
Pures-boꞌis neu Uisneno reꞌ antuun On ma naprenat et neno aꞌraat reꞌuf.”+ 19:38 Siit Pures-Boꞌis sin 118:26
39 Mes anmuiꞌ atoin Farisis anbi too mfaun ein sin atnaank ein. Sin naꞌuab neun Naiꞌ Yesus am nak, “Aam Tungguru! Mukain sin he kais ankoenenon on reꞌ naan. In on he bainesiꞌ!”
40 Mes Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Hae! Au utoon ꞌain ki, he! Karu too mfaun ein ia nfeef aꞌtemen ate, fatun reꞌ ia of anboꞌis Uisneno!”
Usif Yesus ankaenaꞌ kota Yerusalem
41 Oras sin npaumak-makan he ntaman neu kota Yerusalem, Naiꞌ Yesus ankius kota naan ate, In nmurai nkae ma nain, 42 am nak, “Koi, abitan Yerusalem sin! Au ꞌroim he neno ia, hi mtoup rais rameꞌ ma mamut reꞌ Au ꞌeiki. Mes natuin hi ka mrae mituin fa Uisneno, onaim oras ia hi mhaeꞌroob om. Rais rameꞌ ma mamut naan naꞌroo goen naꞌko ki. 43 Of hi muusn ee antuunb ein afu tunab-tunab npeoꞌ hi rame-mnanu, rarit ntaman nbaan ki. 44 Sin nbeos ki ma mtaikobi mnobaꞌ maan ahaa afu, rarit anroor niis ki ma hi aanh ein barisi. Sin of ka nkonan fa fatu fuaꞌ meseꞌ msaꞌ he nhaek, natuin Uisneno neem anrair he nsoi nafetin naan ki, mes hi ka mihiin Je fa!”
Usif Yesus antaam neu Uim Onen Uuf
(Naiꞌ Mateos 21:12-17, Naiꞌ Markus 11:15-19, Naiꞌ Yohanis 2:13-22)
45 Rarit Naiꞌ Yesus antaam neu Uim Onen Uuf. Anbi umi naan in kintal, atoin ein nmoeꞌ je njari ꞌmasaꞌ, he naꞌsoos ein muꞌit reꞌ npaek sin he naꞌtuur ein. Ankius on naan ate, Naiꞌ Yesus anriuꞌ napoitan sin naꞌkon bare naan. 46 In naskarak sin am nak, “Uisneno In mafefa kniunꞌ ein antui nanin am nak,
‘Au ufenaꞌ Umi reꞌ ia,
he sekau-sekau goah bisa neman nꞌoen ein neun ia.’+ 19:46 Naiꞌ Yesaya 56:7, Naiꞌ Yeremias 7:11
Mes hi mmoeꞌ je njair apaikaurt ein sin baer buat.”
47 Rarit Naiꞌ Yesus neem neno-neno nbi Uim Onen Uuf ma nanoniꞌ nbi naan. Mes aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaakt ein, tunggur agaam ein, ma atoni mnais harat Yahudi sin namin ranan he nroor Goe.+ 19:47 Naiꞌ Lukas 21:3748 Mes sin ka napenin fa sraak, natuin too mfaun ein anmarinan nmaten he nnenan Naiꞌ Yesus In uaban.
20Sin nmaktaan ein anmatoom nok Usif Yesus In hak am kuasa
(Naiꞌ Mateos 21:23-27, Naiꞌ Markus 11:27-33)
1 Neon goes, Naiꞌ Yesus annao ntaam anbi Uim Onen Uuf, rarit nanoniꞌ Uisneno In Rais Reko nbi kintal. Onaim aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaakt ein, tunggur agaam ein, ma atoni mnais haart ein neman ma nataan Ee. 2 Sin nataan Ee mnak, “Sekau es anfee Ko hak, he ho mtao taisibu mbi ia afi naa? Mutoon miit kai!”
3 Onaim Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Au he utaan aan rais jes amsaꞌ, rarit naꞌ Au utaah ki. 4 On nai: hi mihiin naiꞌ Yohanis Asranit, aiꞌ? Sekau es reꞌ anfee ne kuasa he in nasrain atoniꞌ? Uisneno oo, aiꞌ, mansian?”
5 Onaim sin nabuan ma naꞌuab ein neu-mneman am nak, “Haꞌa! Kreot ii naan kit ein. Karu hit tak, ‘Uisneno es arenut’, of In nak, ‘On naan ate, hi ka mpirsai fa naiꞌ Yohanis neu saaꞌ?’ 6 Mes hit ka bisa fa he tak, ‘mansian es arenut’, natuin too mfaun ein of naitin fatu ma npoir naꞌmaet kit. Natuin sin npirsain nak naiꞌ Yohanis naan, Uisneno In mafefa kninuꞌ.”
7 Rarit sin nataah Naiꞌ Yesus am nak, “Hai ka mihiin fa.”
8 Onaim Naiꞌ Yesus nataah neu sin am nak, “Karu on naan ate, Au ka ꞌroim fa he utoon amsaꞌ, ꞌak sekau es anreun Kau.”
Retaꞌ anmatoom nok tuaf reꞌ anseeb pooꞌ anggur
(Naiꞌ Mateos 21:33-46, Naiꞌ Markus 12:1-12)
9 Rarit Naiꞌ Yesus naretaꞌ sin reet es antein. Retaꞌ naan nak, “Anmuiꞌ naan atoin es anroe hau anggur. In naꞌsebaꞌ pooꞌ anggur naan neu tuaf asebat, he sin nbatin oras sin napenin poꞌon naan in afan. Rarit in nfooꞌ neu pah aꞌpen-pene ꞌtetaꞌ ma natua sero ꞌroo nbi naan.+ 20:9 Naiꞌ Yesaya 5:110 Oras he nseun hau fua anggur ate, pooꞌ tuaf naan anreun in ameput tuaf es he neem antoup neik in sapaan naꞌko aseebt ein naan. Mes aseebt ein anbeos ameput naan, ma nriuꞌ goe nfain ruum aah. 11 Rarit pooꞌ tuaf naan anreek haefan tuaf es antein. Mes aseebt ein naan anbeos goe, ma namae. Rarit anriuꞌ goe nfain ruum aah. 12 Onaim pooꞌ tuaf naan anreek haefan ameupt es anteniꞌ, mes sin nbeos napaap ee, rarit antokar napoin ee.
13 Pooꞌ tuaf naan antoko ma natenab am nak, ‘Au he ꞌmoeꞌ on mee ꞌtein? Reko nneis Au ꞌreek haefan au aan nekaꞌ. Sin of anhormaat ma nseun goe rek-reko.’ Onaim in nreek haefan in aan hoin ee nnao neu bare naan.
14 Mes oras aseebt ein niit riꞌanaꞌ naan, sin naꞌuab ein am nak, ‘Amkius miit! Aꞌnaef ee nreek haefan neu in aan honiꞌ. In es reꞌ of antoup aꞌnaef ee in pusaak ein ok-okeꞌ. Onaim iim he theek je ma troor tiis ne nai! Maut he hit es atpaar kuuk poꞌon ia.’ 15 Oras riꞌanaꞌ naan neem antea te, sin nheer anfoont ee npoi naꞌko poꞌon naan, rarit anroor nisan.
Onaim Au he utaan ki. Hi mitenab saaꞌ neu pooꞌ tuaf naan. In he nmoeꞌ saaꞌ neu aseebt ein naan? 16 Anbi Au teenb ii te, in ro he neem ma nroor niis sin ok-okeꞌ, rarit naꞌsebaꞌ poꞌon naan neu tuaf bian antein.”
Oras too mfaun ein annenan Naiꞌ Yesus naꞌuab on naan ate, sin natahan am nak, “Karu reko te, Uisneno kais anhukun kai on naan!”
17 Rarit Naiꞌ Yesus anꞌeer sin, ma nataan sin am nak, “Karu ka njair fa he nhukun sin on naan ate, nansaaꞌ am es Uisneno In mafefa kniunꞌ ein antuin am nak on nai:
‘Anmuiꞌ naan faut goes reꞌ tuukn ein nait inporin,
mes oras ia, fatu naan anjair fatu ꞌsukif neu nii ainaf?’+ 20:17 Siit Pures-Boꞌis sin 118:22
18 Tuaf reꞌ nastuun anbi fatu naan, of namreuꞌ, natuin in napein hukun. Ma karu fatu naan anmouf ma ntoom tuaf es, in of namreꞌu msaꞌ, natuin in napein hukun.”
19 Oras tunggur agaam ein ma aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaakt ein annenan retaꞌ naan, sin nahinin nak Naiꞌ Yesus anseer sin npaek uab manporin feꞌe na. Natuin sin natai nok reꞌ aseeb pooꞌ anggur sin naan. Onaim sin natoꞌon nmat-maten. Onaim sin nꞌaotr ein asraak he nheek Naiꞌ Yesus. Mes sin natiun gok neu too mfaun ein reꞌ anroim Naiꞌ Yesus In nonin. Onaim sin nnaon nasaitn Ee on ahaa reꞌ naan.
“Amfee meu Uisneno saaꞌ reꞌ Uisneno In hak”
(Naiꞌ Mateos 22:15-22, Naiꞌ Markus 12:13-17)
20 Rarit Naiꞌ Yesus In musun annuuꞌ Goe ma nsuntiur Goe piut. Sin namin asuntirus, reꞌ bisa nmoeꞌ jon on reꞌ atoin reko, he nnao naꞌuab nakreo Naiꞌ Yesus. Sin nhar-haarp ein he on mee te, Naiꞌ Yesus naꞌuab namouf anaaꞌ aprenat pah Roma, rarit sin natrakan neu gubernur, he in nreek tuaf he nheek Naiꞌ Yesus. 21 Onaim sin nreek haefan asuntirus naan he nnao nataan Naiꞌ Yesus am nak, “Aam Tungguru! Hai mihiin mak Ho nekam naan amneꞌo. Ho ka mputa-kriu muhiin fa, ma ka mpiir fa humaf. Ho munoniꞌ Uisneno In Kabin ma Prenat namneo ma namnoon goah. 22 Oras ia, hai he mitaan maan Ko, rais jes: tatuin hit atoran rais pirsait Yahudi, of hit he tbeos beo neu prenat Roma in uis kouꞌ goe, aiꞌ kaah?”
23 Mes Naiꞌ Yesus nahiin nain sin sarit reꞌ he nakreo Goe. Onaim In nataah am nak, 24 “Mikriraꞌ miit Kau roi mutiꞌ fua es feꞌ!” Onaim sin nakriraꞌ roit naan neu Ne. Rarit In nataan am nak, “Sekau in human ma in kanan es reꞌ marunaꞌ reꞌ ia?”
Onaim sin natahan am nak, “Uis koꞌu keser, tua.”
25 Onaim Naiꞌ Yesus nak, “Karu on naan ate, amfee meu preent ii saaꞌ reꞌ preent ii in hak. Ma mfee meu Uisneno saaꞌ reꞌ Uisneno In hak.”
26 Annenan on naan ate, sin nmasahun, natuin sin ka bisa nakreo naan Ee fa nbi too mfaun ein sin maatk ein. Onaim sin nfeef aꞌtemen nai.
Usif Yesus nanoniꞌ anmatoom nok amates anmoni nfain
(Naiꞌ Mateos 22:23-33, Naiꞌ Markus 12:18-27)
27 Rarit anmuiꞌ tuaf fauk naꞌkon partei pirsait Saduki neman he naꞌuab naꞌkreo Naiꞌ Yesus. Atoin Sadukis sin nanoin ein am nak, atoin amaets ein ka bisa nmonin nfanin fa oras neon amsoupt ii ntea. Sin neman ma nataan Naiꞌ Yesus am nak,+ 20:27 Haef ein sin Retaꞌ 23:828 “Aam Tungguru! Kaꞌo Musa antui nain kit atoran am nak: karu anmuiꞌ atoniꞌ nmaet, mes ka nahoniꞌ fa, ro atoniꞌ naan in oirf ee ansao bifee banuꞌ naan, he nfee sufaꞌ neu in tataf amates naan.+ 20:28 Surat reꞌ Naretaꞌ Nafaniꞌ Raan Aꞌhonis 25:529 Batuur unuꞌ te kaꞌo Musa nanoniꞌ on naan. Mes oras ia hai he mitaan on nai: anmuiꞌ naan atoniꞌ tuaf hiut sin nmaꞌori-taatn ein. Aan moen unu ansao, mes anmaet, ma ka nahoniꞌ fa. 30 Rarit in orif reꞌ natuin ee ji nsao bifee banuꞌ naan. Ka ꞌroo fa te, in nmaet, mes ka nahoniꞌ fa. 31 On naan amsaꞌ, in orif es anteniꞌ. In ansao bifee banuꞌ naan, mes anmate msaꞌ, ma ka nahoniꞌ fa. Matsaos naan nanaob on piut tar namsopu ntea aheit suus goe, mes in nmate msaꞌ. 32 Namuni te, bifee banuꞌ naan anmate msaꞌ. 33 Onaim oras ia, hai he mitaan on nai: bifee naan ansao niit atoniꞌ hiut. Karu pah-pinan ia namsopu te, Uisneno namonib nafani amates sin, bifee naan in moen je, es reꞌ mee?”
34 Onaim Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Mansian ii anmatsaon anbin pah-pinan ia goah. 35 Mes anbi sonaf neno tunan, ka tiit fa matsaos antein. Ma anbi nee msaꞌ ka tiit fa ꞌmaten antein. Sin humaꞌ meseꞌ on reꞌ Uisneno In ameupt ein sonaf neno tunan. Fin oras Uisneno namonib nafaniꞌ amaets ein, In npiir naan sin anjarin In aanh ein. 37 Anbi kaꞌo Musa in surat, anmuiꞌ retaꞌ nak hau uuꞌ aan es anpiin mes ka nputuf. Naꞌko retaꞌ naan hit tahiin tak, amates bisa nmoni nfain. Anbi naan Uisneno naꞌuab neu kaꞌo Musa mnak, ‘Au reꞌ ia, sin ho kaꞌo sin Uisneno. Es reꞌ kaꞌo Abraham, kaꞌo Isak, ma kaꞌo Yakop. Sin arsin ok-okeꞌ naꞌruir ein ma naꞌbesan piut-piut neu Kau ntean neno ia.’+ 20:37 Anpoin naꞌkon Pah Masir 3:638 Te kaah, aꞌnaef ein naan anmaten nrarin et neno unuꞌ. Mes natuin Uisneno naꞌuab anrari mnak, In anjair sin Uisneon goa feꞌ, es naan ate, hit tahiin tak sin nmonin feꞌ. Onaim maski atoniꞌ nmate nrari msaꞌ, sin nmoni nfanin. Fin suma atoin amonit es reꞌ naꞌruriꞌ ma naꞌbees neu Uisneno. Ka tiit fa amates naꞌbees neu Uisneno!”
39 Anneen Naiꞌ Yesus nataah on naan ate, anmuiꞌ tunggur agama bian naꞌuab ein am nak, “Aam Tungguru. Ho haan tahas naan, reko ꞌmaten.” 40 Anmurai naꞌko oras naan, ka tiit fa tuaf antein nabrain he nataan Naiꞌ Yesus, natuin ka bisa nakreo naan Ee fa.
Kristus naan, usif naiꞌ Daut in sufan, ma in Usin amsaꞌ
(Naiꞌ Mateos 22:41-46, Naiꞌ Markus 12:35-37)
41 Rarit Naiꞌ Yesus nanoniꞌ feꞌ nbi Uim Onen Uuf. Onaim In nataan nafaniꞌ sin am nak, “Natuin hi teenb ein ate, on mee? Tunggur agaam ein nanoniꞌ ki mnak Kristus naan, es reꞌ Tuaf reꞌ Uisneno anruur nain Je naꞌko un-unuꞌ. Tatuin sin, In reꞌ naan suma usif naiꞌ Daut in sufan. Mes naan, ka nanokab fa feꞌ. 42 Natuin unuꞌ te, usif naiꞌ Daut neikn on antui nbi in suur Siit Pures-Boꞌis sin am nak,
‘Uisneno nꞌeut ma natoon neu au usiꞌ mnak,
“Uum he mtoko mbi maat, ambi Au aok-bian aꞌneꞌu.
43 Fin Au of aꞌmoeꞌ ho muusn ee,
tar antea sin naꞌruir ein neu ko.’ ”+ 20:43 Siit Pures-Boꞌis sin 110:1
44 Onaim naꞌko surat naan, hit tahiin tak usif naiꞌ Daut amsaꞌ in neikn on anteek Kristus nak, ‘Usiꞌ’. In oetn ii, karu anmuiꞌ tuaf nak Kristus naan, suma usif naiꞌ Daut in sufan, naan ka nanokab fa feꞌ! Natuin In anjair usif naiꞌ Daut in Usin amsaꞌ.”
Ampaant om miꞌko tunggur agaam ein reꞌ naꞌkubaꞌ sin saant ein
(Naiꞌ Mateos 23:1-36, Naiꞌ Markus 12:38-40)
45 Oras too mfaun ein antakan sin ruik ein he nnenan Naiꞌ Yesus ate, In naꞌuab neu In atoup noinꞌ ein am nak, 46 “Hi ro he mpanat mirek-rekoꞌ hi tuam ein miꞌko tunggur agaam ein. Natuin sin nroim reꞌ he nnaon pasiar ein npaken baru mnaun pirore, he nateef nok too mfaun ein, he biak ein nak, ‘Hoe! Sin reꞌ naan kaes koꞌu!’ Sin nromin he namin bare ꞌtokoꞌ nbi maat, oras antaman neu uim oen ein, aiꞌ nbin fesat kabin, aiꞌ bare-bare reꞌ biasa too mfaun ein nabuan. 47 Mes ampanat hi tuam ein naan, natuin sin nputa-kriu bifee baun ein ma ntetak naan sin umin. Mes anbi too mfaun ein sin maatk ein, sin naꞌkubaꞌ rais maufinu naan anpaek ranan, anꞌonen amnanu-mnanuꞌ. Sin nromin he biak ein nak, sin reꞌ naan tuaf reꞌ anmakoe nbi Uisneno In rasin. Mes Uisneno nahiin nain sin saant ein, onaim In of nasanut hukun neu sin maꞌfenaꞌ anneis-neis.”
21Bifee baun amaꞌmuꞌit anfee kolekte koꞌu nneis
(Naiꞌ Markus 12:41-44)
1 Oras Naiꞌ Yesus nanoniꞌ nbi Uim Onen Uuf, In niit atoin amuiꞌt ein neman ma namouf ein kolekte nbi peit roi kolekte. 2 In niit baun amaꞌmuꞌit es neem nok amsaꞌ, he nꞌonen. In namoufut roit sen nua nbi peti naan. Roit reꞌ naan in oosn ii aanꞌ-anaꞌ! 3 Rarit Naiꞌ Yesus naꞌuab nok In atoup noinꞌ ein am nak, “Amneen mirek-rekoꞌ! Baun amaꞌmuꞌit reꞌ ia, suma namoufut roit sen nua goah, mes in nfee nneis naꞌko biak ein ok-okeꞌ. 4 Tuaf bian reꞌ naan sin namouf ein kolekte npaek sin roi neisf ein. Mes banuꞌ reꞌ ia, in nfee nain in roit ein ok-okeꞌ. Te kaah, roit ein reꞌ naan in aꞌmonin.”
Usif Yesus natoon nak Uim Onen Uuf ee of antaikoib
(Naiꞌ Mateos 24:1-2, Naiꞌ Markus 13:1-2)
5 Oras naan, Naiꞌ Yesus In atoup noinꞌ ein naꞌuab ein ma naikas Uim Onen Uuf naan am nak, “Aam! Amkius miit Umi ia, reokn ii kah een! Sin nmoeꞌ je npaek fatu reꞌ anꞌoet sin njarin on reꞌ hau balok. Fatun naan kouꞌ-koꞌun. Rarit sin nsusun nasaeb sin rek-reko. Ma nmuiꞌ tuaf anfee baer maꞌosaꞌ he nparoong Uisneno In Umi ia!”
Mes Naiꞌ Yesus nataah am nak, 6 “Umi reꞌ ia batuur reokn ii kah een. Mes ka ꞌroo fa nteniꞌ te, biak ein of naseer fatun reꞌ ia ok-okeꞌ tar namneran.”
Neon susat ma nanaꞌrenat sin
(Naiꞌ Mateos 24:3-14, Naiꞌ Markus 13:3-13)
7 Rarit naiꞌ Yesus In atoup noinꞌ ein natanan am nak, “Aam Tungguru! Saaꞌ reꞌ Ho muꞌuab ee feꞌe na, of rekaꞌ te, njair? Karu in oors ee npaumaak ate, in aꞌtaak ein on reꞌ mee?”
8 Onaim Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Asar hi mpanat hi tuam ein rek-reko he kais napoi naan ki. Fin of anmuiꞌ tuaf humaꞌ-humaꞌ neman, rarit anpaas ok am nak, ‘Au reꞌ ia, Kristus.’ Anmuꞌi nteniꞌ tuaf nak, ‘Neon amsoupt ii anpaumaak he neem een!’ Mes kais ampirsai! 9 Karu hi mneen uab anin am nak, atoin ein antaisibun ma anmakenan et mee-mee, kais mimtau. Batuur, rasin reꞌ naan of anpoin ma njarin nahunun feꞌ. Mes neon amsoput naan ka ntea fa feꞌ.
10 Of uuf es anmakeen nok uuf bian. Pah es anmakeen nok pah bian. 11 Of antainuun maꞌtaniꞌ, ma oras amnahas maꞌtain besi ntaam. Menas humaꞌ-humaꞌ reꞌ atoniꞌ namtausan sin, annonos anbin mee-mee. Mansian ein of nitan rasi humaꞌ-humaꞌ reꞌ nmoeꞌ sin fuunk ein natoron, ma nitan tanar humaꞌ-humaꞌ reꞌ maꞌtain besin nbin neno. 12 Rasin reꞌ ia ka njarin okeꞌ fa feꞌ, mes biak ein of anheek ki, nhaꞌmuiꞌ ki, natuin hi mituin Kau. Rarit sin nanaꞌat ki mnao mꞌaaꞌ rasi meu uim oen ein, ma nataam ki meu bui. Sin of anreun ki he mnao mbaiseun uisf ein ma anaaꞌ aprenat bian sin. Rasin reꞌ ia njarin, natuin hi mituin Kau. 13 Mes hi ro he mpaek maan kiim mainuan akreꞌo naan, he mitonan sin Au Rais Reko. 14 Onaim kais mitenab nahuun mak, hi he mimneob om on mee. 15 Fin Au of aꞌfee uab he hi mimneob om. Nok ranan naan, hi musun naan ka nahini nteinꞌ ein fa he nak on naan mee ntein.+ 21:15 Naiꞌ Lukas 12:11-1216 Tuaf-tuaf amfau-rutu of ka nroim nain ki fa, natuin hi mituin Kau. Anmuiꞌ naꞌko hi nonot-asar kiim, on reꞌ: ainaꞌ-amaꞌ, ori-tatan, bae feto-bae mone, ma aok-bian sin. Anmuiꞌ tuaf naꞌko sin namin ranan he naꞌsosaꞌ ki, tar antea anmuiꞌ tuaf naꞌko ki sin nroor niis sin. 18 Mes hi kais mimtau, natuin Uisneno ka nnikan ki fa. Nakfunuꞌ noon es amsaꞌ, ka nkour fa, karu ka In roimn aa fa. 19 Karu hi maran ma mtahan piut-piut, Uisneno of ansoi nafetin naan ki.”
Kota Yerusalem in amreꞌun
(Naiꞌ Mateos 24:15-21, Naiꞌ Markus 13:14-19)
20 Naiꞌ Yesus antuut In uaban nak, “Karu hi miit musun anfuun ma naꞌtokoꞌ nrair kota Yerusalem, hi mihiin nai mak, naan in he namreuꞌ goen. 21 Amkius on naan ate, abitan propinsi Yudea maen nai meu ꞌtoꞌef. Abitan kota msaꞌ, maen nai. Abitan kuan, kais amtaam meu kota mtein. 22 Fin Uisneno nasanut neon suust ein naan, he nhukun tuaf-tuaf reꞌ ka nromin fa he natniin Ee. Rasin reꞌ naan, anjarin natai nok saaꞌ reꞌ Uisneno In mafefa kniunꞌ ein antui nain sin naꞌkon unuꞌ.+ 21:22 Naiꞌ Hosea 9:723 Oras naan, tuaf reꞌ he tkasian sin baineis-neis ii, es reꞌ bifee maꞌapuꞌ, ma bifee reꞌ nasuus riꞌana kruꞌuf feꞌ. Oras naan, pah-pinan ia barisi napenin susat, ma atoin Yahudis sin ok-okeꞌ napenin maꞌneꞌat maꞌtaniꞌ, natuin Uisneno natoꞌon sin. 24 Of atoin Yahudis sin musun anroor sin tuaf bian, ma ntahan bian, he neik sin anjarin ate nbin mee-mee neu pah-pinan ia. Rarit kase reꞌ ka nahiin fa Uisneno, neem ma nteir hae nꞌoemetab kota Yerusalem, ma ankuaas kota ia in afan nanan, tar antea sin oras naan, namsoup.”
Mansian Batuur-Batuur In amneman
(Naiꞌ Mateos 24:29-31, Naiꞌ Markus 13:24-27)
25 Rarit Naiꞌ Yesus natoon rasi anmatoom nok oras In he nfain neem. In naꞌuab am nak, “Karu Mansian Batuur-Batuur ii he nfain neem, anmuꞌi ꞌtakaf anpoi nbi manas, nbi funan, ma kfuun ein. Anbi pah-pinan ia msaꞌ anmuꞌi ꞌtakaf, es reꞌ oe tais ee npesan mainenuꞌ, ma ain nautus ma oik pesan kouꞌ-koꞌu naꞌko tasi nsae ma nmemun. Rasin reꞌ ia of anmoeꞌ mansian ein antakaꞌnaan ein, tar antea sin ka nahini nten-teinꞌ ein fa neu he nmoꞌen saaꞌ.+ 21:25 Naiꞌ Yesaya 13:10, Naiꞌ Yeskial 32:7, Naiꞌ Joel 2:31, Rasi Mnitas neu naiꞌ Yohanis 6:12-1326 Kuasa reꞌ etan neon goe natseran amsaꞌ. Ankius on naan ate, mansian ein namtaun nmaten, natuin pah-pinan ia he napein siraak maꞌtaniꞌ! 27 Rarit naꞌ mansian ein niit Kau, ‘Mansian Batuur-Batuur reꞌ ia, ꞌsaun ꞌuum aꞌbi nope’. Au ꞌsaun ꞌuum ꞌeik kuasa, ma Au ꞌpinaꞌ ma krahaꞌ maꞌtaniꞌ.+ 21:27 Naiꞌ Danial 7:13, Rasi Mnitas neu naiꞌ Yohanis 1:728 Karu aꞌtaakf ein reꞌ ia njarin nrarin ate, miꞌaitiꞌ hi ꞌnaakm ein naan nai, fin Uisneno In oors ii ntea goen he nsoi nafetin naan ki.”
Rais manporin es naꞌko hau uuf
(Naiꞌ Mateos 24:32-35, Naiꞌ Markus 13:28-31)
29 Rarit Naiꞌ Yesus nait intein uab manporin es am nak, “Hi mkius ma mitenab mirek-rekoꞌ miit meu haun guin. 30 Karu sin nook ein nmurai namnaut moor ein, naan anjari ꞌtakaf nak, oras fauk-nais ii he ntaam ein. 31 On naan amsaꞌ, neon suust am nanaꞌrenat sin. Karu sin nboor neman, naan anjari ꞌtakaf nak Uisneno In apreent ee he nkoen On neem een.
32 Au utoon ꞌain ki! Naꞌko mansian ein reꞌ amonit oras ia, of anmuiꞌ tuaf reꞌ ka nmaet fa feꞌ, mes neon suust ein naan ntaman nrarin. 33 Maski neon goe ma pah-pinan ia namnekun, mes Au Aaꞌt ein antahan nabar-baran.”
Tabarab hit tuak neu oras Usiꞌ he nkoen On neem
34 Rarit Naiꞌ Yesus antuut In uaban am nak, “Ampan-panat te, nok askeken Au ꞌuum! Kais-kaisaꞌ hi mitenab meu amreꞌut, hi mmauf raru, ma mtaisiub he maim meu ꞌmoin reok goah. Kais-kaisaꞌ hi ka mtakan mihiin fa in aꞌtaakf ee, natuin hi mtaisiub nok urusan aꞌtetaꞌ. 35 Kais mitenab mak hi ka mipein fa. Fin Au ꞌfain ꞌuum nok askeken. Ma oras Au ꞌfain ꞌuum, ka tiit tain fa es he bisa naꞌkoroꞌ in tuan naꞌko Au humak. 36 Onaim mibarab piut-piut. Amꞌonen fai-manas kais natfeek, he hi bisa maran ambi suust ein naan. Nok ranan naan, oras Au ꞌfain ꞌuum een, ma hi mhake mbi Mansian Batuur-Batuur ii In huumn ii te, hi ka mimaeb om fa.”
37 Neno-neno te, Naiꞌ Yesus annao nanoniꞌ sin nbi Uim Onen Uuf. Mes karu oras maan afait ntea oras meisꞌokan, In npoi naꞌko Yerusalem ma nnao ntuup anbi kuan et aꞌtoꞌef Saitun naan.+ 21:37 Naiꞌ Lukas 19:4738 Kik-kiuk anaꞌ te, too mfaun ein neman ma nabuan he nnenan In nonin anbin Uim Onen Uuf.
22Aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaakt ein namin ranan he naꞌmaet Usif Yesus
(Naiꞌ Mateos 26:1-5, Naiꞌ Markus 14:1-2, Naiꞌ Yohanis 11:45-53)
1 Oras naan, neon koꞌu atoin Yahudis sin anpaumaak een. Neon koꞌu naan, es reꞌ Fesat Utunuꞌ ka Mamuur fa. Anbi neon koꞌu naan sin anroron aꞌbib-kase he nmoꞌen fesat Paska msaꞌ. Sin nmoꞌen on naan, he namnaun nfanin neu oras unuꞌ, oras sin beif-naꞌif sin anpoin naꞌkon pah Masir.+ 22:1 Anpoin naꞌkon Pah Masir 12:1-272 Oras naan, aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaakt ein ma tunggur agaam ein namin ranan he naꞌmaet Naiꞌ Yesus. Mes sin namtausan too mfaun ein of antaisibun, natuin sin nromin he natniin Ee.
Naiꞌ Judas naꞌsosaꞌ Usif Yesus
(Naiꞌ Mateos 26:14-16, Naiꞌ Markus 14:10-11)
3 Naꞌko Naiꞌ Yesus In atoup noniꞌ tuaf boꞌes am nuaꞌ ein reꞌ naan, es kaan ee naiꞌ Judas Iskariot. Oras aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaakt ein namin ranan he nroor naꞌmaet Naiꞌ Yesus, nitu ꞌnaakf ee ntaam anbi naiꞌ Judas in nekan. 4 Rarit naiꞌ Judas anpoi nnao naim aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaakt ein ma aꞌnaak paot Uim Onen Uuf. In he nnekaꞌ bua nok sin, he naꞌsosaꞌ Naiꞌ Yesus neu sin. 5 Oras aꞌnaet ein naan annenan naiꞌ Judas in reonaꞌ naan on naan ate, sin nmariin anmaten. Sin nbaꞌan naiꞌ Judas am nak, “Reko! Karu ho mroim he muꞌsosaꞌ kai Naiꞌ Yesus ate, hai mbaen.” 6 Naiꞌ Judas anroim natuin sin. Onaim in naim asraak he naꞌsosaꞌ Naiꞌ Yesus amninuꞌ-mninuꞌ neu sin, he too mfaun ein kais nahinin.
Usif Yesus In atoup noinꞌ ein nabaarb ein fesat Paska
(Naiꞌ Mateos 26:17-25, Naiꞌ Markus 14:12-21, Naiꞌ Yohanis 13:21-30)
7 Onaim atoin Yahudis sin neon koꞌu naan antea, ma sin nroron ꞌbib-kaes anaꞌ he nmoꞌen fesat Paska. 8 Rarit Naiꞌ Yesus anreun naiꞌ Petrus ma naiꞌ Yohanis am nak, “Hi nua ki mnao mihuun he mibarab bukaet, he hit tbukae tbi fesat Paska buꞌ-buaꞌ.”
9 Onaim sin natanan am nak, “Aam! Hai he mnao mibarab bukaet on mee?”
10 In nataah am nak, “Karu hi mtaam meu kota Yerusalem, hi of miteef mok atoin es nasaah aꞌhuun oe aan es. Hi mituin ee mtea in umi. 11 Mitoon meu uim tuaf naan am mak, ‘Hai Aam Tungguru ntoit naan keꞌen es et ho umi, he nmoeꞌ fesat Paska nok In atoup noinꞌ ein. Bisa, oo?’ 12 Onaim uim tuaf naan of nakriraꞌ ki keꞌen es et umi ktutaꞌ naan. In nkikin anrair bare naan. Suma hi nua ki mibaarb ahaa bukaet.”
13 Rarit sin nua sin annaon. Onaim sin niit saaꞌ-saaꞌ natai on reꞌ Naiꞌ Yesus natoon sin neu sin. Onaim sin nabaarb ein bukaet Paska nbin naan.
Fesat Paska
(Naiꞌ Mateos 26:26-30, Naiꞌ Markus 14:22-26, 1 Korintus 11:23-25)
14 Oras barab bukaet ein rekon anrarin te, Naiꞌ Yesus sin neman ntean. In nok In haef ein ntokon he nbukaen buꞌ-buaꞌ. 15 Onaim Naiꞌ Yesus naꞌuab neu sin am nak, “Au ꞌmariin aꞌmaet he ꞌtook ma ꞌbukae fesat Paska ꞌok ki, nahuun naꞌko Au ꞌmaꞌneꞌat. 16 Amtanar mirek-rekoꞌ reꞌ ia. Tarair reꞌ ia te, Au ka ꞌtook he ꞌbukae ꞌtein fa fesat Paska ꞌok ki. Neno mee te, oras mansian ein nitan maat fu-fua goah nak, Amaꞌ annaaꞌ aprenat te, naꞌ Au ꞌbukae ꞌtein.”
17 Rarit In nait iꞌkraas reꞌ matuaꞌ tua min-kase. Rarit in ntoit makasi neu Uisneno, ma nnonaꞌ kraas naan neu sin. Rarit In naꞌuab am nak, “Amtoupu kraas reꞌ ia, he mbukae tuaf meseꞌ-meseꞌ. 18 Mimnau! Anmurai mabeꞌ ia, Au ka ꞌinu ꞌtein fa tua min-kase. Neno mee te, oras mansian ein nitan maat fu-fua goah nak, Ama annaaꞌ aprenat te, naꞌ Au ꞌinu ꞌtein.”
19 Rarit In nait utunuꞌ fuaꞌ es, ma ntoit makasi neu Uisneno. Rarit In nteib utunuꞌ naan, ma nnonaꞌ sin. In naꞌuab am nak, “Utunuꞌ reꞌ ia, Au aok reꞌ Au ꞌnonaꞌ ꞌeu ki arki. Ansuun oras hi mbukae utunuꞌ on reꞌ ia te, hi ro he mimnau Kau.” 20 Oras sin nbukae nrarin ate, In nait iꞌkraas matuaꞌ tua min-kase. Rarit In naꞌuab antein am nak, “Tua min-kase reꞌ ia, Au naaꞌ aa. Au naaꞌ reꞌ ia natꞌoop ma nsai he nsoi nafetin naan ki. Uisneno npaek naaꞌ reꞌ ia he nahakeꞌ rais manbaꞌan feꞌu neu ki.+ 22:20 Naiꞌ Yeremias 31:31-34
21 Mes ampanat, natuin anmuiꞌ tuaf reꞌ antook nok kit es mei reꞌ ia, of naꞌsosaꞌ Kau.+ 22:21 Siit Pures-Boꞌis sin 41:1022 Batuur! Au, Mansian Batuur-Batuur reꞌ ia, ro he ꞌmaet utuin Uisneno In romin. Mes mukeo! Tuaf reꞌ naꞌsosaꞌ Kau naan, in of nasaah kuun in rais siraak!”
23 Annenan on naan ate, Naiꞌ Yesus In atoup noinꞌ ein anmurai nmaktaan ein am nak, “Onaim sekau es reꞌ he nmaufiun neu Ne?”
Usif Yesus In atoup noinꞌ ein anmatoenaꞌ rasi nak, sekau es re koꞌu nneis ji
24 Onaim Naiꞌ Yesus In atoup noinꞌ ein anmurai nmatoen nak, sekau es reꞌ koꞌu nneis ji.+ 22:24 Naiꞌ Mateos 18:1, Naiꞌ Markus 9:34, Naiꞌ Lukas 9:4625 Mes Naiꞌ Yesus nakain sin am nak, “Anbi pah-pah reꞌ ka nahinin naan fa Uisneno, uisf ein naprenat too ngguin baineisi. Te kaah, sin nromin he too nggui anteek sin itnak, ‘Ama reꞌ aturun too’. 26 Mes hi kais on naan. Tuaf reꞌ he njair kaes kouꞌ gui, in aꞌmoin ii batuur-batuur ro he on reꞌ tua aꞌbaut he ntuthae areꞌ too mfaun. Tuaf reꞌ he njair aꞌnaet, ro he ntuthae areꞌ too mfaun, on reꞌ aan renuꞌ-aan rekaꞌ.+ 22:26 Naiꞌ Mateos 20:25-27, Naiꞌ Mateos 23:11, Naiꞌ Markus 9:3527 Hi mitenab miit, aꞌnaet ii es reꞌ mee? Tuaf reꞌ antoko nbi mei, aiꞌ tua atuthaes? Atokos mei jaan, in es reꞌ kouꞌ gui, aiꞌ? Te kaah, Au ka ꞌmoeꞌ fa Au tuak ii on naan. Au ꞌuum he ꞌtuthae ki.+ 22:27 Naiꞌ Yohanis 13:12-15
28 Hi ar-arki reꞌ ia, es reꞌ mok-mook Kau oras Au upein maꞌneꞌat. 29 Au Amaꞌ nanaib Kau he ꞌnaaꞌ aprenat aꞌbi In pah. Onaim oras ia, Au unaibaꞌ ki msaꞌ, 30 he hi mtoko ma mbukae mok Kau mei meseꞌ mbi sonaf neno tunan. Au ꞌfee ki kuasa msaꞌ, he hi miprenat uuf boꞌes am nua mbi pah Israꞌel.”+ 22:30 Naiꞌ Mateos 19:28
Usif Yesus natoon nak, naiꞌ Petrus of nasuan Ee
(Naiꞌ Mateos 26:31-35, Naiꞌ Markus 14:27-31, Naiꞌ Yohanis 13:36-38)
31 Rarit Naiꞌ Yesus natoon neu naiꞌ Petrus am nak, “Petrus! Nitu ꞌnaakf ee nsobaꞌ he nbatis ki naꞌko Kau, on reꞌ takrai mneas.+ 22:31 Anbi tuis uab Yunani, sin nteek naiꞌ Petrus in kanan es, es reꞌ naiꞌ Simon.32 Mes Au ꞌonen ma ꞌteek ko, he ho mpirsai Kau piut-piut. Oras ho mfain uum een meu Kau te, ho ro he mhaꞌtain ho aom-bian ein sin neek ein.”
33 Onaim Naiꞌ Petrus nataah am nak, “Kaah fa, tua! Au ka neu he ꞌaen usaitan Ko fa, tua. Maski au ꞌtaam bui ma ꞌmaet ꞌok Ko msaꞌ, reko tua.”
34 Mes Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Petrus! Amneen murek-rekoꞌ. Mabeꞌ ia, maun ee ka nkokreꞌon fa feꞌe te, ho musuan Kau no teun goen mak, ho ka muhiin Kau fa.”
Usif Yesus Iin na, ro he nabaarb ein he ntoupun susat
35 Rarit Naiꞌ Yesus naꞌuab neu sin am nak, “Neon goes ii, oras Au ꞌreek haefan ki he mnao mitoon Au Rais Reko mbi mee-mee, Au ꞌtaar ki he kais meik roit, tas, ma ꞌpein-haef. Oras naan, hi mkuran saaꞌ?”
Onaim sin natahan buꞌ-buaꞌ am nak, “Neon goes ii, hai ka mkuran fa saaꞌ-saaꞌ, tua.”+ 22:35 Naiꞌ Mateos 10:9-10, Naiꞌ Markus 6:8-9, Naiꞌ Lukas 9:3, 10:4
36 Rarit In naꞌuab antein am nak, “Mes oras ia, ꞌtetaꞌ. Karu hi mmuiꞌ roit, henat meik. Karu mmuiꞌ tas, henat meik. Karu ka mmuiꞌ fa suniꞌ, miꞌsosaꞌ hi baur goes he msoos. 37 Natuin atoin Yahudis sin naan Kau on reꞌ atoin maufinu. Kreoꞌ goes anteniꞌ te, sin neman he nheek Kau. Naan natai nok saaꞌ reꞌ kaꞌo Yesaya antui nain je, mnak:
‘Sin nsoiꞌ Je on reꞌ atoin maufinu!’ ”+ 22:37 Naiꞌ Yesaya 53:12
38 Sin natonan am nak, “Aam! Hai meik benas nua.”
Rarit Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Noo goah nai. Kais miꞌuab naan antein!”
Usif Yesus annao nꞌonen anbi ꞌtoꞌef Saitun
(Naiꞌ Mateos 26:36-46, Naiꞌ Markus 14:32-42)
39 Anbukaen nrarin Paska te, Naiꞌ Yesus nok In atoup noinꞌ ein anpoin nnaon neu ꞌtoꞌef Saitun, on reꞌ natiꞌ-natiꞌ sin nmoeꞌ je ji. 40 Antean naan ate, In naꞌuab neu sin am nak, “Hi mꞌonen he hi kais amꞌoer oras hi mipein furit ma ꞌtakaf.”
41 Rarit In nnao naꞌroo kreꞌo naꞌko sin. In nriꞌtuu ma nꞌonen am nak, 42 “Aam! Karu Ho mromi te, mait muꞌrobaꞌ maꞌneꞌat ia naꞌko Kau. Mes kais mutuin Au romik, maut he mutuin Ho roim aan kuum.” 43 [Rarit Uisneno In ameupt es naꞌko sonaf neno tunan neem ma nhaꞌtain In nekan. 44 Fin In maꞌneꞌat naan maꞌtain besi, tar antea In puus ee nsai on reꞌ naaꞌ.]+ 22:44 Tuis uab Yunani reꞌ manasik anneis ji ma rek-reko nneis ji, ka ntui fa eraꞌ 43-44 ia.
45 Anꞌonen anrair on naan ate, In nhaek ma nnao nfain neu In atoup noinꞌ ein. Mes sin ntupan, natuin sin nhaen nmaten, ma nsusan amsaꞌ. 46 Rarit Naiꞌ Yesus nataan sin am nak, “Heeꞌ! Hi mtuup neu saaꞌ? Reko nneis hi mꞌonen he aꞌsuuꞌt ee nema te, hi kais ammouf.”
Sin nheek Usif Yesus
(Naiꞌ Mateos 26:47-56, Naiꞌ Markus 14:43-50, Naiꞌ Yohanis 18:3-11)
47 Naiꞌ Yesus naꞌuab feꞌ on naan ate, naiꞌ Judas (tuaf es naꞌko atoup noniꞌ boꞌes am nuaꞌ ein naan) neem nok too mfaun. In neem anpaumak-maak Naiꞌ Yesus he nhoo ma neek Ee. 48 Mes Naiꞌ Yesus nakain ee mnak, “Hoe, Judas! Ho he muꞌsosaꞌ Mansian Batuur-Batuur reꞌ ia, mpaek tabes ma maneek-panaf, oo?”
49 Oras Naiꞌ Yesus In atoup noinꞌ ein nahinin nrair naiꞌ Judas in roen maufinu naan ate, sin natanan neu Naiꞌ Yesus am nak, “Aam! Hai mbaan sin, aa oo? Hai meik benas.” 50 Onaim tuaf es anfaik benas, rarit ansaip namouf atoin es in rukin noon es. Atoniꞌ naan, aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaak kouꞌ goe in ate.
51 Mes Naiꞌ Yesus naꞌuab am nak, “Noo goah nai! Kais amraban sin!” Onaim In nasbeut atoniꞌ naan in rukin, ma nareokꞌ ee.
52 Too mfaun ein reꞌ neman ma nheek Naiꞌ Yesus naan sin esan reꞌ: aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaakt ein, atoni mnais haart ein, ma apaot Uim Onen Uuf, ma tuaf bian antein. Naiꞌ Yesus nataan sin am nak, “On mee? Hi mitenab mak Au reꞌ ia atoin maufinu, es hi iim amheek Kau meik suniꞌ ma hau tukaꞌ? 53 Neno-neno te Au unoniꞌ ꞌbi Uim Onen Uuf, mes ka tiit fa tuaf es he nheek Kau. Mes nbain nai! Hi oras. Oras ia, nitu ꞌnaakf ee in kuasan!”+ 22:53 Naiꞌ Lukas 19:47, 21:37
Naiꞌ Petrus nasuan Usif Yesus
(Naiꞌ Mateos 26:57-58,69-75, Naiꞌ Markus 14:53-54,66-72, Naiꞌ Yohanis 18:12-18,25-27)
54 Rarit sin nheek neik Naiꞌ Yesus, ma nheer neik Je neu aꞌnaak rais pirsait Yahudis sin aꞌnaak kouꞌ goe in umi. Naiꞌ Petrus nnao naꞌkor-koroꞌ nbi sin koitk ein. 55 Anbi umi naan in kintal, biak ein anraran ai. Naiꞌ Petrus annao nraar nok ai msaꞌ. 56 Anmuiꞌ bifee ate es, ankius niit Naiꞌ Petrus antoko ma nraar nok ai. In nkius narek-rekoꞌ naiꞌ Petrus in human, rarit in natoon neu biak ein am nak, “Hoe! Atoniꞌ reꞌ ia msaꞌ, natiꞌ te in nok Naiꞌ Yesus!”
57 Mes naiꞌ Petrus nasuan am nak, “Kaah fa, tua! Au ka uhiin fa Atoniꞌ naan. Ho muhiin saaꞌ?”
58 Ka ꞌroo fa te, tuaf es nait matan ma nkius niit naiꞌ Petrus. Rarit naꞌuab am nak, “Tebe, haa! Ho reꞌ ia tuaf es naꞌko Naiꞌ Yesus Iin na, aiꞌ?”
Mes naiꞌ Petrus anprotees maꞌtaniꞌ mnak, “Heeꞌ! Kahaf! Ho naꞌ mpeo tafiꞌ-tafiꞌ!”
59 Of oniꞌ jam es ankono te, tuaf es anteniꞌ naꞌuab am nak, “Hoe! Au uhiin, tuaf reꞌ ia Naiꞌ Yesus In atoup noin es, natuin in atoin Galileas!”
60 Mes naiꞌ Petrus anpeen nmates nak, “Mupoi nai!” Nateef in naꞌuab on naan ate, maun goe ankokreoꞌ.
61 Onaim Naiꞌ Yesus anniik ma nkius naiꞌ Petrus. Rarit naiꞌ Petrus namnau uab ein reꞌ Naiꞌ Yesus naꞌuab sin am nak, “Mabeꞌ reꞌ ia, maun ein ka nkokreꞌon fa feꞌe te, ho musuan ma mutotan amrair Kau no teun.” 62 Namnau niit on naan ate, naiꞌ Petrus anpoi naꞌko kintal naan, ma nnao nkae npin-pinus.
Sin nbeos ma nkanaꞌ paar Usif Yesus
(Naiꞌ Mateos 26:67-68, Naiꞌ Markus 14:65)
63 Rarit atoin ein reꞌ antiut Naiꞌ Yesus naan anmurai nakreꞌet, ma nbeos nafan-fainꞌ Ee. 64 Sin npooh In maatk ein npaken tais, rarit nataan Ee mnak, “Hae! Karu Ho mjair Uisneno In mafefa kniun es ate, ho mteek miit! Sekau es antuuf ko reꞌ ia?” 65 Rarit sin nasekuꞌ niis Ne.
Sin neik Usif Yesus neu bare feek rais pirsait
(Naiꞌ Mateos 26:59-66, Naiꞌ Markus 14:55-64, Naiꞌ Yohanis 18:19-24)
66 Kik-kiuk anaꞌ te, aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaakt ein, tunggur agaam ein, ma atoni mnais haart ein, nabuan nrarin he nꞌurus Naiꞌ Yesus In rasi. Rarit sin nrenun he nheer neik Naiꞌ Yesus neem neu bare reꞌ he nafekan rais pirsait. 67 Oras In ntaam anrair, sin natanan neu Ne mnak, “Ho mutoon miit kai! Ho reꞌ ia, Kristus batuur-batuur, aa oo?”
In nataah am nak, “Maski Au utaah batuur-batuur amsaꞌ, hi ka mpirsai fa. 68 Rarit karu Au utaan ki haan tanas meseꞌ msaꞌ, hi ka mitaah Kau fa. 69 Ka ꞌroo fa te, Uisneno anpaek In kuasa maꞌtain ee, he nanaib Kau, Mansian Batuur-Batuur reꞌ ia. Rarit Au ꞌtoko ꞌbi In aon bian aꞌneꞌu he uprenat ꞌok Ne.”+ 22:69 Siit Pures-Boꞌis sin 110:1
70 Annenan on naan ate, sin arsin natanan am nak, “Karu on naan ate, ho mutenab am mak, ho reꞌ ia Uisneno In Aanh, aa oo?”
Onaim Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Batuur, hi miꞌuab naan, namneo.”
71 Onaim atoin aꞌaaꞌ rasin naan naꞌuab ein am nak, “Hit arkit atneen kuuk, aiꞌ? In nanaib kuun in tuan anjair Uisneno In Anah. Reꞌ ia, rasi mꞌakan! Tatuin hit atoran pirsait, karu atoniꞌ nataib on, on reꞌ Uisneno, atoniꞌ naan ro he nmaet. Onaim on mee? Hit kais atperluu saksii ntein. Athukun taꞌmaet Je nai!”
23Sin neik Usif Yesus annaon neu gubernur Pilatus
(Naiꞌ Mateos 27:1-2, Naiꞌ Mateos 11—14, Naiꞌ Markus 15:1-5, Naiꞌ Yohanis 18:28-38)
1 Mes, aꞌaaꞌ rais pirsait Yahudi sin ka nmuꞌin fa hak he nhukun naꞌmaet atoniꞌ. Es naan ate, sin neik Naiꞌ Yesus anꞌain gubernur naꞌko prenat pah Roma anbi naan, es reꞌ naiꞌ Pilatus. Sin nromin he gubernur ee nhuukn Ee. 2 Onaim antean gubernur ee in matan, sin nteek Naiꞌ Yesus In saant ein am nak, “Atoniꞌ reꞌ ia, anraban anaaꞌ aprenat Roma. In nanoniꞌ mnak, kais ambaen beo neu prenat. Ma In nanaib in tuan nak, Kristus, atoin Yahudis sin usif.”
3 Anneen on naan ate, gubernur ee nataan Naiꞌ Yesus am nak, “Batuur, aa oo? Ho reꞌ ia atoin Yahudis sin uisf, aa oo?”
Onaim Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Batuur. On reꞌ ho muꞌuab ee naan.”
4 Anparikas anrair Je on naan ate, gubernur ee nait matan ma naꞌuab neu aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaakt ein ma too mfaun ein. Rarit naꞌuab am nak, “On nai! Au ka ꞌtae ꞌiit fa Atoniꞌ ia In sanat kreꞌ-reꞌo msaꞌ!”
5 Mes sin npenan am nak, “Kaah fa, aam! Atoniꞌ reꞌ ia, annao nbi mee-mee jah, ma nanoniꞌ, in nfuaruut too gui he nraban aprenat. In nmoeꞌ taisibu, nmurai naꞌko propinsi Galilea tar antea kota Yerusalem ia.”
Gubernur anreun he neik Usif Yesus neu usif Herodes
6 Anneen on naan ate, gubernur ee nataan sin am nak, “Karu on naan ate, in reꞌ ia, atoin Galileas, aiꞌ?”
Onaim sin natahan am nak, “Batuur, tua. In naꞌko Galilea!” 7 Nahiin on naan ate, gubernur ee nreun sin he neik Naiꞌ Yesus anꞌain usif Herodes, reꞌ annaaꞌ aprenat et propinsi Galilea. Oras naan, in nbi kota Yerusalem. 8 On nai te, usif Herodes naan anneen anrair beno anmatoom nok Naiꞌ Yesus, ma in anroim he niit Naiꞌ Yesus aꞌroo-ꞌroo goen amsaꞌ. In nhar-harap he bisa niit Naiꞌ Yesus nakriraꞌ naan rais sanmakat esaꞌ-nua. Etun oras sin neik Naiꞌ Yesus neu nee te, in nmariin. 9 Onaim In nataan rasi humaꞌ-humaꞌ neu Naiꞌ Yesus, mes ka tiit fa haan tahas. 10 Naiꞌ Herodes naꞌuab nok Naiꞌ Yesus feꞌ, mes aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaakt ein ma tunggur agaam ein, anmurai ntuꞌiran antein Naiꞌ Yesus nok In saant ein humaꞌ-humaꞌ. 11 Rarit usif Herodes nok in soraurs ein nmurai nok nakreꞌet ma nkanaꞌpaar Naiꞌ Yesus. Onaim sin napaekb Ee baru mnaun reok goes on reꞌ uisf ee baru, ma sin nakreeꞌt Ee piut. Rarit sin nrenun ma neik Je nfain neu gubernur Pilatus. 12 Unuꞌ te, gubernur ma usif Herodes anmamusun. Mes anmurai neno naan, sin nua sin anmasoob rekon.
Gubernur ee nafeek hukun aꞌmaten neu Usif Yesus
(Naiꞌ Mateos 27:15-26, Naiꞌ Markus 15:6-15, Naiꞌ Yohanis 18:39—19:16)
13 Rarit gubernur Pilatus noꞌen aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaakt ein, atoni mnais harat Yahudi bian sin, ma too mfaun ein, he nabuan. Rarit in natoon rais ji in atfekan. 14 In naꞌuab am nak, “Hi meik Naiꞌ Yesus neem neu kau, ma mtuꞌiirn Ee mmak In nfuaruut too gui he nraban prenat pah Roma. Au ꞌparikas aꞌrair Je namnutu ꞌbi hi maatm ein, mes au ka ꞌtae ꞌiit fa In sanat meseꞌ msaꞌ. 15 Usif Herodes anparikas anrair Je, mes ka ntae niit fa in sanat meseꞌ msaꞌ. Es naan ate, in nreun tuaf he neik Je nfain neem neu kau. Atoniꞌ reꞌ ia, ka nsaan fa saaꞌ-saaꞌ, onaim au ka bisa ufeek fa he ꞌhukun uꞌmate. 16 Onaim au ufeek ꞌak, on nai: Au uprenat he mbeso, rarit au ufetin.”
17 Annenan on naan ate, sin arsin anmurai nkoaꞌ ein ma anhuun ein am nak, “Ka bisa fa, tua! Muꞌmate! Mufetin kai naiꞌ Barabas.”
[Sin nkoaꞌ ein on naan, natuin toon-toon ate, atoin Yahudis sin oras fesat Paska te, gubernur ee nafetin atoin hukun tuaf es, natuin atoin Yahudis sin roimk ein.]+ 23:17-18 Eraꞌ 17 anbi kurung naan, ka tiit fa et tuis uab Yunani reꞌ manasik anneisi.19 (Naiꞌ Barabas reꞌ ia, antaam bui natuin in afuarutus neu too, araban anaaꞌ aprenat pah Roma nbi kota Yerusalem, ma in aroor atoniꞌ amsaꞌ.)
20 Mes gubernur ee he nafetin Naiꞌ Yesus. Onaim in nataan nafaniꞌ too mfaun ein naan am nak, “On mee, karu au ufetin ꞌeu Naiꞌ Yesus reꞌ ia?”
21 Mes sin arsin ankoaꞌ ein buꞌ-buaꞌ am nak, “Ka bisa fa! Amkuus muꞌpeit Ee nbi hau nehe! Amkuus muꞌpeit Ee nbi hau nehe!”
22 Mes gubernur naan annaben ate, naan ka batuur fa, rarit in nataan antein anfain no teun nak, “Nansaaꞌ am es au ro he ꞌkuus uꞌpetiꞌ atoniꞌ ia on reꞌ naan? In maufiun ii saaꞌ? Au ka ꞌtae ꞌiit fa tuꞌin meseꞌ he ꞌhukun uꞌmaet atoniꞌ ia. Onaim au he ꞌreun he nbeos Goe, rarit nafetin.”
23 Mes too mfaun ein ar-arsin ankoaꞌ ein naheran anteinꞌ ein, he naꞌsekeꞌ gubernur ee he nkuus naꞌpetiꞌ Naiꞌ Yesus. Onaim gubernur ee ka bisa ntahan naan fa goen, 24 es naan ate in nafeek natuin too mfaun ein sin roimk ein. 25 Rarit in nafetin naiꞌ Barabas, reꞌ araban aprenat, ma aroor atoniꞌ. Mes in nanaꞌat Naiꞌ Yesus neu sin, he sin nmoeꞌ Je natuin sin roimk ein kuuk.
Sin nkuus nakfirit Usif Yesus anbi hau nehe
(Naiꞌ Mateos 27:32-44, Naiꞌ Markus 15:21-32, Naiꞌ Yohanis 19:17-27)
26 Rarit soraur Romas sin anheer neik Naiꞌ Yesus anpoi naꞌko kota Yerusalem. Anbi raan atnanaꞌ te, sin nateef atoin es naꞌko kota Kirene. In feꞌ he ntaam neu kota. In kaan ee, naiꞌ Simon. Sin naꞌsekeꞌ naiꞌ Simon he ntoup Naiꞌ Yesus In hau nehe, rarit nasaah ee ma nnao natuin anbi In kotin.
27 Neno naan, too mfau-rutu neman ma annonton Naiꞌ Yesus. Bifee bian ankaen npin-piuns ein neu Ne. 28 Anneen sin ankaen on naan ate, Naiꞌ Yesus anniik sin am naꞌuab am nak, “Airoo, bifeen Yerusalem. Kais amkaenaꞌ Kau. Reko nneis hi mkaenaꞌ hi tuam ein naan kiim, ma hi aanh ein kiim. 29 Fin nokaꞌ-nmeu te, susat kouꞌ goe ntaam neem, tar antea atoniꞌ naꞌuab am nak, ‘Bifee reꞌ nꞌua reok reꞌuf, es reꞌ bifee ao-ꞌtemef, ma ka nasuus niit fa riꞌana kruꞌuf.’ 30 Oras susat koꞌu naan antaam neem, mansian ein anhaꞌmuiꞌ jok maꞌtaniꞌ, tar antea sin ntotin am nak, ‘Reko nneis aꞌtoeꞌf ein antaikobin he nkuub niis kit nai!’ Sin naꞌuab ein amsaꞌ am nak, ‘Athaꞌmuiꞌ jok on reꞌ ia, reko nneis kneet ein ankefan he nkuub naneuk kai nai!’+ 23:30 Naiꞌ Hosea 10:8, Rasi Mnitas neu naiꞌ Yohanis 6:1631 Karu atoniꞌ nmoeꞌ haꞌmuꞌit on reꞌ ia neu tuaf reꞌ ka nsaan niit fa, saaꞌ antein neu atoin maufinu?”+ 23:31 Tuis uab Yunani reꞌ manasik anneis nak, “Karu atoniꞌ nmoeꞌ on reꞌ ia neu hau ꞌhonis, saaꞌ antein neu hau metoꞌ.”
32 Oras soraurs ein neik Naiꞌ Yesus, sin nheer neik atoin maufinu tuaf nua he nhukun sin buꞌ-buaꞌ nok Naiꞌ Yesus. 33 Sin ntean baer jes, in kaan ee ‘Bare ꞌNaak-Nuif’. Onaim sin nkuus Naiꞌ Yesus ma atoin nuaꞌ ein naan, es-es ate anbi in hau nehe. Rarit sin nahakeꞌ hau nehen naan. Sin nakfirit atoin maufinu es anbi Naiꞌ Yesus in abnapan aꞌneꞌu, es anteniꞌ anbi In abnapan aꞌrii.
34 [Oras naan, Naiꞌ Yesus anꞌonen am nak, “Aam! Kais mumnau mtein atoin ein reꞌ ia sin saant ein, natuin sin ka nahinin fa saaꞌ reꞌ sin nmoeꞌ sin.”]+ 23:34 a: Tuis anbi kurung naan ee, ka matuꞌi fa et tuis-tuis amfaun uab Yunani reꞌ manasik ma reꞌ rek-reko nneisi. Rarit soraurs ein anheran suur anaꞌ he naparaꞌ Naiꞌ Yesus In paken.+ 23:34 Siit Pures-Boꞌis sin 22:19
35 Too mfaun ein neman ma annonton anbin bare naan. Atoin Yahudis sin aꞌnaakt ein neman ma nakreꞌet Naiꞌ Yesus am nak, “In nsoi naan kuun biak ein, mes In ka bisa nsoi naan fa In tuan. Karu In reꞌ ia, Kristus batuur-batuur, Atoniꞌ reꞌ Uisneno anpiir nain Je, maut he In nsaun neem kuun naꞌko hau nehe reꞌ ia nai.”+ 23:35 Siit Pures-Boꞌis sin 22:8
36 Soraurs ein naan nakreeꞌt Ee msaꞌ. Sin naꞌiun Ee raur maiꞌninuꞌ,+ 23:36 Siit Pures-Boꞌis sin 69:2237 ma ankoaꞌ nakreeꞌt Ee mnak, “Karu ho batuur-batuur atoin Yahudis sin usif, henat amsoi maan om nai!” 38 Sin ntuin nbin hau piis es nak,
“Atoin Yahudis sin usif.”
Onaim sin nkuus hau pisaꞌ naan anbi Naiꞌ Yesus In hau neeh je tunan, antoom faof, he njair tuꞌin neu saaꞌ es In napein hukun naan.
39 Atoin maufinu tuaf es reꞌ ankuus nakfiirt ee nbi Naiꞌ Yesus In abnapan, nakreꞌet nok am nak, “Ho Kristus Ko, batuur, aiꞌ? Karu on naan ate, msoi maan kit arkit nai!”
40 Mes amaufinut tuaf es ee nakain ee mnak, “Hoe! Ho ka mumtausan fa Uisneno, oo? Ho mupein hukun aꞌmaten on reꞌ In imsaꞌ. 41 Hit nua kit tapein hukun natai nok hit maufinu. Mes Atoniꞌ reꞌ ia ka nmaufiun kuun fa saaꞌ-saaꞌ.” 42 Onaim in naꞌuab antein am nak, “Koi, Yesus! Karu Ho mtaam meu Ho pah, mumnau kau, tua!”
43 Naiꞌ Yesus nataah am nak, “Au ꞌbasan ꞌain ko! Neno ia, ho mtaam amꞌain sonaf neno tunan mok Kau msaꞌ.”
Usif Yesus anmaet
(Naiꞌ Mateos 27:45-56, Naiꞌ Markus 15:33-41, Naiꞌ Yohanis 19:28-30)
44 Oras naan, maans ee natetab rek-reko. Mes manas naan ka ntanaꞌ fa pah-pinan. Rarit meisꞌookn ii nꞌaum naan bare naan tar antea nreuk teun maans ee nmaeb. Anbi Uim Onen Uuf anmuiꞌ naan tai eon kouꞌ goes nakfiirꞌ ee he nꞌeek Uisneno In Keꞌen Akninuꞌ anneis-neisi. Nok askeken ate, tai enoꞌ naan natkai nbatis nua.+ 23:44-45 Anpoin naꞌkon Pah Masir 26:31-33
46 Anbi bare ‘ꞌNaak Nuif’ naan, Naiꞌ Yesus ankoaꞌ am nak, “Aam! Oras ia, Au unaꞌat au smaank ii ꞌeu Ho ꞌnimam.” In naꞌuab anrair on naan ate, In natfeek.+ 23:46 Siit Pures-Boꞌis sin 31:5
47 Aꞌnaak soraur Romas tuaf es anhake npaumak-maak anbi Naiꞌ Yesus In hau neeh je uun. Oras in niit Naiꞌ Yesus In aꞌmaten naan ate, in nanaib naꞌratan Uisneno mnak, “Hoe! Atoniꞌ reꞌ ia batuur-batuur neek amneꞌo, joo!”+ 23:47 Kata uab Yunani nbi eraꞌ reꞌ ia, in oetn ii bisa msaꞌ nak, “Atoniꞌ reꞌ ia ka nmuiꞌ fa sanat.”
48 Oras too mfaun ein reꞌ anhaken nbin naan, niit Naiꞌ Yesus In aꞌmaetn ee on naan ate, sin nmeiꞌ jok, ma ntebi nfanin nok neek susat. 49 Mes Naiꞌ Yesus Iin na, nhaken nbin aꞌroo, ma nkius In aꞌmaten naan. Bifeen reꞌ natuin Naiꞌ Yesus naꞌkon Galilea tar antean Yerusalem, anhaken nbin naan amsaꞌ.+ 23:49 Naiꞌ Lukas 8:2-3
Sin nsuub Usif Yesus
(Naiꞌ Mateos 27:57-61, Naiꞌ Markus 15:42-47, Naiꞌ Yohanis 19:38-42)
50 Oras Naiꞌ Yesus anmaet on nai te, anmuiꞌ atoin es naim ranan he nasanut Naiꞌ Yesus In aon amates naan naꞌko hau nehe, he nsuub Ee nok rek-reko. Atoniꞌ naan, kaan ee naiꞌ Yusuf, naꞌko kota Arimatea. In neekn ee reko, namneo, ma nmoeꞌ rais reko mfaun. In nmpa-pao msaꞌ he Uisneno nakriraꞌ am nak, In nnaaꞌ aprenat. In tuaf es naꞌko tuaf-tuaf reꞌ afeek rais pirsait Yahudi. Mes in ka nroim natuin fa sin rasi tfekaꞌ he nhukun naꞌmaet Naiꞌ Yesus. 52 Natuin in he nasanut Naiꞌ Yesus In aon amates naan naꞌko hau nehe, onaim in nnao nbaiseun gubernur Pilatus, he ntoit parmisi he in nꞌurus amates naan. 53 Napein mainuan on naan ate, in nnao nasanut Naiꞌ Yesus In aon amates naan. Rarit in nꞌaum narek-reokꞌ Ee nok tai maꞌosaꞌ. Rarit annao neik Je ma nataam Ee neu noup fatu, reꞌ atoniꞌ feꞌ anpahat anrari. Noup fatu naan, es ka npaek niit ee fa feꞌ. 54 Naiꞌ Yesus In aꞌmaten naan nateef nok neon nimaꞌ. Oras naiꞌ Yusuf sin ansuub anrair Je naan, maans ee nmaeb jen. Karu maans ee nmouf goen, atoin Yahudis sin neon onen antaam ein.
55 Bifeen reꞌ neman nabu-buan nok Naiꞌ Yesus naꞌkon Galilea naan, sin nnaon natuin naiꞌ Yusuf he nitan nak, in ntao amates naan et nopu mee. 56 Sin nkius narek-rekoꞌ nopu naan in baran. Rarit sin ntebi nfanin ma nabaarb ein bonak ma miin fubonaꞌ. Oras maans ee nmouf, sin nasnasan naꞌkon mepu, natuin atoin Yahudis sin atoran neon onen. Sin npaon oras neon onen naan ankoon, naꞌ sin he nnaon nkaik ein fubonaꞌ neu Naiꞌ Yesus In aon-taꞌun amates.+ 23:56 Anpoin naꞌkon Pah Masir 20:10, Surat reꞌ Naretaꞌ Nafaniꞌ Raan Aꞌhonis 5:14
24Usif Yesus anmoni nfain!
(Naiꞌ Mateos 28:1-10, Naiꞌ Markus 16:1-8, Naiꞌ Yohanis 20:1-10)
1 Neno krei kik-kiuk anaꞌ te, bifeen naan neikin miin fubonaꞌ ma bonak reꞌ sin nanutu nrair sin naan, ma nnaon nꞌanin Naiꞌ Yesus In naten. 2 Oras sin ntean nee ja te, sin nkius niit faut koꞌu reꞌ antoeb noup fatu naan, natnani nrair et niniꞌ. 3 Onaim sin ntaam ankonon neu noup fatu naan, mes Naiꞌ Yesus In aon amates ka mnitaꞌ fa nbi naan. 4 Onaim sin ntakaꞌnaan ein. Nok askeken ate, atoniꞌ nua anpaken tai arimat, neman nhaken npaumaak sin. 5 Bifeen naan namtaun nmaten, rarit sin nriꞌtuun ma naꞌruir ein ntean afu. Onaim atoin nuaꞌ ein naan nataan sin am nak, “Nansaaꞌ am es hi iim maim amoint ii nbi amaets ii in baran? 6 Naiꞌ Yesus ka et fa ia goen! In nmoni nfain jen. Hi of oniꞌ mnikaꞌ main reꞌ In naꞌuab niit ki oras hi feꞌ ambi Galilea, aiꞌ? 7 In naꞌuab nain nak, sin of naꞌsosaꞌ Mansian Batuur-Batuur reꞌ ia neu amaufiunt ein sin aꞌniimk ein. Rarit sin nkuus naꞌmaet Je nbi hau nehe. Mes anmeu te, In nmoni nfain.”+ 24:7 Naiꞌ Mateos 16:21, 17:22-23, 20:18-19, Naiꞌ Markus 8:31, 9:31, 10:33-34, Naiꞌ Lukas 9:22, 18:31-33
8 Annenan on naan ate, naꞌ sin namnau niit Naiꞌ Yesus In uaban unuꞌ naan. 9 Onaim sin ntebi nfanin rabah, he natonan rasin reꞌ ia ok-okeꞌ neu Naiꞌ Yesus In atoup noinꞌ ein tuaf boꞌes am meseꞌ ma tuaf-tuaf bian antein reꞌ natuin Naiꞌ Yesus. 10 (Bifeen reꞌ anbin noup fatu naan, esan reꞌ: naiꞌ Yakobus in ainaf, es reꞌ bi Maria; bi Maria naꞌko kuan Makdala; bi Yohana; ma bifee bian antein. Sin arsin reꞌ naan es reꞌ annaon ma naretaꞌ rasin reꞌ ia ok-okeꞌ neu Naiꞌ Yesus In haef ein.)
11 Mes oras atoup noinꞌ ein annenan retaꞌ naan, sin nateenb ein am nak, sin napoin.
12 Mes naiꞌ Petrus anpoi ma naen anꞌain nopu naan. Antea nee te, in nraitan ntaam, mes in niit ahaa tais reꞌ anꞌaum Naiꞌ Yesus In aon amates naan anmees. Onaim in ntebi nfain ma nnao naten-tenab am nak, “On mee es reꞌ ia?”+ 24:12 Tuis uab Yunani bian ka ntui fa eraꞌ 12 reꞌ ia.
Atoup noniꞌ tuaf nua nateef nok Usif Yesus anbi ranan Emaus
(Naiꞌ Markus 16:12-13)
13 Neno naan amsaꞌ, Naiꞌ Yesus in atoup noniꞌ tuaf nua annaon neu kuan es, kaan ee, Emaus. In aꞌroon ii of oniꞌ kiru boꞌes am meseꞌ naꞌko kota Yerusalem.+ 24:13 Tuis uab Yunani antui mnak, “ stadia boꞌ nee naꞌko Yerusalem”. Stadia boꞌ nee naan, humaꞌ meseꞌ nok kiru 11,1.14 Sin nnaon npe-peon anmatoom rasi reꞌ Naiꞌ Yesus In aꞌmaten. 15 Nok askeken ate, Naiꞌ Yesus neikn On anpaumak-maak sin, ma nnao nabu-bua nok sin. 16 Mes sin ka nahiin Je fa, natuin Uisneno anmoeꞌ sin he sin kais nahiin Naiꞌ Yesus. 17 Onaim Naiꞌ Yesus nataan sin am nak, “Hoe! Hi nua ki mpeo saaꞌ?”
Annenan on naan ate, sin nua sin nasnasan. Sin huumk ein on reꞌ ansusan nmaten. 18 Rarit tuaf es, kaan ee naiꞌ Klopas nataan Ee mnak, “Ho on reꞌ atoin feꞌu reꞌ ka muhiin fa saaꞌ-saaꞌ reꞌ anjari nbi Yerusalem. Airoo, rasi ia feꞌ, feꞌ-feꞌu.”
19 Onaim Naiꞌ Yesus nataan sin am nak, “Saaꞌ naa?”
Sin natahan am nak, “Naiꞌ Yesus naꞌko Nasaret naan! In batuur-batuur Uisneno In mafefa kninuꞌ. Uisneno anfee Ne kuasa ma In nmoeꞌ rais sanmakat humaꞌ-humaꞌ. In nanoniꞌ atoniꞌ msaꞌ mahiin ii kah een. Too mfaun ein anmariin Ee. Ma Uisneno msaꞌ anmariin Ee.
20 On nai te, mes hai aꞌnaak rais pirsait Yahudi sin aꞌnaakt ein ma atoni mnais haart ein anheek Je. Rarit nanaaꞌt Ee nbi gubernur he nhukun naꞌmaet Ee. Onaim sin nkuus naꞌmaet Je nbi hau nehe. 21 Nahunu te, hai mhaarp Ee mmak, In reꞌ naan, Kristus reꞌ neem he nsoi napoitan hai pah ii naꞌko anaaꞌ aprenat pah Roma reꞌ anteir hae kai. Mes maeb es ii, neon niim ii, sin nroor Goe.
22 Oras ia hai mtakaꞌnanaꞌ mtein. Feꞌe na bifee ngguin neman ma natonan am nak, kik-kiuk aanꞌ ii sin nnaon nbin nopu. 23 Mes sin nak, Naiꞌ Yesus In aon amates naan namneuk. Rarit sin niit Uisneno In ameput nua naꞌkon sonaf neno tunan, reꞌ natonan am nak, Naiꞌ Yesus anmoni nfain! 24 Hai mneen on naan ate, hai partein tuaf fauk naenan nꞌanin nopu naan. Onaim sin nitan humaꞌ meseꞌ on reꞌ bifeen naan. Sin ka niit fa Naiꞌ Yesus In aon amates naan.”
25 Sin nua sin anpeon nrarin on naan ate, Naiꞌ Yesus nak sin am nak, “Hi moonm ein kah een! Nansaaꞌ am es hi ka mpirsai fa saaꞌ-saaꞌ reꞌ Uisneno In mafefa kniunꞌ ein natoon nain sin neno unuꞌ! 26 Sin ntuin am nak, Kristus naan ro he napein maꞌneꞌat on reꞌ naan, naꞌ In ntoup hormaat ma kuasa maꞌtaniꞌ.” 27 Onaim Naiꞌ Yesus nanoniꞌ sin areꞌ saaꞌ-saaꞌ ein reꞌ Uisneno In mafefa kniunꞌ ein antui sin anmatoom nok Kristus, anmurai naꞌko kaꞌo Musa in tuis ein, tar antea mafefaꞌ bian sin tuis ein amsaꞌ.
28 Oras sin he ntean Emaus, Naiꞌ Yesus anmoeꞌ Jon on reꞌ he nkoon goen. 29 Mes sin nua sin nasee Je mnak, “Aam! Amtuup mok kai mabeꞌ reꞌ ia, natuin maans ee he nmouf goen.” Onaim Naiꞌ Yesus anroim ma ntaam nok sin neun umi.
30 Oras sin ntokon he nbukaen ate, Naiꞌ Yesus nait utunuꞌ fuaꞌ es. Rarit In nꞌonen ntoit makasi neu Uisneno, ma In nteib utunuꞌ naan. Oras In nsoron utunuꞌ naan neu sin nua sin, 31 naꞌ sin nahiin nak, Atoniꞌ reꞌ naan, Naiꞌ Yesus. Mes nok askeken ate, In namneuk naꞌko sin maatk ein! 32 Onaim sin nua sin naꞌuab ein am nak, “Hoe! Oras hit tneen In naꞌuab mafefa kniunꞌ ein sin tuis ein feꞌe na, hit tnaben ate hit neek ii on reꞌ napein haꞌtanis.”
33 Oras naan amsaꞌ, sin nua sin anfain nanin neun Yerusalem. Sin nateef nok Naiꞌ Yesus In atoup noinꞌ ein tuaf boꞌes am meseꞌ, ma tuaf bian anteinꞌ ein nabuan nbin naan. 34 Onaim atoup noinꞌ ein naan natonan tua nuaꞌ ein naan am nak, “Batuur! Usif Yesus anmoni nfain! Feꞌe na In nakriir On neu naiꞌ Petrus.”+ 24:34 Tuis uab Yunani nak ‘Simon’ anbi eraꞌ reꞌ ia. Naiꞌ Simon naan, naiꞌ Petrus in kaan es amsaꞌ.
35 Rarit tua nuaꞌ ein naan npeon sin saaꞌ-saaꞌ reꞌ sin nnaben niit sin anbin ranan, tar antea sin nahiin Naiꞌ Yesus, oras In nteib utunuꞌ.
Usif Yesus nakriir On neu atoup noinꞌ ein
(Naiꞌ Mateos 28:16-20, Naiꞌ Markus 16:14-18, Naiꞌ Yohanis 20:19-23, Haef ein sin Retaꞌ 1:6-8)
36 Oras sin anpe-peon on naan feꞌ, nok askeken ate, Naiꞌ Yesus anhake nbi sin atnaank ein. In nasee sin am nak, “Saloom!”
37 Mes sin naskeken ma namtaun, sin nak oniꞌ akaꞌtaus.
38 Mes Naiꞌ Yesus naꞌuab am nak, “Nansaaꞌ am es hi mimtau on reꞌ ia? Hi ka mpirsai fa mmak Au ꞌmoni ꞌfani, oo? 39 Amkius kiim Au ꞌnimak ma Au haek. Au es reꞌ ia. Ampaumaak he mreoꞌ Kau! Maut he hi mpirsai mmak, Au reꞌ ia, ka akaꞌtaus aa fa. Fin akaꞌtaus ii ka nmuiꞌ fa aof, mes hi ok-okeꞌ mkius miit Au aok ii!”
40 Oras In naꞌuab feꞌ, In nakriraꞌ sin In bikin reꞌ anbin In aꞌniimk ein ma In haek ein. 41 Sin nmarinan nmaten, natuin Naiꞌ Yesus anmoni nfain jen. Suma sin ntakaꞌnaan ein, natuin sin ka bisa nahiin narek-rekoꞌ fa, neu saaꞌ am es anjair on reꞌ naan. Onaim Naiꞌ Yesus nataan sin am nak, “Hi miah saaꞌ ambi ia?” 42 Onaim sin nfee Ne iik tunuꞌ tuuk aan es. 43 Naiꞌ Yesus antoup iik tunuꞌ naan, rarit in neuk goe nbi sin maatk ein.
44 Onaim In naꞌuab am nak, “On mee? Hi mimnau oras Au ubua ꞌok ki feꞌ, aiꞌ? Au utoon ki oras naan ꞌak, areꞌ saaꞌ-saaꞌ reꞌ Uisneno In mafefa kniunꞌ ein antui sin anmatoom nok Kau naan, ro he njarin. Esan reꞌ: naꞌko kaꞌo Musa, naꞌko mafefa kninuꞌ bian sin, ma naꞌko suur Siit Pures-Boꞌis sin.”
45 Rarit In natoon neu sin namnuut, he sin nahiin batuur-batuur Suur Akninuꞌ In oetk ein. 46 In naꞌuab antein am nak, “Uisneno In mafefa kniunꞌ ein antuin nrarin am nak, Kristus reꞌ Uisneno nreek haefan nain Je naan, ro he napein maꞌneꞌat humaꞌ-humaꞌ, rarit In nmaet. Mes of anmeu te, In nmoni nfain. Sin ntui nain sin een! 47 Oras ia, Au ꞌfee ki kuasa he hi meik Rais Reko ia meu areꞌ uuf ma pah, ammurai miꞌko kota Yerusalem reꞌ ia. Mitonan sin am mak, atoniꞌ reꞌ anmanakuꞌ neu in nsaan ma ntebi nfain neu Uisneno, Uisneno of annoes nain in saant ein ok-okeꞌ. 48 Hi ro he mjair saksii he miretaꞌ mmak, Au upein maꞌneꞌat, rarit Au ꞌmaet, mes ꞌmoni ꞌfain. 49 Au of aꞌsonuꞌ ki Asmaan Akninuꞌ reꞌ Au Amaꞌ anbaꞌan anrair Je. Mes hi ro he mpao mbi kota Yerusalem reꞌ ia, tar antea hi mtoup kuasa naꞌko sonaf neno tunan.”+ 24:49 Naiꞌ Joel 2:28-29, Naiꞌ Yohanis 14:16-17, Haef ein sin Retaꞌ 1:4
Usif Yesus naꞌait On neu sonaf neno tunan
(Naiꞌ Markus 16:19-20, Haef ein sin Retaꞌ 1:9-11)
50 Neon goes, Naiꞌ Yesus nok sin anpoin naꞌkon kota in nanan. Oras sin anpaumaak kuan Betania, In nait In aꞌniman ma naꞌuab anfeen sin tetus.+ 24:50 Haef ein sin Retaꞌ 1:9-1151 In naꞌuab anfeen sin tetus feꞌ on naan ate, In naꞌait On ansae neu sonaf neno tunan. 52 Ankius nitan on naan ate, sin nriꞌtuun ma naꞌbesan neun Ee. Rarit sin nfanin neun kota Yerusalem nok neek mariin koꞌu. 53 Ansuun-suun neno, sin nabuan anbin Uim Onen Uuf, he nsiin ma npures naꞌnaeb Uisneno.
Aam Teofilus! Au reet matuꞌin reꞌ ia, utuꞌub sin anbin reꞌ ia nai.
Tabe ma haan buseet,
naꞌko au, naiꞌ Lukas kau, tua.